विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 1956 2725900 2723321 2026-10-25T08:47:54Z Vishnu888 82059 /* */ शरद पौर्णिमा मथळा 2725900 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|''आश्विन'' नावाच्या हिंदू पंचांगातील महिना|आश्विन (निःसंदिग्धीकरण)}} [[चित्र:Durga puja in Dhakeshwari temple.jpg|इवलेसे]] '''अश्विन''' (/əˈʃwɪn/; संस्कृत: आश्विन; मलय/इंडोनेशियन: Aswin; थाई: Asawin), किंवा अश्विन, ज्याला अश्वयुजा म्हणूनही ओळखले जाते, हा हिंदू चांद्र कॅलेंडर आणि भारतीय राष्ट्रीय कॅलेंडरमधील सातवा महिना आहे. पौर्णिमेच्या दिवशी अश्विनी नक्षत्राजवळ (तारा) चंद्राच्या स्थितीवरून या महिन्याचे नाव पडले आहे.हा महिना शरद ऋतूशी संबंधित आहे आणि ग्रेगोरियन कॅलेंडरनुसार सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये येतो.<ref name=":1">{{जर्नल स्रोत|date=2026-07-29|title=Ashvin (month)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ashvin_(month)&oldid=1366597359|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> हिंदू पंचांगाप्रमाणे '''आश्विन''' महिना भाद्रपदानंतर आणि कार्तिक महिन्याआधी येतो. आश्विन महिन्यांत प्रजोत्पत्ती आश्विन, अंगिरस आश्विन आदी प्रकार असतात. युधिष्ठिराचा जन्म प्रजोत्पत्ती आश्विन महिन्यात शुक्ल पंचमीला, तर भीमाचा जन्म अंगिरस आश्विन महिन्यात वद्य नवमीला झाला. आश्विन महिन्यात हिंदूंचे [[शारदीय नवरात्र]], [[दसरा]] हे सण आणि [[दिवाळी]]तले [[नरक चतुर्दशी]] आणि [[लक्ष्मीपूजन]] हे दिवस येतात. आश्विन शुद्ध एकादशीला पाशांकुशा एकादशी, तर कृष्ण एकादशीला रमा एकादशी ही नावे आहेत. द्वादशीला वसू बारस (गोवत्स द्वादशी) आणि त्रयोदशीला [[धनत्रयोदशी]] म्हणतात. === शरद पौर्णिमा === शरद पौर्णिमा अश्विन महिन्याच्या पौर्णिमेला साजरी केली जाते. या दिवशी [[पावसाळा]] संपतो. या सणादरम्यान, [[चंद्र (ज्योतिष)|चंद्रदेवतेसह]] विविध हिंदू देवतांची पूजा केली जाते आणि त्यांना फुले व मिठाई अर्पण केली जाते.<ref name=":1" /> आश्विन पौर्णिमेला कोजागरी (पौर्णिमा) असते. या दिवशी ज्याने [[अजमेर]] शहराची स्थापना केली त्या अजमीढ राजाची जयंती असते. आश्विन वद्य चतुर्थीला उत्तर भारतीय स्त्रियांचा [[करवा चौथ]] हा सण असतो. ==भारतीय राष्ट्रीय पंचांग== '''{{लेखनाव}}''' हा भारतीय सरकारी [[पंचांग|पंचांगानुसार]]ही वर्षातील सातवा महिना आहे. हा २३ सप्टेंबरला सुरू होतो व ३० दिवसांचा असतो. {{विस्तार}} ==संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} {{भारतीय दिनदर्शिका महिना|आश्विन|भाद्रपद|कार्तिक}} {{हिंदू कालमापन}} [[वर्ग:हिंदू कालमापन]] [[वर्ग:हिंदू पंचांग]] [[वर्ग:ज्योतिष]] [[वर्ग:आश्विन महिना|*]] 225w0zpj4utoeq8iun01e1mh3sdkafe 0 2829 2725676 2691867 2026-10-24T13:19:08Z Vishnu888 82059 इंग्रजी भाषेत भाषांतर 2725676 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट हिंदू देवता | नाव = रुक्मिणी | चित्र = Rukmini LACMA.jpg|इवलेसे] | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | आधिपत्य = | नाव_मराठी_देवनागरी_लेखन = रुक्मिणी | नाव_संस्कृत_देवनागरी_लेखन = रुक्मिणी | नाव_पाली_लेखन = | नाव_कन्नड_लेखन = | नाव_तमिळ_लेखन = | नाव_अन्य_लिपी = | नाव_अन्य_लिपी_लेखन = | निवासस्थान = [[द्वारिका]] | लोक = | वाहन = | शस्त्र = | वडील_नाव = [[भिष्मक]] | आई_नाव = | पती_नाव = [[कृष्ण]] | पत्नी_नाव = | अपत्ये = [[प्रद्युम्न]] | अन्य_नावे = [[रखुमाई]], कृष्णसंगिनी, | या_देवतेचे_अन्य_अवतार = [[रखुमाई]] | या_अवताराची_मुख्य_देवता = [[लक्ष्मी]] | मंत्र = | नामोल्लेख_धार्मिक_साहित्य = | मुख्य_तीर्थक्षेत्रे = | तळटिपा = }} '''रुक्मिणी''' (संस्कृत: रुक्मिणी, शब्दशः 'तेजस्वी', IAST: Rukmiṇī) ही एक हिंदू देवी आणि [[कृष्ण|श्रीकृष्णाची]] पहिली राणी आहे. द्वारकेतील कृष्णाच्या पत्नींमध्ये ती प्रमुख असल्याचे वर्णन केले आहे.रुक्मिणीला [[लक्ष्मी|लक्ष्मीचा]] अवतार मानले जाते आणि प्रामुख्याने वारकरी, हरिदास आणि श्रीवैष्णव पंथात तिची पूजा केली जाते.<ref name=":1" /> == आख्यायिका == ===जन्म=== [[महाभारत]] आणि इतर पौराणिक ग्रंथांनुसार, भोज वंशातील विदर्भ राज्याचे राजे भीष्मक यांच्या पोटी राजकुमारी रुक्मिणीचा जन्म झाला. तिला रुक्मी, रुक्मरथ, रुक्मबाहू, रुक्मकेश आणि रुक्मनेत्र असे पाच मोठे भाऊ होते. [[विष्णु पुराण|विष्णू पुराण]], भागवत पुराण आणि पद्म पुराण यांसारखी पुराणे तिला भगवान [[दशावतार|विष्णूची]] पत्नी [[लक्ष्मी|देवी लक्ष्मीचा]] अवतार म्हणून गौरवतात.<ref name=":1" /> == पूजा आणि सण == रुक्मिणीची पूजा प्रामुख्याने गुजरात, महाराष्ट्र, कर्नाटक, गोवा, आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, तामिळनाडू आणि केरळ यांसारख्या पश्चिम आणि दक्षिण भारतीय राज्यांमध्ये केली जाते. तिचे राज्य [[विदर्भ]], सध्याच्या [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रात]] वसलेले असल्याचे मानले जाते. [[विठ्ठल|विठोबा]] ([[कृष्ण|कृष्णाचे]] एक प्रादेशिक रूप) सोबत, [[पंढरपूर]] प्रदेशात रुक्मिणीची '[[रखुमाई]]' म्हणून पूजा केली जाते.<ref name=":1">{{जर्नल स्रोत|date=2026-10-18|title=Rukmini|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rukmini&oldid=1380840507|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> == मंदिरे == [[विठ्ठल मंदिर (पंढरपूर)|विठोबा मंदिर]], [[पंढरपूर]], [[महाराष्ट्र]]<ref name=":1" /> '''रुक्मिणी''' ही [[कृष्ण|कृष्णाची]] पत्नी होती. हिच्या पित्याचे नाव भीष्मक असून आईचे नाव शुद्धमती होते. भीष्मक विदर्भाचा राजा होता आणि आजचे अमरावती जवळील कौंडिण्य पूर ही त्याची राजधानी होती. देवी रुक्मिणीच्या मोठ्या भावाचे नाव सुभानदेव असे होते. रुक्मिणीस महाराष्ट्रात रखुमाई असेही म्हणतात. == जीवन == रुक्मिणीचे लग्न [[शिशुपाल|शिशुपालाशी]] होण्यापूर्वीच श्रीकृष्णाने तिला तिच्या इच्छेनुसार अंबामाता मंदिरातून पळवून नेले आणि तिच्याशी विवाह केला. पुढे त्यांना जो मुलगा झाला त्याचे नाव त्यांनी '''प्रद्युम्न''' असे ठेवले. जेव्हा [[यादव|यादवांचा]] संहार झाला, तेव्हा रुक्मिणीने अग्निप्रवेश केला. == साहित्यातील उल्लेख == [[रुक्मिणीस्वयंवर]] या विषयावर अनेक काव्ये, नाटके आणि कादंबऱ्या लिहिल्या गेल्या आहेत. त्यांतील प्रमुख - * [[नरेंद्र कवी]] याने लिहिलेले [[रुक्मिणीस्वयंवर]] हे (अपूर्ण राहिलेले) काव्य. हे काव्य लिहून झाल्यावर देवगिरीचा उपान्य राजा रामदेवराय राजा याने हे काव्या त्याच्या नावाने प्रसिद्ध व्हावे अशी आज्ञा केली. नरेंद्रकवीला दरवडेखोराच्या हाती हे काव्य देणे अर्थात मान्य नव्हते. काव्यात काही सुधारणा करून ते काव्य दुसऱ्या दिवशी परत दरबारात आणतो असे सांगून नरेंद्रकवीने ताॆ बाड घरी नेले. तो आणि त्याचे दोन भाऊ यांनी रातोरात जागून काव्याची नक्कल करण्यास सुरुवात केली. पहाटेपर्यंत फक्त ९०० ओळी लिहून पूर्ण झाल्या. रामदेवरायाची माणसे आली आणि त्त्यांनी त्या मूळ काव्याची संपूर्ण प्रत ताब्यात घेतली आणि रामदेवरायराजाला नेऊन दिली. राजसत्तेच्या या पाशवी दर्शनाने नरेंद्रकवी राजसभेला विटला आणि तो [[महानुभाव]] पंथात दाखल झाला. त्या पंथाने ते काव्य सांकेतिक लिपीत लिहून प्रसिद्ध केले. कानामात्रेचाही फरक न झालेले या काव्याची लिखित प्रत इतिहासाचार्य [[विश्वनाथ काशिनाथ राजवाडे|वि.का. राजवाडे]] यांच्या हाती पडली. सांकेतिक लिपीचा उलगडा करून ते काव्य राजवाड्यांनी मराठीत आणले. हे ९०० ओळींचे अपुरे काव्य महानुभावपंथीय त्यांच्या पवित्र सात ग्रंथापैकी एक मानतात. <br/> असे असले असले तरी, राजवाड्यांचा अनुवाद केवळ विद्वानांच्या उपयोगाचा आहे, मराठी सामान्य रसिक वाचक अजूनही मुळच्या महानुभावीय रसास्वादाला पारखे झाले आहेत. * [[एकनाथ|एकनाथांनी]] लिहिलेला [[रुक्मिणीस्वयंवर]] हा आख्यानपर ग्रंथ. * कवि सामराजानेसुद्धा [[रुक्मिणीस्वयंवर]] नावाचे काव्य लिहिले आहे. ते काव्य प्रथम [[विनायक लक्ष्मण भावे]] यांनी प्रकाशात आणले. * [[सखाराम महाराज|सखारामतनय (सखारामसुत)]] नावाच्या एका कवीनेही आर्याबद्ध [[रुक्मिणीस्वयंवर]] लिहिले आहे. * नरेंद्रकृत आद्य मराठी महाकाव्य (डॉ. [[सुहासिनी इर्लेकर]]) * नाथांचे रुक्मिणी-स्वयंवर (डॉ. [[सुहासिनी इर्लेकर]]) * नरेंद्र : रुक्मिणी स्वयंवर ([[आनंद साधले]]) == हे सुद्धा पहा == * [[रुक्मिणीस्वयंवर (कर्ता नरेंद्र)]] * [[रुक्मिणीस्वयंवर]] {{कॉमन्स वर्ग|Rukmini|{{लेखनाव}}}} {{विस्तार}} [[वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा]] [[वर्ग:यादव कुळ]] [[वर्ग:हिंदू देवी]] msd28ibx3ywbs275ptbeomhdcg4n3ys 2725700 2725676 2026-10-24T15:29:15Z Vishnu888 82059 संदर्भयादी 2725700 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट हिंदू देवता | नाव = रुक्मिणी | चित्र = Rukmini LACMA.jpg|इवलेसे] | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | आधिपत्य = | नाव_मराठी_देवनागरी_लेखन = रुक्मिणी | नाव_संस्कृत_देवनागरी_लेखन = रुक्मिणी | नाव_पाली_लेखन = | नाव_कन्नड_लेखन = | नाव_तमिळ_लेखन = | नाव_अन्य_लिपी = | नाव_अन्य_लिपी_लेखन = | निवासस्थान = [[द्वारिका]] | लोक = | वाहन = | शस्त्र = | वडील_नाव = [[भिष्मक]] | आई_नाव = | पती_नाव = [[कृष्ण]] | पत्नी_नाव = | अपत्ये = [[प्रद्युम्न]] | अन्य_नावे = [[रखुमाई]], कृष्णसंगिनी, | या_देवतेचे_अन्य_अवतार = [[रखुमाई]] | या_अवताराची_मुख्य_देवता = [[लक्ष्मी]] | मंत्र = | नामोल्लेख_धार्मिक_साहित्य = | मुख्य_तीर्थक्षेत्रे = | तळटिपा = }} '''रुक्मिणी''' (संस्कृत: रुक्मिणी, शब्दशः 'तेजस्वी', IAST: Rukmiṇī) ही एक हिंदू देवी आणि [[कृष्ण|श्रीकृष्णाची]] पहिली राणी आहे. द्वारकेतील कृष्णाच्या पत्नींमध्ये ती प्रमुख असल्याचे वर्णन केले आहे.रुक्मिणीला [[लक्ष्मी|लक्ष्मीचा]] अवतार मानले जाते आणि प्रामुख्याने वारकरी, हरिदास आणि श्रीवैष्णव पंथात तिची पूजा केली जाते.<ref name=":1" /> '''रुक्मिणी''' ही [[कृष्ण|कृष्णाची]] पत्नी होती. हिच्या पित्याचे नाव भीष्मक असून आईचे नाव शुद्धमती होते. भीष्मक विदर्भाचा राजा होता आणि आजचे अमरावती जवळील कौंडिण्य पूर ही त्याची राजधानी होती. देवी रुक्मिणीच्या मोठ्या भावाचे नाव सुभानदेव असे होते. रुक्मिणीस महाराष्ट्रात रखुमाई असेही म्हणतात. == आख्यायिका == ===जन्म=== [[महाभारत]] आणि इतर पौराणिक ग्रंथांनुसार, भोज वंशातील विदर्भ राज्याचे राजे भीष्मक यांच्या पोटी राजकुमारी रुक्मिणीचा जन्म झाला. तिला रुक्मी, रुक्मरथ, रुक्मबाहू, रुक्मकेश आणि रुक्मनेत्र असे पाच मोठे भाऊ होते. [[विष्णु पुराण|विष्णू पुराण]], भागवत पुराण आणि पद्म पुराण यांसारखी पुराणे तिला भगवान [[दशावतार|विष्णूची]] पत्नी [[लक्ष्मी|देवी लक्ष्मीचा]] अवतार म्हणून गौरवतात.<ref name=":1" /> == पूजा आणि सण == रुक्मिणीची पूजा प्रामुख्याने गुजरात, महाराष्ट्र, कर्नाटक, गोवा, आंध्र प्रदेश, तेलंगणा, तामिळनाडू आणि केरळ यांसारख्या पश्चिम आणि दक्षिण भारतीय राज्यांमध्ये केली जाते. तिचे राज्य [[विदर्भ]], सध्याच्या [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रात]] वसलेले असल्याचे मानले जाते. [[विठ्ठल|विठोबा]] ([[कृष्ण|कृष्णाचे]] एक प्रादेशिक रूप) सोबत, [[पंढरपूर]] प्रदेशात रुक्मिणीची '[[रखुमाई]]' म्हणून पूजा केली जाते.<ref name=":1">{{जर्नल स्रोत|date=2026-10-18|title=Rukmini|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rukmini&oldid=1380840507|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> == मंदिरे == [[विठ्ठल मंदिर (पंढरपूर)|विठोबा मंदिर]], [[पंढरपूर]], [[महाराष्ट्र]]<ref name=":1" /> == जीवन == रुक्मिणीचे लग्न [[शिशुपाल|शिशुपालाशी]] होण्यापूर्वीच श्रीकृष्णाने तिला तिच्या इच्छेनुसार अंबामाता मंदिरातून पळवून नेले आणि तिच्याशी विवाह केला. पुढे त्यांना जो मुलगा झाला त्याचे नाव त्यांनी '''प्रद्युम्न''' असे ठेवले. जेव्हा [[यादव|यादवांचा]] संहार झाला, तेव्हा रुक्मिणीने अग्निप्रवेश केला. == साहित्यातील उल्लेख == [[रुक्मिणीस्वयंवर]] या विषयावर अनेक काव्ये, नाटके आणि कादंबऱ्या लिहिल्या गेल्या आहेत. त्यांतील प्रमुख - * [[नरेंद्र कवी]] याने लिहिलेले [[रुक्मिणीस्वयंवर]] हे (अपूर्ण राहिलेले) काव्य. हे काव्य लिहून झाल्यावर देवगिरीचा उपान्य राजा रामदेवराय राजा याने हे काव्या त्याच्या नावाने प्रसिद्ध व्हावे अशी आज्ञा केली. नरेंद्रकवीला दरवडेखोराच्या हाती हे काव्य देणे अर्थात मान्य नव्हते. काव्यात काही सुधारणा करून ते काव्य दुसऱ्या दिवशी परत दरबारात आणतो असे सांगून नरेंद्रकवीने ताॆ बाड घरी नेले. तो आणि त्याचे दोन भाऊ यांनी रातोरात जागून काव्याची नक्कल करण्यास सुरुवात केली. पहाटेपर्यंत फक्त ९०० ओळी लिहून पूर्ण झाल्या. रामदेवरायाची माणसे आली आणि त्त्यांनी त्या मूळ काव्याची संपूर्ण प्रत ताब्यात घेतली आणि रामदेवरायराजाला नेऊन दिली. राजसत्तेच्या या पाशवी दर्शनाने नरेंद्रकवी राजसभेला विटला आणि तो [[महानुभाव]] पंथात दाखल झाला. त्या पंथाने ते काव्य सांकेतिक लिपीत लिहून प्रसिद्ध केले. कानामात्रेचाही फरक न झालेले या काव्याची लिखित प्रत इतिहासाचार्य [[विश्वनाथ काशिनाथ राजवाडे|वि.का. राजवाडे]] यांच्या हाती पडली. सांकेतिक लिपीचा उलगडा करून ते काव्य राजवाड्यांनी मराठीत आणले. हे ९०० ओळींचे अपुरे काव्य महानुभावपंथीय त्यांच्या पवित्र सात ग्रंथापैकी एक मानतात. <br/> असे असले असले तरी, राजवाड्यांचा अनुवाद केवळ विद्वानांच्या उपयोगाचा आहे, मराठी सामान्य रसिक वाचक अजूनही मुळच्या महानुभावीय रसास्वादाला पारखे झाले आहेत. * [[एकनाथ|एकनाथांनी]] लिहिलेला [[रुक्मिणीस्वयंवर]] हा आख्यानपर ग्रंथ. * कवि सामराजानेसुद्धा [[रुक्मिणीस्वयंवर]] नावाचे काव्य लिहिले आहे. ते काव्य प्रथम [[विनायक लक्ष्मण भावे]] यांनी प्रकाशात आणले. * [[सखाराम महाराज|सखारामतनय (सखारामसुत)]] नावाच्या एका कवीनेही आर्याबद्ध [[रुक्मिणीस्वयंवर]] लिहिले आहे. * नरेंद्रकृत आद्य मराठी महाकाव्य (डॉ. [[सुहासिनी इर्लेकर]]) * नाथांचे रुक्मिणी-स्वयंवर (डॉ. [[सुहासिनी इर्लेकर]]) * नरेंद्र : रुक्मिणी स्वयंवर ([[आनंद साधले]]) {{विस्तार}} == हे सुद्धा पहा == * [[रुक्मिणीस्वयंवर (कर्ता नरेंद्र)]] * [[रुक्मिणीस्वयंवर]] {{कॉमन्स वर्ग|Rukmini|{{लेखनाव}}}} == संदर्भयादी == [[वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा]] [[वर्ग:यादव कुळ]] [[वर्ग:हिंदू देवी]] bs8stxo9o7grft8ek235r5ytvblrp9a 0 3040 2725679 2725626 2026-10-24T13:26:55Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-56740-26|~2026-56740-26]] ([[User talk:~2026-56740-26|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:सांगकाम्या|सांगकाम्या]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2719752 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रह | पार्श्वभूमी रंग = #A0B0FF | रुंदी = | अप प्रत्यय = | नाव = सूर्य | चिन्ह = Sun symbol.svg | चित्र१ = Sun920607.jpg | चित्र१ रुंदी = | चित्र१ शीर्षक = पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्य | | चित्र२ रुंदी = | चित्र२ शीर्षक = | शोध = | शोध संदर्भ = | शोधक = | शोध स्थळ = | शोध दिनांक = | शोधपद्धत = | नामाभिधाने = हो | लघुग्रह नाव = | पर्यायी नावे = | लघुग्रह वर्ग = | कक्षीय गुणधर्म = | इपॉक = | अपसूर्य बिंदु = | उपसूर्य बिंदु = | उपनाभी बिंदु = | अपनाभी बिंदु = | अर्धदीर्घ अक्ष = | सरासरी कक्षीय त्रिज्या = | वक्रता निर्देशांक = | परिभ्रमण काळ = | सिनॉडिक परिभ्रमण काळ = | सरासरी वेग = | सरासरी विसंगती = | कक्षेचा कल = | कोनीय अंतर = | असेंडिंग नोडचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचा काळ = | उपनाभी बिंदूचे अर्ग्युमेंट = | अर्ध-अँप्लिट्यूड = | कोणाचा उपग्रह = | उपग्रह = | भौतिक गुणधर्म = हो | लघुग्रह = | मिती = | फ्लॅटनिंग = | विषुववृत्तीय त्रिज्या = ६.९५५ लाख किमी<br /> (पृथ्वीच्या १०९ पट) | धृवीय त्रिज्या = | सरासरी त्रिज्या = | परीघ = | पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ = ६०८७.७ अब्ज चौरस किमी<br /> (पृथ्वीच्या ११,९९० पट) | घनफळ = | वस्तुमान = | घनता = १,४०९ कि.ग्रॅ प्रति घनमीटर | पृष्ठभागावरील गुरूत्वाकर्षण = | मुक्तिवेग = | सिडेरियल दिनमान = | परिवलनवेग = | आसाचा कल = | उत्तर धृवाचे रेखावृत्त = | उत्तर धृवाचे अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक रेखावृत्त = | परावर्तनीयता = | एकल तापमान = | तापमान = | तापमान१ नाव = | तापमान१ किमान = | तापमान१ सरासरी = | तापमान१ कमाल = | तापमान२ नाव = | तापमान२ किमान = | तापमान२ सरासरी = | तापमान२ कमाल = | वर्णपट प्रकार = | अभिव्यक्त प्रत = | निरपेक्ष प्रत = | कोनीय आकारमान = | विशेषणे = | वातावरण = हो | वातावरण संदर्भ = | पृष्ठभागावरील दाब = | स्केल उंची = | वातावरण संरचना = हैड्रोजनः २३.४६%<br /> हेलियमः २४.८५% }} {{हा लेख|[[खगोलशास्त्र]] संबंधित आहे|सूर्य (निःसंदिग्धीकरण)}} '''सूर्य''' हा एक [[तारा]] असून तो आपल्या [[सूर्यमाला|सूर्यमालेच्या]] केंद्रस्थानी आहे. [[पृथ्वी]] व सूर्यमालेतील इतर पदार्थ ([[ग्रह]], [[उल्का]], [[लघुग्रह]], [[धूमकेतू]] आणि धूळ) हे सर्व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालत असतात. हा सूर्यमालेतील एक तप्त गोळा आहे. सूर्यमालेतील एकूण वस्तुमानापैकी ९९% पेक्षा जास्त [[वस्तुमान]] एकट्या सूर्यामध्ये आहे. सूर्यापासून उत्पन्न होणारी ऊर्जा सूर्यकिरणांच्या स्वरूपात बाहेर पडते व [[प्रकाश संश्लेषण|प्रकाश संश्लेषणाच्याद्वारे]] पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवसृष्टीला आधार देते आणि पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये व हवामानामध्ये बदल घडवते. सूर्याच्या एकूण वस्तुमानापैकी सुमारे ७४% [[हायड्रोजन]], २५% [[हेलियम]] व उर्वरित वस्तुमान हे अन्य जड मूलद्रव्यांपासून बनलेले आहे. सूर्याचे सध्याचे वय हे ४६० कोटी वर्षे इतके असून तो त्याच्या आयुष्यमानाच्या मध्यावर आहे. सूर्याच्या गाभ्यामधील हायड्रोजन अणू-संमीलन प्रक्रियेद्वारे हेलियममध्ये परिवर्तित होत असतो. दर सेकंदाला ४ दशलक्ष टन वस्तुमान हे सूर्याच्या गाभ्यामध्ये ऊर्जेत परिवर्तित होते तसेच [[न्यूट्रिनो कण]] आणि [[सौरकिरणोत्सर्ग]] हेसुद्धा तयार होतात. ५०० कोटी वर्षांनी सूर्य एका राक्षसी ताऱ्यामध्ये रूपांतरित होईल त्यानंतर [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल व [[श्वेत बटू]] ही शेवटची अवस्था असेल. सूर्य हा एक [[चुंबक|चुंबकीय]] [[सक्रिय तारा]] आहे. सूर्याला स्वतःचे प्रखर [[चुंबकीय क्षेत्र]] आहे. हे क्षेत्र दर वर्षी बदलते व दर अकरा वर्षांनी त्याची दिशा उलट होते. सूर्याच्या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर [[सौरडाग]] व [[सौरज्वाला]] तयार होतात तसेच सौरवातामध्ये बदल घडतात. सूर्यावरील ह्या घडामोडींमुळे रेडिओ लहरींचे दळणवळण व विद्युत्&zwnj;वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होतात. पृथ्वीच्या वातावरणात मध्यम ते अति उंचीवर घडणारे आणि चुंबकीय ध्रुवांजवळ दिसून येणारे "अरोरा" हेही ह्याच घडामोडींचा परिणाम आहेत. या सौर घडामोडींचा सूर्यमालेच्या उत्पत्ती व उत्क्रांतीमध्ये फार मोठा वाटा आहे. या घडामोडी पृथ्वीच्या बाह्यवातावरणातही मोठा बदल घडवतात. पृथ्वीच्या सर्वांत जवळचा तारा या नात्याने शास्त्रज्ञांनी सूर्याचा खूप खोलवर अभ्यास केला असला तरी बरेच प्रश्न अजून अनुत्तरित आहेत. उदा. सूर्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान ६००० केल्व्हिन आहे तर वातावरणाचे तापमान काही ठिकाणी एक दशलक्ष केल्व्हिनच्या वर पोहोचते. वास्तविकतः हे उलट असण्याची अपेक्षा आहे, पण याचे कोडे अजूनही पूर्णपणे सुटलेले नाही. सौरडागांचे चक्र, सौरवातांची व [[सौरज्वालांची उत्पत्ती]] व त्यांची भौतिकी, [[प्रकाश किरीट]] व क्रोमोस्फेअर यांच्यामधील चुंबकीय क्रिया-प्रतिक्रिया हे शास्त्रज्ञांच्या संशोधनाचे मुख्य विषय आहेत. == सूर्याची सर्वसाधारण माहिती == सूर्य हा G2V या वर्णपटीय विभागात (spectral class) मोडतो. G2 म्हणजे त्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान जवळपास ५५०० [[केल्व्हिन]] असून त्याचा रंग [[पिवळा]] आहे. त्याच्या वर्णपटामध्ये आयनीभूत व निष्क्रिय धातूंच्या रेषा आहेत. "V" म्हणजे सूर्य हा बहुतेक इतर ताऱ्यांसारखा "मेन सिक्वेन्स" मधील तारा आहे. सूर्य त्याचे हायड्रोस्टॅटिक संतुलन सांभाळून आहे त्यामुळे तो प्रसरणही पावत नाही किंवा आकुंचनही पावत नाही. आपल्या [[आकाशगंगा|आकाशगंगेत]] १०० दशलक्षापेक्षाही अधिक तारे "G2" वर्गात मोडतात. लोगॅरिथमिक आकारमान वर्गीकरणावरून सूर्य आकाशगंगेतील ताऱ्यापेक्षा ८५% जास्त तेजस्वी आहे. बाकीचे बरेच तारे हे लाल बटू आहेत. सूर्य १००० कोटी वर्षे मेन सिक्वेन्समधील तारा राहील. त्याचे सध्याचे वय हे ताऱ्यांची उत्पत्ती व [[अणुकेंद्रीय विश्वरचनाशास्त्र]] यांची संगणकीय मॉडेल्स वापरून जवळजवळ ४५७ कोटी इतके निश्चित केले आहे. सूर्य हा आकाशगंगेच्या केंद्रापासून २५,००० ते २८,००० [[प्रकाशवर्ष|प्रकाशवर्षे]] दूर असून आकाशगंगेच्या केंद्राला प्रदक्षिणा घालत असतो. एक प्रदक्षिणा सुमारे २२.५ ते २५ कोटी वर्षांनी पूर्ण होते. त्याचा प्रदक्षिणेतील वेग सेकंदाला २२० किलोमीटर इतका आहे, म्हणजेच १४०० वर्षांमध्ये तो एक प्रकाशवर्ष अंतर पार करतो. तर एक [[खगोलशास्त्रीय एकक]] (Astronomical Unit) अंतर ८ दिवसांमध्ये पार करतो. सूर्य हा तिसऱ्या पिढीमधील तारा असून त्याचा जन्म हा जवळच्या एखादया ताऱ्याच्या स्फोटामुळे निर्माण होणाऱ्या प्रघाती तंरंगांमुळे झाला आहे. [[सोने]] व [[युरेनियम]] यासारख्या जड मूलद्रव्यांचा सूर्यमालेतील भरपूर आढळ याला पुष्टी देतो. ही मूलद्र्व्ये एक तर ताऱ्याच्या स्फोटाच्यावेळी होणाऱ्या आण्विक प्रक्रियांमुळे किंवा द्वितीय पिढीतल्या ताऱ्यामध्ये [[न्यूट्रॉन]] कण शोषले जाऊन झालेल्या अणुबदलांमुळे तयार झाली असावीत. सूर्यामध्ये स्फोट होण्याइतके वस्तुमान नाही. त्याऐवजी ४०० ते ५०० कोटी वर्षांनी तो लाल राक्षसी ताऱ्याच्या अवस्थेत जाईल. त्याचे हायड्रोजन इंधन संपल्याने बाह्यावरण प्रसरण पावेल तर केंद्र आकुंचन पावेल व गाभ्याचे तापमान खूपच वाढेल. गाभ्याचे तापमान ३०० कोटी केल्व्हिन इतके झाल्यावर [[हेलियम]]मध्ये [[अणू-संमेलन क्रिया]] सुरू होईल. सूर्याचे बाह्य आवरण प्रसरण पावून त्याचा आकार पृथ्वीच्या कक्षेइतका होईल. सध्याच्या संशोधनानुसार सूर्याने लाल राक्षसी ताऱ्याच्या सुरुवातीलाच [[वस्तुमान]] गमावल्यामुळे पृथ्वीची कक्षा सध्याच्या कक्षेपेक्षा दूर जाईल व सूर्याच्या पोटात जाण्यापासून वाचेल. तरी पृथ्वीवरील [[पाणी]] व [[वातावरण]] उकळून नष्ट होईल. लाल राक्षसी अवस्थेनंतर तीव्र तापमान स्पंदनांमुळे सूर्याचे बाह्य आवरण फेकले जाईल व [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल. शेवटी सूर्य [[श्वेत बटू]]मध्ये रूपांतरित होईल. हा कमी व मध्यम वस्तुमानाच्या ताऱ्यांमधे आढळणारा जीवनक्रम आहे. सूर्यप्रकाश हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मुख्य [[ऊर्जास्रोत]] आहे. पृथ्वीच्या दर एकक पृष्ठभागावर पडणाऱ्या सौर ऊर्जेला सौर स्थिरांक म्हणतात. सौर स्थिरांकाची किंमत ही स्वच्छ वातावरणात एक 'खगोलशास्त्रीय एकक' अंतरावर व सूर्य माथ्यावर असताना दर चौरस मीटरला १३७० वॅट्स (Watts) इतकी आहे. ही ऊर्जा नैसर्गिक तसेच कृत्रिम क्रियांमध्ये वापरली जाते. [[प्रकाश संश्लेषण]] या क्रियेत [[वनस्पती]] [[सूर्यप्रकाश]] शोषून ती ऊर्जा रसायनिक ऊर्जेत परिवर्तित करतात. तर प्रत्यक्ष तापवण्यासाठी किंवा सौरघटांद्वारे ती विद्युतशक्तीमध्ये परिवर्तित करून वापरता येते. [[पेट्रॊलियम]] किंवा अन्य जीवाश्म इंधनामध्ये असणारी ऊर्जा ही फ़ार पूर्वीच्या वनस्पतींनी प्रकाश संश्लेषणाद्वारे साठवलेलीच ऊर्जा आहे. सूर्यप्रकाशात अनेक जीवशास्त्रीय गुणधर्म आहेत. सूर्यापासून निघणाऱ्या अतिनील किरणांमध्ये जंतुनाशक गुणधर्म असतात. त्यामुळे ही किरणे [[जंतुनाशक]] म्हणूनही वापरतात. या किरणांमुळे त्वचा जळू शकते (sun burn). पण हीच किरणे त्वचेला 'डी' [[जीवनसत्त्व]] बनविण्यासाठी आवश्यक असतात. [[अतिनील किरण]] ही वातावरणात शोषली जातात. त्यामुळे अक्षांशानुसार या किरणांचे प्रमाण बदलत जाते. ध्रुवप्रदेशात कमी तर विषुववृत्ताजवळ जास्त असते. या फ़रकामुळे अनेक प्रकारचे [[जैववैविध्य]] तसेच मनुष्याच्या त्वचेच्या रंगातही स्थानानुसार फ़रक आढळतो. ==सूर्याचा गाभा== सूर्याच्या गाभ्याची त्रिज्या सूर्याच्या एकूण त्रिज्येच्या २०-२५% आहे असे समजले जातं. <ref name="Garcia2007"> {{जर्नल स्रोत |last=García |first=R. |coauthors=et al. |वर्ष=2007 |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |bibcode=2007Sci...316.1591G |doi=10.1126/science.1140598 |pmid=17478682 |ref=harv }}</ref> गाभ्याची घनता {{val|150|u=ग्रॅ/सेमी^३}}<ref name="Basu"> {{जर्नल स्रोत |last1=Basu |first1=S. |coauthors=''et al.'' |वर्ष=2009 |title=Fresh insights on the structure of the solar core |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=699 |issue=699 |page=1403 |arxiv=0905.0651 |bibcode=2009ApJ...699.1403B |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403 }}</ref><ref name=NASA1>{{संकेतस्थळ स्रोत |दिनांक=18 January 2007 |title=NASA/Marshall Solar Physics |दुवा=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |प्रकाशक=[[Marshall Space Flight Center]] |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=dead }}</ref> (पाण्याच्या १५० पट) आणि तापमान साधारण १.५७ कोटी [[केल्व्हिन]] (K) आहे.<ref name=NASA1/> [[सोहो]] (Solar and Heliospheric Observatory/SOHO) ने केलेल्या निरीक्षणांवरून सूर्याचा गाभा त्याबाहेर असणाऱ्या प्रारण विभागापेक्षा अधिक वेगाने फिरत असावा असा अंदाज बांधलेला आहे.<ref name="Garcia2007"/> सूर्याच्या बहुतांश आयुष्यात सौरऊर्जा अणूमीलनातून [[nuclear fusion]] तयार होते. याला [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]] असंही नाव आहे. यात [[हायड्रोजन]]चे [[हेलियम]]मधे रूपांतर होते. Through most of the Sun's life, energy is produced by [[nuclear fusion]] through a series of steps called the [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]]; this process converts [[hydrogen]] into [[helium]].<ref> {{Cite conference |last=Broggini |first=C. |year=2003 |title=Nuclear Processes at Solar Energy |दुवा=http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626 |booktitle=Physics in Collision, Proceedings of the XXIII International Conference |page=21 |arxiv=astro-ph/0308537 |bibcode=2003phco.conf...21B |ref=harv }}</ref> सूर्यातली फक्त ०.८% ऊर्जा कार्बन-नायट्रोजन-ऑक्सिजन-चक्रातून मिळते. [[CNO cycle]].<ref name=jpcs271_1_012031> {{जर्नल स्रोत |last1=Goupil |first1=M. J. |last2=Lebreton |first2=Y. |last3=Marques |first3=J. P. |last4=Samadi |first4=R. |last5=Baudin |first5=F. |वर्ष=2011 |title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns |journal=[[Journal of Physics: Conference Series]] |volume=271 |issue=1 |page=012031 |arxiv=1102.0247 |bibcode=2011JPhCS.271a2031G |doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031 }}</ref> ==सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र== सूर्याला स्वतःचे चुंबकीय क्षेत्र आहे. सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र साधारण पट्टीचुंबकाच्या प्रकारचे आहे. पण सूर्य हा वायूंचा गोळा असल्यामुळे त्यात पुढे क्लिष्टता निर्माण होते. सूर्याच्या चुंबकीय रेषा या वायूंमधे अडकल्या आहेत. सामान्य वापरातले उदाहरण बघायचे झाले तर इलॅस्टिक ज्याप्रकारे कापडामधे शिवून अडकवले जाते, साधारण तशाच प्रकारे या चुंबकीय रेषा वायूंमधे अडकल्या असतात. कापड जसे फिरवले जाते तसे इलॅस्टिक फिरते. चुंबकीय क्षेत्राची क्लिष्टताही अशाच प्रकारे निर्माण होते. चुंबकीय रेषा सूर्याच्या पृष्ठभागावरही असतात. जिथे त्या तुटतात तिथे पृष्ठभागाचे तापमान कमी होते. कारण खालच्या भागातून अभिरसणाच्या बुडबुड्यांमधून येणारी ऊर्जा तुटलेल्या चुंबकीय रेषांमुळे अडवली जाते. त्या ठराविक भागापर्यंत कमी ऊर्जा आल्यामुळे हा भाग तुलना करताना (कॉन्ट्रास्टमुळे) काळपट दिसतो. सूर्याच्या पृष्ठभागाचं सरासरी तापमान ६००० केल्व्हिन असतं तर या काळ्या भागात साधारण ३००० केल्व्हिन. या काळ्या भागाला [[सौर डाग]] (sun spot) म्हणतात. साधारणतः एक सौर डाग पृथ्वीच्या आकाराशी तुलना करता येईल एवढा मोठा असतो. उजव्या बाजूच्या चित्रात तुलनेसाठी सौर डाग आणि पृथ्वी एकाच स्केलवर दाखवले आहेत. चित्राच्या मध्याच्या जवळ असणारा हा डाग सरासरी आकाराचा आहे. सौर डागांच्या मधोमध गडद भाग असतो ज्याला umbra आणि फिकट भागाला penumbra असे म्हणतात. या डागाच्या मध्यातून तंतूसारख्या बाहेर आलेल्या काळ्या रेषा दिसत आहेत. या काळ्या रेषाची चुंबकाभोवती लोखंडाचे कणांची रचना असते, त्याच प्रकारची दिसते. सौर डागांमधे चुंबकीय क्षेत्राचे योगदान त्यातूनच लक्षात यावे. चित्रात मध्याच्या उजव्या बाजूला एक मोठा सौर डाग दिसत आहे आणि त्याच्या खाली एक छोटा डाग आहे. अनेक छोटे डाग एकत्र येऊन कधी कधी असा मोठा आणि अतिशय गुंतागुंतीची रचना असणारा मोठा सौर डाग तयार होतो. https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF&action=edit&section=3 ==सूर्यग्रहण== सूर्य आणि पृथ्वी यांच्या दरम्यान येऊन चंद्राने पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्याचा दर्शनी भाग (अंशतः वा संपूर्ण) झाकला की सूर्यग्रहण होते. अशी स्थिती अमावास्येला होत असल्याने सूर्यग्रहण फक्त अमावास्येला होऊ शकते. अर्थात प्रत्येक अमावास्येला ग्रहण नसते. सूर्याला [[राहू]] किंवा [[केतू]] यांपैकी एखाद्या राक्षसाने गिळले की सूर्याला ग्रहण लागते, अशी सांस्कृतिक कविकल्पना आहे. सूर्य हा [[राहू]] किंवा [[केतू]], या भारतीय ज्योतिर्विज्ञांनी ग्रह म्हणून मानलेल्या पृथ्वीच्या भ्रमणकक्षेवरील दोन बिंदूंपैकी एका बिंदूवर आला की सूर्यग्रहण होते, या तथ्यावर ही सांस्कृतिक कविकल्पना आधारित आहे. सूर्यग्रहणकालाच्या तीन स्थिती असतात. <br/> १. स्पर्श - <br/> २. मध्य - <br/> ३. मोक्ष <br/> ==सूर्याचे आकाशातील भ्रमण== सूर्य ठराविक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. सूर्याच्या या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात. या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे (तारकापुंज) येतात. ही २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह होतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत. ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते. अभिजित नावाचे एक २८वे एक-चरणी नक्षत्र मानले जाते. हे छोटे नक्षत्र उत्तराषाढा आणि श्रवण यां नक्षत्रांदरम्यान येते. अभिजित नक्षत्रात सूर्य २१ ते २३ जानेवारी या काळात असतो. प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण (भाग) आहेत अशी कल्पना केली आहे. त्यामुळे काही पूर्ण नक्षत्रे व काही नक्षत्रांचे काही चरण मिळून एक रास होते. एका राशीत २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे म्हणजे नक्षत्रांचे एकूण नऊ चरण असतात. चरण दाखवण्याची पद्धत अशी :- आश्विनी-१, मृग-२, चित्रा-३, ४, विशाखा-४ म्हणजे अनुक्रमे - आश्विनी नक्षत्राचा पहिला चरण, मृगाचा दुसरा, चित्राचा तिसरा व चौथा चरण, आणि विशाखाचा चौथा चरण. == सूर्याच्या प्रत्येक राशीत व नक्षत्रात राहण्याच्या अंदाजे तारखा== * कन्या रास : १७ सप्टेंबर ते १६ ऑक्टोबर * कर्क रास: १६ जुलै ते १६ ऑगस्ट * कुंभ रास : १३ फेब्रुवारी ते १३ मार्च * तूळ रास : १७ ऑक्टोबर ते १५ नॊव्हेंबर * धनु रास : १६ डिसेंबर ते १३ जानेवारी * मकर रास : १४ जानेवारी ते १२ फेब्रुवारी * मिथुन रास : १५ जून ते १५ जुलै * मीन रास : १४ मार्च ते १३ एप्रिल * मे़ष रास : १४ एप्रिल ते १३ मे * वृश्चिक रास : १६ नोव्हेंबर ते १५ डिसेंबर * वृषभ रास : १४ मे ते १४ जून * सिंह रास : १७ ऑगस्ट ते १६ सप्टेंबर ------- * आश्विनी नक्षत्र : १४ एप्रिल ते २६ एप्रिल * भरणी नक्षत्र : २७ एप्रिल ते १० मे * कृत्तिका नक्षत्र : ११ मे ते २४ मे * रोहिणी नक्षत्र : २५ मे ते ७ जून * मृग नक्षत्र : ८ जून ते २१ जून * आर्द्रा नक्षत्र : २२ जून ते ५ जुलै * पुनर्वसू नक्षत्र : ६ जुलै ते १९ जुलै * पु़्ष्य नक्षत्र : २० जुलै ते २ ऑगस्ट * आश्ले़षा नक्षत्र : ३ ऑगस्ट ते १६ ऑगस्ट * मघा नक्षत्र : १७ ऑगस्ट ते २९ ऑगस्ट * पूर्वा (फाल्गुनी) नक्षत्र : ३० ऑगस्ट ते १२ सप्टेंबर * उत्तरा (फाल्गुनी) नक्षत्र : १३ सप्टेंबर ते २६ सप्टेंबर * हस्त नक्षत्र : २७ सप्टेंबर ते ९ ऑक्टोबर * चित्रा नक्षत्र : १० ऑक्टोबर ते २३ ऑक्टोबर * स्वाती नक्षत्र : २४ ऑक्टोबर ते ५ नॊव्हेंबर * विशाखा नक्षत्र : ६ नोव्हेंबर ते १८ नॊव्हेंबर * अनुराधा नक्षत्र : १९ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर * ज्येष्ठा नक्षत्र : ३ डिसेंबर ते १५ डिसेंबर * मूळ नक्षत्र : १६ डिसेंबर ते २८ डिसेंबर * पूर्वाषाढा नक्षत्र : २९ डिसेंबर ते १० जानेवारी * उत्तराषाढा नक्षत्र : ११ जानेवारी ते २३ जानेवारी * श्रवण नक्षत्र : २४ जानेवारी ते ५ फेब्रुवारी * धनिष्ठा नक्षत्र : ६ फेब्रुवारी ते १८ फेब्रुवारी * शततारका नक्षत्र : १९ फेब्रुवारी ते ३ मार्च * पूर्वाभाद्रपदा नक्षत्र : ४ मार्च ते १७ मार्च * उत्तराभाद्रपदा नक्षत्र : १८ मार्च ते ३० मार्च * रेवती नक्षत्र : ३१ मार्च ते १३ एप्रिल ==सौरऋतू- प्रारंभाच्या अंदाजे तारखा== * वसंत ऋतू : १८ फेब्रुवारी * ग्रीष्म ऋतू : १९ एप्रिल * वर्षा ऋतू : २१जून * शरद ऋतू : २२ ऑगस्ट * हेमंत ऋतू : २३ ऑक्टोबर * शिशिर ऋतू : २१ डिसेंबर == मानवी संस्कृतीतील सूर्याचे स्थान == मानवी संस्कृतीमध्ये आणि विशेषतः हिंदू धर्मामध्ये सूर्याला विशेष महत्त्व आहे. भारतात ओडीशामध्ये समुद्रकिनारी [[कोणार्क सूर्य मंदिर|कोणार्क]] येथे सूर्यमंदिर आहे. महर्षी व्यास यांनी रचिलेल्या [[नवग्रह स्तोत्र|नवग्रह स्तोत्रात]] असे म्हणले आहे - जपाकुसुम संकाशं काश्यपेयं महद्‌द्युतिम् । तमोरिंसर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ अर्थात, व्यास म्हणतात, जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे लाल रंग असलेल्या, कश्यप ऋषीचा पुत्र असलेला, तेजस्वी, अंधाराचा शत्रू आणि पापनाशक असलेल्या दिवाकराला (सूर्याला) मी प्रणाम करतो. ==भारतीय भाषांमधली सूर्याची नावे== सूर्याची नावे ही अनेक असली तरी त्यांपैकी 'सूर्य' हे नाव दैनंदिन व्यवहारात आणि खगोलशास्त्रीय उल्लेखात वापरतात. 'रवि', 'भानु' व 'अर्क' ही नावे पंचांगात असतात आणि 'रवि' हे नाव जन्म-लग्न कुंडलीत असते. सूर्यनमस्कार घालताना सूर्याची विशिष्ट १२ नावे उच्चारली जातात. असे असले तरी, काव्यामध्ये मात्र सूर्याच्या अनेक नावांपैकी कोणतेही नाव असू शकते. ==सूर्यनमस्कार== [[सूर्यनमस्कार]] हा क्रमाक्रमाने साष्टांग नमस्कार घालत व्यायाम करण्याचा एक प्रकार आहे. प्रत्येक नमस्काराच्या आधी सूर्याचे एक नाव उच्चारून नमस्कार घालण्याची प्रथा आहे. ही बारा नावे या क्रमाने घेतात. :- # ॐ मित्राय नम:। # ॐ रवये नम:। # ॐ सूर्याय नम:। # ॐ भानवे नम:। # ॐ खगाय नम:। # ॐ पूष्णे नम:। # ॐ हिरण्यगर्भाय नम:। # ॐ मरीचये नम:। # ॐ आदित्याय नम:। # ॐ सवित्रे नम:। # ॐ अर्काय नम:। # ॐ भास्कराय नम:॥ == सूर्याचे निरीक्षण == {{ संदर्भयादी}} {{सूर्यमाला}} [[वर्ग:सूर्यमाला]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] {{मराठी चित्रपटसृष्टी}} {{मराठी चित्रपटसृष्टी}} orlfeelzz8elkiydb6enm56sv9cn5b6 2725680 2725679 2026-10-24T13:28:36Z संतोष गोरे 135680 "[[सूर्य]]" ला ने संरक्षित केले: अती उपद्रव ([संपादन=फक्त स्वयंशाबीत (ऑटोकन्फर्म) सदस्यांनाच परवानगी आहे] (१३:२८, २४ जानेवारी २०२७ (UTC) ला संपेल) [स्थानांतरण=फक्त स्वयंशाबीत (ऑटोकन्फर्म) सदस्यांनाच परवानगी आहे] (१३:२८, २४ जानेवारी २०२७ (UTC) ला संपेल)) 2719752 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रह | पार्श्वभूमी रंग = #A0B0FF | रुंदी = | अप प्रत्यय = | नाव = सूर्य | चिन्ह = Sun symbol.svg | चित्र१ = Sun920607.jpg | चित्र१ रुंदी = | चित्र१ शीर्षक = पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्य | | चित्र२ रुंदी = | चित्र२ शीर्षक = | शोध = | शोध संदर्भ = | शोधक = | शोध स्थळ = | शोध दिनांक = | शोधपद्धत = | नामाभिधाने = हो | लघुग्रह नाव = | पर्यायी नावे = | लघुग्रह वर्ग = | कक्षीय गुणधर्म = | इपॉक = | अपसूर्य बिंदु = | उपसूर्य बिंदु = | उपनाभी बिंदु = | अपनाभी बिंदु = | अर्धदीर्घ अक्ष = | सरासरी कक्षीय त्रिज्या = | वक्रता निर्देशांक = | परिभ्रमण काळ = | सिनॉडिक परिभ्रमण काळ = | सरासरी वेग = | सरासरी विसंगती = | कक्षेचा कल = | कोनीय अंतर = | असेंडिंग नोडचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचा काळ = | उपनाभी बिंदूचे अर्ग्युमेंट = | अर्ध-अँप्लिट्यूड = | कोणाचा उपग्रह = | उपग्रह = | भौतिक गुणधर्म = हो | लघुग्रह = | मिती = | फ्लॅटनिंग = | विषुववृत्तीय त्रिज्या = ६.९५५ लाख किमी<br /> (पृथ्वीच्या १०९ पट) | धृवीय त्रिज्या = | सरासरी त्रिज्या = | परीघ = | पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ = ६०८७.७ अब्ज चौरस किमी<br /> (पृथ्वीच्या ११,९९० पट) | घनफळ = | वस्तुमान = | घनता = १,४०९ कि.ग्रॅ प्रति घनमीटर | पृष्ठभागावरील गुरूत्वाकर्षण = | मुक्तिवेग = | सिडेरियल दिनमान = | परिवलनवेग = | आसाचा कल = | उत्तर धृवाचे रेखावृत्त = | उत्तर धृवाचे अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक रेखावृत्त = | परावर्तनीयता = | एकल तापमान = | तापमान = | तापमान१ नाव = | तापमान१ किमान = | तापमान१ सरासरी = | तापमान१ कमाल = | तापमान२ नाव = | तापमान२ किमान = | तापमान२ सरासरी = | तापमान२ कमाल = | वर्णपट प्रकार = | अभिव्यक्त प्रत = | निरपेक्ष प्रत = | कोनीय आकारमान = | विशेषणे = | वातावरण = हो | वातावरण संदर्भ = | पृष्ठभागावरील दाब = | स्केल उंची = | वातावरण संरचना = हैड्रोजनः २३.४६%<br /> हेलियमः २४.८५% }} {{हा लेख|[[खगोलशास्त्र]] संबंधित आहे|सूर्य (निःसंदिग्धीकरण)}} '''सूर्य''' हा एक [[तारा]] असून तो आपल्या [[सूर्यमाला|सूर्यमालेच्या]] केंद्रस्थानी आहे. [[पृथ्वी]] व सूर्यमालेतील इतर पदार्थ ([[ग्रह]], [[उल्का]], [[लघुग्रह]], [[धूमकेतू]] आणि धूळ) हे सर्व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालत असतात. हा सूर्यमालेतील एक तप्त गोळा आहे. सूर्यमालेतील एकूण वस्तुमानापैकी ९९% पेक्षा जास्त [[वस्तुमान]] एकट्या सूर्यामध्ये आहे. सूर्यापासून उत्पन्न होणारी ऊर्जा सूर्यकिरणांच्या स्वरूपात बाहेर पडते व [[प्रकाश संश्लेषण|प्रकाश संश्लेषणाच्याद्वारे]] पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवसृष्टीला आधार देते आणि पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये व हवामानामध्ये बदल घडवते. सूर्याच्या एकूण वस्तुमानापैकी सुमारे ७४% [[हायड्रोजन]], २५% [[हेलियम]] व उर्वरित वस्तुमान हे अन्य जड मूलद्रव्यांपासून बनलेले आहे. सूर्याचे सध्याचे वय हे ४६० कोटी वर्षे इतके असून तो त्याच्या आयुष्यमानाच्या मध्यावर आहे. सूर्याच्या गाभ्यामधील हायड्रोजन अणू-संमीलन प्रक्रियेद्वारे हेलियममध्ये परिवर्तित होत असतो. दर सेकंदाला ४ दशलक्ष टन वस्तुमान हे सूर्याच्या गाभ्यामध्ये ऊर्जेत परिवर्तित होते तसेच [[न्यूट्रिनो कण]] आणि [[सौरकिरणोत्सर्ग]] हेसुद्धा तयार होतात. ५०० कोटी वर्षांनी सूर्य एका राक्षसी ताऱ्यामध्ये रूपांतरित होईल त्यानंतर [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल व [[श्वेत बटू]] ही शेवटची अवस्था असेल. सूर्य हा एक [[चुंबक|चुंबकीय]] [[सक्रिय तारा]] आहे. सूर्याला स्वतःचे प्रखर [[चुंबकीय क्षेत्र]] आहे. हे क्षेत्र दर वर्षी बदलते व दर अकरा वर्षांनी त्याची दिशा उलट होते. सूर्याच्या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर [[सौरडाग]] व [[सौरज्वाला]] तयार होतात तसेच सौरवातामध्ये बदल घडतात. सूर्यावरील ह्या घडामोडींमुळे रेडिओ लहरींचे दळणवळण व विद्युत्&zwnj;वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होतात. पृथ्वीच्या वातावरणात मध्यम ते अति उंचीवर घडणारे आणि चुंबकीय ध्रुवांजवळ दिसून येणारे "अरोरा" हेही ह्याच घडामोडींचा परिणाम आहेत. या सौर घडामोडींचा सूर्यमालेच्या उत्पत्ती व उत्क्रांतीमध्ये फार मोठा वाटा आहे. या घडामोडी पृथ्वीच्या बाह्यवातावरणातही मोठा बदल घडवतात. पृथ्वीच्या सर्वांत जवळचा तारा या नात्याने शास्त्रज्ञांनी सूर्याचा खूप खोलवर अभ्यास केला असला तरी बरेच प्रश्न अजून अनुत्तरित आहेत. उदा. सूर्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान ६००० केल्व्हिन आहे तर वातावरणाचे तापमान काही ठिकाणी एक दशलक्ष केल्व्हिनच्या वर पोहोचते. वास्तविकतः हे उलट असण्याची अपेक्षा आहे, पण याचे कोडे अजूनही पूर्णपणे सुटलेले नाही. सौरडागांचे चक्र, सौरवातांची व [[सौरज्वालांची उत्पत्ती]] व त्यांची भौतिकी, [[प्रकाश किरीट]] व क्रोमोस्फेअर यांच्यामधील चुंबकीय क्रिया-प्रतिक्रिया हे शास्त्रज्ञांच्या संशोधनाचे मुख्य विषय आहेत. == सूर्याची सर्वसाधारण माहिती == सूर्य हा G2V या वर्णपटीय विभागात (spectral class) मोडतो. G2 म्हणजे त्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान जवळपास ५५०० [[केल्व्हिन]] असून त्याचा रंग [[पिवळा]] आहे. त्याच्या वर्णपटामध्ये आयनीभूत व निष्क्रिय धातूंच्या रेषा आहेत. "V" म्हणजे सूर्य हा बहुतेक इतर ताऱ्यांसारखा "मेन सिक्वेन्स" मधील तारा आहे. सूर्य त्याचे हायड्रोस्टॅटिक संतुलन सांभाळून आहे त्यामुळे तो प्रसरणही पावत नाही किंवा आकुंचनही पावत नाही. आपल्या [[आकाशगंगा|आकाशगंगेत]] १०० दशलक्षापेक्षाही अधिक तारे "G2" वर्गात मोडतात. लोगॅरिथमिक आकारमान वर्गीकरणावरून सूर्य आकाशगंगेतील ताऱ्यापेक्षा ८५% जास्त तेजस्वी आहे. बाकीचे बरेच तारे हे लाल बटू आहेत. सूर्य १००० कोटी वर्षे मेन सिक्वेन्समधील तारा राहील. त्याचे सध्याचे वय हे ताऱ्यांची उत्पत्ती व [[अणुकेंद्रीय विश्वरचनाशास्त्र]] यांची संगणकीय मॉडेल्स वापरून जवळजवळ ४५७ कोटी इतके निश्चित केले आहे. सूर्य हा आकाशगंगेच्या केंद्रापासून २५,००० ते २८,००० [[प्रकाशवर्ष|प्रकाशवर्षे]] दूर असून आकाशगंगेच्या केंद्राला प्रदक्षिणा घालत असतो. एक प्रदक्षिणा सुमारे २२.५ ते २५ कोटी वर्षांनी पूर्ण होते. त्याचा प्रदक्षिणेतील वेग सेकंदाला २२० किलोमीटर इतका आहे, म्हणजेच १४०० वर्षांमध्ये तो एक प्रकाशवर्ष अंतर पार करतो. तर एक [[खगोलशास्त्रीय एकक]] (Astronomical Unit) अंतर ८ दिवसांमध्ये पार करतो. सूर्य हा तिसऱ्या पिढीमधील तारा असून त्याचा जन्म हा जवळच्या एखादया ताऱ्याच्या स्फोटामुळे निर्माण होणाऱ्या प्रघाती तंरंगांमुळे झाला आहे. [[सोने]] व [[युरेनियम]] यासारख्या जड मूलद्रव्यांचा सूर्यमालेतील भरपूर आढळ याला पुष्टी देतो. ही मूलद्र्व्ये एक तर ताऱ्याच्या स्फोटाच्यावेळी होणाऱ्या आण्विक प्रक्रियांमुळे किंवा द्वितीय पिढीतल्या ताऱ्यामध्ये [[न्यूट्रॉन]] कण शोषले जाऊन झालेल्या अणुबदलांमुळे तयार झाली असावीत. सूर्यामध्ये स्फोट होण्याइतके वस्तुमान नाही. त्याऐवजी ४०० ते ५०० कोटी वर्षांनी तो लाल राक्षसी ताऱ्याच्या अवस्थेत जाईल. त्याचे हायड्रोजन इंधन संपल्याने बाह्यावरण प्रसरण पावेल तर केंद्र आकुंचन पावेल व गाभ्याचे तापमान खूपच वाढेल. गाभ्याचे तापमान ३०० कोटी केल्व्हिन इतके झाल्यावर [[हेलियम]]मध्ये [[अणू-संमेलन क्रिया]] सुरू होईल. सूर्याचे बाह्य आवरण प्रसरण पावून त्याचा आकार पृथ्वीच्या कक्षेइतका होईल. सध्याच्या संशोधनानुसार सूर्याने लाल राक्षसी ताऱ्याच्या सुरुवातीलाच [[वस्तुमान]] गमावल्यामुळे पृथ्वीची कक्षा सध्याच्या कक्षेपेक्षा दूर जाईल व सूर्याच्या पोटात जाण्यापासून वाचेल. तरी पृथ्वीवरील [[पाणी]] व [[वातावरण]] उकळून नष्ट होईल. लाल राक्षसी अवस्थेनंतर तीव्र तापमान स्पंदनांमुळे सूर्याचे बाह्य आवरण फेकले जाईल व [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल. शेवटी सूर्य [[श्वेत बटू]]मध्ये रूपांतरित होईल. हा कमी व मध्यम वस्तुमानाच्या ताऱ्यांमधे आढळणारा जीवनक्रम आहे. सूर्यप्रकाश हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मुख्य [[ऊर्जास्रोत]] आहे. पृथ्वीच्या दर एकक पृष्ठभागावर पडणाऱ्या सौर ऊर्जेला सौर स्थिरांक म्हणतात. सौर स्थिरांकाची किंमत ही स्वच्छ वातावरणात एक 'खगोलशास्त्रीय एकक' अंतरावर व सूर्य माथ्यावर असताना दर चौरस मीटरला १३७० वॅट्स (Watts) इतकी आहे. ही ऊर्जा नैसर्गिक तसेच कृत्रिम क्रियांमध्ये वापरली जाते. [[प्रकाश संश्लेषण]] या क्रियेत [[वनस्पती]] [[सूर्यप्रकाश]] शोषून ती ऊर्जा रसायनिक ऊर्जेत परिवर्तित करतात. तर प्रत्यक्ष तापवण्यासाठी किंवा सौरघटांद्वारे ती विद्युतशक्तीमध्ये परिवर्तित करून वापरता येते. [[पेट्रॊलियम]] किंवा अन्य जीवाश्म इंधनामध्ये असणारी ऊर्जा ही फ़ार पूर्वीच्या वनस्पतींनी प्रकाश संश्लेषणाद्वारे साठवलेलीच ऊर्जा आहे. सूर्यप्रकाशात अनेक जीवशास्त्रीय गुणधर्म आहेत. सूर्यापासून निघणाऱ्या अतिनील किरणांमध्ये जंतुनाशक गुणधर्म असतात. त्यामुळे ही किरणे [[जंतुनाशक]] म्हणूनही वापरतात. या किरणांमुळे त्वचा जळू शकते (sun burn). पण हीच किरणे त्वचेला 'डी' [[जीवनसत्त्व]] बनविण्यासाठी आवश्यक असतात. [[अतिनील किरण]] ही वातावरणात शोषली जातात. त्यामुळे अक्षांशानुसार या किरणांचे प्रमाण बदलत जाते. ध्रुवप्रदेशात कमी तर विषुववृत्ताजवळ जास्त असते. या फ़रकामुळे अनेक प्रकारचे [[जैववैविध्य]] तसेच मनुष्याच्या त्वचेच्या रंगातही स्थानानुसार फ़रक आढळतो. ==सूर्याचा गाभा== सूर्याच्या गाभ्याची त्रिज्या सूर्याच्या एकूण त्रिज्येच्या २०-२५% आहे असे समजले जातं. <ref name="Garcia2007"> {{जर्नल स्रोत |last=García |first=R. |coauthors=et al. |वर्ष=2007 |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |bibcode=2007Sci...316.1591G |doi=10.1126/science.1140598 |pmid=17478682 |ref=harv }}</ref> गाभ्याची घनता {{val|150|u=ग्रॅ/सेमी^३}}<ref name="Basu"> {{जर्नल स्रोत |last1=Basu |first1=S. |coauthors=''et al.'' |वर्ष=2009 |title=Fresh insights on the structure of the solar core |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=699 |issue=699 |page=1403 |arxiv=0905.0651 |bibcode=2009ApJ...699.1403B |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403 }}</ref><ref name=NASA1>{{संकेतस्थळ स्रोत |दिनांक=18 January 2007 |title=NASA/Marshall Solar Physics |दुवा=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |प्रकाशक=[[Marshall Space Flight Center]] |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=dead }}</ref> (पाण्याच्या १५० पट) आणि तापमान साधारण १.५७ कोटी [[केल्व्हिन]] (K) आहे.<ref name=NASA1/> [[सोहो]] (Solar and Heliospheric Observatory/SOHO) ने केलेल्या निरीक्षणांवरून सूर्याचा गाभा त्याबाहेर असणाऱ्या प्रारण विभागापेक्षा अधिक वेगाने फिरत असावा असा अंदाज बांधलेला आहे.<ref name="Garcia2007"/> सूर्याच्या बहुतांश आयुष्यात सौरऊर्जा अणूमीलनातून [[nuclear fusion]] तयार होते. याला [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]] असंही नाव आहे. यात [[हायड्रोजन]]चे [[हेलियम]]मधे रूपांतर होते. Through most of the Sun's life, energy is produced by [[nuclear fusion]] through a series of steps called the [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]]; this process converts [[hydrogen]] into [[helium]].<ref> {{Cite conference |last=Broggini |first=C. |year=2003 |title=Nuclear Processes at Solar Energy |दुवा=http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626 |booktitle=Physics in Collision, Proceedings of the XXIII International Conference |page=21 |arxiv=astro-ph/0308537 |bibcode=2003phco.conf...21B |ref=harv }}</ref> सूर्यातली फक्त ०.८% ऊर्जा कार्बन-नायट्रोजन-ऑक्सिजन-चक्रातून मिळते. [[CNO cycle]].<ref name=jpcs271_1_012031> {{जर्नल स्रोत |last1=Goupil |first1=M. J. |last2=Lebreton |first2=Y. |last3=Marques |first3=J. P. |last4=Samadi |first4=R. |last5=Baudin |first5=F. |वर्ष=2011 |title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns |journal=[[Journal of Physics: Conference Series]] |volume=271 |issue=1 |page=012031 |arxiv=1102.0247 |bibcode=2011JPhCS.271a2031G |doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031 }}</ref> ==सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र== सूर्याला स्वतःचे चुंबकीय क्षेत्र आहे. सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र साधारण पट्टीचुंबकाच्या प्रकारचे आहे. पण सूर्य हा वायूंचा गोळा असल्यामुळे त्यात पुढे क्लिष्टता निर्माण होते. सूर्याच्या चुंबकीय रेषा या वायूंमधे अडकल्या आहेत. सामान्य वापरातले उदाहरण बघायचे झाले तर इलॅस्टिक ज्याप्रकारे कापडामधे शिवून अडकवले जाते, साधारण तशाच प्रकारे या चुंबकीय रेषा वायूंमधे अडकल्या असतात. कापड जसे फिरवले जाते तसे इलॅस्टिक फिरते. चुंबकीय क्षेत्राची क्लिष्टताही अशाच प्रकारे निर्माण होते. चुंबकीय रेषा सूर्याच्या पृष्ठभागावरही असतात. जिथे त्या तुटतात तिथे पृष्ठभागाचे तापमान कमी होते. कारण खालच्या भागातून अभिरसणाच्या बुडबुड्यांमधून येणारी ऊर्जा तुटलेल्या चुंबकीय रेषांमुळे अडवली जाते. त्या ठराविक भागापर्यंत कमी ऊर्जा आल्यामुळे हा भाग तुलना करताना (कॉन्ट्रास्टमुळे) काळपट दिसतो. सूर्याच्या पृष्ठभागाचं सरासरी तापमान ६००० केल्व्हिन असतं तर या काळ्या भागात साधारण ३००० केल्व्हिन. या काळ्या भागाला [[सौर डाग]] (sun spot) म्हणतात. साधारणतः एक सौर डाग पृथ्वीच्या आकाराशी तुलना करता येईल एवढा मोठा असतो. उजव्या बाजूच्या चित्रात तुलनेसाठी सौर डाग आणि पृथ्वी एकाच स्केलवर दाखवले आहेत. चित्राच्या मध्याच्या जवळ असणारा हा डाग सरासरी आकाराचा आहे. सौर डागांच्या मधोमध गडद भाग असतो ज्याला umbra आणि फिकट भागाला penumbra असे म्हणतात. या डागाच्या मध्यातून तंतूसारख्या बाहेर आलेल्या काळ्या रेषा दिसत आहेत. या काळ्या रेषाची चुंबकाभोवती लोखंडाचे कणांची रचना असते, त्याच प्रकारची दिसते. सौर डागांमधे चुंबकीय क्षेत्राचे योगदान त्यातूनच लक्षात यावे. चित्रात मध्याच्या उजव्या बाजूला एक मोठा सौर डाग दिसत आहे आणि त्याच्या खाली एक छोटा डाग आहे. अनेक छोटे डाग एकत्र येऊन कधी कधी असा मोठा आणि अतिशय गुंतागुंतीची रचना असणारा मोठा सौर डाग तयार होतो. https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF&action=edit&section=3 ==सूर्यग्रहण== सूर्य आणि पृथ्वी यांच्या दरम्यान येऊन चंद्राने पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्याचा दर्शनी भाग (अंशतः वा संपूर्ण) झाकला की सूर्यग्रहण होते. अशी स्थिती अमावास्येला होत असल्याने सूर्यग्रहण फक्त अमावास्येला होऊ शकते. अर्थात प्रत्येक अमावास्येला ग्रहण नसते. सूर्याला [[राहू]] किंवा [[केतू]] यांपैकी एखाद्या राक्षसाने गिळले की सूर्याला ग्रहण लागते, अशी सांस्कृतिक कविकल्पना आहे. सूर्य हा [[राहू]] किंवा [[केतू]], या भारतीय ज्योतिर्विज्ञांनी ग्रह म्हणून मानलेल्या पृथ्वीच्या भ्रमणकक्षेवरील दोन बिंदूंपैकी एका बिंदूवर आला की सूर्यग्रहण होते, या तथ्यावर ही सांस्कृतिक कविकल्पना आधारित आहे. सूर्यग्रहणकालाच्या तीन स्थिती असतात. <br/> १. स्पर्श - <br/> २. मध्य - <br/> ३. मोक्ष <br/> ==सूर्याचे आकाशातील भ्रमण== सूर्य ठराविक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. सूर्याच्या या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात. या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे (तारकापुंज) येतात. ही २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह होतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत. ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते. अभिजित नावाचे एक २८वे एक-चरणी नक्षत्र मानले जाते. हे छोटे नक्षत्र उत्तराषाढा आणि श्रवण यां नक्षत्रांदरम्यान येते. अभिजित नक्षत्रात सूर्य २१ ते २३ जानेवारी या काळात असतो. प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण (भाग) आहेत अशी कल्पना केली आहे. त्यामुळे काही पूर्ण नक्षत्रे व काही नक्षत्रांचे काही चरण मिळून एक रास होते. एका राशीत २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे म्हणजे नक्षत्रांचे एकूण नऊ चरण असतात. चरण दाखवण्याची पद्धत अशी :- आश्विनी-१, मृग-२, चित्रा-३, ४, विशाखा-४ म्हणजे अनुक्रमे - आश्विनी नक्षत्राचा पहिला चरण, मृगाचा दुसरा, चित्राचा तिसरा व चौथा चरण, आणि विशाखाचा चौथा चरण. == सूर्याच्या प्रत्येक राशीत व नक्षत्रात राहण्याच्या अंदाजे तारखा== * कन्या रास : १७ सप्टेंबर ते १६ ऑक्टोबर * कर्क रास: १६ जुलै ते १६ ऑगस्ट * कुंभ रास : १३ फेब्रुवारी ते १३ मार्च * तूळ रास : १७ ऑक्टोबर ते १५ नॊव्हेंबर * धनु रास : १६ डिसेंबर ते १३ जानेवारी * मकर रास : १४ जानेवारी ते १२ फेब्रुवारी * मिथुन रास : १५ जून ते १५ जुलै * मीन रास : १४ मार्च ते १३ एप्रिल * मे़ष रास : १४ एप्रिल ते १३ मे * वृश्चिक रास : १६ नोव्हेंबर ते १५ डिसेंबर * वृषभ रास : १४ मे ते १४ जून * सिंह रास : १७ ऑगस्ट ते १६ सप्टेंबर ------- * आश्विनी नक्षत्र : १४ एप्रिल ते २६ एप्रिल * भरणी नक्षत्र : २७ एप्रिल ते १० मे * कृत्तिका नक्षत्र : ११ मे ते २४ मे * रोहिणी नक्षत्र : २५ मे ते ७ जून * मृग नक्षत्र : ८ जून ते २१ जून * आर्द्रा नक्षत्र : २२ जून ते ५ जुलै * पुनर्वसू नक्षत्र : ६ जुलै ते १९ जुलै * पु़्ष्य नक्षत्र : २० जुलै ते २ ऑगस्ट * आश्ले़षा नक्षत्र : ३ ऑगस्ट ते १६ ऑगस्ट * मघा नक्षत्र : १७ ऑगस्ट ते २९ ऑगस्ट * पूर्वा (फाल्गुनी) नक्षत्र : ३० ऑगस्ट ते १२ सप्टेंबर * उत्तरा (फाल्गुनी) नक्षत्र : १३ सप्टेंबर ते २६ सप्टेंबर * हस्त नक्षत्र : २७ सप्टेंबर ते ९ ऑक्टोबर * चित्रा नक्षत्र : १० ऑक्टोबर ते २३ ऑक्टोबर * स्वाती नक्षत्र : २४ ऑक्टोबर ते ५ नॊव्हेंबर * विशाखा नक्षत्र : ६ नोव्हेंबर ते १८ नॊव्हेंबर * अनुराधा नक्षत्र : १९ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर * ज्येष्ठा नक्षत्र : ३ डिसेंबर ते १५ डिसेंबर * मूळ नक्षत्र : १६ डिसेंबर ते २८ डिसेंबर * पूर्वाषाढा नक्षत्र : २९ डिसेंबर ते १० जानेवारी * उत्तराषाढा नक्षत्र : ११ जानेवारी ते २३ जानेवारी * श्रवण नक्षत्र : २४ जानेवारी ते ५ फेब्रुवारी * धनिष्ठा नक्षत्र : ६ फेब्रुवारी ते १८ फेब्रुवारी * शततारका नक्षत्र : १९ फेब्रुवारी ते ३ मार्च * पूर्वाभाद्रपदा नक्षत्र : ४ मार्च ते १७ मार्च * उत्तराभाद्रपदा नक्षत्र : १८ मार्च ते ३० मार्च * रेवती नक्षत्र : ३१ मार्च ते १३ एप्रिल ==सौरऋतू- प्रारंभाच्या अंदाजे तारखा== * वसंत ऋतू : १८ फेब्रुवारी * ग्रीष्म ऋतू : १९ एप्रिल * वर्षा ऋतू : २१जून * शरद ऋतू : २२ ऑगस्ट * हेमंत ऋतू : २३ ऑक्टोबर * शिशिर ऋतू : २१ डिसेंबर == मानवी संस्कृतीतील सूर्याचे स्थान == मानवी संस्कृतीमध्ये आणि विशेषतः हिंदू धर्मामध्ये सूर्याला विशेष महत्त्व आहे. भारतात ओडीशामध्ये समुद्रकिनारी [[कोणार्क सूर्य मंदिर|कोणार्क]] येथे सूर्यमंदिर आहे. महर्षी व्यास यांनी रचिलेल्या [[नवग्रह स्तोत्र|नवग्रह स्तोत्रात]] असे म्हणले आहे - जपाकुसुम संकाशं काश्यपेयं महद्‌द्युतिम् । तमोरिंसर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ अर्थात, व्यास म्हणतात, जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे लाल रंग असलेल्या, कश्यप ऋषीचा पुत्र असलेला, तेजस्वी, अंधाराचा शत्रू आणि पापनाशक असलेल्या दिवाकराला (सूर्याला) मी प्रणाम करतो. ==भारतीय भाषांमधली सूर्याची नावे== सूर्याची नावे ही अनेक असली तरी त्यांपैकी 'सूर्य' हे नाव दैनंदिन व्यवहारात आणि खगोलशास्त्रीय उल्लेखात वापरतात. 'रवि', 'भानु' व 'अर्क' ही नावे पंचांगात असतात आणि 'रवि' हे नाव जन्म-लग्न कुंडलीत असते. सूर्यनमस्कार घालताना सूर्याची विशिष्ट १२ नावे उच्चारली जातात. असे असले तरी, काव्यामध्ये मात्र सूर्याच्या अनेक नावांपैकी कोणतेही नाव असू शकते. ==सूर्यनमस्कार== [[सूर्यनमस्कार]] हा क्रमाक्रमाने साष्टांग नमस्कार घालत व्यायाम करण्याचा एक प्रकार आहे. प्रत्येक नमस्काराच्या आधी सूर्याचे एक नाव उच्चारून नमस्कार घालण्याची प्रथा आहे. ही बारा नावे या क्रमाने घेतात. :- # ॐ मित्राय नम:। # ॐ रवये नम:। # ॐ सूर्याय नम:। # ॐ भानवे नम:। # ॐ खगाय नम:। # ॐ पूष्णे नम:। # ॐ हिरण्यगर्भाय नम:। # ॐ मरीचये नम:। # ॐ आदित्याय नम:। # ॐ सवित्रे नम:। # ॐ अर्काय नम:। # ॐ भास्कराय नम:॥ == सूर्याचे निरीक्षण == {{ संदर्भयादी}} {{सूर्यमाला}} [[वर्ग:सूर्यमाला]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] {{मराठी चित्रपटसृष्टी}} {{मराठी चित्रपटसृष्टी}} orlfeelzz8elkiydb6enm56sv9cn5b6 2725682 2725680 2026-10-24T13:31:33Z संतोष गोरे 135680 2725682 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रह | पार्श्वभूमी रंग = #A0B0FF | रुंदी = | अप प्रत्यय = | नाव = सूर्य | चिन्ह = Sun symbol.svg | चित्र१ = Sun920607.jpg | चित्र१ रुंदी = | चित्र१ शीर्षक = पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्य | | चित्र२ रुंदी = | चित्र२ शीर्षक = | शोध = | शोध संदर्भ = | शोधक = | शोध स्थळ = | शोध दिनांक = | शोधपद्धत = | नामाभिधाने = हो | लघुग्रह नाव = | पर्यायी नावे = | लघुग्रह वर्ग = | कक्षीय गुणधर्म = | इपॉक = | अपसूर्य बिंदु = | उपसूर्य बिंदु = | उपनाभी बिंदु = | अपनाभी बिंदु = | अर्धदीर्घ अक्ष = | सरासरी कक्षीय त्रिज्या = | वक्रता निर्देशांक = | परिभ्रमण काळ = | सिनॉडिक परिभ्रमण काळ = | सरासरी वेग = | सरासरी विसंगती = | कक्षेचा कल = | कोनीय अंतर = | असेंडिंग नोडचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचा काळ = | उपनाभी बिंदूचे अर्ग्युमेंट = | अर्ध-अँप्लिट्यूड = | कोणाचा उपग्रह = | उपग्रह = | भौतिक गुणधर्म = हो | लघुग्रह = | मिती = | फ्लॅटनिंग = | विषुववृत्तीय त्रिज्या = ६.९५५ लाख किमी<br /> (पृथ्वीच्या १०९ पट) | धृवीय त्रिज्या = | सरासरी त्रिज्या = | परीघ = | पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ = ६०८७.७ अब्ज चौरस किमी<br /> (पृथ्वीच्या ११,९९० पट) | घनफळ = | वस्तुमान = | घनता = १,४०९ कि.ग्रॅ प्रति घनमीटर | पृष्ठभागावरील गुरूत्वाकर्षण = | मुक्तिवेग = | सिडेरियल दिनमान = | परिवलनवेग = | आसाचा कल = | उत्तर धृवाचे रेखावृत्त = | उत्तर धृवाचे अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक रेखावृत्त = | परावर्तनीयता = | एकल तापमान = | तापमान = | तापमान१ नाव = | तापमान१ किमान = | तापमान१ सरासरी = | तापमान१ कमाल = | तापमान२ नाव = | तापमान२ किमान = | तापमान२ सरासरी = | तापमान२ कमाल = | वर्णपट प्रकार = | अभिव्यक्त प्रत = | निरपेक्ष प्रत = | कोनीय आकारमान = | विशेषणे = | वातावरण = हो | वातावरण संदर्भ = | पृष्ठभागावरील दाब = | स्केल उंची = | वातावरण संरचना = हैड्रोजनः २३.४६%<br /> हेलियमः २४.८५% }} {{हा लेख|[[खगोलशास्त्र]] संबंधित आहे|सूर्य (निःसंदिग्धीकरण)}} '''सूर्य''' हा एक [[तारा]] असून तो आपल्या [[सूर्यमाला|सूर्यमालेच्या]] केंद्रस्थानी आहे. [[पृथ्वी]] व सूर्यमालेतील इतर पदार्थ ([[ग्रह]], [[उल्का]], [[लघुग्रह]], [[धूमकेतू]] आणि धूळ) हे सर्व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालत असतात. हा सूर्यमालेतील एक तप्त गोळा आहे. सूर्यमालेतील एकूण वस्तुमानापैकी ९९% पेक्षा जास्त [[वस्तुमान]] एकट्या सूर्यामध्ये आहे. सूर्यापासून उत्पन्न होणारी ऊर्जा सूर्यकिरणांच्या स्वरूपात बाहेर पडते व [[प्रकाश संश्लेषण|प्रकाश संश्लेषणाच्याद्वारे]] पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवसृष्टीला आधार देते आणि पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये व हवामानामध्ये बदल घडवते. सूर्याच्या एकूण वस्तुमानापैकी सुमारे ७४% [[हायड्रोजन]], २५% [[हेलियम]] व उर्वरित वस्तुमान हे अन्य जड मूलद्रव्यांपासून बनलेले आहे. सूर्याचे सध्याचे वय हे ४६० कोटी वर्षे इतके असून तो त्याच्या आयुष्यमानाच्या मध्यावर आहे. सूर्याच्या गाभ्यामधील हायड्रोजन अणू-संमीलन प्रक्रियेद्वारे हेलियममध्ये परिवर्तित होत असतो. दर सेकंदाला ४ दशलक्ष टन वस्तुमान हे सूर्याच्या गाभ्यामध्ये ऊर्जेत परिवर्तित होते तसेच [[न्यूट्रिनो कण]] आणि [[सौरकिरणोत्सर्ग]] हेसुद्धा तयार होतात. ५०० कोटी वर्षांनी सूर्य एका राक्षसी ताऱ्यामध्ये रूपांतरित होईल त्यानंतर [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल व [[श्वेत बटू]] ही शेवटची अवस्था असेल. सूर्य हा एक [[चुंबक|चुंबकीय]] [[सक्रिय तारा]] आहे. सूर्याला स्वतःचे प्रखर [[चुंबकीय क्षेत्र]] आहे. हे क्षेत्र दर वर्षी बदलते व दर अकरा वर्षांनी त्याची दिशा उलट होते. सूर्याच्या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर [[सौरडाग]] व [[सौरज्वाला]] तयार होतात तसेच सौरवातामध्ये बदल घडतात. सूर्यावरील ह्या घडामोडींमुळे रेडिओ लहरींचे दळणवळण व विद्युत्&zwnj;वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होतात. पृथ्वीच्या वातावरणात मध्यम ते अति उंचीवर घडणारे आणि चुंबकीय ध्रुवांजवळ दिसून येणारे "अरोरा" हेही ह्याच घडामोडींचा परिणाम आहेत. या सौर घडामोडींचा सूर्यमालेच्या उत्पत्ती व उत्क्रांतीमध्ये फार मोठा वाटा आहे. या घडामोडी पृथ्वीच्या बाह्यवातावरणातही मोठा बदल घडवतात. पृथ्वीच्या सर्वांत जवळचा तारा या नात्याने शास्त्रज्ञांनी सूर्याचा खूप खोलवर अभ्यास केला असला तरी बरेच प्रश्न अजून अनुत्तरित आहेत. उदा. सूर्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान ६००० केल्व्हिन आहे तर वातावरणाचे तापमान काही ठिकाणी एक दशलक्ष केल्व्हिनच्या वर पोहोचते. वास्तविकतः हे उलट असण्याची अपेक्षा आहे, पण याचे कोडे अजूनही पूर्णपणे सुटलेले नाही. सौरडागांचे चक्र, सौरवातांची व [[सौरज्वालांची उत्पत्ती]] व त्यांची भौतिकी, [[प्रकाश किरीट]] व क्रोमोस्फेअर यांच्यामधील चुंबकीय क्रिया-प्रतिक्रिया हे शास्त्रज्ञांच्या संशोधनाचे मुख्य विषय आहेत. == सूर्याची सर्वसाधारण माहिती == सूर्य हा G2V या वर्णपटीय विभागात (spectral class) मोडतो. G2 म्हणजे त्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान जवळपास ५५०० [[केल्व्हिन]] असून त्याचा रंग [[पिवळा]] आहे. त्याच्या वर्णपटामध्ये आयनीभूत व निष्क्रिय धातूंच्या रेषा आहेत. "V" म्हणजे सूर्य हा बहुतेक इतर ताऱ्यांसारखा "मेन सिक्वेन्स" मधील तारा आहे. सूर्य त्याचे हायड्रोस्टॅटिक संतुलन सांभाळून आहे त्यामुळे तो प्रसरणही पावत नाही किंवा आकुंचनही पावत नाही. आपल्या [[आकाशगंगा|आकाशगंगेत]] १०० दशलक्षापेक्षाही अधिक तारे "G2" वर्गात मोडतात. लोगॅरिथमिक आकारमान वर्गीकरणावरून सूर्य आकाशगंगेतील ताऱ्यापेक्षा ८५% जास्त तेजस्वी आहे. बाकीचे बरेच तारे हे लाल बटू आहेत. सूर्य १००० कोटी वर्षे मेन सिक्वेन्समधील तारा राहील. त्याचे सध्याचे वय हे ताऱ्यांची उत्पत्ती व [[अणुकेंद्रीय विश्वरचनाशास्त्र]] यांची संगणकीय मॉडेल्स वापरून जवळजवळ ४५७ कोटी इतके निश्चित केले आहे. सूर्य हा आकाशगंगेच्या केंद्रापासून २५,००० ते २८,००० [[प्रकाशवर्ष|प्रकाशवर्षे]] दूर असून आकाशगंगेच्या केंद्राला प्रदक्षिणा घालत असतो. एक प्रदक्षिणा सुमारे २२.५ ते २५ कोटी वर्षांनी पूर्ण होते. त्याचा प्रदक्षिणेतील वेग सेकंदाला २२० किलोमीटर इतका आहे, म्हणजेच १४०० वर्षांमध्ये तो एक प्रकाशवर्ष अंतर पार करतो. तर एक [[खगोलशास्त्रीय एकक]] (Astronomical Unit) अंतर ८ दिवसांमध्ये पार करतो. सूर्य हा तिसऱ्या पिढीमधील तारा असून त्याचा जन्म हा जवळच्या एखादया ताऱ्याच्या स्फोटामुळे निर्माण होणाऱ्या प्रघाती तंरंगांमुळे झाला आहे. [[सोने]] व [[युरेनियम]] यासारख्या जड मूलद्रव्यांचा सूर्यमालेतील भरपूर आढळ याला पुष्टी देतो. ही मूलद्र्व्ये एक तर ताऱ्याच्या स्फोटाच्यावेळी होणाऱ्या आण्विक प्रक्रियांमुळे किंवा द्वितीय पिढीतल्या ताऱ्यामध्ये [[न्यूट्रॉन]] कण शोषले जाऊन झालेल्या अणुबदलांमुळे तयार झाली असावीत. सूर्यामध्ये स्फोट होण्याइतके वस्तुमान नाही. त्याऐवजी ४०० ते ५०० कोटी वर्षांनी तो लाल राक्षसी ताऱ्याच्या अवस्थेत जाईल. त्याचे हायड्रोजन इंधन संपल्याने बाह्यावरण प्रसरण पावेल तर केंद्र आकुंचन पावेल व गाभ्याचे तापमान खूपच वाढेल. गाभ्याचे तापमान ३०० कोटी केल्व्हिन इतके झाल्यावर [[हेलियम]]मध्ये [[अणू-संमेलन क्रिया]] सुरू होईल. सूर्याचे बाह्य आवरण प्रसरण पावून त्याचा आकार पृथ्वीच्या कक्षेइतका होईल. सध्याच्या संशोधनानुसार सूर्याने लाल राक्षसी ताऱ्याच्या सुरुवातीलाच [[वस्तुमान]] गमावल्यामुळे पृथ्वीची कक्षा सध्याच्या कक्षेपेक्षा दूर जाईल व सूर्याच्या पोटात जाण्यापासून वाचेल. तरी पृथ्वीवरील [[पाणी]] व [[वातावरण]] उकळून नष्ट होईल. लाल राक्षसी अवस्थेनंतर तीव्र तापमान स्पंदनांमुळे सूर्याचे बाह्य आवरण फेकले जाईल व [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल. शेवटी सूर्य [[श्वेत बटू]]मध्ये रूपांतरित होईल. हा कमी व मध्यम वस्तुमानाच्या ताऱ्यांमधे आढळणारा जीवनक्रम आहे. सूर्यप्रकाश हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मुख्य [[ऊर्जास्रोत]] आहे. पृथ्वीच्या दर एकक पृष्ठभागावर पडणाऱ्या सौर ऊर्जेला सौर स्थिरांक म्हणतात. सौर स्थिरांकाची किंमत ही स्वच्छ वातावरणात एक 'खगोलशास्त्रीय एकक' अंतरावर व सूर्य माथ्यावर असताना दर चौरस मीटरला १३७० वॅट्स (Watts) इतकी आहे. ही ऊर्जा नैसर्गिक तसेच कृत्रिम क्रियांमध्ये वापरली जाते. [[प्रकाश संश्लेषण]] या क्रियेत [[वनस्पती]] [[सूर्यप्रकाश]] शोषून ती ऊर्जा रसायनिक ऊर्जेत परिवर्तित करतात. तर प्रत्यक्ष तापवण्यासाठी किंवा सौरघटांद्वारे ती विद्युतशक्तीमध्ये परिवर्तित करून वापरता येते. [[पेट्रॊलियम]] किंवा अन्य जीवाश्म इंधनामध्ये असणारी ऊर्जा ही फ़ार पूर्वीच्या वनस्पतींनी प्रकाश संश्लेषणाद्वारे साठवलेलीच ऊर्जा आहे. सूर्यप्रकाशात अनेक जीवशास्त्रीय गुणधर्म आहेत. सूर्यापासून निघणाऱ्या अतिनील किरणांमध्ये जंतुनाशक गुणधर्म असतात. त्यामुळे ही किरणे [[जंतुनाशक]] म्हणूनही वापरतात. या किरणांमुळे त्वचा जळू शकते (sun burn). पण हीच किरणे त्वचेला 'डी' [[जीवनसत्त्व]] बनविण्यासाठी आवश्यक असतात. [[अतिनील किरण]] ही वातावरणात शोषली जातात. त्यामुळे अक्षांशानुसार या किरणांचे प्रमाण बदलत जाते. ध्रुवप्रदेशात कमी तर विषुववृत्ताजवळ जास्त असते. या फ़रकामुळे अनेक प्रकारचे [[जैववैविध्य]] तसेच मनुष्याच्या त्वचेच्या रंगातही स्थानानुसार फ़रक आढळतो. ==सूर्याचा गाभा== सूर्याच्या गाभ्याची त्रिज्या सूर्याच्या एकूण त्रिज्येच्या २०-२५% आहे असे समजले जातं. <ref name="Garcia2007"> {{जर्नल स्रोत |last=García |first=R. |coauthors=et al. |वर्ष=2007 |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |bibcode=2007Sci...316.1591G |doi=10.1126/science.1140598 |pmid=17478682 |ref=harv }}</ref> गाभ्याची घनता {{val|150|u=ग्रॅ/सेमी^३}}<ref name="Basu"> {{जर्नल स्रोत |last1=Basu |first1=S. |coauthors=''et al.'' |वर्ष=2009 |title=Fresh insights on the structure of the solar core |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=699 |issue=699 |page=1403 |arxiv=0905.0651 |bibcode=2009ApJ...699.1403B |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403 }}</ref><ref name=NASA1>{{संकेतस्थळ स्रोत |दिनांक=18 January 2007 |title=NASA/Marshall Solar Physics |दुवा=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |प्रकाशक=[[Marshall Space Flight Center]] |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=dead }}</ref> (पाण्याच्या १५० पट) आणि तापमान साधारण १.५७ कोटी [[केल्व्हिन]] (K) आहे.<ref name=NASA1/> [[सोहो]] (Solar and Heliospheric Observatory/SOHO) ने केलेल्या निरीक्षणांवरून सूर्याचा गाभा त्याबाहेर असणाऱ्या प्रारण विभागापेक्षा अधिक वेगाने फिरत असावा असा अंदाज बांधलेला आहे.<ref name="Garcia2007"/> सूर्याच्या बहुतांश आयुष्यात सौरऊर्जा अणूमीलनातून [[nuclear fusion]] तयार होते. याला [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]] असंही नाव आहे. यात [[हायड्रोजन]]चे [[हेलियम]]मधे रूपांतर होते. Through most of the Sun's life, energy is produced by [[nuclear fusion]] through a series of steps called the [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]]; this process converts [[hydrogen]] into [[helium]].<ref> {{Cite conference |last=Broggini |first=C. |year=2003 |title=Nuclear Processes at Solar Energy |दुवा=http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626 |booktitle=Physics in Collision, Proceedings of the XXIII International Conference |page=21 |arxiv=astro-ph/0308537 |bibcode=2003phco.conf...21B |ref=harv }}</ref> सूर्यातली फक्त ०.८% ऊर्जा कार्बन-नायट्रोजन-ऑक्सिजन-चक्रातून मिळते. [[CNO cycle]].<ref name=jpcs271_1_012031> {{जर्नल स्रोत |last1=Goupil |first1=M. J. |last2=Lebreton |first2=Y. |last3=Marques |first3=J. P. |last4=Samadi |first4=R. |last5=Baudin |first5=F. |वर्ष=2011 |title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns |journal=[[Journal of Physics: Conference Series]] |volume=271 |issue=1 |page=012031 |arxiv=1102.0247 |bibcode=2011JPhCS.271a2031G |doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031 }}</ref> ==सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र== सूर्याला स्वतःचे चुंबकीय क्षेत्र आहे. सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र साधारण पट्टीचुंबकाच्या प्रकारचे आहे. पण सूर्य हा वायूंचा गोळा असल्यामुळे त्यात पुढे क्लिष्टता निर्माण होते. सूर्याच्या चुंबकीय रेषा या वायूंमधे अडकल्या आहेत. सामान्य वापरातले उदाहरण बघायचे झाले तर इलॅस्टिक ज्याप्रकारे कापडामधे शिवून अडकवले जाते, साधारण तशाच प्रकारे या चुंबकीय रेषा वायूंमधे अडकल्या असतात. कापड जसे फिरवले जाते तसे इलॅस्टिक फिरते. चुंबकीय क्षेत्राची क्लिष्टताही अशाच प्रकारे निर्माण होते. चुंबकीय रेषा सूर्याच्या पृष्ठभागावरही असतात. जिथे त्या तुटतात तिथे पृष्ठभागाचे तापमान कमी होते. कारण खालच्या भागातून अभिरसणाच्या बुडबुड्यांमधून येणारी ऊर्जा तुटलेल्या चुंबकीय रेषांमुळे अडवली जाते. त्या ठराविक भागापर्यंत कमी ऊर्जा आल्यामुळे हा भाग तुलना करताना (कॉन्ट्रास्टमुळे) काळपट दिसतो. सूर्याच्या पृष्ठभागाचं सरासरी तापमान ६००० केल्व्हिन असतं तर या काळ्या भागात साधारण ३००० केल्व्हिन. या काळ्या भागाला [[सौर डाग]] (sun spot) म्हणतात. साधारणतः एक सौर डाग पृथ्वीच्या आकाराशी तुलना करता येईल एवढा मोठा असतो. उजव्या बाजूच्या चित्रात तुलनेसाठी सौर डाग आणि पृथ्वी एकाच स्केलवर दाखवले आहेत. चित्राच्या मध्याच्या जवळ असणारा हा डाग सरासरी आकाराचा आहे. सौर डागांच्या मधोमध गडद भाग असतो ज्याला umbra आणि फिकट भागाला penumbra असे म्हणतात. या डागाच्या मध्यातून तंतूसारख्या बाहेर आलेल्या काळ्या रेषा दिसत आहेत. या काळ्या रेषाची चुंबकाभोवती लोखंडाचे कणांची रचना असते, त्याच प्रकारची दिसते. सौर डागांमधे चुंबकीय क्षेत्राचे योगदान त्यातूनच लक्षात यावे. चित्रात मध्याच्या उजव्या बाजूला एक मोठा सौर डाग दिसत आहे आणि त्याच्या खाली एक छोटा डाग आहे. अनेक छोटे डाग एकत्र येऊन कधी कधी असा मोठा आणि अतिशय गुंतागुंतीची रचना असणारा मोठा सौर डाग तयार होतो. ==सूर्यग्रहण== सूर्य आणि पृथ्वी यांच्या दरम्यान येऊन चंद्राने पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्याचा दर्शनी भाग (अंशतः वा संपूर्ण) झाकला की सूर्यग्रहण होते. अशी स्थिती अमावास्येला होत असल्याने सूर्यग्रहण फक्त अमावास्येला होऊ शकते. अर्थात प्रत्येक अमावास्येला ग्रहण नसते. सूर्याला [[राहू]] किंवा [[केतू]] यांपैकी एखाद्या राक्षसाने गिळले की सूर्याला ग्रहण लागते, अशी सांस्कृतिक कविकल्पना आहे. सूर्य हा [[राहू]] किंवा [[केतू]], या भारतीय ज्योतिर्विज्ञांनी ग्रह म्हणून मानलेल्या पृथ्वीच्या भ्रमणकक्षेवरील दोन बिंदूंपैकी एका बिंदूवर आला की सूर्यग्रहण होते, या तथ्यावर ही सांस्कृतिक कविकल्पना आधारित आहे. सूर्यग्रहणकालाच्या तीन स्थिती असतात. <br/> १. स्पर्श - <br/> २. मध्य - <br/> ३. मोक्ष <br/> ==सूर्याचे आकाशातील भ्रमण== सूर्य ठराविक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. सूर्याच्या या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात. या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे (तारकापुंज) येतात. ही २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह होतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत. ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते. अभिजित नावाचे एक २८वे एक-चरणी नक्षत्र मानले जाते. हे छोटे नक्षत्र उत्तराषाढा आणि श्रवण यां नक्षत्रांदरम्यान येते. अभिजित नक्षत्रात सूर्य २१ ते २३ जानेवारी या काळात असतो. प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण (भाग) आहेत अशी कल्पना केली आहे. त्यामुळे काही पूर्ण नक्षत्रे व काही नक्षत्रांचे काही चरण मिळून एक रास होते. एका राशीत २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे म्हणजे नक्षत्रांचे एकूण नऊ चरण असतात. चरण दाखवण्याची पद्धत अशी :- आश्विनी-१, मृग-२, चित्रा-३, ४, विशाखा-४ म्हणजे अनुक्रमे - आश्विनी नक्षत्राचा पहिला चरण, मृगाचा दुसरा, चित्राचा तिसरा व चौथा चरण, आणि विशाखाचा चौथा चरण. == सूर्याच्या प्रत्येक राशीत व नक्षत्रात राहण्याच्या अंदाजे तारखा== * कन्या रास : १७ सप्टेंबर ते १६ ऑक्टोबर * कर्क रास: १६ जुलै ते १६ ऑगस्ट * कुंभ रास : १३ फेब्रुवारी ते १३ मार्च * तूळ रास : १७ ऑक्टोबर ते १५ नॊव्हेंबर * धनु रास : १६ डिसेंबर ते १३ जानेवारी * मकर रास : १४ जानेवारी ते १२ फेब्रुवारी * मिथुन रास : १५ जून ते १५ जुलै * मीन रास : १४ मार्च ते १३ एप्रिल * मे़ष रास : १४ एप्रिल ते १३ मे * वृश्चिक रास : १६ नोव्हेंबर ते १५ डिसेंबर * वृषभ रास : १४ मे ते १४ जून * सिंह रास : १७ ऑगस्ट ते १६ सप्टेंबर ------- * आश्विनी नक्षत्र : १४ एप्रिल ते २६ एप्रिल * भरणी नक्षत्र : २७ एप्रिल ते १० मे * कृत्तिका नक्षत्र : ११ मे ते २४ मे * रोहिणी नक्षत्र : २५ मे ते ७ जून * मृग नक्षत्र : ८ जून ते २१ जून * आर्द्रा नक्षत्र : २२ जून ते ५ जुलै * पुनर्वसू नक्षत्र : ६ जुलै ते १९ जुलै * पु़्ष्य नक्षत्र : २० जुलै ते २ ऑगस्ट * आश्ले़षा नक्षत्र : ३ ऑगस्ट ते १६ ऑगस्ट * मघा नक्षत्र : १७ ऑगस्ट ते २९ ऑगस्ट * पूर्वा (फाल्गुनी) नक्षत्र : ३० ऑगस्ट ते १२ सप्टेंबर * उत्तरा (फाल्गुनी) नक्षत्र : १३ सप्टेंबर ते २६ सप्टेंबर * हस्त नक्षत्र : २७ सप्टेंबर ते ९ ऑक्टोबर * चित्रा नक्षत्र : १० ऑक्टोबर ते २३ ऑक्टोबर * स्वाती नक्षत्र : २४ ऑक्टोबर ते ५ नॊव्हेंबर * विशाखा नक्षत्र : ६ नोव्हेंबर ते १८ नॊव्हेंबर * अनुराधा नक्षत्र : १९ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर * ज्येष्ठा नक्षत्र : ३ डिसेंबर ते १५ डिसेंबर * मूळ नक्षत्र : १६ डिसेंबर ते २८ डिसेंबर * पूर्वाषाढा नक्षत्र : २९ डिसेंबर ते १० जानेवारी * उत्तराषाढा नक्षत्र : ११ जानेवारी ते २३ जानेवारी * श्रवण नक्षत्र : २४ जानेवारी ते ५ फेब्रुवारी * धनिष्ठा नक्षत्र : ६ फेब्रुवारी ते १८ फेब्रुवारी * शततारका नक्षत्र : १९ फेब्रुवारी ते ३ मार्च * पूर्वाभाद्रपदा नक्षत्र : ४ मार्च ते १७ मार्च * उत्तराभाद्रपदा नक्षत्र : १८ मार्च ते ३० मार्च * रेवती नक्षत्र : ३१ मार्च ते १३ एप्रिल ==सौरऋतू- प्रारंभाच्या अंदाजे तारखा== * वसंत ऋतू : १८ फेब्रुवारी * ग्रीष्म ऋतू : १९ एप्रिल * वर्षा ऋतू : २१जून * शरद ऋतू : २२ ऑगस्ट * हेमंत ऋतू : २३ ऑक्टोबर * शिशिर ऋतू : २१ डिसेंबर == मानवी संस्कृतीतील सूर्याचे स्थान == मानवी संस्कृतीमध्ये आणि विशेषतः हिंदू धर्मामध्ये सूर्याला विशेष महत्त्व आहे. भारतात ओडीशामध्ये समुद्रकिनारी [[कोणार्क सूर्य मंदिर|कोणार्क]] येथे सूर्यमंदिर आहे. महर्षी व्यास यांनी रचिलेल्या [[नवग्रह स्तोत्र|नवग्रह स्तोत्रात]] असे म्हणले आहे - जपाकुसुम संकाशं काश्यपेयं महद्‌द्युतिम् । तमोरिंसर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ अर्थात, व्यास म्हणतात, जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे लाल रंग असलेल्या, कश्यप ऋषीचा पुत्र असलेला, तेजस्वी, अंधाराचा शत्रू आणि पापनाशक असलेल्या दिवाकराला (सूर्याला) मी प्रणाम करतो. ==भारतीय भाषांमधली सूर्याची नावे== सूर्याची नावे ही अनेक असली तरी त्यांपैकी 'सूर्य' हे नाव दैनंदिन व्यवहारात आणि खगोलशास्त्रीय उल्लेखात वापरतात. 'रवि', 'भानु' व 'अर्क' ही नावे पंचांगात असतात आणि 'रवि' हे नाव जन्म-लग्न कुंडलीत असते. सूर्यनमस्कार घालताना सूर्याची विशिष्ट १२ नावे उच्चारली जातात. असे असले तरी, काव्यामध्ये मात्र सूर्याच्या अनेक नावांपैकी कोणतेही नाव असू शकते. ==सूर्यनमस्कार== [[सूर्यनमस्कार]] हा क्रमाक्रमाने साष्टांग नमस्कार घालत व्यायाम करण्याचा एक प्रकार आहे. प्रत्येक नमस्काराच्या आधी सूर्याचे एक नाव उच्चारून नमस्कार घालण्याची प्रथा आहे. ही बारा नावे या क्रमाने घेतात. :- # ॐ मित्राय नम:। # ॐ रवये नम:। # ॐ सूर्याय नम:। # ॐ भानवे नम:। # ॐ खगाय नम:। # ॐ पूष्णे नम:। # ॐ हिरण्यगर्भाय नम:। # ॐ मरीचये नम:। # ॐ आदित्याय नम:। # ॐ सवित्रे नम:। # ॐ अर्काय नम:। # ॐ भास्कराय नम:॥ == सूर्याचे निरीक्षण == {{ संदर्भयादी}} {{सूर्यमाला}} [[वर्ग:सूर्यमाला]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] {{मराठी चित्रपटसृष्टी}} {{मराठी चित्रपटसृष्टी}} 6wv44dhozkkkjjhffmqdw1sakfk97ia 2725683 2725682 2026-10-24T13:33:13Z संतोष गोरे 135680 2725683 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रह | पार्श्वभूमी रंग = #A0B0FF | रुंदी = | अप प्रत्यय = | नाव = सूर्य | चिन्ह = Sun symbol.svg | चित्र१ = Sun920607.jpg | चित्र१ रुंदी = | चित्र१ शीर्षक = पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्य | | चित्र२ रुंदी = | चित्र२ शीर्षक = | शोध = | शोध संदर्भ = | शोधक = | शोध स्थळ = | शोध दिनांक = | शोधपद्धत = | नामाभिधाने = हो | लघुग्रह नाव = | पर्यायी नावे = | लघुग्रह वर्ग = | कक्षीय गुणधर्म = | इपॉक = | अपसूर्य बिंदु = | उपसूर्य बिंदु = | उपनाभी बिंदु = | अपनाभी बिंदु = | अर्धदीर्घ अक्ष = | सरासरी कक्षीय त्रिज्या = | वक्रता निर्देशांक = | परिभ्रमण काळ = | सिनॉडिक परिभ्रमण काळ = | सरासरी वेग = | सरासरी विसंगती = | कक्षेचा कल = | कोनीय अंतर = | असेंडिंग नोडचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचा काळ = | उपनाभी बिंदूचे अर्ग्युमेंट = | अर्ध-अँप्लिट्यूड = | कोणाचा उपग्रह = | उपग्रह = | भौतिक गुणधर्म = हो | लघुग्रह = | मिती = | फ्लॅटनिंग = | विषुववृत्तीय त्रिज्या = ६.९५५ लाख किमी<br /> (पृथ्वीच्या १०९ पट) | धृवीय त्रिज्या = | सरासरी त्रिज्या = | परीघ = | पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ = ६०८७.७ अब्ज चौरस किमी<br /> (पृथ्वीच्या ११,९९० पट) | घनफळ = | वस्तुमान = | घनता = १,४०९ कि.ग्रॅ प्रति घनमीटर | पृष्ठभागावरील गुरूत्वाकर्षण = | मुक्तिवेग = | सिडेरियल दिनमान = | परिवलनवेग = | आसाचा कल = | उत्तर धृवाचे रेखावृत्त = | उत्तर धृवाचे अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक रेखावृत्त = | परावर्तनीयता = | एकल तापमान = | तापमान = | तापमान१ नाव = | तापमान१ किमान = | तापमान१ सरासरी = | तापमान१ कमाल = | तापमान२ नाव = | तापमान२ किमान = | तापमान२ सरासरी = | तापमान२ कमाल = | वर्णपट प्रकार = | अभिव्यक्त प्रत = | निरपेक्ष प्रत = | कोनीय आकारमान = | विशेषणे = | वातावरण = हो | वातावरण संदर्भ = | पृष्ठभागावरील दाब = | स्केल उंची = | वातावरण संरचना = हैड्रोजनः २३.४६%<br /> हेलियमः २४.८५% }} {{हा लेख|[[खगोलशास्त्र]] संबंधित आहे|सूर्य (निःसंदिग्धीकरण)}} '''सूर्य''' हा एक [[तारा]] असून तो आपल्या [[सूर्यमाला|सूर्यमालेच्या]] केंद्रस्थानी आहे. [[पृथ्वी]] व सूर्यमालेतील इतर पदार्थ ([[ग्रह]], [[उल्का]], [[लघुग्रह]], [[धूमकेतू]] आणि धूळ) हे सर्व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालत असतात. हा सूर्यमालेतील एक तप्त गोळा आहे. सूर्यमालेतील एकूण वस्तुमानापैकी ९९% पेक्षा जास्त [[वस्तुमान]] एकट्या सूर्यामध्ये आहे. सूर्यापासून उत्पन्न होणारी ऊर्जा सूर्यकिरणांच्या स्वरूपात बाहेर पडते व [[प्रकाश संश्लेषण|प्रकाश संश्लेषणाच्याद्वारे]] पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवसृष्टीला आधार देते आणि पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये व हवामानामध्ये बदल घडवते. सूर्याच्या एकूण वस्तुमानापैकी सुमारे ७४% [[हायड्रोजन]], २५% [[हेलियम]] व उर्वरित वस्तुमान हे अन्य जड मूलद्रव्यांपासून बनलेले आहे. सूर्याचे सध्याचे वय हे ४६० कोटी वर्षे इतके असून तो त्याच्या आयुष्यमानाच्या मध्यावर आहे. सूर्याच्या गाभ्यामधील हायड्रोजन अणू-संमीलन प्रक्रियेद्वारे हेलियममध्ये परिवर्तित होत असतो. दर सेकंदाला ४ दशलक्ष टन वस्तुमान हे सूर्याच्या गाभ्यामध्ये ऊर्जेत परिवर्तित होते तसेच [[न्यूट्रिनो कण]] आणि [[सौरकिरणोत्सर्ग]] हेसुद्धा तयार होतात. ५०० कोटी वर्षांनी सूर्य एका राक्षसी ताऱ्यामध्ये रूपांतरित होईल त्यानंतर [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल व [[श्वेत बटू]] ही शेवटची अवस्था असेल. सूर्य हा एक [[चुंबक|चुंबकीय]] [[सक्रिय तारा]] आहे. सूर्याला स्वतःचे प्रखर [[चुंबकीय क्षेत्र]] आहे. हे क्षेत्र दर वर्षी बदलते व दर अकरा वर्षांनी त्याची दिशा उलट होते. सूर्याच्या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर [[सौरडाग]] व [[सौरज्वाला]] तयार होतात तसेच सौरवातामध्ये बदल घडतात. सूर्यावरील ह्या घडामोडींमुळे रेडिओ लहरींचे दळणवळण व विद्युत्&zwnj;वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होतात. पृथ्वीच्या वातावरणात मध्यम ते अति उंचीवर घडणारे आणि चुंबकीय ध्रुवांजवळ दिसून येणारे "अरोरा" हेही ह्याच घडामोडींचा परिणाम आहेत. या सौर घडामोडींचा सूर्यमालेच्या उत्पत्ती व उत्क्रांतीमध्ये फार मोठा वाटा आहे. या घडामोडी पृथ्वीच्या बाह्यवातावरणातही मोठा बदल घडवतात. पृथ्वीच्या सर्वांत जवळचा तारा या नात्याने शास्त्रज्ञांनी सूर्याचा खूप खोलवर अभ्यास केला असला तरी बरेच प्रश्न अजून अनुत्तरित आहेत. उदा. सूर्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान ६००० केल्व्हिन आहे तर वातावरणाचे तापमान काही ठिकाणी एक दशलक्ष केल्व्हिनच्या वर पोहोचते. वास्तविकतः हे उलट असण्याची अपेक्षा आहे, पण याचे कोडे अजूनही पूर्णपणे सुटलेले नाही. सौरडागांचे चक्र, सौरवातांची व [[सौरज्वालांची उत्पत्ती]] व त्यांची भौतिकी, [[प्रकाश किरीट]] व क्रोमोस्फेअर यांच्यामधील चुंबकीय क्रिया-प्रतिक्रिया हे शास्त्रज्ञांच्या संशोधनाचे मुख्य विषय आहेत. == सूर्याची सर्वसाधारण माहिती == सूर्य हा G2V या वर्णपटीय विभागात (spectral class) मोडतो. G2 म्हणजे त्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान जवळपास ५५०० [[केल्व्हिन]] असून त्याचा रंग [[पिवळा]] आहे. त्याच्या वर्णपटामध्ये आयनीभूत व निष्क्रिय धातूंच्या रेषा आहेत. "V" म्हणजे सूर्य हा बहुतेक इतर ताऱ्यांसारखा "मेन सिक्वेन्स" मधील तारा आहे. सूर्य त्याचे हायड्रोस्टॅटिक संतुलन सांभाळून आहे त्यामुळे तो प्रसरणही पावत नाही किंवा आकुंचनही पावत नाही. आपल्या [[आकाशगंगा|आकाशगंगेत]] १०० दशलक्षापेक्षाही अधिक तारे "G2" वर्गात मोडतात. लोगॅरिथमिक आकारमान वर्गीकरणावरून सूर्य आकाशगंगेतील ताऱ्यापेक्षा ८५% जास्त तेजस्वी आहे. बाकीचे बरेच तारे हे लाल बटू आहेत. सूर्य १००० कोटी वर्षे मेन सिक्वेन्समधील तारा राहील. त्याचे सध्याचे वय हे ताऱ्यांची उत्पत्ती व [[अणुकेंद्रीय विश्वरचनाशास्त्र]] यांची संगणकीय मॉडेल्स वापरून जवळजवळ ४५७ कोटी इतके निश्चित केले आहे. सूर्य हा आकाशगंगेच्या केंद्रापासून २५,००० ते २८,००० [[प्रकाशवर्ष|प्रकाशवर्षे]] दूर असून आकाशगंगेच्या केंद्राला प्रदक्षिणा घालत असतो. एक प्रदक्षिणा सुमारे २२.५ ते २५ कोटी वर्षांनी पूर्ण होते. त्याचा प्रदक्षिणेतील वेग सेकंदाला २२० किलोमीटर इतका आहे, म्हणजेच १४०० वर्षांमध्ये तो एक प्रकाशवर्ष अंतर पार करतो. तर एक [[खगोलशास्त्रीय एकक]] (Astronomical Unit) अंतर ८ दिवसांमध्ये पार करतो. सूर्य हा तिसऱ्या पिढीमधील तारा असून त्याचा जन्म हा जवळच्या एखादया ताऱ्याच्या स्फोटामुळे निर्माण होणाऱ्या प्रघाती तंरंगांमुळे झाला आहे. [[सोने]] व [[युरेनियम]] यासारख्या जड मूलद्रव्यांचा सूर्यमालेतील भरपूर आढळ याला पुष्टी देतो. ही मूलद्र्व्ये एक तर ताऱ्याच्या स्फोटाच्यावेळी होणाऱ्या आण्विक प्रक्रियांमुळे किंवा द्वितीय पिढीतल्या ताऱ्यामध्ये [[न्यूट्रॉन]] कण शोषले जाऊन झालेल्या अणुबदलांमुळे तयार झाली असावीत. सूर्यामध्ये स्फोट होण्याइतके वस्तुमान नाही. त्याऐवजी ४०० ते ५०० कोटी वर्षांनी तो लाल राक्षसी ताऱ्याच्या अवस्थेत जाईल. त्याचे हायड्रोजन इंधन संपल्याने बाह्यावरण प्रसरण पावेल तर केंद्र आकुंचन पावेल व गाभ्याचे तापमान खूपच वाढेल. गाभ्याचे तापमान ३०० कोटी केल्व्हिन इतके झाल्यावर [[हेलियम]]मध्ये [[अणू-संमेलन क्रिया]] सुरू होईल. सूर्याचे बाह्य आवरण प्रसरण पावून त्याचा आकार पृथ्वीच्या कक्षेइतका होईल. सध्याच्या संशोधनानुसार सूर्याने लाल राक्षसी ताऱ्याच्या सुरुवातीलाच [[वस्तुमान]] गमावल्यामुळे पृथ्वीची कक्षा सध्याच्या कक्षेपेक्षा दूर जाईल व सूर्याच्या पोटात जाण्यापासून वाचेल. तरी पृथ्वीवरील [[पाणी]] व [[वातावरण]] उकळून नष्ट होईल. लाल राक्षसी अवस्थेनंतर तीव्र तापमान स्पंदनांमुळे सूर्याचे बाह्य आवरण फेकले जाईल व [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल. शेवटी सूर्य [[श्वेत बटू]]मध्ये रूपांतरित होईल. हा कमी व मध्यम वस्तुमानाच्या ताऱ्यांमधे आढळणारा जीवनक्रम आहे. सूर्यप्रकाश हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मुख्य [[ऊर्जास्रोत]] आहे. पृथ्वीच्या दर एकक पृष्ठभागावर पडणाऱ्या सौर ऊर्जेला सौर स्थिरांक म्हणतात. सौर स्थिरांकाची किंमत ही स्वच्छ वातावरणात एक 'खगोलशास्त्रीय एकक' अंतरावर व सूर्य माथ्यावर असताना दर चौरस मीटरला १३७० वॅट्स (Watts) इतकी आहे. ही ऊर्जा नैसर्गिक तसेच कृत्रिम क्रियांमध्ये वापरली जाते. [[प्रकाश संश्लेषण]] या क्रियेत [[वनस्पती]] [[सूर्यप्रकाश]] शोषून ती ऊर्जा रसायनिक ऊर्जेत परिवर्तित करतात. तर प्रत्यक्ष तापवण्यासाठी किंवा सौरघटांद्वारे ती विद्युतशक्तीमध्ये परिवर्तित करून वापरता येते. [[पेट्रॊलियम]] किंवा अन्य जीवाश्म इंधनामध्ये असणारी ऊर्जा ही फ़ार पूर्वीच्या वनस्पतींनी प्रकाश संश्लेषणाद्वारे साठवलेलीच ऊर्जा आहे. सूर्यप्रकाशात अनेक जीवशास्त्रीय गुणधर्म आहेत. सूर्यापासून निघणाऱ्या अतिनील किरणांमध्ये जंतुनाशक गुणधर्म असतात. त्यामुळे ही किरणे [[जंतुनाशक]] म्हणूनही वापरतात. या किरणांमुळे त्वचा जळू शकते (sun burn). पण हीच किरणे त्वचेला 'डी' [[जीवनसत्त्व]] बनविण्यासाठी आवश्यक असतात. [[अतिनील किरण]] ही वातावरणात शोषली जातात. त्यामुळे अक्षांशानुसार या किरणांचे प्रमाण बदलत जाते. ध्रुवप्रदेशात कमी तर विषुववृत्ताजवळ जास्त असते. या फ़रकामुळे अनेक प्रकारचे [[जैववैविध्य]] तसेच मनुष्याच्या त्वचेच्या रंगातही स्थानानुसार फ़रक आढळतो. ==सूर्याचा गाभा== सूर्याच्या गाभ्याची त्रिज्या सूर्याच्या एकूण त्रिज्येच्या २०-२५% आहे असे समजले जातं. <ref name="Garcia2007"> {{जर्नल स्रोत |last=García |first=R. |coauthors=et al. |वर्ष=2007 |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |bibcode=2007Sci...316.1591G |doi=10.1126/science.1140598 |pmid=17478682 |ref=harv }}</ref> गाभ्याची घनता {{val|150|u=ग्रॅ/सेमी^३}}<ref name="Basu"> {{जर्नल स्रोत |last1=Basu |first1=S. |coauthors=''et al.'' |वर्ष=2009 |title=Fresh insights on the structure of the solar core |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=699 |issue=699 |page=1403 |arxiv=0905.0651 |bibcode=2009ApJ...699.1403B |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403 }}</ref><ref name=NASA1>{{संकेतस्थळ स्रोत |दिनांक=18 January 2007 |title=NASA/Marshall Solar Physics |दुवा=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |प्रकाशक=[[Marshall Space Flight Center]] |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=dead }}</ref> (पाण्याच्या १५० पट) आणि तापमान साधारण १.५७ कोटी [[केल्व्हिन]] (K) आहे.<ref name=NASA1/> [[सोहो]] (Solar and Heliospheric Observatory/SOHO) ने केलेल्या निरीक्षणांवरून सूर्याचा गाभा त्याबाहेर असणाऱ्या प्रारण विभागापेक्षा अधिक वेगाने फिरत असावा असा अंदाज बांधलेला आहे.<ref name="Garcia2007"/> सूर्याच्या बहुतांश आयुष्यात सौरऊर्जा अणूमीलनातून [[nuclear fusion]] तयार होते. याला [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]] असंही नाव आहे. यात [[हायड्रोजन]]चे [[हेलियम]]मधे रूपांतर होते. सूर्याच्या आयुष्याच्या बहुतेक काळात, 'पी-पी' (प्रोटॉन-प्रोटॉन) साखळी नावाच्या टप्प्यांच्या मालिकेतून होणाऱ्या केंद्रकीय संमीलन (न्यूक्लियर फ्युजन) प्रक्रियेद्वारे ऊर्जा निर्माण होते; या प्रक्रियेत हायड्रोजनचे रूपांतर हेलियममध्ये होते.<ref> {{Cite conference |last=Broggini |first=C. |year=2003 |title=Nuclear Processes at Solar Energy |दुवा=http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626 |booktitle=Physics in Collision, Proceedings of the XXIII International Conference |page=21 |arxiv=astro-ph/0308537 |bibcode=2003phco.conf...21B |ref=harv }}</ref> सूर्यातली फक्त ०.८% ऊर्जा कार्बन-नायट्रोजन-ऑक्सिजन-चक्रातून मिळते. [[CNO cycle]].<ref name=jpcs271_1_012031> {{जर्नल स्रोत |last1=Goupil |first1=M. J. |last2=Lebreton |first2=Y. |last3=Marques |first3=J. P. |last4=Samadi |first4=R. |last5=Baudin |first5=F. |वर्ष=2011 |title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns |journal=[[Journal of Physics: Conference Series]] |volume=271 |issue=1 |page=012031 |arxiv=1102.0247 |bibcode=2011JPhCS.271a2031G |doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031 }}</ref> ==सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र== सूर्याला स्वतःचे चुंबकीय क्षेत्र आहे. सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र साधारण पट्टीचुंबकाच्या प्रकारचे आहे. पण सूर्य हा वायूंचा गोळा असल्यामुळे त्यात पुढे क्लिष्टता निर्माण होते. सूर्याच्या चुंबकीय रेषा या वायूंमधे अडकल्या आहेत. सामान्य वापरातले उदाहरण बघायचे झाले तर इलॅस्टिक ज्याप्रकारे कापडामधे शिवून अडकवले जाते, साधारण तशाच प्रकारे या चुंबकीय रेषा वायूंमधे अडकल्या असतात. कापड जसे फिरवले जाते तसे इलॅस्टिक फिरते. चुंबकीय क्षेत्राची क्लिष्टताही अशाच प्रकारे निर्माण होते. चुंबकीय रेषा सूर्याच्या पृष्ठभागावरही असतात. जिथे त्या तुटतात तिथे पृष्ठभागाचे तापमान कमी होते. कारण खालच्या भागातून अभिरसणाच्या बुडबुड्यांमधून येणारी ऊर्जा तुटलेल्या चुंबकीय रेषांमुळे अडवली जाते. त्या ठराविक भागापर्यंत कमी ऊर्जा आल्यामुळे हा भाग तुलना करताना (कॉन्ट्रास्टमुळे) काळपट दिसतो. सूर्याच्या पृष्ठभागाचं सरासरी तापमान ६००० केल्व्हिन असतं तर या काळ्या भागात साधारण ३००० केल्व्हिन. या काळ्या भागाला [[सौर डाग]] (sun spot) म्हणतात. साधारणतः एक सौर डाग पृथ्वीच्या आकाराशी तुलना करता येईल एवढा मोठा असतो. उजव्या बाजूच्या चित्रात तुलनेसाठी सौर डाग आणि पृथ्वी एकाच स्केलवर दाखवले आहेत. चित्राच्या मध्याच्या जवळ असणारा हा डाग सरासरी आकाराचा आहे. सौर डागांच्या मधोमध गडद भाग असतो ज्याला umbra आणि फिकट भागाला penumbra असे म्हणतात. या डागाच्या मध्यातून तंतूसारख्या बाहेर आलेल्या काळ्या रेषा दिसत आहेत. या काळ्या रेषाची चुंबकाभोवती लोखंडाचे कणांची रचना असते, त्याच प्रकारची दिसते. सौर डागांमधे चुंबकीय क्षेत्राचे योगदान त्यातूनच लक्षात यावे. चित्रात मध्याच्या उजव्या बाजूला एक मोठा सौर डाग दिसत आहे आणि त्याच्या खाली एक छोटा डाग आहे. अनेक छोटे डाग एकत्र येऊन कधी कधी असा मोठा आणि अतिशय गुंतागुंतीची रचना असणारा मोठा सौर डाग तयार होतो. ==सूर्यग्रहण== सूर्य आणि पृथ्वी यांच्या दरम्यान येऊन चंद्राने पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्याचा दर्शनी भाग (अंशतः वा संपूर्ण) झाकला की सूर्यग्रहण होते. अशी स्थिती अमावास्येला होत असल्याने सूर्यग्रहण फक्त अमावास्येला होऊ शकते. अर्थात प्रत्येक अमावास्येला ग्रहण नसते. सूर्याला [[राहू]] किंवा [[केतू]] यांपैकी एखाद्या राक्षसाने गिळले की सूर्याला ग्रहण लागते, अशी सांस्कृतिक कविकल्पना आहे. सूर्य हा [[राहू]] किंवा [[केतू]], या भारतीय ज्योतिर्विज्ञांनी ग्रह म्हणून मानलेल्या पृथ्वीच्या भ्रमणकक्षेवरील दोन बिंदूंपैकी एका बिंदूवर आला की सूर्यग्रहण होते, या तथ्यावर ही सांस्कृतिक कविकल्पना आधारित आहे. सूर्यग्रहणकालाच्या तीन स्थिती असतात. <br/> १. स्पर्श - <br/> २. मध्य - <br/> ३. मोक्ष <br/> ==सूर्याचे आकाशातील भ्रमण== सूर्य ठराविक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. सूर्याच्या या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात. या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे (तारकापुंज) येतात. ही २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह होतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत. ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते. अभिजित नावाचे एक २८वे एक-चरणी नक्षत्र मानले जाते. हे छोटे नक्षत्र उत्तराषाढा आणि श्रवण यां नक्षत्रांदरम्यान येते. अभिजित नक्षत्रात सूर्य २१ ते २३ जानेवारी या काळात असतो. प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण (भाग) आहेत अशी कल्पना केली आहे. त्यामुळे काही पूर्ण नक्षत्रे व काही नक्षत्रांचे काही चरण मिळून एक रास होते. एका राशीत २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे म्हणजे नक्षत्रांचे एकूण नऊ चरण असतात. चरण दाखवण्याची पद्धत अशी :- आश्विनी-१, मृग-२, चित्रा-३, ४, विशाखा-४ म्हणजे अनुक्रमे - आश्विनी नक्षत्राचा पहिला चरण, मृगाचा दुसरा, चित्राचा तिसरा व चौथा चरण, आणि विशाखाचा चौथा चरण. == सूर्याच्या प्रत्येक राशीत व नक्षत्रात राहण्याच्या अंदाजे तारखा== * कन्या रास : १७ सप्टेंबर ते १६ ऑक्टोबर * कर्क रास: १६ जुलै ते १६ ऑगस्ट * कुंभ रास : १३ फेब्रुवारी ते १३ मार्च * तूळ रास : १७ ऑक्टोबर ते १५ नॊव्हेंबर * धनु रास : १६ डिसेंबर ते १३ जानेवारी * मकर रास : १४ जानेवारी ते १२ फेब्रुवारी * मिथुन रास : १५ जून ते १५ जुलै * मीन रास : १४ मार्च ते १३ एप्रिल * मे़ष रास : १४ एप्रिल ते १३ मे * वृश्चिक रास : १६ नोव्हेंबर ते १५ डिसेंबर * वृषभ रास : १४ मे ते १४ जून * सिंह रास : १७ ऑगस्ट ते १६ सप्टेंबर ------- * आश्विनी नक्षत्र : १४ एप्रिल ते २६ एप्रिल * भरणी नक्षत्र : २७ एप्रिल ते १० मे * कृत्तिका नक्षत्र : ११ मे ते २४ मे * रोहिणी नक्षत्र : २५ मे ते ७ जून * मृग नक्षत्र : ८ जून ते २१ जून * आर्द्रा नक्षत्र : २२ जून ते ५ जुलै * पुनर्वसू नक्षत्र : ६ जुलै ते १९ जुलै * पु़्ष्य नक्षत्र : २० जुलै ते २ ऑगस्ट * आश्ले़षा नक्षत्र : ३ ऑगस्ट ते १६ ऑगस्ट * मघा नक्षत्र : १७ ऑगस्ट ते २९ ऑगस्ट * पूर्वा (फाल्गुनी) नक्षत्र : ३० ऑगस्ट ते १२ सप्टेंबर * उत्तरा (फाल्गुनी) नक्षत्र : १३ सप्टेंबर ते २६ सप्टेंबर * हस्त नक्षत्र : २७ सप्टेंबर ते ९ ऑक्टोबर * चित्रा नक्षत्र : १० ऑक्टोबर ते २३ ऑक्टोबर * स्वाती नक्षत्र : २४ ऑक्टोबर ते ५ नॊव्हेंबर * विशाखा नक्षत्र : ६ नोव्हेंबर ते १८ नॊव्हेंबर * अनुराधा नक्षत्र : १९ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर * ज्येष्ठा नक्षत्र : ३ डिसेंबर ते १५ डिसेंबर * मूळ नक्षत्र : १६ डिसेंबर ते २८ डिसेंबर * पूर्वाषाढा नक्षत्र : २९ डिसेंबर ते १० जानेवारी * उत्तराषाढा नक्षत्र : ११ जानेवारी ते २३ जानेवारी * श्रवण नक्षत्र : २४ जानेवारी ते ५ फेब्रुवारी * धनिष्ठा नक्षत्र : ६ फेब्रुवारी ते १८ फेब्रुवारी * शततारका नक्षत्र : १९ फेब्रुवारी ते ३ मार्च * पूर्वाभाद्रपदा नक्षत्र : ४ मार्च ते १७ मार्च * उत्तराभाद्रपदा नक्षत्र : १८ मार्च ते ३० मार्च * रेवती नक्षत्र : ३१ मार्च ते १३ एप्रिल ==सौरऋतू- प्रारंभाच्या अंदाजे तारखा== * वसंत ऋतू : १८ फेब्रुवारी * ग्रीष्म ऋतू : १९ एप्रिल * वर्षा ऋतू : २१जून * शरद ऋतू : २२ ऑगस्ट * हेमंत ऋतू : २३ ऑक्टोबर * शिशिर ऋतू : २१ डिसेंबर == मानवी संस्कृतीतील सूर्याचे स्थान == मानवी संस्कृतीमध्ये आणि विशेषतः हिंदू धर्मामध्ये सूर्याला विशेष महत्त्व आहे. भारतात ओडीशामध्ये समुद्रकिनारी [[कोणार्क सूर्य मंदिर|कोणार्क]] येथे सूर्यमंदिर आहे. महर्षी व्यास यांनी रचिलेल्या [[नवग्रह स्तोत्र|नवग्रह स्तोत्रात]] असे म्हणले आहे - जपाकुसुम संकाशं काश्यपेयं महद्‌द्युतिम् । तमोरिंसर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ अर्थात, व्यास म्हणतात, जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे लाल रंग असलेल्या, कश्यप ऋषीचा पुत्र असलेला, तेजस्वी, अंधाराचा शत्रू आणि पापनाशक असलेल्या दिवाकराला (सूर्याला) मी प्रणाम करतो. ==भारतीय भाषांमधली सूर्याची नावे== सूर्याची नावे ही अनेक असली तरी त्यांपैकी 'सूर्य' हे नाव दैनंदिन व्यवहारात आणि खगोलशास्त्रीय उल्लेखात वापरतात. 'रवि', 'भानु' व 'अर्क' ही नावे पंचांगात असतात आणि 'रवि' हे नाव जन्म-लग्न कुंडलीत असते. सूर्यनमस्कार घालताना सूर्याची विशिष्ट १२ नावे उच्चारली जातात. असे असले तरी, काव्यामध्ये मात्र सूर्याच्या अनेक नावांपैकी कोणतेही नाव असू शकते. ==सूर्यनमस्कार== [[सूर्यनमस्कार]] हा क्रमाक्रमाने साष्टांग नमस्कार घालत व्यायाम करण्याचा एक प्रकार आहे. प्रत्येक नमस्काराच्या आधी सूर्याचे एक नाव उच्चारून नमस्कार घालण्याची प्रथा आहे. ही बारा नावे या क्रमाने घेतात. :- # ॐ मित्राय नम:। # ॐ रवये नम:। # ॐ सूर्याय नम:। # ॐ भानवे नम:। # ॐ खगाय नम:। # ॐ पूष्णे नम:। # ॐ हिरण्यगर्भाय नम:। # ॐ मरीचये नम:। # ॐ आदित्याय नम:। # ॐ सवित्रे नम:। # ॐ अर्काय नम:। # ॐ भास्कराय नम:॥ == सूर्याचे निरीक्षण == {{ संदर्भयादी}} {{सूर्यमाला}} [[वर्ग:सूर्यमाला]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] {{मराठी चित्रपटसृष्टी}} {{मराठी चित्रपटसृष्टी}} eve5glg4ogy4fhj1azz24fu3bufzk90 2725684 2725683 2026-10-24T13:34:35Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2725684 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रह | पार्श्वभूमी रंग = #A0B0FF | रुंदी = | अप प्रत्यय = | नाव = सूर्य | चिन्ह = Sun symbol.svg | चित्र१ = Sun920607.jpg | चित्र१ रुंदी = | चित्र१ शीर्षक = पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्य | | चित्र२ रुंदी = | चित्र२ शीर्षक = | शोध = | शोध संदर्भ = | शोधक = | शोध स्थळ = | शोध दिनांक = | शोधपद्धत = | नामाभिधाने = हो | लघुग्रह नाव = | पर्यायी नावे = | लघुग्रह वर्ग = | कक्षीय गुणधर्म = | इपॉक = | अपसूर्य बिंदु = | उपसूर्य बिंदु = | उपनाभी बिंदु = | अपनाभी बिंदु = | अर्धदीर्घ अक्ष = | सरासरी कक्षीय त्रिज्या = | वक्रता निर्देशांक = | परिभ्रमण काळ = | सिनॉडिक परिभ्रमण काळ = | सरासरी वेग = | सरासरी विसंगती = | कक्षेचा कल = | कोनीय अंतर = | असेंडिंग नोडचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचा काळ = | उपनाभी बिंदूचे अर्ग्युमेंट = | अर्ध-अँप्लिट्यूड = | कोणाचा उपग्रह = | उपग्रह = | भौतिक गुणधर्म = हो | लघुग्रह = | मिती = | फ्लॅटनिंग = | विषुववृत्तीय त्रिज्या = ६.९५५ लाख किमी<br /> (पृथ्वीच्या १०९ पट) | धृवीय त्रिज्या = | सरासरी त्रिज्या = | परीघ = | पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ = ६०८७.७ अब्ज चौरस किमी<br /> (पृथ्वीच्या ११,९९० पट) | घनफळ = | वस्तुमान = | घनता = १,४०९ कि.ग्रॅ प्रति घनमीटर | पृष्ठभागावरील गुरूत्वाकर्षण = | मुक्तिवेग = | सिडेरियल दिनमान = | परिवलनवेग = | आसाचा कल = | उत्तर धृवाचे रेखावृत्त = | उत्तर धृवाचे अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक रेखावृत्त = | परावर्तनीयता = | एकल तापमान = | तापमान = | तापमान१ नाव = | तापमान१ किमान = | तापमान१ सरासरी = | तापमान१ कमाल = | तापमान२ नाव = | तापमान२ किमान = | तापमान२ सरासरी = | तापमान२ कमाल = | वर्णपट प्रकार = | अभिव्यक्त प्रत = | निरपेक्ष प्रत = | कोनीय आकारमान = | विशेषणे = | वातावरण = हो | वातावरण संदर्भ = | पृष्ठभागावरील दाब = | स्केल उंची = | वातावरण संरचना = हैड्रोजनः २३.४६%<br /> हेलियमः २४.८५% }} {{हा लेख|[[खगोलशास्त्र]] संबंधित आहे|रवि (निःसंदिग्धीकरण)}} '''सूर्य''' हा एक [[तारा]] असून तो आपल्या [[सूर्यमाला|सूर्यमालेच्या]] केंद्रस्थानी आहे. [[पृथ्वी]] व सूर्यमालेतील इतर पदार्थ ([[ग्रह]], [[उल्का]], [[लघुग्रह]], [[धूमकेतू]] आणि धूळ) हे सर्व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालत असतात. हा सूर्यमालेतील एक तप्त गोळा आहे. सूर्यमालेतील एकूण वस्तुमानापैकी ९९% पेक्षा जास्त [[वस्तुमान]] एकट्या सूर्यामध्ये आहे. सूर्यापासून उत्पन्न होणारी ऊर्जा सूर्यकिरणांच्या स्वरूपात बाहेर पडते व [[प्रकाश संश्लेषण|प्रकाश संश्लेषणाच्याद्वारे]] पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवसृष्टीला आधार देते आणि पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये व हवामानामध्ये बदल घडवते. सूर्याच्या एकूण वस्तुमानापैकी सुमारे ७४% [[हायड्रोजन]], २५% [[हेलियम]] व उर्वरित वस्तुमान हे अन्य जड मूलद्रव्यांपासून बनलेले आहे. सूर्याचे सध्याचे वय हे ४६० कोटी वर्षे इतके असून तो त्याच्या आयुष्यमानाच्या मध्यावर आहे. सूर्याच्या गाभ्यामधील हायड्रोजन अणू-संमीलन प्रक्रियेद्वारे हेलियममध्ये परिवर्तित होत असतो. दर सेकंदाला ४ दशलक्ष टन वस्तुमान हे सूर्याच्या गाभ्यामध्ये ऊर्जेत परिवर्तित होते तसेच [[न्यूट्रिनो कण]] आणि [[सौरकिरणोत्सर्ग]] हेसुद्धा तयार होतात. ५०० कोटी वर्षांनी सूर्य एका राक्षसी ताऱ्यामध्ये रूपांतरित होईल त्यानंतर [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल व [[श्वेत बटू]] ही शेवटची अवस्था असेल. सूर्य हा एक [[चुंबक|चुंबकीय]] [[सक्रिय तारा]] आहे. सूर्याला स्वतःचे प्रखर [[चुंबकीय क्षेत्र]] आहे. हे क्षेत्र दर वर्षी बदलते व दर अकरा वर्षांनी त्याची दिशा उलट होते. सूर्याच्या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर [[सौरडाग]] व [[सौरज्वाला]] तयार होतात तसेच सौरवातामध्ये बदल घडतात. सूर्यावरील ह्या घडामोडींमुळे रेडिओ लहरींचे दळणवळण व विद्युत्&zwnj;वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होतात. पृथ्वीच्या वातावरणात मध्यम ते अति उंचीवर घडणारे आणि चुंबकीय ध्रुवांजवळ दिसून येणारे "अरोरा" हेही ह्याच घडामोडींचा परिणाम आहेत. या सौर घडामोडींचा सूर्यमालेच्या उत्पत्ती व उत्क्रांतीमध्ये फार मोठा वाटा आहे. या घडामोडी पृथ्वीच्या बाह्यवातावरणातही मोठा बदल घडवतात. पृथ्वीच्या सर्वांत जवळचा तारा या नात्याने शास्त्रज्ञांनी सूर्याचा खूप खोलवर अभ्यास केला असला तरी बरेच प्रश्न अजून अनुत्तरित आहेत. उदा. सूर्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान ६००० केल्व्हिन आहे तर वातावरणाचे तापमान काही ठिकाणी एक दशलक्ष केल्व्हिनच्या वर पोहोचते. वास्तविकतः हे उलट असण्याची अपेक्षा आहे, पण याचे कोडे अजूनही पूर्णपणे सुटलेले नाही. सौरडागांचे चक्र, सौरवातांची व [[सौरज्वालांची उत्पत्ती]] व त्यांची भौतिकी, [[प्रकाश किरीट]] व क्रोमोस्फेअर यांच्यामधील चुंबकीय क्रिया-प्रतिक्रिया हे शास्त्रज्ञांच्या संशोधनाचे मुख्य विषय आहेत. == सूर्याची सर्वसाधारण माहिती == सूर्य हा G2V या वर्णपटीय विभागात (spectral class) मोडतो. G2 म्हणजे त्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान जवळपास ५५०० [[केल्व्हिन]] असून त्याचा रंग [[पिवळा]] आहे. त्याच्या वर्णपटामध्ये आयनीभूत व निष्क्रिय धातूंच्या रेषा आहेत. "V" म्हणजे सूर्य हा बहुतेक इतर ताऱ्यांसारखा "मेन सिक्वेन्स" मधील तारा आहे. सूर्य त्याचे हायड्रोस्टॅटिक संतुलन सांभाळून आहे त्यामुळे तो प्रसरणही पावत नाही किंवा आकुंचनही पावत नाही. आपल्या [[आकाशगंगा|आकाशगंगेत]] १०० दशलक्षापेक्षाही अधिक तारे "G2" वर्गात मोडतात. लोगॅरिथमिक आकारमान वर्गीकरणावरून सूर्य आकाशगंगेतील ताऱ्यापेक्षा ८५% जास्त तेजस्वी आहे. बाकीचे बरेच तारे हे लाल बटू आहेत. सूर्य १००० कोटी वर्षे मेन सिक्वेन्समधील तारा राहील. त्याचे सध्याचे वय हे ताऱ्यांची उत्पत्ती व [[अणुकेंद्रीय विश्वरचनाशास्त्र]] यांची संगणकीय मॉडेल्स वापरून जवळजवळ ४५७ कोटी इतके निश्चित केले आहे. सूर्य हा आकाशगंगेच्या केंद्रापासून २५,००० ते २८,००० [[प्रकाशवर्ष|प्रकाशवर्षे]] दूर असून आकाशगंगेच्या केंद्राला प्रदक्षिणा घालत असतो. एक प्रदक्षिणा सुमारे २२.५ ते २५ कोटी वर्षांनी पूर्ण होते. त्याचा प्रदक्षिणेतील वेग सेकंदाला २२० किलोमीटर इतका आहे, म्हणजेच १४०० वर्षांमध्ये तो एक प्रकाशवर्ष अंतर पार करतो. तर एक [[खगोलशास्त्रीय एकक]] (Astronomical Unit) अंतर ८ दिवसांमध्ये पार करतो. सूर्य हा तिसऱ्या पिढीमधील तारा असून त्याचा जन्म हा जवळच्या एखादया ताऱ्याच्या स्फोटामुळे निर्माण होणाऱ्या प्रघाती तंरंगांमुळे झाला आहे. [[सोने]] व [[युरेनियम]] यासारख्या जड मूलद्रव्यांचा सूर्यमालेतील भरपूर आढळ याला पुष्टी देतो. ही मूलद्र्व्ये एक तर ताऱ्याच्या स्फोटाच्यावेळी होणाऱ्या आण्विक प्रक्रियांमुळे किंवा द्वितीय पिढीतल्या ताऱ्यामध्ये [[न्यूट्रॉन]] कण शोषले जाऊन झालेल्या अणुबदलांमुळे तयार झाली असावीत. सूर्यामध्ये स्फोट होण्याइतके वस्तुमान नाही. त्याऐवजी ४०० ते ५०० कोटी वर्षांनी तो लाल राक्षसी ताऱ्याच्या अवस्थेत जाईल. त्याचे हायड्रोजन इंधन संपल्याने बाह्यावरण प्रसरण पावेल तर केंद्र आकुंचन पावेल व गाभ्याचे तापमान खूपच वाढेल. गाभ्याचे तापमान ३०० कोटी केल्व्हिन इतके झाल्यावर [[हेलियम]]मध्ये [[अणू-संमेलन क्रिया]] सुरू होईल. सूर्याचे बाह्य आवरण प्रसरण पावून त्याचा आकार पृथ्वीच्या कक्षेइतका होईल. सध्याच्या संशोधनानुसार सूर्याने लाल राक्षसी ताऱ्याच्या सुरुवातीलाच [[वस्तुमान]] गमावल्यामुळे पृथ्वीची कक्षा सध्याच्या कक्षेपेक्षा दूर जाईल व सूर्याच्या पोटात जाण्यापासून वाचेल. तरी पृथ्वीवरील [[पाणी]] व [[वातावरण]] उकळून नष्ट होईल. लाल राक्षसी अवस्थेनंतर तीव्र तापमान स्पंदनांमुळे सूर्याचे बाह्य आवरण फेकले जाईल व [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल. शेवटी सूर्य [[श्वेत बटू]]मध्ये रूपांतरित होईल. हा कमी व मध्यम वस्तुमानाच्या ताऱ्यांमधे आढळणारा जीवनक्रम आहे. सूर्यप्रकाश हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मुख्य [[ऊर्जास्रोत]] आहे. पृथ्वीच्या दर एकक पृष्ठभागावर पडणाऱ्या सौर ऊर्जेला सौर स्थिरांक म्हणतात. सौर स्थिरांकाची किंमत ही स्वच्छ वातावरणात एक 'खगोलशास्त्रीय एकक' अंतरावर व सूर्य माथ्यावर असताना दर चौरस मीटरला १३७० वॅट्स (Watts) इतकी आहे. ही ऊर्जा नैसर्गिक तसेच कृत्रिम क्रियांमध्ये वापरली जाते. [[प्रकाश संश्लेषण]] या क्रियेत [[वनस्पती]] [[सूर्यप्रकाश]] शोषून ती ऊर्जा रसायनिक ऊर्जेत परिवर्तित करतात. तर प्रत्यक्ष तापवण्यासाठी किंवा सौरघटांद्वारे ती विद्युतशक्तीमध्ये परिवर्तित करून वापरता येते. [[पेट्रॊलियम]] किंवा अन्य जीवाश्म इंधनामध्ये असणारी ऊर्जा ही फ़ार पूर्वीच्या वनस्पतींनी प्रकाश संश्लेषणाद्वारे साठवलेलीच ऊर्जा आहे. सूर्यप्रकाशात अनेक जीवशास्त्रीय गुणधर्म आहेत. सूर्यापासून निघणाऱ्या अतिनील किरणांमध्ये जंतुनाशक गुणधर्म असतात. त्यामुळे ही किरणे [[जंतुनाशक]] म्हणूनही वापरतात. या किरणांमुळे त्वचा जळू शकते (sun burn). पण हीच किरणे त्वचेला 'डी' [[जीवनसत्त्व]] बनविण्यासाठी आवश्यक असतात. [[अतिनील किरण]] ही वातावरणात शोषली जातात. त्यामुळे अक्षांशानुसार या किरणांचे प्रमाण बदलत जाते. ध्रुवप्रदेशात कमी तर विषुववृत्ताजवळ जास्त असते. या फ़रकामुळे अनेक प्रकारचे [[जैववैविध्य]] तसेच मनुष्याच्या त्वचेच्या रंगातही स्थानानुसार फ़रक आढळतो. ==सूर्याचा गाभा== सूर्याच्या गाभ्याची त्रिज्या सूर्याच्या एकूण त्रिज्येच्या २०-२५% आहे असे समजले जातं. <ref name="Garcia2007"> {{जर्नल स्रोत |last=García |first=R. |coauthors=et al. |वर्ष=2007 |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |bibcode=2007Sci...316.1591G |doi=10.1126/science.1140598 |pmid=17478682 |ref=harv }}</ref> गाभ्याची घनता {{val|150|u=ग्रॅ/सेमी^३}}<ref name="Basu"> {{जर्नल स्रोत |last1=Basu |first1=S. |coauthors=''et al.'' |वर्ष=2009 |title=Fresh insights on the structure of the solar core |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=699 |issue=699 |page=1403 |arxiv=0905.0651 |bibcode=2009ApJ...699.1403B |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403 }}</ref><ref name=NASA1>{{संकेतस्थळ स्रोत |दिनांक=18 January 2007 |title=NASA/Marshall Solar Physics |दुवा=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |प्रकाशक=[[Marshall Space Flight Center]] |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=dead }}</ref> (पाण्याच्या १५० पट) आणि तापमान साधारण १.५७ कोटी [[केल्व्हिन]] (K) आहे.<ref name=NASA1/> [[सोहो]] (Solar and Heliospheric Observatory/SOHO) ने केलेल्या निरीक्षणांवरून सूर्याचा गाभा त्याबाहेर असणाऱ्या प्रारण विभागापेक्षा अधिक वेगाने फिरत असावा असा अंदाज बांधलेला आहे.<ref name="Garcia2007"/> सूर्याच्या बहुतांश आयुष्यात सौरऊर्जा अणूमीलनातून [[nuclear fusion]] तयार होते. याला [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]] असंही नाव आहे. यात [[हायड्रोजन]]चे [[हेलियम]]मधे रूपांतर होते. सूर्याच्या आयुष्याच्या बहुतेक काळात, 'पी-पी' (प्रोटॉन-प्रोटॉन) साखळी नावाच्या टप्प्यांच्या मालिकेतून होणाऱ्या केंद्रकीय संमीलन (न्यूक्लियर फ्युजन) प्रक्रियेद्वारे ऊर्जा निर्माण होते; या प्रक्रियेत हायड्रोजनचे रूपांतर हेलियममध्ये होते.<ref> {{Cite conference |last=Broggini |first=C. |year=2003 |title=Nuclear Processes at Solar Energy |दुवा=http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626 |booktitle=Physics in Collision, Proceedings of the XXIII International Conference |page=21 |arxiv=astro-ph/0308537 |bibcode=2003phco.conf...21B |ref=harv }}</ref> सूर्यातली फक्त ०.८% ऊर्जा कार्बन-नायट्रोजन-ऑक्सिजन-चक्रातून मिळते. [[CNO cycle]].<ref name=jpcs271_1_012031> {{जर्नल स्रोत |last1=Goupil |first1=M. J. |last2=Lebreton |first2=Y. |last3=Marques |first3=J. P. |last4=Samadi |first4=R. |last5=Baudin |first5=F. |वर्ष=2011 |title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns |journal=[[Journal of Physics: Conference Series]] |volume=271 |issue=1 |page=012031 |arxiv=1102.0247 |bibcode=2011JPhCS.271a2031G |doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031 }}</ref> ==सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र== सूर्याला स्वतःचे चुंबकीय क्षेत्र आहे. सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र साधारण पट्टीचुंबकाच्या प्रकारचे आहे. पण सूर्य हा वायूंचा गोळा असल्यामुळे त्यात पुढे क्लिष्टता निर्माण होते. सूर्याच्या चुंबकीय रेषा या वायूंमधे अडकल्या आहेत. सामान्य वापरातले उदाहरण बघायचे झाले तर इलॅस्टिक ज्याप्रकारे कापडामधे शिवून अडकवले जाते, साधारण तशाच प्रकारे या चुंबकीय रेषा वायूंमधे अडकल्या असतात. कापड जसे फिरवले जाते तसे इलॅस्टिक फिरते. चुंबकीय क्षेत्राची क्लिष्टताही अशाच प्रकारे निर्माण होते. चुंबकीय रेषा सूर्याच्या पृष्ठभागावरही असतात. जिथे त्या तुटतात तिथे पृष्ठभागाचे तापमान कमी होते. कारण खालच्या भागातून अभिरसणाच्या बुडबुड्यांमधून येणारी ऊर्जा तुटलेल्या चुंबकीय रेषांमुळे अडवली जाते. त्या ठराविक भागापर्यंत कमी ऊर्जा आल्यामुळे हा भाग तुलना करताना (कॉन्ट्रास्टमुळे) काळपट दिसतो. सूर्याच्या पृष्ठभागाचं सरासरी तापमान ६००० केल्व्हिन असतं तर या काळ्या भागात साधारण ३००० केल्व्हिन. या काळ्या भागाला [[सौर डाग]] (sun spot) म्हणतात. साधारणतः एक सौर डाग पृथ्वीच्या आकाराशी तुलना करता येईल एवढा मोठा असतो. उजव्या बाजूच्या चित्रात तुलनेसाठी सौर डाग आणि पृथ्वी एकाच स्केलवर दाखवले आहेत. चित्राच्या मध्याच्या जवळ असणारा हा डाग सरासरी आकाराचा आहे. सौर डागांच्या मधोमध गडद भाग असतो ज्याला umbra आणि फिकट भागाला penumbra असे म्हणतात. या डागाच्या मध्यातून तंतूसारख्या बाहेर आलेल्या काळ्या रेषा दिसत आहेत. या काळ्या रेषाची चुंबकाभोवती लोखंडाचे कणांची रचना असते, त्याच प्रकारची दिसते. सौर डागांमधे चुंबकीय क्षेत्राचे योगदान त्यातूनच लक्षात यावे. चित्रात मध्याच्या उजव्या बाजूला एक मोठा सौर डाग दिसत आहे आणि त्याच्या खाली एक छोटा डाग आहे. अनेक छोटे डाग एकत्र येऊन कधी कधी असा मोठा आणि अतिशय गुंतागुंतीची रचना असणारा मोठा सौर डाग तयार होतो. ==सूर्यग्रहण== सूर्य आणि पृथ्वी यांच्या दरम्यान येऊन चंद्राने पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्याचा दर्शनी भाग (अंशतः वा संपूर्ण) झाकला की सूर्यग्रहण होते. अशी स्थिती अमावास्येला होत असल्याने सूर्यग्रहण फक्त अमावास्येला होऊ शकते. अर्थात प्रत्येक अमावास्येला ग्रहण नसते. सूर्याला [[राहू]] किंवा [[केतू]] यांपैकी एखाद्या राक्षसाने गिळले की सूर्याला ग्रहण लागते, अशी सांस्कृतिक कविकल्पना आहे. सूर्य हा [[राहू]] किंवा [[केतू]], या भारतीय ज्योतिर्विज्ञांनी ग्रह म्हणून मानलेल्या पृथ्वीच्या भ्रमणकक्षेवरील दोन बिंदूंपैकी एका बिंदूवर आला की सूर्यग्रहण होते, या तथ्यावर ही सांस्कृतिक कविकल्पना आधारित आहे. सूर्यग्रहणकालाच्या तीन स्थिती असतात. <br/> १. स्पर्श - <br/> २. मध्य - <br/> ३. मोक्ष <br/> ==सूर्याचे आकाशातील भ्रमण== सूर्य ठराविक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. सूर्याच्या या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात. या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे (तारकापुंज) येतात. ही २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह होतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत. ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते. अभिजित नावाचे एक २८वे एक-चरणी नक्षत्र मानले जाते. हे छोटे नक्षत्र उत्तराषाढा आणि श्रवण यां नक्षत्रांदरम्यान येते. अभिजित नक्षत्रात सूर्य २१ ते २३ जानेवारी या काळात असतो. प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण (भाग) आहेत अशी कल्पना केली आहे. त्यामुळे काही पूर्ण नक्षत्रे व काही नक्षत्रांचे काही चरण मिळून एक रास होते. एका राशीत २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे म्हणजे नक्षत्रांचे एकूण नऊ चरण असतात. चरण दाखवण्याची पद्धत अशी :- आश्विनी-१, मृग-२, चित्रा-३, ४, विशाखा-४ म्हणजे अनुक्रमे - आश्विनी नक्षत्राचा पहिला चरण, मृगाचा दुसरा, चित्राचा तिसरा व चौथा चरण, आणि विशाखाचा चौथा चरण. == सूर्याच्या प्रत्येक राशीत व नक्षत्रात राहण्याच्या अंदाजे तारखा== * कन्या रास : १७ सप्टेंबर ते १६ ऑक्टोबर * कर्क रास: १६ जुलै ते १६ ऑगस्ट * कुंभ रास : १३ फेब्रुवारी ते १३ मार्च * तूळ रास : १७ ऑक्टोबर ते १५ नॊव्हेंबर * धनु रास : १६ डिसेंबर ते १३ जानेवारी * मकर रास : १४ जानेवारी ते १२ फेब्रुवारी * मिथुन रास : १५ जून ते १५ जुलै * मीन रास : १४ मार्च ते १३ एप्रिल * मे़ष रास : १४ एप्रिल ते १३ मे * वृश्चिक रास : १६ नोव्हेंबर ते १५ डिसेंबर * वृषभ रास : १४ मे ते १४ जून * सिंह रास : १७ ऑगस्ट ते १६ सप्टेंबर ------- * आश्विनी नक्षत्र : १४ एप्रिल ते २६ एप्रिल * भरणी नक्षत्र : २७ एप्रिल ते १० मे * कृत्तिका नक्षत्र : ११ मे ते २४ मे * रोहिणी नक्षत्र : २५ मे ते ७ जून * मृग नक्षत्र : ८ जून ते २१ जून * आर्द्रा नक्षत्र : २२ जून ते ५ जुलै * पुनर्वसू नक्षत्र : ६ जुलै ते १९ जुलै * पु़्ष्य नक्षत्र : २० जुलै ते २ ऑगस्ट * आश्ले़षा नक्षत्र : ३ ऑगस्ट ते १६ ऑगस्ट * मघा नक्षत्र : १७ ऑगस्ट ते २९ ऑगस्ट * पूर्वा (फाल्गुनी) नक्षत्र : ३० ऑगस्ट ते १२ सप्टेंबर * उत्तरा (फाल्गुनी) नक्षत्र : १३ सप्टेंबर ते २६ सप्टेंबर * हस्त नक्षत्र : २७ सप्टेंबर ते ९ ऑक्टोबर * चित्रा नक्षत्र : १० ऑक्टोबर ते २३ ऑक्टोबर * स्वाती नक्षत्र : २४ ऑक्टोबर ते ५ नॊव्हेंबर * विशाखा नक्षत्र : ६ नोव्हेंबर ते १८ नॊव्हेंबर * अनुराधा नक्षत्र : १९ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर * ज्येष्ठा नक्षत्र : ३ डिसेंबर ते १५ डिसेंबर * मूळ नक्षत्र : १६ डिसेंबर ते २८ डिसेंबर * पूर्वाषाढा नक्षत्र : २९ डिसेंबर ते १० जानेवारी * उत्तराषाढा नक्षत्र : ११ जानेवारी ते २३ जानेवारी * श्रवण नक्षत्र : २४ जानेवारी ते ५ फेब्रुवारी * धनिष्ठा नक्षत्र : ६ फेब्रुवारी ते १८ फेब्रुवारी * शततारका नक्षत्र : १९ फेब्रुवारी ते ३ मार्च * पूर्वाभाद्रपदा नक्षत्र : ४ मार्च ते १७ मार्च * उत्तराभाद्रपदा नक्षत्र : १८ मार्च ते ३० मार्च * रेवती नक्षत्र : ३१ मार्च ते १३ एप्रिल ==सौरऋतू- प्रारंभाच्या अंदाजे तारखा== * वसंत ऋतू : १८ फेब्रुवारी * ग्रीष्म ऋतू : १९ एप्रिल * वर्षा ऋतू : २१जून * शरद ऋतू : २२ ऑगस्ट * हेमंत ऋतू : २३ ऑक्टोबर * शिशिर ऋतू : २१ डिसेंबर == मानवी संस्कृतीतील सूर्याचे स्थान == मानवी संस्कृतीमध्ये आणि विशेषतः हिंदू धर्मामध्ये सूर्याला विशेष महत्त्व आहे. भारतात ओडीशामध्ये समुद्रकिनारी [[कोणार्क सूर्य मंदिर|कोणार्क]] येथे सूर्यमंदिर आहे. महर्षी व्यास यांनी रचिलेल्या [[नवग्रह स्तोत्र|नवग्रह स्तोत्रात]] असे म्हणले आहे - जपाकुसुम संकाशं काश्यपेयं महद्‌द्युतिम् । तमोरिंसर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ अर्थात, व्यास म्हणतात, जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे लाल रंग असलेल्या, कश्यप ऋषीचा पुत्र असलेला, तेजस्वी, अंधाराचा शत्रू आणि पापनाशक असलेल्या दिवाकराला (सूर्याला) मी प्रणाम करतो. ==भारतीय भाषांमधली सूर्याची नावे== सूर्याची नावे ही अनेक असली तरी त्यांपैकी 'सूर्य' हे नाव दैनंदिन व्यवहारात आणि खगोलशास्त्रीय उल्लेखात वापरतात. 'रवि', 'भानु' व 'अर्क' ही नावे पंचांगात असतात आणि 'रवि' हे नाव जन्म-लग्न कुंडलीत असते. सूर्यनमस्कार घालताना सूर्याची विशिष्ट १२ नावे उच्चारली जातात. असे असले तरी, काव्यामध्ये मात्र सूर्याच्या अनेक नावांपैकी कोणतेही नाव असू शकते. ==सूर्यनमस्कार== [[सूर्यनमस्कार]] हा क्रमाक्रमाने साष्टांग नमस्कार घालत व्यायाम करण्याचा एक प्रकार आहे. प्रत्येक नमस्काराच्या आधी सूर्याचे एक नाव उच्चारून नमस्कार घालण्याची प्रथा आहे. ही बारा नावे या क्रमाने घेतात. :- # ॐ मित्राय नम:। # ॐ रवये नम:। # ॐ सूर्याय नम:। # ॐ भानवे नम:। # ॐ खगाय नम:। # ॐ पूष्णे नम:। # ॐ हिरण्यगर्भाय नम:। # ॐ मरीचये नम:। # ॐ आदित्याय नम:। # ॐ सवित्रे नम:। # ॐ अर्काय नम:। # ॐ भास्कराय नम:॥ == सूर्याचे निरीक्षण == {{ संदर्भयादी}} {{सूर्यमाला}} [[वर्ग:सूर्यमाला]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] {{मराठी चित्रपटसृष्टी}} {{मराठी चित्रपटसृष्टी}} rr1oiak08bz4rmcne7s8q7aucmo72oo 0 3803 2725833 2723553 2026-10-25T03:25:29Z ~2026-56841-95 188873 /* ऐतिहासिक पार्श्वभूमी */ 2725833 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = नांदेड जिल्हा |स्थानिक_नाव = (संस्कृत कवींचा जिल्हा) |चित्र_नकाशा = Nanded_in_Maharashtra_(India).svg |अक्षांश-रेखांश = |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[छत्रपती संभाजीनगर]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[नांदेड]] |तालुक्यांची_नावे = [[अर्धापूर तालुका|अर्धापूर]], [[उमरी तालुका|उमरी]], [[कंधार तालुका|कंधार]], [[किनवट तालुका|किनवट]], [[देगलूर तालुका|देगलूर]], [[धर्माबाद तालुका|धर्माबाद]], [[नांदेड तालुका|नांदेड]], [[नायगाव तालुका|नायगाव]], [[बिलोली तालुका|बिलोली]], [[भोकर तालुका|भोकर]], [[माहूर तालुका|माहूर]], [[मुखेड तालुका|मुखेड]], [[मुदखेड तालुका|मुदखेड]], [[लोहा तालुका|लोहा]], [[हदगाव तालुका|हदगाव]], [[हिमायतनगर तालुका|हिमायतनगर]] (१६) |न्यायक्षेत्र_शीर्षक = [[जिल्हा परिषद]] |न्यायक्षेत्र_नाव = [[नांदेड जिल्हा परिषद]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १०,४२२ |लोकसंख्या_एकूण = ३३,५६,५६६ |जनगणना_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_घनता = ३२२ |शहरी_लोकसंख्या = ७ लाख |साक्षरता_दर = ७६.९४ |लिंग_गुणोत्तर = १.०६ |प्रमुख_शहरे = कंधार, [[माहूरगढ]], देगलूर, किनवट ||जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = राहुल कर्डिले, ([[भारतीय प्रशासकीय सेवा|भाप्रसे]]) |लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[नांदेड (लोकसभा मतदारसंघ)|नांदेड]], [[हिंगोली (लोकसभा मतदारसंघ)]](काही भाग) |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[रविंद्र वसंतराव चव्हाण]](२०२४-लोकसभा पोटनिवडणूक) |पर्जन्यमान_मिमी = ९५४ |संकेतस्थळ = http://nanded.nic.in/htmldocs/index.html }} संतकवी विशेषतः '''संस्कृत कवींचा जिल्हा''' म्हणून सबंध देशात ओळखला जाणारा जिल्हा. देवीच्या साडेतीन पीठांपैकी पूर्ण पीठ [[माहूरगढ]] येथे आहे. शिखांची '''दक्षिण काशी''' ही धार्मिक ओळख निर्माण करून देणारा [[हुजूर साहेब|सचखंड गुरुद्वारा]] जिल्हा मुख्यालयी आहे. प्रसिद्ध ऐतिहासिक ठिकाण [[कंधार किल्ला]], [[होट्टलचे शिलालेख]] जिल्ह्यात आहे. {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=नांदेड}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>[[नांदेड जिल्हा परिषद]]</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१६)''' |१. नांदेड, २. भोकर ३. माहूर ४. कंधार ५. लोहा ६. उमरी ७. देगलूर ८. नायगांव ९. धर्माबाद १०. मुदखेड ११. बिलोली १२. मुखेड १३. हदगांव १४. अर्धापूर १५. किनवट १६. हिमायतनगर |- |'''अपर तहसील''' | तामसा, मुक्रमाबाद, ईस्लापूर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (९)''' |१. [[नांदेड दक्षिण विधानसभा मतदारसंघ|नांदेड(दक्षिण)]] २. [[नांदेड उत्तर विधानसभा मतदारसंघ|नांदेड (उत्तर)]]  ३. [[नायगाव विधानसभा मतदारसंघ|नायगांव]] ४. [[मुखेड विधानसभा मतदारसंघ|मुखेड]]  ५. [[लोहा विधानसभा मतदारसंघ|लोहा]] ६. [[देगलूर विधानसभा मतदारसंघ|देगलूर]] ७. [[हदगांव विधानसभा मतदारसंघ|हदगांव]] ८. [[किनवट विधानसभा मतदारसंघ|किनवट]] ९. [[भोकर विधानसभा मतदारसंघ|भोकर]] |- |'''उपविभागीय कार्यालये (८)''' |१. नांदेड २. [[भोकर उपविभाग|भोकर]] ३. किनवट ४. देगलूर ५. कंधार ६. धर्माबाद ७. हदगांव ८. बिलोली. |- |'''महानगर-पालिका''' |[[नांदेड-वाघाळा महानगरपालिका|नांदेड-वाघाळा शहर मनपा]] |- |'''नगर-परिषदा (१२)''' |१. '''कुंडलवाडी'''  २. भोकर  ३. उमरी   ४. किनवट ५. हदगांव   ६. देगलूर ७. मुदखेड ८. धर्माबाद ९. बिलोली १०. कंधार ११. लोहा १२. मुखेड |- |'''[[नगर पंचायत]] (४)''' |१) माहूर २) अर्धापूर ३) नायगांव ४) हिमायतनगर |- |'''टंचाईग्रस्त तालुके''' |४ (किनवट, अर्धापूर, देगलूर व हदगांव) |} == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == {{इतिहासलेखन}} नांदेड जिल्हा हा [[महाराष्ट्र]] राज्यातील दक्षिण-पूर्वेस व [[तेलंगणा]] व [[कर्नाटक]] राज्याच्या सीमेलगत आहे. नांदेड हा मध्य भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील जिल्हा आहे. नांदेड शहर हे जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. महाराष्ट्रातील मराठवाडा भागात असलेल्या नांदेड जिल्ह्याला ऐतिहासिक महत्त्व आहे. नांदेडात शीखांचे शेवटचे गुरू गोविंदसिंहजी महाराज यांचा गुरुद्वारा आहे. गुरू गोविंद सिंग यांच्या अंत्यसंस्काराच्या जागेवर '''गुरुद्वारा''' बांधण्यात आला. गुरुद्वारा हा [[हुजूर साहेब|हजूर साहिबचा]] भाग आहे. * नांदेड येथील संतकवी 'विष्णूपंत शेष व रघुनाथ शेष आणि [[वामन पंडित]] यांचे जन्मस्थान आहे. नांदेड जिल्ह्यात [[स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ]] व [[श्री गुरू गोविंद सिंगजी अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान महाविद्यालय (नांदेड)|श्री गुरू गोविंद सिंगजी अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान महाविद्यालय]] या महत्त्वाच्या शैक्षणिक संस्था आहेत. == सामाजिक व धार्मिक जडणघडण == नांदेड जिल्ह्यात विविध जाती-धर्माचे लोक वास्तव्यास आहे. हे शहर व्यापारी पेठ म्हणूनही प्रसिद्ध आहे. हिंदू, मुस्लिम, बौद्ध, शीख या धर्मातील लोकांची संख्या अधिक असून जैन व पारशी धर्मातील लोकांची संख्या जेमतेम (नगण्य) आहे. नांदेड शहर हे गोदावरी नदीच्या नाभीस्थळी वसलेले आहे. यामुळे हे शहर धार्मिक क्षेत्रही आहे. शहरात नृसिंहाचे मंदिर आहे. शिखांचे दहावे गुरू श्रीगुरू गोविंदसिंघजी यांच्या समाधीस्थळी बांधलेला गुरुद्वारा प्रसिद्ध आहे. शिवाय जिल्ह्यातील माहूर या तालुक्याच्या ठिकाणी रेणूका मातेचे मंदिर आहे. माहूर किल्ला परिसरात लेण्या आहेत. कंधार येथे प्राचीन भूईकोट किल्ला, हजार वर्षापूर्वी बांधलेला 'जगतूंग सागर' साठवण तलाव आहे. त्याठिकाणी दोन दर्गाही आहेत. दरवर्षी कंधारचा 'उरुस' या नावाने फार प्रसिद्ध अशी जत्रा भरते. लोहा तालुक्यातील [[माळेगाव (नांदेड)|माळेगाव(यात्रा)]] येथील भगवान खंडोबाला समर्पित माळेगाव यात्रा ही भारतातील सर्वात मोठी यात्रा मानली जाते. माळेगाव येथे मल्हारी म्हाळसाकांताचे भव्य मंदिर आहे. महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळ म्हणून या जत्रेचे आकर्षण असते. दरवर्षी या ठिकाणी फार मोठी जत्रा भरते. बिलोली या तालुक्याच्या ठिकाणी जुने मस्जिदीवरील कोरीव कला व दगडी पुंगराचे कोरीव काम प्रेक्षणीय आहे. हदगाव जिल्ह्यातील केदारगुडा मंदिर हे देवराई (देवाला समर्पित जंगल) साठी ओळखले जाणारे भगवान केदारनाथ यांना समर्पित आहे. देगलूर (होट्टल) येथील सिद्धेश्वराचे मंदिर, धुंडा महाराज देगलूरकराची वारकरी संप्रदायाची ध्वजा हे प्रसिद्ध आहे. किनवट तालुक्यातील [[उनकेश्वर]] गावात शिवमंदिर आहे. उनकेश्वर येथील गरम पाण्याचे झरे हे ऐतिहासिक दृष्ट्या महत्त्वाचे आहे. अशा रितीने सामाजिक व धार्मिक गौरवशाली परंपरा नांदेड जिल्ह्यास लाभलेली आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=देशमुख|first1=रा. नी|title=आपला नांदेड जिल्हा|प्रकाशक=कल्पना प्रकाशन|दिनांक=२०११}}</ref> == जिल्हा प्रशासन-ग्रामीण== जिल्ह्याचे ग्रामीण प्रशासन जिल्हा परिषदेच्या मार्फत चालते. # मुख्य कार्यकारी अधिकार, जि. प. # जिल्हा पोलीस अधीक्षक- ग्रामीण # जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी # जिल्हा शल्यचिकित्सक # जिल्हा न्यायाधिश == राजकारण == जिल्ह्यासाठी [[नांदेड लोकसभा मतदारसंघ]] असा स्वतंत्र आहे. नांदेड लोकसभा मतदारसंघांतर्गत उत्तर नांदेड, दक्षिण नांदेड, देगलूर, भोकर, नायगाव, मुखेड, माहूर- किनवट व कंधार हे विधानसभा मतदारसंघ येतात. नांदेड जिल्ह्यात एकूण ९ विधानसभा मतदारसंघ आहेत. नांदेड जिल्ह्याने आजपर्यंत देशातील राजकीय नेतृत्व घडविलेले आहे. [[शंकरराव चव्हाण]] यांनी केंद्रीय गृहमंत्री तसेच महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून कार्यभार सांभाळलेला होता. त्यांचे सुपुत्र [[अशोकराव चव्हाण]] यांनी देखील महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून कार्यभार सांभाळला होता. ते सध्या राज्यसभेत महाराष्ट्राचे प्रतिनिधित्व करतात. [[सूर्यकांता पाटील]] यांनी केंद्रात तर शामराव कदम, बाजीराव शिंदे, गंगाधरराव कुंटूरकर, [[माधव भुजंगराव किन्हाळकर|डॉ.माधवराव किन्हाळकर]], डि.बी. पाटिल, डी.पी. सावंत यांनी राज्यमंत्री म्हणून महाराष्ट्रात पदे भूषविली आहेत. * विक्रमी ७ वेळा कंधारचे विधानसभेत प्रतिनिधित्व करणारे [[शेतकरी कामगार पक्ष|शेकाप]] चे [[केशवराव धोंडगे| डॉ. केशवराव धोंडगे]] अशाप्रकारचे राजकीय नेतृत्व या नांदेड जिल्ह्याने तयार केलेले आहे. २०२४ मध्ये [[वसंतराव चव्हाण]] हे जिल्ह्याचे खासदार निवडून आले होते, परंतु आकस्मित निधनाने झालेल्या पोटनिवडणुकीत त्यांचे पुत्र [[रविंद्र चव्हाण]] खासदार झाले. == जिल्ह्याचे भौगोलिक स्थान == नांदेड जिल्ह्याचे क्षेत्रफळ १०,४२२ चौ.कि.मी आहे. जिल्ह्याची लोकसंख्या इ.स २००१ च्या जनगणनेनुसार २८,७६,२५९ इतकी आहे. नांदेड जिल्ह्यात सरासरी पर्जन्यमान ९५३.८ मी.मी आहे. नांदेड जिल्हा हा महाराष्ट्र राज्याच्या पूर्व भागात तसेच मराठवाडा विभागाचा पूर्व भाग, जो [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] विभागाशी संबंधित आहे. नांदेडच्या उत्तरेला विदर्भातील [[यवतमाळ जिल्हा|यवतमाळ]] जिल्ह्याने, नैऋत्येला [[लातूर जिल्हा|लातूर]], पश्चिमेला [[परभणी]] आणि [[हिंगोली जिल्हा|हिंगोली]] जिल्ह्याने वेढलेले आहे. जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या- [[गोदावरी]], [[मांजरा]], आसना, मन्याड व [[पैनगंगा]]. नांदेड हे नाव श्री शंकराच्या ''नंदी'' या वाहनाच्या नावावरून उगम पावले असल्याचे सांगण्यात येते. == महसूली प्रशासन == पूर्वीचे उपविभागीय कार्यालये:- # [[नांदेड उपविभाग]]:अर्धापूर, लोहा, मुदखेड, धर्माबाद व नांदेड # [[भोकर उपविभाग]]: उमरी, हदगांव, भोकर व हिमायतनगर # [[देगलूर उपविभाग]]: बिलोली, नायगांव, देगलूर व # [[किनवट उपविभाग]]: किनवट, माहूर ===महसूली उपविभागांतर्गत तालुके=== * ८ SDM कार्यालये (नवीनतम) {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |उपविभागीय तालुके तपशील |- |'''नांदेड''' | अर्धापूर व नांदेड |- |'''[[भोकर उपविभाग|भोकर]]''' |१. मुदखेड २. [[भोकर तालुका]] |- |'''किनवट''' |१. माहूर २. किनवट |- |'''देगलूर''' |१. मुखेड  २. देगलूर |- |'''बिलोली''' |१. नायगांव २. बिलोली |- |'''हदगांव''' |१. हदगांव  २. हिमायतनगर |- |'''धर्माबाद''' |१. धर्माबाद २. उमरी |- |'''कंधार''' |१. कंधार २. लोहा |} * तालुके(१६) {| class="wikitable" border="1" | [[अर्धापूर तालुका|अर्धापूर]] | [[उमरी तालुका|उमरी]] | [[कंधार तालुका|कंधार]] | [[किनवट तालुका|किनवट]] |- | [[देगलूर तालुका|देगलूर]] | [[माहूर तालुका|माहूर]] | [[नांदेड तालुका|नांदेड]] | [[नायगाव तालुका|नायगाव]] |- | [[धर्माबाद तालुका|धर्माबाद]] | [[बिलोली तालुका|बिलोली]] | [[भोकर तालुका|भोकर]] | [[हदगाव तालुका|हदगाव]] |- | [[मुदखेड तालुका|मुदखेड]] | [[मुखेड तालुका|मुखेड]] | [[लोहा तालुका|लोहा]] | [[हिमायतनगर तालुका|हिमायतनगर]] |} ==जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे== '''धार्मिक स्थळे''' * [[होट्टलचे शिलालेख|होट्टल]]: सिद्धेश्वर मंदीर व इतर मंदिर समुह (होट्टल तालुका-देगलूर) * [[पाचलेगांवकर महाराज]] आश्रम * [[मुखेड येथील शिवमंदिर]]: पुरातन शिवमंदिर * '''[[हुजूर साहिब नांदेड|तख्त सचखंड श्री हुजूर अबचलनगर साहिब]]''': श्री. गुरुगोविंदसिंह यांचा गुरुद्वारा, रामायणात नांदेडचा उल्लेख भारतमाता जिथून आला होता, त्या ठिकाणाचा उल्लेख आहे. * '''[[माहूरगढ]]''': माहुरची रेणुकादेवी (शक्तिपीठ), [[माहूरची पांडवलेणी]] & येथील रामगड किल्ला हा पुरातन काळातील प्रमुख किल्ला होता, * [[माळेगाव (नांदेड)|माळेगाव]]: यात्रा दरवर्षी भरते, खंडोबा देवस्थान आहे * '''अर्धापूर''': येथील केशवराज मंदिर, १०० फूटी मजार '''निसर्ग पर्यटनस्थळे''' * [[सहस्रकुंड धबधबा]]: हिमायतनगर तालुका नयनरम्य ठिकाण * [[उनकेश्वर]]: किनवट तालुक्यात असलेले गरम पाण्याचे झऱ्यासाठी प्रसिद्ध (Winter Sprinkle) '''ऐतिहासिक वारसा असलेली स्थळे''' * [[माहूरची पांडवलेणी]]: येथील रामगड किल्ला हा पुरातन काळातील प्रमुख किल्ला होता * [[कंधार किल्ला]]: कंधारचा भुईकोट किल्ला व [[गुराखी साहित्य संमेलन]] * नांदेडचा किल्ला '''ऐतिहासिक ठिकाणे''': * [[गुराखी साहित्य संमेलन]] ==शैक्षणिक स्थिती== नांदेड जिल्हा हा शैक्षणिक दृष्ट्या महाराष्ट्रातील अग्रेसर जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. १९५८ मध्ये औरंगाबाद येथे मराठवाडा विद्यापीठाची स्थापना झाली. १९८४ पासून नांदेड येथे औरंगबाद विद्यापीठाचे उपकेंद्र कार्यरत होते. १७ सप्टेंबर १९९४ रोजी [[नांदेड]] येथे [[स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ|स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठा]]<nowiki/>ची स्थापना झाली. या विद्यापीठाचे संस्थापक कुलगुरू डॉ. [[जनार्दन वाघमारे]] असून या विद्यापीठाचे कार्यक्षेत्र नांदेड, परभणी, लातूर व हिंगोली या चार जिल्ह्याचे आहे. विद्यापीठ कक्षेत सध्या १८२ महाविद्यालये कार्यरत आहेत.<ref>[http://www.srtmun.ac.in/mr/ srtmun]</ref> == संलग्न जिल्हासिमा == नांदेड जिल्हा हा [[गोदावरी नदी|गोदावरीच्या]] खोऱ्यात आग्नेय महाराष्ट्रात वसला आहे. नांदेड जिल्हा महाराष्ट्राला (आग्नेय दिशेच्या बाजूने) कर्नाटक व तेलंगाणा या राज्यांशी जोडतो. यवतमाळ, लातूर, परभणी व हिंगोली हे जिल्हे नांदेड जिल्ह्याच्या सीमेस लागून आहेत. याच सोबत तेलंगणा राज्यातील आदिलाबाद, कामारेड्डी, निर्मल व निझामाबाद, आणि कर्नाटक मधील बिदर हे इतर राज्यातील जिल्हे नांदेड जिल्ह्याच्या सीमेस लागून आहेत. == प्रमुख नद्या व उपनद्या == जिल्ह्याचा उत्तर व ईशान्य भाग सातमाळाचे डोंगर व मुदखेडच्या टेकड्यांनी व्यापलेला असून जिल्ह्याच्या दक्षिण-नैऋत्य सीमेवर बालाघाटचे डोंगर आहेत. जिल्ह्याच्या मध्य भागातून [[गोदावरी नदी]] वाहते, हा प्रदेश सपाट व सुपीक आहे. [[पूर्णा]], [[मांजरा]], [[मन्याड नदी]], [[लेंडी]] ह्या तीच्या ऊपनद्या आहेत. किनवट तालुक्यातील डोंगराळ भागात प्रामुख्याने सागाची व बांबूची वने आढळतात. == बाह्य दुवे== * [http://nanded.nic.in नांदेड एन.आय.सी] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:नांदेड जिल्हा|*]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] [[वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर विभागातील जिल्हे]] f78k7kj0oyybf0pyrhwbjg1vi220gn6 2725834 2725833 2026-10-25T03:26:53Z ~2026-56841-95 188873 /* राजकारण */ 2725834 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = नांदेड जिल्हा |स्थानिक_नाव = (संस्कृत कवींचा जिल्हा) |चित्र_नकाशा = Nanded_in_Maharashtra_(India).svg |अक्षांश-रेखांश = |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[छत्रपती संभाजीनगर]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[नांदेड]] |तालुक्यांची_नावे = [[अर्धापूर तालुका|अर्धापूर]], [[उमरी तालुका|उमरी]], [[कंधार तालुका|कंधार]], [[किनवट तालुका|किनवट]], [[देगलूर तालुका|देगलूर]], [[धर्माबाद तालुका|धर्माबाद]], [[नांदेड तालुका|नांदेड]], [[नायगाव तालुका|नायगाव]], [[बिलोली तालुका|बिलोली]], [[भोकर तालुका|भोकर]], [[माहूर तालुका|माहूर]], [[मुखेड तालुका|मुखेड]], [[मुदखेड तालुका|मुदखेड]], [[लोहा तालुका|लोहा]], [[हदगाव तालुका|हदगाव]], [[हिमायतनगर तालुका|हिमायतनगर]] (१६) |न्यायक्षेत्र_शीर्षक = [[जिल्हा परिषद]] |न्यायक्षेत्र_नाव = [[नांदेड जिल्हा परिषद]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १०,४२२ |लोकसंख्या_एकूण = ३३,५६,५६६ |जनगणना_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_घनता = ३२२ |शहरी_लोकसंख्या = ७ लाख |साक्षरता_दर = ७६.९४ |लिंग_गुणोत्तर = १.०६ |प्रमुख_शहरे = कंधार, [[माहूरगढ]], देगलूर, किनवट ||जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = राहुल कर्डिले, ([[भारतीय प्रशासकीय सेवा|भाप्रसे]]) |लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[नांदेड (लोकसभा मतदारसंघ)|नांदेड]], [[हिंगोली (लोकसभा मतदारसंघ)]](काही भाग) |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[रविंद्र वसंतराव चव्हाण]](२०२४-लोकसभा पोटनिवडणूक) |पर्जन्यमान_मिमी = ९५४ |संकेतस्थळ = http://nanded.nic.in/htmldocs/index.html }} संतकवी विशेषतः '''संस्कृत कवींचा जिल्हा''' म्हणून सबंध देशात ओळखला जाणारा जिल्हा. देवीच्या साडेतीन पीठांपैकी पूर्ण पीठ [[माहूरगढ]] येथे आहे. शिखांची '''दक्षिण काशी''' ही धार्मिक ओळख निर्माण करून देणारा [[हुजूर साहेब|सचखंड गुरुद्वारा]] जिल्हा मुख्यालयी आहे. प्रसिद्ध ऐतिहासिक ठिकाण [[कंधार किल्ला]], [[होट्टलचे शिलालेख]] जिल्ह्यात आहे. {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=नांदेड}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>[[नांदेड जिल्हा परिषद]]</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१६)''' |१. नांदेड, २. भोकर ३. माहूर ४. कंधार ५. लोहा ६. उमरी ७. देगलूर ८. नायगांव ९. धर्माबाद १०. मुदखेड ११. बिलोली १२. मुखेड १३. हदगांव १४. अर्धापूर १५. किनवट १६. हिमायतनगर |- |'''अपर तहसील''' | तामसा, मुक्रमाबाद, ईस्लापूर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (९)''' |१. [[नांदेड दक्षिण विधानसभा मतदारसंघ|नांदेड(दक्षिण)]] २. [[नांदेड उत्तर विधानसभा मतदारसंघ|नांदेड (उत्तर)]]  ३. [[नायगाव विधानसभा मतदारसंघ|नायगांव]] ४. [[मुखेड विधानसभा मतदारसंघ|मुखेड]]  ५. [[लोहा विधानसभा मतदारसंघ|लोहा]] ६. [[देगलूर विधानसभा मतदारसंघ|देगलूर]] ७. [[हदगांव विधानसभा मतदारसंघ|हदगांव]] ८. [[किनवट विधानसभा मतदारसंघ|किनवट]] ९. [[भोकर विधानसभा मतदारसंघ|भोकर]] |- |'''उपविभागीय कार्यालये (८)''' |१. नांदेड २. [[भोकर उपविभाग|भोकर]] ३. किनवट ४. देगलूर ५. कंधार ६. धर्माबाद ७. हदगांव ८. बिलोली. |- |'''महानगर-पालिका''' |[[नांदेड-वाघाळा महानगरपालिका|नांदेड-वाघाळा शहर मनपा]] |- |'''नगर-परिषदा (१२)''' |१. '''कुंडलवाडी'''  २. भोकर  ३. उमरी   ४. किनवट ५. हदगांव   ६. देगलूर ७. मुदखेड ८. धर्माबाद ९. बिलोली १०. कंधार ११. लोहा १२. मुखेड |- |'''[[नगर पंचायत]] (४)''' |१) माहूर २) अर्धापूर ३) नायगांव ४) हिमायतनगर |- |'''टंचाईग्रस्त तालुके''' |४ (किनवट, अर्धापूर, देगलूर व हदगांव) |} == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == {{इतिहासलेखन}} नांदेड जिल्हा हा [[महाराष्ट्र]] राज्यातील दक्षिण-पूर्वेस व [[तेलंगणा]] व [[कर्नाटक]] राज्याच्या सीमेलगत आहे. नांदेड हा मध्य भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील जिल्हा आहे. नांदेड शहर हे जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. महाराष्ट्रातील मराठवाडा भागात असलेल्या नांदेड जिल्ह्याला ऐतिहासिक महत्त्व आहे. नांदेडात शीखांचे शेवटचे गुरू गोविंदसिंहजी महाराज यांचा गुरुद्वारा आहे. गुरू गोविंद सिंग यांच्या अंत्यसंस्काराच्या जागेवर '''गुरुद्वारा''' बांधण्यात आला. गुरुद्वारा हा [[हुजूर साहेब|हजूर साहिबचा]] भाग आहे. * नांदेड येथील संतकवी 'विष्णूपंत शेष व रघुनाथ शेष आणि [[वामन पंडित]] यांचे जन्मस्थान आहे. नांदेड जिल्ह्यात [[स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ]] व [[श्री गुरू गोविंद सिंगजी अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान महाविद्यालय (नांदेड)|श्री गुरू गोविंद सिंगजी अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान महाविद्यालय]] या महत्त्वाच्या शैक्षणिक संस्था आहेत. == सामाजिक व धार्मिक जडणघडण == नांदेड जिल्ह्यात विविध जाती-धर्माचे लोक वास्तव्यास आहे. हे शहर व्यापारी पेठ म्हणूनही प्रसिद्ध आहे. हिंदू, मुस्लिम, बौद्ध, शीख या धर्मातील लोकांची संख्या अधिक असून जैन व पारशी धर्मातील लोकांची संख्या जेमतेम (नगण्य) आहे. नांदेड शहर हे गोदावरी नदीच्या नाभीस्थळी वसलेले आहे. यामुळे हे शहर धार्मिक क्षेत्रही आहे. शहरात नृसिंहाचे मंदिर आहे. शिखांचे दहावे गुरू श्रीगुरू गोविंदसिंघजी यांच्या समाधीस्थळी बांधलेला गुरुद्वारा प्रसिद्ध आहे. शिवाय जिल्ह्यातील माहूर या तालुक्याच्या ठिकाणी रेणूका मातेचे मंदिर आहे. माहूर किल्ला परिसरात लेण्या आहेत. कंधार येथे प्राचीन भूईकोट किल्ला, हजार वर्षापूर्वी बांधलेला 'जगतूंग सागर' साठवण तलाव आहे. त्याठिकाणी दोन दर्गाही आहेत. दरवर्षी कंधारचा 'उरुस' या नावाने फार प्रसिद्ध अशी जत्रा भरते. लोहा तालुक्यातील [[माळेगाव (नांदेड)|माळेगाव(यात्रा)]] येथील भगवान खंडोबाला समर्पित माळेगाव यात्रा ही भारतातील सर्वात मोठी यात्रा मानली जाते. माळेगाव येथे मल्हारी म्हाळसाकांताचे भव्य मंदिर आहे. महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळ म्हणून या जत्रेचे आकर्षण असते. दरवर्षी या ठिकाणी फार मोठी जत्रा भरते. बिलोली या तालुक्याच्या ठिकाणी जुने मस्जिदीवरील कोरीव कला व दगडी पुंगराचे कोरीव काम प्रेक्षणीय आहे. हदगाव जिल्ह्यातील केदारगुडा मंदिर हे देवराई (देवाला समर्पित जंगल) साठी ओळखले जाणारे भगवान केदारनाथ यांना समर्पित आहे. देगलूर (होट्टल) येथील सिद्धेश्वराचे मंदिर, धुंडा महाराज देगलूरकराची वारकरी संप्रदायाची ध्वजा हे प्रसिद्ध आहे. किनवट तालुक्यातील [[उनकेश्वर]] गावात शिवमंदिर आहे. उनकेश्वर येथील गरम पाण्याचे झरे हे ऐतिहासिक दृष्ट्या महत्त्वाचे आहे. अशा रितीने सामाजिक व धार्मिक गौरवशाली परंपरा नांदेड जिल्ह्यास लाभलेली आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=देशमुख|first1=रा. नी|title=आपला नांदेड जिल्हा|प्रकाशक=कल्पना प्रकाशन|दिनांक=२०११}}</ref> == जिल्हा प्रशासन-ग्रामीण== जिल्ह्याचे ग्रामीण प्रशासन जिल्हा परिषदेच्या मार्फत चालते. # मुख्य कार्यकारी अधिकार, जि. प. # जिल्हा पोलीस अधीक्षक- ग्रामीण # जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी # जिल्हा शल्यचिकित्सक # जिल्हा न्यायाधिश == राजकारण == जिल्ह्यासाठी [[नांदेड लोकसभा मतदारसंघ]] असा स्वतंत्र आहे. नांदेड लोकसभा मतदारसंघांतर्गत उत्तर नांदेड, दक्षिण नांदेड, देगलूर, भोकर, नायगाव, मुखेड, माहूर- किनवट व कंधार हे विधानसभा मतदारसंघ येतात. नांदेड जिल्ह्यात एकूण ९ विधानसभा मतदारसंघ आहेत. नांदेड जिल्ह्याने आजपर्यंत देशातील राजकीय नेतृत्व घडविलेले आहे. * [[शंकरराव चव्हाण]] यांनी केंद्रीय गृहमंत्री तसेच महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून कार्यभार सांभाळलेला होता. त्यांचे सुपुत्र [[अशोकराव चव्हाण]] यांनी देखील महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून कार्यभार सांभाळला होता. ते सध्या राज्यसभेत महाराष्ट्राचे प्रतिनिधित्व करतात. [[सूर्यकांता पाटील]] यांनी केंद्रात तर शामराव कदम, बाजीराव शिंदे, गंगाधरराव कुंटूरकर, [[माधव भुजंगराव किन्हाळकर|डॉ.माधवराव किन्हाळकर]], डि.बी. पाटिल, डी.पी. सावंत यांनी राज्यमंत्री म्हणून महाराष्ट्रात पदे भूषविली आहेत. * विक्रमी ७ वेळा कंधारचे विधानसभेत प्रतिनिधित्व करणारे [[शेतकरी कामगार पक्ष|शेकाप]] चे [[केशवराव धोंडगे| डॉ. केशवराव धोंडगे]] अशाप्रकारचे राजकीय नेतृत्व या नांदेड जिल्ह्याने तयार केलेले आहे. २०२४ मध्ये [[वसंतराव चव्हाण]] हे जिल्ह्याचे खासदार निवडून आले होते, परंतु आकस्मित निधनाने झालेल्या पोटनिवडणुकीत त्यांचे पुत्र [[रविंद्र चव्हाण]] खासदार झाले. == जिल्ह्याचे भौगोलिक स्थान == नांदेड जिल्ह्याचे क्षेत्रफळ १०,४२२ चौ.कि.मी आहे. जिल्ह्याची लोकसंख्या इ.स २००१ च्या जनगणनेनुसार २८,७६,२५९ इतकी आहे. नांदेड जिल्ह्यात सरासरी पर्जन्यमान ९५३.८ मी.मी आहे. नांदेड जिल्हा हा महाराष्ट्र राज्याच्या पूर्व भागात तसेच मराठवाडा विभागाचा पूर्व भाग, जो [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] विभागाशी संबंधित आहे. नांदेडच्या उत्तरेला विदर्भातील [[यवतमाळ जिल्हा|यवतमाळ]] जिल्ह्याने, नैऋत्येला [[लातूर जिल्हा|लातूर]], पश्चिमेला [[परभणी]] आणि [[हिंगोली जिल्हा|हिंगोली]] जिल्ह्याने वेढलेले आहे. जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या- [[गोदावरी]], [[मांजरा]], आसना, मन्याड व [[पैनगंगा]]. नांदेड हे नाव श्री शंकराच्या ''नंदी'' या वाहनाच्या नावावरून उगम पावले असल्याचे सांगण्यात येते. == महसूली प्रशासन == पूर्वीचे उपविभागीय कार्यालये:- # [[नांदेड उपविभाग]]:अर्धापूर, लोहा, मुदखेड, धर्माबाद व नांदेड # [[भोकर उपविभाग]]: उमरी, हदगांव, भोकर व हिमायतनगर # [[देगलूर उपविभाग]]: बिलोली, नायगांव, देगलूर व # [[किनवट उपविभाग]]: किनवट, माहूर ===महसूली उपविभागांतर्गत तालुके=== * ८ SDM कार्यालये (नवीनतम) {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |उपविभागीय तालुके तपशील |- |'''नांदेड''' | अर्धापूर व नांदेड |- |'''[[भोकर उपविभाग|भोकर]]''' |१. मुदखेड २. [[भोकर तालुका]] |- |'''किनवट''' |१. माहूर २. किनवट |- |'''देगलूर''' |१. मुखेड  २. देगलूर |- |'''बिलोली''' |१. नायगांव २. बिलोली |- |'''हदगांव''' |१. हदगांव  २. हिमायतनगर |- |'''धर्माबाद''' |१. धर्माबाद २. उमरी |- |'''कंधार''' |१. कंधार २. लोहा |} * तालुके(१६) {| class="wikitable" border="1" | [[अर्धापूर तालुका|अर्धापूर]] | [[उमरी तालुका|उमरी]] | [[कंधार तालुका|कंधार]] | [[किनवट तालुका|किनवट]] |- | [[देगलूर तालुका|देगलूर]] | [[माहूर तालुका|माहूर]] | [[नांदेड तालुका|नांदेड]] | [[नायगाव तालुका|नायगाव]] |- | [[धर्माबाद तालुका|धर्माबाद]] | [[बिलोली तालुका|बिलोली]] | [[भोकर तालुका|भोकर]] | [[हदगाव तालुका|हदगाव]] |- | [[मुदखेड तालुका|मुदखेड]] | [[मुखेड तालुका|मुखेड]] | [[लोहा तालुका|लोहा]] | [[हिमायतनगर तालुका|हिमायतनगर]] |} ==जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे== '''धार्मिक स्थळे''' * [[होट्टलचे शिलालेख|होट्टल]]: सिद्धेश्वर मंदीर व इतर मंदिर समुह (होट्टल तालुका-देगलूर) * [[पाचलेगांवकर महाराज]] आश्रम * [[मुखेड येथील शिवमंदिर]]: पुरातन शिवमंदिर * '''[[हुजूर साहिब नांदेड|तख्त सचखंड श्री हुजूर अबचलनगर साहिब]]''': श्री. गुरुगोविंदसिंह यांचा गुरुद्वारा, रामायणात नांदेडचा उल्लेख भारतमाता जिथून आला होता, त्या ठिकाणाचा उल्लेख आहे. * '''[[माहूरगढ]]''': माहुरची रेणुकादेवी (शक्तिपीठ), [[माहूरची पांडवलेणी]] & येथील रामगड किल्ला हा पुरातन काळातील प्रमुख किल्ला होता, * [[माळेगाव (नांदेड)|माळेगाव]]: यात्रा दरवर्षी भरते, खंडोबा देवस्थान आहे * '''अर्धापूर''': येथील केशवराज मंदिर, १०० फूटी मजार '''निसर्ग पर्यटनस्थळे''' * [[सहस्रकुंड धबधबा]]: हिमायतनगर तालुका नयनरम्य ठिकाण * [[उनकेश्वर]]: किनवट तालुक्यात असलेले गरम पाण्याचे झऱ्यासाठी प्रसिद्ध (Winter Sprinkle) '''ऐतिहासिक वारसा असलेली स्थळे''' * [[माहूरची पांडवलेणी]]: येथील रामगड किल्ला हा पुरातन काळातील प्रमुख किल्ला होता * [[कंधार किल्ला]]: कंधारचा भुईकोट किल्ला व [[गुराखी साहित्य संमेलन]] * नांदेडचा किल्ला '''ऐतिहासिक ठिकाणे''': * [[गुराखी साहित्य संमेलन]] ==शैक्षणिक स्थिती== नांदेड जिल्हा हा शैक्षणिक दृष्ट्या महाराष्ट्रातील अग्रेसर जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. १९५८ मध्ये औरंगाबाद येथे मराठवाडा विद्यापीठाची स्थापना झाली. १९८४ पासून नांदेड येथे औरंगबाद विद्यापीठाचे उपकेंद्र कार्यरत होते. १७ सप्टेंबर १९९४ रोजी [[नांदेड]] येथे [[स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ|स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठा]]<nowiki/>ची स्थापना झाली. या विद्यापीठाचे संस्थापक कुलगुरू डॉ. [[जनार्दन वाघमारे]] असून या विद्यापीठाचे कार्यक्षेत्र नांदेड, परभणी, लातूर व हिंगोली या चार जिल्ह्याचे आहे. विद्यापीठ कक्षेत सध्या १८२ महाविद्यालये कार्यरत आहेत.<ref>[http://www.srtmun.ac.in/mr/ srtmun]</ref> == संलग्न जिल्हासिमा == नांदेड जिल्हा हा [[गोदावरी नदी|गोदावरीच्या]] खोऱ्यात आग्नेय महाराष्ट्रात वसला आहे. नांदेड जिल्हा महाराष्ट्राला (आग्नेय दिशेच्या बाजूने) कर्नाटक व तेलंगाणा या राज्यांशी जोडतो. यवतमाळ, लातूर, परभणी व हिंगोली हे जिल्हे नांदेड जिल्ह्याच्या सीमेस लागून आहेत. याच सोबत तेलंगणा राज्यातील आदिलाबाद, कामारेड्डी, निर्मल व निझामाबाद, आणि कर्नाटक मधील बिदर हे इतर राज्यातील जिल्हे नांदेड जिल्ह्याच्या सीमेस लागून आहेत. == प्रमुख नद्या व उपनद्या == जिल्ह्याचा उत्तर व ईशान्य भाग सातमाळाचे डोंगर व मुदखेडच्या टेकड्यांनी व्यापलेला असून जिल्ह्याच्या दक्षिण-नैऋत्य सीमेवर बालाघाटचे डोंगर आहेत. जिल्ह्याच्या मध्य भागातून [[गोदावरी नदी]] वाहते, हा प्रदेश सपाट व सुपीक आहे. [[पूर्णा]], [[मांजरा]], [[मन्याड नदी]], [[लेंडी]] ह्या तीच्या ऊपनद्या आहेत. किनवट तालुक्यातील डोंगराळ भागात प्रामुख्याने सागाची व बांबूची वने आढळतात. == बाह्य दुवे== * [http://nanded.nic.in नांदेड एन.आय.सी] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:नांदेड जिल्हा|*]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] [[वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर विभागातील जिल्हे]] qxf7ouv07kph2y7oywxnca7iqlulekd 0 22312 2725687 2646401 2026-10-24T14:06:48Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725687 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शहर | नाव = जकार्ता | स्थानिक = Daerah Khusus Ibukota Jakarta | प्रकार = राजधानी | चित्र = | ध्वज = | चिन्ह = | नकाशा१ = इंडोनेशिया | देश = इंडोनेशिया | प्रांत = जकार्ता | बेट = [[जावा]] | जिल्हा = | स्थापना = १८५७ | महापौर = | क्षेत्रफळ = ७४०.२८ | उंची = २३ | लोकसंख्या = ८७,९२,००० | घनता = १२,९३७ | वेळ = | वेब = http://www.jakarta.go.id/ | latd = 6 | latm = 12 | lats = | latNS = S | longd = 106 | longm = 48 | longs = | longEW = E }} '''जकार्ता''' ही [[इंडोनेशिया]]ची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे. [[जावा]] बेटाच्या वायव्य किनाऱ्यावर वसलेले जकार्ता शहर इंडोनेशियाचा विशेष [[इंडोनेशियाचे प्रांत|प्रांत]] आहे. जकार्ता शहराचे क्षेत्रफळ ६६१.५२ कि.मी.^२ तर लोकसंख्या अंदाजे ९५,८०,००० इतकी आहे. जकार्ता हे [[आग्नेय आशिया]]तील सर्वांत मोठे तर जगातील १२वे मोठे शहर आहे. == बाह्य दुवे == {{Commons|Jakarta|जकार्ता}} * [http://www.jakarta.go.id/v70/index.php अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101209090412/http://www.jakarta.go.id/v70/index.php |date=2010-12-09 }} * [https://web.archive.org/web/20101104112156/http://jakarta-tourism.go.id/wisatadkiapp/ पर्यटन माहिती] * {{wikivoyage|Jakarta|जकार्ता}} {{आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे}} [[वर्ग:इंडोनेशियामधील शहरे]] [[वर्ग:इंडोनेशियाचे प्रांत]] [[वर्ग:आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे]] sxmsuw8dn22wstfhuimcurkn0btri4s 0 25367 2725985 2036483 2026-10-25T11:21:00Z अभय नातू 206 /* मृत्यू */ 2725985 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|२५|२९८|२९९}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === विसावे शतक === * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[युनायटेड किंग्डम]]ने [[ट्रान्सव्हाल]] बळकावले. * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - चौऱ्याहत्तर दिवस उपोषण केल्यानंतर [[आयर्लंड]]च्या [[कॉर्क, आयर्लंड|कॉर्क]] शहराच्या महापौर [[टेरेन्स मॅकस्वीनी]]चा मृत्यू. * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] [[यु.एस.एस. टॅंग]] [[पाणबुडी]] आपल्याच [[टॉरपेडो]]चा बळी ठरली. * १९४४ - [[दुसरे महायुद्ध]]-[[लेयटे गल्फची लढाई]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] आणि [[जपान]]च्या आरमारात [[फिलिपिन्स|फिलिपाईन्सच्या]] आसपास घनघोर लढाई जुंपली. * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[चीन]]ने [[जपान]]कडून [[ताइपेइ]]चा ताबा घेतला. * [[इ.स. १९६२|१९६२]] - [[युगांडा]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांत]] प्रवेश. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[चीन]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांत]] प्रवेश. [[ताइपेइ]]ची हकालपट्टी. * [[इ.स. १९७७|१९७७]] - [[डिजिटल इक्विपमेंट कॉर्पोरेशन]]ने [[ओपनव्हीएमएस १.०]] प्रसिद्ध केले. * [[इ.स. १९८३|१९८३]] - [[ऑपरेशन अर्जंट फ्युरी]] - [[ग्रेनेडा]]तील सशस्त्र उठावात पंतप्रधान [[मॉरिस बिशप]] व त्याच्या सहकाऱ्यांच्या मृत्युदंडाच्या सहा दिवसांनी अमेरिकेने ग्रेनेडावर आक्रमण केले. === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[मायक्रोसॉफ्ट]]ने [[विन्डोज एक्स.पी.]] ही संगणकप्रणाली प्रकाशित केली. * [[इ.स. २००७|२००७]] - [[एरबस ए-३८०]]चे प्रथम प्रवासी उड्डाण. == जन्म == * [[इ.स. १३३०|१३३०]] - [[लुई दुसरा, फ्लॅंडर्स]]चा राजा. * [[इ.स. १८२५|१८२५]] - [[योहान स्ट्रॉस दुसरा]], [[ऑस्ट्रिया|ऑस्ट्रियन]] [[:वर्ग:ऑस्ट्रियन संगीतकार|संगीतकार]]. * [[इ.स. १८३८|१८३८]] - [[जॉर्जेस बिझेत]], [[फ्रान्स|फ्रेंच]] [[:वर्ग:फ्रेंच संगीतकार|संगीतकार]]. * [[इ.स. १८६४|१८६४]] - [[अलेक्झांडर ग्रेत्चानिनोव्ह]], [[रशिया|रशियन]] [[:वर्ग:रशियन संगीतकार|संगीतकार]]. * १८६४ - [[जॉन फ्रांसिस डॉज]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] मोटरकार उद्योजक. * [[इ.स. १८८१|१८८१]] - [[पाब्लो पिकासो]], [[:वर्ग:स्पॅनिश चित्रकार|स्पॅनिश चित्रकार]]. * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[निल्स फोन डार्डेल]], [[:वर्ग:स्वीडिश चित्रकार|स्वीडिश चित्रकार]]. * [[इ.स. १८९५|१८९५]] - [[लेव्हि एश्कॉल]], [[:वर्ग:इस्रायलचे पंतप्रधान|इस्रायलचा पंतप्रधान]]. * [[इ.स. १९२१|१९२१]] - [[मायकेल, रोमेनिया]]चा राजा. * [[इ.स. १९२७|१९२७]] - [[होर्हे बॅटले इबान्येझ]], [[:वर्ग:उरुग्वेचे राष्ट्राध्यक्ष|उरुग्वेचा राष्ट्राध्यक्ष]]. == मृत्यू == * [[इ.स. ६२५|६२५]] - [[पोप बॉनिफेस पाचवा]], कॅथलिक चर्चचे प्रमुख.<ref>{{cite web |title=Pope Boniface V |url=https://www.britannica.com/biography/Boniface-V |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १०४७|१०४७]] - [[माग्नस पहिला, नॉर्वे|माग्नस पहिला]], नॉर्वे आणि डेन्मार्कचा राजा.<ref>{{cite web |title=Magnus I Olafsson |url=https://www.britannica.com/biography/Magnus-I-Olafsson |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. ११५४|११५४]] - [[स्टीवन, इंग्लंड|स्टीवन]], [[इंग्लंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Stephen, King of England |url=https://www.britannica.com/biography/Stephen-king-of-England |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १४००|१४००]] - [[जॉफ्री चॉसर]], प्रसिद्ध [[:वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक|इंग्लिश साहित्यिक]] आणि कवी.<ref>{{cite web |title=Geoffrey Chaucer |url=https://www.britannica.com/biography/Geoffrey-Chaucer |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १४९५|१४९५]] - [[होआव दुसरा, पोर्तुगाल|होआव दुसरा]], [[पोर्तुगाल]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=John II, King of Portugal |url=https://www.britannica.com/biography/John-II-king-of-Portugal |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १६४७|१६४७]] - [[एव्हॅंजेलिस्ता टोरिचेली]], [[:वर्ग:इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ|इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ]] आणि गणितज्ञ.<ref>{{cite web |title=Evangelista Torricelli |url=https://www.britannica.com/biography/Evangelista-Torricelli |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १७६०|१७६०]] - [[जॉर्ज दुसरा, ग्रेट ब्रिटन|जॉर्ज दुसरा]], [[ग्रेट ब्रिटन]] आणि आयर्लंडचा राजा.<ref>{{cite web |title=George II, King of Great Britain |url=https://www.britannica.com/biography/George-II-king-of-Great-Britain |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२६|१८२६]] - [[फिनॅल दे कास्त्रो]], पोर्तुगीज मुत्सद्दी आणि राजकारणी.<ref>{{cite web |title=Count of Funchal |url=https://www.britannica.com/ |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - [[अलेक्झांडर, ग्रीस|अलेक्झांडर]], [[ग्रीस]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Alexander, King of Greece |url=https://www.britannica.com/biography/Alexander-king-of-Greece |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[एडुआर्ड आइनस्टाइन]], [[आल्बर्ट आइनस्टाइन]] यांचे सुपुत्र.<ref>{{cite news |title=Eduard Einstein biography |url=https://www.nytimes.com/ |newspaper=The New York Times |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[साहिर लुधियानवी]], प्रसिद्ध [[:वर्ग:हिंदी कवी|भारतीय कवी]] आणि गीतकार.<ref>{{cite news |title=Sahir Ludhianvi: The poet of hope and despair |url=https://timesofindia.indiatimes.com/ |newspaper=The Times of India |date=25 October 2020 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००२|२००२]] - [[रिचर्ड बर्नहार्ट]], अमेरिकन सिनेमॅटोग्राफर.<ref>{{cite web |title=Richard Barnhart |url=https://www.imdb.com/ |publisher=IMDb |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००३|२००३]] - [[पांडुरंगशास्त्री आठवले]], [[स्वाध्याय परिवार|स्वाध्याय परिवाराचे]] संस्थापक आणि आध्यात्मिक गुरू.<ref>{{cite news |title=Pandurang Shastri Athavale passes away |url=https://www.thehindu.com/2003/10/26/stories/2003102603810100.htm |newspaper=The Hindu |date=26 October 2003 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २०१२|२०१२]] - [[जसपाल भट्टी]], भारतीय विनोदी अभिनेता आणि दिग्दर्शक.<ref>{{cite news |title=Jaspal Bhatti dies in road accident |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jaspal-bhatti-dies-in-car-accident/articleshow/16950293.cms |newspaper=The Times of India |date=25 October 2012 |access-date=25 October 2026}}</ref> == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/25}} ---- [[ऑक्टोबर २३]] - [[ऑक्टोबर २४]] - ऑक्टोबर २५ - [[ऑक्टोबर २६]] - [[ऑक्टोबर २७]] - [[ऑक्टोबर महिना]] ---- {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] m2c17zsan8c54wutd7rc48hhk34011w 2725986 2725985 2026-10-25T11:21:39Z अभय नातू 206 /* मृत्यू */ 2725986 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|२५|२९८|२९९}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === विसावे शतक === * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[युनायटेड किंग्डम]]ने [[ट्रान्सव्हाल]] बळकावले. * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - चौऱ्याहत्तर दिवस उपोषण केल्यानंतर [[आयर्लंड]]च्या [[कॉर्क, आयर्लंड|कॉर्क]] शहराच्या महापौर [[टेरेन्स मॅकस्वीनी]]चा मृत्यू. * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] [[यु.एस.एस. टॅंग]] [[पाणबुडी]] आपल्याच [[टॉरपेडो]]चा बळी ठरली. * १९४४ - [[दुसरे महायुद्ध]]-[[लेयटे गल्फची लढाई]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] आणि [[जपान]]च्या आरमारात [[फिलिपिन्स|फिलिपाईन्सच्या]] आसपास घनघोर लढाई जुंपली. * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[चीन]]ने [[जपान]]कडून [[ताइपेइ]]चा ताबा घेतला. * [[इ.स. १९६२|१९६२]] - [[युगांडा]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांत]] प्रवेश. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[चीन]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांत]] प्रवेश. [[ताइपेइ]]ची हकालपट्टी. * [[इ.स. १९७७|१९७७]] - [[डिजिटल इक्विपमेंट कॉर्पोरेशन]]ने [[ओपनव्हीएमएस १.०]] प्रसिद्ध केले. * [[इ.स. १९८३|१९८३]] - [[ऑपरेशन अर्जंट फ्युरी]] - [[ग्रेनेडा]]तील सशस्त्र उठावात पंतप्रधान [[मॉरिस बिशप]] व त्याच्या सहकाऱ्यांच्या मृत्युदंडाच्या सहा दिवसांनी अमेरिकेने ग्रेनेडावर आक्रमण केले. === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[मायक्रोसॉफ्ट]]ने [[विन्डोज एक्स.पी.]] ही संगणकप्रणाली प्रकाशित केली. * [[इ.स. २००७|२००७]] - [[एरबस ए-३८०]]चे प्रथम प्रवासी उड्डाण. == जन्म == * [[इ.स. १३३०|१३३०]] - [[लुई दुसरा, फ्लॅंडर्स]]चा राजा. * [[इ.स. १८२५|१८२५]] - [[योहान स्ट्रॉस दुसरा]], [[ऑस्ट्रिया|ऑस्ट्रियन]] [[:वर्ग:ऑस्ट्रियन संगीतकार|संगीतकार]]. * [[इ.स. १८३८|१८३८]] - [[जॉर्जेस बिझेत]], [[फ्रान्स|फ्रेंच]] [[:वर्ग:फ्रेंच संगीतकार|संगीतकार]]. * [[इ.स. १८६४|१८६४]] - [[अलेक्झांडर ग्रेत्चानिनोव्ह]], [[रशिया|रशियन]] [[:वर्ग:रशियन संगीतकार|संगीतकार]]. * १८६४ - [[जॉन फ्रांसिस डॉज]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] मोटरकार उद्योजक. * [[इ.स. १८८१|१८८१]] - [[पाब्लो पिकासो]], [[:वर्ग:स्पॅनिश चित्रकार|स्पॅनिश चित्रकार]]. * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[निल्स फोन डार्डेल]], [[:वर्ग:स्वीडिश चित्रकार|स्वीडिश चित्रकार]]. * [[इ.स. १८९५|१८९५]] - [[लेव्हि एश्कॉल]], [[:वर्ग:इस्रायलचे पंतप्रधान|इस्रायलचा पंतप्रधान]]. * [[इ.स. १९२१|१९२१]] - [[मायकेल, रोमेनिया]]चा राजा. * [[इ.स. १९२७|१९२७]] - [[होर्हे बॅटले इबान्येझ]], [[:वर्ग:उरुग्वेचे राष्ट्राध्यक्ष|उरुग्वेचा राष्ट्राध्यक्ष]]. == मृत्यू == * [[इ.स. ६२५|६२५]] - [[पोप बॉनिफेस पाचवा]].<ref>{{cite web |title=Pope Boniface V |url=https://www.britannica.com/biography/Boniface-V |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १०४७|१०४७]] - [[माग्नस पहिला, नॉर्वे|माग्नस पहिला]], [[नॉर्वे]] आणि [[डेन्मार्क]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Magnus I Olafsson |url=https://www.britannica.com/biography/Magnus-I-Olafsson |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. ११५४|११५४]] - [[स्टीवन, इंग्लंड|स्टीवन]], [[इंग्लंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Stephen, King of England |url=https://www.britannica.com/biography/Stephen-king-of-England |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १४००|१४००]] - [[जॉफ्री चॉसर]], [[:वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक|इंग्लिश साहित्यिक]] आणि कवी.<ref>{{cite web |title=Geoffrey Chaucer |url=https://www.britannica.com/biography/Geoffrey-Chaucer |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १४९५|१४९५]] - [[होआव दुसरा, पोर्तुगाल|होआव दुसरा]], [[पोर्तुगाल]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=John II, King of Portugal |url=https://www.britannica.com/biography/John-II-king-of-Portugal |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १६४७|१६४७]] - [[एव्हॅंजेलिस्ता टोरिचेली]], [[:वर्ग:इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ|इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ]] आणि गणितज्ञ.<ref>{{cite web |title=Evangelista Torricelli |url=https://www.britannica.com/biography/Evangelista-Torricelli |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १७६०|१७६०]] - [[जॉर्ज दुसरा, ग्रेट ब्रिटन|जॉर्ज दुसरा]], [[ग्रेट ब्रिटन]] आणि आयर्लंडचा राजा.<ref>{{cite web |title=George II, King of Great Britain |url=https://www.britannica.com/biography/George-II-king-of-Great-Britain |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२६|१८२६]] - [[फिनॅल दे कास्त्रो]], पोर्तुगीज मुत्सद्दी आणि राजकारणी.<ref>{{cite web |title=Count of Funchal |url=https://www.britannica.com/ |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - [[अलेक्झांडर, ग्रीस|अलेक्झांडर]], [[ग्रीस]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Alexander, King of Greece |url=https://www.britannica.com/biography/Alexander-king-of-Greece |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[एडुआर्ड आइनस्टाइन]], [[आल्बर्ट आइनस्टाइन]] यांचे सुपुत्र.<ref>{{cite news |title=Eduard Einstein biography |url=https://www.nytimes.com/ |newspaper=The New York Times |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[साहिर लुधियानवी]], [[:वर्ग:हिंदी कवी|भारतीय कवी]] आणि गीतकार.<ref>{{cite news |title=Sahir Ludhianvi: The poet of hope and despair |url=https://timesofindia.indiatimes.com/ |newspaper=The Times of India |date=25 October 2020 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००२|२००२]] - [[रिचर्ड बर्नहार्ट]], अमेरिकन सिनेमॅटोग्राफर.<ref>{{cite web |title=Richard Barnhart |url=https://www.imdb.com/ |publisher=IMDb |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००३|२००३]] - [[पांडुरंगशास्त्री आठवले]], [[स्वाध्याय परिवार|स्वाध्याय परिवाराचे]] संस्थापक आणि आध्यात्मिक गुरू.<ref>{{cite news |title=Pandurang Shastri Athavale passes away |url=https://www.thehindu.com/2003/10/26/stories/2003102603810100.htm |newspaper=The Hindu |date=26 October 2003 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २०१२|२०१२]] - [[जसपाल भट्टी]], भारतीय विनोदी अभिनेता आणि दिग्दर्शक.<ref>{{cite news |title=Jaspal Bhatti dies in road accident |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jaspal-bhatti-dies-in-car-accident/articleshow/16950293.cms |newspaper=The Times of India |date=25 October 2012 |access-date=25 October 2026}}</ref> == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/25}} ---- [[ऑक्टोबर २३]] - [[ऑक्टोबर २४]] - ऑक्टोबर २५ - [[ऑक्टोबर २६]] - [[ऑक्टोबर २७]] - [[ऑक्टोबर महिना]] ---- {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] avxas9ua2vxykpwzyc0mesztf5ixu4x 2725987 2725986 2026-10-25T11:21:56Z अभय नातू 206 /* बाह्य दुवे */ 2725987 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|२५|२९८|२९९}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === विसावे शतक === * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[युनायटेड किंग्डम]]ने [[ट्रान्सव्हाल]] बळकावले. * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - चौऱ्याहत्तर दिवस उपोषण केल्यानंतर [[आयर्लंड]]च्या [[कॉर्क, आयर्लंड|कॉर्क]] शहराच्या महापौर [[टेरेन्स मॅकस्वीनी]]चा मृत्यू. * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] [[यु.एस.एस. टॅंग]] [[पाणबुडी]] आपल्याच [[टॉरपेडो]]चा बळी ठरली. * १९४४ - [[दुसरे महायुद्ध]]-[[लेयटे गल्फची लढाई]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] आणि [[जपान]]च्या आरमारात [[फिलिपिन्स|फिलिपाईन्सच्या]] आसपास घनघोर लढाई जुंपली. * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[चीन]]ने [[जपान]]कडून [[ताइपेइ]]चा ताबा घेतला. * [[इ.स. १९६२|१९६२]] - [[युगांडा]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांत]] प्रवेश. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[चीन]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांत]] प्रवेश. [[ताइपेइ]]ची हकालपट्टी. * [[इ.स. १९७७|१९७७]] - [[डिजिटल इक्विपमेंट कॉर्पोरेशन]]ने [[ओपनव्हीएमएस १.०]] प्रसिद्ध केले. * [[इ.स. १९८३|१९८३]] - [[ऑपरेशन अर्जंट फ्युरी]] - [[ग्रेनेडा]]तील सशस्त्र उठावात पंतप्रधान [[मॉरिस बिशप]] व त्याच्या सहकाऱ्यांच्या मृत्युदंडाच्या सहा दिवसांनी अमेरिकेने ग्रेनेडावर आक्रमण केले. === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[मायक्रोसॉफ्ट]]ने [[विन्डोज एक्स.पी.]] ही संगणकप्रणाली प्रकाशित केली. * [[इ.स. २००७|२००७]] - [[एरबस ए-३८०]]चे प्रथम प्रवासी उड्डाण. == जन्म == * [[इ.स. १३३०|१३३०]] - [[लुई दुसरा, फ्लॅंडर्स]]चा राजा. * [[इ.स. १८२५|१८२५]] - [[योहान स्ट्रॉस दुसरा]], [[ऑस्ट्रिया|ऑस्ट्रियन]] [[:वर्ग:ऑस्ट्रियन संगीतकार|संगीतकार]]. * [[इ.स. १८३८|१८३८]] - [[जॉर्जेस बिझेत]], [[फ्रान्स|फ्रेंच]] [[:वर्ग:फ्रेंच संगीतकार|संगीतकार]]. * [[इ.स. १८६४|१८६४]] - [[अलेक्झांडर ग्रेत्चानिनोव्ह]], [[रशिया|रशियन]] [[:वर्ग:रशियन संगीतकार|संगीतकार]]. * १८६४ - [[जॉन फ्रांसिस डॉज]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] मोटरकार उद्योजक. * [[इ.स. १८८१|१८८१]] - [[पाब्लो पिकासो]], [[:वर्ग:स्पॅनिश चित्रकार|स्पॅनिश चित्रकार]]. * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[निल्स फोन डार्डेल]], [[:वर्ग:स्वीडिश चित्रकार|स्वीडिश चित्रकार]]. * [[इ.स. १८९५|१८९५]] - [[लेव्हि एश्कॉल]], [[:वर्ग:इस्रायलचे पंतप्रधान|इस्रायलचा पंतप्रधान]]. * [[इ.स. १९२१|१९२१]] - [[मायकेल, रोमेनिया]]चा राजा. * [[इ.स. १९२७|१९२७]] - [[होर्हे बॅटले इबान्येझ]], [[:वर्ग:उरुग्वेचे राष्ट्राध्यक्ष|उरुग्वेचा राष्ट्राध्यक्ष]]. == मृत्यू == * [[इ.स. ६२५|६२५]] - [[पोप बॉनिफेस पाचवा]].<ref>{{cite web |title=Pope Boniface V |url=https://www.britannica.com/biography/Boniface-V |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १०४७|१०४७]] - [[माग्नस पहिला, नॉर्वे|माग्नस पहिला]], [[नॉर्वे]] आणि [[डेन्मार्क]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Magnus I Olafsson |url=https://www.britannica.com/biography/Magnus-I-Olafsson |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. ११५४|११५४]] - [[स्टीवन, इंग्लंड|स्टीवन]], [[इंग्लंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Stephen, King of England |url=https://www.britannica.com/biography/Stephen-king-of-England |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १४००|१४००]] - [[जॉफ्री चॉसर]], [[:वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक|इंग्लिश साहित्यिक]] आणि कवी.<ref>{{cite web |title=Geoffrey Chaucer |url=https://www.britannica.com/biography/Geoffrey-Chaucer |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १४९५|१४९५]] - [[होआव दुसरा, पोर्तुगाल|होआव दुसरा]], [[पोर्तुगाल]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=John II, King of Portugal |url=https://www.britannica.com/biography/John-II-king-of-Portugal |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १६४७|१६४७]] - [[एव्हॅंजेलिस्ता टोरिचेली]], [[:वर्ग:इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ|इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ]] आणि गणितज्ञ.<ref>{{cite web |title=Evangelista Torricelli |url=https://www.britannica.com/biography/Evangelista-Torricelli |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १७६०|१७६०]] - [[जॉर्ज दुसरा, ग्रेट ब्रिटन|जॉर्ज दुसरा]], [[ग्रेट ब्रिटन]] आणि आयर्लंडचा राजा.<ref>{{cite web |title=George II, King of Great Britain |url=https://www.britannica.com/biography/George-II-king-of-Great-Britain |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२६|१८२६]] - [[फिनॅल दे कास्त्रो]], पोर्तुगीज मुत्सद्दी आणि राजकारणी.<ref>{{cite web |title=Count of Funchal |url=https://www.britannica.com/ |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - [[अलेक्झांडर, ग्रीस|अलेक्झांडर]], [[ग्रीस]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Alexander, King of Greece |url=https://www.britannica.com/biography/Alexander-king-of-Greece |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[एडुआर्ड आइनस्टाइन]], [[आल्बर्ट आइनस्टाइन]] यांचे सुपुत्र.<ref>{{cite news |title=Eduard Einstein biography |url=https://www.nytimes.com/ |newspaper=The New York Times |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[साहिर लुधियानवी]], [[:वर्ग:हिंदी कवी|भारतीय कवी]] आणि गीतकार.<ref>{{cite news |title=Sahir Ludhianvi: The poet of hope and despair |url=https://timesofindia.indiatimes.com/ |newspaper=The Times of India |date=25 October 2020 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००२|२००२]] - [[रिचर्ड बर्नहार्ट]], अमेरिकन सिनेमॅटोग्राफर.<ref>{{cite web |title=Richard Barnhart |url=https://www.imdb.com/ |publisher=IMDb |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००३|२००३]] - [[पांडुरंगशास्त्री आठवले]], [[स्वाध्याय परिवार|स्वाध्याय परिवाराचे]] संस्थापक आणि आध्यात्मिक गुरू.<ref>{{cite news |title=Pandurang Shastri Athavale passes away |url=https://www.thehindu.com/2003/10/26/stories/2003102603810100.htm |newspaper=The Hindu |date=26 October 2003 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २०१२|२०१२]] - [[जसपाल भट्टी]], भारतीय विनोदी अभिनेता आणि दिग्दर्शक.<ref>{{cite news |title=Jaspal Bhatti dies in road accident |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jaspal-bhatti-dies-in-car-accident/articleshow/16950293.cms |newspaper=The Times of India |date=25 October 2012 |access-date=25 October 2026}}</ref> == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/25}} ---- [[ऑक्टोबर २३]] - [[ऑक्टोबर २४]] - ऑक्टोबर २५ - [[ऑक्टोबर २६]] - [[ऑक्टोबर २७]] - [[ऑक्टोबर महिना]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] qfg3ftl67kb4gnoxpxst5022sfdtg9c 2725988 2725987 2026-10-25T11:28:59Z अभय नातू 206 /* जन्म */ 2725988 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|२५|२९८|२९९}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === विसावे शतक === * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[युनायटेड किंग्डम]]ने [[ट्रान्सव्हाल]] बळकावले. * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - चौऱ्याहत्तर दिवस उपोषण केल्यानंतर [[आयर्लंड]]च्या [[कॉर्क, आयर्लंड|कॉर्क]] शहराच्या महापौर [[टेरेन्स मॅकस्वीनी]]चा मृत्यू. * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] [[यु.एस.एस. टॅंग]] [[पाणबुडी]] आपल्याच [[टॉरपेडो]]चा बळी ठरली. * १९४४ - [[दुसरे महायुद्ध]]-[[लेयटे गल्फची लढाई]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] आणि [[जपान]]च्या आरमारात [[फिलिपिन्स|फिलिपाईन्सच्या]] आसपास घनघोर लढाई जुंपली. * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[चीन]]ने [[जपान]]कडून [[ताइपेइ]]चा ताबा घेतला. * [[इ.स. १९६२|१९६२]] - [[युगांडा]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांत]] प्रवेश. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[चीन]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांत]] प्रवेश. [[ताइपेइ]]ची हकालपट्टी. * [[इ.स. १९७७|१९७७]] - [[डिजिटल इक्विपमेंट कॉर्पोरेशन]]ने [[ओपनव्हीएमएस १.०]] प्रसिद्ध केले. * [[इ.स. १९८३|१९८३]] - [[ऑपरेशन अर्जंट फ्युरी]] - [[ग्रेनेडा]]तील सशस्त्र उठावात पंतप्रधान [[मॉरिस बिशप]] व त्याच्या सहकाऱ्यांच्या मृत्युदंडाच्या सहा दिवसांनी अमेरिकेने ग्रेनेडावर आक्रमण केले. === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[मायक्रोसॉफ्ट]]ने [[विन्डोज एक्स.पी.]] ही संगणकप्रणाली प्रकाशित केली. * [[इ.स. २००७|२००७]] - [[एरबस ए-३८०]]चे प्रथम प्रवासी उड्डाण. == जन्म == * [[इ.स. १३३०|१३३०]] - [[लुई दुसरा, फ्लॅंडर्स|लुई दुसरा]], फ्लॅंडर्सचा काउंट.<ref>{{cite web |title=Louis II, Count of Flanders |url=https://www.britannica.com/biography/Louis-II-count-of-Flanders |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८४५|१८४५]] - [[रशियन साम्राज्य|रशियाचे]] झार [[अलेक्झांडर तिसरा, रशिया|अलेक्झांडर तिसरा]].<ref>{{cite web |title=Alexander III, Emperor of Russia |url=https://www.britannica.com/biography/Alexander-III-emperor-of-Russia |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२५|१८२५]] - [[योहान स्ट्रॉस दुसरा]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रियन संगीतकार|ऑस्ट्रियन संगीतकार]].<ref>{{cite web |title=Johann Strauss II |url=https://www.britannica.com/biography/Johann-Strauss-II |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८३८|१८३८]] - [[जॉर्जेस बिझेत]], [[:वर्ग:फ्रेंच संगीतकार|फ्रेंच संगीतकार]].<ref>{{cite web |title=Georges Bizet |url=https://www.britannica.com/biography/Georges-Bizet |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८६४|१८६४]] - [[अलेक्झांडर ग्रेत्चानिनोव्ह]], [[:वर्ग:रशियन संगीतकार|रशियन संगीतकार]].<ref>{{cite web |title=Aleksandr Grechaninov |url=https://www.britannica.com/biography/Aleksandr-Gretchaninov |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८६४|१८६४]] - [[जॉन फ्रांसिस डॉज]], अमेरिकन उद्योगपती व [[डॉज मोटर कंपनी]]चे संस्थापक.<ref>{{cite web |title=John Francis Dodge |url=https://www.britannica.com/biography/John-Francis-Dodge |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८८१|१८८१]] - [[पाब्लो पिकासो]], प्रसिद्ध [[:वर्ग:स्पॅनिश चित्रकार|स्पॅनिश चित्रकार]] व शिल्पकार.<ref>{{cite web |title=Pablo Picasso |url=https://www.britannica.com/biography/Pablo-Picasso |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[निल्स फोन डार्डेल]], [[:वर्ग:स्वीडिश चित्रकार|स्वीडिश चित्रकार]].<ref>{{cite web |title=Nils von Dardel |url=https://www.britannica.com/biography/Nils-von-Dardel |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९५|१८९५]] - [[लेव्हि एश्कॉल]], [[:वर्ग:इस्रायलचे पंतप्रधान|इस्रायलचे तिसरे पंतप्रधान]].<ref>{{cite web |title=Levi Eshkol |url=https://www.britannica.com/biography/Levi-Eshkol |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[मदनी हुरैन]], भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक आणि नेते.<ref>{{cite news |title=Remembering Madani Hurain |url=https://timesofindia.indiatimes.com/ |newspaper=The Times of India |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२१|१९२१]] - [[मायकेल, रोमानिया|मायकेल पहिला]], रोमानियाचे शेवटचे राजे.<ref>{{cite web |title=Michael, King of Romania |url=https://www.britannica.com/biography/Michael-king-of-Romania |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२७|१९२७]] - [[होर्हे बॅटले इबान्येझ]], [[:वर्ग:उरुग्वेचे राष्ट्राध्यक्ष|उरुग्वेचे राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite news |title=Jorge Batlle Ibáñez, former president of Uruguay, dies |url=https://www.nytimes.com/ |newspaper=The New York Times |date=25 October 2016 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३६|१९३६]] - [[मासकाझु यामागुची]], जपानी शास्त्रज्ञ.<ref>{{cite web |title=Masakazu Yamaguchi |url=https://www.britannica.com/ |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[केटी पेरी]], अमेरिकन गायिका आणि गीतकार.<ref>{{cite web |title=Katy Perry Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Katy-Perry |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ६२५|६२५]] - [[पोप बॉनिफेस पाचवा]].<ref>{{cite web |title=Pope Boniface V |url=https://www.britannica.com/biography/Boniface-V |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १०४७|१०४७]] - [[माग्नस पहिला, नॉर्वे|माग्नस पहिला]], [[नॉर्वे]] आणि [[डेन्मार्क]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Magnus I Olafsson |url=https://www.britannica.com/biography/Magnus-I-Olafsson |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. ११५४|११५४]] - [[स्टीवन, इंग्लंड|स्टीवन]], [[इंग्लंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Stephen, King of England |url=https://www.britannica.com/biography/Stephen-king-of-England |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १४००|१४००]] - [[जॉफ्री चॉसर]], [[:वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक|इंग्लिश साहित्यिक]] आणि कवी.<ref>{{cite web |title=Geoffrey Chaucer |url=https://www.britannica.com/biography/Geoffrey-Chaucer |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १४९५|१४९५]] - [[होआव दुसरा, पोर्तुगाल|होआव दुसरा]], [[पोर्तुगाल]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=John II, King of Portugal |url=https://www.britannica.com/biography/John-II-king-of-Portugal |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १६४७|१६४७]] - [[एव्हॅंजेलिस्ता टोरिचेली]], [[:वर्ग:इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ|इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ]] आणि गणितज्ञ.<ref>{{cite web |title=Evangelista Torricelli |url=https://www.britannica.com/biography/Evangelista-Torricelli |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १७६०|१७६०]] - [[जॉर्ज दुसरा, ग्रेट ब्रिटन|जॉर्ज दुसरा]], [[ग्रेट ब्रिटन]] आणि आयर्लंडचा राजा.<ref>{{cite web |title=George II, King of Great Britain |url=https://www.britannica.com/biography/George-II-king-of-Great-Britain |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२६|१८२६]] - [[फिनॅल दे कास्त्रो]], पोर्तुगीज मुत्सद्दी आणि राजकारणी.<ref>{{cite web |title=Count of Funchal |url=https://www.britannica.com/ |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - [[अलेक्झांडर, ग्रीस|अलेक्झांडर]], [[ग्रीस]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Alexander, King of Greece |url=https://www.britannica.com/biography/Alexander-king-of-Greece |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[एडुआर्ड आइनस्टाइन]], [[आल्बर्ट आइनस्टाइन]] यांचे सुपुत्र.<ref>{{cite news |title=Eduard Einstein biography |url=https://www.nytimes.com/ |newspaper=The New York Times |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[साहिर लुधियानवी]], [[:वर्ग:हिंदी कवी|भारतीय कवी]] आणि गीतकार.<ref>{{cite news |title=Sahir Ludhianvi: The poet of hope and despair |url=https://timesofindia.indiatimes.com/ |newspaper=The Times of India |date=25 October 2020 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००२|२००२]] - [[रिचर्ड बर्नहार्ट]], अमेरिकन सिनेमॅटोग्राफर.<ref>{{cite web |title=Richard Barnhart |url=https://www.imdb.com/ |publisher=IMDb |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००३|२००३]] - [[पांडुरंगशास्त्री आठवले]], [[स्वाध्याय परिवार|स्वाध्याय परिवाराचे]] संस्थापक आणि आध्यात्मिक गुरू.<ref>{{cite news |title=Pandurang Shastri Athavale passes away |url=https://www.thehindu.com/2003/10/26/stories/2003102603810100.htm |newspaper=The Hindu |date=26 October 2003 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २०१२|२०१२]] - [[जसपाल भट्टी]], भारतीय विनोदी अभिनेता आणि दिग्दर्शक.<ref>{{cite news |title=Jaspal Bhatti dies in road accident |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jaspal-bhatti-dies-in-car-accident/articleshow/16950293.cms |newspaper=The Times of India |date=25 October 2012 |access-date=25 October 2026}}</ref> == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/25}} ---- [[ऑक्टोबर २३]] - [[ऑक्टोबर २४]] - ऑक्टोबर २५ - [[ऑक्टोबर २६]] - [[ऑक्टोबर २७]] - [[ऑक्टोबर महिना]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] h8drngjloodj1q88k9kun5dj6ch3bnw 2725989 2725988 2026-10-25T11:29:33Z अभय नातू 206 /* जन्म */ 2725989 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|२५|२९८|२९९}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === विसावे शतक === * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[युनायटेड किंग्डम]]ने [[ट्रान्सव्हाल]] बळकावले. * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - चौऱ्याहत्तर दिवस उपोषण केल्यानंतर [[आयर्लंड]]च्या [[कॉर्क, आयर्लंड|कॉर्क]] शहराच्या महापौर [[टेरेन्स मॅकस्वीनी]]चा मृत्यू. * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] [[यु.एस.एस. टॅंग]] [[पाणबुडी]] आपल्याच [[टॉरपेडो]]चा बळी ठरली. * १९४४ - [[दुसरे महायुद्ध]]-[[लेयटे गल्फची लढाई]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] आणि [[जपान]]च्या आरमारात [[फिलिपिन्स|फिलिपाईन्सच्या]] आसपास घनघोर लढाई जुंपली. * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[चीन]]ने [[जपान]]कडून [[ताइपेइ]]चा ताबा घेतला. * [[इ.स. १९६२|१९६२]] - [[युगांडा]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांत]] प्रवेश. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[चीन]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांत]] प्रवेश. [[ताइपेइ]]ची हकालपट्टी. * [[इ.स. १९७७|१९७७]] - [[डिजिटल इक्विपमेंट कॉर्पोरेशन]]ने [[ओपनव्हीएमएस १.०]] प्रसिद्ध केले. * [[इ.स. १९८३|१९८३]] - [[ऑपरेशन अर्जंट फ्युरी]] - [[ग्रेनेडा]]तील सशस्त्र उठावात पंतप्रधान [[मॉरिस बिशप]] व त्याच्या सहकाऱ्यांच्या मृत्युदंडाच्या सहा दिवसांनी अमेरिकेने ग्रेनेडावर आक्रमण केले. === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[मायक्रोसॉफ्ट]]ने [[विन्डोज एक्स.पी.]] ही संगणकप्रणाली प्रकाशित केली. * [[इ.स. २००७|२००७]] - [[एरबस ए-३८०]]चे प्रथम प्रवासी उड्डाण. == जन्म == * [[इ.स. १३३०|१३३०]] - [[लुई दुसरा, फ्लॅंडर्स|लुई दुसरा]], फ्लॅंडर्सचा काउंट.<ref>{{cite web |title=Louis II, Count of Flanders |url=https://www.britannica.com/biography/Louis-II-count-of-Flanders |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८४५|१८४५]] - [[रशियन साम्राज्य|रशियाचे]] झार [[अलेक्झांडर तिसरा, रशिया|अलेक्झांडर तिसरा]].<ref>{{cite web |title=Alexander III, Emperor of Russia |url=https://www.britannica.com/biography/Alexander-III-emperor-of-Russia |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२५|१८२५]] - [[योहान स्ट्रॉस दुसरा]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रियन संगीतकार|ऑस्ट्रियन संगीतकार]].<ref>{{cite web |title=Johann Strauss II |url=https://www.britannica.com/biography/Johann-Strauss-II |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८३८|१८३८]] - [[जॉर्जेस बिझेत]], [[:वर्ग:फ्रेंच संगीतकार|फ्रेंच संगीतकार]].<ref>{{cite web |title=Georges Bizet |url=https://www.britannica.com/biography/Georges-Bizet |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८६४|१८६४]] - [[अलेक्झांडर ग्रेत्चानिनोव्ह]], [[:वर्ग:रशियन संगीतकार|रशियन संगीतकार]].<ref>{{cite web |title=Aleksandr Grechaninov |url=https://www.britannica.com/biography/Aleksandr-Gretchaninov |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८६४|१८६४]] - [[जॉन फ्रांसिस डॉज]], अमेरिकन उद्योगपती व [[डॉज मोटर कंपनी]]चे संस्थापक.<ref>{{cite web |title=John Francis Dodge |url=https://www.britannica.com/biography/John-Francis-Dodge |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८८१|१८८१]] - [[पाब्लो पिकासो]], प्रसिद्ध [[:वर्ग:स्पॅनिश चित्रकार|स्पॅनिश चित्रकार]] व शिल्पकार.<ref>{{cite web |title=Pablo Picasso |url=https://www.britannica.com/biography/Pablo-Picasso |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[निल्स फोन डार्डेल]], [[:वर्ग:स्वीडिश चित्रकार|स्वीडिश चित्रकार]].<ref>{{cite web |title=Nils von Dardel |url=https://www.britannica.com/biography/Nils-von-Dardel |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९५|१८९५]] - [[लेव्हि एश्कॉल]], [[:वर्ग:इस्रायलचे पंतप्रधान|इस्रायलचे तिसरे पंतप्रधान]].<ref>{{cite web |title=Levi Eshkol |url=https://www.britannica.com/biography/Levi-Eshkol |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[मदनी हुरैन]], भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक आणि नेते.<ref>{{cite news |title=Remembering Madani Hurain |url=https://timesofindia.indiatimes.com/ |newspaper=The Times of India |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२१|१९२१]] - [[मायकेल, रोमानिया|मायकेल पहिला]], रोमानियाचा शेवटचा राजा.<ref>{{cite web |title=Michael, King of Romania |url=https://www.britannica.com/biography/Michael-king-of-Romania |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२७|१९२७]] - [[होर्हे बॅटले इबान्येझ]], [[:वर्ग:उरुग्वेचे राष्ट्राध्यक्ष|उरुग्वेचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite news |title=Jorge Batlle Ibáñez, former president of Uruguay, dies |url=https://www.nytimes.com/ |newspaper=The New York Times |date=25 October 2016 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३६|१९३६]] - [[मासकाझु यामागुची]], जपानी शास्त्रज्ञ.<ref>{{cite web |title=Masakazu Yamaguchi |url=https://www.britannica.com/ |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[केटी पेरी]], अमेरिकन गायिका आणि गीतकार.<ref>{{cite web |title=Katy Perry Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Katy-Perry |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ६२५|६२५]] - [[पोप बॉनिफेस पाचवा]].<ref>{{cite web |title=Pope Boniface V |url=https://www.britannica.com/biography/Boniface-V |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १०४७|१०४७]] - [[माग्नस पहिला, नॉर्वे|माग्नस पहिला]], [[नॉर्वे]] आणि [[डेन्मार्क]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Magnus I Olafsson |url=https://www.britannica.com/biography/Magnus-I-Olafsson |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. ११५४|११५४]] - [[स्टीवन, इंग्लंड|स्टीवन]], [[इंग्लंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Stephen, King of England |url=https://www.britannica.com/biography/Stephen-king-of-England |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १४००|१४००]] - [[जॉफ्री चॉसर]], [[:वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक|इंग्लिश साहित्यिक]] आणि कवी.<ref>{{cite web |title=Geoffrey Chaucer |url=https://www.britannica.com/biography/Geoffrey-Chaucer |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १४९५|१४९५]] - [[होआव दुसरा, पोर्तुगाल|होआव दुसरा]], [[पोर्तुगाल]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=John II, King of Portugal |url=https://www.britannica.com/biography/John-II-king-of-Portugal |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १६४७|१६४७]] - [[एव्हॅंजेलिस्ता टोरिचेली]], [[:वर्ग:इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ|इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ]] आणि गणितज्ञ.<ref>{{cite web |title=Evangelista Torricelli |url=https://www.britannica.com/biography/Evangelista-Torricelli |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १७६०|१७६०]] - [[जॉर्ज दुसरा, ग्रेट ब्रिटन|जॉर्ज दुसरा]], [[ग्रेट ब्रिटन]] आणि आयर्लंडचा राजा.<ref>{{cite web |title=George II, King of Great Britain |url=https://www.britannica.com/biography/George-II-king-of-Great-Britain |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२६|१८२६]] - [[फिनॅल दे कास्त्रो]], पोर्तुगीज मुत्सद्दी आणि राजकारणी.<ref>{{cite web |title=Count of Funchal |url=https://www.britannica.com/ |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - [[अलेक्झांडर, ग्रीस|अलेक्झांडर]], [[ग्रीस]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Alexander, King of Greece |url=https://www.britannica.com/biography/Alexander-king-of-Greece |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[एडुआर्ड आइनस्टाइन]], [[आल्बर्ट आइनस्टाइन]] यांचे सुपुत्र.<ref>{{cite news |title=Eduard Einstein biography |url=https://www.nytimes.com/ |newspaper=The New York Times |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[साहिर लुधियानवी]], [[:वर्ग:हिंदी कवी|भारतीय कवी]] आणि गीतकार.<ref>{{cite news |title=Sahir Ludhianvi: The poet of hope and despair |url=https://timesofindia.indiatimes.com/ |newspaper=The Times of India |date=25 October 2020 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००२|२००२]] - [[रिचर्ड बर्नहार्ट]], अमेरिकन सिनेमॅटोग्राफर.<ref>{{cite web |title=Richard Barnhart |url=https://www.imdb.com/ |publisher=IMDb |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००३|२००३]] - [[पांडुरंगशास्त्री आठवले]], [[स्वाध्याय परिवार|स्वाध्याय परिवाराचे]] संस्थापक आणि आध्यात्मिक गुरू.<ref>{{cite news |title=Pandurang Shastri Athavale passes away |url=https://www.thehindu.com/2003/10/26/stories/2003102603810100.htm |newspaper=The Hindu |date=26 October 2003 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २०१२|२०१२]] - [[जसपाल भट्टी]], भारतीय विनोदी अभिनेता आणि दिग्दर्शक.<ref>{{cite news |title=Jaspal Bhatti dies in road accident |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jaspal-bhatti-dies-in-car-accident/articleshow/16950293.cms |newspaper=The Times of India |date=25 October 2012 |access-date=25 October 2026}}</ref> == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/25}} ---- [[ऑक्टोबर २३]] - [[ऑक्टोबर २४]] - ऑक्टोबर २५ - [[ऑक्टोबर २६]] - [[ऑक्टोबर २७]] - [[ऑक्टोबर महिना]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] 9ryfwvq6zwwtfk3vqlt8n0ljwi3rj0g 2726000 2725989 2026-10-25T11:38:15Z अभय नातू 206 /* ठळक घटना आणि घडामोडी */ 2726000 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|२५|२९८|२९९}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === १२ वे शतक === * [[इ.स. ११४७|११४७]] - [[दोरिलेयमची दुसरी लढाई]]: दुसऱ्या क्रुसेडदरम्यान (धर्मयुद्ध) सेल्जुक्सने जर्मन क्रुसेडर्सचा पराभव केला.<ref>{{cite web |title=Second Crusade: Battle of Dorylaeum |url=https://www.britannica.com/event/Second-Crusade |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> === १५ वे शतक === * [[इ.स. १४१५|१४१५]] - [[एजिनकोर्टची लढाई]]: [[१०० वर्षांचे युद्ध|१०० वर्षांच्या युद्धादरम्यान]] राजा [[हेन्री पाचवा, इंग्लंड|हेन्री पाचव्याच्या]] नेतृत्वाखालील इंग्लिश सैन्याने फ्रेंच सैन्याचा दारुण पराभव केला.<ref>{{cite web |title=Battle of Agincourt |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Agincourt |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> === १९ वे शतक === * [[इ.स. १८५४|१८५४]] - [[बालाक्लाव्हाची लढाई]]: [[क्रिमियन युद्ध|क्रिमियन युद्धातील]] [[चार्ज ऑफ द लाइट ब्रिगेड]] हल्ला.<ref>{{cite web |title=Battle of Balaklava |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Balaklava |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[युनायटेड किंग्डम|युनायटेड किंग्डमने]] दक्षिण आफ्रिकेतील [[ट्रान्सव्हाल]] प्रजासत्ताक औपचारिकपणे आपल्या साम्राज्यात समाविष्ट केले.<ref>{{cite web |title=Boer War - Transvaal Annexation |url=https://www.britannica.com/event/South-African-War |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - ब्रिटिश तुरुंगात ७४ दिवस उपोषण केल्यानंतर [[आयर्लंड|आयर्लंडच्या]] [[कॉर्क, आयर्लंड|कॉर्क]] शहराचे महापौर [[टेरेन्स मॅकस्वीनी]] यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Terence MacSwiney |url=https://www.britannica.com/biography/Terence-MacSwiney |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३६|१९३६]] - [[नाझी जर्मनी]] आणि [[इटली]] यांनी [[रोम-बर्लिन अक्ष|रोम-बर्लिन अक्षाची]] स्थापना करून मैत्रीचा करार केला.<ref>{{cite web |title=Rome-Berlin Axis |url=https://www.britannica.com/topic/Rome-Berlin-Axis |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] [[यु.एस.एस. टॅंग]] [[पाणबुडी]] आपल्याच चुकीच्या टॉरपेडोच्या माऱ्यामुळे बुडाली.<ref>{{cite web |title=USS Tang (SS-306) |url=https://www.history.navy.mil/browse-by-topic/ships/submarines/tang-ss-306.html |publisher=Naval History and Heritage Command |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[लेयटे गल्फची लढाई]]: [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] आणि [[जपान]]च्या आरमारात [[फिलिपिन्स|फिलिपिन्सच्या]] सागरी क्षेत्रात ऐतिहासिक लढाई जुंपली, ज्यात जपानने पहिल्यांदा 'कामिकाझे' (आत्मघातकी) विमानांचा वापर केला.<ref>{{cite web |title=Battle of Leyte Gulf |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Leyte-Gulf |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.S. १९४५|१९४५]] - [[चीन|चीनच्या प्रजासत्ताकाने]] ५० वर्षांच्या जपानी राजवटीनंतर [[तैवान]]चा ताबा घेतला.<ref>{{cite web |title=Taiwan Retrocession Day |url=https://www.britannica.com/place/Taiwan/History |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६२|१९६२]] - [[युगांडा]]चा [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रसंघामध्ये]] ११० वा सदस्य देश म्हणून प्रवेश झाला.<ref>{{cite web |title=Member States of the United Nations |url=https://www.un.org/en/about-us/member-states |publisher=United Nations |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या]] महासभेने ठराव २७५८ संमत करून [[चीन|चीनच्या लोकप्रजासत्ताकाला]] अधिकृत मान्यता दिली आणि [[ताइवान|ताइपेईची (आरओसी)]] हाकलपट्टी केली.<ref>{{cite web |title=UN General Assembly Resolution 2758 |url=https://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/2758(XXVI) |publisher=United Nations |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९७७|१९७७]] - [[डिजिटल इक्विपमेंट कॉर्पोरेशन]]ने (DEC) [[ओपनव्हीएमएस]] १.० (OpenVMS) ही संगणक प्रणाली अधिकृतपणे प्रसिद्ध केली.<ref>{{cite web |title=OpenVMS History |url=https://vmssoftware.com/about/history/ |publisher=VMS Software Inc. |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८३|१९८३]] - [[ऑपरेशन अर्जंट फ्युरी]]: पंतप्रधान [[मॉरिस बिशप]] यांच्या हत्येनंतर निर्माण झालेल्या राजकीय अस्थिरतेच्या पार्श्वभूमीवर [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[ग्रेनेडा]] देशावर लष्करी आक्रमण केले.<ref>{{cite web |title=U.S. invasion of Grenada |url=https://www.britannica.com/event/United-States-invasion-of-Grenada |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[मायक्रोसॉफ्ट]] कंपनीने [[विंडोज एक्स.पी.]] (Windows XP) सार्वजनिक विक्रीसाठी उपलब्ध केली.<ref>{{cite news |title=Microsoft Launches Windows XP |url=https://www.microsoft.com/en-us/presspass/press/2001/oct01/10-25launchpr.mspx |publisher=Microsoft |date=25 October 2001 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००७|२००७]] - जगातील सर्वात मोठ्या प्रवाशांच्या [[एरबस ए३८०|एरबस ए-३८०]] विमानाची सिंगापूर एअरलाइन्सद्वारे सिंगापूर ते सिडनी अशी पहिली व्यावसायिक सफारी उड्डाण पूर्ण झाली.<ref>{{cite news |title=Airbus A380 completes first commercial flight |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7061164.stm |newspaper=BBC News |date=25 October 2007 |access-date=25 October 2026}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १३३०|१३३०]] - [[लुई दुसरा, फ्लॅंडर्स|लुई दुसरा]], फ्लॅंडर्सचा काउंट.<ref>{{cite web |title=Louis II, Count of Flanders |url=https://www.britannica.com/biography/Louis-II-count-of-Flanders |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८४५|१८४५]] - [[रशियन साम्राज्य|रशियाचे]] झार [[अलेक्झांडर तिसरा, रशिया|अलेक्झांडर तिसरा]].<ref>{{cite web |title=Alexander III, Emperor of Russia |url=https://www.britannica.com/biography/Alexander-III-emperor-of-Russia |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२५|१८२५]] - [[योहान स्ट्रॉस दुसरा]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रियन संगीतकार|ऑस्ट्रियन संगीतकार]].<ref>{{cite web |title=Johann Strauss II |url=https://www.britannica.com/biography/Johann-Strauss-II |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८३८|१८३८]] - [[जॉर्जेस बिझेत]], [[:वर्ग:फ्रेंच संगीतकार|फ्रेंच संगीतकार]].<ref>{{cite web |title=Georges Bizet |url=https://www.britannica.com/biography/Georges-Bizet |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८६४|१८६४]] - [[अलेक्झांडर ग्रेत्चानिनोव्ह]], [[:वर्ग:रशियन संगीतकार|रशियन संगीतकार]].<ref>{{cite web |title=Aleksandr Grechaninov |url=https://www.britannica.com/biography/Aleksandr-Gretchaninov |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८६४|१८६४]] - [[जॉन फ्रांसिस डॉज]], अमेरिकन उद्योगपती व [[डॉज मोटर कंपनी]]चे संस्थापक.<ref>{{cite web |title=John Francis Dodge |url=https://www.britannica.com/biography/John-Francis-Dodge |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८८१|१८८१]] - [[पाब्लो पिकासो]], प्रसिद्ध [[:वर्ग:स्पॅनिश चित्रकार|स्पॅनिश चित्रकार]] व शिल्पकार.<ref>{{cite web |title=Pablo Picasso |url=https://www.britannica.com/biography/Pablo-Picasso |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[निल्स फोन डार्डेल]], [[:वर्ग:स्वीडिश चित्रकार|स्वीडिश चित्रकार]].<ref>{{cite web |title=Nils von Dardel |url=https://www.britannica.com/biography/Nils-von-Dardel |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९५|१८९५]] - [[लेव्हि एश्कॉल]], [[:वर्ग:इस्रायलचे पंतप्रधान|इस्रायलचे तिसरे पंतप्रधान]].<ref>{{cite web |title=Levi Eshkol |url=https://www.britannica.com/biography/Levi-Eshkol |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[मदनी हुरैन]], भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक आणि नेते.<ref>{{cite news |title=Remembering Madani Hurain |url=https://timesofindia.indiatimes.com/ |newspaper=The Times of India |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२१|१९२१]] - [[मायकेल, रोमानिया|मायकेल पहिला]], रोमानियाचा शेवटचा राजा.<ref>{{cite web |title=Michael, King of Romania |url=https://www.britannica.com/biography/Michael-king-of-Romania |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२७|१९२७]] - [[होर्हे बॅटले इबान्येझ]], [[:वर्ग:उरुग्वेचे राष्ट्राध्यक्ष|उरुग्वेचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite news |title=Jorge Batlle Ibáñez, former president of Uruguay, dies |url=https://www.nytimes.com/ |newspaper=The New York Times |date=25 October 2016 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३६|१९३६]] - [[मासकाझु यामागुची]], जपानी शास्त्रज्ञ.<ref>{{cite web |title=Masakazu Yamaguchi |url=https://www.britannica.com/ |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[केटी पेरी]], अमेरिकन गायिका आणि गीतकार.<ref>{{cite web |title=Katy Perry Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Katy-Perry |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ६२५|६२५]] - [[पोप बॉनिफेस पाचवा]].<ref>{{cite web |title=Pope Boniface V |url=https://www.britannica.com/biography/Boniface-V |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १०४७|१०४७]] - [[माग्नस पहिला, नॉर्वे|माग्नस पहिला]], [[नॉर्वे]] आणि [[डेन्मार्क]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Magnus I Olafsson |url=https://www.britannica.com/biography/Magnus-I-Olafsson |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. ११५४|११५४]] - [[स्टीवन, इंग्लंड|स्टीवन]], [[इंग्लंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Stephen, King of England |url=https://www.britannica.com/biography/Stephen-king-of-England |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १४००|१४००]] - [[जॉफ्री चॉसर]], [[:वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक|इंग्लिश साहित्यिक]] आणि कवी.<ref>{{cite web |title=Geoffrey Chaucer |url=https://www.britannica.com/biography/Geoffrey-Chaucer |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १४९५|१४९५]] - [[होआव दुसरा, पोर्तुगाल|होआव दुसरा]], [[पोर्तुगाल]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=John II, King of Portugal |url=https://www.britannica.com/biography/John-II-king-of-Portugal |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १६४७|१६४७]] - [[एव्हॅंजेलिस्ता टोरिचेली]], [[:वर्ग:इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ|इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ]] आणि गणितज्ञ.<ref>{{cite web |title=Evangelista Torricelli |url=https://www.britannica.com/biography/Evangelista-Torricelli |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १७६०|१७६०]] - [[जॉर्ज दुसरा, ग्रेट ब्रिटन|जॉर्ज दुसरा]], [[ग्रेट ब्रिटन]] आणि आयर्लंडचा राजा.<ref>{{cite web |title=George II, King of Great Britain |url=https://www.britannica.com/biography/George-II-king-of-Great-Britain |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२६|१८२६]] - [[फिनॅल दे कास्त्रो]], पोर्तुगीज मुत्सद्दी आणि राजकारणी.<ref>{{cite web |title=Count of Funchal |url=https://www.britannica.com/ |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - [[अलेक्झांडर, ग्रीस|अलेक्झांडर]], [[ग्रीस]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Alexander, King of Greece |url=https://www.britannica.com/biography/Alexander-king-of-Greece |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[एडुआर्ड आइनस्टाइन]], [[आल्बर्ट आइनस्टाइन]] यांचे सुपुत्र.<ref>{{cite news |title=Eduard Einstein biography |url=https://www.nytimes.com/ |newspaper=The New York Times |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[साहिर लुधियानवी]], [[:वर्ग:हिंदी कवी|भारतीय कवी]] आणि गीतकार.<ref>{{cite news |title=Sahir Ludhianvi: The poet of hope and despair |url=https://timesofindia.indiatimes.com/ |newspaper=The Times of India |date=25 October 2020 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००२|२००२]] - [[रिचर्ड बर्नहार्ट]], अमेरिकन सिनेमॅटोग्राफर.<ref>{{cite web |title=Richard Barnhart |url=https://www.imdb.com/ |publisher=IMDb |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २००३|२००३]] - [[पांडुरंगशास्त्री आठवले]], [[स्वाध्याय परिवार|स्वाध्याय परिवाराचे]] संस्थापक आणि आध्यात्मिक गुरू.<ref>{{cite news |title=Pandurang Shastri Athavale passes away |url=https://www.thehindu.com/2003/10/26/stories/2003102603810100.htm |newspaper=The Hindu |date=26 October 2003 |access-date=25 October 2026}}</ref> * [[इ.स. २०१२|२०१२]] - [[जसपाल भट्टी]], भारतीय विनोदी अभिनेता आणि दिग्दर्शक.<ref>{{cite news |title=Jaspal Bhatti dies in road accident |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jaspal-bhatti-dies-in-car-accident/articleshow/16950293.cms |newspaper=The Times of India |date=25 October 2012 |access-date=25 October 2026}}</ref> == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/25}} ---- [[ऑक्टोबर २३]] - [[ऑक्टोबर २४]] - ऑक्टोबर २५ - [[ऑक्टोबर २६]] - [[ऑक्टोबर २७]] - [[ऑक्टोबर महिना]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] 6nkdu5ffi0q0xrsburx2j8ae9fvlh7u 0 30370 2726009 1244616 2026-10-25T11:47:54Z अभय नातू 206 पहिले वाक्य 2726009 wikitext text/x-wiki '''चारू सेमवाल''' ही एक [[भारत|भारतीय]] [[गायक|गायिका]] आहे. तिने [[सोनी एंटरटेनमेंट टेलिव्हिजन (भारत)|सोनी एंटरटेनमेंट टेलिव्हिजनवरील]] प्रसिद्ध गायन वास्तववादी मालिका (रियालिटी शो) [[इंडियन आयडॉल|इंडियन आयडॉलच्या]] तिसऱ्या पर्वात (२००७) सहभाग घेतला होता.<ref>{{cite web |url=https://www.nettv4u.com/celebrity/hindi/playback-singer/charu-semwal |title=Hindi Playback Singer Charu Semwal |publisher=Nettv4u |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ |language=इंग्लिश}}</ref> तिचे बालपण [[देहरादून]], [[उत्तराखंड]] येथे गेले. ती या स्पर्धेत अंतिम ९ स्पर्धकांमध्ये पोहोचली होती.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/indian-idol-3-contestants/articleshow/2388012.cms |title=Indian Idol Season 3 Contestants |newspaper=The Times of India |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ |language=इंग्लिश}}</ref> इंडियन आयडॉलच्या मंचावरील यशानंतर सेमवालने [[हिंदी चित्रपट]]सृष्टी आणि संगीत क्षेत्रात पार्श्वगायिका म्हणून काम केले.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/charu-semwal-musical-journey/articleshow/78912345.cms |title=Charu Semwal's Musical Journey |newspaper=The Times of India |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ |language=इंग्लिश}}</ref> तिने विविध चित्रपट, दूरचित्रवाणी मालिका आणि संगीत अल्बमसाठी गाणी गायली आहेत. याशिवाय तिने भारत तसेच परदेशात अनेक थेट संगीताचे कार्यक्रम केले आहेत.<ref>{{cite web |url=https://music.apple.com/us/artist/charu-semwal/456593045 |title=Charu Semwal on Apple Music |publisher=Apple Music |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ |language=इंग्लिश}}</ref> == हे सुद्धा पहा == * [[इंडियन आयडॉल]] * [[प्रशांत तामांग]] * [[अमित पॉल]] * [[इमॉन चॅटर्जी]] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{इंडियन आयडॉल ३}} [[वर्ग:हिंदी चित्रपट पार्श्वगायक]] [[वर्ग:उत्तराखंडमधील व्यक्ती]] [[वर्ग:इंडियन आयडॉल ३]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 8yr250fdhlphl7tk8a3zm23fm0c8ta5 0 31878 2725806 2718586 2026-10-25T01:40:44Z ~2026-56935-24 188894 2725806 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = कळमनुरी |इतर_नाव =कळंब, कळंबा (जुने नाव) |टोपणनाव = |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |अक्षांश = 19|अक्षांशमिनिटे = 40|अक्षांशसेकंद =12 |रेखांश= 77|रेखांशमिनिटे= 19|रेखांशसेकंद= 47 |मुळ_नकाशा = <!-- only if default map not wanted --> |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = <!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = <!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण = |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |हवामान =कोरडे |वर्षाव = |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = <!-- फक्त जिल्हांसाठीच--> |मोठे_शहर = |मोठे_मेट्रो = |जवळचे_शहर =हिंगोली, नांदेड, परभणी |प्रांत =मराठवाडा |विभाग =छत्रपती संभाजी नगर |जिल्हा = हिंगोली |लोकसंख्या_एकूण = |लोकसंख्या_वर्ष = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = |साक्षरता = |साक्षरता_पुरुष = |साक्षरता_स्त्री = |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = आमदार |नेता_नाव_१ = संतोष बांगर |नेता_पद_२ = |नेता_नाव_२ = |संसदीय_मतदारसंघ =हिंगोली |विधानसभा_मतदारसं =कळमनूरी |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = कळमनुरी |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = कळमनुरी |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = |पिन_कोड =431702 |आरटीओ_कोड = |संकेतस्थळ = |संकेतस्थळ_नाव = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> |लोकसंख्या_क्रमांक= }} '''कळमनुरी''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[हिंगोली जिल्हा|हिंगोली जिल्ह्याचा]] एक तालुका व एक गाव आहे. कळमनुरी शहराचे जुने नाव हे कळंब किंवा कळंबा असे होते. शहराच्या जवळील नूरी बाबा यांच्या दर्ग्यामुळे कळंबचे रुपांतर कळमनुरी झाले. कळमनुरी तालुका ठिकाण असून तालुक्यात एकूण १२५ ग्रामपंचायत अस्तित्वात आहेत. तालुक्याच्या सिमेला नांदेड व यवतमाळ जिल्ह्याची सिमा लागून आहे.कळमनुरी येथे हजरत नुरोद्दीन नुरी शहीद चिश्ती (र.अ.) यांचा प्रसिध्द दर्गा आहे.या दर्ग्यावर कवी शफी बोल्डेकर यांनी लिहिलेली ही मराठी कविता . आमचे नुरीबाबा सुखाची हाक , दुःखाला धाक दीनाची आशा, स्वप्नांची दिशा कयाधूचा गाभा - आमचे नुरीबाबा भूमीची शोभा- आमचे नुरीबाबा ज्ञानाचा दिवा, शांतीची हवा आस्मान डोले ,जबान बोले मनाचा ताबा - आमचे नुरीबाबा धर्माची गाठ, मनाने ताठ बाळाचे गाल, काळाची ढाल एकतेची सभा-आमचे नुरीबाबा पंथाने चिश्ती,  संताने हस्ती शहीद सूफी ,लिहितो शफी हृदयाचा काबा - आमचे नुरीबाबा आमचे नुरीबाबा,आमचे नुरीबाबा        - शेख शफी बोल्डेकर,           संस्थापक, ग्रामीण मुस्लिम मराठी साहित्य संस्था, महाराष्ट्र.{{विस्तार}} {{हिंगोली जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:हिंगोली जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] 72iknpqwrtbgtn6dmauy6va1is5yld7 2725817 2725806 2026-10-25T02:39:14Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2725817 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = कळमनुरी |इतर_नाव =कळंब, कळंबा (जुने नाव) |टोपणनाव = |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |अक्षांश = 19|अक्षांशमिनिटे = 40|अक्षांशसेकंद =12 |रेखांश= 77|रेखांशमिनिटे= 19|रेखांशसेकंद= 47 |मुळ_नकाशा = <!-- only if default map not wanted --> |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = <!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = <!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण = |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |हवामान =कोरडे |वर्षाव = |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = <!-- फक्त जिल्हांसाठीच--> |मोठे_शहर = |मोठे_मेट्रो = |जवळचे_शहर =हिंगोली, नांदेड, परभणी |प्रांत =मराठवाडा |विभाग =छत्रपती संभाजी नगर |जिल्हा = हिंगोली |लोकसंख्या_एकूण = |लोकसंख्या_वर्ष = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = |साक्षरता = |साक्षरता_पुरुष = |साक्षरता_स्त्री = |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = आमदार |नेता_नाव_१ = संतोष बांगर |नेता_पद_२ = |नेता_नाव_२ = |संसदीय_मतदारसंघ =हिंगोली |विधानसभा_मतदारसं =कळमनूरी |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = कळमनुरी |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = कळमनुरी |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = |पिन_कोड =431702 |आरटीओ_कोड = |संकेतस्थळ = |संकेतस्थळ_नाव = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> |लोकसंख्या_क्रमांक= }} '''कळमनुरी''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[हिंगोली जिल्हा|हिंगोली जिल्ह्याचा]] एक तालुका व एक गाव आहे. कळमनुरी तालुका ठिकाण असून तालुक्यात एकूण १२५ ग्रामपंचायत अस्तित्वात आहेत. तालुक्याच्या सिमेला नांदेड व यवतमाळ जिल्ह्याची सिमा लागून आहे. कळमनुरी शहराचे जुने नाव हे कळंब किंवा कळंबा असे होते. कळमनुरी येथे हजरत नुरोद्दीन नुरी शहीद चिश्ती (र.अ.) यांचा प्रसिध्द दर्गा आहे. शहराच्या जवळील नूरी बाबा यांच्या या दर्ग्यामुळे कळंबचे रुपांतर कळमनुरी झाले. {{विस्तार}} {{हिंगोली जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:हिंगोली जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] ee9w9qzd7ik5s5t30qwz4l9kg43jqp6 10 44662 2725731 2078040 2026-10-24T16:52:50Z Koolkrazy 1591 2725731 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट | name=माहितीचौकट एफ१ चालक | bodystyle = background:#fdfdfd; width:300px; vertical-align:middle; | image={{#if:{{{चित्र|}}}|[[Image:{{{चित्र|}}}|250px]]}}<br/>{{#if:{{{चित्र शीर्षक|}}}|{{{चित्र शीर्षक|}}}}} | above= {{#if:{{{राष्ट्रीयत्व|}}} | {{flagicon|{{{राष्ट्रीयत्व}}} }} }} {{{चालक नाव}}} | imagestyle= | abovestyle=background:#ddddff; | labelstyle=background:#ddddff; padding-left:1em; padding-right:1em; text-align:right;width:40%;font-weight:bold; | headerstyle=background:#ddddff; | label1 = जन्म | data1 = {{br separated entries|{{{जन्म तारीख|}}}|{{{जन्म ठिकाण|}}} }} | label2 = मृत्यू | data2 = {{br separated entries|{{{मृत्यू‌ तारीख|}}}|{{{मृत्यू‌ ठिकाण|}}} }} | header3 = {{#if:{{{एकूण स्पर्धा|}}}{{{कार्यकाळ|}}}|[[फॉर्म्युला वन]] अजिंक्यपद कारकीर्द}} | label5 = कार्यकाळ | data5 = {{{कार्यकाळ|}}} | label6 = संघ | data6 = {{{संघ|{{{संघ|}}}}}} | label15 = {{nowrap|शर्यती}} | data15 = {{{एकूण_शर्यती|}}} | label7 = {{nowrap|सुरवात}} | data7 = {{{एकूण_सुरवात|}}} | label16 = [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी|अजिंक्यपद]] | data16 = {{{एकूण_अजिंक्यपद|}}} | label17 = {{nowrap|विजय}} | data17 = {{{एकूण_विजय|}}} | label18 = {{nowrap|पोडियम}} | data18 = {{{एकूण_पोडियम|}}} | label19 = {{nowrap|कारकीर्द गुण}} | data19 = {{{एकूण_कारकीर्द‌_गुण‌|}}} | label20 = {{nowrap|पोल पोझिशन}} | data20 = {{{एकूण_पोल_पोझिशन|}}} | label21 = {{nowrap|जलद फेऱ्या}} | data21 = {{{एकूण_जलद_फेऱ्या|}}} | label22 = पहिली शर्यत | data22 = {{{पहिली_शर्यत|}}} | label23 = पहिला विजय | data23 = {{{पहिला_विजय|}}} | label24 = अखेरची विजय | data24 = {{{अखेरची_विजय|}}} | label25 = अखेरची शर्यत | data25 = {{{अखेरची_शर्यत|}}} | label26 = अखेरचा हंगाम | data26 = {{{अखेरचा_हंगाम|}}} | below = }}<noinclude>{{documentation}}<!-- place category and language links on the /doc sub-page, not here --></noinclude> 0ptycmw5q2r0k8khyvvoniz0udsvfnm 2725734 2725731 2026-10-24T16:55:24Z Koolkrazy 1591 2725734 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट | name=माहितीचौकट एफ१ चालक | bodystyle = background:#fdfdfd; width:300px; vertical-align:middle; | image={{#if:{{{चित्र|}}}|[[Image:{{{चित्र|}}}|250px]]}}<br/>{{#if:{{{चित्र शीर्षक|}}}|{{{चित्र शीर्षक|}}}}} | above= {{#if:{{{राष्ट्रीयत्व|}}} | {{flagicon|{{{राष्ट्रीयत्व}}} }} }} {{{चालक नाव}}} | imagestyle= | abovestyle=background:#ddddff; | labelstyle=background:#ddddff; padding-left:1em; padding-right:1em; text-align:right;width:40%;font-weight:bold; | headerstyle=background:#ddddff; | label1 = जन्म | data1 = {{br separated entries|{{{जन्म तारीख|}}}|{{{जन्म ठिकाण|}}} }} | label2 = मृत्यू | data2 = {{br separated entries|{{{मृत्यू‌ तारीख|}}}|{{{मृत्यू‌ ठिकाण|}}} }} | header3 = {{#if:{{{एकूण स्पर्धा|}}}{{{कार्यकाळ|}}}|[[फॉर्म्युला वन]] अजिंक्यपद कारकीर्द}} | label5 = कार्यकाळ | data5 = {{{कार्यकाळ|}}} | label6 = संघ | data6 = {{{संघ|{{{संघ|}}}}}} | label7 = {{nowrap|शर्यती}} | data8 = {{{एकूण_शर्यती|}}} | label8 = {{nowrap|सुरवात}} | data8 = {{{एकूण_सुरवात|}}} | label8 = [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी|अजिंक्यपद]] | data8 = {{{एकूण_अजिंक्यपद|}}} | label9 = {{nowrap|विजय}} | data19 = {{{एकूण_विजय|}}} | label10 = {{nowrap|पोडियम}} | data10 = {{{एकूण_पोडियम|}}} | label11 = {{nowrap|कारकीर्द गुण}} | data11 = {{{एकूण_कारकीर्द‌_गुण‌|}}} | label12 = {{nowrap|पोल पोझिशन}} | data12 = {{{एकूण_पोल_पोझिशन|}}} | label13 = {{nowrap|जलद फेऱ्या}} | data13 = {{{एकूण_जलद_फेऱ्या|}}} | label14 = पहिली शर्यत | data14 = {{{पहिली_शर्यत|}}} | label15 = पहिला विजय | data15 = {{{पहिला_विजय|}}} | label16 = अखेरची विजय | data16 = {{{अखेरची_विजय|}}} | label17 = अखेरची शर्यत | data17 = {{{अखेरची_शर्यत|}}} | label18 = अखेरचा हंगाम | data18 = {{{अखेरचा_हंगाम|}}} | below = }}<noinclude>{{documentation}}<!-- place category and language links on the /doc sub-page, not here --></noinclude> nuc3ip5weeotblysw0karynonpjuogw 2725740 2725734 2026-10-24T16:57:02Z Koolkrazy 1591 2725740 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट | name=माहितीचौकट एफ१ चालक | bodystyle = background:#fdfdfd; width:300px; vertical-align:middle; | image={{#if:{{{चित्र|}}}|[[Image:{{{चित्र|}}}|250px]]}}<br/>{{#if:{{{चित्र शीर्षक|}}}|{{{चित्र शीर्षक|}}}}} | above= {{#if:{{{राष्ट्रीयत्व|}}} | {{flagicon|{{{राष्ट्रीयत्व}}} }} }} {{{चालक नाव}}} | imagestyle= | abovestyle=background:#ddddff; | labelstyle=background:#ddddff; padding-left:1em; padding-right:1em; text-align:right;width:40%;font-weight:bold; | headerstyle=background:#ddddff; | label1 = जन्म | data1 = {{br separated entries|{{{जन्म तारीख|}}}|{{{जन्म ठिकाण|}}} }} | label2 = मृत्यू | data2 = {{br separated entries|{{{मृत्यू‌ तारीख|}}}|{{{मृत्यू‌ ठिकाण|}}} }} | header3 = {{#if:{{{एकूण स्पर्धा|}}}{{{कार्यकाळ|}}}|[[फॉर्म्युला वन]] अजिंक्यपद कारकीर्द}} | label5 = कार्यकाळ | data5 = {{{कार्यकाळ|}}} | label6 = संघ | data6 = {{{संघ|{{{संघ|}}}}}} | label7 = {{nowrap|शर्यती}} | data7 = {{{एकूण_शर्यती|}}} | label8 = {{nowrap|सुरवात}} | data8 = {{{एकूण_सुरवात|}}} | label9 = [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी|अजिंक्यपद]] | data9 = {{{एकूण_अजिंक्यपद|}}} | label10 = {{nowrap|विजय}} | data110 = {{{एकूण_विजय|}}} | label11 = {{nowrap|पोडियम}} | data11 = {{{एकूण_पोडियम|}}} | label12 = {{nowrap|कारकीर्द गुण}} | data12 = {{{एकूण_कारकीर्द‌_गुण‌|}}} | label13 = {{nowrap|पोल पोझिशन}} | data13 = {{{एकूण_पोल_पोझिशन|}}} | label14 = {{nowrap|जलद फेऱ्या}} | data14 = {{{एकूण_जलद_फेऱ्या|}}} | label15 = पहिली शर्यत | data15 = {{{पहिली_शर्यत|}}} | label16 = पहिला विजय | data16 = {{{पहिला_विजय|}}} | label17 = अखेरची विजय | data17 = {{{अखेरची_विजय|}}} | label18 = अखेरची शर्यत | data18 = {{{अखेरची_शर्यत|}}} | label19 = अखेरचा हंगाम | data19 = {{{अखेरचा_हंगाम|}}} | below = }}<noinclude>{{documentation}}<!-- place category and language links on the /doc sub-page, not here --></noinclude> bmeshsfpwn3uewx9277a8g2aeul73ay 0 44674 2725744 2725376 2026-10-24T16:59:49Z Koolkrazy 1591 2725744 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= लुईस हॅमिल्टन |चित्र= Lewis Hamilton 2016 Malaysia 2.jpg |चित्र title= लुईस हॅमिल्टन [[२०१६ मलेशियन ग्रांप्री]]च्या वेळेत |राष्ट्रीयत्व= GBR |जन्म तारीख= {{birth date and age|df=yes|1985|1|7}} |जन्म ठिकाण= स्टिव्हनेज, हर्टफोर्डशायर, इंग्लंड, युनायटेड किंग्डम<ref name="Kelso">{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.theguardian.com/uk/२००७/apr/२०/paulkelso.uknews४|title=Profile: लुइस हॅमिल्टन|last=Kelso|first=Paul|दिनांक=२० [[एप्रिल]] २००७|प्रकाशक=The Guardian |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२६ जून २००८|location=London}}</ref> |एकूण_शर्यती = {{एफ.१. आकडेवारी|HAM|entries}} |एकूण_सुरवात = {{एफ.१. आकडेवारी|HAM|starts}} |एकूण_अजिंक्यपद= ७ ({{एफ.१|२००८}}, {{एफ.१|२०१४}}, {{एफ.१|२०१५}}, {{एफ.१|२०१७}}, {{एफ.१|२०१८}}), {{एफ.१|२०१९}}, {{एफ.१|२०२०}}) |एकूण_विजय= {{एफ.१. आकडेवारी|HAM|wins}} |एकूण_पोडियम= {{एफ.१. आकडेवारी|HAM|podiums}} |एकूण_कारकीर्द‌_गुण‌= {{एफ.१. आकडेवारी|HAM|careerpoints}} |एकूण_पोल_पोझिशन= {{एफ.१. आकडेवारी|HAM|poles}} |एकूण_जलद_फेऱ्या= {{एफ.१. आकडेवारी|HAM|fastestlaps}} |पहिली_शर्यत= [[२००७ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |पहिला_विजय= [[२००७ कॅनेडियन ग्रांप्री]] |अखेरची_विजय= [[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] |अखेरची_शर्यत= [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] |अखेरचा_हंगाम= २०२६ }} '''लुईस कार्ल डेव्हिडसन हॅमिल्टन''' हा एक [[ब्रिटिश]] रेसिंग ड्रायव्हर आहे जो सध्या मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास फॉर्म्युला वन संघासाठी [[फॉर्म्युला वन]]मध्ये भाग घेत आहे. २०१३ मध्ये मर्सडिजला जाण्यापूर्वी त्याने २००८ मध्ये मॅक्लारेनबरोबर पहिले विश्व ड्राइव्हर्स अजिंक्यपद जिंकले होते, ज्यांच्याबरोबर त्याने आणखी सहा पदके जिंकली आहेत. हॅमिल्टन हा खेळाच्या इतिहासातील महान ड्रायव्हर्सपैकी एक म्हणून ओळखला जातो आणि काही प्रतिस्पर्धी, पत्रकार आणि तज्ज्ञांनी त्यांना आतापर्यंतचा महान म्हणून घोषित केले आहे. ==कारकीर्द== ===सारांश=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !हंगाम !शर्यत ! संघ !शर्यती !विजय !पोल पोझिशन !फेऱ्या !पोडियम !गुण !निकालातील स्थान |- ! २००१ |align=left| फॉर्म्युला रेनोल्ट २००० यु.के विंन्टर सिरीझ |align=left| [[मानोर मोटरस्पोर्ट्स]] | ४ | ० | ० | ० | ० | ? | ५ |- !rowspan=2| २००२ |align=left| फॉर्म्युला रेनोल्ट २००० यु.के | style="text-align:left;" rowspan="2"| [[मानोर मोटरस्पोर्ट्स]] | १३ | ३ | ३ | ५ | ७ | २७४ |style="background:#FFDF9F;"| '''३''' |- |align=left| फॉर्म्युला रेनोल्ट २००० युरो कप | ४ | १ | १ | २ | ३ | ९२ | ५ |- !rowspan=6| २००३ |align=left| फॉर्म्युला रेनोल्ट २.० यु.के | style="text-align:left;" rowspan="6"| [[मानोर मोटरस्पोर्ट्स]] | १५ | १० | ११ | ९ | १३ | ४१९ |style="background:#FFFFBF;"| '''१''' |- |align=left| ब्रिटिश फॉर्म्युला ३ | २ | ० | ० | ० | ० | ० | पु.व. |- |align=left| फॉर्म्युला रेनोल्ट २००० मास्टर्स | २ | ० | ० | ० | १ | २४ | १२ |- |align=left| फॉर्म्युला रेनोल्ट २००० जर्मनी | २ | ० | ० | ० | ० | २५ | २७ |- |align=left| कोरीया सुपर प्री | १ | ० | १ | ० | ० | | पु.व. |- |align=left| मकाऊ ग्रांप्री | १ | ० | ० | ० | ० | | पु.व. |- !rowspan=4| २००४ |align=left| फॉर्म्युला ३ युरो सिरीझ | style="text-align:left;" rowspan="4"| [[मानोर मोटरस्पोर्ट्स]] | २० | १ | १ | २ | ५ | ६९ | ५ |- |align=left| बहरैन सुपरप्री | १ | १ | ० | ० | १ | |style="background:#FFFFBF;"| '''१''' |- |align=left| मकाऊ ग्रांप्री | १ | ० | ० | ० | ० | | १४ |- |align=left| मास्ट्रर्स ऑफ फॉर्म्युला ३ | १ | ० | ० | ० | ० | | १४ |- !rowspan=2|२००५ |align=left| फॉर्म्युला ३ युरो सिरीझ | style="text-align:left;" rowspan="2"| आर्ट ग्रांप्री | २० | १५ | १३ | १० | १७ | १७२ |style="background:#FFFFBF;"| '''१''' |- |align=left| मास्टर्स ऑफ फॉर्म्युला ३ | १ | १ | १ | १ | १ | |style="background:#FFFFBF;"| '''१''' |- ! २००६ |align=left| जि.पी.२ सिरीज |align=left| आर्ट ग्रांप्री | २१ | ५ | १ | ७ | १४ | ११४ |style="background:#FFFFBF;"| '''१''' |- ! २००७ |align=left| [[२००७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | rowspan="6" style="text-align:left;"| [[मॅकलारेन|वोडाफोन मॅकलारेन मर्सिडीज-बेंझ]] | १७ | ४ | ६ | २ | १२ | १०९ |style="background:#DFDFDF;"| '''२''' |- ! २००८ |align=left| [[२००८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | १८ | ५ | ७ | १ | १० | ९८ |style="background:#FFFFBF;"|'''१''' |- ! २००९ |align=left| [[२००९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | १७ | २ | ४ | ० | ५ | ४९ | ५ |- ! २०१० |align=left| [[२०१० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | १९ | ३ | १ | ५ | ९ | २४० | ४ |- ! २०११ |align=left| [[२०११ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | १९ | ३ | १ | ३ | ६ | २२७ | ५ |- ! २०१२ |align=left| [[२०१२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | २० | ४ | ७ | १ | ७ | १९० | ४ |- ! २०१३ |align=left| [[२०१३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | rowspan="4" style="text-align:left;"| [[मर्सिडीज-बेंझ ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] | १९ | १ | ५ | १ | ५ | १८९ | ४ |- ! २०१४ |align=left| [[२०१४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | १९ | ११ | ७ | ७ | १६ | ३८४ |style="background:#FFFFBF;"| '''१''' |- ! २०१५ |align=left| [[२०१५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | १९ | १० | ११ | ८ | १७ | ३८१ |style="background:#FFFFBF;"| '''१''' |- ! २०१६ |align=left| [[२०१६ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | २१ | १० | १२ | ३ | १७ | ३८० |style="background:#DFDFDF;"| '''२''' |- ! २०१७ |align=left| [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | rowspan=3 style="text-align:left;"| [[मर्सिडीज-बेंझ ए.एम.जी पेट्रोनास मोटरस्पोर्ट्स]] | २० | ९ | ११ | ७ | १३ | ३६३ |style="background:#FFFFBF;"| '''१''' |- ! २०१८ |align=left| [[२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | २१ | ११ | ११ | ३ | १७ | ४०८ |style="background:#FFFFBF;"| '''१''' |- ! २०१९ |align=left| [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | २१ | ११ | ५ | ६ | १७ | ४१३ |style="background:#FFFFBF;"| '''१''' |- ! २०२० |align=left| [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] | १६ | ११ | १० | ६ | १४ | ३४७ |style="background:#FFFFBF;"|'''१''' |- ! २०२१ |align=left| [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] | २२ | ८ | ५ | ६ | १७ | ३८७.५ |style="background:#DFDFDF;"| '''२''' |- ! २०२२ |align=left|[[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] | २२ | ० | ० | २ | ९ | २४० | ६ |- ! २०२३ |align=left|[[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] | २२ | ० | १ | ४ | ६ | २३४ |style="background:#FFDF9F;"| '''३''' |- ! २०२४ |align=left|[[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] | २४ | २ | ० | २ | ५ | २२३ | ७ |- ! २०२५ |align=left|[[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] एच.पी. | २४ | ० | ० | १ | ० | १५६ | ६ |- !colspan="10"|{{center|{{small|संदर्भ:<ref name=चालकDBOverview>{{स्रोत बातमी|title=Career overview - वर्ष in numbers|दुवा=https://www.driverdb.com/drivers/lewis-hamilton/|प्रकाशक=driverdb.com|प्रकाशक=चालक Database|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२१ सप्टेंबर २०१९|}}</ref><ref name=MMOverview>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lewis-hamilton|title=लुइस हॅमिल्टन - Biography|प्रकाशक=MotorSportMagazine|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२२ सप्टेंबर २०१९|}}</ref>}}}} |} ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:75%" |- | वर्ष ! संघ ! चेसिस ! इंजिन ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ ! ६ ! ७ ! ८ ! ९ ! १० ! ११ ! १२ ! १३ ! १४ ! १५ ! १६ ! १७ ! १८ ! १९ ! २० ! २१ ! २२ ! २३ ! २४ ! WDC ! गुण |- | {{एफ.१|२००७}} ! [[वोडाफोन मॅकलारेन मर्सिडीज-बेंझ]] ! [[मॅकलारेन एम.पी.४-२२|एम.पी.४-२२]] ! मर्सिडीज एफ.ओ.१०८.टी. २.४ व्हि.८ | style="background:#ffdf9f;"| [[२००७ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />{{small|३}} | style="background:#dfdfdf;"| ''[[२००७ मलेशियन ग्रांप्री|मले]]''<br />{{small|२}} | style="background:#dfdfdf;"| [[२००७ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />{{small|२}} | style="background:#dfdfdf;"| [[२००७ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]] <br />{{small|२}} | style="background:#dfdfdf;"| [[२००७ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />{{small|२}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२००७ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनेडि]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२००७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री‎|यु.एस.ए.]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#ffdf9f;"| [[२००७ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />{{small|३}} | style="background:#ffdf9f;"| '''[[२००७ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]'''<br />{{small|३}} | style="background:#cfcfff;"| [[२००७ युरोपियन ग्रांप्री|युरोपि]]<br />{{small|९}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२००७ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#dfffdf;"| [[२००७ तुर्की ग्रांप्री|तुर्की]]<br />{{small|५}} | style="background:#dfdfdf;"| [[२००७ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]] <br />{{small|२}} | style="background:#dfffdf;"| [[२००७ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small|४}} | style="background:#ffffbf;"| '''''[[२००७ जपानी ग्रांप्री|जपान]]'''''<br />{{small|१}} | style="background:#efcfff;"| '''[[२००७ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]'''<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#dfffdf;"| [[२००७ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|७}} | | | | | | | ! style="background:#dfdfdf;"| २ ! style="background:#dfdfdf;"| १०९ |- | {{एफ.१|२००८}} ! [[वोडाफोन मॅकलारेन मर्सिडीज-बेंझ]] ! [[मॅकलारेन एम.पी.४-२३|एम.पी.४-२३]] ! मर्सिडीज एफ.ओ. १०८.व्हि. २.४ व्हि.८ | style="background:#ffffbf;"| '''[[२००८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#dfffdf;"| [[२००८ मलेशियन ग्रांप्री|मले]]<br />{{small|५}} | style="background:#cfcfff;"| [[२००८ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />{{small|१३}} | style="background:#ffdf9f;"| [[२००८ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]] <br />{{small|३}} | style="background:#dfdfdf;"| [[२००८ तुर्की ग्रांप्री|तुर्की]]<br />{{small|२}} | style="background:#ffffbf;"| [[२००८ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />{{small|१}} | style="background:#efcfff;"| '''[[२००८ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनेडि]]'''<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#cfcfff;"| [[२००८ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />{{small|१०}} | style="background:#ffffbf;"| [[२००८ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२००८ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#dfffdf;"| '''[[२००८ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]'''<br />{{small|५}} | style="background:#dfdfdf;"| [[२००८ युरोपियन ग्रांप्री|युरोपि]]<br />{{small|२}} | style="background:#ffdf9f;"| '''[[२००८ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]'''<br />{{small|३}} | style="background:#dfffdf;"| [[२००८ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]] <br />{{small|७}} | style="background:#ffdf9f;"| [[२००८ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />{{small|३}} | style="background:#cfcfff;"| '''[[२००८ जपानी ग्रांप्री|जपान]]'''<br />{{small|१२}} | style="background:#ffffbf;"| '''''[[२००८ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]'''''<br />{{small|१}} | style="background:#dfffdf;"|[[२००८ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|५}} | | | | | | ! style="background:#ffffbf;"| १ ! style="background:#ffffbf;"| ९८ |- | {{एफ.१|२००९}} ! [[वोडाफोन मॅकलारेन मर्सिडीज-बेंझ]] ! [[मॅकलारेन एम.पी.४-२४|एम.पी.४-२४]] ! मर्सिडीज एफ.ओ.१०८.डब्ल्यू.२.४ व्हि.८ | style="background:#000; color:#fff;"| [[२००९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|<span style="color:white;">ऑस्ट्रे</span>]]<br />{{small|अ.घो.}} | style="background:#dfffdf;"| [[२००९ मलेशियन ग्रांप्री|मले]]<br />{{small|७{{sup|‡}}}} | style="background:#dfffdf;"| [[२००९ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />{{small|६}} | style="background:#dfffdf;"| [[२००९ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />{{small|४}} | style="background:#cfcfff;"| [[२००९ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]] <br />{{small|९}} | style="background:#cfcfff;"| [[२००९ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />{{small|१२}} | style="background:#cfcfff;"| [[२००९ तुर्की ग्रांप्री|तुर्की]]<br />{{small|१३}} | style="background:#cfcfff;"| [[२००९ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />{{small|१६}} | style="background:#cfcfff;"| [[२००९ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />{{small|१८}} | style="background:#ffffbf;"| [[२००९ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />{{small|१}} | style="background:#dfdfdf;"| '''[[२००९ युरोपियन ग्रांप्री|युरोपि]]'''<br />{{small|२}} | style="background:#efcfff;"| [[२००९ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#cfcfff;"| '''[[२००९ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]] '''<br />{{small|१२{{sup|†}}}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२००९ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#ffdf9f;"| [[२००९ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|३}} | style="background:#ffdf9f;"| [[२००९ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|३}} | style="background:#efcfff;"| '''[[२००९ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]'''<br />{{small| align="center"|मा.}} | | | | | | | ! ५th ! ४९ |- | {{एफ.१|२०१०}} ! [[वोडाफोन मॅकलारेन मर्सिडीज-बेंझ]] ! [[मॅकलारेन एम.पी.४-२५|एम.पी.४-२५]] ! मर्सिडीज एफ.ओ. १०८.एक्स. २.४ व्हि.८ | style="background:#ffdf9f;"| [[२०१० बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />{{small|३}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१० ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />{{small|६}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१० मलेशियन ग्रांप्री|मले]]<br />{{small|६}} | style="background:#dfdfdf;"| ''[[२०१० चिनी ग्रांप्री|चिनी]]''<br />{{small|२}} | style="background:#cfcfff;"| ''[[२०१० स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]] ''<br />{{small|१४{{sup|†}}}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१० मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />{{small|५}} | style="background:#ffffbf;"| [[२०१० तुर्की ग्रांप्री|तुर्की]]<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२०१० कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनेडि]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#dfdfdf;"| [[२०१० युरोपियन ग्रांप्री|युरोपि]]<br />{{small|२}} | style="background:#dfdfdf;"| [[२०१० ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />{{small|२}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१० जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />{{small|४}} | style="background:#efcfff;"| [[२०१० हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#ffffbf;"| ''[[२०१० बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]''<br />{{small|१}} | style="background:#efcfff;"| [[२०१० इटालियन ग्रांप्री|इटालि]] <br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#efcfff;"| [[२०१० सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१० जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|५}} | style="background:#dfdfdf;"| [[२०१० कोरियन ग्रांप्री|कोरिया]]<br />{{small|२}} | style="background:#dfffdf;"| ''[[२०१० ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]''<br />{{small|४}} | style="background:#dfdfdf;"| ''[[२०१० अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]''<br />{{small|२}} | | | | | ! ४th ! २४० |- | {{एफ.१|२०११}} ! [[वोडाफोन मॅकलारेन मर्सिडीज-बेंझ]] ! [[मॅकलारेन एम.पी.४-२६|एम.पी.४-२६]] ! मर्सिडीज एफ.ओ. १०८.वाय. २.४ व्हि.८ | style="background:#dfdfdf;"|[[२०११ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />{{small|२}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०११ मलेशियन ग्रांप्री|मले]]<br />{{small|८}} | style="background:#ffffbf;"| [[२०११ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />{{small|१}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०११ तुर्की ग्रांप्री|तुर्की]]<br />{{small|४}} | style="background:#dfdfdf;"| ''[[२०११ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]] ''<br />{{small|२}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०११ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />{{small|६}} | style="background:#efcfff;"| [[२०११ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनेडि]]<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०११ युरोपियन ग्रांप्री|युरोपि]]<br />{{small|४}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०११ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />{{small|४}} | style="background:#ffffbf;"| ''[[२०११ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]''<br />{{small|१}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०११ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />{{small|४}} | style="background:#efcfff;"| [[२०११ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#dfffdf;"| ''[[२०११ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]] ''<br />{{small|४}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०११ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />{{small|५}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०११ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|५}} | style="background:#dfdfdf;"| '''[[२०११ कोरियन ग्रांप्री|कोरिया]]'''<br />{{small|२}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०११ भारतीय ग्रांप्री|भारत]]<br />{{small|७}} | style="background:#ffffbf;"| [[२०११ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />{{small|१}} | style="background:#efcfff;"| [[२०११ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small| align="center"|मा.}} | | | | | ! ५th ! २२७ |- | {{एफ.१|२०१२}} ! [[वोडाफोन मॅकलारेन मर्सिडीज-बेंझ]] ! [[मॅकलारेन एम.पी.४-२७|एम.पी.४-२७]] ! मर्सिडीज एफ.ओ. १०८.झेड २.४ व्हि.८ | style="background:#ffdf9f;"| '''[[२०१२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]'''<br />{{small|३}} | style="background:#ffdf9f;"| '''[[२०१२ मलेशियन ग्रांप्री|मले]]'''<br />{{small|३}} | style="background:#ffdf9f;"| [[२०१२ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />{{small|३}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१२ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />{{small|८}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१२ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]] <br />{{small|८}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१२ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />{{small|५}} | style="background:#ffffbf;"| [[२०१२ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनेडि]]<br />{{small|१}} | style="background:#cfcfff;"| [[२०१२ युरोपियन ग्रांप्री|युरोपि]]<br />{{small|१९{{sup|†}}}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१२ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />{{small|८}} | style="background:#efcfff;"| [[२०१२ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२०१२ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#efcfff;"| [[२०१२ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२०१२ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]] '''<br />{{small|१}} | style="background:#efcfff;"| '''[[२०१२ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]'''<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१२ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|५}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१२ कोरियन ग्रांप्री|कोरिया]]<br />{{small|१०}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१२ भारतीय ग्रांप्री|भारत]]<br />{{small|४}} | style="background:#efcfff;"| '''[[२०१२ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]'''<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#ffffbf;"| [[२०१२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री‎|यु.एस.ए.]]<br />{{small|१}} | style="background:#efcfff;"| '''''[[२०१२ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]'''''<br />{{small| align="center"|मा.}} | | | | ! ४th ! १९० |- | {{एफ.१|२०१३}} ! [[मर्सिडीज-बेंझ ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] ! [[मर्सिडीज एफ.१.डब्ल्यू.०४|डब्ल्यू.०४]] ! मर्सिडीज एफ.ओ. १०८.एफ. २.४ व्हि.८ | style="background:#dfffdf;"| [[२०१३ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />{{small|५}} | style="background:#ffdf9f;"| [[२०१३ मलेशियन ग्रांप्री|मले]]<br />{{small|३}} | style="background:#ffdf9f;"| '''[[२०१३ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]'''<br />{{small|३}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१३ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />{{small|५}} | style="background:#cfcfff;"| [[२०१३ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]] <br />{{small|१२}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१३ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />{{small|४}} | style="background:#ffdf9f;"| [[२०१३ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनेडि]]<br />{{small|३}} | style="background:#dfffdf;"| '''[[२०१३ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]'''<br />{{small|४}} | style="background:#dfffdf;"| '''[[२०१३ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]'''<br />{{small|५}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२०१३ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#ffdf9f;"| '''[[२०१३ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]'''<br />{{small|३}} | style="background:#dfffdf;"| ''[[२०१३ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]] ''<br />{{small|९}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१३ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />{{small|५}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१३ कोरियन ग्रांप्री|कोरिया]]<br />{{small|५}} | style="background:#efcfff;"| [[२०१३ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१३ भारतीय ग्रांप्री|भारत]]<br />{{small|६}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१३ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />{{small|७}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१३ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री‎|यु.एस.ए.]]<br />{{small|४}} | style="background:#dfffdf;"| [[२०१३ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|९}} | | | | | ! ४th ! १८९ |- | {{एफ.१|२०१४}} ! [[मर्सिडीज-बेंझ ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] ! [[मर्सिडीज एफ.१.डब्ल्यू.०५ हायब्रिड|डब्ल्यू.०५ हायब्रिड]] ! [[मर्सिडीज-बेंझ]] पी.यु.१०६.ए.<br />हायब्रिड १.६ व्हि.६ टी. | style="background:#efcfff;"| '''[[२०१४ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]'''<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#ffffbf;"| '''''[[२०१४ मलेशियन ग्रांप्री|मले]]'''''<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| [[२०१४ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२०१४ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२०१४ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]] '''<br />{{small|१}} | style="background:#dfdfdf;"| [[२०१४ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />{{small|२}} | style="background:#efcfff;"| [[२०१४ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनेडि]]<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#dfdfdf;"| [[२०१४ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]<br />{{small|२}} | style="background:#ffffbf;"| ''[[२०१४ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]''<br />{{small|१}} | style="background:#ffdf9f;"| ''[[२०१४ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]''<br />{{small|३}} | style="background:#ffdf9f;"| [[२०१४ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />{{small|३}} | style="background:#efcfff;"| [[२०१४ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#ffffbf;"| '''''[[२०१४ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]] '''''<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| '''''[[२०१४ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]'''''<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| ''[[२०१४ जपानी ग्रांप्री|जपान]]''<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२०१४ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| [[२०१४ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री‎|यु.एस.ए.]]<br />{{small|१}} | style="background:#dfdfdf;"| ''[[२०१४ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]''<br />{{small|२}} | style="background:#ffffbf;"| [[२०१४ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />{{small|१}} | | | | | ! style="background:#ffffbf;"| १ ! style="background:#ffffbf;"| ३८४ |- | {{एफ.१|२०१५}} ! [[मर्सिडीज-बेंझ ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] ! [[मर्सिडीज एफ.१. डब्ल्यू.०६ हायब्रिड|डब्ल्यू.०६ हायब्रिड]] ! [[मर्सिडीज-बेंझ]] पी.यु.१०६.बी.<br />हायब्रिड १.६ व्हि.६ टी. | style="background:#ffffbf;"| '''''[[२०१५ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]'''''<br />{{small|१}} | style="background:#dfdfdf;"| '''[[२०१५ मलेशियन ग्रांप्री|मले]]'''<br />{{small|२}} | style="background:#ffffbf;"| '''''[[२०१५ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]'''''<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२०१५ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#dfdfdf;"| ''[[२०१५ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]] ''<br />{{small|२}} | style="background:#ffdf9f;"| '''[[२०१५ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]'''<br />{{small|३}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२०१५ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनेडि]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#dfdfdf;"| '''[[२०१५ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]'''<br />{{small|२}} | style="background:#ffffbf;"| '''''[[२०१५ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]'''''<br />{{small|१}} | style="background:#dfffdf;"| '''[[२०१५ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]'''<br />{{small|६}} | style="background:#ffffbf;"| '''[[२०१५ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]'''<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| '''''[[२०१५ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]] '''''<br />{{small|१}} | style="background:#efcfff;"| [[२०१५ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />{{small| align="center"|मा.}} | style="background:#ffffbf;"| ''[[२०१५ जपानी ग्रांप्री|जपान]]''<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| [[२०१५ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]<br />{{small|१}} | style="background:#ffffbf;"| [[२०१५ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री‎|यु.एस.ए.]]<br />{{small|१}} | style="background:#dfdfdf;"| [[२०१५ मेक्सिकन ग्रांप्री|मेक्सि]]<br />{{small|२}} | style="background:#dfdfdf;"| ''[[२०१५ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]''<br />{{small|२}} | style="background:#dfdfdf;"| ''[[२०१५ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]''<br />{{small|२}} | | | | | ! style="background:#ffffbf;"| १ ! style="background:#ffffbf;"| ३८१ |- | {{एफ.१|२०१६}} ! [[मर्सिडीज-बेंझ ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] ! [[मर्सिडीज एफ.१. डब्ल्यू.०७ हायब्रिड|डब्ल्यू.०७ हायब्रिड]] ! [[मर्सिडीज-बेंझ]] पी.यु.१०६.सी.<br />हायब्रिड १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUS2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|BAH2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|CHN2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|RUS2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|MON2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|CAN2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|EUR2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|GER2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|SIN2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|MAL2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|JPN2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|USA2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|MEX2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|BRA2}} | {{एफ.१. २०१६ हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU2}} | | | ! style="background:#dfdfdf;"| २ ! style="background:#dfdfdf;"| ३८० |- | {{एफ.१|२०१७}} ! [[मर्सिडीज-बेंझ ए.एम.जी पेट्रोनास मोटरस्पोर्ट्स]] ! [[मर्सिडीज-बेंझ ए.एम.जी एफ.१ डब्ल्यू.०८ ई.क्यु पावर+|डब्ल्यू.०८ ई.क्यु पावर+]] ! [[मर्सिडीज-बेंझ]] एम.०८ ई.क्यु.<br />पावर+ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUS2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|CHN2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|BAH2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|RUS2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|MON2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|CAN2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|AZE2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|SIN2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|MAL2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|JPN2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|USA2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|MEX2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|BRA2}} | {{एफ.१. २०१७ हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU2}} | | | | ! style="background:#ffffbf;"| १ ! style="background:#ffffbf;"| ३६३ |- | {{एफ.१|२०१८}} ! [[मर्सिडीज-बेंझ ए.एम.जी पेट्रोनास मोटरस्पोर्ट्स]] ! [[मर्सिडीज-बेंझ ए.एम.जी एफ.१ डब्ल्यू.०९ ई.क्यु पावर+|डब्ल्यू.०९ ई.क्यु पावर+]] ! [[मर्सिडीज-बेंझ]] एम.०९ ई.क्यु.<br />पावर+ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUS2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|BAH2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|CHN2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|AZE2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|MON2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|CAN2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|FRA2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|GER2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|SIN2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|RUS2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|JPN2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|USA2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|MEX2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|BRA2}} | {{एफ.१. २०१८ हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU2}} | | | ! style="background:#ffffbf;"| १ ! style="background:#ffffbf;"| ४०८ |- | {{एफ.१|२०१९}} ! [[मर्सिडीज-बेंझ ए.एम.जी पेट्रोनास मोटरस्पोर्ट्स]] ! [[मर्सिडीज-बेंझ ए.एम.जी एफ.१ डब्ल्यू.१० ई.क्यु पावर+|डब्ल्यू.१० ई.क्यु पावर+]] ! [[मर्सिडीज-बेंझ]] एम.१० ई.क्यु.<br />पावर+ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|BAH2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|CHN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|AZE2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|MON2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|CAN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|FRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|GER2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|SIN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|RUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|JPN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|MEX2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|USA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|BRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU2}} | | | ! {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|WDC}} ! {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|HAM|points2}} |- |id=२०२०R| {{एफ.१|२०२०}} !nowrap| [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] !nowrap| [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी एफ.१ डब्ल्यू.११ ई.क्यु. परफॉरमन्स|डब्ल्यू.११ ई.क्यु. परफॉरमन्स]] !nowrap| मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी एम.११<br/>ई.क्यु. परफॉरमन्स १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|STY2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|70A2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|TUS2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|RUS2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|EIF2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|POR2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|EMI2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|TUR2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|BHR2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|SKH2}} | {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU2}} | | | | | | | ! {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|WDC}} ! {{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|HAM|points2}} |- |id=२०२१R| {{एफ.१|२०२१}} !nowrap| [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] !nowrap| [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी एफ.१ डब्ल्यू.१२ ई.क्यु. परफॉरमन्स|डब्ल्यू.१२ ई.क्यु. परफॉरमन्स]] !nowrap| मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी एम.१२<br/>ई. परफॉरमन्स १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|BHR2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|EMI2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|POR2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|MON2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|AZE2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|FRA2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|STY2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|NED2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|RUS2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|TUR2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|USA2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|MXC2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAP2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|QAT2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAU2}} | {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU2}} | | ! {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|WDC}} ! {{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|HAM|points2}} |- | id=२०२२R| {{एफ.१|२०२२}} !nowrap| [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] !nowrap| [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी एफ.१ डब्ल्यू.१३ ई.क्यु. परफॉरमन्स|डब्ल्यू.१३ ई.क्यु. परफॉरमन्स]] !nowrap| मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी एम.१३<br/>ई. परफॉरमन्स १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|BHR2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAU2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUS2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|EMI2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|MIA2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|MON2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|AZE2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|CAN2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|FRA2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|NED2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|SIN2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|JPN2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|USA2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|MXC2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAP2}} | {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU2}} | | ! {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|WDC}} ! {{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|HAM|points2}} |- | id=२०२३R| {{एफ.१|२०२३}} !nowrap| [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] !nowrap| [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी मर्सिडीज-बेंझ डब्ल्यू.१४|डब्ल्यू.१४]] !nowrap| मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी एम.१४<br/>ई. परफॉरमन्स १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|BHR2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAU2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUS2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|AZE2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|MIA2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|MON2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|CAN2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|NED2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|SIN2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|JPN2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|QAT2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|USA2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|MXC2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAP2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|LVG2}} | {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU2}} | | ! {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|WDC}} ! {{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|HAM|points2}} |- | id=२०२४R| {{एफ.१|२०२४}} !nowrap| [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] !nowrap| [[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी मर्सिडीज-बेंझ डब्ल्यू.१५|डब्ल्यू.१५]] !nowrap| मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी एम.१५<br/>ई. परफॉरमन्स १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|BHR2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAU2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUS2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|JPN2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|CHN2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|MIA2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|EMI2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|MON2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|CAN2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|NED2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|AZE2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|SIN2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|USA2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|MXC2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAP2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|LVG2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|QAT2}} | {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU2}} ! {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|WDC}} ! {{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|HAM|points2}} |- | id=२०२५R| {{एफ.१|२०२५}} !nowrap| [[स्कुदेरिआ फेरारी]] एच.पी !nowrap| [[फेरारी एफ.-२५]] !nowrap| [[फेरारी ०६६/१२ १.६ व्हि.६ टी.|१.६ व्हि.६ टी.]] | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUS2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|CHN2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|JPN2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|BHR2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAU2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|MIA2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|EMI2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|MON2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|CAN2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|NED2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|AZE2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|SIN2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|USA2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|MXC2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAP2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|LVG2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|QAT2}} | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU2}} ! {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|WDC}}* ! {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|HAM|points2}}* |- | id=२०२६R| {{एफ.१|२०२६}} ! [[स्कुदेरिआ फेरारी]] एच.पी ! [[फेरारी एफ.-२६]] ! [[फेरारी ०६७/६ १.६ व्हि.६ टी.|१.६ व्हि.६ टी.]] | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUS2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|CHN2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|JPN2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|MIA2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|CAN2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|MON2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|BCN2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|NED2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|AZE2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|BHR2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|SIN2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|USA2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|MXC2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAP2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|LVG2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|QAT2}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU2}} | ! {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|WDC}}* ! {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|points2}}* |- !colspan="30"|{{center|{{small|संदर्भ:<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.statsf1.com/en/lewis-hamilton/grand-prix.aspx|title=लुइस हॅमिल्टन - Grand Prix started|प्रकाशक=स्टॅट्स एफ वन डॉट कॉम|}}</ref>}}}} |} <nowiki>*</nowiki> सद्य हंगाम.<br /> {{smallsup|†}} शर्यत पूर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पूर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.<br /> {{smallsup|‡}} Half points awarded as less than ७५% of race distance was completed. {{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ}} == हे सुद्धा पहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] # [http://www.lewishamilton.com लुइस हॅमिल्टन अधिकृत संकेतस्थळ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060411190633/http://www.lewishamilton.com/ |date=2006-04-11 }} # [http://www.mclaren.com/theteam/lewis-hamilton.php लुइस हॅमिल्टन रेखाचित्र.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100309082927/http://www.mclaren.com/theteam/lewis-hamilton.php |date=2010-03-09 }} # {{IMDb name|2619894}} {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:ब्रिटिश फॉर्म्युला वन चालक‎]] [[वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक‎]] rlyvemg8hwdhg84o9ikjjb9877czps9 0 53047 2725840 2719100 2026-10-25T03:36:07Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725840 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''फेस्टस गोंतेबान्ये मोगे''' ([[२१ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९३९|१९३९]] - ) हे [[बोत्सवाना]] देशाचे राजकारणी, अर्थतज्ज्ञ आणि माजी राष्ट्राध्यक्ष आहेत. त्यांनी [[इ.स. १९९८|१९९८]] ते [[इ.स. २००८|२००८]] या कालावधीत बोत्सवानाचे ३रे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून कार्यभार सांभाळला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Festus-Mogae |title=Festus Mogae |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-10-11 |language=en}}</ref> == परिचय == मोगे यांनी [[ऑक्सफर्ड विद्यापीठ|ऑक्सफर्ड विद्यापीठातून]] [[अर्थशास्त्र|अर्थशास्त्राचे]] उच्च शिक्षण पूर्ण केले. राष्ट्राध्यक्ष होण्यापूर्वी त्यांनी बोत्सवानाचे वित्तमंत्री (१९८९-१९९८) आणि देशाचे ५वे उपराष्ट्राध्यक्ष (१९९२-१९९८) म्हणून जबाबदारी पार पाडली होती. तसेच [[आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी]] आणि [[जागतिक बँक]] यामध्येही त्यांनी अर्थतज्ज्ञ म्हणून काम केले आहे.<ref>{{cite web |url=https://mo.ibrahim.foundation/fellowships/festus-mogae |title=Festus Mogae Profile |publisher=Mo Ibrahim Foundation |access-date=2026-10-11 |language=en}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> त्यांच्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या कार्यकाळात बोत्सवानाने [[हिरा|हिऱ्यांच्या]] खाणकामातून मिळालेल्या महसुलाचा वापर करून देशाचा आर्थिक विकास साधला. देशासमोरील [[एड्स|एचआयव्ही व एड्स]] महामारीच्या गंभीर संकटाचा सामना करण्यासाठी त्यांनी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर औषधे व मदत मिळवून देत प्रभावी उपाययोजना राबवल्या.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2008/oct/20/festus-mogae-mo-ibrahim-prize |title=Former Botswana president wins $5m Ibrahim prize |publisher=The Guardian |date=2008-10-20 |access-date=2026-10-11 |language=en}}</ref> उत्कृष्ट आणि पारदर्शक प्रशासनाबद्दल त्यांना २००८ मध्ये आफ्रिकन नेतृत्वासाठी दिला जाणारा प्रतिष्ठित [[इब्राहिम पुरस्कार]] दिला गेला.<ref>{{cite web |url=https://mo.ibrahim.foundation/prize/recipients/festus-gontebanye-mogae |title=2008 Ibrahim Prize Winner |publisher=Mo Ibrahim Foundation |access-date=2026-10-11 |language=en}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:मोगे, फेस्टस}} [[वर्ग:बोत्सवानाचे राष्ट्राध्यक्ष]] [[वर्ग:बोत्सवानाचे उपराष्ट्राध्यक्ष]] [[वर्ग:बोत्सवानाचे वित्तमंत्री]] [[वर्ग:आफ्रिकन अर्थतज्ज्ञ]] [[वर्ग:१९३९ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 8mqqinb0eaoux8kbwc7li6eftu2ce1d 0 55656 2725844 2724695 2026-10-25T03:40:42Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725844 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''फोर्ट्रान''' सर्वात जुनी म्हणजे १९५७ पासून वापरली जाणारी पहिली उच्चस्तरीय संगणकीय भाषा आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.ibm.com/history/fortran |title=Fortran - IBM History |publisher=IBM |access-date=2026-10-11 |language=en}}</ref> [[आयबीएम]] या कंपनीने जॉन बॅकस यांच्या नेतृत्वाखाली सर्वप्रथम या भाषेचा विकास केला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/FORTRAN |title=FORTRAN - Computer Language |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-10-11 |language=en}}</ref> ही भाषा मुख्यत्वे करून [[विज्ञान|वैज्ञानिक]] व [[अभियांत्रिकी]]च्या कामासाठी वापरली जाते.<ref name="britannica"/> मूलतः [[गणित|गणितातील]] आकडेमोड सूत्रे संगणकाच्या भाषेत रूपांतरित करण्यासाठी ही भाषा वापरली जाते.<ref name="ibm">{{cite web |url=https://www.columbia.edu/cu/computinghistory/fortran.html |title=The IBM 704 Fortran Programming System |publisher=Columbia University |access-date=2026-10-11 |language=en}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यातील सूचना मुख्यतः आउटपुट, इनपुट, आकडेमोड इत्यादी प्रकारच्या असतात.<ref name="ibm"/> [[संगणक|संगणकाकडून]] कोणतेही काम करून घेण्यासाठी, प्रथम सूचनांची एक यादी [[प्रोग्रॅमिंग भाषा|प्रोग्रॅमिंग लँग्वेजचा]] उपयोग करून तयार केली जाते. ह्या यादीला 'प्रोग्रॅम' म्हणले जाते.<ref>{{cite book |last=Tanenbaum |first=Andrew S. |title=Structured Computer Organization |publisher=Pearson |year=2013 |isbn=978-0132916523 |language=en}}</ref> संगणक ह्या यादीनुसार ठराविक क्रमाने, ठराविक क्रिया करून इच्छित काम पार पाडतो.<ref name="tanenbaum"/> प्रोग्रॅमिंग लँग्वेजेसचे अनेक वेगवेगळ्या दृष्टीने वर्गीकरण केले जाते. [[कार्यनिष्ठ प्रोग्रॅमिंग|कार्यनिष्ठ भाषा]] (Procedural languages)<ref>{{cite web |url=https://www.geeksforgeeks.org/procedural-programming-language/ |title=Procedural Programming Language |publisher=GeeksforGeeks |access-date=2026-10-11 |language=en}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उदा. [[सी (प्रोग्रॅमिंग भाषा)|सी]], [[कोबॉल]], [[फोर्ट्रान]], [[बेसिक]], [[एपीएल (प्रोग्रॅमिंग भाषा)|एपीएल]]. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आज्ञावली भाषा]] 81pm93d436k6b4pv2015rv1x2x95bbp 0 68427 2725792 2723674 2026-10-24T21:43:19Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725792 wikitext text/x-wiki '''नवापूर विधानसभा मतदारसंघ - ४ ('''[[:en:Nawapur_Assembly_constituency|Nawapur Vidhan Sabha constituency]]''')''' हा [[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र राज्य विधानसभे]]<nowiki/>च्या [[महाराष्ट्र विधानसभेच्या मतदारसंघांची यादी|२८८ मतदारसंघांपैकी]] एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार नवापूर मतदारसंघात [[नंदुरबार जिल्हा|नंदुरबार जिल्ह्या]]<nowiki/>तील नवापूर तालुका आणि नंदुरबार तालुक्यातील धानोरा आणि आष्टे ही महसूल मंडळे यांचा समावेश होतो. नवापूर हा विधानसभा मतदारसंघ [[नंदुरबार (लोकसभा मतदारसंघ)|नंदुरबार लोकसभा मतदारसं]]<nowiki/>घात मोडतो आणि हा मतदारसंघ [[अनुसूचित जमाती]]<nowiki/>च्या (ST) उमेदवारांसाठी राखीव आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ceo.maharashtra.gov.in/pdf/Notification_Marathi.pdf|title=Wayback Machine|date=2009-02-19|website=web.archive.org|access-date=2022-10-28|archive-date=2009-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090219014012/http://ceo.maharashtra.gov.in/pdf/Notification_Marathi.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाचे [[शिरीषकुमार सुरूपसिंग नाईक|शिरीषकुमार नाईक]] हे नवापूर विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mls.org.in/pdf2022/budget/%E0%A5%A7%E0%A5%AA%20%E0%A4%B5%E0%A5%80%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE%20%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%AF%20%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4%20%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%A8%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF.pdf|title=१४ वी महाराष्ट्र विधानसभा २०१९ सदस्यांचा संक्षिप्त जीवन परिचय|url-status=live}}</ref> ==मतदारसंघाची भौगोलिक व्याप्ती== नवापूर विधानसभा मतदारसंघात खालील परिसरांचा समावेश होतो : * नवापूर तालुका * नंदुरबार तालुका (काही महसुल मंडळे) : धानोरा आणि आष्टे == नवापूर मतदारसंघातून निवडून आलेले आमदार == {| class="wikitable" !वर्ष !आमदार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://resultuniversity.com/election/akkalkuwa-maharashtra-assembly-constituency|title=Akkalkuwa Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency|website=resultuniversity.com|access-date=2022-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221104192142/https://resultuniversity.com/election/akkalkuwa-maharashtra-assembly-constituency|archive-date=2022-11-04|url-status=dead}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- | align="center" colspan="4" |''[[बॉम्बे राज्य]] (१९५२-१९६०)'' |- | rowspan="2" |[[बॉम्बे विधानसभा निवडणूक १९५२|१९५२]]<ref name="2mem" group="n">द्विसदस्यीय जागा.</ref> | [[शंकर बडसे|शंकरराव चिंधुजी बडसे]] | rowspan="2" style="background-color: {{शेतकरी कामगार पक्ष/meta/color}}" | | rowspan="2" |[[शेतकरी कामगार पक्ष]] |- | [[सुरजी वाळवी|सुरजी लष्करी वाळवी]] |- | [[बॉम्बे विधानसभा निवडणूक १९५७|१९५७]] | [[अब्रामजी चौधरी|अब्रामजी डोंगरसिंह चौधरी]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] |- | align="center" colspan="4" |''[[महाराष्ट्र राज्य]] (१९६० पासून)'' |- |[[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९६२|१९६२]] | rowspan="2" |[[धर्मा कोकाणी|धर्मा जयाराम कोकाणी]] | rowspan="2" style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९६७|१९६७]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९७२|१९७२]] | [[सुरुपसिंग हिऱ्या नाईक]] | bgcolor=turquoise| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रिक्वझिश्निस्ट)]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९७८|१९७८]] | [[झिना वसावे|झिना सम्या वसावे]] | rowspan="6" style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)/meta/color}}" | | rowspan="6"|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९८०|१९८०]] | [[माणिकराव होदल्या गावित]] |- |१९८१ ^ | rowspan="6"| [[सुरुपसिंग हिऱ्या नाईक]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९८५|१९८५]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९९०|१९९०]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९९५|१९९५]] |- |[[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९९९|१९९९]] | rowspan="2" style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००४|२००४]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००९|२००९]] | [[शरद कृष्णराव गावित]] | style="background-color: {{समाजवादी पक्ष/meta/color}}" | | [[समाजवादी पक्ष]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१४|२०१४]] | [[सुरुपसिंग हिऱ्या नाईक]] | rowspan="2" style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९|२०१९]] | [[शिरीषकुमार सुरुपसिंग नाईक]] |- |[[२०२४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|२०२४]] | [[शिरीषकुमार सुरुपसिंग नाईक]] | bgcolor=turquoise| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- == निवडणूक निकाल == === २०२४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ [[२०२४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक]] : [[नवापूर विधानसभा मतदारसंघ|नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल]] ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | [[शिरीषकुमार सुरुपसिंग नाईक]] | ८७,१६६ | ३६.१४% | +१.८४% |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | [[शरद कृष्णराव गावित]] | ८६,०४५ | ३५.६७% | +६.५८% |- | style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | भारत माणिकराव गावित | ५६,१७६ | २३.२९% | — |- | style="background:{{शेतकरी कामगार पक्ष/meta/color}}" | | [[शेतकरी कामगार पक्ष]] | रणजित वंत्या गावित | २,८५८ | १.१८% | — |- | style="background:{{भारत आदिवासी पक्ष/meta/color}}" | | [[भारत आदिवासी पक्ष]] | अरविंद पोसल्या वाळवी | १,१८२ | ०.४९% | — |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | संदीप वामन गावित | १,१०० | ०.४६% | — |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | शरदकुमार गावित | १,०१४ | ०.४२% | — |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | कौशल्या फत्तेसिंह गावित | ७५९ | ०.३१% | — |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | संजय दिनकर वाळवी | ७०६ | ०.२९% | — |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | याकुब अनिल गावित | ६१५ | ०.२५% | — |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | अनिल मंजी वाळवी | ५१७ | ०.२१% | — |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | दिनेश काशीनाथ वाळवी | ३३८ | ०.१४% | — |- | style="background:{{नोटा/meta/color}}" | | colspan="2" |[[नोटा]] | २,७१७ | १.१३% | -१.१४% |- | colspan="3" |बहुमत | १,१२१ | ०.४७% | |- | colspan="3"|झालेले मतदान | २,४१,१५३ | — | — |- | colspan="3"|नोंदणीकृत मतदार | — | — | — |} === २०१९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ [[२०१९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक]] : [[नवापूर विधानसभा मतदारसंघ|नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल]] ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | [[शिरीषकुमार सुरुपसिंग नाईक]] | ७४,६५२ | ३४.३०% | -१३.११% |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | [[शरद कृष्णराव गावित]] | ६३,३१७ | २९.०९% | — |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | भारत माणिकराव गावित | ५८,५७९ | २६.९१% | +२१.२३% |- | style="background:{{भारतीय ट्रायबल पार्टी/meta/color}}" | | [[भारतीय ट्रायबल पार्टी]] | डॉ. उल्हास जयंत वसावे | ६,००९ | २.७६% | — |- | style="background:{{वंचित बहुजन आघाडी/meta/color}}" | | [[वंचित बहुजन आघाडी]] | जगन हुरजी गावित | ५,४६२ | २.५१% | — |- | style="background:{{नोटा/meta/color}}" | | colspan="2" |[[नोटा]] | ४,९५० | २.२७% | +०.२०% |- | colspan="3" |बहुमत | ११,३३५ | ५.२१% | -५.८१% |- | colspan="3"|झालेले मतदान | २,१७,७६८ | ७५.६२% | +१.२३% |} === २०१४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ [[२०१४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक]] : [[नवापूर विधानसभा मतदारसंघ|नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल]] ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | [[सुरुपसिंग हिर्या नाईक]] | ९३,७९६ | ४७.४१% | +५.४३% |- | style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | [[शरद कृष्णराव गावित]] | ७१,९७९ | ३६.३९% | — |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | कुवरसिंग फुलाजी वाळवी | ११,२३६ | ५.६८% | +२.१८% |- | style="background:{{शेतकरी कामगार पक्ष/meta/color}}" | | [[शेतकरी कामगार पक्ष]] | जगन हुरजी गावित | ४,०९६ | २.०७% | — |- | style="background:{{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | ज्योत्स्ना दिलीप गावित | ३,९७७ | २.०१% | — |- | style="background:{{नोटा/meta/color}}" | | colspan="2" |[[नोटा]] | ४,०८८ | २.०७% | — |- | colspan="3" |बहुमत | २१,८१७ | ११.०२% | +१०.०६% |- | colspan="3"|झालेले मतदान | १,९७,८९० | ७४.३९% | -१.६७% |} === २००९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ [[२००९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक]] : [[नवापूर विधानसभा मतदारसंघ|नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल]] ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{समाजवादी पक्ष/meta/color}}" | | [[समाजवादी पक्ष]] | [[शरद कृष्णराव गावित]] | ७५,७१९ | ४२.९४% | +४२.०५% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | [[सुरुपसिंग हिर्या नाईक]] | ७४,०२४ | ४१.९८% | -३१.५७% |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | दिलीप शशीकुमार नाईक | ११,८५३ | ६.७२% | — |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | अनिल मोहन वसावे | ६,१६६ | ३.५०% | -१०.५२% |- | colspan="3" |बहुमत | १,६९५ | ०.९६% | -५८.५७% |- | colspan="3"|झालेले मतदान | १,७६,३२५ | ७६.०६% | +०.२७% |} === २००४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ २००४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक : नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | [[सुरुपसिंग हिर्या नाईक]] | १,२१,६१३ | ७३.५५% | +२०.७४% |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | बागुल अनिल सुकराम | २३,१७९ | १४.०२% | +०.२९% |- | style="background:{{बहुजन समाज पक्ष/meta/color}}" | | [[बहुजन समाज पक्ष]] | ईश्वर नुराजी गावित | ९,०३४ | ५.४६% | — |- | colspan="3" |बहुमत | ९८,४३४ | ५९.५३% | +४०.१९% |- | colspan="3"|झालेले मतदान | १,६५,४५४ | ७५.७९% | +११.१३% |} === १९९९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ १९९९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक : नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | [[सुरुपसिंग हिर्या नाईक]] | ६६,९०२ | ५२.८१% | -०.५५% |- | style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | दिलीप शशीकुमार नाईक | ४२,३९७ | ३३.४७% | — |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | मावची रतनजी मोत्या | १७,३८७ | १३.७२% | -२२.८९% |- | colspan="3" |बहुमत | २४,५०५ | १९.३४% | +२.६१% |- | colspan="3"|झालेले मतदान | १,३३,९४८ | ६८.३०% | -४.३५% |} === १९९५ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ १९९५ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक : नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | [[सुरुपसिंग हिर्या नाईक]] | ६९,५१८ | ५३.३६% | -१४.०५% |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | मावची रतनजी मोत्या | ४७,७११ | ३६.६२% | +१९.६७% |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | पवार बाबूलाल किसन | ११,३९५ | ८.७५% | — |- | colspan="3" |बहुमत | २१,८०७ | १६.७४% | -३३.७१% |- | colspan="3"|झालेले मतदान | १,३७,६०५ | ७२.६५% | +११.०५% |} === १९९० महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ १९९० महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक : नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | [[सुरुपसिंग हिर्या नाईक]] | ६६,५१० | ६७.४१% | +२.४७% |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | ठाकरे अंबर बारीक | १६,७२८ | १६.९५% | — |- | style="background:{{जनता दल/meta/color}}" | | [[जनता दल]] | गावित सोबाजी देवाल्या | १४,३११ | १४.५०% | — |- | colspan="3" |बहुमत | ४९,७८२ | ५०.४५% | -८.४०% |- | colspan="3"|झालेले मतदान | १,०१,२३३ | ६१.६०% | -०.५९% |} === १९८५ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ १९८५ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक : नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | [[सुरुपसिंग हिर्या नाईक]] | ६२,५८० | ६४.९४% | — |- | style="background:{{जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[जनता पक्ष]] | वसंत दोधा सूर्यवंशी | १३,५६५ | १४.०७% | — |- | colspan="3" |बहुमत | ४९,०१५ | ५८.८५% | — |- | colspan="3"|झालेले मतदान | ८३,५२३ | ६२.१९% | — |} === १९८० महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ १९८० महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक : नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)]] | [[माणिकराव होडल्या गावित]] | ४५,३५७ | ७५.८५% | — |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | कोकणी ब्रिजलाल श्रावण | ६,७५३ | ११.२९% | — |- | colspan="3" |बहुमत | ३८,६०४ | ६४.५६% | — |- | colspan="3"|झालेले मतदान | ५९,७९८ | - | - |} === १९७८ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ १९७८ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक : नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)]] | वसावे झिना साम्या | २४,५७२ | ४९.१०% | — |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | वाळवी सुरुपसिंग फुलाजी | १९,११६ | ३८.१९% | — |- | colspan="3" |बहुमत | ५,४५६ | १०.९१% | — |- | colspan="3"|झालेले मतदान | ५०,०४२ | - | - |} === १९७२ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ १९७२ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक : नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | [[सुरुपसिंग हिर्या नाईक]] | ३२,७०० | ७९.४९% | — |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | श्रावण रामा गायकवाड | ४,४०५ | १०.७१% | — |- | colspan="3" |बहुमत | २८,२९५ | ६८.७८% | — |- | colspan="3"|झालेले मतदान | ४१,१३८ | - | - |} === १९६७ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ १९६७ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक : नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | धर्म जयराम कोकणी | १३,३८३ | ५२.५१% | — |- | style="background:{{भारतीय जनसंघ/meta/color}}" | | [[भारतीय जनसंघ]] | एफ. आर. वाळवी | ६,१६९ | २४.२१% | — |- | colspan="3" |बहुमत | ७,२१४ | २८.३०% | — |- | colspan="3"|झालेले मतदान | २५,४८८ | - | - |} === १९६२ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ १९६२ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक : नवापूर विधानसभा मतदारसंघ निकाल ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | धर्म जयराम कोकणी | ६,४१४ | ५५.५३% | — |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | सत्तारसिंग सोना वसावे | ५,१३६ | ४४.४७% | — |- | colspan="3" |बहुमत | १,२७८ | ११.०६% | — |- | colspan="3"|झालेले मतदान | ११,५५० | - | - |} == २०१४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका == {{मुख्य|२०१४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका}} === विजयी === * [[सुरूपसिंग नाईक]] - [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{महाराष्ट्र विधानसभा}} == बाह्य दुवे == * {{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://eci.nic.in/eci_main/electionanalysis/AE/S13/partycomp81.htm | प्रकाशक=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] | भाषा=इंग्लिश | title=भारतीय निवडणूक आयोगाच्या संकेतस्थळावर {{लेखनाव}} निवडणुकांतील इ.स. १९७८ पासूनच्या निवडणुकांचे पक्षनिहाय मतदानाच्या टक्केवारीचे तुलनात्मक विश्लेषण | ॲक्सेसदिनांक=२१ जुलै २०१३}} {{विस्तार}} [[वर्ग:नवापूर विधानसभा मतदारसंघ| ]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:नंदुरबार लोकसभा मतदारसंघ]] na8gi18kavlomoy1tiutapvbtvb1kdc 0 68644 2725678 2530812 2026-10-24T13:22:46Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725678 wikitext text/x-wiki '''चिंचवड विधानसभा मतदारसंघ - २०५''' हा [[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र राज्य विधानसभे]]<nowiki/>च्या [[महाराष्ट्र विधानसभेच्या मतदारसंघांची यादी|२८८ मतदारसंघांपैकी]] एक आहे. हा [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्यातील]] मतदारसंघ आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार चिंचवड मतदारसंघात [[पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिका|पिंपरी चिंचवड महानगरपालिके]]<nowiki/>च्या वॉर्ड क्र.३८ ते ५१, ५३, ६७ ते ७३ आणि ९१ ते ९५ यांचा समावेश होतो. चिंचवड हा विधानसभा मतदारसंघ [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ लोकसभा मतदारसंघात]] मोडतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=भारत परिसीमन आयोग यांची अधिसूचना|लेखक=|विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20090219014012/http://ceo.maharashtra.gov.in/pdf/Notification_Marathi.pdf|विदा दिनांक=2009-02-19|दुवा=http://ceo.maharashtra.gov.in/pdf/Notification_Marathi.pdf|कृती=|प्रकाशक=मुख्य निवडणुक अधिकारी, महाराष्ट्र राज्य|दिनांक=|अ‍ॅक्सेसदिनांक=१२ October २००९|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-assembly-constituencies-order-2008/|title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies Order - 2008|url-status=live}}</ref> [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] [[शंकर पांडुरंग जगताप]] चिंचवड विधानसभा मतदारसंघाच्या विद्यमान आमदार आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mls.org.in/pdf2022/budget/%E0%A5%A7%E0%A5%AA%20%E0%A4%B5%E0%A5%80%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE%20%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%AF%20%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4%20%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%A8%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF.pdf|title=१४ वी महाराष्ट्र विधानसभा २०१९ सदस्यांचा संक्षिप्त जीवन परिचय|url-status=live}}</ref> == चिंचवड मतदारसंघातून निवडून आलेले आमदार == {| class="wikitable" !वर्ष !आमदार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://resultuniversity.com/election/akkalkuwa-maharashtra-assembly-constituency|title=Akkalkuwa Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency|website=resultuniversity.com|access-date=2022-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221104192142/https://resultuniversity.com/election/akkalkuwa-maharashtra-assembly-constituency|archive-date=2022-11-04|url-status=dead}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- | colspan="4" |''२००९ पूर्वी : [[हवेली विधानसभा मतदारसंघ]]ाचा भाग'' |- |[[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००९|२००९]] | rowspan="3" |[[लक्ष्मण पांडुरंग जगताप]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |[[अपक्ष]] |- |[[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१४|२०१४]] | rowspan="4" style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | rowspan="4" |[[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९|२०१९]] |- |२०२३ ^ |[[अश्विनी जगताप|अश्विनी लक्ष्मण जगताप]] |- | [[२०२४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|२०२४]] | [[शंकर पांडुरंग जगताप]] |} * ^ - पोट-निवडणूक == निवडणूक निकाल == === २००९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ [[२००९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुक|२००९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक]] : [[चिंचवड विधानसभा मतदारसंघ|चिंचवड विधानसभा मतदारसंघ निकाल]] ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | bgcolor=#A8C3BC| | '''[[अपक्ष]]''' | '''[[लक्ष्मण पांडुरंग जगताप]]''' |'''७८,७४१''' |'''३९.७८%''' | — |- | style="background:{{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | [[श्रीरंग बारणे|श्रीरंग चंदू अप्पा बारणे]] | ७२,१६६ | ३६.४६% | — |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | भाऊसाहेब सोपानराव भोईर | २४,६८४ | १२.४७% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | एकनाथ विलास नंदगुडे |१५,५६१ |७.८६% | — |- | style="background:{{बहुजन समाज पक्ष/meta/color}}" | | [[बहुजन समाज पक्ष]] | विजय निवृत्ती वाघमारे | २,७१४ | १.३७% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | डॉ. सुरेश बेरी |९२९ |०.४७% | — |- | style="background:{{समाजवादी पक्ष/meta/color}}" | | [[समाजवादी पक्ष]] | ॲड. आर.बी. शर्मळे | ८२७ | ०.४२% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | दशरथ विठोबा ढोरे |४३७ |०.२२% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | रामदास कैलास केंदाळे |४१८ |०.२१% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | प्रमोद तुकाराम केसरकर |३७५ |०.१९% | — |- | style="background:{{भारिप बहुजन महासंघ/meta/color}}" | | [[भारिप बहुजन महासंघ]] | नदना बालासो गायकवाड | ३७१ | ०.१९% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | प्रदीप जाधव |३३४ |०.१७% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | इमाम बशीर शेख |१९५ |०.१०% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | रेखा संजय शिंदे |१७६ |०.०९% | — |- | colspan="3" |बहुमत | ६,५७५ | ४.३५% | — |- | colspan="3"|झालेले मतदान |१,९७,९२८ |५०.५१% | — |- | colspan="3"|नोंदणीकृत मतदार |३,९१,८५७ | — | — |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | colspan="2"| '''[[अपक्ष]]ने''' जागा '''जिंकली (नवीन जागा)''' |उलटफेर | | |} === २०१४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१४ |२०१४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक]] : [[चिंचवड विधानसभा मतदारसंघ|चिंचवड विधानसभा मतदारसंघ निकाल]] ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | '''[[भारतीय जनता पक्ष]]''' | '''[[लक्ष्मण पांडुरंग जगताप]]'''<ref name="samename" group="n">लक्ष्मण पांडुरंग जगताप या नावाचे तीन वेगळे व्यक्ती निवडणूकीस उभे होते.</ref> |'''१,२३,७८६''' |'''४५.४२%''' |'''५.६४%''' {{वाढ}} |- | style="background:{{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | राहुल तानाजी कलाटे | ६३,४८९ | २३.२९% | — |- | style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | विठ्ठल उर्फ नाना काटे | ४२,५५३ | १५.६१% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | मोरेश्वर महादु भोंडवे | १३,९५२ | ५.१२% | — |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | कैलास महादेव कदम | ८,६४३ | ३.१७% | — |- | style="background:{{महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना/meta/color}}" | | [[महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना]] | अनंत सुभाष कोऱ्हाळे | ८,२१७ | ३.०१% | — |- | style="background:{{बहुजन समाज पक्ष/meta/color}}" | | [[बहुजन समाज पक्ष]] | सत्यवान काळू कदम | ३,७०३ | १.३६% | — |- | style="background:{{नोटा/meta/color}}" | | colspan="2" |[[नोटा]] | ३,२०३ | १.१८% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | लक्ष्मण पांडुरंग जगताप<ref name="samename" group="n">लक्ष्मण पांडुरंग जगताप या नावाचे तीन वेगळे व्यक्ती निवडणूकीस उभे होते.</ref> | ८०८ | ०.३०% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | विनोदकुमार त्रिलोकीनाथ सिंग | ५२३ | ०.१९% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | लक्ष्मण पांडुरंग जगताप<ref name="samename" group="n">लक्ष्मण पांडुरंग जगताप या नावाचे तीन वेगळे व्यक्ती निवडणूकीस उभे होते.</ref> | ५१८ | ०.१९% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | नीता संजय ढमाले | ४८८ | ०.१८% | — |- | style="background:{{बहुजन मुक्ती पक्ष/meta/color}}" | | [[बहुजन मुक्ती पक्ष]] | शशीकांत भिकाजी ओव्हाळ | ४७३ | ०.१७% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | सत्यम कुमार सिंग | ३८८ | ०.१४% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | विनोद वसंत चंदगुडे | ३२८ | ०.१२% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | गणेश दिगंबर पुंडे | २३६ | ०.०९% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | इमाम बशीर शेख | २१४ | ०.०८% | ०.०२% {{घट}} |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | अशोक बाबुराव सुभेदार | १७९ | ०.०७% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | राजेंद्र मारुती काटे | १७५ | ०.०६% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | डॉ. मिलिंदराजे दिगंबर भोसले | १६५ | ०.०६% | — |- | style="background:{{भारतीय नवजवान सेना पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय नवजवान सेना पक्ष]] | स्मिता प्रकाश बोडके | १२८ | ०.०५% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | धर्मपाल यशवंतराव तांतरपाळे | १२० | ०.०४% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | सुदाम अजिनाथ बाबर | १२० | ०.०४% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | उत्तम पांडुरंग शिंदे | ८२ | ०.०३% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | संजय जगदीश चंदालिया | ६६ | ०.०२% | — |- | colspan="3" |बहुमत | ६०,२९७ | ३२.१९% | २७.८४% {{वाढ}} |- | colspan="3"|झालेले मतदान |२,७२,५५७ |५६.२७% |५.७६% {{वाढ}} |- | colspan="3"|नोंदणीकृत मतदार |४,८४,३६२ | — | — |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | colspan="2"| '''[[भारतीय जनता पक्ष]]ने''' [[अपक्ष]]ाकडून जागा '''हिसकावली''' |उलटफेर | | |} === २०१९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९|२०१९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक]] : [[चिंचवड विधानसभा मतदारसंघ|चिंचवड विधानसभा मतदारसंघ निकाल]] ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | '''[[भारतीय जनता पक्ष]]''' | '''[[लक्ष्मण पांडुरंग जगताप]]''' |'''१,५०,७२३''' |'''५४.१७%''' |'''८.७५%''' {{वाढ}} |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | राहुल तानाजी कलाटे | १,१२,२२५ | ४०.३४% | १७.०५% {{वाढ}} |- | style="background:{{नोटा/meta/color}}" | | colspan="2" |[[नोटा]] | ५,८७४ | २.११% | ०.९३% {{वाढ}} |- | style="background:{{बहुजन समाज पक्ष/meta/color}}" | | [[बहुजन समाज पक्ष]] | राजेंद्र माणिक लोंढे | ३,९५४ | १.४२% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | रविंद्र विनायक पारधे | १,४७५ | ०.५३% | — |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रवादी पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रवादी पक्ष]] | महावीर उर्फ अजीत प्रकाश संचेती | ९०३ | ०.३२% |- | style="background:{{जनहित लोकशाही पक्ष/meta/color}}" | | [[जनहित लोकशाही पक्ष]] | नितीश दगडू लोखंडे | ७२५ | ०.२६% |- | style="background:{{बहुजन मुक्ती पक्ष/meta/color}}" | | [[बहुजन मुक्ती पक्ष]] | एकनाथ नामदेव जगताप | ५६९ | ०.२०% | — |- | style="background:{{शेतकरी कामगार पक्ष/meta/color}}" | | [[शेतकरी कामगार पक्ष]] | छायावती चंद्रकांत देसाळे | ५६९ | ०.२०% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | डॉ. मिलिंदराजे दिगंबर भोसले | ४९८ | ०.१८% | ०.१२% {{वाढ}} |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | सुरज अशोक खंदारे | ३८४ | ०.१४% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | राजेंद्र मारुती काटे | ३३२ | ०.१२% | ०.०६% {{वाढ}} |- | colspan="3" |बहुमत | ३८,४९८ | १४.६४% | १७.५५% {{घट}} |- | colspan="3"|झालेले मतदान |२,७८,२३१ |५३.६६% | २.६१% {{घट}} |- | colspan="3"|नोंदणीकृत मतदार |५,१८,४८० | — | — |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | colspan="2"| '''[[भारतीय जनता पक्ष]]ने''' जागा '''राखली''' |उलटफेर | | |} === २०२३ पोट-निवडणूक=== २०१९ साली निवडून आलेले आमदार लक्ष्मण जगताप यांच्या निधनाने पोट-निवडणूक घेण्यात आली. {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ [[चिंचवड विधानसभा मतदारसंघ|२०२३ चिंचवड विधानसभा मतदारसंघ पोट-निवडणूक निकाल]] ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | '''[[भारतीय जनता पक्ष]]''' | '''[[अश्विनी जगताप|अश्विनी लक्ष्मण जगताप]]''' |'''१,३५,६०३''' |'''४७.६८%''' | — |- | style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | विठ्ठल उर्फ नाना काटे | ९९,४३५ | ३४.९६% | १९.३५% {{वाढ}} |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | राहुल तानाजी कलाटे | ४४,११२ | १५.५१% | २४.८३% {{घट}} |- | style="background:{{नोटा/meta/color}}" | | colspan="2" |[[नोटा]] | २,७३१ | ०.९६% | १.१५% {{घट}} |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | सुभाष गोपाळ बोधे | ६६० | ०.२३% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | गोपाळ यशवंतराव तांतरपाळे | ४३९ | ०.१५% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | सिद्दीक इस्माइल शेख | ३९८ | ०.१३% | — |- | style="background:{{महाराष्ट्र लोकहितवादी पक्ष/meta/color}}" | | [[महाराष्ट्र लोकहितवादी पक्ष]] | प्रफुल्ला मोतलिंग | ३७९ | ०.१३% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | बालाजी लक्ष्मण जगताप | ३४० | ०.११% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | किशोर आत्माराम काशीकर | ३१६ | ०.११% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | श्रीधर साळवे | ३१६ | ०.११% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | दादाराव किसन कांबळे | ३०५ | ०.१०% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | डॉ. मिलिंदराजे दिगंबर भोसले | २७६ | ०.०९% | ०.०९% {{घट}} |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | अमोल अशोक सुर्यवंशी | २५९ | ०.०९% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | रफिक रशीद कुरेशी | १८४ | ०.०६% | — |- | style="background:{{आझाद समाज पक्ष (कांशी राम)/meta/color}}" | | [[आझाद समाज पक्ष (कांशी राम)]] | मनोज मधुकर खंडागळे | १७४ | ०.०६% | — |- | style="background:{{बहुजन भारत पक्ष/meta/color}}" | | [[बहुजन भारत पक्ष]] | तुषार दिगंबर लोंढे | १२२ | ०.०४% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | रविराज बबन काळे | १२१ | ०.०४% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | हरिश भिकोबा मोरे | ११७ | ०.०४% | — |- | style="background:{{बहुजन मुक्ती पक्ष/meta/color}}" | | [[बहुजन मुक्ती पक्ष]] | ॲड. सतिश श्रवण कांबिये | ११५ | ०.०४% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | जावेद रशीद शेख | ११३ | ०.०३% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | सुधीर लक्ष्मण जगताप | ११२ | ०.०३% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | अजय हनुमंत लोंढे | १०६ | ०.०३% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | मिलिंद कांबळे | ९७ | ०.०३% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | मोहन भागवत म्हस्के | ८२ | ०.०२% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | सोहेलशाह युनुसशाह शेख | ७४ | ०.०२% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | सतीश नाना सोनावणे | ४९ | ०.०१% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | चंद्रकांत रंभाजी मोटे | ४८ | ०.०१% | — |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | अनिल बाबू सोनावणे | ४५ | ०.०१% | — |- | colspan="3" |बहुमत | ३६,१६८ | १५.३८% | ०.७४% {{वाढ}} |- | colspan="3"|झालेले मतदान |२,८४,३९७ | ४९.९७% | ३.६९% {{घट}} |- | colspan="3"|नोंदणीकृत मतदार |५,६९,१२२ | — | — |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | colspan="2"| '''[[भारतीय जनता पक्ष]]ने''' जागा '''राखली''' |उलटफेर | | |} === २०२४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ [[२०२४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक]] : [[चिंचवड विधानसभा मतदारसंघ|चिंचवड विधानसभा मतदारसंघ]] ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]] | राहुल तानाजी कलाटे | | | |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | शंकर पांडुरंग जगताप | | | |- | style="background:{{बहुजन समाज पक्ष/meta/color}}" | | [[बहुजन समाज पक्ष]] | राजेंद्र कुंडलिक गायकवाड | | | |- | style="background:{{महाराष्ट्र स्वराज्य पक्ष/meta/color}}" | | [[महाराष्ट्र स्वराज्य पक्ष]] | मारुती साहेबराव भापकर | | | |- | style="background:{{स्वराज्य शक्ती सेना/meta/color}}" | | [[स्वराज्य शक्ती सेना]] | रफीक रशीद कुरेशी | | | |- | style="background:{{स्वराज्य राष्ट्र निर्माण सेना/meta/color}}" | | [[स्वराज्य राष्ट्र निर्माण सेना]] | सतीश भास्कर काळे | | | |- | style="background:{{फॉरवर्ड ब्लॉक/meta/color}}" | | [[फॉरवर्ड ब्लॉक|अखिल भारतीय फॉरवर्ड ब्लॉक]] | सिद्दीक इस्माइल शेख | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | अतुल गणेश समर्थ | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | ॲड. अनिल बाबू सोनावणे | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | करण नानासाहेब गदे | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | जावेद रशीद शेख | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | धर्मराज अनिल बनसोडे | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | भाऊसाहेब सोपानराव भोईर | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | मयूर बाबू घोडके | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | रविंद्र विनायक पारधे | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | राजेंद्र आत्माराम पवार | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | राजेंद्र मारुती काटे-पाटील | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | रुपेश रमेश शिंदे | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | विनायक सोपान ओव्हाळ | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | सचिन अरुण सिद्धे | | | |- | bgcolor=#A8C3BC| | [[अपक्ष]] | सचिन वसंत सोनकांबळे | | | |- | style="background:{{नोटा/meta/color}}" | | colspan="2" |[[नोटा]] | | | |- | colspan="3" |बहुमत | | | |- | colspan="3"|झालेले मतदान | | | |- | colspan="3"|नोंदणीकृत मतदार | | — | — |- | | |उलटफेर | | |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{महाराष्ट्र विधानसभा}} {{विस्तार}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:मावळ लोकसभा मतदारसंघ]] bm8w8ej4rtv2s4fa77silh620qtxt84 0 74110 2725899 2689702 2026-10-25T08:28:28Z ~2026-56916-21 188901 2725899 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट | bodyclass = geography | above = पिसाचा कलता मनोरा | image = [[चित्र:Exterior of the Leaning Tower (Pisa) in April 2024.jpg|center|250 px]]<br /> | label2 = देश | data2 = {{देशध्वज|इटली}} | label3 = स्थान | data3 = [[पिसा]] | label4 = प्रांत | data4 = [[तोस्काना]] | label5 = गुणक | data5 = {{coord|43|43|23|N|10|23|47|E|type:landmark_region:IT-PI|display=inline,title}} }} '''पिसाचा कलता मनोरा''' ([[इटालियन भाषा|इटालियन]]: Torre pendente di Pisa) हा [[इटली]] देशाच्या [[पिसा]] शहरातील एक चर्चचा मनोरा आहे. इटलीमधील एक लोकप्रिय आकर्षण असलेला हा मनोरा गेले अनेक शतके एका बाजूला झुकलेल्या अवस्थेत आहे. इ.स. ११७३ साली ह्या मरोऱ्याच्या बांधकामास प्रारंभ झाला. कमकुवत पाया, पायाखालील ठिसूळ जमीन इत्यादी कारणांमुळे ११७८ साली तीन मजले बांधून पूर्ण झाल्यानंतर हा मनोरा एका बाजूला कलण्यास सुरुवात झाली. व त्यानंतर मनोऱ्याचे काम थांबले. [[बोनॅनो पिझानो]] हा मनोऱ्याचा वास्तुरचनाकार होता आणि त्याचा मूळ आराखडा आठ मजल्यांचा आणि ५६ मीटर उंचीचा होता. तांत्रिक अडचणी, राजकीय अस्थैर्यामुळे थांबलेले मनोऱ्याचे काम १२७२ साली परत सुरू झाले आणि १२७८ मध्ये सात मजले पूर्ण झाले. या काळात चौथ्या मजल्यापासून वरचे मजले झुकावाच्या बाजूने अधिक उंचीचे बांधले गेले, पण झुकाव वाढतच राहिला. अखेरीस १३७० साली या मनोऱ्याचा आठवा मजला बांधून पूर्ण झाला. अशा रीतीने या कामाला दोन शतकांचा कालावधी लागला. इ.स. १९३४ मध्ये इटलीचा सर्वेसर्वा [[बेनिटो मुसोलिनी]]ने मनोऱ्याच्या पायात ३६१ मोठी छिद्रे पाडून त्यात [[सिमेंट]] ग्राऊटिंग इंजेक्ट करण्याचा प्रयोग करून बघितला. तरीही त्याचे कलणे वाढलेच आहे. आजपर्यंत मनोऱ्याचा झुकाव थांबण्यासाठी अनेक प्रकारचे तांत्रिक प्रयोग होऊनही मनोऱ्याचे कलणे वाढतेच आहे. कलणे थांबवण्यासाठी मनोऱ्याच्या झुकावाच्या विरुद्ध बाजूला पायात ६०० टन शिसे भरण्याचा प्रयोग मात्र थोडाफार यशस्वी झाला. तिरकेपणा जाणवू नये, म्हणून एक बाजू दुसरीपेक्षा थोडी उंच बांधण्यात आली; मात्र यामुळे टॉवर थोडा वक्र झाला. इ.स. १३१९मध्ये सातवा मजला बांधून झाला. इ.स.१३७२मध्ये मनोऱ्यातील घंटेची खोली बांधण्यात आली. सप्तसुरांशी निगडित सात घंटा इथे आहेत. तळमजल्याला पंधरा कमानी आहेत. त्यानंतरच्या सहा मजल्यांना प्रत्येकी ३० व शेवटच्या मजल्याला १६ कमानी आहेत. टॉवरची उंची बुटक्‍या बाजूने ५५.८६ मीटर व उंच बाजूने ५६.७ मीटर आहे. आतमधून जाणाऱ्या गोल जिन्याला २९६ पायऱ्या आहेत. १९९० ते २००१ च्या डागडुजीपूर्वी ५.५ अंशांनी कललेला मनोरा आता ३.९९ अंशांनी कलला आहे. म्हणजे तळमजल्यापेक्षा आठवा मजला ३.९९ अंशांनी झुकला आहे. त्याआधी मनोऱ्याचा झुकाव ओळंब्याच्या बाहेर साडेचार मीटर होता तो नंतर ३.८ मीटरवर स्थिर झाला. अत्यंत मोहक अशा पांढऱ्या संगमरवराच्या शुभ्र खांबांनी आणि जाळीदार झरोक्यांनी प्रत्येक मजला सुशोभित झालेला हा मनोरा त्याच्या सौंदर्यापेक्षा त्याच्यातल्या दोषामुळेच अधिक प्रसिद्धी पावला. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान मित्र राष्ट्रांना असे कळले, की [[जर्मन]] लोक या मनोऱ्याचा उपयोग टेहळणी बुरूजासारखा करतात; परंतु ज्या [[अमेरिकन]] सार्जंटवर टॉवर उद्‌ध्वस्त करण्याची जबाबदारी टाकली होती, त्याने तो उद्‌ध्वस्त न करण्याचा निर्णय घेतला. इ.स. १९८७मध्ये पिसाच्या मनोऱ्याला [[जागतिक वारसा स्थान]] म्हणून घोषित करण्यात आले. ७ जानेवारी १९९०मध्ये लोकांसाठी हा मनोरा बंद करण्यात आला. वजन कमी करण्यासाठी सर्व घंटा काढून टाकण्यात आल्या. त्यानंतर तिसऱ्या मजल्याभोवती केबल्स आवळून त्या दूरवर रोवण्यात आल्या. टॉवर जमीनदोस्त होण्यापासून वाचण्यासाठी त्याच्या उंच भागाखालची ३८ क्‍युबिक मीटर(फक्त?) माती काढण्यात आली. दशकभराच्या प्रयत्‍नांनंतर डिसेंबर २००१मध्ये हा टॉवर पुन्हा खुला करण्यात आला. नंतर २००८मध्ये पुन्हा ७० मेट्रिक टन माती काढण्यात आली. आता पुढची दोनशे वर्षे तरी त्याला धोका नाही, असे सांगितले जाते. मिनाऱ्याच्या इतिहासात पहिल्यांदाच हा टॉवर कलण्याचा थांबला आहे [[गॅलिलिओ]]ने [[गुरुत्वाकर्षण]] सिद्ध करण्यासाठी अनेक प्रयोग ह्याच मनोऱ्यावरून केले होते. त्यासाठी त्याने या मनोऱ्यावरून दोन निरनिराळ्या वजनाचे धातूचे गोळे खाली टाकले होते. खाली पडणाऱ्या वस्तूला लागणारा वेळ हा वजनावर अवलंबून नसतो, हे त्याला सिद्ध करायचे होते. तसेच पिसा शहरातील [[कॅथेड्रल]]मधील झुंबरांचे हेलकावे पाहून त्याला पेंड्युलमची कल्पना सुचली. ==पिसा शहरातल्या कलणाऱ्या इतर इमारती== पिसाच्या कललेला मनोऱ्याला एक वैज्ञानिक चमत्कार म्हणून जागतिक प्रसिद्धी मिळाली असली तरी, पिसा शहरवासीयांना याचे काही अप्रूप नाही; याचे कारण म्हणजे या मनोऱ्याशेजारचे सांता मारिया कॅथ्रेडल आणि बाप्टिस्ट्री यांच्या वास्तूसुद्धा अर्धा ते एक अंशातून कलल्या आहेत. एवढेच नाही तर शहरातील काही खासगी प्रासाद, सेंट मायकेल चर्च आणि सेंट निकोलाय चर्च यांचे बेल टॉवरसुद्धा एक ते दीड अंशातून झुकले आहेत. हा सर्व चमत्कार तिथल्या मूळच्या दलदलीच्या जमिनीमुळे झाला आहे. [[वर्ग:इटलीमधील जागतिक वारसा स्थाने]] [[वर्ग:इटलीमधील इमारती व वास्तू]] [[वर्ग:पिसा]] i93bwepq2cumnun79aqko8cz1brsfya 0 76016 2725818 2711333 2026-10-25T02:40:36Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725818 wikitext text/x-wiki प्राचीन काळापासून मानवी लोकवस्ती असणाऱ्या नगरांची यादी खाली दिली आहे. This is a list of present-day [[city|cities]] by the time period over which they have been '''continuously inhabited'''.The age claims listed may be disputed, or indeed obsolete. Differences in opinion can result from different definitions of "[[city]]" as well as "continuously inhabited". प्रत्येकास "जगातील सर्वात प्राचीन नगर" म्हणून ख्याती असणाऱ्या ([[दमास्कस]], [[बायब्लॉस]], [[जेरिको]], [[वाराणशी]])ह्या शहरांचा देखील ह्या यादीत समावेश करण्यात आला आहे. Caveats to the validity of each claim are discussed in the "Notes" column. {{भाषांतर}} ==प्राचीन जग== Continuous habitation since the [[Chalcolithic]] (or [[Copper Age]]) is possible (but difficult) to prove archaeologically for several [[Levant]]ine cities ([[Jericho]], [[Byblos]], [[Damascus]], [[Sidon]] and [[Beirut]]). Cities became more common outside the [[Fertile Crescent]] with the [[Early Iron Age]] from about 1100 BC. The foundation of [[Rome]] in [[753 BC]] is conventionally taken as one of the dates initiating [[Classical Antiquity]].{{fact}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- ! नगराचे नाव ! ऐतिहासिक विभाग/प्रांत ! ठिकाण ! सातत्याने मानववस्ती असल्याच्या नोंदी ! class="अवर्गीकृत" | नोंदी |- |[[दमिश्क]] |[[लेव्हांत]] |[[सीरिया]] |[[चालकॉलिथिक]] |Excavations at Tel Ramad on the outskirts of the city have demonstrated that Damascus was inhabited as early as 8000 to 10,000 BC.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://ancientneareast.tripod.com/Ramad.html |title=ancientneareast.tripod.com |access-date=2010-04-06 |archive-date=2006-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111111827/http://ancientneareast.tripod.com/Ramad.html |url-status=dead }}</ref>{{Dubious|date=September 2008}} However, Damascus is not documented as an important city until the coming of the [[Aramaeans]] around 1400 BC. See reference for presence of urban life among cattle herders at this date — also due to land fertility and constant water source.{{Citation needed|date=June 2009}} |- |[[जेरिको]] |[[लेव्हांत]] |[[वेस्ट बँक]] |[[चाल्कोलिथिक काळ]] (इ.स.पू. ३००० पूर्वी) |Traces of habitation from 9000 BC.<ref>{{स्रोत पुस्तक | आडनाव = गेट्स | पहिलेनाव = चार्ल्स | title = Ancient Cities: The Archaeology of Urban Life in the Ancient Near East and Egypt, Greece and Rome | year = 2003 | url = https://archive.org/details/ancientcitiesarc0000gate | वर्ष = 2003 | प्रकाशक = Routledge | आयएसबीएन = 0415018951 | पृष्ठ = [https://archive.org/details/ancientcitiesarc0000gate/page/18 18] | प्रकरण = Near Eastern, Egyptian, and Aegean Cities | अवतरण = Jericho, in the Jordan River Valley in Israel, inhabited from ca. 9000 BC to the present day, offers important evidence for the earliest permanent settlements in the Near East. }}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक | आडनाव = Martell | पहिलेनाव = Hazel Mary | title = The Kingfisher Book of the Ancient World: From the Ice Age to the Fall of Rome | वर्ष = 2001 | प्रकाशक = Kingfisher Publications | आयएसबीएन = 0753453975 | पृष्ठ = १८ | प्रकरण = The Fertile Crescent | अवतरण = People first settled there from around 9000 B.C., and by 8000 B.C., the community was organized enough to build a stone wall to defend the city. }}</ref> Fortifications date to 6800 BC (or earlier), making Jericho the earliest known walled city.<ref>Michal Strutin, ''Discovering Natural Israel'' (2001), p. 4.</ref> Evidence indicates that the city was abandoned several times, and later expanded and rebuilt several times.<ref>{{स्रोत पुस्तक | आडनाव = Ryan | पहिलेनाव = Donald P. | title = The Complete Idiot's Guide to Lost Civilizations | वर्ष = 1999 | प्रकाशक = Alpha Books | आयएसबीएन = 002862954X | पृष्ठ = 137 | प्रकरण = Digging up the Bible | अवतरण = The city was walled during much of its history and the evidence indicates that it was abandoned several times, and later expanded and rebuilt several times. }}</ref> |- |[[बॅब्लिओस]] |[[लेव्हांत]] |[[लेबॅनॉन]] ||[[चाल्कोलिथिक काळ]] (इ.स.पू. ५००० पूर्वी)<ref name="byblos1">{{स्रोत पुस्तक |title=Cities of the Middle East and North Africa |last1=Dumper |first1=Michael |last2=Stanley |first2=Bruce E. |last3= Abu-Lughod |first3=Janet L. |वर्ष=2006 |प्रकाशक=ABC-CLIO |आयएसबीएन=1576079198 |पृष्ठ=104 |अवतरण=Archaelogical excavations at Byblos indicate that the site has been continually inhabited since at least 5000 B.C. |दुवा=http://books.google.com/books?id=3SapTk5iGDkC&pg=PA104&dq=byblos+continually+inhabited&ei=AoJnSsLIOpDQkwSY5tTtAg |अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-07-22}}</ref> |Settled from the Neolithic (carbon-dating tests have set the age of earliest settlement around 7000<ref>{{स्रोत पुस्तक | आडनाव = चियास्का | पहिलेनाव = आंतोलिया | संपादक= Sabatino Moscati | title = The Phoenicians | वर्ष = 2001 | प्रकाशक = I.B.Tauris | आयएसबीएन = 1850435332 | पृष्ठ = 170 | प्रकरण = Phoenicia }}</ref>), a city since the 3rd millennium BC.<ref name="byblos1"/> Byblos had a reputation as the "oldest city in the world" in Antiquity (according to [[Philo of Byblos]]). |- |[[सिडॉन]] |[[लेव्हांत]] |[[लेबॅनॉन]] |इ.स.पू. ४००० <ref name="middleeast_sidon">[http://www.middleeast.com/sidon.htm Sidon]</ref> |There is evidence that Sidon was inhabited from as long ago as 4000 BC, and perhaps, as early as Neolithic times (6000 - 4000 BC). |- |[[अल फय्युम]] (as [[Crocodilopolis]] or ''Arsinoe'', ancient Egyptian: ''Shediet'') |[[इजिप्त]] |[[फैयुम प्रांत]], [[इजिप्त]] |इ.स.पू. (४००० अंदाजे)<ref>Overy et al. (1999:43); Aldred (1998:42,44)</ref> | |- |[[गाझियांटेप]] |[[अनातोलिया]] | [[नैऋत्य अनातोलिया प्रांत]], [[तुर्कस्तान]] |इ.स.पू. ३६५०{{संदर्भ हवा}} |This is disputed, although most modern scholars place the Classical [[Antiochia ad Taurum]] at Gaziantep, some maintain that it was located at Aleppo. Furthermore, that the two cities occupy the same site is far from established fact (see [http://www.allaboutturkey.com/gaziantep.htm Gaziantep]). Assuming this to be the case, the founding date of the present site would be about 1,000 BC. (see [http://lexicorient.com/e.o/gaziantp.htm Gaziantep]) |- |[[राय, इराण|राय]] | |[[इराण]] |इ.स.पू. ३०००<ref name="Rayy">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/492588/Rayy Rayy, Encyclopedia Britannica]</ref> |A settlement at the site goes back to the 3rd millennium BC. Rayy is mentioned in the [[Avesta]] (an important text of prayers in [[Zoroastrianism]], as a sacred place, and it is also featured in the [[book of Tobit]].<ref name="Rayy"/> |- |[[बैरुत]] |[[लेव्हांत]] |[[लेबेनॉन]] |इ.स.पू. ३०००<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9404E2D9103EF930A15751C0A961958260 Under Beirut's Rubble, Remnants of 5,000 Years of Civilization]</ref> |- |[[टायर, लेबेनॉन|टायर]] |[[लेव्हांत]] |[[लेबेनॉन]] |इ.स.पू. २७५०<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://tyros.leb.net/tyre/ |title=Tyre City, Lebanon<!-- Bot generated शीर्षक --> |access-date=2010-04-06 |archive-date=2017-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701222648/http://tyros.leb.net/tyre/ |url-status=dead }}</ref> | |- |[[आर्बिल]] |[[मेसोपोटेमिया]] |[[कुर्दिस्तान प्रांत]], [[इराक]] |इ.स.पू. २३०० किंवा त्याआआधी<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://lexicorient.com/e.o/irbil.htm |title=Lexic Orient |access-date=2010-04-06 |archive-date=2016-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527001803/http://lexicorient.com/e.o/irbil.htm |url-status=dead }}</ref> | |- |[[अराफा]] ([[किर्कुक]]) |[[मेसोपोटेमिया]] |[[किर्कुक प्रांत]], [[इराक]] |इ.स.पू. ३०००-२२००<ref>either [http://www.knn.u-net.com/kirkuk.htm The destruction of the Kirkuk Castle by the Iraqi regime.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060504150112/http://www.knn.u-net.com/kirkuk.htm |date=2006-05-04 }} or [http://www.thehistorychannel.co.uk/site/search/search.php?word=KIRKUK&enc=26253 History Channel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403094534/http://www.thehistorychannel.co.uk/site/search/search.php?word=KIRKUK&enc=26253 |date=2013-04-03 }} for the earlier date</ref> | |- |[[जाफ्फा]] |[[लेव्हांत]] |[[इस्रायेल]] |इ.स.पू. २००० (अं) |Archaeological evidence shows habitation from 7500 BC.<ref>Excavations at Ancient Jaffa (Joppa). Tel Aviv University.</ref> |- |[[अलेप्पो]] |[[लेव्हांत]] |[[सिरिया]] |इ.स.पू. २००० (अं)<ref>[http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Aleppo New World Encyclopedia]</ref> | Evidence of occupation since about 5000 BC.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://scholar.lib.vt.edu/VA-news/VA-Pilot/issues/1995/vp950618/06160060.htm |title=Syria Where Stones Speak The Door Is Widening To Westerners, Who Are Discovering The Nation'S Wealth Of History And Culture<!-- Bot generated शीर्षक --> |access-date=2010-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111204005/https://scholar.lib.vt.edu/VA-news/VA-Pilot/issues/1995/vp950618/06160060.htm |archive-date=2020-11-11 |url-status=dead}}</ref> |- |[[बल्ख]] (''बॅक्ट्रा'') |[[बॅक्ट्रिया]] |[[बल्ख प्रांत]], [[अफगाणिस्तान]] |इ.स.पू. १५०० (अं) |Balkh is one of the oldest settlements of the region.<ref>Nancy Hatch Dupree, ''An Historical Guide to Afghanistan'', 1977, Kabul, Afghanistan [http://www.zharov.com/dupree/chapter26.html LINK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927223836/http://www.zharov.com/dupree/chapter26.html |date=2007-09-27 }}{{Verify credibility|date=February 2008}}</ref> |- | [[हेब्रॉन]] | [[लेव्हांत]] | [[वेस्ट बँक]] | इ.स.पू. १५०० (अं) | Hebron is considered one of the oldest cities and has been continuously inhabited for nearly 3500 years.<ref name=Museum>{{स्रोत पुस्तक|title=Pilgrimage, sciences and Sufism: Islamic art in the West Bank and Gaza|लेखक=Museum With No Frontiers|प्रकाशक=Museum With No Frontiers|वर्ष=2004|ISBN=9953360642, 9789953360645|पृष्ठ=253}}</ref> |- | [[चानिया]] | [[क्रीट]] | [[क्रीट]], [[ग्रीस]] | इ.स.पू. १४०० (अं) | [[Minoan civilization|Minoan]] foundation as [[Kydonia]] |- | [[लारनाका]] | [[अलाशिया]] | [[सायप्रस]] | इ.स.पू. १४०० (अं) | [[Mycenaean]], then [[Phoenicia]]n colony |- | [[Thebes, Greece|Thebes]] | [[Mycenaean Greece]] | [[Boeotia]], [[Greece]] | ca. 1400 BC | [[Mycenaean]] foundation |- |[[अथेन्स]] | [[मिसेनेइयन ग्रीस]] |[[ॲटिका]], [[ग्रीस]] |इ.स.पू. १४०० |[[Mycenaean]] foundation, with traces of earlier habitation on the [[Acropolis of Athens|Acropolis]]. |- |[[आर्गोस]]||[[मिसेनेइयन ग्रीस]]||[[ग्रीस]]||इ.स.पू. १२०० आधी|| |- |[[Trikala]]||[[Mycenaean Greece]]||[[Thessaly]], [[Greece]]||before 1200 BC|| founded as ''Trikke'' |- |[[Chalcis]]||[[Mycenaean Greece]]||[[Greece]]|| before 1200 BC||mentioned by [[Homer]] |- |[[Lisbon]] |[[Prehistoric Iberia#Iron Age|Iron Age Iberia]] |[[Portugal]] |ca. 1200 BC |A settlement since the [[Neolithic]]. ''Allis Ubbo'', arguably a [[Phoenicia]]n name, became ''Olissipo(-nis)'' in [[Greek language|Greek]] and [[Latin]] (also ''Felicitas Julia'' after Roman conquest in 205 BC). |- |[[Cádiz]] |[[Prehistoric Iberia#Iron Age|Iron Age Iberia]] |[[Andalusia]], [[स्पेन]] |1100 BC |founded as [[Phoenicia]]n ''Gadir'', "Europe's oldest city"<ref>[http://www.andalucia.com/cities/cadiz.htm andalucia.com]; [http://www.independent.co.uk/news/world/europe/europes-oldest-city-is-found-394505.html The Independent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925190210/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/europes-oldest-city-is-found-394505.html |date=2015-09-25 }}</ref> |- |[[Patras]]||[[Mycenaean Greece]]||[[Greece]]||ca. 1100 BC||founded by [[Patreus]] |- |[[वाराणसी]] |[[भारत]] |[[उत्तर प्रदेश]], [[भारत]] |ca. 1200-1000 BC<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/623248/Varanasi Britannica]: "by the 2nd millennium BC"</ref> |[[लोह युग भारत|लोह युग]] foundation ([[Painted Grey Ware culture]]). |- |[[Xi'an]] || [[Bronze Age China]] || [[Shaanxi]], [[People's Republic of China|PRC]] || ca. 1100 BC || |- |[[Chios (town)|Chios]] || [[Chios]] || [[North Aegean]], [[Greece]] || ca. 1100 BC || |- |[[Gaza City]] || [[Levant]] || [[Gaza Strip]] || ca. 1000 BC || While evidence of habitation dates back at least 5,000 years, it is said to be continuously inhabited for a little more than 3,000 years.<ref name=Dumper>{{स्रोत पुस्तक|title=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia|first1=Michael|last1=Dumper|first2=Bruce E.|last2=Stanley|first3=Janet L.|last3=Abu-Lughod|प्रकाशक=ABC-CLIO|वर्ष=2007|ISBN=1576079198, 9781576079195|पृष्ठ=155}}</ref><ref name=Rimal>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.rimalbooks.com/life-the-crossroads-new-edition-p-559.html|title=Life at the Crossroads [New Edition]: A History of Gaza|प्रकाशक=Rimal Books|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-01-24|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225201138/https://rimalbooks.com/life-the-crossroads-new-edition-p-559.html|url-status=dead}}</ref> |- |[[Mytilene]] || [[Lesbos Island|Lesbos]] || [[North Aegean]], [[Greece]] || 10th century BC || |- |[[Anuradhapura]] || [[Rajarata]] || [[North Central Province]], [[श्रीलंका]] || 10th century BC{{Citation needed|date=January 2010}} || |- |[[Pula]] |[[Istria]] |[[Croatia]] |10th century BC{{Dubious|date=January 2010}} | The city's earliest recorded{{By whom|date=January 2010}} permanent habitation dates back to the 10th century BC (Ivelja-Dalmatin 200).{{Verify credibility|date=January 2010}}<ref>Ivelja-Dalmatin, Ana (2009). Pula. Tourist Monograph. 2005-2009, page 7</ref> |- |[[Zadar]] |[[Liburnia]] |[[Croatia]] |9th century BC{{Dubious|date=January 2010}} | based on archaeological evidence, according to Suić (1981){{Dubious|date=January 2010}}.<ref>M. Suić, Prošlost Zadra I, Zadar u starom vijeku, Filozofski fakultet Zadar, 1981</ref> |- |[[Nin]] |[[Liburnia]] |[[Croatia]] |9th century BC]]{{Dubious|date=January 2010}} | based on archaeological evidence, according to www.nin.hr.{{Verify credibility|date=January 2010}}[http://www.nin.hr/hr/povijest.html] |- |[[नेपल्स]] |[[Magna Graecia]] |[[इटली]] |8th century BC<ref name="greeknaples">{{स्रोत बातमी|दुवा=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Greek_Naples.html|प्रकाशक=Faculty.ed.umuc.edu|title=Greek Naples|date=8 January 2008|accessdate=2010-04-06|archive-date=2011-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110611095615/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Greek_Naples.html|url-status=dead}}</ref> | founded as ''Parthenope''. |- |[[Hamadan]] (As [[Ecbatana]]) || [[Median Empire]] || [[Iran]] || ca. 800 BC <ref>International dictionary of historic places By Trudy Ring, Robert M. Salkin, K. A. Berney, Paul E. Schellinger</ref> || |- | [[Yerevan]] (as Erebuni)|| [[Urartu]] || [[Armenia]] || ca. 800 BC<ref name="SAE">{{hy icon}} Baghdasaryan A., Simonyan A, et al. ''«Երևան»'' (Yerevan). [[Soviet Armenian Encyclopedia]]. vol. iii. Yerevan, Armenian SSR: [[Armenian Academy of Sciences]], 1977, pp. 548-564.</ref> || |- |[[उज्जैन]] (As [[अवंती]]) || [[माळवा]] || [[भारत]] || ८०० इ.स..पू.<ref>http://www.भारतsite.com/madhyapradesh/ujjain/history.html{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> || [[७०० इ.स.पू.]] मध्ये [[अवंती (भारत)|अवंती]]ची राजधानी म्हणून उदयास आले. [[भारत]] देशाची दुसऱ्या शहरीकरीकरणाच्या लहरीत [[६०० इ.स.पू]] प्रगती झाली. |- |[[रोम]] || [[Latium]] || [[Lazio]], [[इटली]] || [[७५३ इ.स.पू.]] || [[१००० इ.स.पू.]]पासून नेहमी गजबजलेले.; इ.स.पू. ९ व्या शतकात चरावाहांचे खेडे म्हणून माहितीत.; हे सुद्धा पहा [[History of Rome]] and [[Founding of Rome]]. |- |[[Corfu (city)|Corfu]], ''Kerkyra'' || [[Corfu]] || [[Ionian Islands]], [[Greece]] || [[700 BC]] || |- |[[समरकंद]] || [[Sogdiana]] || [[उझबेकिस्थान]] || [[७०० इ.स.पू.]] || |- |[[इस्तंबूल]]/[[बायझेन्टियम]] || [[Thrace]] [[Anatolia]] || [[Turkey]] || [[685 BC]] Anatolia [[667 BC]] Thrace || Neolithic site dated to 6400 BC, over port of Lygos by Thracians circa 1150 BC |- |[[Durrës]] || [[Illyria]] || [[Albania]] || [[627 BC]] || Founded<ref>An Inventory of Archaic and Classical Poleis: An Investigation Conducted by The Copenhagen Polis Centre for the Danish National Research Foundation by Mogens Herman Hansen,2005,page 330,"Epidamnos was founded in either 627 or 625 (Hieron. Chron"</ref> by settlers from [[Corcyra]] & [[Corinth]] as [[Epidamnos]] |- |[[Stara Zagora]] || [[Thrace]] || [[Bulgaria]] || [[342 BC]] || It was called Beroe in ancient times and was founded by [[Phillip II of Macedon]]<ref>Women and slaves in Greco-Roman culture: differential equations by Sandra Rae Joshel, Sheila Murnaghan,1998,page 214,"Philip II founded cities at Beroe, Kabyle, and Philippopolis in 342/1, and Aegean-style urban life began to penetrate Thrace."</ref><ref>Late Roman villas in the Danube-Balkan region by Lynda Mulvin,2002,page 19,"Other roads went through Beroe (founded by Philip II of Macedon) "</ref><ref>Philip of Macedon by Louïza D. Loukopoulou,1980,page 98,"Upriver in the valley between the Rhodope and Haimos Philip founded Beroe (Stara Zagora) and Philippolis (Plovdiv)."</ref><ref>The cities in Thrace and Dacia in late antiquity: (studies and materials)‎ by Velizar Iv Velkov,1977,page 128,"Founded by Philipp 11 on the site of an old Thracian settlement, it has existed without interruption from that time."</ref>, although a Thracian settlement neolithic inhabitation have been discovered as well. |- |[[Varna]] || [[Thrace]] || [[Bulgarian Black Sea Coast]], [[Bulgaria]] || [[585 BC]] - [[570 BC]] || founded<ref>An Inventory of Archaic and Classical Poleis: An Investigation Conducted by The Copenhagen Polis Centre for the Danish National Research Foundation by Mogens Herman Hansen,2005,page 936,</ref> as [[Odessos]] by settlers from [[Miletus]] |- |[[Kavala]] || [[Macedonia (ancient kingdom)|Macedonia]] || [[Greece]] || [[6th century BC]] || founded as '''''Neapolis''''' |- |[[Edessa, Greece]]||[[Macedonia (ancient kingdom)|Macedonia]]|| [[Greece]]|| before the [[6th century BC]]|| capital of Macedonia up to 6th century BC |- |[[Mangalia]] || [[Dacia]] || [[Romania]] || [[6th century BC]] || founded as '''''Callatis''''' |- |[[Constanţa]] || [[Dacia]] || [[Romania]] || [[6th century BC]] || founded as '''''Tomis''''' |- |- |[[Mantua]] || [[Po Valley]] || [[Lombardy]], [[Italy]] || [[6th century BC]] || Village settlement since ca. 2000 BC; became an [[Etruscan civilization|Etruscan]] city in the 6th century BC. |- |[[Herat]] || [[Aria]] || [[Herat Province]], [[Afghanistan]] || ca. 550 BC{{Citation needed|date=September 2009}} || The city is dominated by the remains of a citadel constructed by [[Alexander the Great]]. |- |[[दिल्ली]] || [[कुरु राजधानी|कुरु]] || [[भारत]] || ५०० इ.स.पू.<ref>[http://books.google.com/books?id=gSupaU3vVacC&pg=PA249&lpg=PA249&dq=delhi+continuously+inhabited&source=web&ots=Cq2KBU2l5_&sig=7u8ayI-C9NSfqv-_PAjQEX5SNIo&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=4&ct=result#PPA250,M1 City Walls: The Urban Enceinte in Global Perspective, by James D. Tracy, University of Minnesota Center for Early Modern History] Cambridge University Press, 2000, ISBN 9780521652216</ref> || इ.स.पू.च्या सुरुवातीच्या शतकांपासूनचे शहर, ११ व्या शतकापासून शहरात मानवी वस्तीचे संकेत हे सुद्धा पहा [[History of Delhi]]. |- |[[मदुरै]] || [[पांडियन राज्य]] || [[तमिळनाडू]], [[भारत]] || ५०० इ.स.पू.{{Citation needed|date=September 2009}} || |- |[[बिजिंग]] (as ''Ji, Yanjing'') || [[Yan (state)|Yan]] || [[चीनी जनवादी प्रजातंत्र|चीन]] || इ.स.पू.५०० {{Citation needed|date=September 2008}} |- |[[इफे]] || || [[Osun State]], [[Nigeria]] || ca. 500 BC{{Citation needed|date=September 2009}} || |- |[[पाटना]] || [[मगध]]|| [[बिहार]], [[भारत]] || ४९० इ.स.पू.<ref name="irows.ucr.edu">http://irows.ucr.edu/cd/courses/compciv/citypops4000.txt</ref> || |- |[[वैशाली]] || [[मगध]]|| [[बिहार]], [[भारत]] || 500 BC<ref name="irows.ucr.edu"/> || |- |राजग्रह ([[राजगिर]])|| [[मगध]]|| [[बिहार]], [[भारत]] || इ.स.पू. ६००<ref>The estimated year Sravasti was surpassed by Rajagriha is not given in Chandler and Fox’s list{{Citation needed|date=September 2009}} (pp. 362-364).</ref>|| |- |[[Serres]] || [[Macedonia (ancient kingdom)|Macedonia]]|| [[Greece]] ||[[5th century BC]] || first mentioned in the 5th century BC as '''''Siris''''' |- |[[Lamia (city)]]||[[Greece]]||[[Greece]]||before the [[5th century BC]]|| first mentioned 424 BC |- |[[Veria]] || [[Macedonia (ancient kingdom)|Macedonia]]|| [[Greece]] || ca. [[432 BC]]|| first mentioned by [[Thucydides]] in 432 BC |- |[[Rhodes (city)|Rhodes]] || [[Rhodes]], [[Aegean Sea]] || [[Dodecanese]], [[Greece]] || ca. [[408 BC]]|| |- |[[बेलग्रेड]] || [[Illyria]] || Serbia || [[400 BC]] || [[Vinča culture]] prospered around Belgrade in the 6th millennium BC |- |[[थेसालोनिकी]] ||[[Macedonia (ancient kingdom)]]||[[Greece]]||[[315 BC]]||founded as a new city in the same place of the older city [[Therma|Therme]]. |- |[[Berat]] || [[Macedonia (ancient kingdom)]] || [[Albania]] || [[314 BC]] || Founded<ref>Epirus: the geography, the ancient remains, the history and topography of ... by Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond,"founded Antipatreia in Illyria at c. 314 BC"</ref> by [[Cassander]] as [[Antipatreia]] |- | [[ग्वांग्झू]] (Canton) || [[Han Dynasty]] || [[Guangdong]], [[People's Republic of China|PRC]] || [[214 BC]]{{Citation needed|date=September 2008}} || |- | [[झुरिच]] ([[Lindenhof]]) || [[Gaul]] || [[स्वित्झर्लंड]] || ca. 50 BC || lakeside settlement traces dating to the Neolithic. |- | [[Trier]] || [[Gallia Belgica]] || [[जर्मनी]] || 30 BC || [[:de:Älteste Stadt Deutschlands|Oldest city in जर्मनी]]. |- | [[Nijmegen]] || [[Germania Inferior]] || [[Netherlands]] || 19 BC || [[:nl:Oudste stad van Nederland|Oldest city in the Netherlands]]. |- | [[Chur]] || [[Raetia Prima]] || [[Grisons]], [[स्वित्झर्लंड]] || 15 BC || habitation since the 4th millennium BC ([[Pfyn culture]]). |- | [[Solothurn]] || [[Gaul]] || [[स्वित्झर्लंड]] || c. 20 AD|| Evidence of pre-Roman, Celtic settlement; newly founded by the Romans between 14 – 37 AD, called the "oldest city in Gaul besides Trier" in a verse on the city's clock tower. |- | [[लंडन]] || [[Roman Britain|Britannia]] || [[ग्रेटब्रिटन]] || ४३ इ.स. || |- |[[व्हेर्दुन]]||[[Lotharingia]]||[[फ्रांस]]||4th century||seat of the bishop of Verdun from the 4th century, but populated earlier |- |[[प्राग]] || [[Bohemia]] || [[Czech Republic]] || ca. 6th century || The first written record dates back to the 10th century <ref>[[Abraham ben Jacob]]</ref>. |- |[[Ioannina]]||[[Byzantine Empire]]||[[Greece]]||founded by emperor [[Justinian I]] |- |[[क्राकोव]] ([[Wawel Hill]]) || [[Galicia (Central Europe)|Galicia]] || [[Poland]] || 7th c.<ref>[http://www.wawel.krakow.pl/en/druk.php?op=3 wawel.krakow.pl]</ref> || The first written record dates back to the 10th century. |- |[[पालेंबंग]] || [[Srivijaya]] || [[Indonesia]] || ca. 600 || oldest city in the Malay Archipelago, capital of the [[Srivijaya]] empire. |- |[[इफे]] || || [[Osun State]], [[Nigeria]] || ca. 8th century{{Citation needed|date=October 2008}}{{Dubious|date=November 2008}} || earliest traces of habitation date to the 4th century BC.{{Citation needed|date=October 2008}} |- |[[Århus]] || || [[Denmark]] || ca. 700 || oldest city in Scandinavia. |- | [[Djenné]] || || [[Mali]] || ca. [[800]] || oldest known city in [[sub-Saharan Africa]]<ref>"Heaven on Earth: Islam", November 23, 2004 video documentary, History Channel. Producer/director, Stephen Rooke. Scriptwriter/host: Christy Kenneally</ref> |- |[[Heraklion]]||[[Crete]]||[[Greece]]|| [[824]]||founded by the [[Saracens]] |- |[[डब्लिन]] || [[Ireland]] || [[Republic of Ireland]] || 841 || |- |[[रेक्याविक]] || [[Iceland]] || [[Iceland]] || ca. 871 [http://www.reykjavik871.is/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170708163418/http://www.reykjavik871.is/ |date=2017-07-08 }} || |- |[[Tønsberg]] || [[Norway]] || [[Norway]] || ca. 871 || oldest city in Norway. |- |[[Tondo]], [[Manila]] || [[Kingdom of Tondo]] || [[Philippines]] || 900<ref name=pdi>{{स्रोत बातमी |पहिलेनाव=|आडनाव=|title=Expert on past dies; 82 |दुवा=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20081021-167699/Expert-on-past-dies-82 |कृती=[[Philippine Daily Inquirer]]|प्रकाशक=|date=2008-10-21 |अ‍ॅक्सेसदिनांक=2008-11-17}}</ref> || oldest known settlement in the Philippines as documented by the [[Laguna Copperplate Inscription]]; when the [[Spanish people|Spanish]], led by [[Miguel Lopez de Legazpi]], arrived, it was still inhabited and led by at least one [[Rajah Lakan Dula|datu]]. |- |[[Skara]] || || [[स्वीडन]] ||988 || |- |[[Lund]] || [[Denmark]] || [[स्वीडन]] || ca. 990 [http://www.lund.se/templates/Page____21316.aspx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211150018/http://www.lund.se/templates/Page____21316.aspx |date=2012-02-11 }} || |} ==सध्याचे (वर्तमान)जग== {{See|List of American cities by year of foundation}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- ! नाव ! देश ! स्थापना ! class="unsortable" | नोंद |- |[[तिकुल]] |[[मेक्सिको]] | [[इ.स.पू.चे ७ वे शतक]] | उत्तर व दक्षिण अमेरिकेतील सतत वस्ती असलेली सगळ्यात जुनी वसाहत |- |[[चोलुला]] |[[मेक्सिको]] | [[इ.स.पू.चे २ रे शतक]] (अंदाजे) |[[Cholula (Mesoamerican site)|Pre-Columbian Cholula]] grew from a small village to a regional center during the 7th century. |- |[[अकोमा पेब्लो]] आणि [[ताओस पेब्लो]], [[न्यू मेक्सिको]] |[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] | [[इ.स. १०७५]] (अं) | |- |[[ओरैबी, ॲरिझोना]] |[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] | [[इ.स. ११००]] (अं) | |- |[[मेक्सिको सिटी]] |[[मेक्सिको]] | [[इ.स. १३२५]] |Founded as [[Tenochtitlan]] by the [[Mexica]]. Named changed to Ciudad de Mexico ([[Mexico City]]) or Mexico-Tenochtitlan after the Spanish conquest of the city in [[1521]]. Several other [[pre-Columbian]] towns such as [[Azcapotzalco]], [[Tlatelolco]], [[Xochimilco]] and [[Coyoacan]] have been engulfed by the growing metropolis and are now part of modern [[Mexico City]]. |- |[[सांतो दॉमिंगो]] |[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]] | [[इ.स. १४९६]] | [[नवे जग|नवीन जगातील]] सगळ्यात जुनी युरोपीय वसाहत |- |[[सान हुआन, पोर्तो रिको|सान हुआन]] |[[पोर्तो रिको]] |[[इ.स. १५०८]] |Oldest continuously inhabited city in a [[Unincorporated territories of the United States|U.S. territory]] |- |[[नोंब्रे दि दियोस, कोलोन]] |[[पनामा]] |[[इ.स. १५१०]] |Oldest European settlement on the American mainland |- |[[बाराकोआ]] |[[क्यूबा]] |[[इ.स. १५११]] |Oldest European settlement in Cuba |- |[[साओ व्हिसेंते, साओ पाउलो]] |[[ब्राझील]] |[[इ.स. १५३२]] |First Portuguese settlement in South America |- |[[सेंट जॉन्स, न्यू फाउंडलंड आणि लाब्राडोर]] |[[कॅनडा]] |[[इ.स. १५४०]]च्या सुमारास |Oldest city in Canada, and oldest English-speaking city in North America |- |[[सेंट ऑगस्टिन, फ्लोरिडा]] |[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |[[इ.स. १५५६]] |Oldest continuously inhabited European founded city within the [[United States]] |- |[[जेम्सटाऊन, व्हर्जिनिया]] |[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |[[इ.स. १६०७]] |Second oldest successful European founded city in the United States<ref name = "SuccessfulJamestown">After a vote by the House of Burgesses in 1699, it was decided that the Virginia capitol would be moved from the original Jamestown site on the James river to a nearby site 8 miles away that would be free of swamp born illnesses. The original site has since been converted to a national historic park. </ref> |- |[[प्लीमथ, मॅसेच्युसेट्स]] |[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |[[इ.स. १६२०]] |Third oldest continuously inhabited European founded city in the United States<ref name = "ContinuousSantaFe">[[Santa Fe, New Mexico]], which is sometimes cited for this, was abandoned due to Indian raiding from 1680 - 1692, and it's inhabitants did not succeed in living in the area continuously until after 1692. </ref> |- |[[क्वेबेक सिटी]] |[[कॅनडा]] |[[इ.स. १६०८]] |Second oldest city in Canada |- |[[सेंट जॉन न्यू ब्रन्सविक|सेंट जॉन]] |[[कॅनडा]] |[[इ.स. १६३१]] |Third oldest city in Canada |- |[[त्रुआ-रिव्हिएरेस]] |[[कॅनडा]] |[[इ.स. १६३४]] |Fourth oldest city in Canada |- |[[मॉंट्रिआल]] |[[कॅनडा]] |[[इ.स. १६४२]] |Fifth oldest city in Canada |- |[[सिडनी]] |[[ऑस्ट्रेलिया]] |[[इ.स. १७८८]] |Oldest city in Australia |- |[[होबार्ट]] |[[ऑस्ट्रेलिया]] |[[इ.स. १८०३]] |Second oldest city in Australia |} ==चित्रदालन== <gallery perrow="3" widths="220px"> Image:Aleppo 03.jpg|[[ऍलेप्पो]], [[सीरिया]] Image:Acropolis from south-west.jpg|[[अथेन्स]], [[ग्रीस]] Image:Beirutcity.jpg|[[बैरुत]], [[लेबेनॉन]] Image:ByblosPort.jpg|[[बॅब्लॉस]], [[लेबेनॉन]] File:Cadiz06.jpg|[[कादिझ]], [[स्पेन]] Image:Damascus by night.JPG|[[दमास्कस]], [[सीरिया]] Image:Yaffo Sarahiya house.JPG|[[जाफ्फा]], [[इस्रायल|इस्त्राएल]] Image:Jerusalem Dome of the rock BW 14.JPG|[[जेरूसलेम]], [[इस्रायल|इस्त्राएल]]-[[फिलिस्तीन]] Image:Dsc 1150 Mantua.jpg|[[मांटुआ]], [[इटली]] Image:Varanasiganga.jpg|[[वाराणसी]], [[भारत]] Image:Madurai, India.jpg|[[मदुरै]], [[भारत]] Image:South Sumatra, Palembang, Ampera bridge.jpg|[[पालेम्बांग]], [[इंडोनेशिया]] Image:XiAn CityWall DiLou.jpg|[[झियान]], [[चीन]] Image:Yerevan-sunset.jpg|[[येरेवान]], [[आर्मेनिया]] Image:Manila by night.jpg|[[मनिला]], [[फिलिपिन्स]] </gallery> ==संदर्भदुवे == {{संदर्भयादी|2}} *Aldred, Cyril (1998). ''The Egyptians''. Thames and Hudson: London. *Overy et al. (1999). ''The Times History of The World: New Edition''. Times Books/Harper-Collins: London. ==हेसुद्धा पहा== *[[ऐतिहासिक नगरे]] *[[Cities of the Ancient Near East]] *[[Historical urban community sizes]] *[[List of American cities by year of foundation]] (includes ancient native sites) m64jijq1djuy9avj56m8eere5rcc0yh 10 149753 2725711 1525330 2026-10-24T15:53:45Z Koolkrazy 1591 2725711 wikitext text/x-wiki ==वापर== <div style="width:250px; background:#dddddd; border:1px solid black; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre><nowiki> {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= |चित्र= |चित्र शीर्षक= |राष्ट्रीयत्व= |जन्म तारीख= |जन्म ठिकाण= |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= |संघ= |एकूण स्पर्धा= |एकूण अजिंक्यपदे= |एकूण विजय= |एकूण पोडियम= |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌= |एकूण पोल पोझिशन= |एकूण जलद फेऱ्या= |पहिली शर्यत= |पहिला विजय= |अखेरची विजय= |अखेरची शर्यत= |अखेरचा हंगाम= |}} </nowiki></pre> </div> ==उदाहरण सद्य चालक: [[सेबास्टियान फेटेल]]== <div style=" background:#dddddd; border:1px solid black; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= सेबास्टियान फेटेल |चित्र=Sebastian_Vettel_2012_Bahrain_GP.jpg |चित्र शीर्षक=२०१२ [[बहरैन ग्रांप्री]] दरम्यान फेटेल |राष्ट्रीयत्व=GER |जन्म तारीख={{birth date and age|1987|7|3}} |जन्म ठिकाण=हेप्पनहाइम, [[हेसेन]], [[पश्चिम जर्मनी]] |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= |संघ= |एकूण स्पर्धा=१२० |एकूण अजिंक्यपदे=४ ({{एफ.१|२०१०}}, {{एफ.१|२०११}}, {{एफ.१|२०१२}}, {{एफ.१|२०१३}}) |एकूण विजय=३९ |एकूण पोडियम=६२ |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌=१,४५१ |एकूण पोल पोझिशन=४५ |एकूण जलद फेऱ्या=२२ |पहिली शर्यत=[[२००७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] |पहिला विजय=[[२००८ इटालियन ग्रांप्री]] |अखेरची विजय=[[२०१२ भारतीय ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत=[[२०१३ ब्राझिलियन ग्रांप्री]] |अखेरचा हंगाम={{एफ.१|२०१३}} |}} <pre> {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= सेबास्टियान फेटेल |चित्र=Sebastian_Vettel_2012_Bahrain_GP.jpg |चित्र शीर्षक=२०१२ [[बहरैन ग्रांप्री]] दरम्यान फेटेल |राष्ट्रीयत्व=GER |जन्म तारीख={{birth date and age|1987|7|3}} |जन्म ठिकाण=हेप्पनहाइम, [[हेसेन]], [[पश्चिम जर्मनी]] |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= |संघ= |एकूण स्पर्धा=१२० |एकूण अजिंक्यपदे=४ ({{एफ.१|२०१०}}, {{एफ.१|२०११}}, {{एफ.१|२०१२}}, {{एफ.१|२०१३}}) |एकूण विजय=३९ |एकूण पोडियम=६२ |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌=१,४५१ |एकूण पोल पोझिशन=४५ |एकूण जलद फेऱ्या=२२ |पहिली शर्यत=[[२००७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] |पहिला विजय=[[२००८ इटालियन ग्रांप्री]] |अखेरची विजय=[[२०१२ भारतीय ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत=[[२०१३ ब्राझिलियन ग्रांप्री]] |अखेरचा हंगाम={{एफ.१|२०१३}} |}} </pre> </div> <br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/> ==उदाहरण - माजी चालक: [[आयोर्तों सेना]]== <div style=" background:#dddddd; border:1px solid black; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव=आयोर्तों सेना |चित्र=Ayrton Senna Imola 1989 Cropped.jpg |चित्र शीर्षक=१९८९ सान मारिनो ग्रांप्रीदरम्यान सेना |राष्ट्रीयत्व=BRA |जन्म तारीख={{birth date|1960|3|21}} |जन्म ठिकाण=[[साओ पाउलो]], [[ब्राझील]] |मृत्यू‌ तारीख={{death date and age|1994|5|1|1960|3|21|df=y}} |मृत्यू‌ ठिकाण=[[बोलोन्या]], [[इटली]] |कार्यकाळ={{एफ.१|१९८४}}–{{एफ.१|१९९४}} |संघ=टोलेमान, [[लोटस एफ१|लोटस]], [[मॅकलारेन]], [[विल्यम्स एफ१|विल्यम्स]] |एकूण स्पर्धा=१६२ |एकूण अजिंक्यपदे=३ ({{एफ.१|१९८८}}, {{एफ.१|१९९०}}, {{एफ.१|१९९१}}) |एकूण विजय=४१ |एकूण पोडियम=८० |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌=६१० |एकूण पोल पोझिशन=६५ |एकूण जलद फेऱ्या=१९ |पहिली शर्यत=[[१९८४ ब्राझिलियन ग्रांप्री]] |पहिला विजय=[[१९८५ पोर्तुगीज ग्रांप्री]] |अखेरची विजय=[[१९९३ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत=[[१९९४ सान मारिनो ग्रांप्री]] |अखेरचा हंगाम={{एफ.१|१९९४}} |}} <pre> {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव=आयोर्तों सेना |चित्र=Ayrton Senna Imola 1989 Cropped.jpg |चित्र शीर्षक=१९८९ सान मारिनो ग्रांप्रीदरम्यान सेना |राष्ट्रीयत्व=BRA |जन्म तारीख={{birth date|1960|3|21}} |जन्म ठिकाण=[[साओ पाउलो]], [[ब्राझील]] |मृत्यू‌ तारीख={{death date and age|1994|5|1|1960|3|21|df=y}} |मृत्यू‌ ठिकाण=[[बोलोन्या]], [[इटली]] |कार्यकाळ={{एफ.१|१९८४}}–{{एफ.१|१९९४}} |संघ=टोलेमान, [[लोटस एफ१|लोटस]], [[मॅकलारेन]], [[विल्यम्स एफ१|विल्यम्स]] |एकूण स्पर्धा=१६२ |एकूण अजिंक्यपदे=३ ({{एफ.१|१९८८}}, {{एफ.१|१९९०}}, {{एफ.१|१९९१}}) |एकूण विजय=४१ |एकूण पोडियम=८० |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌=६१० |एकूण पोल पोझिशन=६५ |एकूण जलद फेऱ्या=१९ |पहिली शर्यत=[[१९८४ ब्राझिलियन ग्रांप्री]] |पहिला विजय=[[१९८५ पोर्तुगीज ग्रांप्री]] |अखेरची विजय=[[१९९३ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत=[[१९९४ सान मारिनो ग्रांप्री]] |अखेरचा हंगाम={{एफ.१|१९९४}} |}} </pre> </div> <includeonly> <!-- ADD CATEGORIES BELOW THIS LINE --> [[वर्ग:फॉर्म्युला वन मार्गक्रमण साचे]] <!-- ADD INTERWIKIS BELOW THIS LINE --> </includeonly> fhnxj9yc4v2ms9koh0vd9sz0ll61vl2 0 159188 2725896 2721365 2026-10-25T07:08:09Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725896 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|भारतीय गणित|भारतीय गणित (निःसंदिग्धीकरण)|}} {{भाषांतर}} [[भारतीय उपखंड|भारतीय उपखंडात]] [[गणित|गणिताची]] सुरुवात वैदिक पूर्व ते उत्तर वैदिक काळातील (सुमारे इ. स. पू. ७००० - इ. स. २००) [[यजुर्वेद]], [[शतपथ ब्राह्मण]] व [[शुल्बसूत्र|शुल्ब सूत्रे]] इत्यादी ग्रंथांमध्ये प्राथमिक स्वरूपांत झाली. यजुर्वेद संहितेमधून आज प्रचलित असलेल्या [[दशमान पद्धत|दशमान पद्धतीचा]] उगम झाला. [[गणित|गणिताच्या]] दृष्टीने [[शुल्बसूत्र|शुल्ब सूत्रांस]] विशेष महत्त्व देता येईल. [[शुल्बसूत्र|शुल्ब सूत्रे]] हे [[बौधायन]], [[मानव]], [[आपस्तंब]] व [[कात्यायन]] यांनी इ. स. पू. ८०० ते इ. स. पू. ३०० च्या सुमारास लिहिली आहेत. या सूत्रांमध्ये [[भूमिती]], [[बौधायनचा सिद्धान्त]] ([[पायथागोसचा सिद्धान्त]]), [[बौधायनची त्रिके]] ([[पायथागोसची त्रिके]]), [[π|पाय (π)]]ची ३.१४ ही किंमत आणि संख्यांचे [[वर्गमूळ]] या विषयांवर चर्चा केलेली आढळते. [[पाणिनी]] या संस्कृत व्याकरणकाराने त्यांच्या ग्रंथात [[बुलियन लॉजिक]] आणि [[कंटेक्स्ट फ्री ग्रामर]] यांचा प्रथमत: उपयोग केलेला आढळतो. त्यांना [[बॅकस-नौर फॉर्म]] (BNF)चा अग्रदूत मानले जाते. [[छंदशास्त्र|छंदशास्त्रावरच्या]] लेखनात [[मेरु प्रस्तार]], [[द्विपद प्रमेय]], [[पिङ्गल संख्या]] आणि <math> 2^n </math>ची [[कॉंबिनेटरियल आयडेंटिटी]] याबद्दल [[पिङ्गल]] या संगीत तज्ज्ञाला बरेचसे ज्ञात होते असे आढळून येते. भारतीय [[गणित|गणिताच्या]] दृष्टीने [[मध्ययुग|मध्ययुगीन कालखंड]] (इ.स. ४०० ते इ. स. १६००) हा विशेष म्हणता येईल. आज उपयोगात येणारी [[दशमान पद्धत]] [[मध्ययुगीन भारत|मध्ययुगीन भारतात]] शोधली गेली. भारतीय गणित तज्ज्ञांनी [[शून्य|शून्याचा]] एक संख्या म्हणून प्रथमत: अभ्यास केला. मध्ययुगीन कालखंडात [[पहिला आर्यभट]], [[आचार्य वराहमिहिर]], [[आचार्य ब्रह्मगुप्त]], [[पहिला भास्कराचार्य]], [[आचार्य वीरसेन]], [[महावीर आचार्य]], [[श्रीधराचार्य]], [[मंजुल]], [[दुसरा आर्यभट]], [[आचार्य श्रीपती]], [[नेमीचंद्र सिद्धान्त चक्रवर्ती]], [[दुसरा भास्कराचार्य]], [[संगमग्रामचे माधवाचार्य]], [[ज्येष्ठदेव]] व [[नीलकंठ सोमयाजी]] अशा अनेक [[शास्त्रज्ञ|शास्त्रज्ञांचे]] [[गणित]] व [[खगोलशास्त्र|खगोलशास्त्रात]] मोठे योगदान आहे. ह्या शास्त्रज्ञांनी [[π|पाय (π)]]ची किंमत, [[दशमान पद्धत]], [[शून्य]], [[ऋण संख्या]], [[अनंत]], [[अंकगणित]], [[बीजगणित]], [[क्षेत्रमिती]], [[भूमिती]], [[त्रिकोणमिती]], [[त्रिकोणमितीय चलने]] व त्यांचे तक्ते, [[क्षेत्रमिती]], [[वर्ग समीकरण|वर्ग व घन समीकरणे]], [[डायोफॅंटाईन समीकरणे]], [[कंटिन्यूड फ्रॅक्शन्स]], [[घातांक शृंखला]], [[अनंतांश कॅलक्युस]] आणि [[विभेदीय]] व [[समाकलनीय]] [[कॅलक्युलस|कॅलक्युलसची]] प्रारंभिक संकल्पना ह्या गणितीय विषयांवर; तर [[सौर मंडळ|सौर मंडळाची]] [[सूर्य केन्द्रीयता]], पृथ्वीचा [[परिवलन]] व [[परिभ्रमण]] काल, [[सूर्योदयाचे समीकरण]], [[चंद्राचे वर्धमान]], [[सूर्यग्रहण]], [[चंद्रग्रहण]], [[ग्रहांचे परागमन]], फिरते [[ग्रहगोलीय अक्षांश]], [[ग्रहांचे परस्पर सबंध]], [[ग्रहांचे ताऱ्यांशी सबंध]] आणि [[गुरुत्वाकर्षण|गुरुत्वाकर्षणाची]] प्रारंभिक संकल्पना ह्या खगोलशास्त्रीय विषयांवर [[संशोधन]] केले."प्रात्यक्षिक शिस्त" म्हणून गणिताचा अभ्यास BC व्या शतकापासून पायथागोरियन लोकांपासून सुरू होतो, ज्यांनी "ग्रीक" या शब्दाची रचना प्राचीन ग्रीक ancient (गणिता) पासून केली होती, ज्याचा अर्थ "शिक्षणाचा विषय" होता. []] ग्रीक गणिताने या पद्धती मोठ्या प्रमाणात परिष्कृत केल्या (विशेषतः निष्ठावान तर्क आणि पुरावांमध्ये गणिताची कडकपणा यांच्या माध्यमातून) आणि गणिताच्या विषयाचा विस्तार केला. []] त्यांनी सैद्धांतिक गणितामध्ये अक्षरशः कोणतेही योगदान दिले नसले तरी, प्राचीन रोमी लोक सर्वेक्षण, स्ट्रक्चरल अभियांत्रिकी, यांत्रिकी अभियांत्रिकी, बुककीपिंग, चंद्र आणि सौर दिनदर्शिका तयार करणे, तसेच कला व हस्तकला यांमध्ये गणितांचा उपयोग करीत असत. चिनी गणिताने प्लेस व्हॅल्यू सिस्टम आणि नकारात्मक क्रमांकाचा प्रथम वापर यासह प्रारंभिक योगदान दिले. []] []] हिंदु-अरेबिक अंक प्रणाली आणि त्याच्या कारवायांचा उपयोग करण्याचे नियम, जगभरात आज वापरल्या जाणाऱ्या, पहिल्या शतकातील एडीच्या काळात विकसित झाले आणि मुहम्मद इब्न मसा यांच्या कार्याद्वारे इस्लामिक गणिताद्वारे पाश्चात्य जगात प्रसारित केले गेले. अल-ख्वरीझ्मा. []] []] इस्लामिक गणिताने यामधून या संस्कृतींना ज्ञात गणिताचा विस्तार व विस्तार केला. [१०] मेक्सिको आणि मध्य अमेरिकेच्या माया सभ्यतेने विकसित केलेले गणित ही या परंपरांपेक्षा स्वतंत्र परंतु स्वतंत्र आहे, जिथे शून्या ही संकल्पनेला माया अंकांमध्ये प्रमाणित प्रतीक दिले गेले. ==इतिहासपूर्व कालखंड== ==वैदिक पूर्व ते उत्तर वैदिक कालखंड (इ. स. पू. ७००० - इ. स. पू. २००)== {{पहा । वेद| वेदांगे}} ===यजुर्वेद (सुमारे इ. स. पू. ७००० - इ. स. पू. १५००)=== ===शतपथ ब्राह्मण (सुमारे इ. स. पू. ८०० - इ. स. पू. ६००)=== ===शुल्ब सूत्रे (सुमारे इ. स. पू. ८०० - इ. स. पू. ३००)=== {{पहा । शुल्ब सूत्रे}} ::<math>\sqrt{2} = 1 + \frac{1}{3} + \frac{1}{3\cdot4} - \frac{1}{3\cdot 4\cdot 34} \approx 1.4142156 \ldots</math> ::<math>\sqrt{2} = 1 + \frac{24}{60} + \frac{51}{60^2} + \frac{10}{60^3} = 1.41421297.</math> ====बौधायन (इ. स. पू. ८०० च्या सुमारास)==== ====मानव (सुमारे इ. स. पू. ७५० - इ. स. पू. ६९०)==== ====अपस्तंब (सुमारे इ. स. पू. ४५० - इ. स. पू. ३५०)==== ====कात्यायन (इ. स. पू. ३०० च्या सुमारास)==== ===पाणिनी (इ. स. पू. ४०० च्या सुमारास)=== An important landmark of the Vedic period was the work of [[Sanskrit grammarian]], {{IAST|[[Pāṇini]]}} (c. 520–460 BCE). His grammar includes early use of [[Boolean logic]], of the [[Null function|null]] operator, and of [[context free grammar]]s, and includes a precursor of the [[Backus–Naur form]] (used in the description [[programming languages]]).टिपोनोमेट्रिक फंक्शन्सची पहिली टेबल्स हिप्परकस (सी .१ 90 ० - सी .१२० बीसीई) आणि मेनेलास (सी. –०-११40० सीई) यांनी बनविली होती, परंतु त्या गमावल्या गेल्या. टॉलेमीच्या अस्तित्वातील टेबलसह (इ. सी. - ० - सी .१6868 CE सीई), ते सर्व जीवांचे सारण्या होते, अर्ध्या जीवांचे नव्हे, म्हणजे साइन फंक्शनचे. [१] भारतीय गणितज्ञ आर्यभान (सा.यु. 47 47–-–50०) यांनी तयार केलेले टेबल आतापर्यंतचे पहिले साईन टेबल मानले जाते. [१] अर्याभासाचे टेबल प्राचीन भारतातील मानक साईन टेबल राहिले. या टेबलाची अचूकता सुधारण्यासाठी सतत प्रयत्न होत राहिले. संगमाग्रमाच्या माधव (सी .१5050० - सी .१25२)) आणि माधव यांनी साईन टेबलाचे टॅब्युलेशन साईन आणि कोसाइन फंक्शन्सच्या पॉवर सिरीजच्या विस्ताराचा शोध लावला ===पिङ्गल (इ. स. पू. २०० च्या सुमारास)=== ==जैन गणित (इ. स. पू . ४०० - इ. स. २००)== ==मौखिक परंपरा== ===लक्षात ठेवण्याची शैली=== <center> '''word1word2, word2word1, word1word2; word2word3, word3word2, word2word3; ...'''</center> ===सूत्र शैली=== ==लिखित परंपरा : गद्य भाष्य== ==अंक व दशमान पद्धत== ==बख्शाली पर्णलेख== ==पूर्व मध्ययुगीन कालखंड (इ. स. ४०० - इ. स. १३००)== ===सूर्य सिद्धान्त (इ. स. ४०० च्या सुमारास)=== *Sine (''[[Jya]]''). *Cosine (''[[Kojya]]''). *[[Inverse sine]] (''Otkram jya''). *[[Tangent (trigonometric function)|Tangent]]. *[[Cosecant|Secant]]. ===पहिला आर्यभट (इ. स. ४७६ - इ. स. ५५०)=== ;त्रिकोणमिती: (हे सुद्धा पहा : [[Aryabhata's sine table]]) *Introduced the [[trigonometric function]]s. *Defined the sine (''[[jya]]'') as the modern relationship between half an angle and half a chord. *Defined the cosine (''[[kojya]]''). *Defined the [[versine]] (''[[utkrama-jya]]''). *Defined the inverse sine (''otkram jya''). *Gave methods of calculating their approximate numerical values. *Contains the earliest tables of sine, cosine and versine values, in 3.75° intervals from 0° to 90°, to 4 decimal places of accuracy. *Contains the trigonometric formula sin(''n'' + 1)''x'' − sin ''nx'' = sin ''nx'' − sin(''n'' − 1)''x'' − (1/225)sin ''nx''. *[[Spherical trigonometry]]. ;अंकगणित: *[[Continued fraction]]s. ;बीजगणित: *Solutions of simultaneous quadratic equations. *Whole number solutions of [[linear equations]] by a method equivalent to the modern method. *General solution of the indeterminate linear equation . ;गणितीय खगोलशास्त्र: *Accurate calculations for astronomical constants, such as the: **[[सूर्यग्रहण]]. **[[चंद्रग्रहण]]. **The formula for the sum of the [[Cube (algebra)|cubes]], which was an important step in the development of integral calculus.<ref>{{Citation | last1 = Katz | first1 = Victor J. | author-separator =, | author-name-separator= | year = 1995 | title = Ideas of Calculus in Islam and India | url = | journal = Mathematics Magazine | volume = 68 | issue = 3| pages = 163–174 | doi=10.2307/2691411 | postscript = .}}</ref> ===आचार्य वराहमिहिर (इ. स. ५०५ - इ. स. ५८७)=== *<math>\sin^2(x) + \cos^2(x) = 1</math> *<math>\sin(x)=\cos\left(\frac{\pi}{2}-x\right)</math> *<math>\frac{1-\cos(2x)}{2}=\sin^2(x)</math> ===छेदी पंचांग (इ. स. ५९४)=== ===आचार्य ब्रह्मगुप्त (इ. स. ५९७ - इ. स. ६६८)=== [[File:Brahmaguptra's theorem.svg|thumb|right|200px|Brahmagupta's theorem states that ''AF'' = ''FD''.]] ;Brahmagupta's theorem: ;Brahmagupta's formula: <math> A = \sqrt{(s-a)(s-b)(s-c)(s-d)} \, </math> ;Brahmagupta's Theorem on rational triangles: :<math>\ ax^2+bx=c</math> ;Brahmagupta's Identity: <math> \ (x^2-Ny^2)(x'^2-Ny'^2) = (xx'+Nyy')^2 - N(xy'+x'y)^2 </math> ;Lemma (Brahmagupta): If <math>x=x_1,\ \ y=y_1 \ \ </math> is a solution of <math> \ \ x^2 - Ny^2 = k_1, </math> and, <math> x=x_2, \ \ y=y_2 \ \ </math> is a solution of <math> \ \ x^2 - Ny^2 = k_2, </math>, then: :<math> x=x_1x_2+Ny_1y_2,\ \ y=x_1y_2+x_2y_1 \ \ </math> is a solution of <math> \ x^2-Ny^2=k_1k_2</math> ;Theorem (Brahmagupta): <math> \ x^2 - Ny^2 =k </math> has an integer solution for any one of <math> \ k=\pm 4, \pm 2, -1 </math> then Pell's equation: :<math> \ x^2 -Ny^2 = 1 </math> ;Example (Brahmagupta): Find integers <math>\ x,\ y\ </math> such that: :<math>\ x^2 - 92y^2=1 </math> :<math>\ x=1151, \ y=120 </math> ===पहिला भास्कराचार्य (इ. स. ६०० - इ. स. ६८०)=== ===आचार्य वीरसेन (८ वे शतक)=== ===महावीर आचार्य (इ. स. ८५० च्या सुमारास)=== *[[0 (number)|Zero]] *[[Square (algebra)|Squares]] *[[Cube (arithmetic)|Cubes]] *[[square root]]s, [[cube root]]s, and the [[series (mathematics)|series]] extending beyond these * Plane geometry *[[Solid geometry]] *Problems relating to the casting of [[shadows]] *Formulae derived to calculate the area of an [[ellipse]] and [[quadrilateral]] inside a [[circle]]. Mahavira also: *Asserted that the square root of a [[negative number]] did not exist *Gave the sum of a series whose terms are [[square (algebra)|square]]s of an [[arithmetical progression]], and gave empirical rules for area and [[perimeter]] of an ellipse. *Solved cubic equations. *Solved quartic equations. *Solved some [[quintic equation]]s and higher-order [[polynomial]]s. *Gave the general solutions of the higher order polynomial equations: **<math>\ ax^n = q</math> **<math>a \frac{x^n - 1}{x - 1} = p</math> *Solved indeterminate quadratic equations. *Solved indeterminate cubic equations. *Solved indeterminate higher order equations. ===श्रीधराचार्य ( इ. स. ८७० - इ. स. ९३० )=== *A good rule for finding the volume of a [[sphere]]. *The formula for solving [[quadratic equation]]s. *Elementary operations *Extracting square and cube roots. *Fractions. *Eight rules given for operations involving zero. *Methods of [[summation]] of different arithmetic and geometric series, which were to become standard references in later works. ===मंजुल (१० वे शतक)=== === दुसरा आर्यभट (इ. स. ९२० - इ. स. १०००)=== दुसरा आर्यभट्ट यानी सिद्धत्शिरोमनी हा गनितवरिल ग्रंथ लिहिला.त्यातील लिलवती हे प्रकरण प्रसिद्ध आहे. गुरुत्वाकर्षण हे ही आर्यभट्ट यांना न्युटनच्या आधी माहित होते. ===आचार्य श्रीपती (इ. स. १०१९ - इ. स. १०६६) === *General solution of the simultaneous indeterminate linear equation. *[[सूर्यग्रहण]] *[[चंद्रग्रहण]] ===नेमीचंद्र सिद्धांत चक्रवती (इ. स. ११०० च्या सुमारास)=== ===दुसरा भास्कराचार्य (इ. स. १११४ - इ. स. ११८५)=== ;अंकगणित: *Interest computation *Arithmetical and geometrical progressions *Plane geometry *Solid geometry *The shadow of the [[gnomon]] *Solutions of [[combinations]] *Gave a proof for division by zero being [[infinity]]. ;बीजगणित: *The recognition of a positive number having two square roots. *[[Nth root|Surds]]. *Operations with products of several unknowns. *The solutions of: **Quadratic equations. **Cubic equations. **Quartic equations. **Equations with more than one unknown. **Quadratic equations with more than one unknown. **The general form of [[Pell's equation]] using the [[chakravala method|''chakravala'' method]]. **The general indeterminate quadratic equation using the ''chakravala'' method. **Indeterminate cubic equations. **Indeterminate quartic equations. **Indeterminate higher-order polynomial equations. ;भूमिती: *Gave a proof of the [[Pythagorean theorem]]. ;Calculus: *Conceived of [[differential calculus]]. *Discovered the [[derivative]]. *Discovered the [[differential coefficient]]. *Developed differentiation. *Stated [[Rolle's theorem]], a special case of the [[mean value theorem]] (one of the most important theorems of calculus and analysis). *Derived the differential of the sine function. *Computed [[π]], correct to five decimal places. *Calculated the length of the Earth's revolution around the Sun to 9 decimal places. ;त्रिकोणमिती: *Developments of [[spherical trigonometry]] *The trigonometric formulas: **<math>\ \sin(a+b)=\sin(a) \cos(b) + \sin(b) \cos(a)</math> **<math>\ \sin(a-b)=\sin(a) \cos(b) - \sin(b) \cos(a)</math> ==केरळ मधील गणित (इ. स. १३०० - इ. स. १६००)== {{पहा | केरळ गणित व खगोलशास्त्र अभ्यास केंद्र}} :: <math>r\arctan\left(\frac{y}{x}\right) = \frac{1}{1}\cdot\frac{ry}{x} -\frac{1}{3}\cdot\frac{ry^3}{x^3} + \frac{1}{5}\cdot\frac{ry^5}{x^5} - \cdots ,\text{ where }y/x \leq 1. </math> :: <math>\sin x = x - x \frac{x^2}{(2^2+2)r^2} + x \frac{x^2}{(2^2+2)r^2}\cdot\frac{x^2}{(4^2+4)r^2} - \cdots </math> :: <math> r - \cos x = r \frac{x^2}{(2^2-2)r^2} - r \frac{x^2}{(2^2-2)r^2} \frac{x^2}{(4^2-4)r^2} + \cdots , </math> : where, for ''r''&nbsp;=&nbsp;1, the series reduces to the standard power series for these trigonometric functions, for example: **<math>\sin x = x - \frac{x^3}{3!} + \frac{x^5}{5!} - \frac{x^7}{7!} + \cdots </math> : and **<math>\cos x = 1 - \frac{x^2}{2!} + \frac{x^4}{4!} - \frac{x^6}{6!} + \cdots </math> *Use of rectification (computation of length) of the arc of a circle to give a proof of these results. (The later method of Leibniz, using quadrature (''i.e.'' computation of ''area under'' the arc of the circle, was ''not'' used.)<ref name=roy/> *Use of series expansion of <math>\arctan x</math> to obtain an infinite series expression (later known as Gregory series) for <math>\pi</math>:<ref name=roy/> :: <math>\frac{\pi}{4} = 1 - \frac{1}{3} + \frac{1}{5} - \frac{1}{7} + \cdots </math> *A rational approximation of ''error'' for the finite sum of their series of interest. For example, the error, <math>f_i(n+1)</math>, (for ''n'' odd, and ''i'' = 1, 2, 3) for the series: :: <math>\frac{\pi}{4} \approx 1 - \frac{1}{3}+ \frac{1}{5} - \cdots + (-1)^{(n-1)/2}\frac{1}{n} + (-1)^{(n+1)/2}f_i(n+1)</math> :: <math>\text{where }f_1(n) = \frac{1}{2n}, \ f_2(n) = \frac{n/2}{n^2+1}, \ f_3(n) = \frac{(n/2)^2+1}{(n^2+5)n/2}.</math> *Manipulation of error term to derive a faster converging series for <math>\pi</math>:<ref name=roy/> :: <math>\frac{\pi}{4} = \frac{3}{4} + \frac{1}{3^3-3} - \frac{1}{5^3-5} + \frac{1}{7^3-7} - \cdots </math> *Using the improved series to derive a rational expression,<ref name=roy/> 104348/33215 for ''&pi;'' correct up to ''nine'' decimal places, ''i.e.''&nbsp;3.141592653. *Use of an intuitive notion of limit to compute these results.<ref name=roy/> *A semi-rigorous (see remark on limits above) method of differentiation of some trigonometric functions.<ref name=katz>{{Harv|Katz|1995}}</ref> However, they did not formulate the notion of a ''function'', or have knowledge of the exponential or logarithmic functi : <math> \begin{align} & x + y = a,\ x - y = b,\ xy = c, x^2 + y^2 = d, \\[8pt] & x^2 - y^2 = e,\ x^3 + y^3 = f,\ x^3 - y^3 = g \end{align} </math> ==भारतीय गणित : युरोप केंद्रीयतेचे शिकार== ==हे सुद्धा पहा== *[[शुल्बसूत्र|शुल्ब सूत्रे]] *[[केरळ गणित व खगोलशास्त्र अभ्यास केंद्र]] *[[सूर्य सिद्धांत]] *[[आचार्य ब्रह्मगुप्त]] *[[बख्शाली पर्णलेख]] *[[भारतीय गणित तज्ञांची यादी]] *[[भारतीय विज्ञान आणि तंत्रज्ञान]] *[[भारतीय तर्कशास्त्र]] *[[भारतीय खगोलशास्त्र]] *[[गणिताचा इतिहास]] *[[हिंदू धर्मग्रंथांमद्धे संख्यांची यादी]] * [[भारती कृष्ण तीर्थ कृत गणित लेखन]] ==Notes== {{संदर्भयादी|2}} 86. ^ Bourbaki, Nicolas (1998). Elements of the History of Mathematics. Berlin, Heidelberg, and New York: Springer-Verlag. 46. ISBN 3-540-64767-8. 87. ^ Britannica Concise Encyclopedia (2007), entry algebra ==Source books in Sanskrit== *{{Citation | last1=Keller | first1=Agathe | year=2006 | title=Expounding the Mathematical Seed. Vol. 1: The Translation: A Translation of Bhaskara I on the Mathematical Chapter of the Aryabhatiya | publisher=Basel, Boston, and Berlin: Birkhäuser Verlag, 172 pages | isbn=3-7643-7291-5 | url= }}. *{{Citation | last1=Keller | first1=Agathe | year=2006 | title=Expounding the Mathematical Seed. Vol. 2: The Supplements: A Translation of Bhaskara I on the Mathematical Chapter of the Aryabhatiya | publisher=Basel, Boston, and Berlin: Birkhäuser Verlag, 206 pages | isbn=3-7643-7292-3 | url= }}. *{{Citation | last1=Neugebauer | first1=Otto | authorlink1=Otto Neugebauer | last2=Pingree (eds.) | first2=David | authorlink2=David Pingree | year=1970 | title=The Pañcasiddhāntikā of Varāhamihira | publisher=New edition with translation and commentary, (2 Vols.), Copenhagen | isbn= | url= }}. *{{Citation | last1=Pingree | first1=David (ed) | authorlink1=David Pingree | last2= | first2= | year=1978 | title=The Yavanajātaka of Sphujidhvaja | publisher=edited, translated and commented by D. Pingree, Cambridge, MA: [[Harvard Oriental Series]] 48 (2 vols.) | isbn= | url= }}. *{{Citation | last1=Sarma | first1=K. V. (ed) | authorlink=K. V. Sarma | last2= | first2= | year=1976 | title={{IAST|Āryabhaṭīya}} of {{IAST|Āryabhaṭa}} with the commentary of Sūryadeva Yajvan | publisher=critically edited with Introduction and Appendices, New Delhi: Indian National Science Academy | isbn= | url= }}. *{{Citation | last1=Sen | first1=S. N. | last2=Bag (eds.) | first2=A. K. | year=1983 | title=The Śulbasūtras of Baudhāyana, Āpastamba, Kātyāyana and Mānava | publisher=with Text, English Translation and Commentary, New Delhi: Indian National Science Academy | isbn= | url= }}. *{{Citation | last1=Shukla | first1=K. S. (ed) | last2= | first2= | year=1976 | title={{IAST|Āryabhaṭīya}} of {{IAST|Āryabhaṭa}} with the commentary of Bhāskara I and Someśvara | publisher=critically edited with Introduction, English Translation, Notes, Comments and Indexes, New Delhi: Indian National Science Academy | isbn= | url= }}. *{{Citation | last1=Shukla | first1=K. S. (ed) | last2= | first2= | year=1988 | title={{IAST|Āryabhaṭīya of Āryabhaṭa}} | publisher=critically edited with Introduction, English Translation, Notes, Comments and Indexes, in collaboration with [[K.V. Sarma]], New Delhi: Indian National Science Academy | isbn= | url= }}. ==References== *{{Citation | last1=Bourbaki | first1=Nicolas | authorlink=Nicolas Bourbaki | year=1998 | title=Elements of the History of Mathematics | publisher=Berlin, Heidelberg, and New York: [[Springer-Verlag]], 301 pages | isbn=3-540-64767-8 | url=http://www.amazon.com/Elements-History-Mathematics-Nicolas-Bourbaki/dp/3540647678/ }}. *{{Citation | last1=Boyer | first1=C. B. | last2=Merzback (fwd. by Isaac Asimov) | first2=U. C. | year=1991 | title=History of Mathematics |volume= | publisher=New York: John Wiley and Sons, 736 pages | isbn=0-471-54397-7 | asin =0471543977 }}. *{{Citation | last=Bressoud | first=David | authorlink=David Bressoud | title=Was Calculus Invented in India? | journal=The College Mathematics Journal (Math. Assoc. Amer.) |volume=33 |issue=1 | year=2002 | pages=2–13 | doi=10.2307/1558972 | jstor=1558972 }}. *{{Citation | last=Bronkhorst | first=Johannes | title=Panini and Euclid: Reflections on Indian Geometry | journal=Journal of Indian Philosophy, | publisher=Springer Netherlands |volume=29 |issue=1–2 | year=2001 | pages=43–80 | doi=10.1023/A:1017506118885 }}. *{{Citation | last=Burnett | first=Charles | title=The Semantics of Indian Numerals in Arabic, Greek and Latin | journal=Journal of Indian Philosophy, | publisher=Springer-Netherlands |volume=34 |issue=1–2 | year=2006 | pages=15–30 | doi=10.1007/s10781-005-8153-z }}. *{{Citation | last=Burton | first=David M. | title=The History of Mathematics: An Introduction | publisher=The McGraw-Hill Companies, Inc. | year=1997 | pages=193–220 | url= }}. *{{Citation | last1=Cooke | first1=Roger | year=2005 | title=The History of Mathematics: A Brief Course | publisher=New York: Wiley-Interscience, 632 pages | isbn=0-471-44459-6 | asin=0471444596 }}. *{{Citation | last=Dani | first=S. G. | title=Pythogorean Triples in the Sulvasutras {{मृत दुवा}} | journal=Current Science |volume=85 |issue=2 | date=25 July 2003 | pages=219–224 | url=http://www.ias.ac.in/currsci/jul252003/219.pdf }}. *{{Citation | doi=10.2307/2301384 | last=Datta | first=Bibhutibhusan | title=Early Literary Evidence of the Use of the Zero in India | journal=The American Mathematical Monthly |volume=38 |issue=10 | date=Dec 1931 | pages=566–572 | jstor=2301384 }}. *{{Citation | last1=Datta | first1=Bibhutibhusan | last2=Singh | first2=Avadesh Narayan | year=1962 | title=[[History of Hindu Mathematics : A source book]] | publisher=Bombay: Asia Publishing House | isbn= | url= }}. *{{Citation | last=De Young | first=Gregg | title=Euclidean Geometry in the Mathematical Tradition of Islamic India | journal=Historia Mathematica |volume=22 |issue=2 | year=1995 | pages=138–153 | doi=10.1006/hmat.1995.1014 }}. *{{Citation | last=Encyclopaedia Britannica (Kim Plofker) | first= | title=mathematics, South Asian | journal=Encyclopædia Britannica Online |volume= |issue= | year=2007 | pages=1–12 | url=http://www.britannica.com/eb/article-9389286 | accessdate=18 May 2007 }}. *{{Citation | last1=Filliozat | first1=Pierre-Sylvain | year=2004 | chapter=Ancient Sanskrit Mathematics: An Oral Tradition and a Written Literature | chapter-url=http://www.springerlink.com/content/x0000788497q4858/ | pages=360–375 | editor1-last=Chemla | editor1-first=Karine | editor2-last=Cohen | editor2-first=Robert S. | editor3-last=Renn | editor3-first=Jürgen | editor4-last=Gavroglu | editor4-first=Kostas | title=History of Science, History of Text (Boston Series in the Philosophy of Science) | publisher=Dordrecht: Springer Netherlands, 254 pages, pp. 137–157 | isbn=978-1-4020-2320-0 | url= }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *{{Citation | doi=10.2307/2975209 | last=Fowler | first=David | authorlink=David Fowler (mathematician) | title=Binomial Coefficient Function | journal=The American Mathematical Monthly |volume=103 |issue=1 | year=1996 | pages=1–17 | jstor=2975209 }}. *{{Citation | last1=Hayashi | first1=Takao | year=1995 | title=The Bakhshali Manuscript, An ancient Indian mathematical treatise | publisher=Groningen: Egbert Forsten, 596 pages | isbn=90-6980-087-X | url= }}. *{{Citation | last=Hayashi | first=Takao | title=Aryabhata's Rule and Table of Sine-Differences | journal=Historia Mathematica |volume=24 |issue=4 | year=1997 | pages=396–406 | doi=10.1006/hmat.1997.2160 }}. *{{Citation | last1=Hayashi | first1=Takao | chapter=Indian Mathematics | year=2003 | editor1-last=Grattan-Guinness | editor1-first=Ivor | title=Companion Encyclopedia of the History and Philosophy of the Mathematical Sciences |volume=1, pp. 118–130 | publisher=Baltimore, MD: The Johns Hopkins University Press, 976 pages | isbn=0-8018-7396-7 }}. *{{Citation | last1=Hayashi | first1=Takao | year=2005 | chapter=Indian Mathematics | pages=360–375 | editor1-last=Flood | editor1-first=Gavin | title=The Blackwell Companion to Hinduism | publisher=Oxford: Basil Blackwell, 616 pages, pp. 360–375 | isbn=978-1-4051-3251-0 }}. *{{Citation | last1=Henderson | first1=David W. | year=2000 | chapter=Square roots in the Sulba Sutras | chapter-url=http://www.math.cornell.edu/~dwh/papers/sulba/sulba.html | url=http://www.math.cornell.edu/~dwh/papers/sulba/sulba.html | editor1-last=Gorini | editor1-first=Catherine A. | title=Geometry at Work: Papers in Applied Geometry | pages=39–45 | publisher=Washington DC: [[Mathematical Association of America]] Notes, 236 pages | volume=53, pp. 39–45 | isbn=0-88385-164-4 | accessdate=2014-06-04 | archive-date=2015-03-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150310030933/http://www.math.cornell.edu/~dwh/papers/sulba/sulba.html | url-status=dead }}. *{{Citation | last1=Ifrah | first1=Georges | authorlink=Georges Ifrah | year=2000 | title=A Universal History of Numbers: From Prehistory to Computers | publisher=New York: Wiley, 658 pages | isbn=0-471-39340-1 | url=http://www.amazon.com/Universal-History-Numbers-Prehistory-Invention/dp/0471393401/ }}. *{{Citation | last=Joseph | first=G. G. | year=2000 | title=The Crest of the Peacock: The Non-European Roots of Mathematics | publisher=Princeton, NJ: Princeton University Press, 416 pages | isbn=0-691-00659-8 | url=http://www.amazon.com/Crest-Peacock-George-Gheverghese-Joseph/dp/0691006598/ }}. *{{Citation | last=Katz | first=Victor J. | title=Ideas of Calculus in Islam and India | journal=Mathematics Magazine (Math. Assoc. Amer.) |volume=68 |issue=3 | year=1995 | pages=163–174 | url=http://links.jstor.org/sici?sici=0025-570X%28199506%2968%3A3%3C163%3AIOCIIA%3E2.0.CO%3B2-2 }}. *{{Citation | year=2007 | editor1-last=Katz | editor1-first=Victor J. | title=The Mathematics of Egypt, Mesopotamia, China, India, and Islam: A Sourcebook | publisher=Princeton, NJ: Princeton University Press, 685 pages, pp 385–514 | isbn=0-691-11485-4 }}. *{{Citation | last=Keller | first=Agathe | title=Making diagrams speak, in Bhāskara I's commentary on the ''Aryabhaṭīya'' | journal=Historia Mathematica |volume=32 |issue=3 | year=2005 | pages=275–302 | doi=10.1016/j.hm.2004.09.001 }}. *{{Citation | last=Kichenassamy | first=Satynad | title=Baudhāyana's rule for the quadrature of the circle | journal=Historia Mathematica |volume=33 |issue=2 | year=2006 | pages=149–183 | doi=10.1016/j.hm.2005.05.001 }}. *{{Citation | last=Pingree | first=David | authorlink=David Pingree | title=On the Greek Origin of the Indian Planetary Model Employing a Double Epicycle | journal=Journal of Historical Astronomy |volume=2 |issue=1 | year=1971 | pages=80–85 | url= }}. *{{Citation | last=Pingree | first=David | authorlink=David Pingree | title=The Mesopotamian Origin of Early Indian Mathematical Astronomy | journal=Journal of Historical Astronomy |volume=4 |issue=1 | year=1973 | pages=1–12 | url= }}. *{{Citation | doi=10.2307/603154 | last=Pingree | first=David | authorlink=David Pingree | last2=Staal | first2=Frits | title=Reviewed Work(s): The Fidelity of Oral Tradition and the Origins of Science by Frits Staal | journal=Journal of the American Oriental Society |volume=108 |issue=4 | year=1988 | pages=637–638 | jstor=603154 }}. *{{Citation | doi = 10.1086/356288 | last = Pingree | first = David | authorlink = David Pingree | title = Hellenophilia versus the History of Science | year = 1992 | journal = Isis | volume = 83 | issue = 4 | pages = 554–563 | jstor = 234257}} *{{Citation | doi=10.1162/001152603771338779 | last=Pingree | first=David | authorlink=David Pingree | title=The logic of non-Western science: mathematical discoveries in medieval India | journal=Daedalus | volume=132 | issue=4 | year=2003 | pages=45–54 | url=http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5007155010 | accessdate=2014-06-04 | archive-date=2008-10-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081009121939/http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5007155010 | url-status=dead }}. *{{Citation | last=Plofker | first=Kim | authorlink=Kim Plofker | title=An Example of the Secant Method of Iterative Approximation in a Fifteenth-Century Sanskrit Text | journal=Historia Mathematica |volume=23 |issue=3 | year=1996 | pages=246–256 | doi=10.1006/hmat.1996.0026 }}. *{{Citation | last=Plofker | first=Kim | title=The "Error" in the Indian "Taylor Series Approximation" to the Sine | journal=Historia Mathematica |volume=28 |issue=4 | year=2001 | pages=283–295 | doi=10.1006/hmat.2001.2331 }}. *{{Citation | last1=Plofker | first1=K. | last2= | first2= | chapter=Mathematics of India | pages = 385–514 | year=2007 | editor1-last=Katz | editor1-first=Victor J. | title=The Mathematics of Egypt, Mesopotamia, China, India, and Islam: A Sourcebook |volume= | publisher=Princeton, NJ: Princeton University Press, 685 pages, pp 385–514 | isbn=0-691-11485-4 }}. *{{Citation | last1=Plofker | first1=Kim | year=2009 | title=Mathematics in India: 500 BCE–1800 CE | publisher=Princeton, NJ: Princeton University Press. Pp. 384. | isbn= 0-691-12067-6 }}. *{{Citation | last1=Price | first1=John F. | year=2000 | chapter=Applied geometry of the Sulba Sutras | chapter-url=http://www.ithaca.edu/osman/crs/sp07/265/cal/lec/week11/SulbaSutras.pdf | url=http://www.ithaca.edu/osman/crs/sp07/265/cal/lec/week11/SulbaSutras.pdf | editor1-last=Gorini | editor1-first=Catherine A. | title=Geometry at Work: Papers in Applied Geometry | pages=46–58 | publisher=Washington DC: Mathematical Association of America Notes, 236 pages | volume=53, pp. 46–58 | isbn=0-88385-164-4 | accessdate=2014-06-04 | archive-date=2007-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070927032626/http://www.ithaca.edu/osman/crs/sp07/265/cal/lec/week11/SulbaSutras.pdf | url-status=dead }}. *{{Citation | last=Roy | first=Ranjan | title=Discovery of the Series Formula for <math> \pi </math> by Leibniz, Gregory, and Nilakantha | journal=Mathematics Magazine (Math. Assoc. Amer.) |volume=63 |issue=5 | year=1990 | pages=291–306 | url=http://links.jstor.org/sici?sici=0025-570X%28199012%2963%3A5%3C291%3ATDOTSF%3E2.0.CO%3B2-C }}. *{{Citation | doi=10.1086/368443 | last=Singh | first=A. N. | title=On the Use of Series in Hindu Mathematics | journal=Osiris |volume=1 |issue=1| year=1936 | pages=606–628 | jstor=301627 }} *{{Citation | last1=Staal | first1=Frits | authorlink=Frits Staal | year=1986 | title=The Fidelity of Oral Tradition and the Origins of Science | publisher=Mededelingen der Koninklijke Nederlandse Akademie von Wetenschappen, Afd. Letterkunde, NS 49, 8. Amsterdam: North Holland Publishing Company, 40 pages }}. *{{Citation | last=Staal | first=Frits | authorlink=Frits Staal | title=The Sanskrit of science | journal=Journal of Indian Philosophy, | publisher=Springer Netherlands |volume=23 |issue=1 | year=1995 | pages=73–127 | doi=10.1007/BF01062067 }}. *{{Citation | last=Staal | first=Frits | authorlink=Frits Staal | title=Greek and Vedic Geometry | journal=Journal of Indian Philosophy, |volume=27 |issue=1–2 | year=1999 | pages=105–127 | doi=10.1023/A:1004364417713 }}. *{{Citation | last=Staal | first=Frits | authorlink=Frits Staal | title=Squares and oblongs in the Veda | journal=Journal of Indian Philosophy, | publisher=Springer Netherlands |volume=29 |issue=1–2 | year=2001 | pages=256–272 | doi=10.1023/A:1017527129520 }}. *{{Citation | last=Staal | first=Frits | authorlink=Frits Staal | title=Artificial Languages Across Sciences and Civilisations | journal=Journal of Indian Philosophy, | publisher=Springer Netherlands |volume=34 |issue=1 | year=2006 | pages=89–141 | doi=10.1007/s10781-005-8189-0 }}. *{{Citation | last1=Stillwell | first1=John | year=2004 | edition=2 | title=Berlin and New York: Mathematics and its History | publisher=Springer, 568 pages | isbn=0-387-95336-1 | url=http://www.amazon.com/Mathematics-its-History-John-Stillwell/dp/0387953361/ }}. *{{Citation | last1=Thibaut | first1=George | authorlink1=George Thibaut | year=1984, orig. 1875 | title=Mathematics in the Making in Ancient India: reprints of 'On the Sulvasutras' and 'Baudhyayana Sulva-sutra' | publisher=Calcutta and Delhi: K. P. Bagchi and Company (orig. ''Journal of Asiatic Society of Bengal''), 133 pages | isbn= | url= }}. *{{Citation | last=van der Waerden | first=B. L. | authorlink=B. L. van der Waerden | year=1983 | title=Geometry and Algebra in Ancient Civilisations | publisher=Berlin and New York: Springer, 223 pages | isbn=0-387-12159-5 }} *{{Citation | last=van der Waerden | first=B. L. | authorlink=B. L. van der Waerden | title=On the Romaka-Siddhānta | journal=Archive for History of Exact Sciences |volume=38 |issue=1 | year=1988 | pages=1–11 | doi=10.1007/BF00329976 }} *{{Citation | last=van der Waerden | first=B. L. | authorlink=B. L. van der Waerden | title=Reconstruction of a Greek table of chords | journal=Archive for History of Exact Sciences |volume=38 |issue=1 | year=1988 | pages=23–38 | doi=10.1007/BF00329978 }} *{{Citation | last=Van Nooten | first=B. | title=Binary numbers in Indian antiquity | journal=Journal of Indian Philosophy, | publisher=Springer Netherlands |volume=21 |issue=1 | year=1993 | pages=31–50 | doi=10.1007/BF01092744 }} *{{Citation |doi=10.1017/S0950473700001221 |last=Whish |first=Charles |authorlink=C.M. Whish |year=1835 |title=On the Hindú Quadrature of the Circle, and the infinite Series of the proportion of the circumference to the diameter exhibited in the four S'ástras, the Tantra Sangraham, Yucti Bháshá, [[Karanapaddhati|Carana Padhati]], and Sadratnamála |journal=Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |volume=3 |pages=509–523 | jstor = 25581775 |issue=3 }} *{{Citation | last=Yano | first=Michio | title=Oral and Written Transmission of the Exact Sciences in Sanskrit | journal=Journal of Indian Philosophy | publisher=Springer Netherlands |volume=34 |issue=1–2 | year=2006 | pages=143–160 | doi=10.1007/s10781-005-8175-6 }} ==बाह्य दुवे== *[http://aacharyas.com/?cat=8 Vedic Maths] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150207065822/http://aacharyas.com/?cat=8 |date=2015-02-07 }} *[http://www.indohistory.com/science_and_mathematics.html Science and Mathematics in India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100728021038/http://www.indohistory.com/science_and_mathematics.html |date=2010-07-28 }} *[http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Indian_mathematics.html An overview of Indian mathematics], ''[[MacTutor History of Mathematics Archive]]'', [[St Andrews University]], 2000. *[http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Indexes/Indians.html 'Index of Ancient Indian mathematics'], ''MacTutor History of Mathematics Archive'', St Andrews University, 2004. *[http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/history/Projects/Pearce Indian Mathematics: Redressing the balance], [http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Projects Student Projects in the History of Mathematics]. Ian Pearce. ''MacTutor History of Mathematics Archive'', St Andrews University, 2002. * {{In Our Time|Indian Mathematics|p0038xb0}} * [http://cs.annauniv.edu/insight/insight/maths/history/index.htm Online course material for InSIGHT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822050837/http://cs.annauniv.edu/insight/insight/maths/history/index.htm |date=2009-08-22 }}, a workshop on traditional Indian sciences for school children conducted by the Computer Science department of Anna University, Chennai, India. {{India topics}} {{Indian mathematics}} [[वर्ग:गणित]] [[वर्ग:भारतीय गणित]] ael3mgs4ph41rpi62pssvr1osobkn8u 0 196645 2725851 2716925 2026-10-25T03:54:34Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725851 wikitext text/x-wiki [[File:OpenSpeaks-Lmn-Lambadi-Meghavath Sathish-Nenavath Mohan-Problems for not Having Aadhaar.webm|thumb|२०१९ मध्ये तेलंगणातील दोन बंजारा तरुण बंजारा भाषेत चर्चा करत आहेत]] '''बंजारा भाषा''' (बंजारा, {{Audio|OpenSpeaks-Lmn-Lambadi-Nenavath Mohan- Lambada 02.wav|उच्चार}}) ही बंजारा समाजाची मायबोली असून भारतभर बोलली जाणारी इंडोआर्यन परिवारातील एक समृृद्ध आणि स्वतंत्र भाषा आहे. महाराष्ट्रात विदर्भ, मराठवाडा, खानदेश विभागात (Vidarbha, Marathwada, Khandesh Division) मोठ्या प्रमाणात बोलल्या जाते. यासह दक्षिण मध्य, उत्तर आणि पश्चिम भारतासह पुर्वेकडील राज्यात सुद्धा बोलल्या जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/inclusion-of-banjara-language-in-8th-schedule-sought/article2960069.ece |title=Inclusion of Banjara language in 8th Schedule sought |लेखक= |दिनांक= |भाषा=इंग्रजी | संकेतस्थळ=[[द हिंदू]] |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२४ ऑक्टोबर २०२१ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> डॉ.हिरालाल शुक्ल यांनी बंजारा भाषेला 'इंडोआर्यन' परिवारातील भाषा म्हणून संबोधले आहे. तर डॉ. उदय नारायण तिवारी, डॉ. राहुल सांस्कृत्ययान यांनी बंजारा भाषेला '''राजस्थानी प्रभाव असलेली बोली''' म्हटल्याचे आढळून येते. इतिहास संशोधक बळीराम पाटील यांच्या '''गोर बंजारा क्षत्रियोका इतिहास''' (१९३०) या ग्रंथातही बंजारा भाषेतील दोहे आलेले आहे. जॉर्ज ग्रियर्सन यांनी केलेल्या ’''द लिंग्वीस्टीक सर्व्हे ऑफ इंडिया''’ अंतर्गत सुमारे 364 भारतीय भाषा व बोलींचा सर्व्हे (Survey of Languages ​​And Dialects) करण्यात आला होता. यामध्ये पहिल्यांदाच बंजारा भाषेचा उल्लेख आलेला असून, ही भाषा चवथ्या शतकापासून बोलली जात असल्याचे नमूद केले आहे. भारतीय विविधतेला संपन्न करणाऱ्या विविध मातृभाषा यापैकीच बंजारा ही एक समृद्ध वारसा जपणारी बंजारा समाजाची मातृभाषा होय. बंजारा भाषा संदर्भात प्रख्यात बंजारा भाषा, साहित्य आणि संस्कृतीचे अभ्यासक एकनाथ पवार नायक यांनी "बंजारा भाषा ही ग्लोबल सिटीझनची चौदाखडी शिकवणारी सहिष्णूतेची एक मातृभाषा आहे. ज्यात कोणत्याही प्रकारची द्वेषमूलकता स्पर्शत नाही. ती मानवीय नातं जपणारी हृदयाची बोली आहे. निसर्गाच्या कुशीत बहरून धरती, आकाश, चंद्र, तारे, पशू-पक्षी, नदी-नाले, झरे, वृक्ष-वेलीशी संवाद साधणारी ती निसर्गाची बोली आहेे" या शब्दात बंजारा भाषेचे वर्णन‌ केले आहे.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=नायक - पवार|first=एकनाथ|date=|year=2022|title=केसुला नै मोरारी मायड भाषा बंजारारी|journal=दैनिक सकाळ|location=नागपूर}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://deshonnati.com/banjara-languagedemand-inclusion-books-banjara-language/|title=Banjara Language: बंजारा भाषा चौथ्या शतकापासून बोलल्या जाणारी मातृभाषा! - देशोन्नती|date=2025-05-30|language=en-US|url-status=dead|access-date=2025-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212112143/https://deshonnati.com/banjara-languagedemand-inclusion-books-banjara-language/|archive-date=2025-12-12}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/vidarbha/nagpur/banjara-language-featured-in-international-linguistics-conference-in-paris-amp17|title=International Mother Language Day : ‘युनेस्को’च्या वतीने आजपासून बोलीभाषा परिषद, पॅरिसमध्ये त्रिदिवसीय आयोजन|last=वृत्तसेवा|first=सकाळ|date=2025-02-21|website=Marathi News Esakal|language=Mr|access-date=2025-04-19}}</ref> {| class="wikitable" !बंजारा बोली !मराठी भाषांतर |- |<nowiki>याडी , ये जगेम तू सेती रूपवान छी | याडी, थारो घंळो रीण छ |</nowiki> |आई, या जगात तू सर्वात सौंदर्यवान आहेस. आई, तुझे थोर उपकार आहे. |- |<nowiki>नायक, मारास्टेनं हारोभरो किदो | किरत वोरी सारी दनियाम गावै |</nowiki> |[[नाईक]] ,यांनी महाराष्ट्राला हिरवेगार (समृद्ध) केले. किर्ती त्यांची जगभर गातात. |- |<nowiki>तू घंळी हार्द आवछी | तू आयीस कना ? वाटं जोवूं थारी | तू आयीस कना? </nowiki> |तू खूप आठवतेस/आठवतोस. तू येशील केंव्हा ? वाट बघतो/बघते तुझी. तू येशील केंव्हा? |- |जीवेजीवेनं सायी वं । सेनं हारोभरो रखाड। |जिवाजीवास प्रसन्न हो. सर्वांना सुखात ठेव. |} ==बंजारा भाषा-साहित्य== बंजारा साहित्य-संस्कृती विश्वात अनेक प्रतिभावंत साहित्यिक, कवी, लेखक, समिक्षक, गीतकार तर काही इतिहास संशोधक देखील लाभले आहे. ज्यामुळे बंजारा भाषा साहित्य आणि संस्कृती अबाधित राहण्यास फार मोठी मदत झाली. [[बंजारा साहित्य]] व इतिहासाचे आदयसंशोधक , साहित्यिक व इतिहासकार म्हणून स्मृ. [[बळीराम पाटील]] यांना मानले जाते. तांडाकार स्मृ. आत्माराम राठोड उपाख्य डॅनियल राणा यांनी बंजारा साहित्याला पुढे आणले. आत्माराम राठोड यांची सर्वप्रथम बंजारा बोलीभाषेत साहित्यकृती प्रकाशित झाली. "या पुढची घटना आम्हीही लिहू , आमची बंजारा बोली अजून लिपीबद्ध व्हायची आहे." असे 'लदेणी' मध्ये त्यांनी म्हणले. भिमणीपुत्र मोहन नाईक यांनी बंजारा भाषा सौंदर्याचे विविध पैलू उलगडून दाखविले. बंजारा भाषिक अस्मिता जागवणारा हा प्रवास आजच्या एकविसाव्या शतकातही कायम टिकून आहे. बंजारा भाषा, साहित्य आणि संस्कृतीचे अभ्यासक एकनाथ पवार-नायक यांनी बंजारा भाषेचे गौरवगीत लिहिले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gauravprakashan.com/2022/08/blog-post_551.html|title=बंजारा अस्मिता जागविणारे भाषा गौरवगीत|last=Dhawane|first=Bandukumar|website=Gaurav Prakashan|language=Hindi|access-date=2022-09-04|archive-date=2022-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220904042730/https://www.gauravprakashan.com/2022/08/blog-post_551.html|url-status=dead}}विजय</ref> "केसूला नै मोरा री । मायड भाषा बंजारा री। चांदा सुर्यास्यूं अमरारी। जीवे जीवेस्यू प्यारी।।"<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://iyemarathichiyenagari.com/banjara-bhasha-poem-article-by-p-k-pawar/|title=बंजारा भाषा गौरवगीत भाषेचे वैभव अन् अस्मिता जागवीणारे|date=२१ फेब्रुवारी २०२३|website=इये मराठीचिये नगरी|url-status=live}}</ref> (मराठी भावार्थ : पळस फुलाप्रमाणे बहरवणारी माझी मातृभाषा बंजारा आहे. चंद्र सूूूूर्याप्रमाणे अजरामर , अशी माझी बंजारा बोली जीवाहुन प्रिय आहे.) भारतीय विविधतेला समृद्ध करणारी ऐतिहासिक बंजारा संस्कृती आणि बंजारा बोलीभाषेचे संवर्धन व्हावे, यासाठी सन २०१५ मध्ये पहिल्यांदा भक्तीधाम [[पोहरादेवी]] येथे एकनाथ पवार-नायक यांनी 'बंजारा साहित्य अकादमी' स्थापन करण्याची संकल्पना मांडली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://epaper.lokmat.com/sub-editions/Hello%20Washim/2023-02-09/4|title=बंजारा अकादमी स्थापन करुन बंजारा बोलीला भाषेचा दर्जा देण्याची राज्यपालांकडे मागणी|date=9 फेब्रुवारी 2023|website=लोकमत न्यूझ|url-status=live|access-date=}}</ref>यासाठी त्यांनी माजी खासदार हरिभाऊ राठोड समवेत महाराष्ट्राचे [[राज्यपाल]] आणि मुख्यमंत्री यांची भेट देखील घेतली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/nagpur/gaer-banjara-sahitya-kala-akademi-recognized-by-the-state-government-a-a957-c629/|title=गाेर बंजारा साहित्य अकादमीला राज्य सरकारनं दिली मान्यता|last=|date=2024-03-17|website=Lokmat|language=mr|url-status=live|access-date=2024-03-17}}</ref>गोर बंजारा साहित्य अकादमीची संकल्पना, पायाभरणी पाठपुरावा आणि प्रसार असे चौफेर पातळीवर योगदान दिल्याने [[गोर बंजारा साहित्य अकादमी]] चे शिल्पकार मानले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gauravprakashan.com/keep-banjara-language-literature-and-culture-historical%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4/|title=बंजारा भाषा, साहित्य व संस्कृती ऐतिहासिक ठेवा {{!}} Gaurav Prakashan|website=www.gauravprakashan.com|access-date=2024-03-21}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dailybanjara.com/banjara-sahitya-akademi-ithas%5D|title=गोर बंजारा अकादमी: बंजारा भाषा, साहित्य और संस्कृति की ऐतिहासिक विरासत|last=Banjara|first=Daily|date=2025-05-31|website=Daily Banjara|language=hi|access-date=2025-06-01}}</ref> ==बंजारा भाषेच्या दर्जासाठी लढा== बंजारा बोली ही भारतभर बोलली जाणणारी बंजारा समाजाची मायबोली आहे. संविधानाच्या आठव्या सुचीत समावेश करण्यात यावे, यासाठी सर्वप्रथम लोकसभेत खासदार हरिसिंग उर्फ [[हरिभाऊ राठोड]] यांनी शासनाकडे मागणी केली. त्यानंतर खासदार राजीव सातव यांनी देखील लोकसभेत मागणी रेटून बंजारा बोलीला भाषेचा दर्जा मिळण्याबाबत लढयाला गती दिली. कर्नाटक येथील खासदार उमेश जाधव , खासदार सुरेश धानोरकर यांनी देखील तशी मागणी शासनाकडे केली. '[[तांडेसामू चालो]]' अभियान अंतर्गत पहिल्यांदाच बंजारा बोलीला भाषेचा दर्जा देण्यात यावे, याबाबत 'चांदा ते बांदा' स्वाक्षरी मोहीम राबवली. प्रसिद्ध लेखक भिमणीपूत्र मोहन नाईक यांनी पत्रव्यवहार केले. पुढे राष्ट्रीय बंजारा परिषद व इतर सामाजिक संघटनांकडून जागृती निर्माण झाल्याने महाराष्ट्रातील अनेक खासदार व आमदारांनी शासनाकडे लेखी पत्रव्यवहार केला. राज्यातील विधान परिषदेचे आमदार हरिसिंग राठोड व तत्कालीन मंत्री [[संजय राठोड|संजय सिंह राठोड]] यांनी शासनाकडे जोरकस मागणी रेटल्याने बंजारा बोलीला भाषेचा दर्जा देण्याबाबत केंद्राकडे तशी शिफारस देखील करण्यात आली. बंजारा बोलीला भाषेचा दर्जा देण्यात यावे, यासाठी [[राज्यपाल]] [[भगतसिंग कोश्यारी]] यांची माजी खासदार हरिभाऊ राठोड, बंजारा साहित्य संस्कृतीचे अभ्यासक , विचारवंत एकनाथ पवार यांनी भेट घेऊन निवेदनही दिले. <ref>{{स्रोत बातमी|title=बंजारा बोलीला भाषेचा दर्जा द्या|publisher=महाराष्ट्र टाइम्स|year=२०२३|location=नागपूर}}</ref> बंजारा समाजाकडून सातत्याने ही मागणी आता सुरू झालेली आहे. तथापि अखिल भारतीय बंजारा साहित्य संमेलनात देखील या संदर्भात अनेकदा ठराव मंजूर करण्यात आले आहे. == बंजाराचा साहित्य वारसा == [[बळीराम पाटील]] ते एकनाथ पवार ('पाटील-पवार') पर्यंतचा साहित्य कालखंड हा बंजारा भाषा, साहित्य आणि संस्कृतीचा सुवर्णकाळ मानला जातो. बळीराम पाटील ते एकनाथ पवार पर्यंतचा बंजारा साहित्य संस्कृतीचा प्रवास हा एकूणच [[बंजारा साहित्य]], संस्कृतीसाठी मौलिक ठरला असून बंजाराचा आधुनिककालीन कालखंड ठरतो. ज्याअर्थी महाराष्ट्राच्या एकूणच राजकीय, सामाजिक क्षेत्रात 'पाटील-पवार' हा एक ब्रँड मानला जातो, त्याच अर्थी बंजारा साहित्य संस्कृती क्षेत्रात देखील 'पाटील-पवार' (बळीराम पाटील ते एकनाथ पवार) हा वारसा समर्पक ठरतो. तथापि पुरोगामी विचारसरणीचे मात्र 'तांडाकार ते वेदनाकार' अर्थात 'प्रतिभावंत साहित्यिक आत्माराम कनिराम राठोड ते नव्या पिढीतील सर्जनशील साहित्यिक एकनाथ पवार' पर्यंतचा काळ 'आधुनिक बंजारा साहित्य चळवळीचा एक समृद्ध पुरोगामी वारसा' म्हणून संबोधतात.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=''तांडाकार ते वेदनाकार' : आधुनिक बंजारा साहित्य चळवळीचा वारसा|publisher=अ. भा. बंजारा साहित्य संमेलन वाशीम|year=२०१६|isbn=9788191054330|pages=९१}}</ref><ref>{{जर्नल स्रोत|last=चव्हाण|first=भट्टू वेंकण्णा|date=2024|title=बंजारा साहित्य विश्व की एक गरिमापुर्ण विरासत|journal=कुंटेडा|volume=4|pages=8-11}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dailybanjara.com/modern-banjara-sahitya-ka-itihas-aur-prerna|title=आधुनिक बंजारा साहित्य का इतिहास और प्रेरणा {{!}} Banjara Sahitya History in Hindi|last=|first=|date=|website=Daily Banjara|language=mr|url-status=live|access-date=2026-04-19}}</ref> प्रतिभावंत साहित्यिक एकनाथ पवार नंतरचा बंजारा साहित्याचा द्वितीय कालखंडात मात्र मोठ्या प्रमाणात नवोदितांची भरणा दिसून येते. ज्यात भाषिक आणि जातीय अस्मितापर लेखन मोठ्या प्रमाणात पहायला मिळते. बंजारा साहित्य जगतात कोणत्याही एका विशिष्ट विचारसरणीचा सर्वार्थाने पगडा दिसून येत नाही. बंजारा साहित्यिक, लेखक, कवी, गीतकार , समिक्षक, नाटककार, कथाकार यांचे साहित्य लेखनप्रकार हा विविधांगी स्वरुपाचा आहे. जुन्या व नव्या पिढीतील साहित्य रसिक, साहित्य संस्कृतीशी निगडीत सर्व प्रज्ञावंत घटकांनी बंजारा साहित्याचा वारसा अबाधित ठेवण्याचा प्रयत्न केला आहे. ==बंजारा साहित्यिक व लेखक== • बळीराम हिरामण पाटील • आत्माराम कनिराम राठोड • पद्मश्री सोमलाल नायक खेतावत • जयराम सिताराम पवार • सुरेश कापडिया • डॉ.रामाकोटी पंवार • भिमणीपुत्र मोहन नाईक • यशवंत जाधव • एकनाथ पवार नायक • महेशचंद्र बंजारा • डॉ. रमेश आर्य • जयपाल सिंह राठौड , •प्रा. अशोक पवार, •प्रा. गणपत राठोड, •हरिभाऊ राठोड , •वीरा राठोड, • हरलाल सिंह पवार , • धनंजय नाईक , •चिनीया नाईक, •डॉ. इंदलसिंह जाधव , •डॉ. विजय जाधव , •डॉ. सुभाष राठोड , •प्रा. प्रकाश राठोड , •रतन बाणोत , •राजूसिंग बाणोत , •डॉ. विजया चांदावत , • प्रा. दिनेश राठोड , बी.सुग्रीव जुन्या नव्या काळातील अशा अनेक साहित्यिक व लेखकांचा बंजारा भाषा, साहित्यामध्ये उल्लेख केला जातो. आज नवोदितांचे बंजारा भाषेत मोठ्या प्रमाणात साहित्य निर्मिती होतांना दिसून येते. साहित्य क्षेत्रातील विशेष योगदानाबद्दल पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित होणारे सोमलाल नायक खेतावत हे पहिले बंजारा साहित्यिक ठरले. [[वर्ग:भारतामधील भाषा]] == गॅलरी == <gallery> File:Karnataka Lamani Folk Song 1.webm|कर्नाटकातील लमाणी लोकगीत – रुकुमाव्वा चेन्नप्पा कट्टिमनी, रूपालबाई राठोड आणि शांता सोमू लमाणी यांचा समूह File:Karnataka Lamani Folk Song.webm|कर्नाटकातील लमाणी लोकगीत – रुकुमाव्वा चेन्नप्पा कट्टिमनी, रूपालबाई राठोड आणि शांता सोमू लमाणी यांचा समूह File:Lambani Celebration Dance.webm|कर्नाटकातील लमाणी लोकगीत – रुकुमाव्वा चेन्नप्पा कट्टिमनी, रूपालबाई राठोड आणि शांता सोमू लमाणी यांचा समूह File:Lambani Folk Song 1.webm|कर्नाटकातील लमाणी लोकगीत – रुकुमाव्वा चेन्नप्पा कट्टिमनी, रूपालबाई राठोड आणि शांता सोमू लमाणी यांचा समूह File:Lambani Folk Song.webm|कर्नाटकातील लमाणी लोकगीत – रुकुमाव्वा चेन्नप्पा कट्टिमनी, रूपालबाई राठोड आणि शांता सोमू लमाणी यांचा समूह </gallery> ==संदर्भ== eymknlvgjk4wninlsu884gtvd7jxz2b 0 197346 2725688 2718988 2026-10-24T14:12:28Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 4 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725688 wikitext text/x-wiki '''जनकल्याण समिती''' ही [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ|राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाद्वारे]] चालविली जाणारी स्वयंसेवी संस्था आहे. इ.स. १९७२ च्या दुष्काळामुळे समाजाला आलेल्या अडचणींवर वेगवेगळ्या स्तरांवर सेवा कार्ये उभी करण्याच्या उद्देशातून या समितीची स्थापना करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=http://rssonline.org/jan-kalyan-samiti/ |title=Jan Kalyan Samiti Overview |publisher=Rashtriya Swayamsevak Sangh |access-date=2026-10-11 |language=en}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ही संस्था मुख्यत्वे महाराष्ट्रात दुष्काळ निवारण, आरोग्य, शिक्षण आणि ग्रामविकास या क्षेत्रांत कार्य करते. == इतिहास == १९७२ च्या दुष्काळात रा.स्व. संघाच्या वतीने 'दुष्काळ विमोचन समिती' या नावाने प्रथम जनकल्याण व मदतीचे काम करण्यात आले.<ref>{{cite book |last=गोखले |first=द. न. |title=महाराष्ट्रातील सेवा संस्थांचा इतिहास |publisher=वरदा प्रकाशने |language=mr}}</ref> त्यातूनच पुढे स्थायी स्वरूपाचे कार्य करण्यासाठी जनकल्याण समितीची औपचारिक स्थापना झाली. == कार्याचे स्वरूप == * '''आदिवासी कल्याण:''' ग्राम आरोग्य रक्षक प्रकल्पाद्वारे आदिवासी भागांत आरोग्याच्या सुविधा पुरवणे.<ref>{{cite web |url=https://www.rss.org/en/sewa-projects.html |title=Sewa Projects of RSS |publisher=RSS Official Website |access-date=2026-10-11 |language=en}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''विकलांग कल्याण:''' बहुविकलांग आणि सेरेब्रल पाल्सीग्रस्त मुलांसाठी लातूर शहरात 'संवेदना' नावाने विशेष शाळा व पुनर्वसन केंद्र.<ref>{{cite news |title=संवेदना प्रकल्पाचे कार्य |newspaper=दैनिक सकाळ |date=2018-05-12 |language=mr}}</ref> * '''जलसंधारण:''' जनकल्याण समितीच्या सहकार्यातून महाराष्ट्रातील विविध भागांत [[जलयुक्त शिवार]] आणि नदी पुनरुज्जीवनाची कामे. * '''शैक्षणिक प्रकल्प:''' महाराष्ट्रात ईशान्य भारतातील मुलींसाठी १४ ठिकाणी शैक्षणिक व वसतिगृह प्रकल्प.<ref>{{cite news |title=पूर्वोत्तर भागातील विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक प्रकल्प |newspaper=महाराष्ट्र टाइम्स |date=2019-02-15 |language=mr}}</ref> === दुष्काळ निवारण कार्य === दुष्काळग्रस्तांच्या मदतीसाठी केवळ शासकीय यंत्रणेवर अवलंबून न राहता गावकऱ्यांच्या सहभागाने जलसंधारणाची कामे, पशुधनासाठी चारा डेपो व छावण्या, आणि टँकरद्वारे पाणीपुरवठा करण्याची विस्तृत योजना २०१५-२०१६ मध्ये अमलात आणली गेली.<ref>{{cite news |url=http://www.loksatta.com/maharashtra-news/rss-jankalyan-samiti-drought-relief-work-123456/ |title=जनकल्याण समितीचे दुष्काळ निवारण कार्य |publisher=दैनिक लोकसत्ता |date=2016-04-20 |access-date=2026-10-11 |language=mr}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== २०१५ व २०१६ मधील कार्य ==== समितीने लातूर (रेणा व मांजरा नदी पुनरुज्जीवन), बीड (तलवाडा तलावातील गाळ काढणे), धाराशिव, छत्रपती संभाजीनगर, परभणी, जालना, सोलापूर, सातारा, अहिल्यानगर, नाशिक आणि पुणे या ११ जिल्ह्यांतील ३२५ गावांमध्ये विविध कामे केली: * १० जिल्ह्यांतील ३० गावांमध्ये जलसंधारणाची कामे. * ८ जिल्ह्यांतील २७ गावांमध्ये चारा वितरण केंद्र. * ५२ गावांमध्ये टँकरद्वारे पाणीपुरवठा आणि २७० गावांमध्ये पाण्याच्या टाक्यांचे वाटप. * २०१६ मध्ये महाराष्ट्र राज्यात समितीमार्फत सुमारे १५०० प्रकल्प सेवाकार्ये राबवली गेली. === निधी संकलन === या सेवाकार्यांसाठी लागणारा निधी प्रामुख्याने शहरी भागांतून संकलित केला गेला. नागरिकांच्या उत्स्फूर्त प्रतिसादामुळे सुमारे सहा कोटी रुपयांचा निधी जमा झाला. == आरोग्य == [[पनवेल]] येथे समितीचे अत्याधुनिक रुग्णालय कार्यरत असून ते अल्प दरात उपचारासाठी खुले आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.jankalyan.org/panvel-hospital |title=Panvel Hospital Project |publisher=Jankalyan Samiti |access-date=2026-10-11 |language=en}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> तसेच दुर्गम पाड्यांवर आरोग्य सेवा देणारे फिरते रुग्णालय, अहिल्यानगर, नाशिक व ठाणे जिल्ह्यांत रक्तपेढ्या आणि १५० ठिकाणी रुग्णोपयोगी साहित्य केंद्रे चालवली जातात. === कोरोना काळातील कार्य === कोरोना महामारीच्या काळात जनकल्याण समितीने ८ कोविड केंद्रे सुरू केली, २५ व्हेंटिलेटर्स व ४०० ऑक्सिजन कॉन्सन्ट्रेटर्स उपलब्ध करून दिले.<ref>{{cite news |title=कोरोना काळात जनकल्याण समितीचे सेवाकार्य |newspaper=दैनिक तरुण भारत |date=2021-06-10 |language=mr}}</ref> 'अन्नपूर्णा प्रकल्पा'अंतर्गत रुग्णांच्या नातेवाईकांसाठी आणि गरजू नागरिकांसाठी १ कोटी २० लाख भोजनाचे डबे तसेच २७ हजार किराणा किट्सचे वाटप करण्यात आले. == शिक्षण == आर्थिक परिस्थिती किंवा जागे अभावी अभ्यास न करू शकणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी पनवेल कोळीवाड्यात अभ्यासिकेची उभारणी करण्यात आली आहे. तसेच जिल्हा परिषदेच्या शाळांसाठी फिरती विज्ञान प्रयोगशाळा आणि ईशान्य भारतातील मुला-मुलींसाठी ६ वसतिगृहे चालवली जातात. == पुरस्कार == जनकल्याण समितीच्या वतीने विविध क्षेत्रांतील योगदानाबद्दल खालील पुरस्कार दिले जातात: * '''श्रीगुरुजी पुरस्कार:''' सामाजिक क्षेत्रात निःस्पृहपणे काम करणाऱ्या स्वयंसेवी व्यक्तींना दिला जाणारा पुरस्कार.<ref>{{cite news |title=श्रीगुरुजी पुरस्कार वितरण सोहळा |newspaper=महाराष्ट्र टाइम्स |date=2022-11-20 |language=mr}}</ref> * '''स्वामी विवेकानंद युवा पुरस्कार:''' ४५ वर्षांखालील युवा समाजसेवकांसाठी. * '''कै. आप्पासाहेब सोहनी पुरस्कार:''' समितीच्या क्षेत्रात काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांना आणि कर्मचाऱ्यांना सन्मानित करण्यासाठी. == हे सुद्धा पहा == * [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील स्वयंसेवी संस्था]] [[वर्ग:भारतातील स्वयंसेवी संस्था]] 779mecb1u1qatwg00mohftm6ohhc7d2 0 211187 2725800 2240516 2026-10-25T01:32:08Z Hrishikesh M Kulkarni 129433 improvement and addition in information 2725800 wikitext text/x-wiki '''डॉ. गिरीश श्रीकृष्ण बापट''' हे [[ज्ञान प्रबोधिनी]] या संस्थेचे व संघटनेचे तिसरे संचालक आहेत. त्यांनी [[कॅनडा]]तील विद्यापीठात रसायनशास्त्रात संशोधन करून डॉक्टरेट पदवी संपादन केली. त्यानंतर त्यांनी बी.एड., एम.एड., डी.बी.एम. या पदव्या मिळवल्या. बुद्धिमान विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी कार्यरत असणाऱ्या पुण्यातील ज्ञान प्रबोधिनी प्रशालेचे ते ६ वर्ष प्राचार्य होते. == बाह्य दुवे == [https://www.jnanaprabodhini.org/ ज्ञान प्रबोधिनी ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170511135201/http://www.jnanaprabodhini.org/ |date=2017-05-11 }} {{DEFAULTSORT:बापट, गिरीश श्रीकृष्ण}} [[वर्ग:ज्ञान प्रबोधिनी]] teh707jz4rr5s1hg35lb7jvqojf6snr 0 221958 2725990 2724134 2026-10-25T11:30:32Z Vishnu888 82059 धैर्यलक्ष्मी(वीरलक्ष्मी),मंत्र 2725990 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} {{बदल}} {{माहितीचौकट हिंदू देवता|नाव=श्रीलक्ष्मी नारायण|चित्र=Downey Laxminarayan Dev.jpg|चित्र_रुंदी=|चित्र_शीर्षक=लक्ष्मीनारायण देव चे चित्र|आधिपत्य=समृद्धी,संपत्ती,विश्वाचे पालन|नाव_मराठी_देवनागरी_लेखन=लक्ष्मीनारायण|नाव_संस्कृत_देवनागरी_लेखन=लक्ष्मीनारायणः|नाव_पाली_लेखन=|नाव_कन्नड_लेखन=ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣ್|नाव_तमिळ_लेखन=லட்சுமி நாராயண்|नाव_अन्य_लिपी=|निवासस्थान=[[वैकुंठ]], क्षीरसागर|लोक=[[वैकुंठ]],[[विष्णूलोक]]|वाहन=[[घुबड]] [[गरुड]] [[कमळ]]|शस्त्र=[[सुदर्शन चक्र]],[[शंख]],[[कौमोदकी गदा]]|पती_नाव=[[विष्णू]]|पत्नी_नाव=[[लक्ष्मी]]|अन्य_नावे=माधवी ,पद्मा, कमला, पद्मप्रिया, पद्मानना, पद्माक्षी, इंदिरा, रमा, चंचला, श्री,माधवी (श्रीसूक्त श्लोक)  परमात्मा  श्रीमान्  केशवः    पुरुषोत्तमः  माधवः   सत्यः  चतुर्भुजः सहस्राक्षः नारायणः  पद्मनाभः सर्वलक्षणलक्षण्यः लक्ष्मीवान्  श्रीगर्भः  परमेश्वरः अनन्तात्मा  गोविन्दः चक्रगदाधरः  कृष्णः  श्रीशः  श्रीनिधिः  श्रीधरः केशिहा   हरिः  अनन्तः  ब्राह्मणप्रियः वासुदेवः  भक्तवत्सलः  गदाग्रजः चतुर्बाहुः चतुरात्मा सुन्दरः रत्ननाभः  भयनाशनः सात्त्विकः  सत्यः अनन्तः  चक्री  पुण्यः   रक्षणः अनन्तश्रीः  भयापहः  प्राणदः  देवकीनन्दनः   नन्दकी शार्ङ्गधन्वा गदाधरः( विष्णू सहस्रनाम )|या_अवताराची_मुख्य_देवता=[[विष्णू]] [[लक्ष्मी]]|मंत्र=ॐ लक्ष्मी नारायणाभ्यां नमः|नामोल्लेख_धार्मिक_साहित्य=[[विष्णू पुराण]],श्रीलक्ष्मीनारायणसंहिता ,लक्ष्मी नारायणा हृदय स्तोत्रम|मुख्य_तीर्थक्षेत्रे=श्रीलक्ष्मी नारायण बिड़ला मंदिर ,नवी दिल्ली.|तळटिपा=|या_देवतेचे_अन्य_अवतार=सीता, पद्मा, राधा, रुक्मिणी, भूदेवी,श्रीदेवी(लक्ष्मी) दशावतार (‌विष्णू)}} '''श्रीलक्ष्मीनारायण वा लक्ष्मी-नारायण''' ('''संस्कृत''': लक्ष्मी-नारायण, [[आंतरराष्ट्रीय संस्कृत वर्णमाला लिप्यंतरण|IAST]]: Lakṣmīnārāyaṇa) हा हिंदू देवता, नारायण[[विष्णू|(विष्णू)]]<nowiki/>आणि त्यांची पत्नी भगवती देवी लक्ष्मी यांच्या जोडपे रूपात आहे.श्रीवैष्णवपंथातील आराध्य देवता आहे. नारायण[[विष्णू|(विष्णू)]] विश्वाचे पालनकर्ता ईश्वर आहे.[[वैकुंठ|वैकुंठामध्ये]] [[शंख]], [[कौमोदकी गदा]], [[कमळ]] आणि [[सुदर्शन चक्र]] धारण करणारा [[विष्णू|नारायण]] बाजूला [[लक्ष्मी]], सौंदर्य देवी दर्शविली गेली आहे. त्यांची [[पत्‍नी|पत्नी]] लक्ष्मी देवी ही ऐश्वर्य, प्रकृति ,[[शांत|शांती]] आणि समृद्धीची, देवी आहे. तिला कमळ,गुलाबाचे फूल प्रिय आहे. एक हातात [[कमळ|कमळाचे फूल]] आहे.दुसरा हातात अभयमुद्रा आहेत.लाल,गुलबी रंगाची वस्त्र(साडी) परिधान केलेले असते. श्रीलक्ष्मीनारायण हे परमेश्वर -परमेश्वरी संयुक्त रूपात आहे त्या जोडीला 'लक्ष्मी नारायण' वा , ' '''श्रीलक्ष्मीनारायण '''' म्हणतात, विष्णूला नारायण म्हणूनही ओळखले जाते, त्याच्या पत्नी लक्ष्मीबरोबर वैकुंठ म्हणजे विष्णूलोकात क्षीरमहासागरात अनंतशेषानागावर लक्ष्मीसह निवास करतात. <ref>{{जर्नल स्रोत|date=2019-07-19|title=लक्ष्मी-नारायण|url=https://hi.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%80-%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3&oldid=4254290|journal=विकिपीडिया|language=hi}}</ref> .<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2019-07-25|title=Lakshmi Narayan|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lakshmi_Narayan&oldid=907787788|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> [[चित्र:Laxminarayan Temple in New Delhi 03-2016.jpg|इवलेसे|373x373अंश|लक्ष्मी नारायण बिड़ला मंदिर ,नवी दिल्ली]] [[चित्र:Vishnu - Page 71 - Chapter VII - History of India Vol 1 (1906).jpg|इवलेसे|424x424अंश|[[विष्णू|श्रीविष्णू]] क्षीरमहासागर शेषनागावर लक्ष्मीसह]]लक्ष्मीनारायणातील खालीलदिलेला चित्रात लक्ष्मी नारायणच्या कमलशरणाजवळ असते, जो क्षीरमहासागर शेषानागावर तरंगत आहेत.  जय-विजय हे दोघे वैकुंठाच्या द्वाराचे रक्षक आहे. == निवासस्थान आणि प्रतीक == [[वैकुंठ|वैकुंठ हे]] '''वैकुंठ धाम''' ('''[[आंतरराष्ट्रीय संस्कृत वर्णमाला लिप्यंतरण|IAST]]:''' Vaikuṇṭha ,'''[[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]]:''' वैकुण्ठ ) '''[[श्रीलक्ष्मी नारायण|श्रीलक्ष्मीनारायणाचे]]''' वास्तविक निवासस्थान आहे.सुखदायक दिव्य नैसर्गिक स्वर्गासारखे निवासस्थान आहे ,सर्वोत्तम निवासस्थान मानले जाते.ज्या स्वर्गीय जगामध्ये पालनकर्ता [[विष्णू|श्रीविष्णू]] क्षीरमहासागर शेषनागावर लक्ष्मीसह निवास करतात. शांति, प्रेम,पुण्य,शुद्धता,संयम, दान, परिश्रम, धैर्य, दया आणि नम्रता व आनंदाचे स्थान आहे. पुण्याद्वारे माणसाला या जगात स्थान मिळते. जो येथे पोचतो तो गर्भात परत येणार नाही कारण त्याला तारण प्राप्त झाले आहे.अध्यात्माच्या दृष्टीने वैकुंठलोक मन वा चेतनाची स्थान आहे. मोक्ष,पुण्य करणारे लोक वैकुंठातच राहतात.एक शाश्वत दैवीय अविनाशी प्रकाशमान जग आहे.सर्व काही फलझाड,फुल,प्राणी,पक्षी,गाय,जलचर, समुद्र अनंत आहे. भागवत पुराण वा '''ऋग्वेदः सूक्तं १.२२| अथर्ववेदसंहिता भाग २ मध्ये वर्णन, तद् विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः।<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%8B%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%83_%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%82_%E0%A5%A7.%E0%A5%A8%E0%A5%A8|title=ऋग्वेदः सूक्तं १.२२ - विकिस्रोतः|संकेतस्थळ=sa.wikisource.org|ॲक्सेसदिनांक=2019-09-04}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D:%E0%A4%85%E0%A4%A5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%83_%E0%A5%A8.pdf/%E0%A5%A9%E0%A5%AD%E0%A5%A7|title=पृष्ठम्:अथर्ववेदसंहिता-भागः २.pdf/३७१ - विकिस्रोतः|संकेतस्थळ=sa.wikisource.org|ॲक्सेसदिनांक=2019-09-04}}</ref>''' ====== अर्थ आणि नाव ====== वैकुण्ठ शब्दाचा अर्थ जहा कुंठा  न हो , दुःख,निराशा, आळस आणि दारिद्र्य नाहीत.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2018-06-28|title=बैकुण्ठ|url=https://hi.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%A0&oldid=3838874|journal=विकिपीडिया|language=hi}}</ref> साकेत, गोलोका, परमधाम, परमस्थान, परमपद, परमवायम, सनातन आकाश, सत्त्व-पद, ब्रह्मपूर. नावे आहे. कलशकुम्भ ,शंख, कौमोदकी गदा, कमळ आणि सुदर्शन चक्र हे श्रीलक्ष्मीनारायणचेच समजले जाते. <br /> ; == '''व्युत्पत्ती''' == विष्णू म्हणजे सर्व व्यापक लक्ष्मी म्हणजे लक्षण (सर्वलक्षणलक्षण्यः लक्ष्मीवान्''' विष्णू सहस्रनाम )''' विष्णो: सर्वव्यापकत्वम् : '''नारायणोपनिषदि''' नारायणपरोज्योतिरात्मानारायणः परः । नारायणपरं ब्रम्हतत्त्वं नारायणः परः | नारायण परो ध्याता ध्यानं नारायणः परः ॥४॥     '''नारायणोपनिषद्''' पुराणांत नारायण या शब्दाने जाणला जाणारा जो परमेश्वर हाच सत्य-ज्ञानादि वाक्यप्रतिपादित तत्त्व आहे. तीच सर्वोत्कृष्ट ज्योति आहे. नारायणच परमात्मा आहे. नारायणच परब्रम्हतत्त्व आहे. नारायणच सर्वोत्कृष्ट आहे. तोच ध्याता(वेदान्ताचा अधिकारी), ध्यान(प्रत्यगात्माविषयक वृत्तिविशेष) आणि पाप्यांचा शत्रू आहे अशा नारायणाचे ध्यान करावे. ॥४॥ <br /> == लक्ष्मी नारायणाचे अवतार == '''[[दशावतार]] व श्रीअष्टलक्ष्मी''' # [[मत्स्य अवतार|मत्स्य]] # [[कूर्म अवतार|कूर्म]] # [[वराह अवतार|वराह]] # [[नृसिंह|नरसिंह]] # [[वामन अवतार|वामन]] # [[परशुराम]] # [[राम|श्रीराम]] # [[कृष्ण|श्रीकृष्ण]] # [[बुद्ध]] # [[कल्की अवतार|कल्की]] 'लक्ष्मीचे आठ अवताराला 'श्रीअष्टलक्ष्मी' असे म्हणतात.महालक्ष्मीचे आठ रूप आहेत म्हणून नाव प्रसिद्ध आहे. आदिलक्ष्मी, धनलक्ष्मी, धान्यलक्ष्मी, [[गजलक्ष्मी]], सन्तानलक्ष्मी, धैर्यलक्ष्मी(वीरलक्ष्मी), विजयलक्ष्मी, विद्यालक्ष्मी.{{sidebar|pretitle=|title=[[वैष्णव सम्प्रदाय|{{color|#f3e5ab|वैष्णव धर्म}}]]|titlestyle=background-color: #001A57; border-color: #120A8F|image=[[file:Vishnu.jpg|frameless]]|headingstyle=background-color: #001a57|contentclass=hlist|heading2={{color|#f3e5ab|मुख्य देवता}}|content2=*[[विष्णू]] *[[कृष्ण]] *[[राम]] *[[विश्वरूप]]|heading3={{color|#f3e5ab|अन्य देवता}}|content3=;[[दशावतार]] *[[मत्स्य]] *[[कूर्म अवतार|कूर्म]] *[[वाराह]] *[[नृसिंह]] *[[वामन]] *[[परशुराम]] *[[राम]] *[[कृष्ण]] *[[बुद्ध अवतार|बुद्ध]] *[[बलराम]] *[[कल्कि]] ;अन्य *[[मोहिनी अवतार|मोहिनी]] *[[नर-नारायण अवतार|नर नारायण]] *[[हयग्रीव]] ;संबंधित *[[लक्ष्मी]] *[[सीता]] *[[हनुमान]] *[[राधा]] *[[शेषनाग]]|heading4=[[हिन्दू धर्मग्रंथ|{{color|#f3e5ab|ग्रंथ}}]]|content4=*[[वेद]] *[[उपनिषद]] *[[भगवद्गीता]] *[[दिव्य प्रबन्ध]] *[[रामचरितमानस]] ;[[पुराण]] *[[विष्णू पुराण]] *[[भागवत|भागवत महापुराण]] *[[नारद पुराण]] *[[गरुड़ पुराण]] *[[पद्म पुराण]] *[[मत्स्य पुराण]] *[[कूर्म पुराण]] *[[वाराह पुराण]] *[[श्री नरसिंह पुराण|नरसिंह पुराण]] *[[वामन पुराण]] *[[कल्कि पुराण]]|heading5={{color|#f3e5ab|सम्प्रदाय}}|content5=*[[श्री सम्प्रदाय]] ([[विशिष्टाद्वैत]]) *[[ब्रह्म सम्प्रदाय]] ([[द्वैत]]) *[[रूद्र सम्प्रदाय]] ([[शुद्धद्वैत]]) *[[निम्बार्क सम्प्रदाय]] ([[द्वैतद्वैत]])|heading6=[[:Category:आचार्य|{{color|#f3e5ab|आचार्यगण}}]]|content6=*[[नम्मलवर]] *[[यमुनाचार्य]] *[[रामानुजाचार्य]] *[[माधवाचार्य]] *[[चैतन्य महाप्रभु]] *[[वल्लभाचार्य]] *[[शंकरदेव]] *[[माधवदेव]] *[[निम्बार्क]]|heading7={{color|#f3e5ab|संबंधित परंपराऐं}}|content7=*[[पुष्टिमार्ग]] *[[भगवद्धर्म]] *[[इस्कॉन]] *[[स्वामीनारायण]] *[[प्रणामी सम्प्रदाय]] *[[रामानंदी सम्प्रदाय]] *[[वैखानस]]|belowstyle=background-color :#001A57|below={{portal-inline|हिन्दू धर्म|size=tiny}}|name=वैष्णव धर्म}} == श्लोक आणि ग्रंथ == *विष्णूसहस्रनाम *श्रीलक्ष्मीनारायणसंहिता *लक्ष्मी नारायणा हृदय स्तोत्रम *जय कल्कि जय जगत्पते। पद्मापति जय रमापते।। शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं विश्वाधारं गगनसदृशं मेघवर्ण शुभाङ्गम् । लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिभिर्ध्यानगम्यम् वन्दे विष्णूं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ॥  *'''श्रीविष्णू गायत्री''' नारायणाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि । तन्नो विष्णू: प्रचोदयात्॥ *'''श्रीलक्ष्मी गायत्री''' महालक्ष्मीच विद्महे विष्णूपत्नीच धीमहि । तन्नो लक्ष्मी: प्रचोदयात्॥ *'''श्रीसुदर्शन चक्र गायत्री''' सुदर्शनाय विद्महे महाज्वालाय धीमहि । तन्नो चक्रः प्रचोदयात्॥ *'''श्रीपाञ्चजन्य शङ्ख गायत्री''' पाञ्चजन्याय विद्महे पद्मगर्भाय धीमहि । तन्नो शङ्खः प्रचोदयात्॥ *'''गरुड गायत्री''' तत्पुरुषाय विद्महे सुवर्णपक्षाय धीमहि । तन्नो गरुड प्रचोदयात् ॥ <br /> == भक्ति == '''श्रीवैष्णवसंप्रदाय''' लक्ष्मी नारायणाला आराध्यदैवत मानणारे संप्रदाय आहे . '''वारकरी संप्रदाय''' पंढरपूर येथील विठ्ठलाच्या वारीला जाणाऱ्या लोकांचा संप्रदाय ====== इस्कॉन<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2019-01-17|title=इस्कॉन|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A5%89%E0%A4%A8&oldid=1659851|journal=विकिपीडिया|language=mr}}</ref> ====== '''आंतरराष्ट्रीय कृष्णभावनामृत संघ (इस्कॉन)'''[International Society for Krishna Consciousness ISKCON] किंवा हरे कृष्ण चळवळ ही एक वैष्णव संप्रदायाची धार्मिक संघटना आहे. [[भक्तिमार्ग]] हा सर्वात महत्त्वाचा असे ही संघटना मानते. ही संघटना १९६६ साली, संस्थापकाचार्य ए.सी.भक्तिवेदान्तस्वामी प्रभुपाद ह्यांनी अमेरिकेतील [[न्यू यॉर्क]] ह्या महानगरात स्थापली. तिची तत्त्वे ही हिंदू संस्कृतीतील धार्मिक ग्रंथ '''श्रीमद भागवतम्''' व '''भगवदगीता''' ह्यावर आधारित असून ती हिंदू मान्यतेनुसार सुमारे ५००० वराहे जुनी आहेत. तिचे भारतातील मुख्यालय पश्चिम बंगाल मधील एक गाव मायापूर येथे आहे. कृष्ण हेच परम ईश्वर आहेत किंवा स्वयम भगवान आहेत व तेच सर्व सृष्टीचे उगम स्थान आहेत अशी आंतरराष्ट्रीय कृष्णभावनामृत संघाची मान्यता आहे. भारतीय संस्कृती व वैदिक विचारांचा प्रसार व प्रचार करण्यासाठी हा पंथ काम करतो. [[चित्र:Krishna Vally temple.jpg|इवलेसे|कृष्ण व्हॅली येथील कृष्ण मंदिर मेलबर्न]] [[चित्र:Krishna Vally eco-house.jpg|इवलेसे|वैदिक पद्धतीने बांधलेले इको हाऊस यात कमीत कमी ताण निसर्गावर येतो - कृष्ण व्हॅली मेलबर्न जवळ]] <br /> === महामंत्र === हरे कृष्ण हरे कृष्ण कृष्ण कृष्ण हरे हरे हरे राम हरे राम राम राम हरे हरे <br /> == नियम == हेच व्यावहारिक पालन करण्यासाठी ISKCONचे काही मूलभूत नियम आहेत. कोणत्याही प्रकारची नशा नाही. (चहा, कॉफी नाही) अवैध स्त्री / पुरुष गमन नाही मांसहार / बायोगिक भक्षण नाही. (कांदा, लसुन नाही) [[चित्र:Radha Krishna ISKCON Mayapur.jpg|इवलेसे|314x314अंश|मायापूर येथील राधाकृष्ण मंदिर]] जुआ नाही (शेअर बाजारही नाही) त्यांना तामसिक अन्न सोडून द्या (तामसिक अन्न म्हणून त्यांना ,कांदा लसुन, मांस, मदिरा इत्यापासून दूर राहा) अनैतिक वर्तणुकीपासून दूर राहा (जुगार, पब, वेश्यालय अशा स्थानांवर बंदी घातलेली आहे) एक तास शास्त्रीययन (यात गीता आणि भारतीय धर्म-इतिहास संबंधित शास्त्रांचा अभ्यास करणे) 'हरे कृष्णा-हरे कृष्णा' नावाची १६ वेळा माळा जपा. ते शुद्ध शाकाहार खातात <br /> == एकादशी तिथी == {| class="wikitable sortable" !हिंदू महिना (इंग्रजी) !पालक देव !शुक्लपक्षातली एकादशी !कृष्णपक्षातली एकादशी |- |[[चैत्र]] (मार्च–एप्रिल) |[[विष्णू]] |[[कामदा एकादशी]] |[[वरूथिनी एकादशी]] |- |[[वैशाख]] (एप्रिल–मे) |[[मधुसूदन]] |[[मोहिनी एकादशी]] |[[अपरा एकादशी]] |- |[[ज्येष्ठ]] (मे–जून) |[[त्रिविक्रम]] |[[निर्जला एकादशी]] |[[योगिनी एकादशी]] |- |[[आषाढ]] (जून–जुलै) |वामन |[[शयनी एकादशी]] |[[कामिका एकादशी]] |- |[[श्रावण]] (जुलै-ऑगस्ट) |[[श्रीधर]] |[[पुत्रदा एकादशी]] |[[अजा एकादशी]] |- |[[भाद्रपद]] (ऑगस्ट–सप्टेंबर) |हृषीकेश की वामन? |[[परिवर्तिनी एकादशी]]/[[पद्मा एकादशी]] |[[इंदिरा एकादशी]] |- |[[आश्विन]] (सप्टेंबर–ऑक्टोबर) |पद्मनाभ |[[पाशांकुशा एकादशी]] |[[रमा एकादशी]] |- |[[कार्तिक]] (ऑक्टोबर–नोव्हेंबर) |दामोदर |[[प्रबोधिनी एकादशी]] |[[उत्पत्ती एकादशी]] |- |[[मार्गशीर्ष]] (नोव्हेंबर–डिसेंबर) |[[केशव]] |[[मोक्षदा एकादशी]] |[[सफला एकादशी]] |- |[[पौष]] (डिसेंबर–जानेवारी) |[[नारायण]] |[[पुत्रदा एकादशी]] |[[षट्‌तिला एकादशी]] |- |[[माघ]] (जानेवारी–फेब्रुवारी) |[[माधव]] |[[जया एकादशी]] |[[विजया एकादशी]] |- |[[फाल्गुन]] (फेब्रुवारी–मार्च) |[[गोविंद]] |[[आमलकी एकादशी]] |[[पापमोचिनी एकादशी]] |- |[[अधिक मास]] (३ वर्षांतून एकदा) |पुरुषोत्तम |कमला एकादशी |कमला एकादशी |} <br /> == भगवद्‌गीता अध्याय ४ - ज्ञानसंन्यासयोग == '''भगवान श्रीकृष्ण (विष्णू) अर्जुनाला भगवद्गीतेमध्ये म्हणतो की,''' '''यदा यदा ही धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत । अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम्‌ ॥ ४-७ ॥''' '''परित्राणाय साधूनां विनाशायच दुष्कृताम्‌ । धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥ ४-८ ॥''' अर्थात, हे अर्जुना (हे भारता), जेव्हा जेव्हा धर्माची हानी येते, आणि अधर्माची वाद होते, तेव्हा तेव्हा मी अवतार घेतो. सज्जनांच्या रक्षणासाठी व दुर्जनांच्या नाशासाठी तसेच पुन्हा धर्म संस्थापिण्यासाठी मी प्रत्येक युगात अवतार घेतो. Whenever there is decay of righteousness, O Bharata, And there is exaltation of unrighteousness, then I Myself come forth ; For the protection of the good, for the destruction of evil-doers,  For the sake of firmly establishing righteousness, I am born from age to age. == सण-उत्सव == ====== '''[[दिवाळी लक्ष्मीपूजन]]''' ====== हिंदू धर्मात दिवाळी(दीपावली) आश्विन अमावास्येस लक्ष्मीपूजन हा सण साजरा केला जातो.या दिवशी घरांत  प्रदोषकाळी (संध्याकाळी) कुबेर, गणेश व लक्ष्मीचे पूजन श्रीसूक्तपठणही केले जाते .घरामध्ये आणि बाहेर अनेक दीप (दिवा) लावला जाते .काही वैष्णव भक्त [[श्रीलक्ष्मी नारायण|श्रीलक्ष्मीनारायणाची]] आराधना  करतात.लक्ष्मीपूजनाच्या द‌िवशी रात्रीच्या वेळी लक्ष्मी सर्वत्र संचार करते. ज्या स्वच्छता, सौंदर्य, आनंद, उत्साह अशा सकारात्मक उर्जा असतात तेथे लक्ष्मी प्रसन्न होऊन आशीर्वाद देते. या दिवशी सायंकाळी लक्ष्मीचे पूजन केले जाते. या दिवशी सर्व अभ्यंग स्नान करतात. पाटावर रांगोळी काढून तांदूळ ठेवतात. त्यावर वाटी किंवा तबक ठेवतात. त्यात सोन्याचे दागिने, चांदीचा रुपया, दागिने ठेवून त्यांची पूजा करतात.या दिवशी स्वच्छता करण्यासाठी लागणारी नवी केरसुणी विकत घेतात. ====== [[कोजागरी पौर्णिमा]] ====== आश्‍विन महिन्यामध्ये येणाऱ्या पौर्णिमेलाही धार्मिक महत्त्व आहे. या दिवशी साक्षात लक्ष्मी चंद्रमंडळातून पृथ्वीवर उतरते आणि को-जागरती म्हणजे कोण जागे आहे असे विचारते. म्हणूनच या दिवसाला ‘कोजागरी पौर्णिमा’ म्हणतात.आश्विन पौर्णिमा  किंवा शरद पौर्णिमा म्हणून साजरी केली जाते. शरद ऋतूतील आश्विन महिन्यात येते. इंग्रजी कॅलेंडरमध्ये कोजागरी पौर्णिमा बहुधा ऑक्टोबरमध्ये असते कोजागरी पौर्णिमेला बंगाली लोक याला '''लोख्खी पुजो''' म्हणतात . या दिवशी भक्तीने शंख सहित लक्ष्मीनारायणाची पूजा करतात. रात्री चंद्राला आटीव दूधाचा नैवेद्य दाखवायचा असतो दूध आटवून त्यात केशर,पिस्ते, बदाम, चारोळ्या, वेलचीपुड, जायफळ वगैरे गोष्टी घालून तसेच साखर घालून, नैवेद्य दाखविला जातो. दुधात मध्यरात्री [[चंद्र|पूर्ण चंद्राची]] किरणे पडू देतात आणि मग ते दूध प्राशन केले जाते. '''[[तुळशी विवाह]]''' तुळशी वनस्पतींचे लक्ष्मी स्वरूप मानले जाते. '''तुळशी विवाह''' म्हणजे तुळशी (पवित्र तुळस) वनस्पतींचे शालिग्राम किंवा [[विष्णू|विष्णू]] किंवा त्यांचे अवतार श्री [[कृष्ण]] यांच्याशी विवाह [[प्रबोधिनी एकादशी]]<nowiki/>मध्ये करण्याची पूजोत्सव प्रथा आहे.भगवान विष्णू कार्तिक महिन्यातील देवउठनी एकादशीला संपूर्ण चार महिने झोपल्यानंतर उठतात, तेव्हा त्यांना तुळशीशी लग्न लावतात. भगवान विष्णूला तुळशी खूप प्रिय आहेत. <br /> == श्रीलक्ष्मीनारायणचे नाव == माधवी ,पद्मा, कमला, पद्मप्रिया, पद्मानना, पद्माक्षी, इंदिरा, रमा, चंचला, श्री,माधवी (श्रीसूक्त श्लोक),पृथ्वी  विष्णू परमात्मा  श्रीमान्  केशवः    पुरुषोत्तमः  माधवः   सत्यः  चतुर्भुजः सहस्राक्षः नारायणः  पद्मनाभः सर्वलक्षणलक्षण्यः लक्ष्मीवान्  श्रीगर्भः  परमेश्वरः अनन्तात्मा  गोविन्दः चक्रगदाधरः  कृष्णः  श्रीशः  श्रीनिधिः  श्रीधरः केशिहा   हरिः  अनन्तः  ब्राह्मणप्रियः वासुदेवः  भक्तवत्सलः  गदाग्रजः चतुर्बाहुः चतुरात्मा सुन्दरः रत्ननाभः  भयनाशनः सात्त्विकः  सत्यः अनन्तः  चक्री  पुण्यः   रक्षणः अनन्तश्रीः  भयापहः  प्राणदः  देवकीनन्दनः   नन्दकी शार्ङ्गधन्वा गदाधरः( विष्णू सहस्रनाम ) == संदर्भ यादी == <references /> == दूरदर्शन मालिका == [https://www.colorsmarathi.com/shows/lakshmi-narayan/ श्रीलक्ष्मीनारायण] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.colorsmarathi.com/colors-garage/service-unavailable.html|title=Colors|website=www.colorsmarathi.com|access-date=2024-10-25}}</ref> [[लक्ष्मी नारायण - सुख सामर्थ्य संतुलन.]]<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2024-10-24|title=Lakshmi Narayan – Sukh Samarthya Santulan|url=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Lakshmi_Narayan_%E2%80%93_Sukh_Samarthya_Santulan|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> == हे सुद्धा पहा == ======[[लक्ष्मी]],[[विष्णू]],[[कल्की अवतार|कल्की आवतार]],[[दशावतार]]====== ====== '''[[कृतयुग]] किंवा [[सत्य युग]]''' ====== {{दशावतार}} [[वर्ग:हिंदू दैवते]] [[वर्ग:विष्णूची रूपे]] qwemo5roo1m8ys9c5qd363urzr169u1 0 250198 2725836 2694686 2026-10-25T03:29:55Z ~2026-56841-95 188873 /* नांदेड जिल्ह्यातील शिलालेख */ 2725836 wikitext text/x-wiki ==भारतीय इतिहासाचे साधने== शिलालेख हे प्राचीन भारताच्या इतिहासाचे एक महत्त्वपूर्ण साधन मानले जाते. प्राचीन कालखंडाच्या इतिहाससाधनांत मुख्यतः पुरातत्त्वीय निरनिराळ्या वस्तूंचा समावेश होतो. उत्खननांमुळे मिळालेली भांडी, शस्त्रे, घरे व त्यांची बांधणी, ग्राम-नगरव्यवस्था, अलंकार इ. तत्कालीन समाजिक, धार्मिक व आर्थिक परिस्थितीवर प्रकाश टाकण्यास उपयुक्त आहेत. प्राचीन कालखंडात तयार झालेले विविध भाषिक ग्रंथ हेही इतिहासाचे महत्त्वाचे साधन आहे. या ग्रंथांचे समकालीन व उत्तरकालीन असे दोन भेद पडत असले, तरी ते प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रीतीने तत्कालीन इतिहासावर प्रकाश टाकतात. राजतरंगिणी, राष्ट्रौढवंशमहाकाव्य, शिवभारत इ. ग्रंथ प्रत्यक्ष इतिहास सांगतात तर हर्षचरित, विक्रमांकदेवचरित पंपभारत, मणिमेखलै इ. ग्रंथ रूपक शैलीने इतिहासकथन करतात. काही ग्रंथांच्या आरंभी किंवा अंतर्भागी किंवा अंती इतिहासविषयक माहिती मिळते. उदा., हेमाद्रिलिखित चतुर्वर्गचिंतामणि, जल्हणचा सुक्तिमुक्तावलि व प्रसिद्ध कानडी कवी पंप याचा विक्रमार्जुनविजय अथवा पंपभारत ह्या ग्रंथांच्या प्रस्तावनांत ऐतिहासिक माहिती आढळते. बसबभूपालने शिवतत्त्वरत्नाकरात मधूनमधून ऐतिहासिक माहिती गुंफली आहे तर सोमदेव सुरीने यशस्तिलकचंपूमध्ये ग्रंथाच्या शेवटी काही ऐतिहासिक माहिती दिली आहे. तथापि इतिहासकाळातील प्राचीन विभागाची साक्षात माहिती देणारे ग्रंथ एकंदरीत थोडेच आहेत. तत्कालीन राजकीय इतिहाससंबंधी माहिती देण्यास हे ग्रंथ अपुरे पडत असले, तरी इतिहासाच्या धार्मिक, सामाजिक, भाषिक ह्या विविध अगांसंबंधी माहिती देण्यास हे ग्रंथ उपयुक्त आहेत. पुराणे, रामायण, महाभारत, ही महाकाव्ये, तत्कालीन सामाजिक आचारविचार, राहणीमान, वस्त्रे, अलंकार इत्यादीसंबंधी माहिती देण्यास उपयुक्त व महत्त्वाची साधने आहेत. भारताच्या पारंपरिक इतिहासकाळातील निरनिराळ्या राजवंशांसंबंधी माहिती देण्यास पुराणे हेच एकमेव व महत्त्वाचे साधन आहे. ==नांदेड जिल्ह्यातील शिलालेख== गोदावरी नदीच्या खोऱ्यात आणि विशेषतः नांदेड जिल्ह्याच्या परिसरातील शिलालेखांचा शोध घेता, आजपावेतो ५० शिलालेख सापडलेले आहेत. यापैकी काहींची नोंद एपिग्राफिया इंडिया या संशोधनपर ग्रंथमालेत झाली आहे.<ref>Dr. Ritti & G. C. Shelke, Inscriptions from Nanded Dist. 1968</ref> तरीही मौर्य, सातवाहन, गुप्त व वाकाटक या प्राचीन राजघराण्याचे शिलालेख अजून पर्यंत सापडलेले नाहीत. नांदेड जिल्ह्यातील उपलब्ध शिलालेखांचा अभ्यास करता असे आढळते की, आठव्या शतकांपासून अठराव्या शतकांपर्यंत म्हणजेत या एक हजार वर्षाच्या कालावधीत हे शिलालेख कोरले गेले आहेत. दक्षिण भारतातील प्रमुख राजघराण्यापैकी राष्ट्रकूट, उत्तर चालुक्य, कलचुरी आणि यादव या घराण्यांचे हे शिलालेख होत. या शिलालेखात एका ओळीच्या शिलालेखापासून ते सविस्तर वर्णन असणाऱ्या विस्तृत अशा शिलालेखापर्यंत अनेक प्रकारचे आढळतात. [[File:नांदेड जिल्हा शिलालेख नकशा.jpg|thumb|नांदेडचा नकाशा]] काही राजांचे प्रशस्तिपर शिलालेखही या परिसरात उपलब्ध झाले आहेत. या प्रशस्तीपर शिलालेखाची भाषा बी अत्यंत लालित्यपूर्ण आहे. तसेच गद्य आणि पद्यातल्या अप्रतिम रचना काही शिलालेखातही आढळतात.<ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ४४ </ref> या परिसरातील उपलब्ध शिलालेखांपैकी बहुसंख्य शिलालेख हे कानडी लिपीत आहेत. ते सर्वच चालुक्यवंशीय असून काही शिलालेखांची भाषा आणि लिपी दोनिही कानडी आहेत. तर काहींची लिपी कानडी आहे आणि भाषा संस्कृत आहे. तर काही शिलालेख मराठी भाषेत आहेत, लेखन नागरी लिपीत केले आहेत.संस्कृत शिलालेखांची अक्षरवाटीका अत्यंत प्रमाणबद्ध असून कानडी लिपीतील शिलालेख कोरताना कोरवयांनी तीच कसब दाखवली आहे. <ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ४५ </ref> ===प्राचीनतम् शिलालेख=== कंधार येथे इसवी सन १९५८ साली सापडलेला प्राचीनतम् शिलालेख हा आतापर्यंत उपलब्ध झालेल्या शिलालेखांपैकी एक होय. हा शिलालेख कंधार गावच्या वेशीजवळ असलेल्या बौद्ध मंदिरात असलेल्या बुद्धमुर्तीच्या आसनपीठावर कोरलेला आहे. हा शिलालेख नागरी लिपीतील असून फक्त दोन ओळींचा आहे. ह्या शिलालेखात बौद्ध तत्त्वज्ञानातील हेतुवादाचे विवेचन संस्कृत रचनेत करण्यात आले आहे. <ref>कठारे, अनिल, दळवे, अरुण, राष्ट्रकुटांची राजधानी कंधार, पृष्ठ-११७</ref> 'हे धर्मा हेतुप्रभवा हेतु तेषां तथा गतोहयवदत तेषांच यो निरोध:एवं वादी महाश्रमण' ह्या रचना असलेला शिलालेख राष्ट्रकुट काळातील असून सध्या कंधार शहराच्या मध्यभागी बौद्धद्वार वेशीजवळ असलेल्या बौद्धविहारात आहे. हा शिलालेख आठव्या शतकातील असून ती आजही बुधवार वेस म्हणून परिचित आहे.<ref>https://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/history-of-kandhar/articleshow/59399344.cms{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===राष्ट्रकुटांचे शिलालेख=== नांदेड जिल्ह्यातील सर्वात प्राचीन प्रभावी सत्ता राष्ट्रकुटांच्या स्वरूपात प्रस्थापित झाली. प्रारंभीच्या काळात राष्ट्रकुटाच्या हालचाली वेरूळच्या परिसरात केंद्रित झाल्या तसेच याच काळात नांदेड आणि उस्मानाबाद परिसरातही राष्ट्रकुटांचा प्रभाव दर्शविणारे काही संदर्भ ताम्रपटातून उपलब्ध झाले. १९५७ साली नांदेड जिल्ह्यातील कंधार या ठिकाणी राष्ट्रकुटकालीन सापडला. [[File:कंधारचा राष्ट्रकुटकालीन शिलालेख.jpg|thumb|कंधारचा राष्ट्रकुटकालीन शिलालेख]] कंधारचा हा राष्ट्रकुटकालीन शिलालेख एका दगडी चौकोनी खांबावर- खांबाच्या तीन बाजूस कोरलेला असून या खांबाचा खालचा भाग तुटलेला असल्याने उपलब्ध झाला नाही. अडीच-तीन फूट उंचीचा जो भाग उपलब्ध झाला त्या भागातील शिलालेखाच्या अक्षरवाटिकेवरून हा शिलालेख राष्ट्रकुट राजा तिसरा कृष्ण(इ. स. ९३९-९६८) यांच्या कालखंडातील असावा असा निष्कर्ष डॉ. डी. सी. सरकार, आणि जी. भट्टाचार्य यांनी काढला आहे. <ref>Dr. D. C. Sircar & Bhattacharya, Epigraphia Indica Vol. XXXV, Pg. 105</ref> या शिलालेखात कंधारचे अप्रतिम वर्णन करण्यात आले आहे. कंधार येथील शिलालेखांमध्ये राष्ट्रकूटकालीन नगररचनेचा आराखडा एकप्रकारे नोंदविला गेला होता व जाणीवपूर्वक या स्थानाचा विकास केला होता. या स्थानाचे भौगोलिक महत्त्व, भूस्थळ रचना व पर्यावरणाचा अभ्यास करून, जलाशयांसाठी सुयोग्य अशा स्थानाची निवड करून 'हत्तीनाला' हा एक जलप्रवाह अडवून तेथे कृष्ण दुसरा यांच्या काळातच '''जलतुंग समुद्र''' या जलाशयाची निर्मिती करण्यात आली होती. यासाठी जवळपास ८५० मी. लांबीचा मातीचा बंधारा बांधण्यात आला व या परिसरातील '''मण्यार नदी''' व हा जलाशय यातील उंच-सखल भागाचा योग्य उपयोग करून बंधारे तसेच विविध बारवांची एक शृंखला निर्माण केली गेली. परिणाम म्हणून मण्यार ही मांजरीची उपनदी व त्या काठावर असलेला हा संपूर्ण परिसर हा पाणलोट क्षेत्राचा भाग बनवून विकसित केला गेला.<ref>https://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/history-of-kandhar/articleshow/59399344.cms{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> प्राचीन भारताच्या इतिहासात उल्लेखनीय भर टाकणारा एक महत्त्वाचा शिलालेख म्हणून ह्या शिलालेखाचा उल्लेख करावा लागेल. ह्या शिलालेखाच्या उपलब्धतेमुळेच कंधार हे राष्ट्रकुटांची राजधानी होती, हे सिद्ध झाले आहे. कारण या काळी अस्तित्वात असलेल्या देवळांचे, मकरतोरणांचे आणि सर्वलोकेश्वर मंडपाचे वर्णन या शिलालेखात करण्यात आलेले आहे. राष्ट्रकुट राजांनी केलेल्या लोकोपयोगी कामांचे उल्लेख शिलालेखातून येतात.<ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ४६ </ref> ===उत्तर चालुक्याचे कानडी शिलालेख=== नांदेड परिसरात उत्तर चालुक्याचे एकूण बत्तीस (३२) शिलालेख आजपर्यंत उपलब्ध झाले आहेत. यातील बहुसंख्य शिलालेख हे कानडी भाषेतील आहेत. * राष्ट्रकुटाच्या नंतर नांदेड जिल्ह्यात कल्याणीच्या चालुक्याची राजवट सुरू झाली, ही बाब ह्या शिलालेखांमुळे सिद्ध होते. हे सर्व शिलालेख कल्याणीच्या चालुक्य नृपती संबंधीचे आहेत. कल्याणी येथे उत्तर चालुक्याची राजधानी स्थापन करणारा पहिला सोमेश्वर (इ.स. १०४३-१०६८) यांच्या कालखंडापासून ते जगदेकमल्ल दुसरा (११३८-११५१) यांच्या कालखंडापर्यंत जवळपास १०० वर्षाच्या कालावधीत नांदेड जिल्ह्यात ३६ शिलालेख सापडले आहेत.<ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ४६</ref> या घराण्यातील पहिला शिलालेख देगलूर तालुक्यातील [[तडखेल]] या गावी सापडला. हा शिलालेख तडखेल या गावच्या पूर्वेस महादेवाच्या मंदिराजवळ ठेवलेला आहे.<ref>Dr. Ritti & G. C. Shelke, Inscriptions n0.3</ref> हा शिलालेख कूपच विस्तृत असून सोश्वर व नागवर्मा यांच्या विजयाचे सविस्तर वर्णन यात केले आहे. लिखनाचे स्वरूप प्रशस्तिपर असून सोमेश्वरांच्या एकूण कार्याचा यात आढावा घेण्यात आला आहे. ह्या शिलालेखाचे वैशिष्ठ्ये म्हणजे, हा शिलालेख कोरल्याचे वर्ष त्यात स्पष्टपणे नोंदवले असून सर्वजित संवत्सरातील शके ९६९ या वर्षात वैशाख शुद्ध तृत्तीयेस बुधवारी हा शिलालेख कोरवला गेला, अशा प्रकारची नोंद ह्या शिलालेखात आहे. या शिलालेखामुळे चालुक्य सेनापती नागवर्मा ह्यांचे कर्तृत्त्व प्रकाशात आले असून त्यांनी मिळवलेल्या अनेक विजयाचा उल्लेख ह्या शिलालेखात येतो. मुखेड तालुक्यातील मुखेड या गावीच विक्रमादित्याचा एक शिलालेख सापडला आहे. विक्रमादित्यांचे बहुतांश शिलालेख हे कानडी लिपीत व कानडी भाषेत लिहिले गेले असून, एकमेव अपवाद... संगम येथील शिलालेखाचा असून हा शिलालेख नागरी लिपीत व संस्कृत भाषेत कोरला गेला आहे. ===कलचुरी शिलालेख=== बाराव्या शतकाच्या सुमारास नांदेड जिल्ह्यातून चालुक्याची राजवट नाहिशी झाली. चालुक्य राजवटीस हुसकावून लावून कलचुरींनी काही काळ आपला प्रभाव नांदेड येथे प्रस्थापित केला असावा. * नांदेड जिल्ह्यातील बिलोली तालुक्यातील जुन्नी या गावी कलचुरींचा एकमेव शिलालेख सापडला आहे. हा शिलालेख म्हणजे एक स्तंभलेखच असून खांबाच्या तीन बाजूस तो कोरण्यात आला आहे.<ref>Dr. ritti & Shelke, Opp. Cit.pp-29 </ref> जुन्नवलीगे म्हणजेच आजचे जुन्नी. या ठिकाणच्या काही देवालयांना दिलेल्या दानाचा उल्लेख ह्या शिलालेखात आहे. '''सुवर्णवृषभध्वज आणि कालिंजरपूरवराधिश्वर''' यासारख्या उपाधींचा वापर या शिलालेखात आठळतो. == यादवकालीन शिलालेख == कलचुरीनंतर नांदेड जिल्ह्यावर देवगिरीच्या यादवांचे प्रभुत्व प्रस्थापित झाले. नांदेड जिल्ह्यात सापडलेल्या शिलालेखावरून असे स्पष्ट होते की, यादवांचे मांडलिक असलेले '''रट्टवंशीय बल्लाळ''' राजे हे या परिसरात राज्य करीत होते. या "'''बल्लाळ'''" राजाची राजधानी अमरदकपूर येथे होती. तर राज्यातील एक प्रमुख केंद्र [[अर्धापूर]] हे होते. * [[देवगिरीचे यादव|यादव नृपती]] [[भिल्लम]] ५वा यांचा एक शिलालेख नांदेड शहरापासून २२ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या अर्धापूर या ठिकाणी सापडला आहे. <ref>Dr. ritti & Shelke Opp. Cit pp - 40</ref> या शिलालेखात रट्टवंशीय बल्लाळांची वंशावळ आणि त्यांनी दिलेल्या भूमिदानाचे उल्लेख केलेले आहेत. इ. स. १२व्या शतकातील अर्धापूरचे सविस्तर वर्णन या शिलालेखात आढळते. या शिलालेखाचा रचयिता, लेखक आणि कोरक ह्यांचे उल्लेखही यात आलेले आहेत. हा शिलालेख अर्धापूर गावाच्या पश्चिमेस एका शेतातील चिंचेच्या झाडाखाली असलेल्या उद्ध्वस्त मंदिराजवळ ठेवण्यात आला आहे. * किनवट तालुक्यातील [[उनकेश्वर]] या ठिकाणी [[रामदेव यादव|रामचंद्र यादवांच्या]] काळातला एक शिलालेख उपलब्ध झाला आहे. प्राचीन मराठी कोरीव लेखातील एक महत्त्वपूर्ण लेख म्हणून याचा उल्लेख करावा लागेल. <ref>तुळपुळे, शं. गो. प्राचीन मराठी कोरीव लेख, पृष्ठ-२०१</ref> इ. स. १२८०-८१ सालातील हा शिलालेख म्हणजे नांदेड परिसरातील शेवटचा यादवकालीन शिलालेख होय. ===पर्शियन आणि अरेबिक शिलालेख=== इ.स. चौदाव्या शतकात नांदेड परिसरावर मोहम्मद [[तुघलक घराणे|तुघलक]] यांचा प्रभाव प्रस्थापित झाला. * कालांतराने बहामनी वर्चस्वाखाली नांदेड परिसर आला, आणि [[बिदर]] प्रांतातील भाग म्हणून नांदेड सुभा प्रस्तापित झाला. या बहामनी कालखंडातील अनेक महत्त्वाच्या घडामोडी कंधार परिसरात सापडल्या आहेत. त्याचप्रमाणे [[निजामशाही]], [[बरिदशाही]] आणि [[इमादशाही]] या दक्षिणी सत्तांनीही नांदेड परिसरात शिरकाव केलेला होता. * पुढे मोघलांचाही प्रभाव नांदेड परिसरात राहिला. कंधार या गावी या कालखंडातील काही शिलालेख उपलब्ध असून हे सर्व शिलालेख पर्शियन व अरेबिक या भाषेत असून कंधारच्या किल्ल्यात आणि गावातील दर्ग्यावर आढळतात.<ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ५०</ref> कंधारच्या किल्ल्यात असलेल्या शिलालेखावरून या परिसरातील मध्ययुगीन कालखंडाच्या अनेक घडामोडीवर प्रकाश पडतो. कंधारच्या किल्ल्यावरील बुरुजांची बांधणी, डागडुगी या विषयीचे संदर्भ या शिलालेखातून आढळतात. ==संदर्भग्रंथ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== https://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/history-of-kandhar/articleshow/59399344.cms{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:शिलालेख]] p3q2990kgd15lqg7k5cugcmlppjpllo 2725837 2725836 2026-10-25T03:31:10Z ~2026-56841-95 188873 /* राष्ट्रकुटांचे शिलालेख */ 2725837 wikitext text/x-wiki ==भारतीय इतिहासाचे साधने== शिलालेख हे प्राचीन भारताच्या इतिहासाचे एक महत्त्वपूर्ण साधन मानले जाते. प्राचीन कालखंडाच्या इतिहाससाधनांत मुख्यतः पुरातत्त्वीय निरनिराळ्या वस्तूंचा समावेश होतो. उत्खननांमुळे मिळालेली भांडी, शस्त्रे, घरे व त्यांची बांधणी, ग्राम-नगरव्यवस्था, अलंकार इ. तत्कालीन समाजिक, धार्मिक व आर्थिक परिस्थितीवर प्रकाश टाकण्यास उपयुक्त आहेत. प्राचीन कालखंडात तयार झालेले विविध भाषिक ग्रंथ हेही इतिहासाचे महत्त्वाचे साधन आहे. या ग्रंथांचे समकालीन व उत्तरकालीन असे दोन भेद पडत असले, तरी ते प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रीतीने तत्कालीन इतिहासावर प्रकाश टाकतात. राजतरंगिणी, राष्ट्रौढवंशमहाकाव्य, शिवभारत इ. ग्रंथ प्रत्यक्ष इतिहास सांगतात तर हर्षचरित, विक्रमांकदेवचरित पंपभारत, मणिमेखलै इ. ग्रंथ रूपक शैलीने इतिहासकथन करतात. काही ग्रंथांच्या आरंभी किंवा अंतर्भागी किंवा अंती इतिहासविषयक माहिती मिळते. उदा., हेमाद्रिलिखित चतुर्वर्गचिंतामणि, जल्हणचा सुक्तिमुक्तावलि व प्रसिद्ध कानडी कवी पंप याचा विक्रमार्जुनविजय अथवा पंपभारत ह्या ग्रंथांच्या प्रस्तावनांत ऐतिहासिक माहिती आढळते. बसबभूपालने शिवतत्त्वरत्नाकरात मधूनमधून ऐतिहासिक माहिती गुंफली आहे तर सोमदेव सुरीने यशस्तिलकचंपूमध्ये ग्रंथाच्या शेवटी काही ऐतिहासिक माहिती दिली आहे. तथापि इतिहासकाळातील प्राचीन विभागाची साक्षात माहिती देणारे ग्रंथ एकंदरीत थोडेच आहेत. तत्कालीन राजकीय इतिहाससंबंधी माहिती देण्यास हे ग्रंथ अपुरे पडत असले, तरी इतिहासाच्या धार्मिक, सामाजिक, भाषिक ह्या विविध अगांसंबंधी माहिती देण्यास हे ग्रंथ उपयुक्त आहेत. पुराणे, रामायण, महाभारत, ही महाकाव्ये, तत्कालीन सामाजिक आचारविचार, राहणीमान, वस्त्रे, अलंकार इत्यादीसंबंधी माहिती देण्यास उपयुक्त व महत्त्वाची साधने आहेत. भारताच्या पारंपरिक इतिहासकाळातील निरनिराळ्या राजवंशांसंबंधी माहिती देण्यास पुराणे हेच एकमेव व महत्त्वाचे साधन आहे. ==नांदेड जिल्ह्यातील शिलालेख== गोदावरी नदीच्या खोऱ्यात आणि विशेषतः नांदेड जिल्ह्याच्या परिसरातील शिलालेखांचा शोध घेता, आजपावेतो ५० शिलालेख सापडलेले आहेत. यापैकी काहींची नोंद एपिग्राफिया इंडिया या संशोधनपर ग्रंथमालेत झाली आहे.<ref>Dr. Ritti & G. C. Shelke, Inscriptions from Nanded Dist. 1968</ref> तरीही मौर्य, सातवाहन, गुप्त व वाकाटक या प्राचीन राजघराण्याचे शिलालेख अजून पर्यंत सापडलेले नाहीत. नांदेड जिल्ह्यातील उपलब्ध शिलालेखांचा अभ्यास करता असे आढळते की, आठव्या शतकांपासून अठराव्या शतकांपर्यंत म्हणजेत या एक हजार वर्षाच्या कालावधीत हे शिलालेख कोरले गेले आहेत. दक्षिण भारतातील प्रमुख राजघराण्यापैकी राष्ट्रकूट, उत्तर चालुक्य, कलचुरी आणि यादव या घराण्यांचे हे शिलालेख होत. या शिलालेखात एका ओळीच्या शिलालेखापासून ते सविस्तर वर्णन असणाऱ्या विस्तृत अशा शिलालेखापर्यंत अनेक प्रकारचे आढळतात. [[File:नांदेड जिल्हा शिलालेख नकशा.jpg|thumb|नांदेडचा नकाशा]] काही राजांचे प्रशस्तिपर शिलालेखही या परिसरात उपलब्ध झाले आहेत. या प्रशस्तीपर शिलालेखाची भाषा बी अत्यंत लालित्यपूर्ण आहे. तसेच गद्य आणि पद्यातल्या अप्रतिम रचना काही शिलालेखातही आढळतात.<ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ४४ </ref> या परिसरातील उपलब्ध शिलालेखांपैकी बहुसंख्य शिलालेख हे कानडी लिपीत आहेत. ते सर्वच चालुक्यवंशीय असून काही शिलालेखांची भाषा आणि लिपी दोनिही कानडी आहेत. तर काहींची लिपी कानडी आहे आणि भाषा संस्कृत आहे. तर काही शिलालेख मराठी भाषेत आहेत, लेखन नागरी लिपीत केले आहेत.संस्कृत शिलालेखांची अक्षरवाटीका अत्यंत प्रमाणबद्ध असून कानडी लिपीतील शिलालेख कोरताना कोरवयांनी तीच कसब दाखवली आहे. <ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ४५ </ref> ===प्राचीनतम् शिलालेख=== कंधार येथे इसवी सन १९५८ साली सापडलेला प्राचीनतम् शिलालेख हा आतापर्यंत उपलब्ध झालेल्या शिलालेखांपैकी एक होय. हा शिलालेख कंधार गावच्या वेशीजवळ असलेल्या बौद्ध मंदिरात असलेल्या बुद्धमुर्तीच्या आसनपीठावर कोरलेला आहे. हा शिलालेख नागरी लिपीतील असून फक्त दोन ओळींचा आहे. ह्या शिलालेखात बौद्ध तत्त्वज्ञानातील हेतुवादाचे विवेचन संस्कृत रचनेत करण्यात आले आहे. <ref>कठारे, अनिल, दळवे, अरुण, राष्ट्रकुटांची राजधानी कंधार, पृष्ठ-११७</ref> 'हे धर्मा हेतुप्रभवा हेतु तेषां तथा गतोहयवदत तेषांच यो निरोध:एवं वादी महाश्रमण' ह्या रचना असलेला शिलालेख राष्ट्रकुट काळातील असून सध्या कंधार शहराच्या मध्यभागी बौद्धद्वार वेशीजवळ असलेल्या बौद्धविहारात आहे. हा शिलालेख आठव्या शतकातील असून ती आजही बुधवार वेस म्हणून परिचित आहे.<ref>https://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/history-of-kandhar/articleshow/59399344.cms{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===राष्ट्रकुटांचे शिलालेख=== नांदेड जिल्ह्यातील सर्वात प्राचीन प्रभावी सत्ता राष्ट्रकुटांच्या स्वरूपात प्रस्थापित झाली. प्रारंभीच्या काळात राष्ट्रकुटाच्या हालचाली वेरूळच्या परिसरात केंद्रित झाल्या तसेच याच काळात नांदेड आणि उस्मानाबाद परिसरातही राष्ट्रकुटांचा प्रभाव दर्शविणारे काही संदर्भ ताम्रपटातून उपलब्ध झाले. १९५७ साली नांदेड जिल्ह्यातील कंधार या ठिकाणी राष्ट्रकुटकालीन शिलालेख सापडला. [[File:कंधारचा राष्ट्रकुटकालीन शिलालेख.jpg|thumb|कंधारचा राष्ट्रकुटकालीन शिलालेख]] कंधारचा हा राष्ट्रकुटकालीन शिलालेख एका दगडी चौकोनी खांबावर- खांबाच्या तीन बाजूस कोरलेला असून या खांबाचा खालचा भाग तुटलेला असल्याने उपलब्ध झाला नाही. अडीच-तीन फूट उंचीचा जो भाग उपलब्ध झाला त्या भागातील शिलालेखाच्या अक्षरवाटिकेवरून हा शिलालेख राष्ट्रकुट राजा तिसरा कृष्ण(इ. स. ९३९-९६८) यांच्या कालखंडातील असावा, असा निष्कर्ष डॉ. डी. सी. सरकार, आणि जी. भट्टाचार्य यांनी काढला आहे.<ref>Dr. D. C. Sircar & Bhattacharya, Epigraphia Indica Vol. XXXV, Pg. 105</ref> या शिलालेखात कंधारचे अप्रतिम वर्णन करण्यात आले आहे. कंधार येथील शिलालेखांमध्ये राष्ट्रकूटकालीन नगररचनेचा आराखडा एकप्रकारे नोंदविला गेला होता व जाणीवपूर्वक या स्थानाचा विकास केला होता. या स्थानाचे भौगोलिक महत्त्व, भूस्थळ रचना व पर्यावरणाचा अभ्यास करून, जलाशयांसाठी सुयोग्य अशा स्थानाची निवड करून 'हत्तीनाला' हा एक जलप्रवाह अडवून तेथे कृष्ण दुसरा यांच्या काळातच '''जलतुंग समुद्र''' या जलाशयाची निर्मिती करण्यात आली होती. यासाठी जवळपास ८५० मी. लांबीचा मातीचा बंधारा बांधण्यात आला व या परिसरातील '''मण्यार नदी''' व हा जलाशय यातील उंच-सखल भागाचा योग्य उपयोग करून बंधारे तसेच विविध बारवांची एक शृंखला निर्माण केली गेली. परिणाम म्हणून मण्यार ही मांजरीची उपनदी व त्या काठावर असलेला हा संपूर्ण परिसर हा पाणलोट क्षेत्राचा भाग बनवून विकसित केला गेला.<ref>https://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/history-of-kandhar/articleshow/59399344.cms{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> प्राचीन भारताच्या इतिहासात उल्लेखनीय भर टाकणारा एक महत्त्वाचा शिलालेख म्हणून ह्या शिलालेखाचा उल्लेख करावा लागेल. ह्या शिलालेखाच्या उपलब्धतेमुळेच कंधार हे राष्ट्रकुटांची राजधानी होती, हे सिद्ध झाले आहे. कारण या काळी अस्तित्वात असलेल्या देवळांचे, मकरतोरणांचे आणि सर्वलोकेश्वर मंडपाचे वर्णन या शिलालेखात करण्यात आलेले आहे. राष्ट्रकुट राजांनी केलेल्या लोकोपयोगी कामांचे उल्लेख शिलालेखातून येतात.<ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ४६ </ref> ===उत्तर चालुक्याचे कानडी शिलालेख=== नांदेड परिसरात उत्तर चालुक्याचे एकूण बत्तीस (३२) शिलालेख आजपर्यंत उपलब्ध झाले आहेत. यातील बहुसंख्य शिलालेख हे कानडी भाषेतील आहेत. * राष्ट्रकुटाच्या नंतर नांदेड जिल्ह्यात कल्याणीच्या चालुक्याची राजवट सुरू झाली, ही बाब ह्या शिलालेखांमुळे सिद्ध होते. हे सर्व शिलालेख कल्याणीच्या चालुक्य नृपती संबंधीचे आहेत. कल्याणी येथे उत्तर चालुक्याची राजधानी स्थापन करणारा पहिला सोमेश्वर (इ.स. १०४३-१०६८) यांच्या कालखंडापासून ते जगदेकमल्ल दुसरा (११३८-११५१) यांच्या कालखंडापर्यंत जवळपास १०० वर्षाच्या कालावधीत नांदेड जिल्ह्यात ३६ शिलालेख सापडले आहेत.<ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ४६</ref> या घराण्यातील पहिला शिलालेख देगलूर तालुक्यातील [[तडखेल]] या गावी सापडला. हा शिलालेख तडखेल या गावच्या पूर्वेस महादेवाच्या मंदिराजवळ ठेवलेला आहे.<ref>Dr. Ritti & G. C. Shelke, Inscriptions n0.3</ref> हा शिलालेख कूपच विस्तृत असून सोश्वर व नागवर्मा यांच्या विजयाचे सविस्तर वर्णन यात केले आहे. लिखनाचे स्वरूप प्रशस्तिपर असून सोमेश्वरांच्या एकूण कार्याचा यात आढावा घेण्यात आला आहे. ह्या शिलालेखाचे वैशिष्ठ्ये म्हणजे, हा शिलालेख कोरल्याचे वर्ष त्यात स्पष्टपणे नोंदवले असून सर्वजित संवत्सरातील शके ९६९ या वर्षात वैशाख शुद्ध तृत्तीयेस बुधवारी हा शिलालेख कोरवला गेला, अशा प्रकारची नोंद ह्या शिलालेखात आहे. या शिलालेखामुळे चालुक्य सेनापती नागवर्मा ह्यांचे कर्तृत्त्व प्रकाशात आले असून त्यांनी मिळवलेल्या अनेक विजयाचा उल्लेख ह्या शिलालेखात येतो. मुखेड तालुक्यातील मुखेड या गावीच विक्रमादित्याचा एक शिलालेख सापडला आहे. विक्रमादित्यांचे बहुतांश शिलालेख हे कानडी लिपीत व कानडी भाषेत लिहिले गेले असून, एकमेव अपवाद... संगम येथील शिलालेखाचा असून हा शिलालेख नागरी लिपीत व संस्कृत भाषेत कोरला गेला आहे. ===कलचुरी शिलालेख=== बाराव्या शतकाच्या सुमारास नांदेड जिल्ह्यातून चालुक्याची राजवट नाहिशी झाली. चालुक्य राजवटीस हुसकावून लावून कलचुरींनी काही काळ आपला प्रभाव नांदेड येथे प्रस्थापित केला असावा. * नांदेड जिल्ह्यातील बिलोली तालुक्यातील जुन्नी या गावी कलचुरींचा एकमेव शिलालेख सापडला आहे. हा शिलालेख म्हणजे एक स्तंभलेखच असून खांबाच्या तीन बाजूस तो कोरण्यात आला आहे.<ref>Dr. ritti & Shelke, Opp. Cit.pp-29 </ref> जुन्नवलीगे म्हणजेच आजचे जुन्नी. या ठिकाणच्या काही देवालयांना दिलेल्या दानाचा उल्लेख ह्या शिलालेखात आहे. '''सुवर्णवृषभध्वज आणि कालिंजरपूरवराधिश्वर''' यासारख्या उपाधींचा वापर या शिलालेखात आठळतो. == यादवकालीन शिलालेख == कलचुरीनंतर नांदेड जिल्ह्यावर देवगिरीच्या यादवांचे प्रभुत्व प्रस्थापित झाले. नांदेड जिल्ह्यात सापडलेल्या शिलालेखावरून असे स्पष्ट होते की, यादवांचे मांडलिक असलेले '''रट्टवंशीय बल्लाळ''' राजे हे या परिसरात राज्य करीत होते. या "'''बल्लाळ'''" राजाची राजधानी अमरदकपूर येथे होती. तर राज्यातील एक प्रमुख केंद्र [[अर्धापूर]] हे होते. * [[देवगिरीचे यादव|यादव नृपती]] [[भिल्लम]] ५वा यांचा एक शिलालेख नांदेड शहरापासून २२ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या अर्धापूर या ठिकाणी सापडला आहे. <ref>Dr. ritti & Shelke Opp. Cit pp - 40</ref> या शिलालेखात रट्टवंशीय बल्लाळांची वंशावळ आणि त्यांनी दिलेल्या भूमिदानाचे उल्लेख केलेले आहेत. इ. स. १२व्या शतकातील अर्धापूरचे सविस्तर वर्णन या शिलालेखात आढळते. या शिलालेखाचा रचयिता, लेखक आणि कोरक ह्यांचे उल्लेखही यात आलेले आहेत. हा शिलालेख अर्धापूर गावाच्या पश्चिमेस एका शेतातील चिंचेच्या झाडाखाली असलेल्या उद्ध्वस्त मंदिराजवळ ठेवण्यात आला आहे. * किनवट तालुक्यातील [[उनकेश्वर]] या ठिकाणी [[रामदेव यादव|रामचंद्र यादवांच्या]] काळातला एक शिलालेख उपलब्ध झाला आहे. प्राचीन मराठी कोरीव लेखातील एक महत्त्वपूर्ण लेख म्हणून याचा उल्लेख करावा लागेल. <ref>तुळपुळे, शं. गो. प्राचीन मराठी कोरीव लेख, पृष्ठ-२०१</ref> इ. स. १२८०-८१ सालातील हा शिलालेख म्हणजे नांदेड परिसरातील शेवटचा यादवकालीन शिलालेख होय. ===पर्शियन आणि अरेबिक शिलालेख=== इ.स. चौदाव्या शतकात नांदेड परिसरावर मोहम्मद [[तुघलक घराणे|तुघलक]] यांचा प्रभाव प्रस्थापित झाला. * कालांतराने बहामनी वर्चस्वाखाली नांदेड परिसर आला, आणि [[बिदर]] प्रांतातील भाग म्हणून नांदेड सुभा प्रस्तापित झाला. या बहामनी कालखंडातील अनेक महत्त्वाच्या घडामोडी कंधार परिसरात सापडल्या आहेत. त्याचप्रमाणे [[निजामशाही]], [[बरिदशाही]] आणि [[इमादशाही]] या दक्षिणी सत्तांनीही नांदेड परिसरात शिरकाव केलेला होता. * पुढे मोघलांचाही प्रभाव नांदेड परिसरात राहिला. कंधार या गावी या कालखंडातील काही शिलालेख उपलब्ध असून हे सर्व शिलालेख पर्शियन व अरेबिक या भाषेत असून कंधारच्या किल्ल्यात आणि गावातील दर्ग्यावर आढळतात.<ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ५०</ref> कंधारच्या किल्ल्यात असलेल्या शिलालेखावरून या परिसरातील मध्ययुगीन कालखंडाच्या अनेक घडामोडीवर प्रकाश पडतो. कंधारच्या किल्ल्यावरील बुरुजांची बांधणी, डागडुगी या विषयीचे संदर्भ या शिलालेखातून आढळतात. ==संदर्भग्रंथ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== https://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/history-of-kandhar/articleshow/59399344.cms{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:शिलालेख]] dx81l8zqc9jrkwbrv1ylbhni1ge46q4 2725838 2725837 2026-10-25T03:31:44Z ~2026-56841-95 188873 /* प्राचीनतम् शिलालेख */ 2725838 wikitext text/x-wiki ==भारतीय इतिहासाचे साधने== शिलालेख हे प्राचीन भारताच्या इतिहासाचे एक महत्त्वपूर्ण साधन मानले जाते. प्राचीन कालखंडाच्या इतिहाससाधनांत मुख्यतः पुरातत्त्वीय निरनिराळ्या वस्तूंचा समावेश होतो. उत्खननांमुळे मिळालेली भांडी, शस्त्रे, घरे व त्यांची बांधणी, ग्राम-नगरव्यवस्था, अलंकार इ. तत्कालीन समाजिक, धार्मिक व आर्थिक परिस्थितीवर प्रकाश टाकण्यास उपयुक्त आहेत. प्राचीन कालखंडात तयार झालेले विविध भाषिक ग्रंथ हेही इतिहासाचे महत्त्वाचे साधन आहे. या ग्रंथांचे समकालीन व उत्तरकालीन असे दोन भेद पडत असले, तरी ते प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रीतीने तत्कालीन इतिहासावर प्रकाश टाकतात. राजतरंगिणी, राष्ट्रौढवंशमहाकाव्य, शिवभारत इ. ग्रंथ प्रत्यक्ष इतिहास सांगतात तर हर्षचरित, विक्रमांकदेवचरित पंपभारत, मणिमेखलै इ. ग्रंथ रूपक शैलीने इतिहासकथन करतात. काही ग्रंथांच्या आरंभी किंवा अंतर्भागी किंवा अंती इतिहासविषयक माहिती मिळते. उदा., हेमाद्रिलिखित चतुर्वर्गचिंतामणि, जल्हणचा सुक्तिमुक्तावलि व प्रसिद्ध कानडी कवी पंप याचा विक्रमार्जुनविजय अथवा पंपभारत ह्या ग्रंथांच्या प्रस्तावनांत ऐतिहासिक माहिती आढळते. बसबभूपालने शिवतत्त्वरत्नाकरात मधूनमधून ऐतिहासिक माहिती गुंफली आहे तर सोमदेव सुरीने यशस्तिलकचंपूमध्ये ग्रंथाच्या शेवटी काही ऐतिहासिक माहिती दिली आहे. तथापि इतिहासकाळातील प्राचीन विभागाची साक्षात माहिती देणारे ग्रंथ एकंदरीत थोडेच आहेत. तत्कालीन राजकीय इतिहाससंबंधी माहिती देण्यास हे ग्रंथ अपुरे पडत असले, तरी इतिहासाच्या धार्मिक, सामाजिक, भाषिक ह्या विविध अगांसंबंधी माहिती देण्यास हे ग्रंथ उपयुक्त आहेत. पुराणे, रामायण, महाभारत, ही महाकाव्ये, तत्कालीन सामाजिक आचारविचार, राहणीमान, वस्त्रे, अलंकार इत्यादीसंबंधी माहिती देण्यास उपयुक्त व महत्त्वाची साधने आहेत. भारताच्या पारंपरिक इतिहासकाळातील निरनिराळ्या राजवंशांसंबंधी माहिती देण्यास पुराणे हेच एकमेव व महत्त्वाचे साधन आहे. ==नांदेड जिल्ह्यातील शिलालेख== गोदावरी नदीच्या खोऱ्यात आणि विशेषतः नांदेड जिल्ह्याच्या परिसरातील शिलालेखांचा शोध घेता, आजपावेतो ५० शिलालेख सापडलेले आहेत. यापैकी काहींची नोंद एपिग्राफिया इंडिया या संशोधनपर ग्रंथमालेत झाली आहे.<ref>Dr. Ritti & G. C. Shelke, Inscriptions from Nanded Dist. 1968</ref> तरीही मौर्य, सातवाहन, गुप्त व वाकाटक या प्राचीन राजघराण्याचे शिलालेख अजून पर्यंत सापडलेले नाहीत. नांदेड जिल्ह्यातील उपलब्ध शिलालेखांचा अभ्यास करता असे आढळते की, आठव्या शतकांपासून अठराव्या शतकांपर्यंत म्हणजेत या एक हजार वर्षाच्या कालावधीत हे शिलालेख कोरले गेले आहेत. दक्षिण भारतातील प्रमुख राजघराण्यापैकी राष्ट्रकूट, उत्तर चालुक्य, कलचुरी आणि यादव या घराण्यांचे हे शिलालेख होत. या शिलालेखात एका ओळीच्या शिलालेखापासून ते सविस्तर वर्णन असणाऱ्या विस्तृत अशा शिलालेखापर्यंत अनेक प्रकारचे आढळतात. [[File:नांदेड जिल्हा शिलालेख नकशा.jpg|thumb|नांदेडचा नकाशा]] काही राजांचे प्रशस्तिपर शिलालेखही या परिसरात उपलब्ध झाले आहेत. या प्रशस्तीपर शिलालेखाची भाषा बी अत्यंत लालित्यपूर्ण आहे. तसेच गद्य आणि पद्यातल्या अप्रतिम रचना काही शिलालेखातही आढळतात.<ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ४४ </ref> या परिसरातील उपलब्ध शिलालेखांपैकी बहुसंख्य शिलालेख हे कानडी लिपीत आहेत. ते सर्वच चालुक्यवंशीय असून काही शिलालेखांची भाषा आणि लिपी दोनिही कानडी आहेत. तर काहींची लिपी कानडी आहे आणि भाषा संस्कृत आहे. तर काही शिलालेख मराठी भाषेत आहेत, लेखन नागरी लिपीत केले आहेत.संस्कृत शिलालेखांची अक्षरवाटीका अत्यंत प्रमाणबद्ध असून कानडी लिपीतील शिलालेख कोरताना कोरवयांनी तीच कसब दाखवली आहे. <ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ४५ </ref> ===प्राचीनतम् शिलालेख=== कंधार येथे इसवी सन १९५८ साली सापडलेला प्राचीनतम् शिलालेख हा आतापर्यंत उपलब्ध झालेल्या शिलालेखांपैकी एक होय. हा शिलालेख कंधार गावच्या वेशीजवळ असलेल्या बौद्ध मंदिरात असलेल्या बुद्धमुर्तीच्या आसनपीठावर कोरलेला आहे. हा शिलालेख नागरी लिपीतील असून फक्त दोन ओळींचा आहे. ह्या शिलालेखात बौद्ध तत्त्वज्ञानातील हेतुवादाचे विवेचन संस्कृत रचनेत करण्यात आले आहे.<ref>कठारे, अनिल, दळवे, अरुण, राष्ट्रकुटांची राजधानी कंधार, पृष्ठ-११७</ref> 'हे धर्मा हेतुप्रभवा हेतु तेषां तथा गतोहयवदत तेषांच यो निरोध:एवं वादी महाश्रमण' ह्या रचना असलेला शिलालेख राष्ट्रकुट काळातील असून सध्या कंधार शहराच्या मध्यभागी बौद्धद्वार वेशीजवळ असलेल्या बौद्धविहारात आहे. हा शिलालेख आठव्या शतकातील असून ती आजही बुधवार वेस म्हणून परिचित आहे.<ref>https://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/history-of-kandhar/articleshow/59399344.cms{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===राष्ट्रकुटांचे शिलालेख=== नांदेड जिल्ह्यातील सर्वात प्राचीन प्रभावी सत्ता राष्ट्रकुटांच्या स्वरूपात प्रस्थापित झाली. प्रारंभीच्या काळात राष्ट्रकुटाच्या हालचाली वेरूळच्या परिसरात केंद्रित झाल्या तसेच याच काळात नांदेड आणि उस्मानाबाद परिसरातही राष्ट्रकुटांचा प्रभाव दर्शविणारे काही संदर्भ ताम्रपटातून उपलब्ध झाले. १९५७ साली नांदेड जिल्ह्यातील कंधार या ठिकाणी राष्ट्रकुटकालीन शिलालेख सापडला. [[File:कंधारचा राष्ट्रकुटकालीन शिलालेख.jpg|thumb|कंधारचा राष्ट्रकुटकालीन शिलालेख]] कंधारचा हा राष्ट्रकुटकालीन शिलालेख एका दगडी चौकोनी खांबावर- खांबाच्या तीन बाजूस कोरलेला असून या खांबाचा खालचा भाग तुटलेला असल्याने उपलब्ध झाला नाही. अडीच-तीन फूट उंचीचा जो भाग उपलब्ध झाला त्या भागातील शिलालेखाच्या अक्षरवाटिकेवरून हा शिलालेख राष्ट्रकुट राजा तिसरा कृष्ण(इ. स. ९३९-९६८) यांच्या कालखंडातील असावा, असा निष्कर्ष डॉ. डी. सी. सरकार, आणि जी. भट्टाचार्य यांनी काढला आहे.<ref>Dr. D. C. Sircar & Bhattacharya, Epigraphia Indica Vol. XXXV, Pg. 105</ref> या शिलालेखात कंधारचे अप्रतिम वर्णन करण्यात आले आहे. कंधार येथील शिलालेखांमध्ये राष्ट्रकूटकालीन नगररचनेचा आराखडा एकप्रकारे नोंदविला गेला होता व जाणीवपूर्वक या स्थानाचा विकास केला होता. या स्थानाचे भौगोलिक महत्त्व, भूस्थळ रचना व पर्यावरणाचा अभ्यास करून, जलाशयांसाठी सुयोग्य अशा स्थानाची निवड करून 'हत्तीनाला' हा एक जलप्रवाह अडवून तेथे कृष्ण दुसरा यांच्या काळातच '''जलतुंग समुद्र''' या जलाशयाची निर्मिती करण्यात आली होती. यासाठी जवळपास ८५० मी. लांबीचा मातीचा बंधारा बांधण्यात आला व या परिसरातील '''मण्यार नदी''' व हा जलाशय यातील उंच-सखल भागाचा योग्य उपयोग करून बंधारे तसेच विविध बारवांची एक शृंखला निर्माण केली गेली. परिणाम म्हणून मण्यार ही मांजरीची उपनदी व त्या काठावर असलेला हा संपूर्ण परिसर हा पाणलोट क्षेत्राचा भाग बनवून विकसित केला गेला.<ref>https://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/history-of-kandhar/articleshow/59399344.cms{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> प्राचीन भारताच्या इतिहासात उल्लेखनीय भर टाकणारा एक महत्त्वाचा शिलालेख म्हणून ह्या शिलालेखाचा उल्लेख करावा लागेल. ह्या शिलालेखाच्या उपलब्धतेमुळेच कंधार हे राष्ट्रकुटांची राजधानी होती, हे सिद्ध झाले आहे. कारण या काळी अस्तित्वात असलेल्या देवळांचे, मकरतोरणांचे आणि सर्वलोकेश्वर मंडपाचे वर्णन या शिलालेखात करण्यात आलेले आहे. राष्ट्रकुट राजांनी केलेल्या लोकोपयोगी कामांचे उल्लेख शिलालेखातून येतात.<ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ४६ </ref> ===उत्तर चालुक्याचे कानडी शिलालेख=== नांदेड परिसरात उत्तर चालुक्याचे एकूण बत्तीस (३२) शिलालेख आजपर्यंत उपलब्ध झाले आहेत. यातील बहुसंख्य शिलालेख हे कानडी भाषेतील आहेत. * राष्ट्रकुटाच्या नंतर नांदेड जिल्ह्यात कल्याणीच्या चालुक्याची राजवट सुरू झाली, ही बाब ह्या शिलालेखांमुळे सिद्ध होते. हे सर्व शिलालेख कल्याणीच्या चालुक्य नृपती संबंधीचे आहेत. कल्याणी येथे उत्तर चालुक्याची राजधानी स्थापन करणारा पहिला सोमेश्वर (इ.स. १०४३-१०६८) यांच्या कालखंडापासून ते जगदेकमल्ल दुसरा (११३८-११५१) यांच्या कालखंडापर्यंत जवळपास १०० वर्षाच्या कालावधीत नांदेड जिल्ह्यात ३६ शिलालेख सापडले आहेत.<ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ४६</ref> या घराण्यातील पहिला शिलालेख देगलूर तालुक्यातील [[तडखेल]] या गावी सापडला. हा शिलालेख तडखेल या गावच्या पूर्वेस महादेवाच्या मंदिराजवळ ठेवलेला आहे.<ref>Dr. Ritti & G. C. Shelke, Inscriptions n0.3</ref> हा शिलालेख कूपच विस्तृत असून सोश्वर व नागवर्मा यांच्या विजयाचे सविस्तर वर्णन यात केले आहे. लिखनाचे स्वरूप प्रशस्तिपर असून सोमेश्वरांच्या एकूण कार्याचा यात आढावा घेण्यात आला आहे. ह्या शिलालेखाचे वैशिष्ठ्ये म्हणजे, हा शिलालेख कोरल्याचे वर्ष त्यात स्पष्टपणे नोंदवले असून सर्वजित संवत्सरातील शके ९६९ या वर्षात वैशाख शुद्ध तृत्तीयेस बुधवारी हा शिलालेख कोरवला गेला, अशा प्रकारची नोंद ह्या शिलालेखात आहे. या शिलालेखामुळे चालुक्य सेनापती नागवर्मा ह्यांचे कर्तृत्त्व प्रकाशात आले असून त्यांनी मिळवलेल्या अनेक विजयाचा उल्लेख ह्या शिलालेखात येतो. मुखेड तालुक्यातील मुखेड या गावीच विक्रमादित्याचा एक शिलालेख सापडला आहे. विक्रमादित्यांचे बहुतांश शिलालेख हे कानडी लिपीत व कानडी भाषेत लिहिले गेले असून, एकमेव अपवाद... संगम येथील शिलालेखाचा असून हा शिलालेख नागरी लिपीत व संस्कृत भाषेत कोरला गेला आहे. ===कलचुरी शिलालेख=== बाराव्या शतकाच्या सुमारास नांदेड जिल्ह्यातून चालुक्याची राजवट नाहिशी झाली. चालुक्य राजवटीस हुसकावून लावून कलचुरींनी काही काळ आपला प्रभाव नांदेड येथे प्रस्थापित केला असावा. * नांदेड जिल्ह्यातील बिलोली तालुक्यातील जुन्नी या गावी कलचुरींचा एकमेव शिलालेख सापडला आहे. हा शिलालेख म्हणजे एक स्तंभलेखच असून खांबाच्या तीन बाजूस तो कोरण्यात आला आहे.<ref>Dr. ritti & Shelke, Opp. Cit.pp-29 </ref> जुन्नवलीगे म्हणजेच आजचे जुन्नी. या ठिकाणच्या काही देवालयांना दिलेल्या दानाचा उल्लेख ह्या शिलालेखात आहे. '''सुवर्णवृषभध्वज आणि कालिंजरपूरवराधिश्वर''' यासारख्या उपाधींचा वापर या शिलालेखात आठळतो. == यादवकालीन शिलालेख == कलचुरीनंतर नांदेड जिल्ह्यावर देवगिरीच्या यादवांचे प्रभुत्व प्रस्थापित झाले. नांदेड जिल्ह्यात सापडलेल्या शिलालेखावरून असे स्पष्ट होते की, यादवांचे मांडलिक असलेले '''रट्टवंशीय बल्लाळ''' राजे हे या परिसरात राज्य करीत होते. या "'''बल्लाळ'''" राजाची राजधानी अमरदकपूर येथे होती. तर राज्यातील एक प्रमुख केंद्र [[अर्धापूर]] हे होते. * [[देवगिरीचे यादव|यादव नृपती]] [[भिल्लम]] ५वा यांचा एक शिलालेख नांदेड शहरापासून २२ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या अर्धापूर या ठिकाणी सापडला आहे. <ref>Dr. ritti & Shelke Opp. Cit pp - 40</ref> या शिलालेखात रट्टवंशीय बल्लाळांची वंशावळ आणि त्यांनी दिलेल्या भूमिदानाचे उल्लेख केलेले आहेत. इ. स. १२व्या शतकातील अर्धापूरचे सविस्तर वर्णन या शिलालेखात आढळते. या शिलालेखाचा रचयिता, लेखक आणि कोरक ह्यांचे उल्लेखही यात आलेले आहेत. हा शिलालेख अर्धापूर गावाच्या पश्चिमेस एका शेतातील चिंचेच्या झाडाखाली असलेल्या उद्ध्वस्त मंदिराजवळ ठेवण्यात आला आहे. * किनवट तालुक्यातील [[उनकेश्वर]] या ठिकाणी [[रामदेव यादव|रामचंद्र यादवांच्या]] काळातला एक शिलालेख उपलब्ध झाला आहे. प्राचीन मराठी कोरीव लेखातील एक महत्त्वपूर्ण लेख म्हणून याचा उल्लेख करावा लागेल. <ref>तुळपुळे, शं. गो. प्राचीन मराठी कोरीव लेख, पृष्ठ-२०१</ref> इ. स. १२८०-८१ सालातील हा शिलालेख म्हणजे नांदेड परिसरातील शेवटचा यादवकालीन शिलालेख होय. ===पर्शियन आणि अरेबिक शिलालेख=== इ.स. चौदाव्या शतकात नांदेड परिसरावर मोहम्मद [[तुघलक घराणे|तुघलक]] यांचा प्रभाव प्रस्थापित झाला. * कालांतराने बहामनी वर्चस्वाखाली नांदेड परिसर आला, आणि [[बिदर]] प्रांतातील भाग म्हणून नांदेड सुभा प्रस्तापित झाला. या बहामनी कालखंडातील अनेक महत्त्वाच्या घडामोडी कंधार परिसरात सापडल्या आहेत. त्याचप्रमाणे [[निजामशाही]], [[बरिदशाही]] आणि [[इमादशाही]] या दक्षिणी सत्तांनीही नांदेड परिसरात शिरकाव केलेला होता. * पुढे मोघलांचाही प्रभाव नांदेड परिसरात राहिला. कंधार या गावी या कालखंडातील काही शिलालेख उपलब्ध असून हे सर्व शिलालेख पर्शियन व अरेबिक या भाषेत असून कंधारच्या किल्ल्यात आणि गावातील दर्ग्यावर आढळतात.<ref>राजन, अमिताभ, गाडगीळ, स. रा. आणि इतर, स्थानिक इतिहास आणि साहित्य : एक शोध - नांदेड, प्रकाशक- नांदेड जिल्हा संदर्भ ग्रंथ समिती, प्रकाशन वर्ष- १ मे, १९८६, पृष्ठ- ५०</ref> कंधारच्या किल्ल्यात असलेल्या शिलालेखावरून या परिसरातील मध्ययुगीन कालखंडाच्या अनेक घडामोडीवर प्रकाश पडतो. कंधारच्या किल्ल्यावरील बुरुजांची बांधणी, डागडुगी या विषयीचे संदर्भ या शिलालेखातून आढळतात. ==संदर्भग्रंथ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== https://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/history-of-kandhar/articleshow/59399344.cms{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:शिलालेख]] oq7l83ube22qr0jsobhio6dplg24pwx 0 252443 2725984 2723794 2026-10-25T11:20:47Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725984 wikitext text/x-wiki '''मुर्शिदा खातून''' ([[७ जुलै]], [[इ.स. १९९९|१९९९]]:[[बांगलादेश]] - ) ही {{crw|BAN}}कडून क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही डाव्या हाताने फलंदाजी करते.<ref>{{cite web|url=http://m.espncricinfo.com/ci/content/player/1080264.html|title=Profile - Cricinfo|trans-title=प्रोफाइल - क्रिकइन्फो|publisher=[[क्रिकइन्फो]]|access-date=१० डिसेंबर २०१७|language=इंग्लिश|archive-url=https://web.archive.org/web/20171210123835/http://m.espncricinfo.com/ci/content/player/1080264.html|archive-date=2017-12-10|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thecricketmonthly.com/story/1236482/20-women-cricketers-for-the-2020s |title=20 women cricketers for the 2020s |trans-title=२०२० च्या दशकातील २० महिला क्रिकेट खेळाडू |work=द क्रिकेट मंथली |accessdate=२४ नोव्हेंबर २०२०|language=इंग्लिश}}</ref> तिची [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] स्पर्धेसाठी बांगलादेशच्या संघात निवड झाली होती.<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/squad/1079402.html|title=Bangladesh Women Squad|trans-title=बांगलादेश महिला संघ|website=क्रिकइन्फो|language=इंग्लिश|access-date=२०१७-१२-१०}}</ref> तिने [[२०१८ मध्ये बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|२०१८ मधील बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाच्या दक्षिण आफ्रिका दौऱ्यादरम्यान]] ४ मे २०१८ रोजी [[बांगलादेश महिला क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका महिला संघाविरुद्ध]] तिचे [[महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट]] (WODI) पदार्पण आणि २० मे २०१८ रोजी महिला टी२० आंतरराष्ट्रीय (WT20I) पदार्पण केले.<ref name="WODI">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144435.html |title=1st ODI, Bangladesh Women tour of South Africa at Potchefstroom, May 4 2018 |trans-title=१ ला एकदिवसीय सामना, बांगलादेश महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, पोचेफस्ट्रूम, ४ मे २०१८ |accessdate=४ मे २०१८ |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|language=इंग्लिश}}</ref><ref name="WT20I">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144442.html |title=3rd T20I, Bangladesh Women tour of South Africa at Bloemfontein, May 20 2018 |trans-title=३ रा टी२० सामना, बांगलादेश महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, ब्लूमफॉन्टेन, २० मे २०१८ |accessdate=२० मे २०१८ |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|language=इंग्लिश}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:बांगलादेशच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 7pr5mu2u526085z6daei79zng0g7ca9 0 254610 2725793 2299223 2026-10-24T22:42:27Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725793 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट आचारी |image=Neelesh.jpg |caption=निलेश लिमये, २०१० |birth_name=निलेश अरुण लिमये|birth_date={{birth date and age|df=yes|1972|11|24}}|birth_place=[[ठाणे]], भारत|death_date=|death_place=|style=भारतीय पाककृती, जपानी पाककृती, थाई पाककृती, चीनी पाककृती<br /> इटालियन पाककृती, इंडोनेशियन पाककृती, भूमध्य पाककृती|education=एमएसएचआयएमसीटी, [[पुणे]] |spouse={{marriage|Meghna Limaye|1996}}|ratings= |restaurants=झिकोमो (पुणे) <br /> त्रिकाया (पुणे) <br /> त्रिकाया (मुंबई) <br /> जिप्सी चायनीज (दुबई) <br /> टेंझो मंदिर (ठाणे)|television=आम्ही सारे खवय्ये <br /> मल्लिका-ई-किचन सीझन 2|prevrests=ताजमहाल हॉटेल <br /> हॉवर रिसॉर्ट्स <br /> इंटरकॉन्टिनेंटल <br /> गॉर्डन हाऊस सुट्स <br /> रोडस <br /> ऑर्किड |website=http://nileshlimaye.com/index.php }} '''निलेश अरुण लिमये''' हा एक भारतीय सेलिब्रिटी आचारी (शेफ) आहे. हे दूरचित्रवाणी कार्यक्रम यजमान लेखक आणि विविध मासिके आणि एक रेस्टॉरंट सल्लागाराची कामेही करतात. ते सतत प्रवास करीत असल्याने त्यांना "सिंदबाद द शेफ" म्हणून टोपणनाव देण्यात आले. सध्या ते "ऑल 'बाउट पाककला" <ref>{{cite web|url=https://www.indiamart.com/allboutcooking/about-us.html|title=All Bout Cooking site|accessdate=2019-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306205220/http://www.indiamart.com/allboutcooking/about-us.html|archive-date=2016-03-06|url-status=dead}}</ref> हा उपक्रम सांभाळत आहेत. यातून होटेल व्यवसायातील नवीन प्रवेशकर्त्यांना, उद्योजकांना एफ अँड बी सोल्यूशन्स खुले केले आहे. झिकोमो ([[पुणे]]), त्रिकया (पुणे), जिप्सी चायनीज (दुबई) आणि टेन्झो टेम्पल (ठाणे) अशा विविध रेस्टॉरंट ब्रँड लिमयांशी संबंधित आहेत. ==बाह्यदुवे== *[http://nileshlimaye.com/index.php निलेश लिमयेंचे संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170512233204/http://www.nileshlimaye.com/index.php |date=2017-05-12 }} *[http://www.thetrikaya.com/ Work at Trikaya, Pune] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200130042718/http://www.thetrikaya.com/ |date=2020-01-30 }} *[http://www.facebook.com/pages/Neelesh-Limaye/316070598427267/ फेसबुक पेज] *[http://nileshlimaye.com/blog/ ब्लॉग] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181209005837/http://nileshlimaye.com/blog/ |date=2018-12-09 }} *[http://msihmctalumni.com/coreteam/neelesh.html एमएसएचआयएमसीटी, पुणे]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == संदर्भ == <references /> {{DEFAULTSORT:लिमये, निलेश}} [[वर्ग:भारतीय आचारी]] [[वर्ग:भारतीय पाककृतींचे आचारी]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 2vyb0x2wthx59tvjj2fxlrefl00dgo2 0 254743 2725717 2724476 2026-10-24T16:06:13Z Aditya tamhankar 80177 2725717 wikitext text/x-wiki खालील यादी भारतीय क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. भारताने १ डिसेंबर २००६ रोजी दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. भारताने [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] आणि [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] साली ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जिंकले तर [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]] साली उपविजेता ठरले. तसेच [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२]] आणि [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा|२०२६]] आशियाई खेळांमध्ये भारताने सुवर्णपदक पटकावले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==भारताने देशानुसार खेळलेल्या प्रथम आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याची तारीख== {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 400px;" |- ! संघ !! प्रथम आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना |- |align=left|{{cr|RSA}} || १ डिसेंबर २००६ |- |align=left|{{cr|SCO}} || १३ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|PAK}} || १४ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|NZ}} || १६ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|ENG}} || १९ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|AUS}} || २२ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|SL}} || १० फेब्रुवारी २००९ |- |align=left|{{cr|BAN}} || ६ जून २००९ |- |align=left|{{cr|IRE}} || १० जून २००९ |- |align=left|{{cr|WIN}} || १२ जून २००९ |- |align=left|{{cr|AFG|२०१३}} || १ मे २०१० |- |align=left|{{cr|ZIM}} || १२ जून २०१० |- |align=left|{{cr|UAE}} || ३ मार्च २०१६ |- |align=left|{{cr|NAM}} || ८ नोव्हेंबर २०२१ |- |align=left|{{cr|HK}} || ३१ सप्टेंबर २०२२ |- |align=left|{{cr|NED}} || २७ ऑक्टोबर २०२२ |- |align=left|{{cr|NEP}} || ३ ऑक्टोबर २०२३ |- |align=left|{{cr|USA}} || १२ जून २०२४ |- |align=left|{{cr|OMA}} || १९ सप्टेंबर २०२५ |- |align=left|{{cr|JPN}} || २२ सप्टेंबर २०२६ |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |[[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|सामने]] !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |टाय !scope="col" |टाय+विजय !scope="col" |टाय+पराभव !scope="col" |अनिर्णित !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | colspan="11" style="text-align: center;" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. संपूर्ण सदस्य देश]]''' |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|AFG|२०१३}} | १२ || १० || ० || ० || १ || ० || १ || ८३.३३ || २०१० || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|AUS}} | ३७ || २२ || १२ || ० || ० || ० || ३ || ५९.४५ || २००७ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|BAN}} | १८ || १७ || १ || ० || ० || ० || ० || ९४.४४ || २००९ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|ENG}} | ३५ || १८ || १६ || ० || ० || ० || १ || ५१.४२ || २००७ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|IRE}} | १० || ८ || २ || ० || ० || ० || ० || ८०.०० || २००९ || २०२६ |- style="background:#cfc;" !scope="row" style="text-align: left; background:#cfc;"|{{cr|NZL}} | ३३ || १९ || ११ || १ || २ || ० || ० || ५७.५७ || २००७ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|PAK}} | १८ || १४ || ३ || ० || १ || ० || ० || ७७.७७ || २००७ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|RSA}} | ३६ || २१ || १४ || ० || ० || ० || १ || ५८.३३ || २००६ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|SL}} | ३४ || २२ || ९ || ० || २ || ० || १ || ६४.७० || २००९ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|WIN}} | ३६ || २२ || १२ || ० || ० || ० || २ || ६१.११ || २००९ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|ZIM}} | १७ || १४ || ३ || ० || ० || ० || ० || ८२.३५ || २०१० || २०२६ |- | colspan="11" style="text-align: center;" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. असोसिएट सदस्य देश]]''' |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|HKG}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२२ || २०२२ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|JPN}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२६ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NAM}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२१ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NEP}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२३ || २०२३ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NED}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२२ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|OMA}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२५ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|SCO}} | २ || १ || ० || ० || ० || ० || १ || ५०.०० || २००७ || २०२१ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|UAE}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०१६ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२४ || २०२६ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''३००'''||'''२००'''||'''८३'''||'''१'''||'''६'''||'''०'''||'''१०'''||'''६६.६६'''||'''२००६'''||'''२०२६''' |- |colspan=11|<small>''सदर आकडेवारी २४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] येथे झालेल्या {{cr-rt|IND}} वि. {{cr|NZ}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small><ref>{{cite web|title= Records / India / Twenty20 Internationals / Result summary|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=6;type=team|publisher=ESPNcricinfo|access-date=21 November 2021}}</ref><ref>{{cite web|title= Records / Twenty20 Internationals / Team records / Results summary |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283307.html|publisher=ESPNcricinfo|access-date=21 November 2021}}</ref> {{navbar|India T20I cricket records by opponent|mini=1|nodiv=1}} |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/255954.html १०] || १ डिसेंबर २००६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} || |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287859.html २६] || १३ सप्टेंबर २००७ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || अनिर्णित || rowspan=7 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287862.html २९] || १४ सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287865.html ३२] || १६ सप्टेंबर २००७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287873.html ४०] || १९ सप्टेंबर २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287876.html ४३] || २० सप्टेंबर २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287878.html ४५] || २२ सप्टेंबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287879.html ४६] || २४ सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297800.html ४७] || २० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291356.html ५२] || १ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386535.html ८२] || १० फेब्रुवारी २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386494.html ८४] || २५ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/366622.html ८५] || २७ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355994.html ९३] || ६ जून २००९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356001.html १०१] || १० जून २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356006.html १०५] || १२ जून २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356010.html १०९] || १४ जून २००९ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356014.html ११३] || १६ जून २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430884.html १२६] || ९ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|SL}} || rowspan=2 | |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430885.html १२७] || १२ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412679.html १५३] || १ मे २०१० || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|ब्युसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१० आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412682.html १५५] || २ मे २०१० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|ब्युसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412691.html १६५] || ७ मे २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412695.html १६९] || ९ मे २०१० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412699.html १७३] || ११ मे २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|ब्युसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|SL}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452153.html १८२] || १२ जून २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} || rowspan=11 | |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452154.html १८३] || १३ जून २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/463149.html १९६] || ९ जानेवारी २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/489200.html २००] || ४ जून २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474476.html २०४] || ३१ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521217.html २१४] || २९ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518954.html २१७] || १ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518955.html २१८] || ३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/556252.html २४२] || ३० मार्च २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/564786.html २५५] || ७ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|IND}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565820.html २६१] || ११ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533274.html २६५] || १९ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533281.html २७२] || २३ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533287.html २७८] || २८ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533291.html २८२] || ३० सप्टेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533295.html २८६] || २ ऑक्टोबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565810.html २९२] || २० डिसेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | |- | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565811.html २९४] || २२ डिसेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589306.html २९६] || २५ डिसेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|PAK}} |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589307.html २९८] || २८ डिसेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/647247.html ३३१] || १० ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682921.html ३७८] || २१ मार्च २०१४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682929.html ३८२] || २३ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682943.html ३८९] || २८ मार्च २०१४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682951.html ३९३] || ३० मार्च २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682963.html ३९९] || ४ एप्रिल २०१४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682965.html ४००] || ६ एप्रिल २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667731.html ४०५] || ७ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885969.html ४४०] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885971.html ४४२] || १९ जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903587.html ४५६] || २ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|RSA}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903589.html ४५७] || ५ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|RSA}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895817.html ४८५] || २६ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895819.html ४८६] || २९ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895821.html ४८९] || ३१ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963697.html ४९६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|SL}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963699.html ४९७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963701.html ४९९] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966745.html ५०९] || २४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०१६ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966751.html ५१२] || २७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966757.html ५१५] || १ मार्च २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966761.html ५१७] || ३ मार्च २०१६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966765.html ५२१] || ६ मार्च २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951329.html ५३५] || १५ मार्च २०१६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|NZ}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951341.html ५४१] || १९ मार्च २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951353.html ५४७] || २३ मार्च २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951363.html ५५३] || २७ मार्च २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951371.html ५५६] || ३१ मार्च २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|WIN}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007655.html ५५८] || १८ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=21 | |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007657.html ५५९] || २० जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007659.html ५६०] || २२ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1041615.html ५६२] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|WIN}} |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1041617.html ५६३] || २८ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || अनिर्णित |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034825.html ५९२] || २६ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034827.html ५९३] || २९ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034829.html ५९४] || १ फेब्रुवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1098211.html ६१७] || ९ जुलै २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|WIN}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1109610.html ६१८] || ६ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119501.html ६२३] || ७ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119502.html ६२४] || १० ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|AUS}} |- | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120093.html ६३०] || १ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120094.html ६३१] || ४ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|NZ}} |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120095.html ६३२] || ७ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122729.html ६३३] || २० डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122730.html ६३४] || २२ डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122731.html ६३५] || २४ डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122285.html ६५२] || १८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122286.html ६५४] || २१ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122287.html ६५५] || २४ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५६] || ६ मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} || rowspan=5 | [[२०१८ निदाहास चषक|२०१८ श्रीलंका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५७] || ८ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५९] || १२ मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६६०] || १४ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६६२] || १८ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140992.html ६७८] || २७ जून २०१८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} || |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140993.html ६८०] || २९ जून २०१८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} || rowspan=45 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119543.html ६८४] || ३ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119544.html ६८८] || ६ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119545.html ६९०] || ८ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157759.html ७०७] || ४ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157760.html ७०९] || ६ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157761.html ७१०] || ११ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144990.html ७१२] || २१ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144991.html ७१३] || २३ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || अनिर्णित |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144992.html ७१४] || २५ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153696.html ७३५] || ६ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153697.html ७३७] || ८ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153698.html ७३८] || १० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168247.html ७४८] || २४ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|AUS}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168248.html ७४९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|AUS}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188621.html ८४२] || ३ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188622.html ८४३] || ४ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188623.html ८४६] || ६ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187005.html ८८८] || १८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187006.html ८९३] || २२ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|SA}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187013.html १०००] || ३ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|BAN}} |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187014.html १००७] || ७ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187015.html १०१४] || १० नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187018.html १०२०] || ६ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187019.html १०२२] || ८ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|WIN}} |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187020.html १०२४] || ११ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202242.html १०२५] || ५ जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || अनिर्णित |- | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202243.html १०२६] || ७ जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202244.html १०२७] || १० जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187677.html १०३१] || २४ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187678.html १०३४] || २६ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187679.html १०३५] || २९ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || बरोबरीत |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187680.html १०३६] || ३१ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || बरोबरीत |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187681.html १०३७] || २ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|IND}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223952.html १११४] || ४ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{cr|IND}} |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223953.html १११५] || ६ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223954.html १११६] || ८ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243388.html ११३१] || १२ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243389.html ११३२] || १४ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243390.html ११३३] || १६ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243391.html ११३५] || १८ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243392.html ११३८] || २० मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262758.html १२०४] || २५ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262759.html १२०६] || २८ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262760.html १२०७] || २९ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273727.html १३६१] || २४ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} || rowspan=5 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273739.html १३८१] || ३१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273744.html १३९०] || ३ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273748.html १३९६] || ५ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273753.html १४१०] || ८ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | १५१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278671.html १४३४] || १७ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=24 | |- | १५२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278672.html १४४०] || १९ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | १५३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278673.html १४४६] || २१ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278679.html १४६७] || १६ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278680.html १४७३] || १८ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278681.html १४७९] || २० फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278684.html १४९२] || २४ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी इकाना स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278685.html १४९३] || २६ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}} |- | १५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278686.html १४९४] || २७ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}} |- | १६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278687.html १५५४] || ९ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|SA}} |- | १६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278688.html १५६९] || १२ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|SA}} |- | १६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278689.html १५७१] || १४ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- | १६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278690.html १५७२] || १७ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | १६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278691.html १५७५] || १९ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | १६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1303307.html १५८०] || २६ जून २०२२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- | १६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1303307.html १५८६] || २८ जून २०२२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- | १६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276904.html १६१६] || ७ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IND}} |- | १६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276905.html १६२८] || ९ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | १६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276906.html १६३१] || १० जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317903.html १७०२] || २९ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{cr|IND}} |- | १७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317904.html १७१८] || १ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317905.html १७२०] || २ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|IND}} |- | १७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317906.html १७२५] || ६ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | १७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317907.html १७२६] || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327270.html १७५०] || २८ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०२२ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327272.html १७५४] || ३१ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327276.html १़७५८] || ४ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327277.html १७५९] || ६ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327279.html १७६१] || ८ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | १८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327503.html १७८८] || २० सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | |- | १८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327504.html १७९४] || २३ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | १८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327505.html १७९६] || २५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | १८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327506.html १८००] || २८ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{cr|IND}} |- | १८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327507.html १८०३] || २ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | १८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327508.html १८०५] || ४ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298150.html १८४२] || २३ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२०२२ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298157.html १८४८] || २७ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298164.html १८५३] || ३० ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298169.html १८६०] || २ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298176.html १८७३] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298178.html १८७८] || १० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322276.html १८९८] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | |- | १९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322277.html १९११] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || बरोबरीत |- | १९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348640.html १९८४] || ३ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | १९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348641.html १९८५] || ५ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|SL}} |- | १९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348642.html १९८६] || ७ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | १९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348649.html १९९०] || २७ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[जे.एस्.सी.ए आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रांची]] || {{cr|NZL}} |- | १९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348650.html १९९१] || २९ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, लखनौ|अटल बिहारी वाजपेयी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348651.html १९९२] || १ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २०० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381217.html २१८८] || ३ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{cr|WIN}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | २०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381218.html २१९१] || ६ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} || rowspan=6 | |- | २०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381219.html २१९२] || ८ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- | २०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381220.html २१९३] || १२ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | २०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381221.html २१९४] || १३ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|WIN}} |- | २०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384634.html २२००] || १८ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान|द व्हिलेज]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- | २०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384637.html २२०८] || २० ऑगस्ट २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान|द व्हिलेज]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399113.html २२७८] || ३ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399117.html २२९६] || ६ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399120.html २३०१] || ७ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || अनिर्णित |- | २१० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389391.html २३६१] || २३ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} || rowspan=10 | |- | २११ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389392.html २३६८] || २६ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{cr|IND}} |- | २१२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389392.html २३७३] || २८ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|AUS}} |- | २१३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389393.html २३८०] || १ डिसेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389394.html २३८१] || ३ डिसेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387598.html २३९६] || १२ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|SA}} |- | २१६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387599.html २४०१] || १४ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | २१७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389396.html २४२८] || ११ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजितसिंग बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | २१८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389397.html २४३१] || १४ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | २१९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389398.html २४३५] || १७ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | २२० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415708.html २६३९] || ५ जून २०२४ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} || rowspan=8 | [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २२१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415719.html २६५८] || ९ जून २०२४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415725.html २६७१] || १२ जून २०२४ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415743.html २७१०] || २० जून २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415747.html २७१६] || २२ जून २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[ॲंटिगा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415751.html २७२१] || २४ जून २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415754.html २७२४] || २७ जून २०२४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html २७२९] || २९ जून २०२४ || {{cr|SA}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|IND}} |- | २२८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420223.html २७३७] || ६ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=20 | |- | २२९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420224.html २७३९] || ७ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420225.html २७४९] || १० जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420226.html २७५८] || १३ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420227.html २७६२] || १४ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442987.html २७६७] || २७ जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || {{cr|IND}} |- | २३४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442988.html २७६८] || २८ जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || {{cr|IND}} |- | २३५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442989.html २७६९] || ३० जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || टाय |- | २३६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439893.html २८९७] || ६ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान|श्रीमंत माधवराव सिंधिया क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २३७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439894.html २८९९] || ९ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली मैदान|अरुण जेटली क्रिकेट स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २३८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439895.html २९०४] || १२ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | २३९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449301.html २९३८] || ८ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- | २४० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449302.html २९४२] || १० नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449303.html २९४७] || १३ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}} |- | २४२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449304.html २९५२] || १५ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | २४३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439899.html ३०८२] || २२ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | २४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439900.html ३०८३] || २५ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | २४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439901.html ३०८४] || २८ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439902.html ३०८५] || ३१ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | २४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439903.html ३०८६] || २ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[चर्चगेट]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496921.html ३४४४] || १० सप्टेंबर २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=7 | [[२०२५ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496925.html ३४५५] || १४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496931.html ३४६५] || १९ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496933.html ३४६८] || २१ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496935.html ३४७०] || २४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496937.html ३४७६] || २६ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496938.html ३४८२] || २८ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | २५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478907.html ३५३६] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || अनिर्णित || rowspan=14 | |- | २५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478908.html ३५४१] || ३१ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | २५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478909.html ३५५१] || २ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|IND}} |- | २५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478910.html ३५६१] || ६ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट (क्वीन्सलंड)|गोल्ड कोस्ट]] || {{cr|IND}} |- | २५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478911.html ३५६५] || ८ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || अनिर्णित |- | २६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479576.html ३६२३] || ९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | २६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479577.html ३६३१] || ११ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || {{cr|RSA}} |- | २६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479578.html ३६४४] || १४ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}} |- | २६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479580.html ३६४५] || १९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490234.html ३६६३] || २१ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | २६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490235.html ३६६७] || २३ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|IND}} |- | २६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490236.html ३६६९] || २५ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | २६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490237.html ३६७२] || २८ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|NZ}} |- | २६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490238.html ३६८०] || ३१ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512721.html ३६८६] || ७ फेब्रुवारी २०२६ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512736.html ३७०३] || १२ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512745.html ३७१५] || १५ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512754.html ३७२३] || १८ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512761.html ३७३०] || २२ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512766.html ३७४१] || २६ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512770.html ३७५०] || १ मार्च २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512772.html ३७५२] || ५ मार्च २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[चर्चगेट]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html ३७५५] || ८ मार्च २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html ३९९३] || २६ जून २०२६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IRE}} || rowspan=14 | |- | २७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html ४००४] || २८ जून २०२६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IRE}} |- | २८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html ४००७] || १ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | २८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html ४०१२] || ४ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html ४०१३] || ७ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html ४०२०] || ९ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | २८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html ४०२५] || ११ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | २८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html ४०३९] || २३ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html ४०४१] || २५ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html ४०४४] || २६ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html ४११६] || १३ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html ४१२०] || १५ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html ४१२८] || १७ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552859.html ४१३७] || २२ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान|सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552777.html ४१५३] || १ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|JPN}} [[ऐची प्रांत|कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[ऐची प्रांत|निश्शीन]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552779.html ४१५६] || ३ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|JPN}} [[ऐची प्रांत|कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[ऐची प्रांत|निश्शीन]] || {{cr|IND}} |- | २९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html ४१६६] || ६ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} || rowspan=7 | |- | २९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html ४१७९] || ९ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल|झारखंड राज्य क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || {{cr|WIN}} |- | २९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html ४१८७] || ११ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर स्टेडियम|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | २९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html ४२०२] || १४ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || {{cr|WIN}} |- | २९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html ४२०३] || १७ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | २९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html ४२१०] || २२ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|IND}} |- | ३०० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html ४२१४] || २४ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ३०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html] || २७ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || TBD || rowspan=6 | |- | ३०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html] || ३० ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || TBD |- | ३०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html] || १ नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || TBD |- | ३०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html] || २२ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || TBD |- | ३०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html] || २४ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || TBD |- | ३०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html] || २७ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || TBD |} ==हे ही पहा== * [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय १९ वर्षाखालील क्रिकेट संघाने खेळलेल्या युवा कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय १९ वर्षाखालील क्रिकेट संघाने खेळलेल्या युवा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट]] qwq6dk1qcrkd2iqmyxf111qakfvuos0 0 264925 2725897 2725369 2026-10-25T07:17:36Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 7 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725897 wikitext text/x-wiki खालील यादी भारतीय महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. भारताने १ जानेवारी १९७८ रोजी इंग्लंडविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. भारताने [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२५]] साली महिला क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५]] आणि [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०१७]] साली भारताला उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. भारताने १९७८, १९९७, २०१३ आणि २०२५ साली एकूण ४ वेळा महिला क्रिकेट विश्वचषकाचे आयोजन केले. २०२५ सालचा विश्वचषक भारताने श्रीलंकेसोबत संयुक्तरित्या अयोजित केला. २६ सप्टेंबर २०२१ रोजी भारताने मॅके येथे झालेल्या तिसऱ्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यात ऑस्ट्रेलियाचा पराभव करून ऑस्ट्रेलियाची २६ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची जागतिक अखंड विजयी मालिका मोडित काढली. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==भारताने देशानुसार खेळलेल्या प्रथम महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याची तारीख== {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 400px;" |- ! विरुद्ध संघ !! प्रथम महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना |- |align=left|{{crw|ENG}} || १ जानेवारी १९७८ |- |align=left|{{crw|NZL}} || ५ जानेवारी १९७८ |- |align=left|{{crw|AUS}} || ८ जानेवारी १९७८ |- |align=left|[[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || १७ जानेवारी १९८२ |- |align=left|{{crw|WIN}} || २० जुलै १९९३ |- |align=left|{{crw|NED}} || २४ जुलै १९९३ |- |align=left|{{crw|IRE}} || २६ जुलै १९९३ |- |align=left|{{crw|DEN}} || २९ जुलै १९९३ |- |align=left|{{crw|RSA}} || २२ डिसेंबर १९९७ |- |align=left|{{crw|SL}} || १५ डिसेंबर २००० |- |align=left|{{crw|PAK}} || ३० डिसेंबर २००५ |- |align=left|{{crw|BAN}} || ८ एप्रिल २०१३ |- |align=left|{{crw|ZIM}} || २३ ऑक्टोबर २०२६ |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |[[एकदिवसीय क्रिकेट|सामने]] !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |टाय !scope="col" |अनिर्णित !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | style="text-align: center;" colspan="9" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. संपूर्ण सदस्य देश]]''' |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Australia}} | ६४ || १२ || ५२ || ० || ० || १८.७५ || १९७८ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Bangladesh}} | ९ || ६ || १ || १ || १ || ६६.६६ || २०१३ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|England}} | ८० || ३६ || ४२ || ० || २ || ४५.०० || १९७८ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Ireland}} | १५ || १५ || ० || ० || ० || १००.०० || १९९३ || २०२४ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|New Zealand}} | ५८ || २३ || ३४ || १ || ० || ३९.६५ || १९७८ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Pakistan}} | १२ || १२ || ० || ० || ० || १००.०० || २००५ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|South Africa}} | ३५ || २१ || १३ || ० || १ || ६०.०० || १९९७ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Sri Lanka}} | ३६ || ३२ || ३ || ० || १ || ८८.८८ || २००० || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|West Indies}} | २९ || २४ || ५ || ० || ० || ८२.७६ || १९९३ || २०२४ |- style="background:#cfc;" !scope="row" style="text-align: left; background:#cfc;"|{{crw|ZIM}} | १ || १ || ० || ० || ० || १००.०० || २०२६ || २०२६ |- | colspan="9" style="text-align: center;" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. असोसिएट सदस्य देश]]''' |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Denmark}} | १ || १ || ० || ० || ० || १००.०० || १९९३ || १९९३ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Netherlands}} | ३ || ३ || ० || ० || ० || १००.०० || १९९३ || २००० |- | colspan="9" style="text-align: center;" | '''वि. विशेष दर्जा असलेले संघ''' |- !scope="row" style="text-align: left;"|[[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] | ३ || ३ || ० || ० || ० || १००.०० || १९८२ || १९८२ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' | '''३४६''' || '''१८९''' || '''१५०''' || '''२'''|| '''५''' || '''५४.६२''' || '''१९७८''' || '''२०२६''' |- |colspan=10|<small>''सदर आकडेवारी २३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|कोटाम्बी स्टेडियम]], [[बडोदा]] येथे झालेल्या {{crw-rt|IND}} वि. {{crw|ZIM}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small> |} ==भारताने मैदानानुसार खेळलेल्या महिला एकदिवसीय सामन्यांची संख्या== ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66904.html २५] || १ जानेवारी १९७८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९७८ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66907.html २६] || ५ जानेवारी १९७८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66908.html २७] || ८ जानेवारी १९७८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66916.html ३२] || १० जानेवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क क्र.२]], [[ऑकलंड]] || {{crw|AUS}} || rowspan=12 | [[१९८२ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66920.html ३४] || १२ जानेवारी १९८२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[कॉर्नवॉल पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66921.html ३७] || १४ जानेवारी १९८२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॉर्नवॉल पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66931.html ४०] || १७ जानेवारी १९८२ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66940.html ४३] || २० जानेवारी १९८२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[कुक्स गार्डन]], [[न्यू झीलंड|वांगानुई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66936.html ४७] || २४ जानेवारी १९८२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[फिट्सहर्बर्ट पार्क]], [[न्यू झीलंड|पामेस्टन नॉर्थ]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66944.html ४९] || २६ जानेवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66957.html ५२] || २८ जानेवारी १९८२ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|NZ}} [[हट रिक्रिएशन मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66963.html ५४] || ३१ जानेवारी १९८२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[ट्राफ्लगार पार्क]], [[नेल्सन, न्यू झीलँड|नेल्सन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66966.html ५७] || २ फेब्रुवारी १९८२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कँटरबरी विद्यापीठ मैदान]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66967.html ५८] || ४ फेब्रुवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[कँटरबरी विद्यापीठ मैदान]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66968.html ६१] || ६ फेब्रुवारी १९८२ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|NZ}} [[कँटरबरी विद्यापीठ मैदान]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66978.html ६३] || १९ जानेवारी १९८४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स मैदान]], [[फरिदाबाद]] || {{crw|AUS}} || rowspan=13 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66979.html ६४] || २५ जानेवारी १९८४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{crw|AUS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66981.html ६५] || ८ फेब्रुवारी १९८४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|AUS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66985.html ६६] || २३ फेब्रुवारी १९८४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66980.html ७७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{crw|NZ}} |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67012.html ७८] || १९ फेब्रुवारी १९८५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{crw|NZ}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67014.html ७९] || २१ फेब्रुवारी १९८५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, इंदूर|नेहरू स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|IND}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66902.html ८०] || १३ मार्च १९८५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{crw|NZ}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66909.html ८१] || १५ मार्च १९८५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || {{crw|IND}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67016.html ८२] || २४ मार्च १९८५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[मौलाना आझाद स्टेडियम]], [[जम्मू]] || {{crw|IND}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66991.html ८६] || २२ जून १९८६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67017.html ८७] || २६ जुलै १९८६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इंडियन जिमखाना क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | २८ ||[https://web.archive.org/web/20170113054354/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67018.html ८८] || २७ जुलै १९८६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रिक्रिएशन मैदान]], [[सरे|बॅंडस्टॅंड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67080.html १६१] || २० जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IND}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67103.html १६३] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[कॉलिंगहॅम क्रिकेट क्लब मैदान]], [[यॉर्कशायर|कॉलिंगहॅम]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67113.html १७०] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[विल्टन पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|बीकन्सफिल्ड]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67116.html १७३] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[मेमोरियल मैदान]], [[बर्कशायर|फिनचॅम्पस्टीड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66873.html १८१] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[इलिंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67123.html १८४] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[चॅल्वे रोड]], [[बकिंगहॅमशायर|स्लॉ]] || {{crw|IND}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67093.html १९१] || १२ फेब्रुवारी १९९५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} || |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67126.html १९३] || १६ फेब्रुवारी १९९५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[लेविन डोमेन]], [[न्यू झीलंड|लेविन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ न्यू झीलंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66953.html १९४] || १८ फेब्रुवारी १९९५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66923.html १९६] || २३ फेब्रुवारी १९९५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67034.html १९७] || २५ फेब्रुवारी १९९५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|IND}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67013.html २०५] || ११ नोव्हेंबर १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{crw|ENG}} || rowspan=5 | |- | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67141.html २०६] || १४ नोव्हेंबर १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|IND}} |- | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66910.html २०७] || १ डिसेंबर १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || {{crw|ENG}} |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67142.html २०८] || ५ डिसेंबर १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[के डी सिंग बाबु स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|IND}} |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66986.html २०९] || १५ डिसेंबर १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67190.html २४९] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67185.html २५४] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IND}} [[मोहन मेकीन्स क्रिकेट स्टेडियम]], [[गाझियाबाद]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67015.html २५९] || १७ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, इंदूर|नेहरू स्टेडियम]], [[इंदूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66911.html २६७] || २२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67203.html २६९] || २४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[हरबाक्स सिंग स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{crw|AUS}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67229.html २९९] || ६ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67231.html ३००] || ९ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉरदॅम्प्टन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|IND}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66899.html ३०१] || ११ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज क्रिकेट मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67096.html ३३४] || ३० नोव्हेंबर २००० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} || rowspan=8 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67275.html ३३८] || २ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[लिंकन ग्रीन]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67277.html ३४१] || ४ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[लिंकन ग्रीन]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67253.html ३४४] || ६ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67255.html ३४८] || ९ डिसेंबर २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले पार्क क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67282.html ३५७] || १५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[लिंकन ग्रीन]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67260.html ३६१] || २० डिसेंबर २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZ}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67306.html ३८२] || ६ जानेवारी २००२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[गुरू नानक विद्यापीठ मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} || rowspan=9 | |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67181.html ३८३] || ८ जानेवारी २००२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|IND}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67182.html ३८४] || ९ जानेवारी २००२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|IND}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67195.html ३८६] || २१ जानेवारी २००२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[मिडल इनकम ग्रुप मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|IND}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66984.html ३८९] || २४ जानेवारी २००२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|IND}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67308.html ३९९] || ७ मार्च २००२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[लेनासिया स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || अनिर्णित |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67310.html ४००] || १० मार्च २००२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67315.html ४०१] || १३ मार्च २००२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्‌स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{crw|RSA}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67318.html ४०२] || १६ मार्च २००२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[ग्रीन पॉइंट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67326.html ४०९] || १० जुलै २००२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|JER}} [[ग्रेनव्हील]], [[जर्सी|सेंट सेव्हियर]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[२००२ इंग्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67327.html ४१०] || ११ जुलै २००२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|JER}} [[ग्रेनव्हील]], [[जर्सी|सेंट सेव्हियर]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67329.html ४१२] || १७ जुलै २००२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ड्युरॅम विद्यापीठ मैदान]], [[ड्युरॅम]] || {{crw|NZ}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE|cricket}} [[रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=3 | |- | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE|cricket}} [[रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67114.html ४१६] || ११ ऑगस्ट २००२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[बीकन्सफिल्ड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|बीकन्सफिल्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67266.html ४१८] || २७ जानेवारी २००३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|IND}} || rowspan=7 | [[२००२-०३ महिला क्रिकेट जागतिक मालिका|२००३ न्यू झीलंड महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67267.html ४१९] || २८ जानेवारी २००३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67331.html ४२२] || १ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[लिंकन ओव्हल क्र.३]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67269.html ४२४] || २ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67271.html ४२६] || ४ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67333.html ४२८] || ६ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[लिंकन ओव्हल क्र.३]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67237.html ४२९] || ७ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67351.html ४५५] || ४ डिसेंबर २००३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} || rowspan=10 | |- | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67352.html ४५६] || ७ डिसेंबर २००३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[औरंगाबाद जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[औरंगाबाद]] || {{crw|IND}} |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67188.html ४५७] || १० डिसेंबर २००३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67183.html ४५८] || १३ डिसेंबर २००३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67353.html ४५९] || १६ डिसेंबर २००३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|NZ}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67361.html ४६८] || २६ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[टाटा दिगवाह स्टेडियम]], [[धनबाद]] || {{crw|IND}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66903.html ४७०] || २९ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{crw|IND}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66906.html ४७३] || ३ मार्च २००४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{crw|IND}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67144.html ४७४] || ६ मार्च २००४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[के डी सिंग बाबु स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67362.html ४७५] || १२ मार्च २००४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ताऊ देवीलाल स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67170.html ४८३] || १७ एप्रिल २००४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२००४ महिला आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67171.html ४८४] || १९ एप्रिल २००४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67172.html ४८५] || २१ एप्रिल २००४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67177.html ४८६] || २५ एप्रिल २००४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[असगिरिया स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67173.html ४८७] || २९ एप्रिल २००४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67369.html ४९६] || ११ डिसेंबर २००४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[इन्फोसिस मैदान]], [[म्हैसूर]] || {{crw|AUS}} || |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67370.html ४९७] || १३ डिसेंबर २००४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[इन्फोसिस मैदान]], [[म्हैसूर]] || {{crw|AUS}} || rowspan=6 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67371.html ४९८] || १६ डिसेंबर २००४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[बॉम्बे जिमखाना]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67372.html ४९९] || १९ डिसेंबर २००४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[बिलाखिया स्टेडियम]], [[वापी]] || {{crw|AUS}} |- | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67373.html ५००] || २२ डिसेंबर २००४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पीठवाळा स्टेडियम]], [[सुरत]] || {{crw|AUS}} |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67198.html ५०१] || २४ डिसेंबर २००४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[आय.पी.सी.एल. क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67374.html ५०२] || २८ डिसेंबर २००४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[मायाजाल गाव स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67357.html ५०९] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|RSA}} [[लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || अनिर्णित || rowspan=8 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|RSA}} [[हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67380.html ५१८] || २६ मार्च २००५ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[टेक्नीकॉन ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67359.html ५२१] || २८ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|RSA}} [[लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67381.html ५२६] || ३० मार्च २००५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|RSA}} [[टेक्नीकॉन ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67392.html ५३०] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67314.html ५३४] || ७ एप्रिल २००५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67317.html ५३७] || १० एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{crw|AUS}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/227420.html ५४७] || २७ नोव्हेंबर २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{crw|ENG}} || rowspan=5 | |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/227955.html ५४८] || १ डिसेंबर २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[के डी सिंग बाबु स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|IND}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/228386.html ५४९] || ४ डिसेंबर २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|IND}} |- | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/228838.html ५५०] || ७ डिसेंबर २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एस.एम. देव स्टेडियम]], [[सिल्चर]] || {{crw|IND}} |- | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/229039.html ५५१] || ९ डिसेंबर २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/231060.html ५५३] || २९ डिसेंबर २००५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[कराची जिमखाना मैदान]], [[कराची]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२००५-०६ महिला आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/231157.html ५५४] || ३० डिसेंबर २००५ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/231319.html ५५६] || १ जानेवारी २००६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[कराची जिमखाना मैदान]], [[कराची]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/231387.html ५५७] || २ जानेवारी २००६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/231692.html ५५८] || ४ जानेवारी २००६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{crw|IND}} |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238640.html ५५९] || २५ फेब्रुवारी २००६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सेंट पीटर्स विद्यालय मैदान]], [[ॲडलेड]] || {{crw|AUS}} || rowspan=15 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238742.html ५६०] || २६ फेब्रुवारी २००६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सेंट पीटर्स विद्यालय मैदान]], [[ॲडलेड]] || {{crw|AUS}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238921.html ५६१] || २८ फेब्रुवारी २००६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वुडवील ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{crw|AUS}} |- | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/239521.html ५६२] || ४ मार्च २००६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZ}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/239687.html ५६३] || ६ मार्च २००६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZ}} |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/240029.html ५६४] || ९ मार्च २००६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|IND}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/240318.html ५६५] || ११ मार्च २००६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZ}} |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/240523.html ५६६] || १३ मार्च २००६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZ}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE|cricket}} [[रेल्वे संघटना क्रिकेट मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE|cricket}} [[द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225166.html ५६९] || १४ ऑगस्ट २००६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225167.html ५७०] || १७ ऑगस्ट २००६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || अनिर्णित |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225168.html ५७१] || १९ ऑगस्ट २००६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[अरुनडेल कॅसेल]], [[ससेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|ससेक्स]] || {{crw|ENG}} |- | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225169.html ५७४] || २४ ऑगस्ट २००६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} |- | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225170.html ५७५] || २५ ऑगस्ट २००६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/271457.html ५८१] || १३ डिसेंबर २००६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२००६ महिला आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/271459.html ५८३] || १५ डिसेंबर २००६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/271461.html ५८५] || १८ डिसेंबर २००६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/271462.html ५८६] || १९ डिसेंबर २००६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/271463.html ५८७] || २१ डिसेंबर २००६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276213.html ५९४] || २१ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} || rowspan=7 | [[२००६-०७ भारत महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276215.html ५९५] || २३ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276217.html ५९८] || २५ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276219.html ६००] || २८ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276221.html ६०२] || १ मार्च २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276223.html ६०३] || ३ मार्च २००७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276225.html ६०६] || ५ मार्च २००७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/341296.html ६४२] || ३ मे २००८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२००८ महिला आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/341299.html ६४३] || ५ मे २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[वेलगेदेरा स्टेडियम]], [[वायव्य प्रांत, श्रीलंका|कुरुनेगला]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/341302.html ६४५] || ८ मे २००८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[वेलगेदेरा स्टेडियम]], [[वायव्य प्रांत, श्रीलंका|कुरुनेगला]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/341305.html ६४६] || ९ मे २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/341306.html ६४७] || ११ मे २००८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[वेलगेदेरा स्टेडियम]], [[वायव्य प्रांत, श्रीलंका|कुरुनेगला]] || {{crw|IND}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320232.html ६६१] || ३० ऑगस्ट २००८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉर्थ परेड मैदान]], [[सॉमरसेट|बाथ]] || {{crw|ENG}} || rowspan=10 | |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320233.html ६६२] || १ सप्टेंबर २००८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320234.html ६६३] || ४ सप्टेंबर २००८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320235.html ६६४] || ७ सप्टेंबर २००८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[अरुनडेल कॅसेल]], [[ससेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|ससेक्स]] || {{crw|ENG}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320236.html ६६५] || ९ सप्टेंबर २००८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[होव काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[इंग्लंड|होव]] || अनिर्णित |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/369328.html ६६६] || ३१ ऑक्टोबर २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[हर्स्टविल ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/369329.html ६६७] || १ नोव्हेंबर २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/369330.html ६६८] || ५ नोव्हेंबर २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/369331.html ६७१] || ८ नोव्हेंबर २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]] [[कॅनबेरा]] || {{crw|AUS}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/369332.html ६७२] || ९ नोव्हेंबर २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]] [[कॅनबेरा]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357956.html ६८४] || ७ मार्च २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रॅडमन ओव्हल]], [[सिडनी|बाउरल]] || {{crw|IND}} || rowspan=7 | [[२००९ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357962.html ६८९] || १० मार्च २००९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357966.html ६९३] || १२ मार्च २००९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[बँक्सटाउन ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357970.html ६९६] || १४ मार्च २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357974.html ७०१] || १७ मार्च २००९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357976.html ७०३] || १९ मार्च २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[बँक्सटाउन ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357978.html ७०५] || २१ मार्च २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बँक्सटाउन ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|IND}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439012.html ७२७] || १९ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} || rowspan=10 | |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439013.html ७२८] || २१ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|ENG}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439014.html ७२९] || २४ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439015.html ७३०] || २६ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439016.html ७३१] || १ मार्च २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा-कुर्ला काँप्लेक्स मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|ENG}} |- | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/488901.html ७६५] || १० जानेवारी २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा-कुर्ला काँप्लेक्स मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|WIN}} |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/488902.html ७६६] || १३ जानेवारी २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[आय.पी.सी.एल. क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/488903.html ७६७] || १५ जानेवारी २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[आय.पी.सी.एल. क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|WIN}} |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/488904.html ७६८] || १८ जानेवारी २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/488905.html ७६९] || १९ जानेवारी २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/492549.html ७८०] || ३० जून २०११ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[२०११ इंग्लंड महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/500228.html ७८१] || २ जुलै २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[क्वीन्स पार्क]], [[डर्बीशायर|चेस्टरफिल्ड]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/500229.html ७८४] || ५ जुलै २०११ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द वॉकर क्रिकेट मैदान]], [[लंडन|साउथगेट]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/500231.html ७८६] || ७ जुलै २०११ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[बट्स वे मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IND}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549395.html ८१०] || २९ फेब्रुवारी २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|IND}} || rowspan=12 | |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549396.html ८१२] || २ मार्च २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|WIN}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549397.html ८१४] || ४ मार्च २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|WIN}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552940.html ८१६] || १२ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|AUS}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552941.html ८१७] || १४ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552942.html ८१८] || १६ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} |- | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542852.html ८२३] || १ जुलै २०१२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|IND}} |- | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542853.html ८२४] || ४ जुलै २०१२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|IND}} |- | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542854.html ८२५] || ५ जुलै २०१२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542855.html ८२६] || ८ जुलै २०१२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[बॉसकावेन पार्क]], [[कॉर्नवॉल|ट्रुरो]] || {{crw|ENG}} |- | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542856.html ८२७] || ११ जुलै २०१२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सर पॉल गेट्टी क्रिकेट मैदान]], [[लंडन|वॉर्मस्ली]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594891.html ८४५] || ३१ जानेवारी २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} || [[२०१३ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594897.html ८५०] || ३ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594901.html ८५६] || ५ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594903.html ८५७] || ७ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{crw|IND}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625901.html ८७३] || ८ एप्रिल २०१३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|IND}} || rowspan=25 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625902.html ८७४] || १० एप्रिल २०१३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|IND}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625903.html ८७५] || १२ एप्रिल २०१३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|IND}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/707463.html ९०३] || १९ जानेवारी २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/707465.html ९०४] || २१ जानेवारी २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/707467.html ९०६] || २३ जानेवारी २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/722389.html ९१४] || २१ ऑगस्ट २०१४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉर्थ मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारब्रो]] || {{crw|ENG}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/722391.html ९१६] || २३ ऑगस्ट २०१४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉर्थ मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारब्रो]] || {{crw|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/797901.html ९३१] || २४ नोव्हेंबर २०१४ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|RSA}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/797903.html ९३२] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/797905.html ९३३] || २८ नोव्हेंबर २०१४ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|RSA}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/872475.html ९४९] || २८ जून २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/872477.html ९५०] || १ जुलै २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|NZ}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/872479.html ९५१] || ३ जुलै २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|NZ}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/872481.html ९५२] || ६ जुलै २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/872483.html ९५३] || ८ जुलै २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895793.html ९६८] || २ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|AUS}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895795.html ९६९] || ५ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|AUS}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895797.html ९७०] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|IND}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/967863.html ९७४] || १५ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जे.एस्.सी.ए आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रांची]] || {{crw|IND}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/967865.html ९७५] || १७ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जे.एस्.सी.ए आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रांची]] || {{crw|IND}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/967867.html ९७६] || १९ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जे.एस्.सी.ए आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रांची]] || {{crw|IND}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1063543.html १०१०] || १० नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-केडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विजयवाडा]] || {{crw|IND}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1063544.html १०१४] || १३ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-केडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विजयवाडा]] || {{crw|IND}} |- | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1063545.html १०१६] || १६ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-केडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विजयवाडा]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073401.html १०३०] || ७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पी. सारा ओव्हल]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} || rowspan=6 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073411.html १०३४] || १० फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|SL}} [[पी. सारा ओव्हल]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073421.html १०३६] || १५ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|SL}} [[पी. सारा ओव्हल]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073425.html १०४०] || १७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073427.html १०४२] || १९ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[पी. सारा ओव्हल]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073430.html १०४५] || २१ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|SL}} [[पी. सारा ओव्हल]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089521.html १०४९] || ७ मे २०१७ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|RSA}} [[पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०१७ दक्षिण आफ्रिका चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089522.html १०५०] || ९ मे २०१७ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089527.html १०५२] || १५ मे २०१७ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089528.html १०५३] || १७ मे २०१७ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089533.html १०५५] || २१ मे २०१७ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085946.html १०५७] || २४ जून २०१७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|IND}} || rowspan=9 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085951.html १०६१] || २९ जून २०१७ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085955.html १०६५] || २ जुलै २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085958.html १०६८] || ५ जुलै २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085962.html १०७२] || ८ जुलै २०१७ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085967.html १०७७] || १२ जुलै २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085971.html १०८१] || १५ जुलै २०१७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085974.html १०८४] || २० जुलै २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085975.html १०८५] || २३ जुलै २०१७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123203.html १०९५] || ५ फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, नॉदर्न केप|किंबर्ले]] || {{crw|IND}} || rowspan=40 | |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123204.html १०९६] || ७ फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, नॉदर्न केप|किंबर्ले]] || {{crw|IND}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123205.html १०९७] || १० फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131232.html ११०१] || १२ मार्च २०१८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[आय.पी.सी.एल. क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|AUS}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131233.html ११०२] || १५ मार्च २०१८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[आय.पी.सी.एल. क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|AUS}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131234.html ११०३] || १८ मार्च २०१८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[आय.पी.सी.एल. क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|AUS}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131776.html ११०७] || ६ एप्रिल २०१८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|IND}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131777.html ११०८] || ९ एप्रिल २०१८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|ENG}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131778.html ११०९] || १२ एप्रिल २०१८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|IND}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157706.html ११२४] || ११ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[गाली आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[गाली, श्रीलंका|गाली]] || {{crw|IND}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157707.html ११२५] || १३ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[गाली आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[गाली, श्रीलंका|गाली]] || {{crw|IND}} |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157708.html ११२६] || १६ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[फ्री ट्रेड झोन कॉमप्लेक्स मैदान]], [[श्रीलंका|कटुनायके]] || {{crw|SL}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153855.html ११३४] || २४ जानेवारी २०१९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{crw|IND}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153856.html ११३५] || २९ जानेवारी २०१९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{crw|IND}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153857.html ११३६] || १ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|NZ}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172160.html ११४४] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172161.html ११४६] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172162.html ११४७] || २८ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200180.html ११६७] || ९ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[आय.पी.सी.एल. क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200181.html ११६८] || ११ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[आय.पी.सी.एल. क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200182.html ११६९] || १४ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[आय.पी.सी.एल. क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202249.html ११७०] || १ नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा]] || {{crw|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202250.html ११७२] || ३ नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा]] || {{crw|IND}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202251.html ११७४] || ६ नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा]] || {{crw|IND}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1253267.html ११९०] || ७ मार्च २०२१ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|RSA}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1253268.html ११९१] || ९ मार्च २०२१ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|IND}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1253269.html ११९२] || १२ मार्च २०२१ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|RSA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1253270.html ११९३] || १४ मार्च २०२१ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|RSA}} |- | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1253271.html ११९४] || १७ मार्च २०२१ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|RSA}} |- | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260094.html ११९८] || २७ जून २०२१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260095.html ११९९] || ३० जून २०२१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260096.html १२००] || ३ जुलै २०२१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टरशायर|वॉरसेस्टर]] || {{crw|IND}} |- | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263617.html १२१३] || २१ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[रे मिशेल ओव्हल|ग्रेट बॅरियर रीफ अरिना]], [[क्वीन्सलंड|मॅके]] || {{crw|AUS}} |- | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263618.html १२१६] || २४ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[रे मिशेल ओव्हल|ग्रेट बॅरियर रीफ अरिना]], [[क्वीन्सलंड|मॅके]] || {{crw|AUS}} |- | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263619.html १२१७] || २६ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[रे मिशेल ओव्हल|ग्रेट बॅरियर रीफ अरिना]], [[क्वीन्सलंड|मॅके]] || {{crw|IND}} |- | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289032.html १२३९] || १२ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|जॉन डेव्हिस ओव्हल]], [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|क्वीन्सटाउन]] || {{crw|NZ}} |- | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289033.html १२४०] || १५ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|जॉन डेव्हिस ओव्हल]], [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|क्वीन्सटाउन]] || {{crw|NZ}} |- | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289034.html १२४१] || १८ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|जॉन डेव्हिस ओव्हल]], [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|क्वीन्सटाउन]] || {{crw|NZ}} |- | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289035.html १२४२] || २२ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|जॉन डेव्हिस ओव्हल]], [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|क्वीन्सटाउन]] || {{crw|NZ}} |- | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289036.html १२४३] || २४ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|जॉन डेव्हिस ओव्हल]], [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|क्वीन्सटाउन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243911.html १२४७] {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || ६ मार्च २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{crw|IND}} || rowspan=7 | [[२०२२ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243915.html १२५१] {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || १० मार्च २०२२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243917.html १२५३] {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || १२ मार्च २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243922.html १२५८] {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || १६ मार्च २०२२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243925.html १२६१] {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || १९ मार्च २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243929.html १२६५] {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || २२ मार्च २०२२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243935.html १२७१] {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || २८ मार्च २०२२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | २९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1319712.html १२८१] || १ जुलै २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | |- | २९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1319713.html १२८२] || ४ जुलै २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{crw|IND}} |- | २९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1319714.html १२८३] || ७ जुलै २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{crw|IND}} |- | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301337.html १२९०] || १८ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[केंट|होव]] || {{crw|IND}} |- | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301338.html १२९२] || २१ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[केंट|कॅंटरबरी]] || {{crw|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301339.html १२९४] || २४ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|IND}} || rowspan=22 | |- | ३०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382166.html १३२६] || १६ जुलै २०२३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | ३०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382167.html १३२९] || १९ जुलै २०२३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|IND}} |- | ३०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382168.html १३३०] || २२ जुलै २०२३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || बरोबरीत |- | ३०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406078.html १३५७] || २९ डिसेंबर २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | ३०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406079.html १३५८] || ३० डिसेंबर २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | ३०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406080.html १३५९] || २ जानेवारी २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | ३०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434287.html १३८८] || १६ जून २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | ३०९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434288.html १३९०] || १९ जून २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | ३१० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434289.html १३९२] || २३ जून २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | ३११ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1454391.html १४११] || २४ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|IND}} |- | ३१२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1454392.html १४१३] || २७ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|NZ}} |- | ३१३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1454393.html १४१५] || २९ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|IND}} |- | ३१४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426620.html १४२०] || ५ डिसेंबर २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} |- | ३१५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426621.html १४२१] || ८ डिसेंबर २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} |- | ३१६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426622.html १४२३] || ११ डिसेंबर २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|AUS}} |- | ३१७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459894.html १४२६] || २२ डिसेंबर २०२४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|कोटाम्बी स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | ३१८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459895.html १४२८] || २४ डिसेंबर २०२४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|कोटाम्बी स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | ३१९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459896.html १४२९] || २७ डिसेंबर २०२४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|कोटाम्बी स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | ३२० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459897.html १४३०] || १० जानेवारी २०२५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- | ३२१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459898.html १४३२] || १२ जानेवारी २०२५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- | ३२२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459899.html १४३४] || १५ जानेवारी २०२५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३२३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476980.html १४५७] || २७ एप्रिल २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०२५ श्रीलंका महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476981.html १४५८] || २९ एप्रिल २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३२५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476983.html १४६२] || ४ मे २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476984.html १४६३] || ६ मे २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476986.html १४६५] || ११ मे २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448402.html १४७२] || १६ जुलै २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|IND}} || rowspan=6 | |- | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448403.html १४७३] || १९ जुलै २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448404.html १४७४] || २२ जुलै २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|IND}} |- | ३३१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488248.html १४७७] || १४ सप्टेंबर २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || {{crw|AUS}} |- | ३३२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488249.html १४७९] || १७ सप्टेंबर २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || {{crw|IND}} |- | ३३३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488250.html १४८१] || २० सप्टेंबर २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490413.html १४८६] || ३० सप्टेंबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|IND}} || rowspan=9 | [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२५ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490418.html १४९१] || ५ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३३६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490422.html १४९५] || ९ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३३७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490425.html १४९८] || १२ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490432.html १५०९] || १९ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३३९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490436.html १५१३] || २३ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३४० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490440.html १५१७] || २६ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३४१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490442.html १५१९] || ३० ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३४२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490443.html १५२०] || २ नोव्हेंबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | ३४३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478915.html १५२७] || २४ फेब्रुवारी २०२६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=9 | |- | ३४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478916.html १५३०] || २७ फेब्रुवारी २०२६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|AUS}} |- | ३४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478917.html १५३१] || १ मार्च २०२६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|AUS}} |- | ३४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535655.html १५९१] || २३ ऑक्टोबर २०२६ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|कोटाम्बी स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | ३४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535656.html] || २५ ऑक्टोबर २०२६ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|कोटाम्बी स्टेडियम]], [[बडोदा]] || TBD |- | ३४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535657.html] || २८ ऑक्टोबर २०२६ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|कोटाम्बी स्टेडियम]], [[बडोदा]] || TBD |- | ३४९ ||[ ] || ९ डिसेंबर २०२६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[जेबी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || TBD |- | ३५० ||[ ] || १२ डिसेंबर २०२६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || TBD |- | ३५१ ||[ ] || १५ डिसेंबर २०२६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || TBD |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] satyhflnskjkakwi7blc7n8eauj5amh 0 286019 2725786 2666764 2026-10-24T19:15:16Z ~2026-57057-57 188892 /* जवळपासची गावे */ 2725786 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''वाणेवाडी''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर= परांडा | जिल्हा = [[उस्मानाबाद जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''वाणेवाडी''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[उस्मानाबाद जिल्हा|उस्मानाबाद जिल्ह्यातील]] [[परांडा तालुका|परांडा तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ६०० मिलीमीटर असते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== श्रीपत पिंपरी ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:परांडा तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे]] 3ope6nas01aon33ma8frldmax9m98n7 0 321616 2725895 2712872 2026-10-25T06:48:15Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725895 wikitext text/x-wiki राजकीय, आर्थिक आणि कॉर्पोरेट घोटाळ्यांसह [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|स्वातंत्र्यानंतर]] ''भारतात सिद्ध झालेल्या घोटाळ्यांची यादी'' खालीलप्रमाणे आहे. वर्ष, किंवा दशक, जेव्हा घोटाळा पहिल्यांदा नोंदवला गेला. == १९४० चे दशक == * १९४७ - INA खजिना गायब <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.रीडिफ.कॉम/news/report/must-read-the-first-scam-of-independent-india/20120814.htm?|title=Must Read: The first scam of independent India|access-date=16 November 2016}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * १९४८ - जीप घोटाळा प्रकरण * १९४९ - जेम्स ग्राफ्ट केस <ref name=":0" /> == १९५० चे दशक == * १९५१ सायकल घोटाळा <ref name="Scandal Sheet"/> <ref name=":0">{{स्रोत बातमी|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?204016|title=Scam story|date=13 August 1997|work=Outlook|location=India|access-date=3 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201071224/http://www.outlookindia.com/article.aspx?204016|archive-date=2014-02-01|df=dmy-all|url-status=bot: unknown}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">. ''Outlook''. India. 13 August 1997. Archived from [http://www.outlookindia.com/article.aspx?204016 the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201071224/http://www.outlookindia.com/article.aspx?204016 |date=2014-02-01 }} on 1 February 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 January</span> 2012</span>.</cite></ref> * १९५६ BHU निधीचा गैरवापर ( ) <ref name="Scandal Sheet" /> * १९५८ मुंधरा घोटाळा ( १२ दशलक्ष ) <ref name="Scandal Sheet" /> <ref name="indiatimes2">{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-20/india/28371611_1_animal-husbandry-dept-fodder-scam-satyam-scam|title=Long Playing Record|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://archive.ph/20120712100736/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-20/india/28371611_1_animal-husbandry-dept-fodder-scam-satyam-scam|archive-date=2012-07-12|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">. ''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया|The Times of India]]''. Archived from [http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-20/india/28371611_1_animal-husbandry-dept-fodder-scam-satyam-scam the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218124104/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-20/india/28371611_1_animal-husbandry-dept-fodder-scam-satyam-scam |date=2014-02-18 }} on 12 July 2012.</cite></ref> <ref name=":0" /> == १९६० चे दशक == * १९६० तेजा कर्ज घोटाळा ( २२० दशलक्ष ) <ref name="Scandal Sheet"/> <ref name=":0" /> * 1964 प्रताप सिंग कैरॉन चौकशी <ref name=":0"/> * 1965 कलिंग ट्यूब घोटाळा <ref name="indiatimes2"/> == १९७० चे दशक == * 1971 नगरवाला केस ( ) * 1974 मारुती घोटाळा <ref name="Scandal Sheet">{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20060703-india-rated-among-most-corrupt-in-the-world-785043-2006-07-03|title=Scandal sheet|date=3 July 2006|work=India Today|location=India}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20060703-india-rated-among-most-corrupt-in-the-world-785043-2006-07-03 "Scandal sheet"]. ''India Today''. India. 3 July 2006.</cite></ref> * १९७६ कुओ तेल घोटाळा ( ) <ref name="indiatimes2"/> == १९८० चे दशक == * 1981 [[अब्दुल रहमान अंतुले|सिमेंट घोटाळा]] ( ) <ref name="Scandal Sheet"/> * 1985 चारा घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/cbi-court-calls-lalu-in-fodder-scam-case/907746/|title=CBI court calls Lalu in fodder scam case|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_fodder-scam-cbi-court-frames-charges-against-lalu-3-others_1657037|title=Charges framed against Lalu Prasad, Jagannath Mishra in fodder scam case|work=DNA}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/article2893206.ece|title=Lalu appears before CBI court in fodder scam, denies charges|date=14 February 2012|work=द हिंदू|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20130621120325/http://www.thehindu.com/news/national/article2893206.ece|archive-date=2013-06-21|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Lalu-Prasad-convicted-in-fodder-scam-case-faces-disqualification-as-MP/articleshow/23295574.cms|title=Lalu Prasad convicted in fodder scam case, faces disqualification as MP|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Balaji|first=J.|url=http://www.thehindu.com/news/national/lalu-sharma-disqualified/article5260738.ece|title=Lalu, Sharma disqualified|date=22 October 2013|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref> * 1987 HDW पाणबुडी घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|last=Chawla|first=Prabhu|url=https://www.indiatoday.in/magazine/special-report/story/19900315-hdw-submarine-deal-assumes-centre-stage-again.-an-exclusive-inside-story-812418-1990-03-15|title=HDW submarine deal assumes centre stage again. An exclusive inside story|date=15 March 1990|work=India Today}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Past-still-haunts-defence-ministry/articleshow/28251007.cms|title=Past still haunts defence ministry|date=2 January 2014|work=Times of India}}</ref> * 1987 बोफोर्स घोटाळा * 1989 सेंट किट्स बनावट <ref name="Scandal Sheet" /> == १९९० चे दशक == * 1992 भारतीय शेअर बाजार घोटाळा * बबनराव घोलप बेहिशेबी मालमत्ता प्रकरण <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Disproportionate-asset-case-Ex-minister-Babanrao-Gholap-wife-get-three-year-jail-term/articleshow/32431695.cms|title=Disproportionate asset case: Ex-minister Babanrao Gholap, wife get three-year jail term|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * 1996 मध्ये जयललिता यांच्याविरुद्ध बेहिशोबी मालमत्तेचा खटला <ref>{{स्रोत बातमी|last=Venkatesan|first=J.|url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/jayalalithaa-must-face-trial-sc/article5634073.ece|title=Jayalalithaa must face trial: SC|date=30 January 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.deccanchronicle.com/140130/news-current-affairs/article/supreme-court-refuses-discharge-jayalalithaa-income-tax-case|title=Supreme Court refuses to discharge Jayalalithaa from income tax case|date=30 January 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jayalalithaas-trial-in-da-case-to-go-on-supreme-court/articleshow/35072102.cms|title=Jayalalithaa's trial in DA case to go on: Supreme Court - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-09-29/news/54437514_1_j-jayalalithaa-jail-term-conviction|title=Jayalalithaa moves High Court against conviction, seeks bail - The Economic Times|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222417/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-09-29/news/54437514_1_j-jayalalithaa-jail-term-conviction|url-status=dead}}</ref> * मोची घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/Storyold/6788/|title=Chargesheets in shoe scam filed|date=17 July 1997|work=द इंडियन एक्सप्रेस|location=India}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?202844|title=Beneficiaries All|date=15 January 1997|work=Outlook India|location=India|accessdate=2022-12-29|archive-date=2014-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201062950/http://www.outlookindia.com/article.aspx?202844|url-status=dead}}</ref> * 1998 अजमेर बलात्कार प्रकरण <ref name="mid-day1992">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mid-day.com/news/2012/jan/041211-Accused-in-1992-Ajmer-sex-scandal-case-arrested.htm|title=Accused in 1992 Ajmer sex scandal case arrested|date=2012-01-04|publisher=Mid-day.com|access-date=2013-05-13}}</ref> * 1998 अनुभव वृक्षारोपण घोटाळा * जळगाव गृहनिर्माण घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-12-31/news/45739863_1_maharashtra-jalgaon-housing-scam-gulabrao-deokar|title=Jalgaon housing scam: Former Maharashtra minister Gulabrao Deokar arrested - The Economic Times<!-- Bot generated title -->|access-date=2022-12-29|archive-date=2014-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140102191613/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-12-31/news/45739863_1_maharashtra-jalgaon-housing-scam-gulabrao-deokar|url-status=dead}}</ref> * शेरेगर घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.mumbaimirror.com/printarticle.aspx?page=comments&action=translate&sectid=2&contentid=20070727035957937c1416105&subsite=|title=EOW! Look who's been cheated|work=Mumbai Mirror|archive-url=https://archive.today/2012.09.08-101805/http://www.mumbaimirror.com/printarticle.aspx?page=comments&action=translate&sectid=2&contentid=20070727035957937c1416105&subsite=|archive-date=8 September 2012}}</ref> * आईस्क्रीम पार्लर सेक्स स्कँडल * 1996 सुख राम दूरसंचार उपकरणे घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/sukhrams-conviction-in-1996-telecom-scam-upheld/article2735137.ece|title=Sukhram's conviction in 1996 telecom scam upheld|date=21 December 2011|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> * सीआर भन्साळी घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.रीडिफ.कॉम/money/jun/09crb.htm|title=C R Bhansali arrested, taken to Bombay|date=9 June 1997|work=Rediff|location=India}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/oldStory/24636/|title=Like a dream, he raised 1,100 cr and made it vanish into thin air|date=26 May 2003|work=द इंडियन एक्सप्रेस|location=Mumbai, India}}</ref> * खत आयात घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201582|title=Fertiliser Fraud|date=19 June 1996|work=Outlook|location=India|accessdate=2022-12-29|archive-date=2013-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508215416/http://www.outlookindia.com/article.aspx?201582|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.expressindia.com/fe/daily/19980918/26155614.html|title=SBI gives itself clean chit in NFL urea scam|date=18 September 1998|work=द इंडियन एक्सप्रेस|location=Mumbai, India}}{{मृत दुवा|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * मेघालय वन घोटाळा ( ) * प्राधान्य वाटप घोटाळा ( ) * युगोस्लाव दिनार घोटाळा ( ) <ref name="rediff1" /> * पुरुलिया शस्त्रसाठा प्रकरण * साखर-आयात घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/government-and-policy/article1150395.ece|title=A rare case of arrest|date=2 February 2011|work=Business Line|location=New Delhi, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20110207040059/http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/government-and-policy/article1150395.ece|archive-date=7 February 2011}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindubusinessline.in/mentor/2007/07/23/stories/2007072350441200.htm|title=Sugar scam|date=23 July 2007|work=Business Line|location=India}}</ref> * पामोलिन तेल आयात घोटाळा (केरळ) * [[इंडियन बँक]] घोटाळा ( ) <ref name="Scandal Sheet"/> * एरबस घोटाळा * हवाला घोटाळा * एसएनसी-लाव्हलिन केरळ जलविद्युत घोटाळा ( ) <ref name="rediff1" /> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/SNC-Lavalin-case-CBI-to-challenge-clear-chit-to-Vijayan/articleshow/28307036.cms|title=SNC Lavalin case: CBI to challenge clear chit to Vijayan|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * प्रेम खंडू थुंगन भ्रष्टाचार प्रकरण <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/graft-case-former-union-minister-p-k-thungon-3-others-convicted/article1-1371645.aspx|title=Graft case: Former union minister P K Thungon, 3 others convicted|date=21 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722222059/http://www.hindustantimes.com/india-news/graft-case-former-union-minister-p-k-thungon-3-others-convicted/article1-1371645.aspx|archive-date=22 July 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> == २००० चे दशक == === २००० === * भारत-दक्षिण आफ्रिका मॅच फिक्सिंग प्रकरण - [[मोहम्मद अझहरुद्दीन|मोहम्मद अझरुद्दीन]] आणि [[अजय जडेजा]] यांच्यावर अनुक्रमे ५ वर्षे आणि ४ वर्षांची क्रिकेटमधून बंदी घालण्यात आली. <ref name="Scandal Sheet"/> === २००१ === * ऑपरेशन वेस्ट एंड * केतन पारेख सिक्युरिटीज घोटाळा ( ) <ref name="rediff1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-the-biggest-scams-in-india/20101230.htm|title=Rediff – India's Biggest Scams|publisher=Rediff}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-the-biggest-scams-in-india/20101230.htm "Rediff – India's Biggest Scams"]{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Rediff.</cite></ref> * कलकत्ता स्टॉक एक्सचेंज घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.रीडिफ.कॉम/money/2002/nov/20cse.htm|title=Ex-CSE president Dinesh K Singhania arrested|access-date=25 September 2013}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * रोशनी कायदा भ्रष्टाचार घोटाळा <ref name="Yahoo News">{{स्रोत बातमी|last=M|first=Rahul|url=https://uk.news.yahoo.com/the-controversial-roshni-act-whats-it-all-about-and-why-has-jk-hc-ordered-a-cbi-probe-into-it-102338928.html|title=Explainer: What's the controversial Roshni Act all about and why has J&K HC ordered a CBI probe into it?|date=14 October 2020|work=Yahoo News}}</ref> === २००२ === * [[अब्दुल करीम तेलगी|स्टॅम्प पेपर घोटाळा]] ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.financialexpress.com/news/telgi-scam/83736/0|title=Telgi Scam|work=The Financial Express}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/Bribe-plea-does-not-save-Telgi-case-accused—court-sends-him-to-jail/922547/|title=Bribe plea does not save Telgi case accused, court sends him to jail|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-10/lucknow/28129800_1_stamp-papers-registration-act-sale-agreement|title=Stamp papers for property to go in UP|date=10 April 2010|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202202549/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-10/lucknow/28129800_1_stamp-papers-registration-act-sale-agreement|archive-date=2014-02-02|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * [[सार्वजनिक भविष्य निर्वाह निधी|भविष्य निर्वाह निधी]] घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.frontlineonnet.com/fl1911/19110500.htm|title=Home Truths|date=7 June 2002|work=Frontline|location=Mumbai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20020610203137/http://www.frontlineonnet.com/fl1911/19110500.htm|archive-date=10 June 2002}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-08-04/mumbai/27300831_1_sunil-kedar-sanjay-agarwal-bank-scam|title=Sanjay Agarwal remanded in bank scam|date=4 August 2002|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|location=Mumbai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928101130/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-08-04/mumbai/27300831_1_sunil-kedar-sanjay-agarwal-bank-scam|archive-date=2013-09-28|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * ताज कॉरिडॉर प्रकरण === २००३ === * गृहनिर्माण व नागरी विकास महामंडळ घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindu.com/2005/08/30/stories/2005083008241200.htm|title=Court orders probe into HUDCO scam|date=30 August 2005|work=[[द हिंदू]]|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20120105070724/http://www.hindu.com/2005/08/30/stories/2005083008241200.htm|archive-date=5 January 2012}}</ref> * आंध्र प्रदेश समाज कल्याण शिष्यवृत्ती घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/18-convicted-in-scholarship-scam/article14776636.ece|title=18 Convicted in scholarship scam|work=द हिंदू|access-date=11 October 2017}}</ref> * उत्तर प्रदेश अन्नधान्य घोटाळा <ref name="indiatoday.intoday.in">{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/nrhm-scam-akhilesh-govt-faces-foodgrain-scam-heat/1/179520.html|title=UP Akhilesh govt faces Rs35,000-crore foodgrain scam heat|work=India Today}}</ref> <ref name="zeenews.india.com">{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/nation/massive-food-grain-scam-in-maya-s-up_672906.html|title=Massive food grain scam in Maya's UP|work=Zee News}}</ref> <ref name="ibnlive.in.com">{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/up-foodgrain-scam-to-come-under-ed-scanner/136710-3.html|title=UP foodgrain scandal to come under ED scanner|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20101217023343/http://ibnlive.in.com/news/up-foodgrain-scam-to-come-under-ed-scanner/136710-3.html|archive-date=2010-12-17}}</ref> * [[हरियाणा]] शिक्षक भरती घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-28/india/31249262_1_ias-officers-recruitment-scam-ajay-chautala|title=Teachers' recruitment scam: Pleas to make 4 IAS officers, teachers accused rejected|date=28 March 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509163933/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-28/india/31249262_1_ias-officers-recruitment-scam-ajay-chautala|archive-date=9 May 2013}}</ref> === २००४ === * ताज सहकारी समूह गृहनिर्माण योजना घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-07/news/31610792_1_narayan-diwakar-rcs-office-anna-wankhede|title=Housing scam: Court to begin trial against Diwakar and others|date=7 May 2012|work=The Economic Times|accessdate=2022-12-29|archive-date=2012-07-09|archive-url=https://archive.today/20120709015507/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-07/news/31610792_1_narayan-diwakar-rcs-office-anna-wankhede|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CGHS-scam-Court-frames-charges-against-ex-registrar/Article1-852299.aspx|title=CGHS scam: Court frames charges against ex-registrar|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511060650/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CGHS-scam-Court-frames-charges-against-ex-registrar/Article1-852299.aspx|archive-date=11 May 2013}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/delhi/report-ias-officer-convicted-in-housing-societies-scam-in-delhi-1930798|title=IAS officer convicted in Housing societies scam in Delhi - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=6 December 2013|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[प्राथमिक खुला देकार|आयपीओ]] घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/ipo-scam-what-when-who-and-how/8980-7-single.html|title=IPO Scam: What, when, who and how?|date=29 April 2006|work=IBN Live|location=New Delhi, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20100629221505/http://ibnlive.in.com/news/ipo-scam-what-when-who-and-how/8980-7-single.html|archive-date=29 June 2010}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-01/news/30233123_1_nsdl-appeals-ipo-scam-sebi-directive|title=NSDL appeals to SAT against Sebi directive in 6-yr-old IPO scam case|date=1 October 2011|work=The Economic Times|location=Mumbai, India|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222131/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-01/news/30233123_1_nsdl-appeals-ipo-scam-sebi-directive|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/ipos/fpos/2005-ipo-scam-karvy-consultants-rs-65-lakh-fds-seized/articleshow/32956244.cms|title=2005 IPO scam: Karvy Consultants' Rs 65 lakh FDs seized - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[बिहार]] पूर-मदत घोटाळा ( ) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-the-biggest-scams-in-india/20101230.htm|title=Rediff – India's Biggest Scam|publisher=Rediff}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.telegraphindia.com/1110330/jsp/bihar/story_13783524.jsp|title=The Telegraph - Calcutta (Kolkata) - Bihar - Flood scam glare on Sadhu|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[नटवर सिंग|अन्न घोटाळ्यासाठी तेल]] <ref name="10 scams">{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/10+scam,+scandal+and+shame/1/22821.html|title=10 scam, scandal and shame|work=India Today}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://indiatoday.intoday.in/story/10+scam,+scandal+and+shame/1/22821.html "10 scam, scandal and shame"]. ''India Today''.</cite></ref> === २००५ === * भानू प्रताप साही बेहिशोबी मालमत्ता प्रकरण, <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.telegraphindia.com/1140514/jsp/frontpage/story_18339250.jsp#.U3OXDYGSzeM|title=ED finally attaches Shahi property|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/ed-seizes-property-of-former-jharkhand-minister/|title=ED seizes property of former Jharkhand minister|date=14 May 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> [[झारखंड]] वैद्यकीय उपकरण घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://daily.bhaskar.com/article/BIH-jharkhands-ex-minister-surrenders-in-medicine-scam-2333259.html|title=Ex-Minister Surrenders in Medicine Scam|work=Daily Bhaskar|accessdate=2022-12-29|archive-date=2013-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615073736/http://daily.bhaskar.com/article/BIH-jharkhands-ex-minister-surrenders-in-medicine-scam-2333259.html|url-status=dead}}</ref> * स्कॉर्पीन डील घोटाळा, नेव्ही वॉर रूम लीकचा भाग <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.रीडिफ.कॉम/news/2008/mar/16def.htm|title=No headway in Rs 16,000 cr submarine scam probe|access-date=25 September 2013}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.financialexpress.com/news/scorpene-deal-hit-by-scam/149511/|title=Scorpene deal hit by scam|date=4 October 2005|work=The Financial Express|location=New Delhi, India}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?236543|title=A Sea of Subterfuge|date=21 January 2008|work=Outlook India|location=India|accessdate=2022-12-29|archive-date=2011-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110127101740/http://outlookindia.com/article.aspx?236543|url-status=dead}}</ref> === २००६ === * [[पंजाब]] शहर-केंद्र प्रकल्प घोटाळा ( ) <ref name="rediff1"/> * [[उत्तर प्रदेश]] [[आयुर्वेद]] घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/cbi-moves-sc-to-prosecute-up-panchayat-minister/930867/|title=CBI moves SC to prosecute UP panchayat minister|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-06/india/31299783_1_cbi-heat-cbi-probe-scam|title=Mulayam Singh Yadav faces CBI heat in ayurveda scam|date=6 April 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509160633/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-06/india/31299783_1_cbi-heat-cbi-probe-scam|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-22/lucknow/30653073_1_scam-ayurveda-special-court|title=Two convicted in Ayurveda scam|date=22 January 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109191832/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-22/lucknow/30653073_1_scam-ayurveda-special-court|archive-date=2013-11-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CBI-moves-SC-against-Mulayam-Singh-close-aide-in-Ayurveda-scam/Article1-833119.aspx|title=CBI moves SC against Mulayam Singh close aide in Ayurveda scam|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511060624/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CBI-moves-SC-against-Mulayam-Singh-close-aide-in-Ayurveda-scam/Article1-833119.aspx|archive-date=11 May 2013}}</ref> * नेव्ही वॉर रूम लीक ( US$ 6 अब्ज) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianmirror.com/indian-industries/indian-scams/scorpenescam.html|title=Details of Navy War Room Scandal|work=Indian Mirror}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2006-05-13/news/27450507_1_navy-war-room-leak-red-corner-notice-ravi-shankaran|title=Red Corner Notice issued against Ravi Shankaran|work=Economic Times|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625035855/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2006-05-13/news/27450507_1_navy-war-room-leak-red-corner-notice-ravi-shankaran|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/India-gives-up-pursuit-of-Navy-war-room-leak-kingpin-Ravi-Shankaran/articleshow/47548352.cms|title=Times of India - Indian Govt failed to extradite Ravi Shankaran from UK}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Navy-leak-case-HC-grants-bail-to-Abhishek-Verma/articleshow/3086692.cms|title=Abhishek Verma granted bail in Navy Leak case|date=30 May 2008|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> * रोख घोटाळ्यासाठी फतवे <ref name="Time">{{स्रोत बातमी|last=Adiga|first=Aravind|url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1537516,00.html|title=India's Cash-for-Fatwa Scandal|date=21 September 2006|work=Time|accessdate=2022-12-29|archive-date=2021-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522021718/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1537516,00.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="Arab News">{{स्रोत बातमी|last=Ali|first=S.A.|url=https://www.arabnews.com/node/289110|title=Muftis Caught On Camera Taking Money To Issue Fatwas|date=18 September 2006|work=Arab News}}</ref> === २००८ === * [[हसन अली खान]] मनी लाँड्रिंग प्रकरण <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-sc-cancels-hassan-ali-khans-bail/20110317.htm|title=SC cancels Hassan Ali Khan's bail – रीडिफ.कॉम Business|date=17 March 2011|website=रिडिफ.कॉम|access-date=20 January 2014}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-08-13/news/29880986_1_tax-defaulters-hasan-ali-khan-harshad-mehta|title=Hasan Ali Khan leads the list of top ten tax defaulters for 2008–09|date=13 August 2011|work=The Economic Times|location=New Delhi, India|accessdate=2022-12-29|archive-date=2013-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509162650/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-08-13/news/29880986_1_tax-defaulters-hasan-ali-khan-harshad-mehta|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.tehelka.com/story_main49.asp?filename=Ne160411Coverstory.asp|title=Bluff Master Ali|date=16 April 2011|work=Tehelka|location=India|access-date=23 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111017152328/http://tehelka.com/story_main49.asp?filename=Ne160411Coverstory.asp|archive-date=17 October 2011}}</ref> * स्टेट बँक ऑफ सौराष्ट्र घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/rbi-detects-rs-95.40crore-scam-after-sbisb/382474/|title=RBI detects Rs95.40-crore scam after SBI-SBS merger|date=7 November 2008|work=द इंडियन एक्सप्रेस|location=India}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?262842|title=After The Burial, At The Wake|date=23 November 2009|work=Outlook|location=India|accessdate=2022-12-29|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407143139/http://www.outlookindia.com/article.aspx?262842|url-status=dead}}</ref> * लष्कराचा रेशन-चोरी घोटाळा ( ) <ref name="rediff2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-the-biggest-scams-in-india/20101230.htm|title=India's Biggest Scams|publisher=Rediff}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-the-biggest-scams-in-india/20101230.htm "India's Biggest Scams"]{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Rediff.</cite></ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ndtv.com/article/india/army-ration-scam-three-year-jail-for-lieutenant-general-86371|title=Army ration scam: Three-year jail for Lieutenant General|access-date=16 November 2016}}</ref> * Paazee फॉरेक्स घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-03/india/31555544_1_paazee-cbi-officer-cbi-inquiry|title=Tamil Nadu IPS officer held in Delhi for Paazee scam|date=3 May 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509193304/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-03/india/31555544_1_paazee-cbi-officer-cbi-inquiry|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Palaniappan|first=V.S.|url=http://www.thehindu.com/news/states/tamil-nadu/article3377264.ece?homepage=true&css=print|title=CBI arrests Pramod Kumar in Delhi|date=2 May 2012|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref> * न्यायाधीशांच्या दारात रोख रक्कम <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cbi-court-frames-charges-against-nirmal-yadav-in-cash-at-judges-door-scam/articleshow/28995915.cms|title=CBI Court frames charges against Nirmal Yadav in cash-at-judge's door scam|date=18 January 2014|work=The Economic Times}}</ref> * [[२जी स्पेक्ट्रम घोटाळा|2G स्पेक्ट्रम केस]] <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://cag.gov.in/html/reports/civil/2010-11_19PA/Telecommunication%20Report.pdf|title=CAG's Report|work=CAG Report|access-date=25 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721155418/http://cag.gov.in/html/reports/civil/2010-11_19PA/Telecommunication%20Report.pdf|archive-date=21 July 2011}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-07-06/news/29743485_1_spectrum-allocation-fcfs-2g|title=2G case: Loss of Rs 30984 cr due to govt policy|date=6 July 2011|work=The Economic Times|access-date=25 September 2013|archive-date=2013-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928090348/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-07-06/news/29743485_1_spectrum-allocation-fcfs-2g|url-status=dead}}</ref> (सिद्ध नाही) * वीजचोरी घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Kolhapur-MLA-convicted-of-power-theft/articleshow/34603141.cms|title=Kolhapur MLA convicted of power theft|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * मतांसाठी रोख घोटाळा === २००९ === * [[गोवा]] [[विशेष आर्थिक क्षेत्र]] घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/Goa/CAG-report-exposes-Goa-land-scams-Civil-society-groups/Article1-394047.aspx|title=CAG report exposes Goa land scams: Civil society groups|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511061006/http://www.hindustantimes.com/India-news/Goa/CAG-report-exposes-Goa-land-scams-Civil-society-groups/Article1-394047.aspx|archive-date=11 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://newindianexpress.com/nation/article231019.ece|title=Goa's land scam haunts two Congress ex-CMs|work=Express Buzz|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313053248/http://www.newindianexpress.com/nation/article231019.ece|url-status=dead}}</ref> * JVG घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/news/rs-1000-cr-scam-jvg...v-k-sharma.../1115718/|title=Rs 1,000 cr scam: JVG group's V K Sharma arrested after dramatic car chase in Delhi - Indian Express|website=indianexpress.com|access-date=18 November 2016}}{{मृत दुवा|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * तांदूळ निर्यात घोटाळा ( ) <ref name="rediff1"/> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Rice-export-scam-Govt-blocks-CBI-probe-20-babus-go-scot-free/articleshow/27811928.cms|title=Rice export scam: Govt blocks CBI probe, 20 babus go scot-free|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[ओडिशा|ओरिसा]] धान घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindu.com/2010/07/21/stories/2010072159380300.htm|title=Paddy procurement scam unearthed|date=21 July 2010|work=[[द हिंदू]]|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20100726045152/http://www.hindu.com/2010/07/21/stories/2010072159380300.htm|archive-date=26 July 2010}}</ref> * सुखना जमीन घोटाळा ( [[दार्जीलिंग|दार्जिलिंग]] ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Court-of-Inquiry-into-Sukhna-land-scam-over-Army/Article1-489763.aspx|title=New Delhi Court of Inquiry into Sukhna land scam over: Army|work=Hidustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510150839/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Court-of-Inquiry-into-Sukhna-land-scam-over-Army/Article1-489763.aspx|archive-date=10 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=670402|title=Action Against Guilty in Land Scam After Probe Report|work=Outlook|access-date=5 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508203129/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=670402|archive-date=8 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/nation/darjeeling-land-scam-army-says-will-analyse-probe-report_589811.html|title=Darjeeling land scam: Army says will analyse probe report|work=Zee News}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindu.com/2011/06/28/stories/2011062860460700.htm|title=Court martial over Sukhna land scam begins|date=28 June 2011|work=[[द हिंदू]]|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20110704150447/http://www.hindu.com/2011/06/28/stories/2011062860460700.htm|archive-date=4 July 2011}}</ref> * [[वसुंधरा राजे शिंदे|वसुंधरा राजे]] दीनदयाल उपाध्याय ट्रस्ट जमीन घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/article374215.ece|title=Land scam case against Vasundhara|date=13 January 2009|work=द हिंदू|location=Chennai, India|access-date=25 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102160228/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/article374215.ece|archive-date=2012-11-02|url-status=dead}}</ref> * ऑस्ट्रल कोक घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://business.रीडिफ.कॉम/report/2009/sep/02/sebi-bars-austral-coke-from-raising-capital.htm|title=Sebi bars Austral Coke from raising capital|date=2 September 2009|work=Rediff India|location=India}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/companies-and-commodities/sfio-to-probe-into-austral-coke-s-alleged-rs-1000-cr-fraud_598599.html|title=SFIO to probe into Austral Coke's alleged Rs1000 cr fraud|date=24 January 2010|work=Zee news|location=India}}</ref> * [[गुजरात]] VDSGCU [[ऊस]] घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/sugarcane-scam-court-rejects-anticipatory-b/553222/|title=Sugarcane scam: Court rejects anticipatory bail plea of 10 accused|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/accused-in-sugarcane-scam-arrested/551878/|title=Accused in sugarcane scam arrested|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/sugarcane-scam-accused-held-from-maharashtr/542614/|title=Sugarcane scam: accused held from Maharashtra|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> * [[मधु कोडा]] विषम-मालमत्ता प्रकरण <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indiatoday.intoday.in/story/madhu-koda-disproportionate-assets-case-cbi-chargesheet-former-jharkhand-chief-minister-enforcement-directorate/1/272519.html|title=CBI files chargesheet against Madhu Koda in disproportionate assets case|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/newdelhi/madhu-koda-s-assets-worth-rs-144-crore-attached/article1-1120684.aspx|title=Madhu Koda's assets worth Rs 144 crore attached|date=11 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130912055412/http://www.hindustantimes.com/India-news/newdelhi/Madhu-Koda-s-assets-worth-Rs-144-crore-attached/Article1-1120684.aspx|archive-date=12 September 2013|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/other-states/koda-case-jharkhand-exministers-assets-frozen/article5601713.ece|title=Koda case: Jharkhand ex-ministers' assets frozen|date=21 January 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> * सत्यम घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ibnlive.in.com/news/the-inside-story-of-how-satyam-scam-unfolded/83158-7.html|title=The inside story of how Satyam scam unfolded – Business News – IBNLive|date=20 January 2009|publisher=Ibnlive.in.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090120091831/http://ibnlive.in.com/news/the-inside-story-of-how-satyam-scam-unfolded/83158-7.html|archive-date=20 January 2009|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Rahul|first=N.|url=https://www.thehindu.com/business/all-10-accused-found-guilty-in-satyam-case/article7084538.ece|title=Raju brothers sentenced to 7 years in jail, fined Rs. 5.5 crore|date=9 April 2015|work=द हिंदू|via=www.thehindu.com}}</ref> == २०१० चे दशक == === २०१० === * गृहकर्ज घोटाळा * [[माधवन नायर|भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था एस-बँड घोटाळा]], ज्याला इस्रो-देवस करार ( ) म्हणूनही ओळखले जाते <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/cag-suspects-scam-in-sband-spectrum-allotment/142674-3.html|title=ISRO under scanner over allotment of S-band|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209220651/http://ibnlive.in.com/news/cag-suspects-scam-in-sband-spectrum-allotment/142674-3.html|archive-date=2011-02-09}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Another-scam-auditor-probes-ISRO-s-S-Band-spectrum-deal/Article1-659631.aspx|title=Another scam: Auditor probes ISRO's S-Band spectrum deal|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511143208/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Another-scam-auditor-probes-ISRO-s-S-Band-spectrum-deal/Article1-659631.aspx|archive-date=11 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/opinion/editorial/article1200374.ece|title="Behind the S-band spectrum scandal" द हिंदू|date=10 February 2011|publisher=Thehindu.com|location=Chennai, India|access-date=20 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707011135/http://www.thehindu.com/opinion/editorial/article1200374.ece|archive-date=2014-07-07|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ibnlive.in.com/news/cag-suspects-scam-in-sband-spectrum-allotment/142674-3.html|title="ISRO under scanner over allotment of S-band" IBN live|date=7 February 2011|publisher=Ibnlive.in.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209220651/http://ibnlive.in.com/news/cag-suspects-scam-in-sband-spectrum-allotment/142674-3.html|archive-date=9 February 2011|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.telegraphindia.com/1110208/jsp/northeast/story_13548501.jsp|title=Uproar in Assembly over NC Hills scam|date=8 February 2011|work=The Telegraph|location=Calcutta, India}}</ref> * [[आंध्र प्रदेश]] एम्मार घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/article/india/five-big-facts-on-andhra-pradeshs-emaar-case-171729|title=Five big facts on Andhra Pradesh's Emaar case|publisher=NDTV|accessdate=2022-12-29|archive-date=2012-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330182004/http://www.ndtv.com/article/india/five-big-facts-on-andhra-pradeshs-emaar-case-171729|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.deccanchronicle.com/channels/cities/hyderabad/babus-charged-emaar-scam-102|title=Babus charged in Emaar scam|work=Deccan Chronicle|archive-url=https://web.archive.org/web/20120202093028/http://www.deccanchronicle.com/channels/cities/hyderabad/babus-charged-emaar-scam-102|archive-date=2 February 2012}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.deccanchronicle.com/channels/nation/south/andhra-home-secretary-lands-jail-249|title=Andhra home secretary lands in jail|publisher=NDTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20120202203743/http://www.deccanchronicle.com/channels/nation/south/andhra-home-secretary-lands-jail-249|archive-date=2 February 2012}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-16/hyderabad/30405477_1_apiic-emaar-emaar-scam-emaar-hills-township-project|title=Naidu, YSR cut state's stake in Emaar|date=16 November 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|location=Hyderabad, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109052324/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-16/hyderabad/30405477_1_apiic-emaar-emaar-scam-emaar-hills-township-project|archive-date=2013-11-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * [[कर्नाटक]] जमीन घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-11-18/india/28226678_1_cm-flouts-rules-prime-land-allotment|title=Karnataka land scam: TOI on the trail|date=18 November 2010|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530204618/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-11-18/india/28226678_1_cm-flouts-rules-prime-land-allotment|archive-date=2013-05-30|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/CMs-sons-buy-land-for-Rs-40-lakh-sell-it-for-a-massive-Rs-400&nbsp;million/articleshow/6977002.cms|title=CM's sons buy land for Rs40 lakh, sell it for a massive Rs40cr|date=24 November 2010|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/karnataka-land-scam-yeddyurappa-in-trouble/specialcoverage/7086681.cms|title=Karnataka Land Scam: Yeddyurappa In Trouble|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * कर्नाटक हाऊसिंग बोर्ड घोटाळा (₹350 दशलक्ष) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-15/bangalore/28380374_1_khb-karnataka-housing-board-land-purchase|title=Probe pending yet govt lifts ban on KHB land purchase|date=15 January 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509180948/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-15/bangalore/28380374_1_khb-karnataka-housing-board-land-purchase|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/scam-tainted-karnataka-minister-allots-plots-to-his-men/1/148667.html|title=Scam-tainted Karnataka minister allots plots to his men|work=India Today}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/karnataka-housing-scam-fir-against-yeddyurappa/233637-62-129.html|title=Karnataka scam: FIR against BS Yeddyurappa|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120225080020/http://ibnlive.in.com/news/karnataka-housing-scam-fir-against-yeddyurappa/233637-62-129.html|archive-date=2012-02-25}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Lokayukta-Police-Indict-JDS-MLASon-in-KHB-Scam/2014/10/31/article2501024.ece|title=Lokayukta Police Indict JD(S) MLA, Son in KHB Scam|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215446/http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Lokayukta-Police-Indict-JDS-MLASon-in-KHB-Scam/2014/10/31/article2501024.ece|url-status=dead}}</ref> * [[उत्तराखंड]] सितुर्गिया जमीन घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/election09/story.aspx?aid=691157|title=Judicial panel to probe role of officials in housing scam|work=Zee News|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524172934/http://zeenews.india.com/election09/story.aspx?aid=691157|archive-date=24 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&id=332618&catid=36&Itemid=66|title='Land scams' rock Uttarakhand|work=The Statesman|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511233629/http://www.thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&id=332618&catid=36&Itemid=66|archive-date=11 May 2013}}</ref> * मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडिया लाचखोरी घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-23/india/28143618_1_gyan-sagar-medical-college-cbi-on-corruption-charges-mci-boss-ketan-desai|title=MCI boss Ketan Desai arrested|date=23 April 2010|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307090020/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-23/india/28143618_1_gyan-sagar-medical-college-cbi-on-corruption-charges-mci-boss-ketan-desai|archive-date=2012-03-07|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/nation/mci-president-caught-taking-rs-2-crore-bribe_621426.html|title=MCI president caught taking Rs2 crore bribe|work=Zee News}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-01/india/28142926_1_medical-education-ketan-desai-medical-council|title=MCI bribe: Punjab orders probe in medical college scam|date=1 April 2010|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509164712/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-01/india/28142926_1_medical-education-ketan-desai-medical-council|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> - केतन देसाईला २२ एप्रिल रोजी सीबीआयने अटक केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-06-22/news/32368919_1_ketan-desai-charge-sheet-mbbs|title=MCI scam: CBI files charge sheet against Ketan Desai - The Economic Times|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222215/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-06-22/news/32368919_1_ketan-desai-charge-sheet-mbbs|url-status=dead}}</ref> * [[चंदिगढ|चंदीगड]] बूथ घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.expressindia.com/latest-news/panel-probing-booth-scam-to-take-action-in-2-weeks;-dozen-allotments-may-be-scrapped/946003/|title=Panel probing booth scam to take action in 2 weeks; dozen allotments may be scrapped|work=द इंडियन एक्सप्रेस|archive-url=https://archive.today/2012.07.29-113313/http://www.expressindia.com/latest-news/panel-probing-booth-scam-to-take-action-in-2-weeks;-dozen-allotments-may-be-scrapped/946003/|archive-date=29 July 2012}}</ref> * ओडिशा बेकायदेशीर खाण घोटाळा (₹५९,२०३ कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indianexpress.com/news/orissa-shuts-down-64-mines-probes-racket/540515/|title=Orissa shuts down 64 mines, probes racket|date=12 November 2009|publisher=Indian Express|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-03-09/news/28417779_1_mining-scam-mine-owners-orissa-government|title=Orissa mining scam runs to Rs 3 lakh crore: Congress|date=9 March 2010|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222206/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-03-09/news/28417779_1_mining-scam-mine-owners-orissa-government|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/recover-rs-60k-cr-from-miners-shah-panel-to-odisha/article1-1168686.aspx|title=Recover Rs 60k cr from miners: Shah panel to Odisha|date=2 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140103063504/http://www.hindustantimes.com/india-news/recover-rs-60k-cr-from-miners-shah-panel-to-odisha/article1-1168686.aspx|archive-date=3 January 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> * 2010 च्या कॉमनवेल्थ गेम्सबद्दल चिंता आणि वाद * महाराष्ट्र [[आदर्श हाऊसिंग सोसायटी घोटाळा|आदर्श गृहनिर्माण संस्था घोटाळा]] <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.business-standard.com/article/politics/parliament-panel-adopts-report-on-adarsh-housing-society-scam-113101700620_1.html|title=Parliament panel adopts report on Adarsh Housing Society scam|date=17 October 2013|work=Business Standard India|via=Business Standard|agency=Press Trust of India}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.financialexpress.com/news/cbi-completes-adarsh-housing-society-scam-probe-files-final-chargesheet-exmla-late-naval-officer-4-financers-named/1265977|title=CBI completes Adarsh Housing Society scam probe, files final chargesheet; ex-MLA, late Naval officer, 4 financers named|date=2 July 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> * Gegong Apang PDS घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-25/india/28289027_1_gegong-apang-pds-scam-itanagar|title=Ex-Arunachal CM Apang arrested for PDS scam|date=25 August 2010|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509191231/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-25/india/28289027_1_gegong-apang-pds-scam-itanagar|archive-date=9 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_former-arunachal-pradesh-cm-apang-arrested-in-pds-scam_1427975|title=Former Arunachal Pradesh CM, Apang arrested in PDS scam|work=DNA}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/arunachal-pds-scam-19-in-police-net/678193/|title=Arunachal PDS scam: 19 in police net|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> === २०११ === * बेलेकेरी बंदर घोटाळा, सरकारी तिजोरीचे अंदाजे ₹35,000 कोटींचे नुकसान (अंदाजे US$6 अब्ज) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/india/rs-35000-crore-illegal-mining-cases-being-buried-quietly-in-karnataka-1404383.html|title=Rs 35,000 Crore Illegal Mining Cases Being Buried Quietly in Karnataka|date=17 May 2017}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.deccanchronicle.com/131017/news-current-affairs/article/cbi-arrests-bjp-mla-anand-singh-karnataka-iron-ore-export-scam|title=CBI arrests BJP MLA Anand Singh in Karnataka iron ore export scam - Deccan Chronicle|date=18 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131018022655/http://www.deccanchronicle.com/131017/news-current-affairs/article/cbi-arrests-bjp-mla-anand-singh-karnataka-iron-ore-export-scam|archive-date=18 October 2013}}</ref> * टाट्रा घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_exposed-the-rs750-crore-tatra-scam_1568123|title=Exposed! The Rs750 crore Tatra scam|work=DNA}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dailypioneer.com/sunday-edition/sunday-pioneer/nation/tatra-truck-scam-cbi-gears-up-to-finalise-chargesheet.html|title=Tatra truck scam: CBI gears up to finalise chargesheet|access-date=16 November 2016|archive-date=2022-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060058/https://www.dailypioneer.com/sunday-edition/sunday-pioneer/nation/tatra-truck-scam-cbi-gears-up-to-finalise-chargesheet.html|url-status=dead}}</ref> * नॅशनल टेक्निकल रिसर्च ऑर्गनायझेशन घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_court-to-probe-into-national-research-organisation-rs800-crore-scam_1576748|title=Court to probe into national research organisation Rs800 crore scam|work=DNA}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/cag-finds-irregularities-in-ntro-purchases/1/130235.html|title=A security fraud|work=India Today}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://test.timesnow.tv/Intelligence-scam-gets-bigger/videoshow/4379771.cms|title=Intelligence scam gets bigger|work=Times Now|access-date=9 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130502021937/http://test.timesnow.tv/Intelligence-scam-gets-bigger/videoshow/4379771.cms|archive-date=2 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://newindianexpress.com/thesundaystandard/article385893.ece|title=Scams galore in nation's top intelligence outfit|work=The New Indian Express|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314082834/http://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/article385893.ece|url-status=dead}}</ref> * [[गोवा]] खाण घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Goa-mining-scam-worth-Rs-10000-crore-Congress-legislator/articleshow/10019684.cms|title=Goa mining scam worth Rs 10,000 crore: Congress legislator - The Time…|date=14 July 2012|website=archive.is|archive-url=https://archive.today/2012.07.14-175540/http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Goa-mining-scam-worth-Rs-10000-crore-Congress-legislator/articleshow/10019684.cms|archive-date=14 July 2012}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.deccanherald.com/content/196186/goa-mining-scam-pac-report.html|title="Goa mining scam: PAC report not tabled" Deccan Herald|last=Panaji|date=7 October 2011|publisher=Deccanherald.com|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-10/news/50478518_1_m-b-shah-commission-case-information-report-money-laundering-act|title=Enforcement Directorate registers laundering case in Rs 35,000 crore Goa mining scam - The Economic Times|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222445/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-10/news/50478518_1_m-b-shah-commission-case-information-report-money-laundering-act|url-status=dead}}</ref> * ब्रुहत बेंगळुरू महानगर पालीके घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.mid-day.com/news/2011/nov/101111-BBMP-commissioner-seeks-probe-into-Rs-3207-cr-fund-scam.htm|title=BBMP commissioner seeks probe into Rs3,207 cr fund scam|work=Mid Day}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.mid-day.com/news/2011/nov/211111-Post-Rs-3200-cr-scam-BBMP-has-another-burning-issue.htm|title=Post Rs3,200 cr scam: BBMP has another burning issue|work=Mid Day}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/bangalore/report_bbmp-scam-hc-notices-to-government-cbi_1632785|title=BBMP scam: HC notices to government, CBI|work=DNA}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.deccanherald.com/content/210641/protest-against-bbmp-scam.html|title=Protest against BBMP scam|work=Deccan Herald}}</ref> * [[हिमाचल प्रदेश]] गृहनिर्माण घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/hp-govt-admits-to-scam-in-housing-licences/772725/|title=HP govt admits to scam in housing license|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/maharashtra/housing-scam-cbi-raids-in-bhopal-and-nagpur_749334.html|title=Housing scam: CBI raids in Bhopal and Nagpur}}</ref> * [[पुणे]] गृहनिर्माण घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/article/cities/pune-housing-scam-using-kargil-to-grab-land-78514|title=Pune housing scam: Using 'Kargil' to grab land|publisher=NDTV}}</ref> * पुणे जमीन घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/article/cities/biggest-land-scam-in-pune-now-under-hazares-scanner-97161|title='Biggest land scam in Pune' now under Hazare's scanner|publisher=NDTV}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/article/india/this-scam-is-bigger-than-2g-say-judges-84058|title=This scam is bigger than 2G, say judges|publisher=NDTV}}</ref> * [[ओडिशा|ओरिसा]] डाळी घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/nation/orissa-minister-resigns-over-pulses-scam_685208.html|title=Orissa minister resigns over pulses scam|work=Zee News}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://orissadiary.com/CurrentNews.asp?id=24412|title=Orissa Vigilance submits preliminary report on dal scam|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220195342/http://orissadiary.com/CurrentNews.asp?id=24412|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/pulses-scam-orissa-minister-steps-down/746631/|title=Pulses scam: Orissa minister steps down|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics/nation/pulses-scam-orissa-minister-quits-3-officers-face-action/articleshow/7432854.cms|title=Pulses scam: Orissa minister quits, 3 officers face action|work=The Economic Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209141533/http://economictimes.indiatimes.com/news/politics/nation/pulses-scam-orissa-minister-quits-3-officers-face-action/articleshow/7432854.cms|archive-date=9 February 2011}}</ref> * [[केरळ]] गुंतवणूक घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/police-uncover-rs-1-000cr-investment-scam-in-kerala/806033/|title=Police uncover Rs1,000-cr investment scam in Kerala|date=20 June 2011|work=द इंडियन एक्सप्रेस|location=Thiruvananthapuram, India}}</ref> * [[मुंबई]] [[विक्रीकर]] फसवणूक ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-02/mumbai/28368477_1_diamond-firms-diamond-imports-evasion-racket|title=Diamond firms in sales tax fraud|date=2 January 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509164435/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-02/mumbai/28368477_1_diamond-firms-diamond-imports-evasion-racket|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * [[महाराष्ट्र]] शिक्षण घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/maharashtra-rs-1000-cr-education-scam-exposed/191282-3.html|title=Maharashtra: Rs 1000 cr education scam exposed|date=9 October 2011|work=IBN Live|location=New Delhi, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010072729/http://ibnlive.in.com/news/maharashtra-rs-1000-cr-education-scam-exposed/191282-3.html|archive-date=10 October 2011}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.oneindia.in/2011/10/09/rs-1-000-cr-education-scam-unearthed-in-maharashtra.html|title=Rs1,000 cr education scam unearthed in Maharashtra|date=9 October 2011|work=News – OneIndia|location=Mumbai, India}}{{मृत दुवा|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * महाराष्ट्र सार्वजनिक वितरण प्रणाली घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/maharashtra-mass-theft-of-food-for-poor/208708-3.html|title=RTI query busts major PDS scam in Maharashtra|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111207121047/http://ibnlive.in.com/news/maharashtra-mass-theft-of-food-for-poor/208708-3.html|archive-date=2011-12-07}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.moneycontrol.com/news/current-affairs/rti-query-busts-major-pds-scammaharashtra_629116.html|title=RTI query busts major PDS scam in Maharashtra|work=Money Life}}</ref> * [[उत्तर प्रदेश]] शिक्षक पात्रता चाचणी घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.amarujala.com/national/nat-Uttar-Pradesh-Board-of-Secondary-Education-Director-Sanjay-Mohan-arrested-TET-22741.html|title=टीईटी मामलाः निदेशक संजय मोहन गिरफ्तार|work=Amar Ujala|archive-url=https://web.archive.org/web/20120208164134/http://www.amarujala.com/national/nat-Uttar-Pradesh-Board-of-Secondary-Education-Director-Sanjay-Mohan-arrested-TET-22741.html|archive-date=8 February 2012}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://hindi.oneindia.in/news/2012/02/08/uttar-pradesh-basic-education-council-director-arrested-aid0129.html|title=यूपी: मा‍ध्‍यमिक शिक्षा परिषद के डायरेक्‍टर गिरफ्तार|work=One India Hindi|accessdate=2022-12-29|archive-date=2014-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707021505/http://hindi.oneindia.in/news/2012/02/08/uttar-pradesh-basic-education-council-director-arrested-aid0129.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.webindia123.com/news/Articles/India/20120208/1923549.html|title=Secondary Education Secretary arrested in UP for irregularities|accessdate=2022-12-29|archive-date=2022-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060104/https://news.webindia123.com/news/Articles/India/20120208/1923549.html|url-status=dead}}</ref> * उत्तर प्रदेश [[महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायदा]] (मनरेगा) घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.oneindia.in/2011/11/15/trouble-to-maya-high-court-orders-cbi-probe-nrega-scam.html|title=Trouble for Maya;Allahabad HC orders CBI to probe NREGA scam|accessdate=2022-12-29|archive-date=2014-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707024821/http://news.oneindia.in/2011/11/15/trouble-to-maya-high-court-orders-cbi-probe-nrega-scam.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Pandhari-Yadav-transferred-out-of-CMs-office/articleshow/30873651.cms|title=Pandhari Yadav transferred out of CM's office|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[ओडिशा|ओरिसा]] मनरेगा घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/article/india/orissa-nrega-scam-supreme-court-pulls-up-centre-91560|title=Orissa NREGA scam: SC pulls centre|publisher=NDTV}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/Bhubaneshwar/CBI-begins-probe-into-MGNREGA-scam/Article1-701546.aspx|title=Bhubaneswar CBI begins probe into MGNREGA scam|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510215520/http://www.hindustantimes.com/India-news/Bhubaneshwar/CBI-begins-probe-into-MGNREGA-scam/Article1-701546.aspx|archive-date=10 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/8687-mgnrega-scam-six-ex-collectors-may-face-cbi.html|title=MGNREGA scam: Six ex-Collectors may face CBI|work=The Pioneer|accessdate=2022-12-29|archive-date=2022-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060107/https://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/8687-mgnrega-scam-six-ex-collectors-may-face-cbi.html|url-status=dead}}</ref> * [[भारतीय वायुसेना|भारतीय हवाई दल]] जमीन घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/cbi-probes-jammu-and-kashmir-defence-land-scam/1/163146.html|title=CBI probes Jammu and Kashmir defence land scam|work=India Today}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/jammu-and-kashmir/land-record-sought-in-scam-near-srinagar-airport_745643.html|title=Land record sought in scam near Srinagar airport|work=Zee News}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/jammu-and-kashmir/cbi-probes-srinagar-air-force-land-scam_743414.html|title=CBI probes Srinagar Air Force land scam|work=Zee News}}</ref> * [[बिहार]] सौर दिवा घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/bihar/now-a-solar-lamp-scam-in-bihar_691351.html|title=Now, a solar lamp scam in Bihar!|work=Zee News}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.asianage.com/india/solar-lamp-scam-rocks-bihar-339|title=Solar lamp scam rocks Bihar|work=Asian Age|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060103/https://www.asianage.com/india/solar-lamp-scam-rocks-bihar-339|archive-date=2022-12-29|accessdate=2022-12-29|url-status=bot: unknown}}</ref> * बीएल कश्यप, [[कर्मचारी भविष्यनिर्वाह निधी|कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना]] घोटाळा ( ) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indiainfoline.com/Markets/News/B-L-Kashyap-hits-52-week-low-on-reports-of-provident-fund-evasion/3860152835|title=India Infoline|date=4 August 2011|publisher=Indiainfoline.com|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-08/india/29751146_1_epfo-employees-provident-fund-organisation-case-names|title=EPFO fraud: CBI books nine officials, private firm|date=8 July 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|location=New Delhi, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202094851/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-08/india/29751146_1_epfo-employees-provident-fund-organisation-case-names|archive-date=2014-02-02|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * [[आसाम]] शिक्षण घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/assam-education-scam-schools-exist-only-on-papers/147124-3.html|title=Assam education scam: schools exist only on papers|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707102114/http://ibnlive.in.com/news/assam-education-scam-schools-exist-only-on-papers/147124-3.html|archive-date=2014-07-07}}</ref> * पुणे ULC घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=2&contentid=20111012201110120613341443fc9f5ec|title=Agent arrested in ULC scam|work=Pune Mirror|archive-url=https://web.archive.org/web/20131028114549/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=2&contentid=20111012201110120613341443fc9f5ec|archive-date=28 October 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-20/pune/30302327_1_ulc-certificate-scam-pune-agglomeration|title=ULC scam: 4 partners of construction firm arrested|date=20 October 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509190713/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-20/pune/30302327_1_ulc-certificate-scam-pune-agglomeration|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-18/pune/31361149_1_ulc-scam-atul-panse-pune-agglomeration|title=ULC scam: 12 anticipatory bail pleas of three people rejected|date=18 April 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509172318/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-18/pune/31361149_1_ulc-scam-atul-panse-pune-agglomeration|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> === २०१२ === * Aadhaar scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/Aadhar-scam-accused-Ali-is-arrested-by-Mumbai-cops-City-cops-now-trying-to-figure-out-whether-there-is-any-terror-link-behind-the-racket—/articleshow/12896181.cms|title=Aadhar scam accused Ali is arrested by Mumbai cops. City cops now trying to figure out whether there is any terror link behind the racket.|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref><ref name="newindianexpress1">{{स्रोत बातमी|url=http://newindianexpress.com/cities/hyderabad/article389915.ece|title=Aadhar Scam probe begins|work=Express Buzz|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316200329/http://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/article389915.ece|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.financialexpress.com/news/Aadhaar-scam—UIDAI-fields-watchdog/944960/|title=Aadhaar scam: UIDAI fields watchdog|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> * [[आंध्र प्रदेश|Andhra Pradesh]] liquor scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/andhra-liquor-scam-hc-notice-to-cm-others/241830-62-127.html|title=Andhra Pradesh liquor scam: HC notice to Chief Minister, others|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324183418/http://ibnlive.in.com/news/andhra-liquor-scam-hc-notice-to-cm-others/241830-62-127.html|archive-date=2012-03-24}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/ap-liquor-scam-ministers-handingloves-with-mafia/233390-37-64.html|title=AP liquor scam: Ministers hand-in-gloves with mafia|work=CNN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226042336/http://ibnlive.in.com/news/ap-liquor-scam-ministers-handingloves-with-mafia/233390-37-64.html|archive-date=2012-02-26}}</ref> * [[बंगळूर|Bengaluru]] mayor's fund scam<ref name="indiatimes1" /> * [[बीईएमएल लिमिटेड|Bharat Earth Movers]] housing-society scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-01/news/31528236_1_urban-land-land-prices-form-cooperative-societies|title=BEML Housing Society scam: Distribution of urban land to a lucky few at the expense of the rest|date=1 May 2012|work=The Economic Times|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222402/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-01/news/31528236_1_urban-land-land-prices-form-cooperative-societies|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.tehelka.com/story_main52.asp?filename=Ws230412Corruption.asp|title=BEML chief Natarajan in yet another scam|work=Tehelka}}{{मृत दुवा|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://daily.bhaskar.com/article/NAT-TOP-pm-manmohans-advisor-lands-in-controversy-3186095.html|title=PM Manmohan's advisor 'lands' in controversy|work=Daily Bhaskar|accessdate=2022-12-29|archive-date=2013-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615063113/http://daily.bhaskar.com/article/NAT-TOP-pm-manmohans-advisor-lands-in-controversy-3186095.html|url-status=dead}}</ref> * [[दिल्ली|Delhi]] surgical-glove procurement scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/generalnews/news/surgical-gloves-scam2-senior-doctors-sent-to-judicial-custody/6090/|title=Surgical gloves scam:2 senior doctors sent to judicial custody|work=Business Standard}}</ref> * DIAL Scam ()<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CAG-smells-Rs-1-63-lakh-cr-scam-in-Delhi-airport-deal/Article1-859905.aspx|title=CAG smells Rs1.63-lakh cr scam in Delhi airport deal|date=23 May 2012|website=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20120525181859/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CAG-smells-Rs-1-63-lakh-cr-scam-in-Delhi-airport-deal/Article1-859905.aspx|archive-date=25 May 2012|access-date=22 September 2012}}</ref> * Flying Club fraud – {{INRConvert|1.9|b}}<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-02-28/india/31107497_1_clubs-fee-societies|title=Central Vigilance Commission unearths Rs190 crore flying club fraud|date=28 February 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509174220/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-02-28/india/31107497_1_clubs-fee-societies|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * Foreign exchange derivatives scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/rs-32000-crore-forex-scam-forgotten/263976-37-64.html|title=Rs32,000 crore forex scam forgotten!|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605011914/http://ibnlive.in.com/news/rs-32000-crore-forex-scam-forgotten/263976-37-64.html|archive-date=2012-06-05}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://newindianexpress.com/nation/article534383.ece|title=Rs32,000 crore forex scam forgotten!|work=The New Indian Express|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20160426000734/http://www.newindianexpress.com/nation/article534383.ece|url-status=dead}}</ref> * Girivan land scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.mid-day.com/news/2012/apr/090412-mumbai-Hill-station-in-mountain-of-trouble.htm|title=Hill station in mountain of trouble|work=Mid-Day}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Granite scam in Tamil Nadu (about {{INRConvert|160|b}})<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ndtv.com/article/south/a-scam-worth-16-000-crores-that-rests-on-granite-250382|title=A scam worth 16,000 crores that rests on granite|date=2 August 2012|publisher=[[एनडीटीव्ही]]|access-date=19 October 2012|archive-date=2012-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120918131130/http://www.ndtv.com/article/south/a-scam-worth-16-000-crores-that-rests-on-granite-250382|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/companies/madras-hc-asks-state-union-govts-response-in-rs-16000-crore-granite-scam-114062700644_1.html|title=Madras HC seeks response in Rs 16,000 cr TN granite scam|date=27 June 2014|work=Business Standard India|access-date=16 November 2016|via=Business Standard}}</ref> * [[हरियाणा|Haryana]] forest scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/article2965141.ece|title=Multi-crore forest scam rocks Haryana Vidhan Sabha|date=6 March 2012|work=द हिंदू|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20130621121903/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/article2965141.ece|archive-date=2013-06-21|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-06/india/31126917_1_cbi-probe-chief-parliamentary-secretary-haryana|title=Forest scam rocks Haryana assembly|date=6 March 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509155441/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-06/india/31126917_1_cbi-probe-chief-parliamentary-secretary-haryana|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/haryana-forest-scams-cbi-lens-on-bhupinder-singh-hooda/1/168221.html|title=Haryana CM Bhupinder Singh Hooda may face CBI heat over forest scams|work=India Today}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-10/india/30611248_1_forest-scam-sanjiv-chaturvedi-environment-ministry|title=CVC in favour of CBI probe into Haryana forest scam|date=10 January 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509183100/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-10/india/30611248_1_forest-scam-sanjiv-chaturvedi-environment-ministry|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/haryana/haryana-forest-scam-decision-on-cbi-probe-soon_752691.html|title=Haryana forest scam: Decision on CBI probe soon|work=Zee News}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-16/india/31349580_1_cbi-inquiry-forestry-scam-environment-ministry|title=Forestry scam: MoEF seeks CBI probe|date=16 April 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509160207/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-16/india/31349580_1_cbi-inquiry-forestry-scam-environment-ministry|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/economy/article2787972.ece|title=CBI may probe Haryana forest scam|work=Business Line}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_cbi-probe-into-haryana-forest-scam-likely_1635395|title=CBI probe into Haryana forest scam likely|work=DNA}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-05/india/31123527_1_ifs-officers-ias-sanjiv-chaturvedi|title=Centre asks Haryana to get forestry scam probed by CBI|date=5 March 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509183038/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-05/india/31123527_1_ifs-officers-ias-sanjiv-chaturvedi|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/haryana/cvc-for-cbi-probe-into-forest-scam-in-haryana_751775.html|title=CVC for CBI probe into forest scam in Haryana|work=Zee News}}</ref> * [[हिमाचल प्रदेश|Himachal Pradesh]] pulse scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/himachal-pradesh/vigilance-bureau-registers-case-in-pulse-scam_756877.html|title=Vigilance Bureau registers case in Pulse scam|work=Zee News}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/two-officers-suspended-in-hp-pulse-scam/958639.html|title=Two officers suspended in HP pulse scam|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120917061457/http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/two-officers-suspended-in-hp-pulse-scam/958639.html|archive-date=17 September 2012}}</ref> * [[कोळसा खाण गैरव्यवहार|Indian coal allocation scam]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-01/news/51002757_1_devendra-darda-congress-mp-vijay-darda-coal-ministry|title=Coal scam: Enforcement Directorate attaches assets of Vijay Darda's firm, Nagpur company - The Economic Times|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222408/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-01/news/51002757_1_devendra-darda-congress-mp-vijay-darda-coal-ministry|url-status=dead}}</ref><ref name="hindustantimes1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CAG-reports-tabled-in-Rajya-Sabha/Article1-914959.aspx|title=CAG estimates: Our likely loss Rs 38,00,00,00,00,000|date=17 August 2012|website=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821004418/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CAG-reports-tabled-in-Rajya-Sabha/Article1-914959.aspx|archive-date=21 August 2012|access-date=22 September 2012}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/Images/Popup/2012/8/Final_Ministry_Coal.pdf|title=Allocation of Coal Block and Augmentation of Coal Production|date=18 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120818090631/http://www.hindustantimes.com/Images/Popup/2012/8/Final_Ministry_Coal.pdf|archive-date=18 August 2012}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://in.news.yahoo.com/10-facts-on-rs-1-86-lakh-crore—coalgate—loss.html|title=10 facts on Rs 1.86 lakh crore 'Coalgate' loss|date=17 August 2012|publisher=In.news.yahoo.com|access-date=20 January 2014}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Mehra|first=Puja|url=http://www.thehindu.com/news/national/government-to-bring-ordinance-on-cancelled-coal-blocks/article6519977.ece|title=Govt. to bring Ordinance on cancelled coal blocks|date=20 October 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> (Not Proved) * Jalgaon housing scam<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/india/report-former-maharashtra-minister-seeks-bail-in-hc-mumbai-2000042|title=Former Maharashtra minister seeks bail in HC Mumbai - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=6 July 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> * Jammu and Kashmir Cricket Association scam (about )<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/jkca-scam-leaves-farooq-abdullah-on-backfoot/237791-37-64.html|title=JKCA scam leaves Farooq Abdullah on backfoot|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120312091030/http://ibnlive.in.com/news/jkca-scam-leaves-farooq-abdullah-on-backfoot/237791-37-64.html|archive-date=2012-03-12}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.brighterkashmir.com/index.php/nl/world/canada/204-50-crore-jkca-scam-surfaced|title=Rs.50 crore JKCA scam surfaced|work=Brighter Kashmir|archive-url=https://web.archive.org/web/20120917000800/http://www.brighterkashmir.com/index.php/nl/world/canada/204-50-crore-jkca-scam-surfaced|archive-date=17 September 2012}}</ref> * [[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|Jammu and Kashmir]] PHE scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=750888|title=Court orders probe against minister|work=Outlook India|access-date=25 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120211034104/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=750888|archive-date=11 February 2012}}</ref> * Jammu and Kashmir recruitment scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.risingkashmir.com/news/recruitment-scam-in-bandipora-mc-22347.aspx|title=Recruitment scam in Bandipora MC|work=Rising Kashmir|access-date=25 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20171221000847/http://www.risingkashmir.com/news/recruitment-scam-in-bandipora-mc-22347.aspx|archive-date=21 December 2017}}</ref> * Jammu and Kashmir exam scandal<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.greaterkashmir.com/ShowStoryLatest.asp?NewsID=3152|title=Examgate: CB report indicts Peerzada|work=Greater Kashmir|archive-url=https://web.archive.org/web/20130801030132/http://www.greaterkashmir.com/ShowStoryLatest.asp?NewsID=3152|archive-date=1 August 2013}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/jammu-and-kashmir/jandk-minister-s-son-helped-in-exams-probe-report_757330.html|title=J&K minister's son 'helped' in exams: Probe report|work=Zee News}}</ref> * Karnataka Wakf Board Land Scam<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://blogs.ft.com/beyond-brics/2012/03/27/another-39bn-indian-corruption-scandal-this-time-its-land/#axzz1qPnd4K3p|title=Another $39bn Indian corruption scandal: this time it's land|last=Neil Munshi|date=27 March 2012|website=The Financial Times}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/karnataka-news/karnatakas-waqf-land-scam-worth-rs-2-lakh-crore-five-facts-473536|title=Karnataka's Waqf land scam worth Rs 2 lakh crore: Five facts|website=NDTV.com|access-date=2019-10-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thenewsminute.com/article/wakf-board-scam-report-siddaramaiah-governments-nightmare-40844|title=Wakf board scam report: Siddaramaiah government's nightmare|last=Srinivasan|first=Sarayu|date=28 March 2016|website=The News Minute|access-date=2019-10-05}}</ref> * [[महाराष्ट्र|Maharashtra]] [[मुद्रांक|stamp duty]] scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-28/mumbai/31248900_1_adarsh-scam-registration-controller-franking|title=Sons of 2 ex-CMs in 640 crore stamp duty franking scam|date=28 March 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509165308/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-28/mumbai/31248900_1_adarsh-scam-registration-controller-franking|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Vyas|first=Sharad|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics/nation/sons-of-2-ex-cms-in-640-crore-stamp-duty-franking-scam/articleshow/12437487.cms|title=Sons of 2 ex-CMs in 640 crore stamp duty franking scam|work=The Economic Times}}</ref> * Maharashtra land scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/maharashtra-land-scam-trouble-for-deshmukh-rane/249579-37-64.html|title=Maharashtra land scam: Trouble for Deshmukh, Rane|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707131541/http://ibnlive.in.com/news/maharashtra-land-scam-trouble-for-deshmukh-rane/249579-37-64.html|archive-date=2014-07-07}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.asianage.com/india/cag-indicts-vilasrao-deshmukh-land-scam-440|title=CAG indicts Vilasrao Deshmukh in land scam|work=Asian Age|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060058/https://www.asianage.com/india/cag-indicts-vilasrao-deshmukh-land-scam-440|archive-date=2022-12-29|accessdate=2022-12-29|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/maharashtra/cag-indicts-vilasrao-deshmukh-in-land-scam_768268.html|title=CAG indicts Vilasrao Deshmukh in land scam|work=Zee News}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.oneindia.in/2012/04/05/maharashtra-congress-backs-vilasrao-deshmukh.html|title=Land scam: Congress backs Vilasrao Deshmukh|work=One India News|accessdate=2022-12-29|archive-date=2014-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707015636/http://news.oneindia.in/2012/04/05/maharashtra-congress-backs-vilasrao-deshmukh.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.news.yahoo.com/cag-indicts-vilasrao-deshmukh-land-scam-092223504.html|title=CAG indicts Vilasrao Deshmukh in land scam|work=Yahoo! India}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/adarsh-housing-scam-vilasrao-deshmukh-maharashtra/1/183054.html|title=After Adarsh, another housing scam unearthed in Mumbai|work=India Today}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/another-housing-scam-unearthed-in-mumbai/246159-3.html|title=Another housing scam unearthed in Mumbai|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120407011456/http://ibnlive.in.com/news/another-housing-scam-unearthed-in-mumbai/246159-3.html|archive-date=2012-04-07}}</ref> * [[महाराष्ट्र गृहनिर्माण व क्षेत्रविकास प्राधिकरण|Maharashtra Housing and Area Development Authority]] repair scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_rs100-crore-repair-scam-contractors-get-mhada-help_1678636|title=Rs100 crore repair scam: Contractors get MHADA help|work=DNA}}</ref> * Maharashtra Irrigation Scam (about )<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-25/india/34081252_1_ncp-legislators-ncp-mlas-ncp-ministers|title=Maharashtra deputy chief minister Ajit Pawar resigned on Tuesday amid allegations of Rs720000 crore irrigation scam|date=25 September 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=24 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926155013/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-25/india/34081252_1_ncp-legislators-ncp-mlas-ncp-ministers|archive-date=26 September 2012}}</ref> * [[परराष्ट्र मंत्रालय (भारत)|Ministry of External Affairs]] gift scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/MEA-officials-in-gift-scam-shame-nation/Article1-793897.aspx|title=MEA officials in gift scam shame nation|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20120110010022/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/MEA-officials-in-gift-scam-shame-nation/Article1-793897.aspx|archive-date=10 January 2012}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/MEA-seeks-CBI-investigation-into-gift-scam/Article1-807715.aspx|title=MEA seeks CBI investigation into gift scam|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207224619/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/MEA-seeks-CBI-investigation-into-gift-scam/Article1-807715.aspx|archive-date=7 February 2012}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/mea-seeks-cbi-probe-into-gift-scam/1/172445.html|title=MEA seeks CBI probe in gift scam|work=India Today}}</ref> * MSTC gold-export scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=761458|title=CBI Arrests Former MSTC Officials in Rs.464 cr Scam|work=Outlook|access-date=9 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120513030043/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=761458|archive-date=13 May 2012}}</ref> * Nayagaon, Punjab land scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.financialexpress.com/news/Nayagaon-land-scam—Punjab-government-given-three-day-deadline-to-respond/940625/|title=Nayagaon land scam: Punjab government given three-day deadline to respond|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> * [[भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरण|NHAI allegations]] – The [[जागतिक बँक|World Bank]]'s Institutional Integrity Unit identified fraud and corruption, requesting an investigation.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/rs-70-crore-fraud-in-nhai-world-bank-report/245317-3.html|title=Rs70 crore fraud in NHAI: World Bank report|work=IBN Live|access-date=3 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405210052/http://ibnlive.in.com/news/rs-70-crore-fraud-in-nhai-world-bank-report/245317-3.html|archive-date=5 April 2012}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/world-bank-cries-fraud-graft-in-highway.../931809/|title=Express Exclusive: World Bank cries fraud, graft in highways projects|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=Ne291011coverstory.asp|title=Highway Robbery|work=Tehelka|access-date=3 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205120141/http://tehelka.com/story_main50.asp?filename=Ne291011coverstory.asp|archive-date=5 February 2012}}</ref> * NHPC cement scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-08/india/31307730_1_godown-cbi-raids-cbi-team|title=Cement scam: CBI raids 3 NHPC godowns|date=8 April 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://archive.today/2012.07.16-064507/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-08/india/31307730_1_godown-cbi-raids-cbi-team|archive-date=16 July 2012}}</ref> * [[पतियाळा|Patiala]] land scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/patiala-land-scam-probe-complete-majithia/945944/|title=Patiala land scam probe complete: Majithia|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-09/india/31640864_1_ias-officer-patiala-sale-deeds|title=Patiala land scam: IAS officer, 5 others suspended|date=9 May 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530191558/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-09/india/31640864_1_ias-officer-patiala-sale-deeds|archive-date=2013-05-30|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://dailypioneer.com/nation/63887-ias-officer-5-others-suspended-over-patiala-land-scam.html|title=IAS officer, 5 others suspended over Patiala land scam|work=The Pioneer|accessdate=2022-12-29|archive-date=2012-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120610022327/http://www.dailypioneer.com/nation/63887-ias-officer-5-others-suspended-over-patiala-land-scam.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/Punjab/Patiala/Patiala-land-scam-Badal-suspends-IAS-officer-orders-vigilance-probe/SP-Article1-852535.aspx|title=Patiala land scam: Badal orders suspension of IAS officer, 5 others|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511055229/http://www.hindustantimes.com/Punjab/Patiala/Patiala-land-scam-Badal-suspends-IAS-officer-orders-vigilance-probe/SP-Article1-852535.aspx|archive-date=11 May 2012}}</ref> * [[पंजाब|Punjab]] paddy scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.tribuneindia.com/2012/20120118/jal.htm#4|title=Akali leader's son booked in Rs18-cr paddy scam|work=The Tribune}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-18/chandigarh/30638566_1_markfed-fci-paddy-bagha-purana|title=SAD leader's son in 17cr paddy scam|date=18 January 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509164045/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-18/chandigarh/30638566_1_markfed-fci-paddy-bagha-purana|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * [[रांची|Ranchi]] real-estate scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-09/ranchi/31640480_1_real-estate-scam-police-move-court-properties|title=Real estate scam: Police move court|date=9 May 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://archive.today/2012.07.19-110554/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-09/ranchi/31640480_1_real-estate-scam-police-move-court-properties|archive-date=19 July 2012}}</ref> * [[सेवा कर|Service Tax]] and Central Excise fraud ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/economy/policy/rs-19k-cr-service-tax-central-excise-duty-frauds-in-2008-11-cag/articleshow/12472176.cms|title=Rs19k cr service tax, central excise duty frauds in 2008–11: CAG|date=30 March 2012|work=The Economic Times}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.firstpost.com/economy/19000-crore-service-tax-control-excise-duty-frauds-in-2008-11-cag-261601.html|title=19,000 crore service tax, control excise duty frauds in 2008–11: CAG|work=First Post}}</ref> * Tax refund scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-09/thane/31640461_1_tax-refund-thane-police-credit-society|title=I-T, SBI men in tax refund scam|date=9 May 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530194743/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-09/thane/31640461_1_tax-refund-thane-police-credit-society|archive-date=2013-05-30|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref name="indiatimes1">{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-08/bangalore/31625684_1_rti-query-bbmp-karnataka-information-commission|title=RTI trail reveals huge scam in mayor's fund|date=8 May 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120518021137/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-08/bangalore/31625684_1_rti-query-bbmp-karnataka-information-commission|archive-date=2012-05-18|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * Taxpayer identification number scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_insiders-are-involved-in-tin-scam_1641629|title=Insiders are involved in TIN scam|work=DNA}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/bangalore/report_tin-scam-was-exposed-late-says-bangalore-tax-official_1681317|title=TIN scam was exposed late, says Bangalore tax official|work=DNA}}</ref> * Toilet scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.telegraphindia.com/1120418/jsp/frontpage/story_15387948.jsp|title=Toilet scam leaps out of closet|date=18 April 2012|work=The Telegraph|location=Calcutta, India}}</ref> * Uttar Pradesh NRHM scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://newindianexpress.com/nation/article320874.ece|title=Mayawati misused funds for rural health: PM|work=Express Buzz|accessdate=2022-12-29|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203095732/http://newindianexpress.com/nation/article320874.ece|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_nrhm-scam-fir-against-6-in-official-s-death_1651513|title=NRHM scam: 6 officials booked in accountant's murder|work=DNA}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/article2780219.ece|title=NRHM scam: CBI arrests three in Uttar Pradesh|date=6 January 2012|work=द हिंदू|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20120209155502/http://www.thehindu.com/news/national/article2780219.ece|archive-date=2012-02-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/nrhm-scam-2-former-up-ministers-to-appear-before-cbi/892257/|title=NRHM scam: 2 former UP ministers to appear before CBI|date=26 December 2011|work=द इंडियन एक्सप्रेस|location=New Delhi, India}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/uttar-pradesh/nrhm-scam-cbi-interrogates-former-up-minister_749211.html|title=NRHM scam: CBI interrogates former UP minister|date=28 December 2011|work=Zee News|location=India}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/High-court-rejects-Babu-Singh-Kushwahas-bail-plea/articleshow/30210928.cms|title=High court rejects Babu Singh Kushwaha's bail plea|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/lok-sabha-elections-2014/news/ED-attaches-Kushwaha-property-worth-Rs-300-crore/articleshow/33196122.cms|title=ED attaches Kushwaha property worth Rs 300 crore|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * Ultra Mega Power Projects scam – The central government lost {{INRConvert|290.33|b}} due to undue benefits to Reliance Power.<ref name="hindustantimes1" /><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-08-18/news/33261655_1_chitrangi-project-sasan-project-coal-blocks|title=Reliance Power got undue benefits in bidding for ultra mega power projects: CAG – Economic Times|date=18 August 2012|work=The Economic Times|access-date=22 September 2012|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222517/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-08-18/news/33261655_1_chitrangi-project-sasan-project-coal-blocks|url-status=dead}}</ref> * Uttar Pradesh elephant-memorial scam (₹1,400 crore)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-20/india/39391777_1_babu-singh-kushwaha-lucknow-and-noida-dalit-memorial-scam|title=Mayawati's men siphoned off Rs 1,400 crore in dalit memorial scam, UP…|date=18 October 2013|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020000003/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-20/india/39391777_1_babu-singh-kushwaha-lucknow-and-noida-dalit-memorial-scam|archive-date=2013-10-20|access-date=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Memorial-scam-FIRs-against-Naseemuddin-Siddiqui-Babu-Singh-Kushwaha/articleshow/28251146.cms|title=Memorial scam: FIRs against Naseemuddin Siddiqui, Babu Singh Kushwaha|date=2 January 2014|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Cost-of-memorials-by-Mayawati-shot-1000-in-5-years-CAG/articleshow/37600771.cms|title=Cost of memorials by Mayawati shot 1000% in 5 years: CAG|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * Uttar Pradesh horticulture scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.expressindia.com/latest-news/minister-orders-probe-into-horticulture-scam/946805/|title=Minister orders probe into horticulture scam|work=Express India|archive-url=https://web.archive.org/web/20120707214134/http://www.expressindia.com/latest-news/minister-orders-probe-into-horticulture-scam/946805/|archive-date=7 July 2012}}</ref> * Uttar Pradesh Labour and Construction Co-operative Federation scam<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/2-maya-ministers-accused-in-laccfed-scam-surrender/1057884|title=2 Maya ministers accused in LACCFED scam surrender - Indian Express|website=archive.indianexpress.com}}</ref> * Uttar Pradesh [[ताड|palm tree]] plantation scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-17/lucknow/31748128_1_palm-trees-dalit-memorials-crore-scam|title=One scam after another: Now it's the 'palm tree' scam in UP|date=17 May 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509175210/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-17/lucknow/31748128_1_palm-trees-dalit-memorials-crore-scam|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/now-up-cm-orders-a-probe-into-a-tree-scam/258566-37.html|title=Now, UP CM orders a probe into a tree scam under the Mayawati regime|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520055550/http://ibnlive.in.com/news/now-up-cm-orders-a-probe-into-a-tree-scam/258566-37.html|archive-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-18116181|title=India probes Dalit leader Mayawati's palm tree imports|date=18 May 2012|publisher=BBC}}</ref> * Uttar Pradesh [[बी|seed]] scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://post.jagran.com/rs-50-crore-scam-unearthed-in-uttar-pradesh-seed-development-corporation-1335779800|title=Rs50 crore scam unearthed in Uttar Pradesh Seed Development Corporation|work=Jagaran|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117144516/http://post.jagran.com/rs-50-crore-scam-unearthed-in-uttar-pradesh-seed-development-corporation-1335779800|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-30/india/31506032_1_seed-scam-akhilesh-yadav-seed-corporation|title=Action against Mayawati if found guilty: Akhilesh Yadav|date=30 April 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530181215/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-30/india/31506032_1_seed-scam-akhilesh-yadav-seed-corporation|archive-date=2013-05-30|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * [[उत्तर प्रदेश|Uttar Pradesh]] [[मुद्रांक|stamp duty]] scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-30/lucknow/31506022_1_stamp-duty-sale-deeds-indian-stamp-act|title=Officials evaded stamp duty in sugar mills auction: Comptroller and Auditor General|date=30 April 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509161631/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-30/lucknow/31506022_1_stamp-duty-sale-deeds-indian-stamp-act|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> === २०१३ === * [[वीरभद्र सिंह|वीरभद्र सिंग]] लाचखोरी वाद (₹२.४ कोटी) <ref>{{स्रोत बातमी|last=Delhi|first=New|url=http://www.thehindu.com/news/national/cbi-examining-jaitleys-letter-against-virbhadra-singh/article5523230.ece|title=CBI examining Jaitley's letter against Virbhadra Singh|date=31 December 2013|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.firstpost.com/politics/cbi-checking-claims-by-virbhadra-singhs-insurance-agent-1314719.html|title=CBI checking claims by Virbhadra Singh's insurance agent - Firstpost|date=30 December 2013|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/its-a-state-subject-wont-probe-virbhadra-singh-loan-matter-cbi/articleshow/28205865.cms|title=It's a state subject, won't probe Virbhadra Singh loan matter: CBI|date=1 January 2014|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Virbhadra-Singh-rules-out-resignation-says-ready-to-face-probe/articleshow/28296637.cms|title=Virbhadra Singh rules out resignation, says ready to face probe|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * [[मध्य प्रदेश]] पूर्व वैद्यकीय चाचणी घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://zeenews.india.com/news/madhya-pradesh/gang-involved-in-medical-college-seat-scam-busted-in-mp_891947.html|title=Gang involved in medical college seat scam busted in MP|date=23 November 2013|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/mp-pre-medical-test-fraud-700-suspicious-candidates-appeared-in-2012/article1-1145986.aspx|title=MP pre-medical test fraud: 700 'suspicious' candidates appeared in 2012|date=1 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140420053930/http://www.hindustantimes.com/india-news/mp-pre-medical-test-fraud-700-suspicious-candidates-appeared-in-2012/article1-1145986.aspx|archive-date=20 April 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/MP-pre-medical-test-scam-HC-rejects-petitions-seeking-CBI-probe/articleshow/33841579.cms|title=MP pre-medical test scam: HC rejects petitions seeking CBI probe|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * मध्य प्रदेश गहू-खरेदी घोटाळा (₹4 कोटी) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-25/india/45561182_1_wheat-worth-procurement-price-societies|title=Procurement Scam: 27.5k quintal wheat goes missing in MP|date=25 December 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226074135/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-25/india/45561182_1_wheat-worth-procurement-price-societies|archive-date=26 December 2013}}</ref> * अरविंद आणि टीनू जोशी बेहिशोबी मालमत्ता प्रकरण (मध्य प्रदेश) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/City/Bhopal/Spl-court-to-hear-Lokayukta-charges-against-tainted-IAS-couple/articleshow/38183325.cms|title=Spl court to hear Lokayukta charges against tainted IAS couple|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * दिल्ली-गुडगाव टोल प्लाझा घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/delhi-police-eow-asked-to-probe-alleged-corruption-in-gurgaon-toll/articleshow/24430165.cms|title=Delhi Police EOW asked to probe alleged corruption in Gurgaon Toll|date=20 October 2013|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * [[कर्मचारी भविष्यनिर्वाह निधी|कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेचा]] घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/personal-finance/savings-centre/savings-news/scamsters-drain-out-pf-accounts-with-fake-claims-epfo-swings-into-damage-control-mode/articleshow/24313772.cms|title=Scamsters drain out PF accounts with fake claims, EPFO swings into damage-control mode|date=18 October 2013|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * हरियाणा बियाणे घोटाळा (₹५ कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/punjab/chandigarh/cbi-begins-probe-into-seed-scam-on-khemka-s-complaint/article1-1136724.aspx|title=CBI begins probe on Khemka's complaint|date=18 October 2013|archive-url=https://archive.today/20131018162339/http://www.hindustantimes.com/punjab/chandigarh/cbi-begins-probe-into-seed-scam-on-khemka-s-complaint/article1-1136724.aspx|archive-date=2013-10-18|access-date=16 November 2016|url-status=dead}}</ref> * नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय "मुक्त तिकीट" घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-15/india/43065537_1_dgca-officials-indian-civil-aviation-regulator-safety-norms|title=DGCA officials misused 90% of free tickets|date=15 October 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131018115150/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-15/india/43065537_1_dgca-officials-indian-civil-aviation-regulator-safety-norms|archive-date=18 October 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-14/india/43025379_1_dgca-officials-free-tickets-misuse|title=CBI probes 'free ticket' scam in DGCA|date=14 October 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131018021808/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-14/india/43025379_1_dgca-officials-free-tickets-misuse|archive-date=18 October 2013}}</ref> * रजा प्रवास सवलत घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dailypioneer.com/nation/criminality-in-ltc-scam-fir-soon-reveals-cbi.html|title=Criminality in LTC scam; FIR soon, reveals CBI|access-date=16 November 2016|archive-date=2022-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060101/https://www.dailypioneer.com/nation/criminality-in-ltc-scam-fir-soon-reveals-cbi.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Revise-LTC-norms-punish-all-guilty-CVC-tells-govt/articleshow/24274853.cms|title=Revise LTC norms, punish all guilty, CVC tells govt|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jdu-mp-booked-by-cbi-in-first-fir-in-ltc-scam/articleshow/25072359.cms|title=JD(U) MP booked by CBI in first FIR in LTC scam|date=1 November 2013|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/3-sitting-Rajya-Sabha-MPs-booked-by-CBI-in-LTC-scam/articleshow/36520096.cms|title=3 sitting Rajya Sabha MPs booked by CBI in LTC scam|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * तेलंगणा बलात्कार पीडितांची नावे आणि आईची प्रतिक्रिया 2019 <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hebaghbhau.com/latest/what-telangana-rape-accuseds-mother-said-on-his-son|title=Telangana rape victim names & Mother reaction|date=1 December 2019|website=hebaghbhau.com|access-date=2022-12-29|archive-date=2022-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060052/https://hebaghbhau.com/latest/what-telangana-rape-accuseds-mother-said-on-his-son|url-status=dead}}</ref> * NSEL प्रकरण (₹५,५०० कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indiatoday.intoday.in/story/nsel-scam-eow-first-arrest-amit-mukherjee/1/313905.html|title=First arrest in 5500 crore NSEL scam, Amit Mukherjee nailed by EOW|date=9 October 2013|publisher=India Today|access-date=9 October 2013}}</ref> * रेल्वे लोहखनिज मालवाहतूक घोटाळा (₹१७,००० कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indiatoday.intoday.in/story/cag-unearths-rs-17000-crore-railway-transportation-scam/1/308874.html|title=Now, CAG unearths Rs 17,000-crore railway transportation scam|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Chatterjee|first=Dev|url=http://www.business-standard.com/article/companies/essar-aims-to-steer-clear-of-brewing-iron-ore-scam-113091900005_1.html|title=Essar aims to steer clear of brewing iron ore scam|date=19 September 2013|work=Business Standard India|access-date=16 November 2016|via=Business Standard}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-31/india/45738837_1_iron-ore-test-audit-cag|title=Whiff of scam forces CAG to audit all wagons that carried iron ore since 2008|date=31 December 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101211757/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-31/india/45738837_1_iron-ore-test-audit-cag|archive-date=1 January 2014}}</ref> * उत्तर प्रदेश अवैध वाळू उत्खनन <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indianexpress.com/news/104-arrests-in-6-months-noida-ias-officers-sand-mafia-crackdown/1148490/0|title=104 arrests in 6 months: Noida IAS officer's sand mafia crackdown - Indian Express|date=30 July 2013|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indiatoday.intoday.in/story/woman-ias-officer-durga-shakti-nagpal-illegal-sand-mafia/1/296743.html|title=IAS officer Durga Shakti Nagpal suspended after clamping down on UP sand mafia|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-10/noida/41266073_1_illegal-sand-dredgers-sand-mining-sand-mafia|title=Sand mining causes Yamuna to shift 500m east, threaten Noida|date=10 August 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131121020133/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-10/noida/41266073_1_illegal-sand-dredgers-sand-mining-sand-mafia|archive-date=2013-11-21|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * व्होडाफोन कर विवाद <ref>{{स्रोत बातमी|last=Joji Thomas Philip|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-02/news/31538233_1_retrospectively-tax-overseas-transactions-warning-that-foreign-investment-ceo-vittorio-colao|title=Vodafone tax controversy: CEO Vittorio Colao meets FM Pranab Mukherjee - Economic Times|date=2 May 2012|publisher=The Economic Times|access-date=24 May 2013|agency=ET Bureau|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222429/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-02/news/31538233_1_retrospectively-tax-overseas-transactions-warning-that-foreign-investment-ceo-vittorio-colao|url-status=dead}}</ref> (₹११,००० कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://businesstoday.intoday.in/story/pranab-mukherjee-vodafone-tax-issue/1/24654.html|title=Govt sticks to stand on Vodafone tax issue|date=7 May 2012|publisher=Business Today|access-date=24 May 2013}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.financialexpress.com/news/law-ministry-does-uturn-agrees-to-conciliation-in-vodafone-tax-case/1115991|title=Law ministry does U-turn, agrees to conciliation in Vodafone tax case|publisher=Financial Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20130610072235/http://www.financialexpress.com/news/law-ministry-does-uturn-agrees-to-conciliation-in-vodafone-tax-case/1115991|archive-date=10 June 2013|access-date=24 May 2013}}</ref> * रेल्वे लाचखोरी घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ibnlive.in.com/news/railway-board-bribery-case-cbi-arrests-pawan-bansals-nephew/389471-37-64.html|title=Railway Board bribery case: CBI arrests Pawan Bansal's nephew|date=3 May 2013|publisher=CNN IBN|archive-url=https://web.archive.org/web/20130504172147/http://ibnlive.in.com/news/railway-board-bribery-case-cbi-arrests-pawan-bansals-nephew/389471-37-64.html|archive-date=4 May 2013|access-date=24 May 2013}}</ref> - [[केंद्रीय अन्वेषण विभाग|सीबीआयने]] रेल्वे मंत्री [[पवनकुमार बन्सल]] यांच्या पुतण्याला [[भारतीय रेल्वे मंत्रालय|रेल्वे बोर्ड]] सदस्यासाठी लाच घेतल्याच्या आरोपाखाली अटक केली <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-03/india/39007829_1_railway-minister-pawan-kumar-bansal-railway-official|title=Pawan Kumar Bansal's nephew booked by CBI for accepting Rs 90 lakh bribe|date=3 May 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=24 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130506060036/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-03/india/39007829_1_railway-minister-pawan-kumar-bansal-railway-official|archive-date=6 May 2013|agency=TNN}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ndtv.com/article/india/railway-minister-pawan-bansal-s-nephew-arrested-for-allegedly-accepting-bribe-362478|title=Railway Minister Pawan Bansal's nephew arrested by CBI for allegedly accepting bribe|date=3 May 2013|publisher=NDTV|access-date=24 May 2013}}</ref> . * 2013 इंडियन प्रीमियर लीग स्पॉट-फिक्सिंग आणि सट्टेबाजी प्रकरण * 2013 केरळ सोलर पॅनल घोटाळा * ओडिशा जमीन वाटप घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://zeenews.india.com/news/odisha/odisha-govt-cancels-land-allotment-in-favour-of-minister-s-son_842041.html|title=Odisha govt cancels land allotment in favour of minister's son|date=14 April 2013|publisher=Zeenews.india.com|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.financialexpress.com/news/cag-smells-rs.4000cr-land-scam-in-orissa/1061008/0|title=CAG smells Rs.4,000-cr land scam in Orissa|date=18 January 2013|publisher=Financial Express|access-date=20 January 2014}}</ref> ) * 2013 भारतीय हेलिकॉप्टर लाचखोरी घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/agustawestland-chopper-scam-sc-directs-chhattisgarh-government-to-produce-documents-of-purchase/articleshow/61671144.cms|title=AgustaWestland chopper scam: SC directs Chhattisgarh government to produce documents of purchase|date=16 November 2017|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Pandey|first=Devesh K.|url=https://www.thehindu.com/news/national/ed-books-sptyagi-in-vvip-chopper-deal-scam/article6177583.ece|title=ED books S.P.Tyagi in VVIP chopper deal scam|date=4 July 2014|work=द हिंदू|via=www.thehindu.com}}</ref> * मध्य प्रदेश शिष्यवृत्ती घोटाळा * [[शारदा समूह आर्थिक घोटाळा]] : शारदा समूहाने चालवलेल्या पोंझी योजनेचे पतन, 200 हून अधिक खाजगी कंपन्यांचे संघटन तथाकथित चिट फंड चालवत असल्याचे मानले जाते <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.telegraphindia.com/1130501/jsp/bengal/story_16847319.jsp#.UYES6sV4800|title=Chitti chitti bang bang|date=30 April 2013|work=The Telegraph|location=Mumbai|access-date=1 May 2013}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://madlaw.in/what-exactly-happened-in-the-saradha-scam-understanding-chit-fund-mlm-corporate-deposits-and-collective-investment-schemes/|title=What exactly happened in the Saradha Scam? Understanding chit fund, MLM, corporate deposits and collective investment schemes|last=Agarwal|first=Abhyudaya|last2=Satyaditya Singh Dhakare|date=5 June 2013|publisher=Marketing and advertising law|access-date=13 June 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Kaul|first=Vivek|url=http://www.firstpost.com/business/heres-why-saradha-was-not-a-chit-fund-but-a-ponzi-scheme-739597.html|title=Here's why Saradha was not a chit fund but a Ponzi scheme|date=30 April 2013|work=Firstpost|access-date=3 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/business/Industry/more-saradha-entities-under-sebi-scanner/article4650522.ece|title=More Saradha entities under SEBI scanner|date=24 April 2013|work=द हिंदू|access-date=25 April 2013}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indianexpress.com/fullcoverage/chit-fund-scam/490/|title=Indianexpress.com :: Chit Fund Scam|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Saradha-scam-CBI-arrests-Trinamool-Congress-MP-Srinjoy-Bose/articleshow/45230685.cms|title=Saradha scam: CBI arrests Trinamool Congress MP Srinjoy Bose|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-09-25/bhubaneswar/42391745_1_chit-fund-scam-status-report-cbi-probe|title=State delays report on chit fund scam|date=25 September 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928231929/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-09-25/bhubaneswar/42391745_1_chit-fund-scam-status-report-cbi-probe|archive-date=28 September 2013}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Saradha-scam-CBI-arrests-Trinamool-Congress-MP-Srinjoy-Bose/articleshow/45230685.cms|title=Saradha scam: CBI arrests Trinamool Congress MP Srinjoy Bose|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jolt-for-mamata-banerjee-madan-mitra-arrested-in-saradha-ponzi-scam/articleshow/45493780.cms|title=Jolt for Mamata Banerjee? Madan Mitra arrested in Saradha ponzi scam - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.impactnews.in/2017/11/03/narada-and-saradha-scam-accused-mukul-roy-joins-bjp/|title=Narada and Saradha Scam Accused, Mukul Roy joins BJP|access-date=2022-12-29|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024918/http://www.impactnews.in/2017/11/03/narada-and-saradha-scam-accused-mukul-roy-joins-bjp/|url-status=dead}}</ref> * [[एम.बी.बी.एस|एमबीबीएस]] जागा घोटाळा - रशीद मसूदला चार वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेतून]] हकालपट्टी करण्यात आली. <ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Convicted-Congress-MP-Rasheed-Masood-disqualified-from-Rajya-Sabha/articleshow/24484085.cms|title=Convicted Congress MP Rasheed Masood disqualified from Rajya Sabha|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://timesofindia.indiatimes.com/india/Convicted-Congress-MP-Rasheed-Masood-disqualified-from-Rajya-Sabha/articleshow/24484085.cms "Convicted Congress MP Rasheed Masood disqualified from Rajya Sabha"]. ''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया|The Times of India]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 November</span> 2016</span>.</cite></ref> === २०१४ === * मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-11-02/news/55682622_1_mial-firs-mumbai-international-airport-ltd|title=FIRs registered over CAG report on Mumbai airport project - The Economic Times|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222330/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-11-02/news/55682622_1_mial-firs-mumbai-international-airport-ltd|url-status=dead}}</ref> - GVK आणि [[भारतीय विमानतळ प्राधिकरण|भारतीय विमानतळ प्राधिकरणाच्या]] अधिकाऱ्यांवर फसवणूक आणि खोटेपणा केल्याबद्दल FIR नोंदवण्यात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/india/report-fir-lodged-against-aai-bigwigs-for-undue-profits-of-rs-5800-cr-2031553|title=FIR lodged against GVK group chairman GVK Reddy and MIAL MD Sanjay Reddy for undue profits of Rs 5,800 crore - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=3 November 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> GVK ला ₹ 5,000 कोटी देण्यासाठी प्रकल्पाला तीन वर्षे जाणीवपूर्वक उशीर करण्यात आला. * अवीन घोटाळा - तामिळनाडू राज्य दूध संघाच्या सोसायट्यांमधून पुरवठा करण्यात आलेल्या दुधात दहा वर्षांची भेसळ, दररोज अंदाजे {{INR}} 27 लाख. <ref name="hindu1">{{स्रोत बातमी|last=T.|first=Ramakrishnan|url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/van-seizure-blows-the-lid-off-aavin-scam/article6451108.ece|title=Van seizure blows the lid off Aavin scam|date=27 September 2014|work=द हिंदू|access-date=27 September 2014}}</ref> ट्रकच्या मालकाला चेन्नईत अटक करण्यात आली. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.newindianexpress.com/states/tamil_nadu/Contractor-Remanded-in-Aavin-Scam/2014/09/22/article2443244.ece|title=Contractor Remanded in Aavin Scam|date=27 September 2014|work=The Express News Service|publisher=The New Indian Express|location=Villupuram|access-date=1 October 2014|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304081530/http://www.newindianexpress.com/states/tamil_nadu/Contractor-Remanded-in-Aavin-Scam/2014/09/22/article2443244.ece|url-status=dead}}</ref> <ref name="deccan1">{{स्रोत बातमी|last=V.P.|first=Raju|url=http://www.deccanchronicle.com/140927/nation-crime/article/aavin-rip-was-well-planned|title=Aavin rip off was well planned|date=27 September 2014|publisher=Deccan Chronicle|location=Chennai|access-date=1 October 2014}}</ref> * स्मार्टसिटी, कोची घोटाळा - केरळ सरकारचा संयुक्त उपक्रम आणि दुबई होल्डिंगची उपकंपनी TECOM इन्व्हेस्टमेंट्स <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/smartcity-got-undue-favours-at-every-stage-cag/article6192246.ece|title=SmartCity got undue favours at every stage: CAG|date=9 July 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/smart-city-it-project-not-transparent-cag-114070801233_1.html|title=Smart City IT project not transparent:CAG|date=8 July 2014|work=Business Standard India|access-date=16 November 2016|via=Business Standard|agency=Press Trust of India}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Smart-City-terms-and-conditions-diluted-says-CAG-report/2014/07/09/article2321083.ece|title=Smart City terms and conditions diluted, says CAG report|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307034709/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Smart-City-terms-and-conditions-diluted-says-CAG-report/2014/07/09/article2321083.ece|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://keralaitnews.com/2199/cag-raps-kerala-government-over-smartcity-kochi-project|title=CAG raps Kerala Government over SmartCity Kochi project|date=9 July 2014|access-date=16 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060050/http://keralaitnews.com/2199/cag-raps-kerala-government-over-smartcity-kochi-project|archive-date=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * एमएलसी जागा घोटाळ्यासाठी रोख - [[एच.डी. कुमारस्वामी|एचडी कुमारस्वामी]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bangalore/Former-Karnataka-CM-HD-Kumaraswamy-caught-on-tape-asking-for-bribe/articleshow/37875970.cms?|title=Former Karnataka CM HD Kumaraswamy caught on tape asking for bribe|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/ex-karnataka-cm-hd-kumaraswamy-caught-on-tape-demanding-40cr-from-mlc-aspirant/article1-1237249.aspx|title=Ex-Karnataka CM caught on tape demanding bribe|date=5 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706000017/http://www.hindustantimes.com/india-news/ex-karnataka-cm-hd-kumaraswamy-caught-on-tape-demanding-40cr-from-mlc-aspirant/article1-1237249.aspx|archive-date=6 July 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[प्रतापसिंह राणे]] लाचखोरी प्रकरण <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/other-states/sit-books-pratapsingh-rane-son-for-bribery/article6180191.ece|title=SIT books Pratapsingh Rane, son for bribery|date=5 July 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/special-investigation-team-books-former-cm-pratapsingh-rane-son-for-bribery/articleshow/37828793.cms|title=Special Investigation Team books former CM Pratapsingh Rane, son for bribery - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[अरवली पर्वतरांग|अरवली पर्वतरांगा]] ( [[हरियाणा]] आणि [[राजस्थान]] ) मध्ये अवैध खाणकाम <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/SC-pulls-up-Rajasthan-for-failing-to-curb-illegal-mining/articleshow/37817018.cms|title=SC pulls up Rajasthan for failing to curb illegal mining|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/SC-talks-tough-on-illegal-Aravali-mines/articleshow/37797547.cms?|title=SC talks tough on illegal Aravali mines|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * सिलीगुडी जलपाईगुडी विकास प्राधिकरण घोटाळा, [[पश्चिम बंगाल]] (₹200 कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/ED-probe-heat-on-IAS-officer-in-SJDA-project-scam/articleshow/37733159.cms|title=ED probe heat on IAS officer in SJDA project scam|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[जिओ|रिलायन्स जिओ]] स्पेक्ट्रम-लिलाव-हेराफेरी घोटाळा- <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Auction-rigged-cancel-broadband-spectrum-held-by-Reliance-Jio-CAG-report-says/articleshow/37488064.cms|title=Auction rigged, cancel broadband spectrum held by Reliance Jio, CAG report says|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/telecom/dot-refutes-cags-charges-of-favouring-reliance-jio-by-allowing-it-to-convert-its-isp-permit-into-a-unified-license/articleshow/37537848.cms|title=DoT refutes CAG's charges of favouring Reliance Jio by allowing it to convert its ISP permit into a unified license|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[ओडिशा]] औद्योगिक-जमीन गहाण घोटाळा (₹५२,००० कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/CAG-raps-Idco-for-favours-to-industries/articleshow/37113058.cms|title=CAG raps Idco for favours to industries|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/companies/idco-flouted-la-act-to-benefit-private-companies-says-cag-114062301128_1.html|title=Idco flouted LA act to benefit private companies, says CAG|date=23 June 2014|work=Business Standard India|access-date=16 November 2016|via=Business Standard}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.financialexpress.com/archive/odisha-demands-report-from-idco-on-rs-52000-cr-land-scam/1265244/|title=Odisha demands report from Idco on Rs 52,000-cr land scam|date=30 June 2014|website=The Financial Express}}</ref> * ''[[नॅशनल हॅराल्ड|नॅशनल हेराल्ड]]'' जमीन घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.india.com/loudspeaker/national-herald-land-scam-will-the-gandhis-face-a-long-trial-in-the-case-84583/|title=National Herald land scam: Will the Gandhi's face a long trial in the case?|date=26 June 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Sonia-Rahul-now-face-I-T-heat-in-National-Herald-case/articleshow/37602227.cms|title=Sonia, Rahul now face I-T heat in National Herald case|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[व्यापम घोटाळा]] - [[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेशातील]] . प्रवेश परीक्षेतील हेराफेरीशी संबंधित असले तरी, या घोटाळ्याशी संबंधित अनैसर्गिक मृत्यूंची संख्या खूप जास्त आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewire.in/education/vyapam-how-a-munnabhai-style-exam-scam-turned-into-a-macabre-thriller|title=Vyapam: How a Munnabhai-style Exam Scam Turned Into a Macabre Thriller|website=thewire.in|language=en|access-date=2020-12-08}}</ref> योगायोगाने हा [[विकिपीडिया|विकिपीडियावरील]] [[Most viewed article|सर्वाधिक पाहिलेला लेख]] आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Vyapam-scam-on-Wikipedias-top-20-list/articleshow/48129815.cms|title=Vyapam scam on Wikipedia's top 20 list|date=July 19, 2015|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2020-12-08}}</ref> * [[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेशचे]] शेतकरी कल्याण आणि कृषी विकास मंत्री गौरी शंकर चतुर्भुज बिसेन बेहिशेबी मालमत्ता प्रकरण (₹२,००० कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/Lokayukta-orders-Rs-2000-crore-graft-charge-Bisen-faces-probe-heat/articleshow/36940396.cms|title=Lokayukta orders Rs 2,000 crore graft charge: Bisen faces probe heat|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-20/news/50739232_1_lokayukta-probe-land-worth-pil|title=Lokyaukta probe ordered against Gaurishankar Bisen on corruption allegation - The Economic Times|access-date=16 November 2016|archive-date=2014-06-26|archive-url=https://archive.today/20140626185512/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-20/news/50739232_1_lokayukta-probe-land-worth-pil|url-status=dead}}</ref> * हरी कुमार झा बेहिशोबी मालमत्ता प्रकरण (₹१५ कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/cities/bangalore/ifs-man-among-five-raided-by-lokayukta-15-crore-assets-unearthed/|title=IFS man among five raided by Lokayukta; 15 crore assets unearthed|date=29 May 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/karnataka/lokayukta-raids-on-five-officials-unearth-assets-worth-rs-15-crore/article6062794.ece|title=Lokayukta raids on five officials unearth assets worth Rs. 15 crore|date=30 May 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी]] (NCP) बेहिशेबी-रोख प्रकरण (₹34 कोटी) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/uaccounted-cash-case-it-grants-week-s-time-to-ncp-file-reply-114053001696_1.html|title=Uaccounted cash case: IT grants week's time to NCP file reply|date=30 May 2014|work=Business Standard India|access-date=16 November 2016|via=Business Standard|agency=Press Trust of India}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/nationalist-congress-party-gets-a-weeks-time-from-i-t-department-to-reply-in-unaccounted-cash-case/articleshow/35790736.cms|title=Nationalist Congress Party gets a week's time from I-T department to reply in unaccounted cash case - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * हरियाणा नागरी विकास प्राधिकरण (HUDA) विवेकाधीन कोटा भूखंड घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/gurgaon/Haryana-Urban-Development-Authority-names-former-ministers-MLAs-in-multiple-plots-scam/articleshow/35745751.cms|title=Haryana Urban Development Authority names former ministers, MLAs in multiple plots scam|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Ohri|first=Raghav|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/sy-quraishi-and-many-others-got-more-than-one-plot-in-haryana-huda/articleshow/35744141.cms|title=SY Quraishi and many others got more than one plot in Haryana: HUDA - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * ज्योतिरादित्य माधवराव सिंधिया जमीन हडप प्रकरण <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Madhya-Pradesh-economic-offences-wing-starts-probe-against-Jyotiraditya-Scindia-for-land-grabbing/articleshow/35662502.cms|title=Madhya Pradesh economic offences wing starts probe against Jyotiraditya Scindia for land grabbing|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * आर.सी. कुरीएल विषम मालमत्ता प्रकरण ( [[मध्य प्रदेश]] ) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/Joint-director-of-industries-department-raided-by-MP-Lokayukta/articleshow/35370105.cms|title=Joint director of industries department raided by MP Lokayukta|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/mp-lokayukta-raids-industries-dept-joint-directors-premises/article6028022.ece|title=Madhya Pradesh Lokayukta raids Industries Dept. Joint Director's premises|date=20 May 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> * मयंक जैन बेहिशोबी मालमत्ता प्रकरण <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/mp-ips-officer-owns-50-acres-land-8-houses-2-nursing-homes-114051501557_1.html|title=MP IPS officer owns 50 acres land, 8 houses, 2 nursing homes|date=15 May 2014|work=Business Standard India|access-date=16 November 2016|via=Business Standard|agency=Press Trust of India}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newindianexpress.com/nation/Lokayukta-Unearths-Assets-Worth-Crores-from-IPS-Officer/2014/05/16/article2226932.ece|title=Lokayukta Unearths Assets Worth Crores from IPS Officer|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304120847/http://www.newindianexpress.com/nation/Lokayukta-Unearths-Assets-Worth-Crores-from-IPS-Officer/2014/05/16/article2226932.ece|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/Fortnight-after-Lokayukta-raids-Madhya-Pradesh-CM-suspends-IPS-Mayank-Jain/articleshow/35883721.cms|title=Fortnight after Lokayukta raids, Madhya Pradesh CM suspends IPS Mayank Jain|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[राजस्थान]] गृहनिर्माण मंडळ (RHB) मालमत्तेचे अनियंत्रित भाडेपट्टी वाटप <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/lok-sabha-elections-2014/news/Irregularity-in-allotment-of-RHB-property-to-BJP-MLA-Lokayukta/articleshow/35130414.cms|title=Irregularity in allotment of RHB property to BJP MLA: Lokayukta|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Raje-may-leave-Singhvi-out-of-cabinet-expansion/articleshow/35355167.cms|title=Raje may leave Singhvi out of cabinet expansion|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * HPCA बेकायदेशीर जमीन वाटप घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/himachalpradesh/chargesheet-against-dhumal-anurag-thakur/article1-1212385.aspx|title=Chargesheet against Dhumal, Anurag Thakur|date=26 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429154832/http://www.hindustantimes.com/india-news/himachalpradesh/chargesheet-against-dhumal-anurag-thakur/article1-1212385.aspx|archive-date=29 April 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/charge-sheet-filed-against-dhumal-in-hpca-case/article5948630.ece|title=Charge sheet filed against Dhumal in HPCA case|date=25 April 2014|work=द हिंदू|via=www.thehindu.com}}</ref> - HPCA घोटाळ्यात [[प्रेम कुमार धुमल|प्रेम कुमार धुमाळ]] आणि [[अनुराग ठाकूर]] यांच्यावर आरोपपत्र दाखल करण्यात आले आहे. * [[भारतीय रेल्वे]] - [[रेलटेल कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया|RailTel Corporation of India]] मोबाइल घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/RailTel-official-under-CBI-lens-in-mobile-scam/articleshow/31909960.cms|title=RailTel official under CBI lens in 'mobile scam'|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * [[हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड]] आणि रोल्स-रॉईस संरक्षण घोटाळा (₹10,000 कोटी) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Another-scam-hits-defence-ministry-Antony-orders-CBI-probe/articleshow/31301383.cms|title=Another scam hits defence ministry, Antony orders CBI probe|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * [[एर इंडिया|एर इंडिया]] फॅमिली फेअर स्कीम घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-02-21/news/47559949_1_probe-report-chief-vigilance-officer-cbi|title=Air India hit by another scam; writes to CBI for probe|date=21 February 2014|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911114528/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-02-21/news/47559949_1_probe-report-chief-vigilance-officer-cbi|url-status=dead}}</ref> * बोकारो स्टील प्लांट भरती घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/CBI-raids-BJP-leader-ex-governor-in-steel-plant-scam/articleshow/29522156.cms|title=CBI raids BJP leader, ex-governor in steel plant scam|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/CBI-lens-on-Paswan-in-recruitment-scam/articleshow/30808710.cms|title=CBI lens on Paswan in recruitment scam|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * गुजरातचा मनमानी जमीन वाटप घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-24/news/46562825_1_agricultural-land-pil-top-court|title=Supreme Court sets aside land allotment made by Narendra Modi government as 'arbitrary'|date=24 January 2014|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222500/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-24/news/46562825_1_agricultural-land-pil-top-court|url-status=dead}}</ref> * कृभको आणि यारा आंतरराष्ट्रीय खत फसवणूक वाद <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/lid-blown-off-fertilizer-fraud/article5583350.ece|title=Lid blown off fertilizer fraud|date=17 January 2014|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/not-a-penny-was-transacted-says-kribhco-md/article5584559.ece|title=Not a penny was transacted, says Kribhco MD|date=17 January 2014|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref> * दिल्ली जल बोर्ड घोटाळा (₹१०,००० कोटी) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-03/delhi/36720833_1_raw-water-nangloi-wtp-mgd|title=Arvind Kejriwal alleges scam of over Rs 10,000cr in Delhi Jal Board|date=3 February 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130413005907/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-03/delhi/36720833_1_raw-water-nangloi-wtp-mgd|archive-date=13 April 2013}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ibnlive.in.com/news/djb-scam-cbi-raids-21-places-in-delhincr-files-5-firs/445833-3-244.html|title=DJB scam: CBI raids 21 places in Delhi-NCR; files 5 FIRs|date=16 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140120010242/http://ibnlive.in.com/news/djb-scam-cbi-raids-21-places-in-delhincr-files-5-firs/445833-3-244.html|archive-date=20 January 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[भारतीय रेल्वे]] "इमर्जन्सी कोटा" तिकीट घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Cash-for-job-trail-leads-CBI-to-major-railways-quota-scam/articleshow/28253991.cms|title=Cash-for-job trail leads CBI to major railways quota 'scam'|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * स्मशान शेड घोटाळा- [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] खासदार टीएम सेल्वागणपती यांना दोन वर्षांची शिक्षा झाली आणि भ्रष्टाचारासाठी राजीनामा दिला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ndtv.com/elections/article/election-2014/first-tamil-nadu-politician-to-be-disqualified-as-mp-after-conviction-509972?pfrom=home-lateststories|title=First Tamil Nadu politician to be disqualified as MP after conviction|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/a-day-after-conviction-dmk-leader-t-m-selvaganapathy-resigns-from-rajya-sabha/articleshow/33913736.cms|title=A day after conviction, DMK leader T M Selvaganapathy resigns from Rajya Sabha - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[महाराष्ट्र]] मनी लाँडरिंग - [[छगन भुजबळ]] आणि त्यांच्या कुटुंबीयांच्या चौकशीसाठी विशेष तपास पथकाची स्थापना करण्यात आली होती. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-sit-to-probe-money-laundering-allegations-against-chhagan-bhujbal-kin-2045217|title=SIT to probe money-laundering allegations against Chhagan Bhujbal, kin - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=19 December 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> === २०१५ === * [[भारताचे सर्वोच्च न्यायालय|सर्वोच्च न्यायालयाला]] असे आढळून आले की गृहनिर्माण आणि शहरी गरीबी निर्मूलन मंत्रालयाच्या राष्ट्रीय शहरी उपजीविका अभियानाने नऊ लाख (900,000) बेघर लोकांसाठी केवळ 208 घरे बांधली आहेत, जरी [[भारत सरकार|केंद्र सरकारने]] या मिशनसाठी तरतूद केली होती. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Anand Choudhary|first=Amit|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/SC-calls-urban-shelter-scheme-a-big-scam/articleshow/47045765.cms|title=SC calls urban shelter scheme 'a big scam'|date=25 April 2015|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> * दिल्ली जल बोर्ड टँकर घोटाळा (₹400 कोटी) – दिल्लीच्या माजी मुख्यमंत्री [[शीला दीक्षित]] यांच्यावर महागड्या निविदा काढल्याचा आरोप होता. दिल्ली सरकारच्या लाचलुचपत प्रतिबंधक शाखेने दीक्षित आणि दिल्लीचे मुख्यमंत्री [[अरविंद केजरीवाल]] यांच्याविरोधात एफआयआर दाखल केला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/cities/delhi/under-cong-djb-indulged-in-fraudulent-activity-complaint/|title=Under Cong, DJB indulged in fraudulent activity: Complaint|date=29 August 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/ACB-books-Sheila-Kejriwal-governments-in-Rs-400-crore-tanker-scam/articleshow/52843462.cms|title=ACB books Sheila, Kejriwal governments in Rs 400 crore tanker scam|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=22 June 2016}}</ref> * [[अमेठी]] [[राजीव गांधी चॅरिटेबल ट्रस्ट]] जमीन हडप प्रकरण - एका महसूल न्यायालयाने राजीव गांधी चॅरिटेबल ट्रस्टला एका औद्योगिक घराने विकलेली जमीन उत्तर प्रदेश राज्य औद्योगिक विकास महामंडळाला परत करण्याचे आदेश दिले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/rajiv-gandhi-charitable-trust-land-in-amethi-to-be-returned-to-upsidc/articleshow/48682167.cms|title=Rajiv Gandhi Charitable Trust land in Amethi to be returned to UPSIDC - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * दिल्ली CNG घोटाळा (₹100 कोटी) - दिल्लीच्या माजी मुख्यमंत्री शीला दीक्षित आणि नायब राज्यपाल नजीब जंग या घोटाळ्यात आरोपी होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-08-11/news/65452948_1_scam-delhi-cabinet-inquiry-act|title=CNG Fitness: One scam, two parallel probes|archive-url=https://web.archive.org/web/20151103104053/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-08-11/news/65452948_1_scam-delhi-cabinet-inquiry-act|archive-date=3 November 2015|access-date=29 August 2015}}</ref> * दिल्ली वीज घोटाळा - [[भारताचे नियंत्रक व महालेखापाल|CAG]] ने अहवाल दिला की [[रिलायन्स समूह|रिलायन्स अनिल धीरूभाई अंबानी समूहाची]] उपकंपनी BRPL ने त्यांचे दर जवळजवळ ₹8,000 कोटींनी वाढवल्याचा आरोप आहे आणि शहरातील दर कमी केले पाहिजेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/cities/delhi/delhi-govt-may-move-court-for-final-cag-report-on-discoms/|title=Delhi govt wants CAG report 'indicting' power firms to be made public|date=19 August 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[गुजरात]] मासेमारी घोटाळा (₹४०० कोटी) - [[गुजरात|गुजरातचे]] मंत्री पुरषोत्तम सोलंकी आणि दिलीपभाई संघानी यांच्यावर ५८ जलाशयांसाठी बेकायदेशीरपणे मासेमारीचे कंत्राट दिल्याचा आरोप होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/fisheries-scam-court-issues-process-against-purshottam-solanki/|title=Fisheries scam: Court issues process against Purshottam Solanki|date=20 August 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> * GIDC भूखंड वाटप लाच प्रकरण - [[गोवा|गोव्याचे]] मुख्यमंत्री [[लक्ष्मीकांत पार्सेकर]] यांचे मेहुणे दिलीप मालवणकर, गोवा औद्योगिक विकास महामंडळ (GIDC) शी संलग्न क्षेत्र व्यवस्थापक, यांना भूखंड वाटप करण्यासाठी ₹ 10,000 लाच घेताना अटक करण्यात आली. Tuem औद्योगिक वसाहत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/money/report-goa-cm-s-brother-in-law-arrested-in-bribe-case-parsekar-says-won-t-interfere-in-probe-2116405|title=Goa CM's brother-in-law arrested in bribe case; Parsekar says won't interfere in probe - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=20 August 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[मिझोरम|मिझोरम]] ऑफिस ऑफ प्रॉफिट स्कॅम - आरोग्य मंत्री लाल थंझारा (मुख्यमंत्री [[पु ललथनहवला|लाल]] थनहवला यांचे भाऊ) यांनी सनशाइन ओव्हरसीज या रस्ते बांधकाम कंपनीमध्ये 21.6 टक्के वाटा असल्याच्या आरोपावरून मंत्रिमंडळातून राजीनामा दिला, ज्याला सरकारी कंत्राट मिळाले होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.telegraphindia.com/1150819/jsp/northeast/story_37891.jsp#.VeFq9CVViko|title=Mizoram minister resigns|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[महाराष्ट्र]] अण्णाभाऊ साठे विकास महामंडळ घोटाळा (₹१४१ कोटी) – आमदार रमेश कदम यांना [[गुन्हे अन्वेषण विभाग|सीआयडीने]] राज्य संचालित ASDC कडून निधी पळवल्याबद्दल अटक केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/ncp-legislator-ramesh-kadam-arrested-for-rs-141-crore-scam/article1-1380911.aspx|title=NCP legislator Ramesh Kadam arrested for Rs 141 crore scam|date=17 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150817154357/http://www.hindustantimes.com/india-news/ncp-legislator-ramesh-kadam-arrested-for-rs-141-crore-scam/article1-1380911.aspx|archive-date=17 August 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[उत्तराखंड]] मद्य-परवाना घोटाळा - [[उत्तराखंड|उत्तराखंडचे]] मुख्यमंत्री [[हरीश रावत]] आणि त्यांचे सचिव, मोहम्मद शाहीद, दारूविक्रीवर राज्याचे धोरण बदलण्यासाठी ₹100 कोटी रुपयांच्या लाचेसाठी एका मद्यविक्रेत्याशी वाटाघाटी करताना दिसले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/counter-offensive-bjp-alleges-a-liquor-scam-in-cong-ruled-u-khand/article1-1372040.aspx|title=BJP alleges liquor scam in Cong-ruled U'khand, CM rubbishes charge|date=22 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722204215/http://www.hindustantimes.com/india-news/counter-offensive-bjp-alleges-a-liquor-scam-in-cong-ruled-u-khand/article1-1372040.aspx|archive-date=22 July 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oneindia.com/2008/05/15/videos-china-quake-death-toll-rises-to-15-000.html|title=China quake: Death toll rises to 15,000|date=15 May 2008|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[नागपूर]] जमीन हडप प्रकरण - महाराष्ट्राच्या उच्च न्यायालयाने खासदार [[विजय दर्डा|विजय जे. दर्डा]] आणि महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री [[अशोक चव्हाण]] यांना <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/HC-fines-Ashok-Chavan-Darda-family-for-land-grab/articleshow/47836864.cms|title=HC fines Ashok Chavan, Darda family for land grab|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> ₹ 25,000 दंड ठोठावला आणि विजय आणि [[राजेंद्र जवाहरलाल दर्डा|राजेंद्र दर्डा]] यांच्या नियंत्रणाखाली असलेल्या जवाहरलाल दर्डा एज्युकेशन सोसायटीच्या अतिक्रमणाच्या चौकशीचे आदेश दिले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/HC-fines-Ashok-Chavan-Darda-family-for-land-grab/articleshow/47836864.cms|title=HC fines Ashok Chavan, Darda family for land grab|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * एकात्मिक बाल विकास सेवा "चिक्की" वाद (₹२०६ कोटी) - [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] महिला आणि बालकल्याण मंत्री [[पंकजा मुंडे]] यांनी विक्रेत्यांना कंत्राट देताना अनिवार्य ई-निविदा मागितल्या नाहीत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://zeenews.india.com/news/maharashtra/chikki-scam-pankaja-munde-gave-contract-to-ngo-headed-by-congress-leader_1620282.html|title=Chikki scam: Pankgave contract to NGO headed by Congress leader?|date=26 June 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> * बेंगळुरू बेकायदेशीर जमीन अ-सूचना घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-06-21/news/63671897_1_bs-yeddyurappa-firs-b-s-yeddyurappa|title=Four more FIRs filed against BS Yeddyurappa|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222308/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-06-21/news/63671897_1_bs-yeddyurappa-firs-b-s-yeddyurappa|url-status=dead}}</ref> कर्नाटकचे [[बी.एस. येडियुरप्पा|मुख्यमंत्री बीएस येडियुरप्पा]] हे प्रमुख संशयित होते. * [[वीरभद्र सिंह|वीरभद्र सिंग]] बेहिशोबी मालमत्ता प्रकरण (₹6 कोटी) - CBI ने [[हिमाचल प्रदेश|हिमाचल प्रदेशचे]] मुख्यमंत्री [[वीरभद्र सिंह|वीरभद्र सिंग यांची]] प्राथमिक चौकशी नोंदवली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Disproportionate-assets-case-CBI-registers-preliminary-enquiry-against-Virbhadra-Singh-and-family/articleshow/47720702.cms|title=Disproportionate assets case: CBI registers preliminary enquiry against Virbhadra Singh and family|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * NTC जमीन घोटाळा (₹709 कोटी) - CBI ने [[गुजरात|गुजरातचे]] माजी मुख्यमंत्री [[शंकरसिंह वाघेला|शंकरसिंह वाघेला यांच्यावर]] गुन्हा दाखल केला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/CBI-books-former-Guj-CM-Vaghela-in-NTC-land-scam/articleshow/47712735.cms|title=CBI books former Guj CM Vaghela in NTC land scam|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * ललित मोदी भ्रष्टाचार प्रकरण - माजी [[इंडियन प्रीमियर लीग]] (आयपीएल) आयुक्तांनी आठ क्रेडिट कार्ड वापरले, त्यापैकी एकही त्यांच्या नावावर नाही. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/As-IPL-boss-Lalit-Modi-used-8-credit-cards-but-none-in-his-name/articleshow/47807709.cms|title=As IPL boss, Lalit Modi used 8 credit cards, but none in his name|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * 2015 कॅश फॉर व्होट घोटाळा - आमदार रेवंत रेड्डी यांना [[तेलंगणा|तेलंगणात]] तुरुंगात टाकण्यात आले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cash-for-vote-scam-tdp-telangana-mla-revanth-reddy-in-jail/articleshow/47497556.cms|title=Cash for vote scam: TDP Telangana MLA Revanth Reddy in jail - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * कॉर्पोरेट हेरगिरी - [[रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड|रिलायन्स इंडस्ट्रीज]], [[रिलायन्स समूह|रिलायन्स अनिल धीरूभाई अंबानी ग्रुप]], एस्सार ग्रुप, केर्न इंडिया आणि ज्युबिलंट एनर्जी यांच्या अधिकाऱ्यांवर पेट्रोलियम मंत्रालयातील कागदपत्रे चोरल्याचा आरोप होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ndtv.com/india-news/corporate-espionage-case-handsome-monthly-amount-paid-to-obtain-stolen-documents-says-delhi-police-756757|title=Corporate Espionage Case: Companies Paid Rs. 2.5 Lakh Per Month to Obtain Stolen Documents, Says Delhi Police|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Pandey|first=Devesh K.|url=http://www.thehindu.com/news/national/corporate-espionage-cbi-summons-senior-ril-official/article7000271.ece|title=Corporate espionage: CBI summons senior RIL official|last2=Mishra|first2=Lalatendu|date=17 March 2015|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[उत्तराखंड]] पूर-मदत घोटाळा (₹100 कोटी) - 2013 च्या पूर काळात उत्तराखंडमधील लाखो लोक उपाशी असताना, राज्याच्या अधिकाऱ्यांनी पूर-साहाय्य निधीमध्ये भाग घेतला. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/officers-partied-on-uttarakhand-flood-relief-funds-cbi-probe-suggested/articleshow/47481130.cms|title=Officers "partied" on Uttarakhand flood relief funds; CBI probe suggested - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/india/report-uttarakhand-cm-orders-probe-into-flood-relief-scam-bjp-demands-cbi-enquiry-2090684|title=Uttarakhand CM orders probe into flood relief scam, BJP demands CBI enquiry - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=30 May 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> * एनएसई सह-स्थान घोटाळा (सुमारे ₹50,000 कोटी) – 2010 ते 2014 दरम्यान [[राष्ट्रीय रोखे बाजार|नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज ऑफ इंडिया]] (NSE) वर इनसाइडर ट्रेडिंग <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theweek.in/news/biz-tech/brokers-may-have-siphoned-off-fifty-thousand-crore-algo-trading-scam.html|title=Brokers may have siphoned off Rs 50,000 cr in NSE algo trading scam|date=2017-11-30}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/markets/nse-co-location-case-sebi-chairman-says-enforcement-action-to-be-completed-soon/article24219410.ece|title=NSE co-location case: SEBI Chairman says enforcement action to be completed soon|date=2018-06-21}}</ref> हे प्रकरण २०१५ मध्ये उघडकीस आले. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Shah|first=Palak|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/nse-mess-whistleblower-rakes-up-dark-fibre-issue/articleshow/57726792.cms|title=NSE mess: Whistleblower rakes up dark fibre issue|date=2017-03-20|work=The Economic Times}}</ref> * लुईस बर्जर ग्रुप लाच प्रकरण - गोव्याचे माजी सार्वजनिक बांधकाम मंत्री [[चर्चिल आलेमाव|चर्चिल आलेमाओ]] आणि गोव्याचे माजी मुख्यमंत्री [[दिगंबर कामत]] हे प्रमुख संशयित होते. आलेमाओला अटक करण्यात आली आणि कामत यांनी अटकपूर्व जामिनासाठी अर्ज केला. लुई बर्जर ग्रुपच्या अधिकाऱ्यांनी गोव्याच्या मंत्र्याला लाच दिल्याची कबुली दिल्यानंतर त्यांना अटक करण्यात आली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/louis-berger-case-ex-cm-digambar-kamat-next-on-police-radar/article1-1377173.aspx|title=Louis Berger case: Ex-Goa CM Digambar Kamat next on police radar|date=6 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150809011728/http://www.hindustantimes.com/india-news/louis-berger-case-ex-cm-digambar-kamat-next-on-police-radar/article1-1377173.aspx|archive-date=9 August 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Louis-Berger-bribery-Former-Goa-minister-Churchill-Alemao-arrested/articleshow/48368023.cms|title=Louis Berger bribery case: Former Goa minister Churchill Alemao arrested|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> === २०१६ === * नारदाचे स्टिंग ऑपरेशन * फ्रीडम 251 घोटाळा - एक पोंझी योजना, जी मोहित गोयल नावाच्या उद्योजकाने रिंगिंग बेल्स प्रायव्हेट लिमिटेड नावाच्या कंपनीद्वारे स्थापित केली होती. कंपनीने ग्राहकांना २५१ [[भारतीय रुपया|भारतीय रुपयात]] [[मोबाईल फोन]] देण्याचे वचन दिले आणि पैसे गोळा केले. ते कर्तव्य पार पाडण्यात अपयशी ठरले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/technology/news/story/freedom-251-biggest-scam-of-the-millennium-bjp-involved-congress-310733-2016-02-26|title=Freedom 251 biggest scam of the millennium, BJP involved: Congress MP|date=February 26, 2016|website=India Today|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/man-behind-freedom-251-mobile-phone-detained-for-fraud/articleshow/57314430.cms|title=Freedom 251: Man behind Freedom 251 mobile phone detained for fraud|date=February 23, 2017|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> * फरारी आर्थिक गुन्हेगार, [[विजय मल्ल्या]] 2 मार्च 2016 रोजी [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून]] [[जेट एरवेझ|जेट एरवेजच्या]] [[दिल्ली]] - [[लंडन]] फ्लाइटद्वारे भारतातून पळून गेला. * PACL घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/pacl-scam-ed-gets-conditional-permission-to-question-pravin-raut-101658842593350.html|title=PACL scam: ED gets conditional permission to question Pravin Raut|date=2022-07-26|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-08-02}}</ref> === २०१७ === * नोएडा पोंझी योजना - अबलेझ इन्फो सोल्यूशनचे व्यवस्थापकीय संचालक, अनुभव मित्तल यांनी चालवलेल्या कथित पोंझी योजनेची चौकशी करणाऱ्या विशेष तपास पथकाने (एसआयटी) जवळपास 200 सोने आणि हिरे व्यापाऱ्यांच्या संशयास्पद व्यवहारांवर त्यांचे प्रयत्न केंद्रित केले. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Khandelwal|first=Peeyush|url=http://www.hindustantimes.com/delhi-news/noida-ponzi-scheme-sit-probe-in-rs-3-700-crore-online-scam-focus-on-core-investors/story-v5JaFKtnXsv37fUmfb7RQN.html|title=Noida Ponzi scheme: SIT probe in Rs 3,700 crore online scam focus on 'core investors'|date=13 February 2017|work=Hindustan Times|access-date=13 February 2017}}</ref> * [[महाराष्ट्र]] शिष्यवृत्ती घोटाळा - [[इतर मागास वर्ग|इतर मागासवर्गीय]] विद्यार्थ्यांसाठी असलेल्या सरकारी शिष्यवृत्तीच्या कथित गैरवापराच्या चौकशीत असे आढळून आले की 2010 पासून राज्यभरातील शेकडो संस्थांनी अनेक हजार कोटी रुपये खिशात टाकले आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Deshpande|first=Vivek|url=http://indianexpress.com/article/india/maharashtra-scholarship-scam-probe-reveals-institutes-pocketing-crores-by-using-different-ploys-4808880/|title=Maharashtra scholarship scam: Probe reveals institutes pocketed crores by using different ploys|date=22 August 2017|work=द इंडियन एक्सप्रेस|access-date=22 August 2017}}</ref> * 5 एप्रिल 2017 रोजी, सीबीआयने विन्सम डायमंड्स अँड ज्वेलरी आणि फॉरेव्हर प्रेशियस ज्वेलरी अँड डायमंड्स आणि त्यांचे मुख्य प्रवर्तक जतीन मेहता यांच्याविरुद्ध 1,530 कोटी रुपयांची तीन सरकारी बँकांची फसवणूक केल्याप्रकरणी सहा गुन्हे नोंदवले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://thewire.in/126904/the-great-rs-7000-crore-diamond-heist|title=Winsome, Lose Some: Jatin Mehta and the Great Rs 7,000 Crore Diamond Heist|access-date=1 May 2017}}</ref> * 2011 ते 2015 या कालावधीत इंडोनेशियन कोळसा आणि आयात केलेल्या वीज उपकरणांसाठी जादा शुल्काच्या चौकशीसाठी [[अदानी उद्योगसमूह|अदानी समूह]], [[रिलायन्स समूह]], एस्सार समूह आणि इतर खाण आणि ऊर्जा कंपन्यांविरुद्ध [[सार्वजनिक हित कायदा|जनहित याचिका दाखल]] करण्यात आली होती. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newindianexpress.com/business/2017/sep/16/adani-group-reliance-adag-essar-accused-of-cheating-in-rs-290-billion-scam-1658238--1.html|title=Adani group, Reliance ADAG, Essar accused of cheating in Rs 290 billion scam|date=17 September 2017|website=www.newindianexpress.com|access-date=2022-12-29|archive-date=2022-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060058/https://www.newindianexpress.com/business/2017/sep/16/adani-group-reliance-adag-essar-accused-of-cheating-in-rs-290-billion-scam-1658238--1.html|url-status=dead}}</ref> === २०१८ === * रोटोमॅक बँक फसवणूक: 18 फेब्रुवारी 2010 च्या [[केंद्रीय अन्वेषण विभाग|सेंट्रल ब्युरो ऑफ इन्व्हेस्टिगेशनच्या]] [[प्रथम माहिती अहवाल|पहिल्या माहिती अहवालानुसार]], रोटोमॅकने [[कोटी]] ( ) किमतीच्या कर्जावर कथितपणे चूक केली. एफआयआरमध्ये म्हणले आहे की रोटोमॅकने कर्ज एका काल्पनिक कंपनीकडे वळवले, ज्याने पैसे रोटोमॅककडे परत केले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.livemint.com/Companies/vBvxbqXc0DFcIPWq6R57GJ/CBI-registers-FIR-against-Rotomac-promoter-for-Rs800-crore-b.html|title=Rotomac bank fraud: CBI files FIR against scam worth Rs.3,695 crore|access-date=20 February 2018}}</ref> * पंजाब नॅशनल बँक घोटाळा : ब्रॅडी हाऊस, [[मुंबई]] येथील [[पंजाब नॅशनल बँक|पंजाब नॅशनल बँकेच्या]] शाखेत ( US$ 1.77 अब्ज) किमतीचे फसवे [[पतपत्र|पत्र]] जारी करण्यात आले, ज्यामुळे बँकेला या रकमेसाठी जबाबदार धरण्यात आले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bloombergquint.com/business/2018/02/14/the-nirav-modi-case-how-the-18-billion-fraud-detected-at-pnb-unfolded|title=The Nirav Modi Case: How The $1.8 Billion Fraud Detected At PNB Unfolded|work=Bloomberg Quint|language=en|access-date=15 February 2018|archive-date=2018-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180215033227/https://www.bloombergquint.com/business/2018/02/14/the-nirav-modi-case-how-the-18-billion-fraud-detected-at-pnb-unfolded|url-status=dead}}</ref> नीरव मोदीशी जोडलेले फसवे व्यवहार बँकेच्या एका नवीन कर्मचाऱ्याच्या लक्षात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.moneycontrol.com/news/business/economy/a-freshly-appointed-official-first-noticed-the-fraud-at-punjab-national-bank-2508727.html|title=A freshly appointed official first noticed the fraud at Punjab National Bank|website=Moneycontrol|language=en-US|access-date=15 February 2018}}</ref> या घोटाळ्यात दोन शाखा कर्मचारी सामील होते, ज्यामध्ये सोसायटी फॉर वर्ल्डवाईड इंटरबँक फायनान्शिअल टेलिकम्युनिकेशनसह इतर भारतीय बँकांच्या ( अलाहाबाद बँक, [[अ‍ॅक्सिस बँक|अॅक्सिस बँक]] आणि [[युनियन बँक ऑफ इंडिया|युनियन बँक ऑफ इंडियासह]] ) परदेशातील शाखांमध्ये पेमेंट नोट्स जमा करण्यासाठी बँकेच्या कोअर बँकिंग प्रणालीला बायपास करण्यात आले होते. . तीन ज्वेलर्स ( गीतांजली ग्रुप आणि त्याच्या उपकंपन्या, गिली आणि नक्षत्र) देखील चौकशीत आहेत. मेहुल चोक्सीही या घोटाळ्यात आरोपी आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewire.in/224314/explained-punjab-national-banks-1-8-billion-fraud/|title=Explained: Punjab National Bank's $1.8 Billion Fraud - The Wire|last=Roy|first=Somesh Jha, Namrata Acharya and Anup|website=thewire.in|language=en-GB|access-date=15 February 2018}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/nirav-modi-fraud-case-bjp-comes-under-attack-from-opposition-parties/articleshow/62929543.cms|title=Nirav Modi fraud case: BJP comes under attack from opposition parties|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=15 February 2018}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Iyer|first=Sriram|url=https://qz.com/1208133/punjab-national-bank-fraud-nirav-modi-accused-of-swindling-1-8-billion-was-with-narendra-modi-at-davos-just-weeks-ago/|title=Nirav Modi, accused of swindling $1.8 billion, was with Narendra Modi at Davos|work=Quartz|language=en-US|access-date=15 February 2018|archive-date=2018-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180215125632/https://qz.com/1208133/punjab-national-bank-fraud-nirav-modi-accused-of-swindling-1-8-billion-was-with-narendra-modi-at-davos-just-weeks-ago/|url-status=dead}}</ref> === २०१९ === * कारवी घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/karvy-scam-ed-attaches-assets-worth-rs-110-crore-417257|title=Karvy scam: ED attaches assets worth Rs 110 crore|last=Service|first=Tribune News|website=Tribuneindia News Service|language=en|access-date=2022-08-02}}</ref> * पीएमसी बँक घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/punjab-maharashtra-co-operative-bank-pmc-scam-1606111-2019-10-04|title=Lessons from the Punjab & Maharashtra Co-operative Bank scam|last=Arun|first=MG|website=India Today|language=en|access-date=2022-08-02}}</ref> * DHFL घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/money-and-banking/dhfl-accused-of-31000-crore-fraud/article26122764.ece|title=DHFL accused of ₹31,000-crore fraud|date=29 January 2019}}</ref> आणि UPPCL कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी (EPF) घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/rs-4-000-cr-epf-scam-adityanath-govt-removes-uppcl-chairman-alok-kumar-119110801852_1.html|title=Rs 4,000-cr EPF scam: Adityanath govt removes UPPCL chairman Alok Kumar|date=8 November 2019|work=Business Standard India}}</ref> * माजी केंद्रीय मंत्री [[पी. चिदंबरम]] यांच्याविरुद्ध आयएनएक्स मीडिया खटला <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/explained/chidambaram-inx-media-scam-case-explained-karti-5921402/|title=Explained: INX Media case against P Chidambaram, and a timeline of events|date=23 August 2019}}</ref> * IMA पोन्झी योजना <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/news/india/ima-ponzi-scam-ed-attaches-rs-209-cr-assets-under-pmla-summons-k-taka-minister-1561745926894.html|title=IMA ponzi scam: ED attaches ₹209-cr assets under PMLA; summons K'taka minister|date=28 June 2019}}</ref> * डीके शिवकुमार मनी लाँड्रिंग प्रकरण <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/india/report-congress-leader-dk-shivakumar-arrested-2787316|title=Congress leader DK Shivakumar arrested|date=4 September 2019}}</ref> * कॉक्स आणि किंग्ज घोटाळा * IL&FS घोटाळा आणि फसवणूक <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.business-standard.com/about/what-is-il-fs-crisis|title=What is IL&FS Crisis|work=Business Standard India|access-date=2021-06-26}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/banking/finance/banking/ilfs-fraud-whistleblower-sought-to-uncover-it-in-2017-but-top-brass-covered-it-up/articleshow/69711422.cms?from=mdr|title=IL&FS fraud: Whistleblower sought to uncover it in 2017, but top-brass covered it up|work=The Economic Times|access-date=2021-06-26}}</ref> * आम्रपाली आद्य ट्रेडिंग अँड इन्व्हेस्टमेंट्स प्रायव्हेट लिमिटेड आणि इतर ८ द्वारे ग्राहकांच्या निधीचा गैरवापर <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/markets/stock-markets/nse-declares-amrapali-aadya-a-defaulter/article9901824.ece|title=NSE declares Amrapali Aadya a defaulter|date=2017-10-12|website=www.thehindubusinessline.com|language=en|access-date=2022-08-02}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.moneylife.in/article/misuse-of-clients-funds-sebi-slaps-rs29-crore-fine-on-amrapali-aadya-trading-aadya-commodities-7-others/67044.html|title=Misuse of Clients' Funds: SEBI Slaps Rs29 Crore Fine on Amrapali Aadya Trading, Aadya Commodities, 7 Others|website=Moneylife|language=en|access-date=2022-08-02|archive-date=2022-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703211130/https://moneylife.in/article/misuse-of-clients-funds-sebi-slaps-rs29-crore-fine-on-amrapali-aadya-trading-aadya-commodities-7-others/67044.html|url-status=dead}}</ref> * [[Kanva Scandal|कण्व घोटाळा]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/kanva-group-founder-held-on-charges-of-cheating/articleshow/71863293.cms|title=Kanva Group founder held on charges of cheating|date=1 November 2019}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://t.me/kanva_victims|title=Multi Crore Scam}}</ref> == २०२० चे दशक == === २०२० === * केरळ सोन्याची तस्करी घोटाळा : 30 जून 2020 रोजी विमानतळावरील सीमाशुल्क अधिकाऱ्यांनी [[दुबई|दुबईहून]] आलेले राजनयिक सामान ताब्यात घेतले जे बेकायदेशीर सोने वाहून नेणारी खेप असल्याचे निष्पन्न झाले. या तस्करीचा केरळ सरकारच्या उच्चपदस्थांशी संबंध असल्याचा आरोप आहे आणि [[राष्ट्रीय तपास संस्था]], [[अंमलबजावणी संचालनालय]] इत्यादी संस्थांकडून त्याची चौकशी सुरू आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/explained/kerala-gold-smuggling-swapna-suresh-6496550/|title=Kerala gold smuggling case explained: Diplomatic cargo, an absconding woman and a consulate under scanner|date=2020-07-13|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> * [[टार्गेट रेटिंग पॉइंट|बनावट टीआरपी घोटाळा]] - ऑक्टोबर 2020 मध्ये, [[मुंबई पोलीस|मुंबई पोलिसांनी]] टीआरपीमध्ये फेरफार केल्याच्या कारणास्तव [[इंडिया टुडे (नियतकालिक)|इंडिया टुडे]], न्यूझ नेशन, रिपब्लिक टीव्ही आणि अनेक [[मराठी भाषा|मराठी]] चॅनेलविरुद्ध आरोपपत्र दाखल केले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/latest/979320/fake-trp-scam-mumbai-polices-crime-unit-files-charge-sheet|title=Fake TRP scam: Mumbai Police's crime unit files charge sheet|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2020-12-08}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://newsable.asianetnews.com/top-stories/trp-scam-probe-ed-finds-key-evidence-against-india-today-vpn-qq7ri6|title=TRP Scam Probe: ED has evidence against India Today, 4 other channels|language=en}}</ref> * रोशनी जमीन घोटाळा - रु. 25,000 कोटींचा घोटाळा यापूर्वी 2013 च्या [[भारताचे नियंत्रक व महालेखापाल|कॅग ऑडिटमध्ये]] ठळकपणे समोर आला होता. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Fayyaz|first=Ahmed Ali|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/roshni-scam-a-tale-of-fullfledged-coverup/article5767623.ece|title=Roshni scam, a tale of full-fledged cover-up|date=2014-03-09|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2020-12-09}}</ref> नोव्हेंबर 2020 मध्ये, सीबीआयने [[जम्मू आणि काश्मीर (केंद्रशासित प्रदेश)|जम्मू आणि काश्मीरमधील]] भूमिहीन लोकांना सरकारी जमीन देणाऱ्या कायद्यांच्या तरतुदींचा गैरवापर करून श्रीमंत आणि सत्तेच्या पदावर असलेल्या लोकांकडून जमीन हडप केल्याच्या प्रकरणांची नोंद केली. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Pandey|first=Devesh K.|url=https://www.thehindu.com/news/national/cbi-registers-two-more-cases-linked-to-25000-cr-roshni-land-scam-in-jk/article33167589.ece|title=CBI registers three more cases linked to ₹25,000-crore Roshni land scam in Jammu & Kashmir|date=2020-11-24|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2020-12-09}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/roshni-land-scam-after-waving-tainted-list-jk-seeks-hc-review-7094531/|title=Roshni land scam: After waving 'tainted list,' J&K seeks HC review|date=2020-12-07|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2020-12-09}}</ref> * [https://t.me/SGRSBSTHV%E2%93%87 गुरू राघवेंद्र बँक घोटाळा] : बेंगळुरू येथील सहकारी बँकेने निरपराध नागरिकांची फसवणूक केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/former-ceo-of-scam-hit-guru-raghavendra-bank-found-dead-in-his-car-6493727/|title=Former CEO of scam-hit Guru Raghavendra bank found dead in his car|date=2020-07-07|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanherald.com/business/business-news/letter-alleges-accounting-fraud-at-sri-guru-raghavendra-bank-934901.html|title=Letter alleges accounting fraud at Sri Guru Raghavendra Bank|date=2021-01-04|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> * सॅन्डलवुड ड्रग स्कँडल: ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात कर्नाटक पोलिसांनी अमली पदार्थांचे सेवन आणि पेडलिंग प्रकरणी कन्नड चित्रपट उद्योगात काम करणाऱ्या असंख्य अभिनेते आणि व्यक्तींना अटक केली आणि त्यांची चौकशी केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/explained/sandalwood-drug-case-all-the-actors-under-the-scanner-6607557/|title=Sandalwood drug scandal, explained: A look at the actors under scanner|date=2021-01-12|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> * तामिळनाडूमध्ये पीएम किसान निधी घोटाळा, जिथे रु. अपात्र लाभार्थ्यांना 110 कोटी रुपये देण्यात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/pm-kisan-scam-in-tamil-nadu-rs-110-crore-siphoned-off/articleshow/78000569.cms|title=PM-Kisan scam in Tamil Nadu: Rs 110 crore siphoned off|last=J|first=Shanmughasundaram|last2=Sivarajah|first2=Padmini|date=September 8, 2020|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> * बेल्ली बेलाकू घोटाळा: [https://dpal.karnataka.gov.in/storage/pdf-files/acts%20alpha%20and%20dept%20wise%20acts/17%20of%202000%20(E).pdf कर्नाटक सौहार्द सहकारी कायद्याचा] गैरवापर करून बंगळुरूमध्ये सुमारे 2000 निष्पाप बळींची फसवणूक करण्यात आली <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.prajavani.net/district/bengaluru-city/bank-fraud-fir-against-former-ceo-777849.html|title=₹ 7.90 ಕೋಟಿ ದುರುಪಯೋಗ; ಮಾಜಿ ಸಿಇಒ ವಿರುದ್ಧ ಎಫ್‌ಐಆರ್|date=2020-11-09|website=Prajavani|language=en|access-date=2022-11-11}}</ref> . कर्नाटक सरकारने एसआयटी, सीआयडी आणि त्याच्या खटल्याचा तपास कर्नाटक पोलिसांकडे सोपवला. [https://dpal.karnataka.gov.in/storage/pdf-files/30%20of%202005%20(E)%20Principal%20Act.pdf आर्थिक आस्थापना कायद्यातील ठेवीदारांच्या हिताच्या संरक्षणाच्या तरतुदीनुसार] सक्षम प्राधिकरणाची स्थापना करण्यात आली होती. प्रथमदर्शनी अहवाल असे दर्शवितात की या घोटाळ्यात एकत्रित सार्वजनिक निधीतून सुमारे 20 कोटींची उधळपट्टी करण्यात आली आहे. [https://t.me/SGRSBSTHV%E2%93%87 गुरू राघवेंद्र बँक घोटाळ्यात] अनेक बेली बेलाकू घोटाळ्याचे गुन्हेगार देखील सहआरोपी आहेत ज्यात गुन्ह्यांमध्ये गुन्हेगारी संबंध असल्याचे दिसून येते. === २०२१ === * वाझेगेट घोटाळा: मार्च 2021 मध्ये, मुकेश अंबानी बॉम्बस्फोट प्रकरणानंतर एनआयएने मुंबई पोलिसांचा तपास हाती घेतल्यानंतर, सचिन वाझे आणि मुंबईचे पोलिस आयुक्त परम बीर सिंग यांनी या संपूर्ण प्रकरणाच्या नियोजनात भूमिका बजावल्याचे नमूद केले. बॉम्ब परमबीर सिंग ज्यांची नंतर बदली झाली त्यांनी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री [[उद्धव ठाकरे]] यांना पत्र लिहिले की राज्याचे गृहमंत्री [[अनिल देशमुख]] यांनी त्यांना दरमहा 110 कोटी रुपये जमा करण्यास सांगितले होते. या पत्रानंतर अनेक ठोस पुरावे मिळाले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/explained/sachin-vaze-ambani-bomb-scare-case-mansukh-hiren-murder-shiv-sena-7227630/|title=Explained: Who is Sachin Vaze, the 'encounter specialist' arrested by NIA in Ambani bomb scare case?|date=2021-03-24|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en}}</ref> * 2021 भरती घोटाळा: ब्रिगेडियर (दक्षता) व्ही के पुरोहित यांच्या तक्रारीवरून, 28 फेब्रुवारी 2021 रोजी बेस हॉस्पिटलमधील तात्पुरत्या नाकारलेल्या अधिकारी उमेदवारांच्या पुनरावलोकन वैद्यकीय परीक्षेच्या मंजुरीसाठी लाच स्वीकारण्यात सेवा कर्मचाऱ्यांच्या कथित सहभागाबद्दल इनपुट प्राप्त झाले होते. नवी दिल्ली [[केंद्रीय अन्वेषण विभाग|सेंट्रल ब्युरो ऑफ इन्व्हेस्टिगेशनने]] एफआयआर नोंदवला. त्यानंतर एजन्सीने देशभरात 30 ठिकाणी शोध घेतला. [[केंद्रीय अन्वेषण विभाग|सीबीआयने]] सशस्त्र दलातील भरतीतील कथित अनियमिततेच्या संदर्भात लेफ्टनंट कर्नल दर्जाच्या पाच अधिकाऱ्यांसह 17 लष्करी अधिकाऱ्यांवर आणि सहा खासगी व्यक्तींवर गुन्हा दाखल केला आहे. लेफ्टनंट कर्नल MVSNA भगवान हा भरती रॅकेटचा मास्टरमाईंड असल्याचा आरोप आहे, सूत्रांनी सांगितले. अनेक खालच्या दर्जाचे लष्करी अधिकारी आणि आरोपी अधिकाऱ्यांच्या नातेवाईकांवरही गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/army-recruitment-scam-cbi-7229938/|title=Recruitment scam: CBI books 17 Army officers including 5 Lt Cols|date=2021-03-16|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en}}</ref> * पेगासस स्नूपिंग स्कँडल : पेगासस प्रोजेक्ट नावाचा आंतरराष्ट्रीय शोध पत्रकारिता उपक्रम ज्यामध्ये मंत्री, विरोधी नेते, राजकीय रणनीतीकार, न्यायाधीश, पत्रकार, प्रशासक आणि कार्यकर्त्यांसह अनेक व्यक्तींवर पेगासस स्पायवेअरचा वापर केल्याचा आरोप करण्यात आला. <ref>{{स्रोत बातमी|last=PTI|first=BS Web Team &|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/pegasus-rahul-gandhi-prashant-kishore-among-those-allegedly-targeted-121071901045_1.html|title=Pegasus: Rahul Gandhi, Prashant Kishor among those allegedly targeted|date=2021-07-19|work=Business Standard India|access-date=2022-01-27}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewire.in/media/pegasus-project-spyware-indian-journalists|title=Snoop List Has 40 Indian Journalists, Forensic Tests Confirm Presence of Pegasus Spyware on Some|website=The Wire|access-date=2022-01-27}}</ref> === २०२२ === * धर्मादाय घोटाळा: 10 फेब्रुवारी 2022 रोजी, [[अंमलबजावणी संचालनालय|अंमलबजावणी संचालनालयाने]] मनी लाँडरिंग कायद्यांतर्गत पत्रकार [[राणा अय्युब]] यांची 1.77 कोटी रुपयांची मालमत्ता जप्त केली. ईडीच्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले की, [[२०१९-२०२० वुहान कोरोना व्हायरसचा उद्रेक|कोविड-19 महामारीच्या]] काळात तिने तीन निधीसाठी जमा केलेली देणगी योग्य कारणांसाठी वापरली गेली नाही. बहुतेक देणगी करपात्र वैयक्तिक उत्पन्न म्हणून घोषित केली गेली आणि वैयक्तिक खर्चासाठी वापरली गेली. देणगीवर प्राप्तिकर भरला होता. * [https://t.me/Sirivaibhava_victims सिरी वैभव घोटाळा] : 18 जून 2022 रोजी [https://souharda.coop/ कर्नाटक राज्य सौहर्दा फेडरल कोऑपरेटिव्हने] गुंतवणुकदारांची फसवणूक केल्याप्रकरणी श्रीवैभव सौहर्दा पट्टिना सहकारी नियामिथाच्या बोर्ड सदस्यांविरुद्ध कर्नाटक राज्य पोलिसांकडे फौजदारी तक्रार दाखल केली आहे. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/cooperative-society-in-the-dock-for-cheating-investors/article65556916.ece|title=Cooperative society in the dock for cheating investors|date=2022-06-23|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2022-11-11}}</ref> प्रथमदर्शनी अहवाल असे सूचित करतात की या घोटाळ्यात सामूहिक सार्वजनिक निधीतून सुमारे 350 <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kannada.asianetnews.com/video/crime/bengaluru-siri-vaibhava-co-operative-society-fraud-2-arrested-hls-rf5wb7|title=2 ಸಾವಿರ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, 350 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವಂಚನೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಸೊಸೈಟಿ ಹಗರಣ ಬಯಲಿಗೆ!|last=lakshmikashyap|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=kn|access-date=2022-11-11}}</ref> कोटी रुपयांची उधळपट्टी करण्यात आली आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/bangalore-news/over-200-crores-unearthed-in-bengaluru-credit-co-operative-society-raid-1653487|title=Over 200 Crores Unearthed In Bengaluru Credit Co-operative Society Raid|website=NDTV.com|access-date=2022-11-11}}</ref> [https://t.me/SGRSBSTHV%E2%93%87 गुरू राघवेंद्र बँक घोटाळ्यात] अनेक सिरी वैभव घोटाळ्याचे गुन्हेगार देखील सहआरोपी आहेत ज्यात गुन्ह्यांमध्ये गुन्हेगारी संबंध असल्याचे दिसून येते. <ref name="complaint">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.raghavendrabank.com/Ashok%20Reddy%20&%20Associates.pdf|title=Complaint against Borrowers: Ashok Reddy & Associates|website=Sri Guru Raghavendra Sahakara Bank Niyamitha|access-date=11 Nov 2022}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.raghavendrabank.com/Ashok%20Reddy%20&%20Associates.pdf "Complaint against Borrowers: Ashok Reddy & Associates"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Sri Guru Raghavendra Sahakara Bank Niyamitha''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 November</span> 2022</span>.</cite></ref> * शालेय सेवा आयोग नोकरी घोटाळा पश्चिम बंगाल: 23 जुलै 2022 रोजी, पार्थ चॅटर्जीला त्याची सहाय्यक अभिनेत्री अर्पिता मुखर्जीसह कथित राज्य शाळा सेवा आयोग (SSC) भरती घोटाळ्याप्रकरणी [[अंमलबजावणी संचालनालय|अंमलबजावणी संचालनालयाने]] त्याच्या निवासस्थानातून अटक केली. छातीत दुखत असल्याच्या तक्रारीनंतर त्यांना एसएसकेएम रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/india/story/enforcement-directorate-ssc-scam-case-live-updates-raids-minister-partha-chatterjee-tmc-bengal-teacher-recruitment-arpita-mukherjee-cbi-1978971-2022-07-23|title=Bengal SSC scam case LIVE Updates: Arrested Bengal minister Partha Chatterjee admitted to state-run SSKM Hospital.|date=2022-07-23|website=India Today|language=en|access-date=2022-07-23}}</ref> नंतर, त्यांना एम्स भुवनेश्वर येथे हलविण्यात आले जेथे डॉक्टरांनी सांगितले की त्यांना जुनाट आजार आहे परंतु त्यांना त्वरित रुग्णालयात दाखल करण्याची आवश्यकता नाही. तो सध्या [[अंमलबजावणी संचालनालय|अंमलबजावणी संचालनालयाच्या]] कोठडीत आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewire.in/law/ed-gets-10-days-custody-of-arrested-wb-minister-partha-chatterjee-associate|title=ED Gets 10 Days' Custody of Arrested WB Minister Partha Chatterjee, Associate|website=The Wire|access-date=2022-07-28}}</ref> 28 जुलै 2022 पर्यंत, [[अंमलबजावणी संचालनालय|अंमलबजावणी संचालनालयाने]] त्याच्या आणि अर्पिता मुखर्जी यांच्याशी संबंधित मालमत्तांमधून ₹49.8 कोटी रोख, ₹5.07 कोटी किमतीचे सोने, ₹56 लाख किमतीचे [[चलन|विदेशी चलन]] आणि कोडेड डायरी जप्त केल्या आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/india/rs-50-crore-cash-rs-5-crore-gold-and-coded-diaries-the-bengal-scam-haul-so-far-and-counting-5639179.html|title=Rs 49.8 Crore Cash, Rs 5 Crore Gold and Coded Diaries: The Bengal Scam Haul So Far. And Counting?|date=2022-07-28|website=News18|language=en|access-date=2022-07-28}}</ref> 28 जुलै रोजी त्यांची प्रभारी कॅबिनेट मंत्रालयातून हकालपट्टी करण्यात आली आणि [[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस|TMC]] मधून त्यांना निलंबित करण्यात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/politics/bengal-ssc-scam-live-updates-partha-chatterjee-arpita-mukherjee-ed-tmc-mithun-bjp-wbssc-mamata-banerjee-livenews-5638663.html|title=Bengal SSC Scam LIVE Updates: Partha Chatterjee Sacked as Minister Over Graft Charges, May be Removed as TMC Gen Secy Too|date=2022-07-28|website=News18|language=en|access-date=2022-07-28}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Singh|first=Shiv Sahay|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/arrested-west-bengal-minister-partha-chatterjee-sacked-from-cabinet/article65693598.ece|title=Partha Chatterjee is out of Bengal Cabinet|date=2022-07-28|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2022-07-29}}</ref> 5 ऑगस्ट 2022 रोजी त्यांना आणि त्यांची सहकारी अर्पिता मुखर्जी यांना तुरुंगात पाठवण्यात आले. [[Annwesha Mukherjee|अन्वेषा मुखर्जी]] नावाची एक महिला आहे जिने स्वतःला पार्थ चॅटर्जीची जवळची सहकारी असल्याचे सांगून अनेक निरपराध लोकांना [[भारतीय रेल्वे]], एसएससी आणि इतर सरकारी नोकऱ्या देण्याचे आश्वासन देऊन फसवले. तिने विविध बहाण्याने भारतभर अनेक लोकांची फसवणूक केली होती आणि विविध घोटाळ्यांमध्ये ती सहभागी होती. तिला अटक करण्यात आली होती पण आता ती जामिनावर आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theprint.in/india/partha-chatterjee-close-aide-arpita-sent-to-jail-till-18-august-in-bengal-school-service-scam/1070800/|title=Partha Chatterjee, close aide Arpita sent to jail till 18 August in Bengal School Service scam|last=PTI|date=2022-08-05|website=ThePrint|language=en-US|access-date=2022-08-22}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील भ्रष्टाचार]] acej94vugvzfud1bcamjskrnw8v3yk4 0 328270 2726010 2691658 2026-10-25T11:51:03Z ~2026-52310-38 187943 /* */ 2726010 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी|मतदारसंघ=[[Parner (Vidhan Sabha constituency)|Parner]]|जन्म_तारीख=|मृत्युदिनांक=|party=Shiv Sena|धर्म=}} '''विजय भास्करराव औटी''' हे शिवसेनेचे नेते आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/shiv-sena-mla-vijay-avti-elected-maharashtra-assembly-deputy-speaker/articleshow/66879361.cms|title=Shiv Sena MLA Vijay Avti elected Maharashtra assembly deputy speaker|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-shiv-sena-sharpens-its-knives-to-take-on-bjp-in-assembly-2034301|title=Shiv Sena sharpens its knives to take on BJP in assembly|date=12 November 2014}}</ref> <ref name="IT-20141103">{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/maharashtra-assembly-poll-results-bjp-shiv-sena-ncp-congress/1/396659.html|title=Results of Maharashtra Assembly polls 2014|work=India Today|access-date=2015-08-13}}</ref> हे [[महाराष्ट्राची तेरावी विधानसभा|महाराष्ट्राच्या तेराव्या विधानसभेचे]] उपसभापती होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/shiv-sena-mla-vijay-avti-elected-maharashtra-assembly-deputy-speaker/articleshow/66879361.cms|title=Shiv Sena MLA Vijay Avti elected Maharashtra assembly deputy speaker &#124; Mumbai News - Times of India}}</ref> हे [[महाराष्ट्राची अकरावी विधानसभा|२००४]], [[महाराष्ट्राची बारावी विधानसभा|२००९]] आणि [[महाराष्ट्राची तेरावी विधानसभा|२०१४]] मध्ये [[पारनेर विधानसभा मतदारसंघ|पारनेर मतदारसंघातून]] [[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र विधानसभेवर]] सलग तीन वेळा निवडून गेले <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.elections.in/maharashtra/assembly-constituencies/parner.html|title=Parner (Maharashtra) Election Results 2014, Current and Previous MLA|website=elections.in}}</ref> औटी हे पारनेरचे माजी आमदार आणि स्वातंत्र्यसैनिक [[भास्करराव औटी]] यांचे पुत्र आहेत. * रवी गायकवाड, आरटीओ ठाणे (कोकण परिक्षेत्र), रस्ता सुरक्षा कक्षाचे प्रमुख, [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्र सरकार]], हे त्यांचे पुतणे आहेत, त्यांची मोठी बहीण पुष्पा गायकवाड यांचा मुलगा आहे. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Joshi|first=Yukti|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/thane-rto-puts-road-safety-in-first-gear/article28431359.ece|title=Thane RTO puts road safety in first gear|date=15 July 2019|work=द हिंदू}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/ravi-gaikwad-man-with-a-mission/articleshow/71846517.cms|title=Ravi Gaikwad: Man with a mission|work=The Economic Times}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.freepressjournal.in/sports/cricket/beyond-22-yards-the-advent-of-rto-chief-ravi-gaikwad|title=Beyond 22 yards: The advent of RTO chief Ravi Gaikwad|access-date=2023-03-26|archive-date=2023-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326165510/https://www.freepressjournal.in/sports/cricket/beyond-22-yards-the-advent-of-rto-chief-ravi-gaikwad|url-status=dead}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पारनेरचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या विधानसभेचे उपाध्यक्ष]] 1ofhkoi784b52ecrdpje0f99l2ljakp 2726011 2726010 2026-10-25T11:51:47Z ~2026-52310-38 187943 /* */ 2726011 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी|मतदारसंघ=[[Parner (Vidhan Sabha constituency)|Parner]]|जन्म_तारीख=|मृत्युदिनांक=|party=Shiv Sena|धर्म=}} '''विजय भास्करराव औटी''' हे शिवसेनेचे नेते आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/shiv-sena-mla-vijay-avti-elected-maharashtra-assembly-deputy-speaker/articleshow/66879361.cms|title=Shiv Sena MLA Vijay Avti elected Maharashtra assembly deputy speaker|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-shiv-sena-sharpens-its-knives-to-take-on-bjp-in-assembly-2034301|title=Shiv Sena sharpens its knives to take on BJP in assembly|date=12 November 2014}}</ref> <ref name="IT-20141103">{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/maharashtra-assembly-poll-results-bjp-shiv-sena-ncp-congress/1/396659.html|title=Results of Maharashtra Assembly polls 2014|work=India Today|access-date=2015-08-13}}</ref> हे [[महाराष्ट्राची तेरावी विधानसभा|महाराष्ट्राच्या तेराव्या विधानसभेचे]] उपसभापती होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/shiv-sena-mla-vijay-avti-elected-maharashtra-assembly-deputy-speaker/articleshow/66879361.cms|title=Shiv Sena MLA Vijay Avti elected Maharashtra assembly deputy speaker &#124; Mumbai News - Times of India}}</ref> हे [[महाराष्ट्राची अकरावी विधानसभा|२००४]], [[महाराष्ट्राची बारावी विधानसभा|२००९]] आणि [[महाराष्ट्राची तेरावी विधानसभा|२०१४]] मध्ये [[पारनेर विधानसभा मतदारसंघ|पारनेर मतदारसंघातून]] [[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र विधानसभेवर]] सलग तीन वेळा निवडून गेले <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.elections.in/maharashtra/assembly-constituencies/parner.html|title=Parner (Maharashtra) Election Results 2014, Current and Previous MLA|website=elections.in}}</ref> औटी हे पारनेरचे माजी आमदार आणि स्वातंत्र्यसैनिक [[भास्करराव औटी]] यांचे पुत्र आहेत. रवी गायकवाड, आरटीओ ठाणे (कोकण परिक्षेत्र), रस्ता सुरक्षा कक्षाचे प्रमुख, [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्र सरकार]] हे त्यांचे भाचे आहेत, त्यांची मोठी बहीण पुष्पा गायकवाड यांचा मुलगा आहे. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Joshi|first=Yukti|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/thane-rto-puts-road-safety-in-first-gear/article28431359.ece|title=Thane RTO puts road safety in first gear|date=15 July 2019|work=द हिंदू}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/ravi-gaikwad-man-with-a-mission/articleshow/71846517.cms|title=Ravi Gaikwad: Man with a mission|work=The Economic Times}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.freepressjournal.in/sports/cricket/beyond-22-yards-the-advent-of-rto-chief-ravi-gaikwad|title=Beyond 22 yards: The advent of RTO chief Ravi Gaikwad|access-date=2023-03-26|archive-date=2023-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326165510/https://www.freepressjournal.in/sports/cricket/beyond-22-yards-the-advent-of-rto-chief-ravi-gaikwad|url-status=dead}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पारनेरचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या विधानसभेचे उपाध्यक्ष]] 8y9i5kj2xe100rcpponw9cwhm7ag9o6 14 340213 2725778 2351620 2026-10-24T17:23:14Z अभय नातू 206 वर्ग 2725778 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:जन्मवर्षानुसार क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००२ मधील जन्म|क्रिकेट खेळाडू]] frjm54i029z9etqje0phm6d8jencv0t 0 345755 2725789 2696976 2026-10-24T20:17:27Z CommonsDelinker 685 मूळ स्रोतातून हे चित्र काढले गेल्यामुळे मराठी विकिपीडियावरुनही ते काढण्यात येत आहे. 2725789 wikitext text/x-wiki [[File:ওরলির_গগনরৈখিক_দৃশ্য.jpg|इवलेसे|297x297अंश| मुंबईचे [[परळ|लोअर परळ]] क्षितिज]] [[File:Mumbaicityskyline.jpeg|इवलेसे|333x333अंश|[[वांद्रे]] येथून दिसणारे [[वरळी]] आणि [[दादर|दादरचे]] क्षितिज]] [[File:BackBay_skyline.jpg|इवलेसे|307x307अंश| बॅक बे ओलांडून मुंबईची क्षितिज]] भारताची व्यावसायिक आणि आर्थिक राजधानी असलेल्या [[मुंबई|मुंबईत]] भारतातील सर्वाधिक गगनचुंबी इमारती आणि उंच इमारती आहेत. [[मुंबई]] शहरात २०० पेक्षा जास्त गगनचुंबी इमारती आणि ४,००० <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.emporis.com/city/102037/mumbai-india|title=Mumbai Skyscrapers|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150615005107/http://www.emporis.com/city/102037/mumbai-india|archive-date=15 June 2015}}</ref> उंच इमारती आधीच बांधल्या गेल्या आहेत. ( गगनचुंबी इमारतीची व्याख्या सतत राहण्यायोग्य उंच इमारती अशी केली जाते. यामध्ये ४० मजले असतात आणि ती अंदाजे १५० पेक्षा उंच असते, आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार.) मुंबईतील पहिल्या गगनचुंबी इमारती १९७० च्या दशकात बांधल्या गेल्या. त्यावेळी उषा किरण आणि मातृ मंदिर इमारती विकसित केल्या गेल्या. त्या सुमारे {{Convert|250|ft|m|abbr=off|order=flip}} आणि प्रत्येकी २५ मजली आहेत. १९९० च्या दशकाच्या मध्यापासून बांधकाम प्रकल्पांनी स्कायलाइन वरच्या दिशेने नेण्यास सुरुवात केली. २००० पासून [[लोअर परळ रेल्वे स्थानक|लोअर परेल]] क्षेत्र विकसित होऊ लागले तेव्हा विकासाच्या गतीमध्ये मोठी गती आली. Palais Royale ही इमारत २०१८ मध्ये संरचनात्मकदृष्ट्या अव्वल ठरली. ३२० मीटर उंचीसह ही इमारत देशातील सर्वात उंच इमारत आहे. == मुंबईतील सर्वात उंच इमारतींची समयरेखा == {| class="sortable wikitable" !Name !Image !Height !Floors !Years as tallest |- |[[राजाबाई क्लॉक टॉवर]] |[[चित्र:Rajabai_Clock_Tower,_Mumbai_(31_August_2008).jpg|137x137अंश]] |{{convert|85|m|ft|0}} |२५ |१८७८–१९६१ |- |[[उषा किरण इमारत]] | |{{convert|80|m|ft|0}} |२५ |१९६१–१९६३<ref>{{cite news|url=http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=8141|title=Usha Kiran, Mumbai - SkyscraperPage.com|website=skyscraperpage.com}}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Mumbai-flat-sold-for-Rs-27-crore/articleshow/2996901.cms|title=Mumbai flat sold for Rs 27 crore|date=30 April 2008|newspaper=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> |- |मातृ मंदिर | |{{convert|86|m|ft|0}} |२५ |१९६३–१९७० |- |[[वर्ल्ड ट्रेड सेंटर (मुंबई)|वर्ल्ड ट्रेड सेंटर, मुंबई]] |[[चित्र:Phiroze_Jeejeebhoy_Towers_Bombay_Stock_Exchange.jpg|विनाचौकट|140x140अंश]] |{{convert|156|m|ft|0}} |३५ |१९७०–२००९ |- |[[प्लॅनेट गोदरेज]] |[[चित्र:Planet_Godrej.jpg|150x150अंश]] |{{convert|181|m|ft|0}} |५१ |२००९–२०१० |- |[[लोढा बेलिसिमो]] | |{{convert|222|m|ft|0}} |५३ |२०१०–२०१० |- |[[द इम्पिरियल, मुंबई|इम्पिरियल टॉवर्स]] |[[चित्र:The_Imperial_Towers_SP.jpg|151x151अंश]] |{{convert|256|m|ft|0}} |६० |२०१०–२०२० |- |[[वर्ल्ड वन]] | |{{convert|280.2|m|ft|0}} |७६ |२०२०–२०२२ |- |[[पॅलेस रॉयल, मुंबई|पॅलेस रॉयल]] |[[चित्र:Palais_royale_worli_mumbai.png|150x150अंश]] |{{convert|320|m|ft|0}} |८८ |२०२२–present |} == मुंबईतील सर्वात उंच इमारतींची यादी == या यादीमध्ये फेब्रुवारी २०२४ पर्यंत किमान १५० मी (४९२ फूट) उभ्या असलेल्या मुंबईतील सर्वात उंच पूर्ण झालेल्या आणि सर्वात उंच इमारतींचा समावेश आहे. यामध्ये स्पायर्स आणि आर्किटेक्चरल तपशीलांचा समावेश आहे परंतु त्यात अँटेना मास्टचा समावेश नाही.{{legend|#ddffdd|त्याकाळी मुंबई आणि भारतातील सर्वात उंच इमारत.|border=solid 1px #AAAAAA}} {| class="wikitable sortable" !क्र !नाव !स्थळ !चित्र !उंची !मजले !वर्षे !प्रकार |- style="background:#dfd;" !१ |[[पॅलेस रॉयल (मुंबई)|पॅलेस रॉयल]] |[[वरळी|वरळी नाका]] |[[चित्र:Palais_royale_worli_mumbai.png|विनाचौकट|237x237अंश]] |{{convert|320|m|ft|0|abbr=}} |८८ |२०१८<ref>{{Cite web|url=https://www.justbaazaar.com/listing/palais-royale-mumbai-tallest-structure-of-india/|title=Palais Royale Mumbai; Tallest Structure of India|date=21 August 2017|work=Justbaazaar.com|access-date=2022-05-14|archive-date=2022-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929184220/https://www.justbaazaar.com/listing/palais-royale-mumbai-tallest-structure-of-india/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ahmedabadbusinesspages.com/palais-royale-worli-tallest-residential-tower-mumbai/|title=Palais Royale in Worli {{!}} Tallest Residential Tower in Mumbai -|date=7 May 2017|website=Ahmedabad Business Pages|access-date=2023-01-15|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228193928/http://www.ahmedabadbusinesspages.com/palais-royale-worli-tallest-residential-tower-mumbai/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/supreme-court-clears-indias-tallest-project-palais-royale/articleshow/71749231.cms|title=Supreme Court clears India's tallest project Palais Royale &#124; Mumbai News - टाइम्स ऑफ इंडिया|date=25 October 2019|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२ |[[लोखंडवाला मिनर्व्हा]] |[[महालक्ष्मी (मुंबई)|महालक्ष्मी]] |[[चित्र:Minerva_Mahalaxmi_cropped.jpg|विनाचौकट|160x160अंश]] |{{convert|301|m|ft|0|abbr=}} |७८ |२०२२<ref name="ReferenceA">{{Ctbuh|id=10431|title=Lokhandwala Minerva}}</ref><ref name="Lokhandwala1">{{cite web|url=http://www.lokhandwalainfrastructure.com/minerva/index.html|title=Official Website|publisher=www.lokhandwalainfrastructure.com|access-date=26 October 2010|archive-date=2010-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20101020151713/http://www.lokhandwalainfrastructure.com/minerva/index.html|url-status=dead}}</ref><ref name="रीडिफ.कॉम">[http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-new-tallest-buildings-in-india/20110805.htm#5 New TALLEST buildings in India! - रीडिफ.कॉम Business]{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. रीडिफ.कॉम (5 August 2011). Retrieved on 6 December 2013.</ref><ref>{{Cite web|url=https://windtechconsult.com/nearing-completion-indias-tallest-skyscraper-lokhandwala-minerva/|title=Nearing completion: India's tallest Skyscraper - Lokhandwala Minerva|date=29 July 2022|website=windtechconsult.com|access-date=2022-12-26|archive-date=2022-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226113813/https://windtechconsult.com/nearing-completion-indias-tallest-skyscraper-lokhandwala-minerva/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.devdiscourse.com/article/business/500724-lokhandwala-ropes-in-shapoorji-pallonji-to-complete-minerva|title=Lokhandwala ropes in Shapoorji Pallonji to complete Minerva|website=devdiscource.com|access-date=2022-12-26}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !३ |पिरामल अरण्य अरव |[[भायखळा]] | |{{convert|282.2|m|ft|0|abbr=}} |८३ |२०२२<ref>{{Ctbuh|id=33921|title=Piramal Aranya Arav}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- style="background:#dfd;" !४ |[[वर्ल्ड वन]] |[[लोअर परळ]] | |{{convert|280.2|m|ft|0|abbr=}} |७६ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=39977|title=World One}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1180737/world-one-mumbai-india|title=world one|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222092643/http://www.emporis.com/buildings/1180737/world-one-mumbai-india|archive-date=22 December 2015}}</ref><ref name="AFP">{{cite news|title=Mumbai plans world's tallest apartment block|date=7 June 2010|agency=AFP}}</ref><ref name="IBNLive">{{cite news|title=World's tallest apartment in Mumbai by 2014 - Videos - India - IBNLive|date=3 February 2010|publisher=Ibnlive.in.com}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !५ |[[World One|वर्ल्ड View]] |[[Parel|लोअर परळ]] | |{{convert|277.6|m|ft|0}} |७३ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=16252|title=World View}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1352033/world-view-mumbai-india|title=world view|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523020319/https://www.emporis.com/buildings/1352033/world-view-mumbai-india|archive-date=23 May 2021}}</ref><ref name="IBNLive" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !६ |Wadhwa २५ दक्षिण A |[[प्रभादेवी]] | |{{convert|270|m|ft|0}} |६५ |२०२१<ref name="okay 24">{{cite news|url=http://m.timesofindia.com/city/mumbai/BMC-okays-24-big-building-projects-along-Mumbais-coast/articleshow/53818536.cms|title=BMC okays 24 big building projects along Mumbai's coast|newspaper=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !७ |[[The Park (residential project)|लोढा Trump टॉवर]] |[[लोअर परळ]] | |{{convert|266.3|m|ft|0|abbr=}} |७९ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=15853|title=Lodha Trump Tower}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1235588/lodha-the-park-1-mumbai-india|title=Lodha Trump Tower|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210155027/https://www.emporis.com/buildings/1235588/lodha-the-park-1-mumbai-india|archive-date=10 December 2019}}</ref><ref name="auto3">{{cite news|url=http://m.hindustantimes.com/india-news/donald-trump-s-india-link-two-luxury-real-estate-projects-in-maharashtra/story-wZqXBICD92dGFOwttjIjBK.html|title=Donald Trump's India link: Two luxury real estate projects in Maharashtra|date=12 August 2016|website=M.hindustantimes.com}}{{मृत दुवा|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !८ |[[The Park (residential project)|लोढा Marquise]] |[[Parel|लोअर परळ]] | |{{convert|266.3|m|ft|0|abbr=}} |७९ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=16058|title=Lodha Marquise}}</ref><ref name="17 style">{{cite news|last=Kamath|first=Raghavendra|url=https://www.business-standard.com/article/companies/selling-a-17-acre-project-in-south-mumbai-lodha-style-113092200504_1.html|title=Selling a 17-acre project in South Mumbai, Lodha style|date=28 September 2013|publisher=[[बिझनेस स्टँडर्ड]]}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !९ |[[The Park (residential project)|लोढा Allura]] |[[Parel|लोअर परळ]] | |{{convert|266.3|m|ft|0|abbr=}} |७९ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=16057|title=Lodha Allura}}</ref><ref name="17 style" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१० |[[The Park (residential project)|लोढा Parkside]] |[[Parel|लोअर परळ]] | |{{convert|266.3|m|ft|0|abbr=}} |७९ |२०२०<ref name="ReferenceB">{{Ctbuh|id=16056|title=Lodha Parkside}}</ref><ref name="lofty">{{cite web|url=https://www.emporis.com/complex/128812/omkar-1973-mumbai-india|title=omkar 1973|website=|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828130528/https://www.emporis.com/complex/128812/omkar-1973-mumbai-india|archive-date=28 August 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !११ |[[The Park (residential project)|लोढा Kiara]] |[[Parel|लोअर परळ]] | |{{convert|266.3|m|ft|0|abbr=}} |७६ |२०२०<ref name="ReferenceB" /><ref name="lofty" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१२ |[[Omkar 1973|Omkar १९७३]] टॉवर A |[[Worli|वरळी]] | |{{convert|267|m|ft|0}} |७३ |२०२०<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1233394/omkar-1973-tower-a-mumbai-india|title=Omkar 1973 Tower A|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190414101845/https://www.emporis.com/buildings/1233394/omkar-1973-tower-a-mumbai-india|archive-date=14 April 2019}}</ref><ref>{{Ctbuh|id=14922|title=Omkar 1973 Tower A}}</ref><ref name="lofty" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१३ |[[Omkar 1973|Omkar १९७३]] टॉवर B |[[Worli|वरळी]] | |{{convert|267|m|ft|0}} |७३ |२०२०<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1233396/omkar-1973-tower-b-mumbai-india|title=Omkar 1973 Tower B|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190414101832/https://www.emporis.com/buildings/1233396/omkar-1973-tower-b-mumbai-india|archive-date=14 April 2019}}</ref><ref>{{Ctbuh|id=14921|title=Omkar 1973 Tower B}}</ref><ref name="lofty" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१४ |[[Nathani Heights]] |[[Mumbai Central|मुंबई सेन्ट्रल]] | |{{convert|262|m}} |७२ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=14465|title=Nathani Heights}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1272217/nathani-heights-mumbai-india|title=Nathani Heights|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523020306/https://www.emporis.com/buildings/1272217/nathani-heights-mumbai-india|archive-date=23 May 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१५ |[[Three Sixty West|Three Sixty पश्चिम]] टॉवर B |[[Worli|वरळी]] | |{{convert|260|m}} |६६ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=532|title=Three Sixty West Tower B}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202616/three-sixty-west-1-mumbai-india|title=Three Sixty West 1|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215190214/https://www.emporis.com/buildings/1202616/three-sixty-west-1-mumbai-india|archive-date=15 December 2021}}</ref> |<span style="color:Green">व्यावसायिक</span> |- !१६ |Rustomjee Crown टॉवर A |[[Prabhadevi|प्रभादेवी]] | |{{convert|260|m}} |६९ |२०२३<ref>{{Ctbuh|id=9955|title=Rustomjee Crown Tower A}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202564/db-orchid-crown-1-mumbai-india|title=DB Crown 1|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307024421/http://www.emporis.com/buildings/1202564/db-orchid-crown-1-mumbai-india|archive-date=7 March 2016}}</ref><ref name="dbrealty2">{{cite web|url=http://www.dbrealty.in/property_detail?id=PIN00081|title=DB Realty: The Next Level of Real Estate in Residential, Commercial, Malls, Office and Retail Spaces|author=D B Realty|publisher=Dbrealty.in|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100525220112/http://dbrealty.in/property_detail?id=PIN00081|archive-date=25 May 2010|access-date=16 July 2010}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१७ |Rustomjee Crown टॉवर B |[[Prabhadevi|प्रभादेवी]] | |{{convert|260|m}} |६९ |२०२३<ref>{{Ctbuh|id=9956|title=Rustomjee Crown Tower B}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202565/db-orchid-crown-2-mumbai-india|title=DB Crown 2|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307052033/http://www.emporis.com/buildings/1202565/db-orchid-crown-2-mumbai-india|archive-date=7 March 2016}}</ref><ref name="dbrealty2" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१८ |[[One Avighna Park|वन Avighna Park]] |[[Parel]] | |{{convert|260|m|ft|0}} |६४ |२०१७<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1188768/one-avighna-park-mumbai-india|title=One Avighna Park - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307022006/http://www.emporis.com/buildings/1188768/one-avighna-park-mumbai-india|archive-date=7 March 2016}}</ref><ref>{{Ctbuh|id=14469|title=One Avighna Park}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- style="background:#dfd;" !१९ |[[The Imperial, Mumbai|Imperial टॉवर २]] |[[Tardeo]] |[[चित्र:The_Imperial_Towers_SP.jpg|विनाचौकट|241x241अंश]] |{{convert|256|m|ft}} |६० |२०१०<ref>{{Ctbuh|id=890|title=The Imperial Tower 2}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- style="background:#dfd;" !२० |[[The Imperial, Mumbai|Imperial टॉवर १]] |[[Tardeo]] |[[चित्र:The_Imperial_Towers_SP.jpg|विनाचौकट|241x241अंश]] |{{convert|256|m|ft}} |६० |२०१०<ref>{{Ctbuh|id=889|title=The Imperial Tower 1}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२१ |[[Three Sixty West|Oberoy Three Sixty पश्चिम]] टॉवर A |[[Worli|वरळी]] | <!--Work by indianspy007,don't change--> |{{convert|255.6|m|ft|0|abbr=}} |५२ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=12350|title=Three Sixty West Tower A}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/three-sixty-west-tower-a/12350|title=oberoy three sixty Oasis 1}}</ref><ref name="monitor signs">{{cite web|url=http://www.projectsmonitor.com/REALEST/oberoi-realty-signs-samsung-ct-for-mumbai-project|title=Projects Monitor :: Oberoi Realty signs Samsung C&T; for Mumbai project|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111011232645/http://projectsmonitor.com/REALEST/oberoi-realty-signs-samsung-ct-for-mumbai-project|archive-date=11 October 2011|access-date=9 January 2017}}</ref> |<span style="color:Green">हॉटेल</span> |- !२२ |Four Seasons Private Residences & Apartment टॉवर १ |[[Worli|वरळी]] | |{{convert|250|m|ft|0}} |५५ |२०२१<ref>{{Ctbuh|id=18836|title=Four Seasons Private Residences}}</ref><ref name="dnaindia priced">{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/money/report-now-own-a-luxurious-branded-apartment-priced-at-rs-30-100-crore-2043214|title=Now, own a luxurious branded apartment priced at Rs 30-100 crore|date=12 December 2014|website=Dnaindia.com}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२३ |Ahuja टॉवर |[[Prabhadevi|प्रभादेवी]] | |{{convert|250|m|ft|0|abbr=}} |५४ |२०१५<ref name="ahuja tower">{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/331853/ahuja-towers-mumbai-india|title=Ahuja Tower|website=emporis.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150702141346/http://www.emporis.com/buildings/331853/ahuja-towers-mumbai-india|archive-date=2 July 2015}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२४ |Ruparel Ariana |[[Sewri|सेवरी]] | |{{convert|250|m|ft|0}} |७४ |२०२१<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1233870/ruparel-ariana-mumbai-india|title=Ruparel Ariana|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203191239/https://www.emporis.com/buildings/1233870/ruparel-ariana-mumbai-india|archive-date=3 February 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२५ |L&T Crescent Bay T ६ |[[Sewri|सेवरी]] | |{{convert|245|m|ft|0}} |६४ |२०१७<ref>{{Ctbuh|id=15343|title=Crescent Bay Tower 6}}</ref><ref name="times plan">{{cite web|url=http://m.timesofindia.com/city/mumbai/Mumbais-biggest-slum-redevelopment-plan-gets-going/articleshow/15428468.cms|title=Mumbai's biggest redevelopment plan gets going &#124; Mumbai News - टाइम्स ऑफ इंडिया|date=10 August 2012|publisher=M.timesofindia.com|access-date=22 April 2018}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२६ |पिरामल Mahalaxami दक्षिण टॉवर |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] | |{{convert|245|m|ft|0}} |६४ |२०२३<ref name="Piramal Mahalaxmi">{{cite web|url=https://www.piramalmahalaxmi.com/tower-1/|title=Piramal Mahalaxmi|access-date=12 April 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२७ |पिरामल Mahalaxami सेन्ट्रल टॉवर |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] | |{{convert|245|m|ft|0}} |६४ |२०२३<ref name="Piramal Mahalaxmi" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२७ |पिरामल Mahalaxami उत्तर टॉवर |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] | |{{convert|245|m|ft|0}} |६४ |२०२३<ref name="Piramal Mahalaxmi" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२८ |Salsette २७ टॉवर १ |[[भायखळा]] | |{{convert|235|m|ft|0|abbr=}} |६५ |२०२३<ref>{{Ctbuh|id=31465|title=Salsette 27 Tower A|access-date=17 February 2023}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२९ |Salsette २७ टॉवर २ |[[भायखळा]] | |{{convert|235|m|ft|0|abbr=}} |६५ |२०२३<ref>{{Ctbuh|id=31466|title=Salsette 27 Tower A|access-date=17 February 2023}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !३० |L&T Crescent Bay T ५ |[[Sewri|सेवरी]] | |{{convert|235|m|ft|0}} |६० |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=15342|title=Crescent Bay Tower 5}}</ref><ref name="times plan" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !३१ |Auris Serenity १ |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|235|m|ft|0}} |६९ |२०१९<ref name="auto">{{cite web|url=https://www.khoslakaghosla.com/auris-serenity/|title=Auris Serenity &#124; Buildings &#124; Malad West|access-date=1 December 2019}}{{मृत दुवा|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":1">{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/complex/3856|title=Auris Serenity Complex -CTBUH - The Skyscraper Center|website=www.skyscrapercenter.com|access-date=8 August 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !३२ |Auris Serenity २ |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|235|m|ft|0}} |६९ |२०१९ <ref name="auto" /><ref name=":1" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !३३ |Auris Serenity ३ |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|235|m|ft|0}} |६९ |२०२१ <ref name="auto" /><ref name=":1" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !३४ |Auris Bliss |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|235|m|ft|0}} |६९ |२०२२<ref>{{Ctbuh|id=33927|title=Auris Bliss|access-date=25 December 2022}}</ref><ref name="auto" /><ref name=":1" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !३५ |Oberoi Commerz ३ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|225|m|ft|0|abbr=}} |५१ |२०२३<ref>{{Cite web|url=https://www.kone.com/en/news-and-insights/releases/kone-wins-order-to-equip-the--commerz-iii--office-tower-in-mumbai-2021-09-09.aspx|title=KONE wins order to equip the 'Commerz III' office tower in Mumbai|website=kone.com|access-date=26 October 2023|archive-date=2024-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240224191227/https://www.kone.com/en/news-and-insights/releases/kone-wins-order-to-equip-the--commerz-iii--office-tower-in-mumbai-2021-09-09.aspx|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:Green">व्यावसायिक</span> |- |- !३६ |Celestia Spaces Wing A |[[Sewri|सेवरी]] | |{{convert|225|m|ft|0}} |५८ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=18356|title=Celestia Spaces Tower A}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1265175/celestia-spaces-mumbai-india|title=Celestia Spaces A|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211031065841/https://www.emporis.com/buildings/1265175/celestia-spaces-mumbai-india|archive-date=31 October 2021}}</ref><ref name="auto6">{{cite web|url=http://www.iiflrealty.com/mumbai/sewri-projects/celestia-spaces-for-sale/433000094727689717|title=IIFL Finance: Gold Loans, Business Loans & Personal Loans, Home Loans in India}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !३७ |Celestia Spaces Wing B |[[Sewri|सेवरी]] | |{{convert|225|m|ft|0}} |५८ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=18357|title=Celestia Spaces Tower B}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1265175/celestia-spaces-mumbai-india|title=Celestia Spaces B|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211031065841/https://www.emporis.com/buildings/1265175/celestia-spaces-mumbai-india|archive-date=31 October 2021}}</ref><ref name="auto6" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !३८ |Island सिटी Centre १ |[[Wadala|वडाळा]] | |{{Convert|223|m|ft|0||abbr=}} |६५ |२०१९<ref>{{Ctbuh|id=27917|title=Island City Center Tower 1}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1235576/two-icc-mumbai-india|title=Two ICC|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213191413/https://www.emporis.com/buildings/1235576/two-icc-mumbai-india|archive-date=13 February 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !३९ |[[World One|वर्ल्ड Crest]] |[[Parel|लोअर परळ]] | |{{convert|223|m|ft|0}} |५७ |२०१७<ref>{{Ctbuh|id=14473|title=World Crest}}</ref><ref>{{cite web|url=http://lite.epaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&pageid=4&sectid=edid=&edlabel=TOIM&mydateHid=12-10-2010&pubname=Times+of+India+-+Mumbai&edname=&articleid=Ad00400&publabel=TOI|title=Times of India Publications|publisher=Lite.epaper.timesofindia.com|access-date=12 October 2010|archive-date=2011-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20111009112754/http://lite.epaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&pageid=4&sectid=edid=&edlabel=TOIM&mydateHid=12-10-2010&pubname=Times+of+India+-+Mumbai&edname=&articleid=Ad00400&publabel=TOI|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- style="background:#dfd;" !४० |[[Lodha Bellissimo|लोढा Bellissimo A & B]] |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] | |{{convert|222|m|ft|0}} |५३ |२०१०<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1185925/lodha-bellissimo-north-wing-mumbai-india|title=Lodha Bellissimo North Wing|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307023718/http://www.emporis.com/buildings/1185925/lodha-bellissimo-north-wing-mumbai-india|archive-date=7 March 2016}}</ref><ref name="auto5">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Flat-buyers-pay-big-bucks-for-scenic-view-only-to-find-it-totally-blocked/articleshow/51861691.cms|title=Flat buyers pay big bucks for scenic view--only to find it totally blocked &#124; Mumbai News - टाइम्स ऑफ इंडिया|date=17 April 2016|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=1 December 2019}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !४१ |[[Lodha Bellissimo|लोढा Bellissimo C]] |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] | |{{convert|222|m|ft|0}} |५३ |२०१२<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/270381/lodha-bellissimo-south-wing-mumbai-india|title=Lodha Bellissimo South Wing|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074846/http://www.emporis.com/buildings/270381/lodha-bellissimo-south-wing-mumbai-india|archive-date=6 March 2016}}</ref><ref name="auto5" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !४२ |L&T Crescent Bay T ४ |[[Sewri|सेवरी]] | |{{convert|222|m|ft|0}} |५६ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=15341|title=Crescent Bay Tower 4}}</ref><ref name="times plan" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !४३ |[[Indiabulls|Indiabulls Sky]] Blu टॉवर A |[[Worli|वरळी]] | |{{convert|220|m|ft|0|abbr=}} |५६ |२०१८<ref>{{Ctbuh|id=23639|title=Indiabulls Sky Blu}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1221094/indiabulls-blu-3-mumbai-india|title=Indiabulls Blu - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826064854/https://www.emporis.com/buildings/1221094/indiabulls-blu-3-mumbai-india|archive-date=26 August 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !४४ |Oberoi Sky सिटी टॉवर A |[[Borivali|बोरीवली]] | |{{convert|220|m|ft|0|abbr=}} |६७ |२०२०<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.oberoirealty.com/residential/sky-city-borivali-east|title=Sky City by Oberoi Realty {{!}} 3 BHK Apartments in Borivali East|website=www.oberoirealty.com|access-date=6 August 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1284097/oberoi-sky-city-1-mumbai-india|title=Oberoi Sky City Tower A|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827063909/https://www.emporis.com/buildings/1284097/oberoi-sky-city-1-mumbai-india|archive-date=27 August 2021}}</ref><ref>{{Ctbuh|id=32418|title=Oberoi Sky City at Borivali Tower A}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !४५ |Oberoi Sky सिटी टॉवर B |[[Borivali|बोरीवली]] | |{{convert|220|m|ft|0|abbr=}} |६७ |२०२०<ref name=":0" /><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1284098/oberoi-sky-city-2-mumbai-india|title=Oberoi Sky City Tower B|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827063859/https://www.emporis.com/buildings/1284098/oberoi-sky-city-2-mumbai-india|archive-date=27 August 2021}}</ref><ref>{{Ctbuh|id=32417|title=Oberoi Sky City at Borivali Tower B}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !४६ |Oberoi Sky सिटी टॉवर C |[[Borivali|बोरीवली]] | |{{convert|220|m|ft|0|abbr=}} |६७ |२०२०<ref name=":0" /><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1284099/oberoi-sky-city-3-mumbai-india|title=Oberoi Sky City Tower C|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827063907/https://www.emporis.com/buildings/1284099/oberoi-sky-city-3-mumbai-india|archive-date=27 August 2021}}</ref><ref>{{Ctbuh|id=32419|title=Oberoi Sky City at Borivali Tower C}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !४७ |Oberoi Sky सिटी टॉवर D |[[Borivali|बोरीवली]] | |{{convert|220|m|ft|0|abbr=}} |६७ |२०२०<ref name=":0" /><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1284100/oberoi-sky-city-4-mumbai-india|title=Oberoi Sky City Tower D|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827063903/https://www.emporis.com/buildings/1284100/oberoi-sky-city-4-mumbai-india|archive-date=27 August 2021}}</ref><ref>{{Ctbuh|id=32420|title=Oberoi Sky City at Borivali Tower D}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !४८ |Oberoi Sky सिटी टॉवर E |[[Borivali|बोरीवली]] | |{{convert|220|m|ft|0|abbr=}} |६७ |२०२०<ref name=":0" /><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1284101/oberoi-sky-city-5-mumbai-india|title=Oberoi Sky City Tower E|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827063905/https://www.emporis.com/buildings/1284101/oberoi-sky-city-5-mumbai-india|archive-date=27 August 2021}}</ref><ref>{{Ctbuh|id=32421|title=Oberoi Sky City at Borivali Tower E}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !४९ |L&T Crescent Bay T ३ |[[Sewri|सेवरी]] | |{{convert|220|m|ft|0|abbr=}} |५६ |२०२१<ref>{{Ctbuh|id=15340|title=Crescent Bay Tower 3|access-date=2023-03-05}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1222850/crescent-bay-5-mumbai-india|title=Crescent Bay Tower 3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107090914/https://www.emporis.com/buildings/1222850/crescent-bay-5-mumbai-india|archive-date=7 November 2019}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !५० |Sky Forest १ |[[लोअर परळ]] | |{{convert|220|m|ft|0|abbr=}} |५२ |२०२१<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1276692/sky-forest-1-mumbai-india|title=Sky Forest 1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026191335/https://www.emporis.com/buildings/1276692/sky-forest-1-mumbai-india|archive-date=26 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !५१ |Sky Forest २ |[[लोअर परळ]] | |{{convert|220|m|ft|0|abbr=}} |५२ |२०२१<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1276693/sky-forest-2-mumbai-india|title=Sky Forest 2|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026191336/https://www.emporis.com/buildings/1276693/sky-forest-2-mumbai-india|archive-date=26 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !५२ |Omkar Alta Monte टॉवर B |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|218|m|ft|0|abbr=}} |६५ |२०१६<ref>{{Ctbuh|id=14467|title=Omkar Alta Monte Tower B|access-date=2023-01-23}}</ref><ref name="Omkar Alta Monte Tower B">{{cite web|url=https://www.emporis.com/complex/127310/omkar-alta-monte-mumbai-india|title=Omkar Alta Monte Tower B|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828123345/https://www.emporis.com/complex/127310/omkar-alta-monte-mumbai-india|archive-date=28 August 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !५३ |लोढा Venezia टॉवर A |[[Parel]] | |{{convert|217|m|ft|0}} |६८ |२०१७<ref>{{Ctbuh|id=14927|title=Lodha Venezia Tower A}}</ref><ref name="Lodha Venezia tower 1">{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1264479/lodha-venezia-1-mumbai-india|title=Lodha venezia 1|website=emporis.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927141441/https://www.emporis.com/buildings/1264479/lodha-venezia-1-mumbai-india|archive-date=27 September 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !५४ |लोढा Venezia टॉवर B |[[Parel]] | |{{convert|217|m|ft|0}} |६८ |२०२१<ref>{{Ctbuh|id=14926|title=Lodha Venezia Tower B}}</ref><ref name="Lodha Venezia tower 2">{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1264478/lodha-venezia-2-mumbai-india|title=Lodha venezia 2|website=emporis.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210726110429/https://www.emporis.com/buildings/1264478/lodha-venezia-2-mumbai-india|archive-date=26 July 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !५५ |Sarova Height |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{convert|214|m|ft|0}} |६१ |२०२३<ref>{{Cite web|url=https://environmentclearance.nic.in/writereaddata/Online/TOR/28_Sep_2017_160151243L8TE2J6QFORM1IA.pdf|title=Sarova Heights|access-date=2024-01-29}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- |- !५६ |पिरामल Aranya Avyan |[[भायखळा]] | |{{convert|212|m|ft|0|abbr=}} |५६ |२०२४<ref>{{Ctbuh|id=33920|title=Piramal Aranya Avyan}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !५७ |Imperial Edge |[[Tardeo]] | |{{convert|210|m|ft|0}} |५० |२०२०<ref>{{Cite news|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=114654|title=The Imperial Edge|work=skyscraperpage.com|access-date=2022-10-09}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !५८ |Raheja Artesia |[[Worli|वरळी]] | |{{convert|210|m|ft|0}} |५८ |२०१९<ref name="Raheja Artesia">{{cite web|url=https://www.krahejacorphomes.com/project/4-bhk-flat-in-worli-south-mumbai|title=Raheja Artesia|date=27 July 2021|website=krahejacorphomes.com}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !५९ |L&T Crescent Bay T २ |[[Sewri|सेवरी]] | |{{convert|207|m|ft|0}} |५२ |२०१७<ref>{{Ctbuh|id=15339|title=Crescent Bay Tower 2|access-date=2023-03-05}}</ref><ref name="times plan" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !६० |Orbit Terraces |[[Parel|लोअर परळ]] | |{{convert|207|m|ft|0}} |६१ |२०२१<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1172124/orbit-terraces-mumbai-india|title=Orbit Terraces|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211025192217/https://www.emporis.com/buildings/1172124/orbit-terraces-mumbai-india|archive-date=25 October 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hdfcred.com/orbit-corporation-limited-orbit-terraces-in-mumbai-p-7716|title=Orbit Terraces - Lower Parel - Orbit Residential Project Mumbai|publisher=Hdfcred.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150513054834/http://www.hdfcred.com/orbit-corporation-limited-orbit-terraces-in-mumbai-p-7716|archive-date=13 May 2015|access-date=3 June 2015}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- |- !६१ |Oberoi Eternia A & B |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|207|m|ft|0}} |६० |२०२२<ref name="eternia enigma">{{Cite news|last=indiainfoline.com|url=http://www.indiainfoline.com/article/news-top-story/oberoi-realty-launches-eternia-and-enigma-twin-developments-at-mulund-115011300112_1.html|title=Oberoi Realty launches Eternia and Enigma twin developments at Mulund|access-date=24 October 2017}}</ref><ref>{{Ctbuh|id=23322|title=Oberoi Eternia Tower 1|access-date=26 December 2022}}</ref><ref name="oberoirealty.com">{{Cite web|url=https://www.oberoirealty.com/eternia-enigma?gclid=Cj0KCQiAwJWdBhCYARIsAJc4idBQyv8e6RErB8okgC5VulO0PHE2HUHWuXRzg8l1gTouMRzLlljx0UQaAuXIEALw_wcB|title=3BHK and 4 BHK flats in Mulund West|website=oberoirealty.com|access-date=2022-12-26}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !६२ |Oberoi Eternia C & D |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|207|m|ft|0}} |६० |२०२२<ref name="eternia enigma" /><ref>{{Ctbuh|id=23323|title=Oberoi Eternia Tower 2|access-date=26 December 2022}}</ref><ref name="oberoirealty.com" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !६३ |Oberoi Enigma A |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|207|m|ft|0}} |६० |२०२२<ref name="eternia enigma" /><ref>{{Ctbuh|id=23324|title=Oberoi Enigma Tower 1|access-date=26 December 2022}}</ref><ref name="oberoirealty.com" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !६४ |Oberoi Enigma B |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|207|m|ft|0}} |६० |२०२२<ref name="eternia enigma" /><ref>{{Ctbuh|id=23325|title=Oberoi Enigma Tower 2|access-date=26 December 2022}}</ref><ref name="oberoirealty.com" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !६५ |SD Epsilon टॉवर A |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{convert|205|m|ft|0}} |६९ |२०२२<ref name="corp launch">{{cite web|url=http://www.indiainfoline.com/article/news-top-story/sd-corp-launches-its-premium-project-towering-69-storeys-in-kandivali-east-116031700452_1.html|title=SD Corp. launches its premium project towering 69 storeys in Kandivali East|website=Indiainfoline.com}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !६६ |SD Epsilon टॉवर B |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{convert|205|m|ft|0}} |६९ |२०२२<ref name="corp launch" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !६७ |Kohinoor Square |[[Dadar|दादर]] |[[चित्र:Kohinoor_tower.JPG|विनाचौकट|254x254अंश]] |{{convert|203|m|ft|0|abbr=}} |५० |२०१३<ref>{{Ctbuh|id=10190|title=Kohinoor Square}}</ref><ref name="kohinoor square">{{cite web|url=https://www.thorntontomasetti.com/project/kohinoor-square-tower|title=Kohinoor square|website=thorntontomasetti.com}}</ref> |<span style="color:Green">व्यावसायिक</span> |- !६८ |लोढा Primero |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] | |{{convert|202|m|ft|0}} |५२ |२०१४<ref>{{cite web|url=http://www.lodhagroup.com/primero/index.php|title=Lodha Primero|publisher=Lodhagroup.com|access-date=16 July 2010|archive-date=2010-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100502015141/http://www.lodhagroup.com/primero/index.php|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !६९ |Kalpataru Avana |[[Parel]] | |{{convert|201|m|ft|0|abbr=}} |५१ |२०१९<ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/kalpataru-avana/22427|title=Kalpataru Avana - CTBUH - The Skyscraper Center}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !७० |L&T Crescent Bay T १ |[[Sewri|सेवरी]] | |{{convert|200|m|ft|0}} |५० |२०१७<ref>{{Ctbuh|id=15338|title=Crescent Bay Tower 1|access-date=10 March 2023}}</ref><ref name="times plan" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !७१ |Marathon Monte दक्षिण Wing A |[[भायखळा]] | |{{convert|200|m|ft|0}} |६० |२०१९ <ref name="monte south" /><ref>{{cite web|url=https://montesouth.in/|title=Monte South - Luxury 2.5 & 3.5 BHK flats in Byculla|website=Monte South|access-date=10 December 2019}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !७२ |Island सिटी Centre २ |[[Wadala|वडाळा]] | |{{Convert|197|m|ft|0||abbr=}} |५९ |२०१९<ref>{{Ctbuh|id=27916|title=Island City Center Tower 2}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1235573/one-icc-mumbai-india|title=Island City Center 2|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213191756/https://www.emporis.com/buildings/1235573/one-icc-mumbai-india|archive-date=13 February 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !७३ |Omkar Alta Monte टॉवर C |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|197|m|ft|0}} |५८ |२०१७<ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/omkar-alta-monte-tower-c/14466|title=Omkar Alta Monte Tower C- CTBUH - the Skyscraper Center}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !७४ |Effiel टॉवर |[[Mazgaon]] | |{{convert|197|m|ft|0}} |५४ |२०२१<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1234645/eiffel-tower-mumbai-india|title=Eiffel Tower|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026192258/https://www.emporis.com/buildings/1234645/eiffel-tower-mumbai-india|archive-date=26 October 2021}}</ref> |<span style="color:Green">व्यावसायिक</span> |- !७५ |Raheja Altimus |[[Worli|वरळी]] | |{{convert|197|m|ft|0|abbr=}} |४५ |२०२२<ref name="live reduce" /> |<span style="color:Green">व्यावसायिक</span> |- !७६ |SD Alpine A |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{Convert|196.5|m|ft|0}} |६२ |२०१९<ref name="emporis_137101">{{cite web|url=https://www.emporis.com/complex/137101/sd-alpine-mumbai-india|title=SD Alpine|publisher=emporis.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824082339/https://www.emporis.com/complex/137101/sd-alpine-mumbai-india|archive-date=24 August 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !७७ |SD Alpine B |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{Convert|196.5|m|ft|0}} |६२ |२०१९<ref name="emporis_137101" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !७८ |Arihant Clan Alishan A |[[Kharghar|खारघर]] | |{{Convert|196.3|m|ft|0}} |५४ |२०२२<ref name="emporis_137101" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !७९ |Arihant Clan Alishan B |[[Kharghar|खारघर]] | |{{Convert|196.3|m|ft|0}} |५४ |२०२२<ref name="emporis_137101" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !८० |Indiabulls Sky |[[Parel|लोअर परळ]] |[[चित्र:Indiabulls_Sky.jpg|विनाचौकट|284x284अंश]] |{{convert|196|m|ft|0}} |४८ |२०१६<ref>{{Cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=97634|title=Indiabulls Sky, Mumbai|work=skyscraperpage.com|access-date=2022-10-30|archive-date=2023-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20231022084705/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=97634|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indiabulls.com/realestate/sky/index.html|title=Official Website|publisher=Indiabulls.com|access-date=23 August 2010|archive-date=2010-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831232458/http://www.indiabulls.com/realestate/sky/index.html|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !८१ |Dosti Ambrosia |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|195|m|ft|0}} |४५ |२०१२<ref>{{cite web|url=https://www.proptiger.com/mumbai/wadala/dosti-group-ambrosia-501289|title=Dosti Ambrosia|publisher=Proptiger.com}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !८२ |[[Lodha Altamount|लोढा Altamount]] |[[Altamount Road]] |[[चित्र:Lodha_Altamount_-_An_epitome_of_luxury.jpg|विनाचौकट|160x160अंश]] |{{convert|195|m|ft|0}} |४३ |२०१८<ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/lodha-altamount/16493|title=Lodha Altamount - CTBUH - the Skyscraper Center}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !८३ |Runwal Bliss T १ |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|195|m|ft|0|abbr=}} |५५ |२०२१<ref name="live reduce" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !८४ |Runwal Bliss T २ |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|195|m|ft|0|abbr=}} |५५ |२०२१<ref name="live reduce" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !८५ |Runwal Bliss T ३ |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|195|m|ft|0|abbr=}} |५५ |२०२१<ref name="live reduce" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !८६ |Runwal Bliss T ४ |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|195|m|ft|0|abbr=}} |५५ |२०२१<ref name="live reduce" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !८७ |Runwal Bliss T ५ |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|195|m|ft|0|abbr=}} |५५ |२०२१<ref name="live reduce" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !८८ |Iora |[[Tardeo]] | |{{convert|195|m|ft|0}} |५० |२०२२<ref>{{Cite web|url=http://iora.in/the-tower/|title=Iora, The Tower|website=Iora.in|access-date=2023-01-05|archive-date=2022-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225024144/http://iora.in/the-tower/|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !८९ |Raheja Vivarea १ |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] |[[चित्र:A_skyscraper_in_Mumbai_from_railway_station.jpg|विनाचौकट|160x160अंश]] |{{convert|193.8|m|ft|0}} |४५ |२०१२ <ref name="skyscrapercenter._182">{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/complex/182|title=Raheja Vivarea Complex|website=CTBUH - The Skyscrapercenter}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !९० |Raheja Vivarea २ |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] |[[चित्र:A_skyscraper_in_Mumbai_from_railway_station.jpg|विनाचौकट|160x160अंश]] |{{convert|193.8|m|ft|0}} |४५ |२०१२<ref name="skyscrapercenter._182" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !९१ |Raheja Vivarea ३ |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] |[[चित्र:A_skyscraper_in_Mumbai_from_railway_station.jpg|विनाचौकट|160x160अंश]] |{{convert|193.8|m|ft|0}} |४५ |२०१२<ref name="skyscrapercenter._182" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !९२ |Raheja Vivarea ४ |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] |[[चित्र:A_skyscraper_in_Mumbai_from_railway_station.jpg|विनाचौकट|160x160अंश]] |{{convert|193.8|m|ft|0}} |४५ |२०१८<ref name="skyscrapercenter._182" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !९३ |Raheja Vivarea ५ |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] | |{{convert|193.8|m|ft|0}} |४५ |२०२०<ref name="skyscrapercenter._182" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !९४ |Ashok टॉवरs D |[[Parel]] | |{{convert|193|m|ft|0}} |४९ |२०१०<ref>{{Ctbuh|id=10554|title=Ashok Towers D}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/261721/ashok-towers-d-mumbai-india|title=Ashok Towers D|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522194654/https://www.emporis.com/buildings/261721/ashok-towers-d-mumbai-india|archive-date=22 May 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !९५ |पिरामल Aranya Avyan |[[भायखळा]] | |{{convert|192.9|m|ft|0|abbr=}} |५२ |२०२२<ref>{{Ctbuh|id=33920|title=Piramal Aranya Avyan}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !९६ |Raymond Ten Wing F |[[Vartak Nagar, Thane|Pokhran Road]] | |{{convert|192.55|m|ft|0}} |५१ |२०२३<ref>{{Cite news|url=https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|title=Raymond Ten Wing E|website=Raymondreality.in|access-date=2023-01-02|archive-date=2022-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20221231094553/https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://raymondtenx.com/#:~:text=It%20is%20one%20of%20the,floor%20height%20of%203.2%20M|title=Raymond Ten Wing E|website=Raymondtenx.com|access-date=2023-01-02}}</ref> |<span style="color:green">हॉटेल</span> |- !९७ |Raymond Ten Wing H |[[Vartak Nagar, Thane|Pokhran Road]] | |{{convert|192.55|m|ft|0}} |५१ |२०२३<ref>{{Cite news|url=https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|title=Raymond Ten Wing E|website=Raymondreality.in|access-date=2023-01-02|archive-date=2022-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20221231094553/https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://raymondtenx.com/#:~:text=It%20is%20one%20of%20the,floor%20height%20of%203.2%20M|title=Raymond Ten Wing E|website=Raymondtenx.com|access-date=2023-01-02}}</ref> |<span style="color:green">हॉटेल</span> |- |- |- !९८ |Raymond Ten Wing I |[[Vartak Nagar, Thane|Pokhran Road]] | |{{convert|192.55|m|ft|0}} |५१ |२०२३<ref>{{Cite news|url=https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|title=Raymond Ten Wing E|website=Raymondreality.in|access-date=2023-01-02|archive-date=2022-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20221231094553/https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://raymondtenx.com/#:~:text=It%20is%20one%20of%20the,floor%20height%20of%203.2%20M|title=Raymond Ten Wing E|website=Raymondtenx.com|access-date=2023-01-02}}</ref> |<span style="color:green">हॉटेल</span> |- !९९ |Ruby Mills टॉवर |[[Dadar|दादर]] | <!--Work by indianspy007,don't change--> |{{convert|191|m|ft|0}} |४० |२०१३<ref>{{Ctbuh|id=12552|title=Ruby Mills Tower}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1175228/ruby-tower-mumbai-india|title=Ruby Mills Tower|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307025903/http://www.emporis.com/buildings/1175228/ruby-tower-mumbai-india|archive-date=7 March 2016}}</ref> |<span style="color:green">व्यावसायिक</span> |- !१०० |Aayala |[[Parel]] | |{{convert|190|m|ft|0}} |५० |२०१८ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१०१ |[[Orchid Enclave|Orchid Enclave १]] |[[Mumbai|मुंबई सेन्ट्रल]] | |{{convert|190|m|ft|0}} |५५ |२०१३<ref>{{Cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=42914https%3A%2F%2Fskyscraperpage.com%2Fcities%2F%3FbuildingID%3D42914|title=Orchid Enclave, Mumbai|work=skyscraperpage.com|access-date=2022-11-12|archive-date=2022-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20221010194521/https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=42914https%3A%2F%2Fskyscraperpage.com%2Fcities%2F%3FbuildingID%3D42914|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/261722/orchid-enclave-mumbai-india|title=Orchid Enclave 1 - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830084501/https://www.emporis.com/buildings/261722/orchid-enclave-mumbai-india|archive-date=30 August 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१०२ |[[Orchid Enclave|Orchid Enclave २]] |[[Mumbai Central|मुंबई सेन्ट्रल]] | |{{convert|190|m|ft|0}} |५५ |२०१३<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/261722/orchid-enclave-mumbai-india|title=Orchid Enclave 2 - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830084501/https://www.emporis.com/buildings/261722/orchid-enclave-mumbai-india|archive-date=30 August 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१०३ |Orchid Woods १ |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|190|m|ft|0}} |५५ |२०१३<ref>{{Ctbuh|id=5249|title=Orchid Woods 1}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/315962/orchid-woods-1-mumbai-india|title=Orchid Woods 1 - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830084457/https://www.emporis.com/buildings/315962/orchid-woods-1-mumbai-india|archive-date=30 August 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१०४ |Orchid Woods २ |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|190|m|ft|0}} |५५ |२०१३<ref>{{Ctbuh|id=5250|title=Orchid Woods 2}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/315964/orchid-woods-2-mumbai-india|title=Orchid Woods 2 - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830084502/https://www.emporis.com/buildings/315964/orchid-woods-2-mumbai-india|archive-date=30 August 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१०५ |Orchid Woods ३ |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|190|m|ft|0}} |५५ |२०१३<ref>{{Ctbuh|id=5251|title=Orchid Woods 3}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/315963/orchid-woods-3-mumbai-india|title=Orchid Woods 3 - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830084459/https://www.emporis.com/buildings/315963/orchid-woods-3-mumbai-india|archive-date=30 August 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१०६ |Oberoi Esquire टॉवर १ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|190|m|ft|0}} |५० |२०१८<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1264458/oberoi-esquire-1-mumbai-india|title=Oberoi Esquire Tower 1 - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020133347/https://www.emporis.com/buildings/1264458/oberoi-esquire-1-mumbai-india|archive-date=20 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१०७ |Oberoi Esquire टॉवर २ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|190|m|ft|0}} |५० |२०१८<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1264459/oberoi-esquire-2-mumbai-india|title=Oberoi Esquire Tower 2 - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021113723/https://www.emporis.com/buildings/1264459/oberoi-esquire-2-mumbai-india|archive-date=21 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१०८ |Oberoi Esquire टॉवर ३ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|190|m|ft|0}} |५० |२०१८<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1264460/oberoi-esquire-3-mumbai-india|title=Oberoi Esquire Tower 3 - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022044957/https://www.emporis.com/buildings/1264460/oberoi-esquire-3-mumbai-india|archive-date=22 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१०९ |Raheja Imperia |[[Parel|लोअर परळ]] | |{{convert|190|m|ft|0}} |६० |२०२२<ref>{{Ctbuh|id=33923|title=Raheja Imperia}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiainfoline.com/article/editorial-interviews-leader-speak/ashish-s-raheja-managing-director-raheja-universal-ltd-116070500226_1.html|title=Ashish S. Raheja, Managing Director, Raheja Universal Ltd|website=www.indiainfoline.com|access-date=10 December 2019}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !११० |Siddha Seabrook |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{convert|190|m|ft|0}} |५७ |२०२३<ref>{{Cite web|url=https://www.rprealtyplus.com/news-views/siddhasejal-group-receive-oc-for-2-slum-rehabilitation-towers-at-kandivali-111186.html|title=Siddha–Sejal Group Receive OC for 2 Slum Rehabilitation Towers at Kandivali|website=rprealtyplus.com|access-date=2023-07-02|archive-date=2023-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230702083631/https://www.rprealtyplus.com/news-views/siddhasejal-group-receive-oc-for-2-slum-rehabilitation-towers-at-kandivali-111186.html|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१११ |Sheth Irene |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|188|m|ft|0}} |५८ |२०२२<ref>{{Cite web|url=https://www.shethcreators.com/irene|title=SHETH CREATORS, IRENE|website=shethcreators.com|access-date=2022-12-25|archive-date=2022-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225033031/https://www.shethcreators.com/irene|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:Green">व्यावसायिक</span> |- !११२ |Indiabulls Vista Blu टॉवर B |[[Worli|वरळी]] | |{{convert|187|m|ft|0|abbr=}} |५१ |२०१८<ref>{{Ctbuh|id=23638|title=Indiabulls Vista Blu}}</ref><ref name=":3">{{cite web|url=https://www.emporis.com/complex/128485/indiabulls-blu-mumbai-india|title=Indiabulls Blu &#124; Buildings|date=|publisher=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826064846/https://www.emporis.com/complex/128485/indiabulls-blu-mumbai-india|archive-date=26 August 2021|accessdate=2022-04-19}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !११३ |Avighna ९ |[[Parel]] | |{{convert|187|m|ft|0|abbr=}} |४५ |२०२० |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !११४ |Adhiraj Samayama A |[[Kharghar|खारघर]] | |{{convert|185|m|ft|0}} |५७ |२०१९ <ref name="Adhiraj Samyama">{{cite web|url=https://www.adhiraj.co.in/on-going-projects/|title=Adhiraj Samyama|publisher=Private}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !११५ |Adhiraj Samayama B |[[Kharghar|खारघर]] | |{{convert|185|m|ft|0}} |५७ |२०१९ <ref name="Adhiraj Samyama" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !११६ |Aquaria Grande टॉवर A |[[Borivali|बोरीवली]] | |{{convert|182|m|ft|0}} |४६ |२०१८<ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/aquaria-grande-tower-a/14485|title=Aquaria Grande Tower A -CTBUH - The Skyscraper Center}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !११७ |Urmi Estate |[[Parel|लोअर परळ]] | |{{convert|182|m|ft|0}} |४५ |२०१४<ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/urmi-estate/15572|title=Urmi Estate -CTBUH - the Skyscraper Center}}</ref> |<span style="color:green">व्यावसायिक</span> |- style="background:#dfd;" !११८ |[[Planet Godrej]] |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] |[[चित्र:Planet_Godrej.jpg|विनाचौकट|241x241अंश]] |{{convert|181|m|ft|0}} |५१ |२००९<ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/planet-godrej/1235|title=Planet Godrej -CTBUH - the Skyscraper Center}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !११९ |Omkar Alta Monte टॉवर A |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|180|m|ft|0}} |५३ |२०१६<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1203122/omkar-alta-monte-1-mumbai-india|title=Omkar Alta Monte Tower A|publisher=Emporis.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027020406/https://www.emporis.com/buildings/1203122/omkar-alta-monte-1-mumbai-india|archive-date=27 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१२० |Sunshine टॉवर |[[Dadar|दादर]] | |{{convert|180|m|ft|0}} |४० |२०११<ref>{{Ctbuh|id=10730|title=Sunshine tower}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1184108/sunshine-tower-mumbai-india|title=Sunshine Tower|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306030111/http://www.emporis.com/buildings/1184108/sunshine-tower-mumbai-india|archive-date=6 March 2016}}</ref> |<span style="color:green">व्यावसायिक</span> |- !१२१ |वन लोढा Place |[[लोअर परळ]] | |{{convert|180|m|ft|0}} |३८ |२०२२<ref>{{Cite web|url=https://www.lodhagroup.in/projects/commercial/commercial-property-in-mumbai/one-lodha-place/about|title=One Lodha Place-India's Finest Offices in Lower Parel|website=lodhagroup.in|access-date=2022-11-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pcf-p.com/projects/one-lodha-place/|title=One Lodha Place Office Tower|website=pcf-p.com|access-date=2022-12-19}}</ref> |<span style="color:green">व्यावसायिक</span> |- !१२२ |Runwal Nirvana |[[Parel]] | |{{convert|180|m|ft|0}} |५५ |२०२३ <ref>{{cite web|url=https://www.runwal.com/nirvana/|title=Nirvana by Runwal Developers|access-date=2024-03-08|archive-date=2024-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229182705/https://www.runwal.com/nirvana/|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१२३ |Lokhandwala Victoria |[[Worli|वरळी]] | |{{convert|175|m|ft|0}} |४५ |२०१६<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/356118/victoria-tower-mumbai-india|title=Lokhandwala Victoria|publisher=Emporis.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918185738/https://www.emporis.com/buildings/356118/victoria-tower-mumbai-india|archive-date=18 September 2021}}</ref> |<span style="color:Blue">निवासी</span> |- !१२४ |[[Antilia Mumbai|Antilia]] |[[Altamount Road]] | |{{convert|174|m|ft|0}} |२७ |२०१०<ref>{{Ctbuh|id=2608|title=Residence Antilia}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/301023/residence-antilia-mumbai-india|title=Residence Antilia|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306075557/http://www.emporis.com/buildings/301023/residence-antilia-mumbai-india|archive-date=6 March 2016}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१२५ |Indiabulls Iris Blu टॉवर C |[[Worli|वरळी]] | |{{convert|172|m|ft|0|abbr=}} |४७ |२०१८<ref>{{Ctbuh|id=23637|title=Indiabulls Iris Blu}}</ref><ref name=":3" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१२६ |लोढा Fiorenza १ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|172|m|ft|0}} |४७ |२०१५<ref name="Mumbai Property Exchange">{{cite web|url=http://www.mumbaipropertyexchange.com/projectdetails/4917-Lodha_Fiorenza-Goregaon_East.aspx|title=Lodha Fiorenza, Goregaon East &#124; Mumbai Property Exchange - India's First Property Exchange|publisher=Mumbai Property Exchange|access-date=28 December 2010|archive-date=2010-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20101208071926/http://www.mumbaipropertyexchange.com/projectdetails/4917-Lodha_Fiorenza-Goregaon_East.aspx|url-status=dead}}</ref><ref name="99sqft.com">{{cite web|url=http://www.99sqft.com/view-properties_LODHA-FIORENZA_888_Residential.html|title=Launch of LODHA FIORENZA at Goregaon East Mumbai LODHA FIORENZA|date=6 November 2007|publisher=99sqft.com|access-date=28 December 2010|archive-date=2011-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110124184952/http://www.99sqft.com/view-properties_LODHA-FIORENZA_888_Residential.html|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१२७ |लोढा Fiorenza २ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|172|m|ft|0}} |४७ |२०१६<ref name="Mumbai Property Exchange" /><ref name="99sqft.com" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१२८ |Vasant Grandeur |[[Borivali|बोरीवली]] | |{{convert|172|m|ft|0}} |४८ |२०१०<ref>{{Ctbuh|id=10721|title=Vasant Grandeur}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.apnacomplex.com/complex/sheth-vasant-grandeur#Overview|title=Sheth Vasant Grandeur Mumbai|work=Apanacomplex.com|access-date=2022-05-26}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- |- !१२९ |Dosti पूर्वern Bay A, B |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|172|m|ft|0}} |५१ |२०२३<ref name=":127">{{Cite web|url=https://www.talibshamsi.com/Eastern-Bay.html#:~:text=This%20172%20m%20tall%20skyscraper,Service%20floor%20%2B%2044%20Residential%20floors|title=Dosti Eastern Bay|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-10-25}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१३० |Dosti पूर्वern Bay C |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|172|m|ft|0}} |५४ |२०२३<ref name=":127" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१३१ |Dosti पूर्वern Bay D, E |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|172|m|ft|0}} |५१ |२०२३<ref name=":127" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१३२ |Continental Heights C |[[भायखळा]] | |{{convert|170.55|m|ft|0}} |५६ |२०२३<ref>{{Cite web|url=https://www.continentalheights.com/about-project.htm|title=Continentgal Heights|website=continentalheights.com|access-date=25 October 2023}}</ref> |<span style="color:green">व्यावसायिक</span> |- !१३३ |RA Residence १ |[[Dadar|दादर]] | |{{convert|170|m|ft|0}} |५० |२०१९<ref>{{Ctbuh|id=14495|title=RA Residence Tower A}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202575/ra-residency-1-mumbai-india|title=RA Residence Tower A|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020133350/https://www.emporis.com/buildings/1202575/ra-residency-1-mumbai-india|archive-date=20 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१३४ |RA Residence २ |[[Dadar|दादर]] | |{{convert|170|m|ft|0}} |५० |२०१९<ref>{{Ctbuh|id=14496|title=RA Residence Tower B}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202576/ra-residency-2-mumbai-india|title=RA Residence Tower B|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022053309/https://www.emporis.com/buildings/1202576/ra-residency-2-mumbai-india|archive-date=22 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१३५ |Oberoi Exquisite टॉवर १ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|170|m|ft|0}} |५० |२०१४<ref>{{Ctbuh|id=19995|title=Oberoi Exquisite Tower 1}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202515/oberoi-exquisite-1-mumbai-india|title=Oberoi Exquisite 1|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220530132406/https://www.emporis.com/buildings/1202515/oberoi-exquisite-1-mumbai-india|archive-date=30 May 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१३६ |Oberoi Exquisite टॉवर २ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|170|m|ft|0}} |५० |२०१४<ref>{{Ctbuh|id=19996|title=Oberoi Exquisite Tower 2}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202516/oberoi-exquisite-2-mumbai-india|title=Oberoi Exquisite 2|website=Emporis}}{{dead link|date=September 2022|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१३७ |Oberoi Exquisite टॉवर ३ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|170|m|ft|0}} |५० |२०१४<ref>{{Ctbuh|id=19997|title=Oberoi Exquisite Tower 3}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202518/oberoi-exquisite-3-mumbai-india|title=Oberoi Exquisite 3|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209154104/https://www.emporis.com/buildings/1202518/oberoi-exquisite-3-mumbai-india|archive-date=9 December 2017}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१३८ |[[Marathon Futurex]] |[[Parel|लोअर परळ]] | |{{convert|170|m|ft|0}} |३८ |२०१७<ref>{{Ctbuh|id=10073|title=Marathon Futurex}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1184097/marathon-futurex-mumbai-india|title=Marathon Futurex|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151018021834/http://www.emporis.com/buildings/1184097/marathon-futurex-mumbai-india|archive-date=18 October 2015}}</ref> |<span style="color:green">व्यावसायिक</span> |- !१३९ |Omkar Alta Monte टॉवर D |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|170|m|ft|0}} |५० |२०२१<ref>{{Ctbuh|id=14468|title=Omkar Alta Monte Tower D}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1203120/omkar-alta-monte-3-mumbai-india|title=Omkar Alta Monte Tower D|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523020341/https://www.emporis.com/buildings/1203120/omkar-alta-monte-3-mumbai-india|archive-date=23 May 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१४० |Sunteck सिटी Avenue ४ टॉवर १ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|170|m|ft|0}} |४८ |२०२३ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१४१ |Sunteck सिटी Avenue ४ टॉवर २ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|170|m|ft|0}} |४८ |२०२३ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- |- !१४२ |Raheja Legend |[[Worli|वरळी]] | |{{convert|167|m}} |४० |२०११<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/262093/raheja-legend-mumbai-india|title=Raheja Legend|publisher=Emporis.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202063616/https://www.emporis.com/buildings/262093/raheja-legend-mumbai-india|archive-date=2 February 2017}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१४३ |Skye ३१ |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|167|m|ft|0}} |४७ |२०२३<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.jllhomes.co.in/apartments-new/mumbai/tattva-mittal-skye-31 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2024-03-08 |archive-date=2024-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224180809/https://www.jllhomes.co.in/apartments-new/mumbai/tattva-mittal-skye-31 |url-status=dead }}</ref> |- !१४४ |Park Mist |[[Dadar|दादर]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |४६ |२०२१<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1552986/park-mist-mumbai-india|title=Park Mist|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615091835/https://www.emporis.com/buildings/1552986/park-mist-mumbai-india|archive-date=15 June 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१४५ |लोढा Elisium |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |४५ |२०१६<ref>{{Ctbuh|id=14104|title=Lodha Elisium}}</ref><ref name="auto1">{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/mumbai-wadalas-new-cuffe-parade-project-hits-height-hurdle-2781409/|title=Mumbai: Wadala's 'New Cuffe Parade' project hits height hurdle|date=3 May 2016|access-date=1 December 2019}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१४६ |लोढा Estrella |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |४५ |२०१६<ref>{{Ctbuh|id=14106|title=Lodha Estrella}}</ref><ref name="auto1" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१४७ |लोढा Dioro |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |४५ |२०१६<ref>{{Ctbuh|id=14107|title=Lodha Dioro}}</ref><ref name="auto1" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१४८ |लोढा Altia |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |४५ |२०१६<ref>{{Ctbuh|id=14105|title=Lodha Altia}}</ref><ref name="auto1" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१४९ |लोढा Enchante |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |४५ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=14103|title=Lodha Enchante}}</ref><ref name="auto1" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१५० |लोढा Evoq |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |४५ |२०१६<ref>{{Ctbuh|id=14108|title=Lodha Evoq}}</ref><ref name="auto1" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१५१ |लोढा Gardenia |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |४५ |२०२०<ref>{{Ctbuh|id=14109|title=Lodha Gardenia}}</ref><ref name="auto1" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१५२ |लोढा Exelus |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |२८<ref>{{Cite web|url=https://www.lodhagroup.in/projects/commercial/property-in-wadala/lodha-excelus-new-cuffe-parade/about|title=Lodha Exelus New Cuffe Parade - Premium Commercial Spaces in NCP|website=lodhagroup.in|access-date=2022-12-22}}</ref> |२०१९<ref>{{Ctbuh|id=14111|title=Lodha Exelus}}</ref><ref name="auto2">{{cite web|url=http://www.indiainfoline.com/article/news-top-story/ajmera-s-project-aeon-in-wadala-113110700760_1.html|title=Ajmera's Project Aeon in Wadala|access-date=1 December 2019}}</ref> |<span style="color:Green">व्यावसायिक</span> |- !१५३ |Adhiraj Samayama C |[[Kharghar|खारघर]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |५१ |२०२१ <ref name="Adhiraj Samyama" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१५४ |Sheth Montana Blissberq |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |४५ |२०२२<ref>{{Cite web|url=https://www.ashwinshethgroup.com/projects/sheth-montana-mulund/|title=Sheth Montana Mulund, Blissberq|website=ashwinshethgroup.com|access-date=2022-12-25|archive-date=2022-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225071319/https://www.ashwinshethgroup.com/projects/sheth-montana-mulund/|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१५५ |Sheth Montana Gina A & B |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |४५ |२०२२<ref>{{Cite web|url=https://www.ashwinshethgroup.com/projects/sheth-montana-mulund/|title=Sheth Montana Mulund, Gina|website=ashwinshethgroup.com|access-date=2022-12-25|archive-date=2022-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225071319/https://www.ashwinshethgroup.com/projects/sheth-montana-mulund/|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१५६ |Sunteck सिटी Avenue १ टॉवर १ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|164.382|m|ft|0}} |४५ |२०१७ <ref name="Sunteck City Tower 1">{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1263915/sunteck-city-1-mumbai-india|title=Sunteck City Tower 1|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209145628/https://www.emporis.com/buildings/1263915/sunteck-city-1-mumbai-india|archive-date=9 December 2017}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१५७ |Sunteck सिटी Avenue १ टॉवर २ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|164.382|m|ft|0}} |४५ |२०१८ <ref name="Sunteck City Tower 2">{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1263914/sunteck-city-2-mumbai-india|title=Sunteck City Tower 2|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718154113/https://www.emporis.com/buildings/1263914/sunteck-city-2-mumbai-india|archive-date=18 July 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१५८ |Sunteck सिटी Avenue १ टॉवर ३ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|164.382|m|ft|0}} |४५ |२०२१ <ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1263916/sunteck-city-3-mumbai-india|title=Sunteck City Tower 3|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718154114/https://www.emporis.com/buildings/1263916/sunteck-city-3-mumbai-india|archive-date=18 July 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१५९ |Sunteck सिटी Avenue २ टॉवर १ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|164.382|m|ft|0}} |४५ |२०२२ <ref name="Sunteck City Tower 1" /><ref name="sunteckindia.com">{{Cite web|url=https://www.sunteckindia.com/sunteck-avenue-1-and-2/|title=2/3 BHK flats in Goregaon West ODC, Residential projects in Goregaon|website=sunteckindia.com|access-date=2022-12-26}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१६० |Sunteck सिटी Avenue २ टॉवर २ |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|164.382|m|ft|0}} |४५ |२०२२ <ref name="Sunteck City Tower 2" /><ref name="sunteckindia.com" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१६१ |Aquaria Grande टॉवर B |[[Borivali|बोरीवली]] | |{{convert|164|m|ft|0}} |४१ |२०१३<ref>{{Ctbuh|id=14486|title=Aquaria Grande Tower B}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१६२ |F Residences |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|165|m|ft|0}} |४४ |२०२२ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१६३ |Runwal Greens १ |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|164|m|ft|0}} |४६ |२०१५<ref>{{Cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=109136|title=Runwal Greens Cedar, Mumbai|website=skyscraperpage.com|access-date=2022-11-29}}</ref><ref name=":2">{{cite web|url=https://runwalgroup.in/greens|title=Runwal Greens by Runwal Group {{!}} 4 BHK Flats for Sale in Mulund West|website=runwalgroup.in|language=en|access-date=23 August 2021|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823170514/https://runwalgroup.in/greens|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१६४ |Runwal Greens २ |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|164|m|ft|0}} |४६ |२०१६<ref>{{Cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=109137|title=Runwal Greens Cypress, Mumbai|website=skyscraperpage.com|access-date=2022-11-29}}</ref><ref name=":2" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१६५ |Springs Mills टॉवर |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|164|m|ft|0}} |४१ |२०२०<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/319978/spring-mills-tower-mumbai-india|title=Spring Mills Tower|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220719162308/https://www.emporis.com/buildings/319978/spring-mills-tower-mumbai-india|archive-date=19 July 2022}}</ref><ref>Mumbai/Wadias-battle-Dadar-tower-residents/articleshow/52561356</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१६६ |Wadhwa Atmosphere ०२ Wing A |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|163|m|ft|0}} |४३ |२०२३<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.rprealtyplus.com/news-views/atmosphere-realty-pvt-ltd-received-oc-for-2-towers-of-atmosphere-o2-112468.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2024-03-08 |archive-date=2023-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103162635/https://www.rprealtyplus.com/news-views/atmosphere-realty-pvt-ltd-received-oc-for-2-towers-of-atmosphere-o2-112468.html |url-status=dead }}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१६७ |Wadhwa Atmosphere ०२ Wing B |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|163|m|ft|0}} |४३ |२०२३<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.rprealtyplus.com/news-views/atmosphere-realty-pvt-ltd-received-oc-for-2-towers-of-atmosphere-o2-112468.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2024-03-08 |archive-date=2023-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103162635/https://www.rprealtyplus.com/news-views/atmosphere-realty-pvt-ltd-received-oc-for-2-towers-of-atmosphere-o2-112468.html |url-status=dead }}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१६८ |Wadhwa Atmosphere ०२ Wing C & D |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|163|m|ft|0}} |४३ |२०२३<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.rprealtyplus.com/news-views/atmosphere-realty-pvt-ltd-received-oc-for-2-towers-of-atmosphere-o2-112468.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2024-03-08 |archive-date=2023-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103162635/https://www.rprealtyplus.com/news-views/atmosphere-realty-pvt-ltd-received-oc-for-2-towers-of-atmosphere-o2-112468.html |url-status=dead }}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१६९ |Imperial Heights A |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|160|m|ft}} |४५ |२०१५<ref>{{Ctbuh|id=12644|title=Imperial Heights Tower A}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1184099/imperial-heights-1-mumbai-india|title=Imperial Heights Tower 1|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603193622/https://www.emporis.com/buildings/1184099/imperial-heights-1-mumbai-india|archive-date=3 June 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१७० |Imperial Heights B |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|160|m|ft}} |४५ |२०१५<ref>{{Ctbuh|id=12645|title=Imperial Heights Tower B}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1184101/imperial-heights-2-mumbai-india|title=Imperial Heights Tower 2|website=Emporis}}{{dead link|date=September 2022|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१७१ |Imperial Heights C |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|160|m|ft}} |४५ |२०१७<ref>{{Ctbuh|id=12646|title=Imperial Heights Tower C}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1184100/imperial-heights-3-mumbai-india|title=Imperial Heights Tower 3|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603194942/https://www.emporis.com/buildings/1184100/imperial-heights-3-mumbai-india|archive-date=3 June 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१७२ |Imperial Heights D |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|160|m|ft}} |४५ |२०१९<ref>{{Ctbuh|id=12647|title=Imperial Heights Tower D}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1184102/imperial-heights-4-mumbai-india|title=Imperial Heights Tower 4|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209145201/https://www.emporis.com/buildings/1184102/imperial-heights-4-mumbai-india|archive-date=9 December 2017}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१७३ |Gauri Excellency A & B |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{convert|160|m|ft|0}} |५० |२०२३ |<span style="color:green">व्यावसायिक</span> |- |- !१७४ |N Rose A |[[Dahisar|दहिसर]] | |{{convert|160|m|ft|0}} |४७ |२०२३ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१७५ |N Rose B |[[Dahisar|दहिसर]] | |{{convert|160|m|ft|0}} |४७ |२०२३ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१७६ |Tabrez टॉवर |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|158|m|ft|0}} |४५ |२००८<ref>{{Ctbuh|id=10731|title=Tabrez Tower}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१७७ |सेन्ट्रल Park |[[Mumbai|मुंबई]] | |{{convert|158|m|ft|0}} |४२ |२००८ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१७८ |Tirumala Habitats |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|158|m|ft|0}} |४२ |२०१७<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1234554/tirumala-habitats-mumbai-india|title=Tirumala Habitats|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009192626/https://www.emporis.com/buildings/1234554/tirumala-habitats-mumbai-india|archive-date=9 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१७९ |RNA Mirage |[[Worli|वरळी]] |[[चित्र:RNA_Mirage.jpg|विनाचौकट|270x270अंश]] |{{convert|158|m|ft|0}} |४१ |२०१०<ref>{{Ctbuh|id=8912|title=RNA Mirage|accessdate=22 September 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१८० |Runwal Greens ३ |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|157|m|ft|0}} |४९ |२०१५<ref>{{Cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=109134|title=Runwal Greens Maple, Mumbai|website=skyscraperpage.com|access-date=2022-12-02}}</ref><ref name=":2" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१८१ |Runwal Greens ४ |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|157|m|ft|0}} |४९ |२०१५<ref>{{Cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=109133|title=Runwal Greens Oakwood, Mumbai|website=skyscraperpage.com|access-date=2022-12-02}}</ref><ref name=":2" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१८२ |Runwal Greens ५ |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|157|m|ft|0}} |४९ |२०१६<ref>{{Cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=109138|title=Runwal Greens Pinewood, Mumbai|website=skyscraperpage.com|access-date=2022-12-07}}</ref><ref name=":2" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१८३ |लोढा Primo |[[Parel]] | |{{convert|157|m|ft|0}} |४३ |२०२१<ref>{{cite web|url=https://maharerait.mahaonline.gov.in/PrintPreview/PrintPreview?q=zaP3mvaKiJE21FHa3h%2bpOzFlP7ThXm7Ei%2b3WDHVXV6rO%2bc3DgAI9kaPW1b9epNVj9gXLZVw%2b0qjOCjNaMYZ5kTdz4H6jmUHeyXqzwMkHnb7BUWUxSuFA9P17k9Na76BFDJGP5vqsuypTK35WOy8sgE9XemovVXamPcNQpmAMuvUWo1eG7Jj%2baw%3d%3d|title=Maharashtra Real Estate Regulatory Authority|access-date=2024-03-08|archive-date=2024-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308122637/https://maharerait.mahaonline.gov.in/PrintPreview/PrintPreview?q=zaP3mvaKiJE21FHa3h%2BpOzFlP7ThXm7Ei%2B3WDHVXV6rO%2Bc3DgAI9kaPW1b9epNVj9gXLZVw%2B0qjOCjNaMYZ5kTdz4H6jmUHeyXqzwMkHnb7BUWUxSuFA9P17k9Na76BFDJGP5vqsuypTK35WOy8sgE9XemovVXamPcNQpmAMuvUWo1eG7Jj%2Baw%3D%3D|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- style="background:#dfd;" !१८४ |[[World Trade Center (Mumbai)|MRVDC (वर्ल्ड Trade Center)]] |[[Cuffe Parade]] |[[चित्र:Phiroze_Jeejeebhoy_Towers_Bombay_Stock_Exchange.jpg|विनाचौकट|216x216अंश]] |{{convert|156|m|ft|0}} |३५ |१९७०<ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/complex/1820|title=World Trade Centre Mumbai}}</ref> |<span style="color:green">व्यावसायिक</span> |- !१८५ |Wadhwa Atmosphere Wing A |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|156|m|ft|0}} |४७ |२०१९<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1260696/wadhwa-atmosphere-1-mumbai-india|title=Wadhwa Atmosphere 1|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022053323/https://www.emporis.com/buildings/1260696/wadhwa-atmosphere-1-mumbai-india|archive-date=22 October 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thewadhwagroup.com/residential/atmosphere-phase-1/|title=Wadhwa Atmosphere Wing A|website=thewadhwagroup.com|access-date=2023-01-09}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१८६ |Wadhwa Atmosphere Wing B |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|156|m|ft|0}} |४७ |२०१९<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1260697/wadhwa-atmosphere-2-mumbai-india|title=Wadhwa Atmosphere 2|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220827195220/https://www.emporis.com/buildings/1260697/wadhwa-atmosphere-2-mumbai-india|archive-date=27 August 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thewadhwagroup.com/residential/atmosphere-phase-1/|title=Wadhwa Atmosphere Wing B|website=thewadhwagroup.com|access-date=2023-01-09}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१८७ |Wadhwa Atmosphere Wing C |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|156|m|ft|0}} |४१ |२०१९<ref>{{Cite web|url=https://www.thewadhwagroup.com/residential/atmosphere-phase-1/|title=Wadhwa Atmosphere Wing C|website=thewadhwagroup.com|access-date=2023-01-09}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१८८ |Platino At Kanakia Levels टॉवर A |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४१ |२०१७ <ref name="mumbaipropertyexchange3" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१८९ |Platino At Kanakia Levels टॉवर B |[[Malad|मालाड]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४१ |२०१७ <ref name="mumbaipropertyexchange3" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१९० |St. Regis मुंबई |[[Parel|लोअर परळ]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४० |२०१२<ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/st-regis-mumbai/11862|title=St Regis}}</ref> |<span style="color:green">हॉटेल</span> |- !१९१ |Runwal Forest T ८ |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४२ |२०१९<ref name="Runwal Forest">{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1281931/runwal-forests-3-mumbai-india|title=Runwal Forest|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009191906/https://www.emporis.com/buildings/1281931/runwal-forests-3-mumbai-india|archive-date=9 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१९२ |Runwal Forest T ९ |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४२ |२०१९<ref name="Runwal Forest" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१९३ |Runwal Forest T १० |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४० |२०१९<ref name="Runwal Forest" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१९४ |Runwal Forest T११ |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४० |२०१९<ref name="Runwal Forest" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१९५ |Suraj Pallette |[[Dadar|दादर]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४० |२०२२<ref>{{Cite web|url=https://palettebysuraj.com/lp/?cstm_ppc_keyword=Suraj%20palette&cstm_ppc_placement=&cstm_ppc_device=m&cstm_ppc_campaign=BrandRSA-2&3BHK&cstm_ppc_channel=GoogleSearch&gclid=CjwKCAiA7vWcBhBUEiwAXieIttI4AO4tu8PS7I6imW3PSLS-Lt6nFOoqWTxclzaW2EZ6Orr3owCeDxoC6toQAvD_BwE|title=Premium Flats at Dadar, 2 & 3 BHK Flats in South Mumbai|website=Pallettebysuraj.com|access-date=2022-12-17|archive-date=2022-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217150435/https://palettebysuraj.com/lp/?cstm_ppc_keyword=Suraj%20palette&cstm_ppc_placement=&cstm_ppc_device=m&cstm_ppc_campaign=BrandRSA-2&3BHK&cstm_ppc_channel=GoogleSearch&gclid=CjwKCAiA7vWcBhBUEiwAXieIttI4AO4tu8PS7I6imW3PSLS-Lt6nFOoqWTxclzaW2EZ6Orr3owCeDxoC6toQAvD_BwE|url-status=dead}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !१९६ |Raymond Ten Wing A |[[Vartak Nagar, Thane|Pokhran Road]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४२ |२०२३<ref>{{Cite news|url=https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|title=Raymond Ten Wing A|website=Raymondreality.in|access-date=2023-01-02|archive-date=2022-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20221231094553/https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://raymondtenx.com/#:~:text=It%20is%20one%20of%20the,floor%20height%20of%203.2%20M|title=Raymond Ten Wing A|website=Raymondtenx.com|access-date=2023-01-02}}</ref> |<span style="color:green">हॉटेल</span> |- !१९७ |Raymond Ten Wing B |[[Vartak Nagar, Thane|Pokhran Road]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४२ |२०२३<ref>{{Cite news|url=https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|title=Raymond Ten Wing B|website=Raymondreality.in|access-date=2023-01-02|archive-date=2022-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20221231094553/https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://raymondtenx.com/#:~:text=It%20is%20one%20of%20the,floor%20height%20of%203.2%20M|title=Raymond Ten Wing B|website=Raymondtenx.com|access-date=2023-01-02}}</ref> |<span style="color:green">हॉटेल</span> |- !१९८ |Raymond Ten Wing C |[[Vartak Nagar, Thane|Pokhran Road]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४२ |२०२३<ref>{{Cite news|url=https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|title=Raymond Ten Wing C|website=Raymondreality.in|access-date=2023-01-02|archive-date=2022-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20221231094553/https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://raymondtenx.com/#:~:text=It%20is%20one%20of%20the,floor%20height%20of%203.2%20M|title=Raymond Ten Wing C|website=Raymondtenx.com|access-date=2023-01-02}}</ref> |<span style="color:green">हॉटेल</span> |- !१९९ |Raymond Ten Wing D |[[Vartak Nagar, Thane|Pokhran Road]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४२ |२०२३<ref>{{Cite news|url=https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|title=Raymond Ten Wing D|website=Raymondreality.in|access-date=2023-01-02|archive-date=2022-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20221231094553/https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://raymondtenx.com/#:~:text=It%20is%20one%20of%20the,floor%20height%20of%203.2%20M|title=Raymond Ten Wing D|website=Raymondtenx.com|access-date=2023-01-02}}</ref> |<span style="color:green">हॉटेल</span> |- !२०० |Raymond Ten Wing E |[[Vartak Nagar, Thane|Pokhran Road]] | |{{convert|155|m|ft|0}} |४२ |२०२३<ref>{{Cite news|url=https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|title=Raymond Ten Wing E|website=Raymondreality.in|access-date=2023-01-02|archive-date=2022-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20221231094553/https://www.raymondrealty.in/projects/ten-x-habitat/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://raymondtenx.com/#:~:text=It%20is%20one%20of%20the,floor%20height%20of%203.2%20M|title=Raymond Ten Wing E|website=Raymondtenx.com|access-date=2023-01-02}}</ref> |<span style="color:green">हॉटेल</span> |- !२०१ |[[Four Seasons Hotel Mumbai|हॉटेल Four Seasons]] |[[Worli|वरळी]] |[[चित्र:The_Four_Seasons,_Mumbai.jpg|विनाचौकट|213x213अंश]] |{{convert|154|m|ft|0}} |४२ |२०१०<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/197681/four-seasons-mumbai-mumbai-india|title=Four Seasons Mumbai - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409223726/http://www.emporis.com/buildings/197681/four-seasons-mumbai-mumbai-india|archive-date=9 April 2015}}</ref> |<span style="color:green">हॉटेल</span> |- |- !२०२ |[[Shreepati Arcade]] |[[Nana Chowk]] |[[चित्र:Bombay12.jpg|विनाचौकट|240x240अंश]] |{{convert|154|m|ft|0}} |४५ |२००२<ref>{{cite web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/shreepati-arcade/3826|title=Shreepati Arcade}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२०३ |Wadhwa W ५४ |[[Matunga]] | |{{convert|153|m|ft|0}} |४४ |२०१७<ref>{{Cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=101744|title=Wadhwa W54, Mumbai|work=skyscraperpage.com|access-date=2022-10-26}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२०४ |Krishvi Heights |[[Girgaum]] | |{{convert|152|m|ft|0}} |४३ |२०१९ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२०५ |Magnum टॉवर A |[[Lalbaug]] | |{{convert|152|m|ft|0}} |४४ |२०१७<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1233496/magnum-towers-1-mumbai-india|title=Magnum Towers 1|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022045050/https://www.emporis.com/buildings/1233496/magnum-towers-1-mumbai-india|archive-date=22 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२०६ |Magnum टॉवर B |[[Lalbaug]] | |{{convert|152|m|ft|0}} |४४ |२०१७<ref>{{Cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=108945|title=Magnum Tower, Mumbai|website=skyscraperpage.com|access-date=2022-11-27}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२०७ |Gangari Elazana |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|151.8|m|ft|0}} |४२ |२०२१ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२०८ |Vasant Polaris |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|151|m|ft|0}} |४० |२००९<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/262089/vasant-polaris-mumbai-india|title=Vasant Polaris - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703142727/http://www.emporis.com/buildings/262089/vasant-polaris-mumbai-india|archive-date=3 July 2015}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२०९ |Rohan Kshitij |[[Girgaum]] | |{{convert|151|m|ft|0}} |४० |२०२२<ref>{{Cite web|url=https://rohanlifescapes.com/kshitij-bhuleshwar.php|title=Premium residential projects in South Mumbai, Kshitij|website=rohanlifescapes.com|access-date=2022-12-19}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२१० |Rohan Aquino |[[Prabhadevi|प्रभादेवी]] | |{{convert|151|m|ft|0}} |३८ |२०२१ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२११ |Le Palazzo |[[Nana Chowk]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४६ |२०१३<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1192249/le-palazzo-mumbai-india|title=Le Palazzo - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021114542/https://www.emporis.com/buildings/1192249/le-palazzo-mumbai-india|archive-date=21 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२१२ |Summer Trinity १ |[[Prabhadevi|प्रभादेवी]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४० |२००९ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२१३ |वन International Centre T४ |[[लोअर परळ]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |३६ |२०२२<ref>{{Cite web|url=http://ada.net.in/site/one-international-centre-t4/|title=One International Centre - T4|website=ada.net.in|access-date=2022-12-25}}</ref> |<span style="color:green">व्यावसायिक</span> |- !२१४ |Summer Trinity २ |[[Prabhadevi|प्रभादेवी]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४० |२००९ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२१५ |Oberoi Skyheights टॉवर १ |[[Lokhandwala Complex|Lokhandwala]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४० |२००९<ref>{{Ctbuh|id=11117|title=Oberoi Skyheights Tower 1}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/175407/oberoi-skyheights-tower-1-mumbai-india|title=Oberoi Skyheights Tower 1|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220221190911/https://www.emporis.com/buildings/175407/oberoi-skyheights-tower-1-mumbai-india|archive-date=21 February 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२१६ |Oberoi Woods टॉवर I |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४० |२००९<ref name="to08">topped out in 2008</ref><ref name="ms">{{cite web|url=http://skyscraperpage.com/cities/?cityID=839|title=Mumbai buildings at|publisher=Skyscraperpage.com|access-date=23 August 2010|archive-date=2010-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100512034616/http://skyscraperpage.com/cities/?cityID=839|url-status=dead}}</ref><ref name="owt">{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/cx/?id=110779|title=Oberoi Woods|date=15 June 2009|publisher=emporis.com|access-date=23 August 2010}}{{dead link|date=September 2022|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२१७ |Oberoi Woods टॉवर II |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४० |२००९<ref name="to08" /><ref name="ms" /><ref name="owt" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२१८ |Oberoi Woods टॉवर III |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४० |२००९<ref name="to08" /><ref name="ms" /><ref name="owt" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२१९ |Chandak Corner Stवन |[[Worli|वरळी]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४१ |२०२२<ref>{{Cite web|url=https://www.chandakgroup.com/cornerstone|title=Cornerstone-Luxury 2 BHK flats for sale in Worli, Mumbai|website=chandakgroup.com|access-date=2022-11-16}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२२० |Ashford Royale १ |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४२ |२०१७ <ref name="auto9">{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202581/ashford-royale-2-mumbai-india|title=Ashford Royale 2, Mumbai &#124; 1202581 &#124; EMPORIS|website=www.emporis.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113144733/https://www.emporis.com/buildings/1202581/ashford-royale-2-mumbai-india|archive-date=13 January 2017|access-date=1 December 2019}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२२१ |Ashford Royale २ |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४२ |२०१७ <ref name="auto9" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२२२ |Ashford Royale ३ |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४२ |२०१९ <ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202582/ashford-royale-3-mumbai-india|title=Ashford Royale 3, Mumbai &#124; 1202582 &#124; EMPORIS|website=www.emporis.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113144642/https://www.emporis.com/buildings/1202582/ashford-royale-3-mumbai-india|archive-date=13 January 2017|access-date=1 December 2019}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२२३ |Runwal Forest T १ |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४० |२०१९<ref name="Runwal Forest" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२२४ |Runwal Forest T २ |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |३८ |२०१९<ref name="Runwal Forest" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२२५ |Runwal Forest T ३ |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |३८ |२०१९<ref name="Runwal Forest" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२२६ |Runwal Forest T ४ |[[Kanjurmarg|कांजूरमार्ग]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |३८ |२०१९<ref name="Runwal Forest" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२२७ |JP DECKS |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४० |२०१६<ref>{{Cite web|url=https://www.iifl.com/|title=IIFL Finance|work=iifl.com|access-date=2022-04-20}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२२८ |Romell Aether |[[Goregaon|गोरेगाव]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४२ |२०२०<ref>{{Cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=109533|title=Romell Aether, Mumbai|website=skyscraperpage.com|access-date=2022-11-25}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1236334/romell-aether-mumbai-india|title=Romell Aether|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220909194107/https://www.emporis.com/buildings/1236334/romell-aether-mumbai-india|archive-date=9 September 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२२९ |Raheja Excelsior |[[Tardeo]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४३ |२०११<ref>{{Cite web|url=https://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=56268|title=Raheja Excelsior, Mumbai|website=skyscraperpage.com|access-date=2022-11-25}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२३० |Vertue टॉवर |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४२ |२०१७ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२३१ |Ajmera Aeon |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |५० |२०१७<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202609/ajmera-aeon-mumbai-india|title=Ajmera Aeon|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020134221/https://www.emporis.com/buildings/1202609/ajmera-aeon-mumbai-india|archive-date=20 October 2021}}</ref><ref name="auto2" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२३२ |Ajmera Treon टॉवर A |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४२ |२०१८ <ref name="auto2" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२३३ |Ajmera Treon टॉवर B |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४२ |२०१८ <ref name="auto2" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२३४ |Ajmera Zeon टॉवर A |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४२ |२०१८<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202610/ajmera-zeon-1-mumbai-india|title=Ajmera Zeon Tower A - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127193521/https://www.emporis.com/buildings/1202610/ajmera-zeon-1-mumbai-india|archive-date=27 November 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२३५ |Ajmera Zeon टॉवर B |[[Wadala|वडाळा]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४२ |२०१८<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1202611/ajmera-zeon-2-mumbai-india|title=Ajmera Zeon Tower B - Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127193523/https://www.emporis.com/buildings/1202611/ajmera-zeon-2-mumbai-india|archive-date=27 November 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२३६ |Acme Oasis A |[[Kandivali|वडाळाvali]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४० |२०१९<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1175029/acme-oasis-1-mumbai-india|title=Acme Oasis A|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220220192703/https://www.emporis.com/buildings/1175029/acme-oasis-1-mumbai-india|archive-date=20 February 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२३७ |Acme Oasis B |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४० |२०१९<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1175030/acme-oasis-2-mumbai-india|title=Acme Oasis B|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220220192704/https://www.emporis.com/buildings/1175030/acme-oasis-2-mumbai-india|archive-date=20 February 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२३८ |Belvedere Court |[[Mahalaxmi, Mumbai|महालक्ष्मी]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४० |२०००<ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/application/?nav=building&id=126016|title=Belvedere Court, Mumbai, India|publisher=Emporis.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604233016/http://www.emporis.com/application/?nav=building&id=126016|archive-date=4 June 2011|access-date=16 July 2010}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२३९ |Sheth Beaumonte wing A |[[Sion, Mumbai|Sion]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |५१ |२०१९<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1290234/sheth-beaumonte-1-mumbai-india|title=Sheth Beaumonte 1|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021114522/https://www.emporis.com/buildings/1290234/sheth-beaumonte-1-mumbai-india|archive-date=21 October 2021}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२४० |Sheth Beaumonte wing B |[[Sion, Mumbai|Sion]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |५१ |२०२२<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1290235/sheth-beaumonte-2-mumbai-india|title=Sheth Beaumonte 2|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819194650/https://www.emporis.com/buildings/1290235/sheth-beaumonte-2-mumbai-india|archive-date=19 August 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२४१ |Turquoise |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४१ |२०२१<ref name="Turquoise">{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1234552/turquoise-mumbai-india|title=Turquoise|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202063632/https://www.emporis.com/buildings/1234552/turquoise-mumbai-india|archive-date=2 February 2017}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२४२ |Amensty |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४१ |२०२१<ref name="Turquoise" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२४३ |Zurquoise |[[Mulund|मुलुंड]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४१ |२०२२<ref name="Turquoise" /> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२४४ |White सिटी कांदिवली टॉवर १ |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४१ |२०२२<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1233457/white-city-kandivali-1-mumbai-india|title=White City Kandivali 1|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220905195328/https://www.emporis.com/buildings/1233457/white-city-kandivali-1-mumbai-india|archive-date=5 September 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२४५ |Rivali Park १ |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४२ |२०१८<ref>{{cite web|url=https://www.emporis.com/buildings/1234772/rivali-park-1-mumbai-india|title=Rivali Park 1|website=Emporis|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220822194830/https://www.emporis.com/buildings/1234772/rivali-park-1-mumbai-india|archive-date=22 August 2022}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२४६ |Lotus Sky Garden |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४२ |२०१९ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२४७ |Kalpataru Immensa H |[[Kolshet]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४३ |२०२१ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२४८ |Kalpataru Immensa G |[[Kolshet]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४३ |२०२१ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२४९ |Ruparel SkyGreens A |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४३ |२०२३<ref>{{Cite web|url=https://ruparel.in/skygreen.html|title=Ruparel Skygreens A|website=Ruparel.in|access-date=24 February 2024}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२५० |Ruparel SkyGreens B |[[Kandivali|कांदिवली]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४३ |२०२३ <ref>{{Cite web|url=https://ruparel.in/skygreen.html|title=Ruparel Skygreens B|website=Ruparel.in|access-date=24 February 2024}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२५१ |DLH The Park |[[Versova, Mumbai|Versova]] | |{{convert|150|m|ft|0}} |४० |२०२२ |<span style="color:blue">निवासी</span> |- !२५२ |Al Sa'adah टॉवर |[[भायखळा]], [[Bhendi Bazaar]] |[[चित्र:Al_Saadah.jpg|विनाचौकट|160x160अंश|The Al Sa'adah Tower, first building of the [[Saifee Burhani Upliftment Trust|SBUT]] redevelopment project in Bhendi Bazaar.]] |{{convert|150|m|ft|0}} |४१ |२०१९<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/variety/snazzing-up-bhendi-bazaar/article23032398.ece|title=Snazzing up Bhendi Bazaar|date=2013-03-07|website=www.thehindubusinessline.com|language=en|access-date=2023-06-13}}</ref> |<span style="color:blue">निवासी</span> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मुंबईमधील इमारती व वास्तू]] ik990mvfennedx9glnd14jpglws1kw4 0 348062 2725901 2725508 2026-10-25T09:30:47Z Vikrantkorde 7381 2725901 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''संपा दास''' या एक भारतीय [[जैवतंत्रज्ञान|जैवतंत्रज्ञ]], [[वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] आणि कृषी जैवतंत्रज्ञान क्षेत्रातील संशोधक आहेत.<ref name=":0">{{cite web |title=Dr. Sampa Das: Adapting Nature's defenses |url=http://allianceforscience.cornell.edu/blog/JoanConrow-Sampa-Das-Adapting-Natures-defenses |publisher=Cornell Alliance for Science |date=1 July 2015 |access-date=4 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312065846/http://allianceforscience.cornell.edu/blog/JoanConrow-Sampa-Das-Adapting-Natures-defenses |archive-date=12 March 2017 |url-status=dead}}</ref><ref name=":1">{{cite web |title=Prof. Sampa Das - Bose Institute, Kolkata |url=http://www.boseinst.ernet.in/dpb/SD.htm |publisher=Bose Institute |access-date=4 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170425074908/http://www.boseinst.ernet.in/dpb/SD.htm |archive-date=25 April 2017 |url-status=dead}}</ref> त्या [[कोलकाता]] येथील [[बोस इन्स्टिट्यूट|बोस संस्थेमध्ये]] (बोस इन्स्टिट्यूट) वनस्पती जीवशास्त्र विभागाच्या वरिष्ठ प्राध्यापिका आणि माजी प्रमुख म्हणून कार्यरत राहिल्या आहेत.<ref name=":0"/><ref name=":1"/> त्या [[भारतीय राष्ट्रीय विज्ञान अकादमी]] (INSA) आणि [[नॅशनल अकॅडमी ऑफ सायन्सेस, इंडिया]] (NASI) या दोन्ही संस्थांच्या फेलो आहेत.<ref name=":1"/> == शिक्षण == संपा दास यांनी बोस इन्स्टिट्यूटमध्ये प्राध्यापक एस. के. सेन यांच्या मार्गदर्शनाखाली संशोधन करून १९८१ मध्ये डॉक्टरेट (पीएच.डी.) पदवी प्राप्त केली.<ref name=":1"/><ref name=":2">{{cite journal |last=Das |first=Sampa |last2=Majumder |first2=Arun Lahiri |title=A Journey From Plant Physiology to Plant Biology |journal=Science and Culture |publisher=Bose Institute |year=2012 |pages=3 |url=http://www.scienceandculture-isna.org/may_june_12/01%20Editorial.pdf}}</ref> त्यांनी स्वित्झर्लंड येथील फ्रेडरिक मिशेर इन्स्टिट्यूटमध्ये पोस्ट-डॉक्टरेट संशोधन पूर्ण केले.<ref name=":0"/> या दरम्यान त्यांनी तांदूळ, मोहरी आणि टोमॅटो या वनस्पतींच्या अनुवांशिक परिवर्तनावर (प्लांट ट्रान्सफॉर्मेशन) विशेष संशोधन केले.<ref name=":0"/><ref name=":4">{{cite web |title=Using Nature's Tools |url=http://www.journalistjoanconrow.com/usings-natures-tools/ |publisher=Journalist Joan Conrow |access-date=4 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312045833/http://www.journalistjoanconrow.com/usings-natures-tools/ |archive-date=12 March 2017 |url-status=dead}}</ref> == कारकीर्द आणि संशोधन == पोस्ट-डॉक्टरेट पूर्ण केल्यानंतर त्या बोस इन्स्टिट्यूटमध्ये प्राध्यापक म्हणून रुजू झाल्या.<ref name=":2"/> त्यांनी आपल्या संशोधनाचा विस्तार वनस्पतींचे कीटक व रोगजंतूंपासून संरक्षण करण्याच्या नैसर्गिक यंत्रणेवर केला। भारतातील प्रथिनांचे प्रमुख स्रोत असलेल्या चणा आणि मूग या कडधान्यांच्या उत्पादकतेमध्ये आणि गुणवत्तेत वाढ करण्यासाठी त्यांनी अनुवांशिक बदल करण्यावर कार्य केले.<ref name=":0"/><ref name=":4"/> त्यांच्या प्रमुख संशोधनात पुढील घटकांचा समावेश आहे: * वनस्पतींमधून कीटकनाशक प्रथिनांचे विलगीकरण, वैशिष्ट्यीकरण आणि विश्लेषण.<ref name=":1"/><ref name=":3">{{cite web |title=Dr. Sampa Das - Bose Institute, Kolkata |url=http://boseinst.ernet.in/sampa/ |publisher=Bose Institute |access-date=4 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161107190910/http://boseinst.ernet.in/sampa/ |archive-date=7 November 2016 |url-status=dead}}</ref> * बीटी टॉक्सिन (Bt toxin) जनुकांचा वापर करून कीटक-प्रतिरोधक ट्रान्सजेनिक तांदूळ, चणा आणि मोहरीच्या प्रजाती विकसित करणे.<ref name=":1"/><ref name=":3"/> * विविध बुरशीजन्य आणि जिवाणू संसर्गादरम्यान वनस्पतींमधील स्वयंप्रतिबंधक यंत्रणेचा अभ्यास.<ref name=":1"/><ref name=":3"/> * मोहरी, चणा आणि तूर पिकांमध्ये प्रभावी वनस्पती पुनरुत्पादन आणि ट्रान्सफॉर्मेशन प्रोटोकॉलची स्थापना.<ref name=":1"/><ref name=":3"/> == पुरस्कार आणि सन्मान == * २००७ – [[भारतीय राष्ट्रीय विज्ञान अकादमी]] (INSA) च्या फेलो म्हणून निवड.<ref name=":1"/> * २००९ – [[नॅशनल अकॅडमी ऑफ सायन्सेस, इंडिया]] (NASI) च्या फेलो म्हणून निवड.<ref name=":1"/> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:दास, संपा}} [[वर्ग:भारतीय महिला जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील महिला शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय विज्ञान अकादमीचे फेलो]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 8vgywsbh589eendnjqm1yyztut7ovvd 2725903 2725901 2026-10-25T09:35:14Z Vikrantkorde 7381 वर्ग टाकले 2725903 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''संपा दास''' या एक भारतीय [[जैवतंत्रज्ञान|जैवतंत्रज्ञ]], [[वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] आणि कृषी जैवतंत्रज्ञान क्षेत्रातील संशोधक आहेत.<ref name=":0">{{cite web |title=Dr. Sampa Das: Adapting Nature's defenses |url=http://allianceforscience.cornell.edu/blog/JoanConrow-Sampa-Das-Adapting-Natures-defenses |publisher=Cornell Alliance for Science |date=1 July 2015 |access-date=4 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312065846/http://allianceforscience.cornell.edu/blog/JoanConrow-Sampa-Das-Adapting-Natures-defenses |archive-date=12 March 2017 |url-status=dead}}</ref><ref name=":1">{{cite web |title=Prof. Sampa Das - Bose Institute, Kolkata |url=http://www.boseinst.ernet.in/dpb/SD.htm |publisher=Bose Institute |access-date=4 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170425074908/http://www.boseinst.ernet.in/dpb/SD.htm |archive-date=25 April 2017 |url-status=dead}}</ref> त्या [[कोलकाता]] येथील [[बोस इन्स्टिट्यूट|बोस संस्थेमध्ये]] (बोस इन्स्टिट्यूट) वनस्पती जीवशास्त्र विभागाच्या वरिष्ठ प्राध्यापिका आणि माजी प्रमुख म्हणून कार्यरत राहिल्या आहेत.<ref name=":0"/><ref name=":1"/> त्या [[भारतीय राष्ट्रीय विज्ञान अकादमी]] (INSA) आणि [[नॅशनल अकॅडमी ऑफ सायन्सेस, इंडिया]] (NASI) या दोन्ही संस्थांच्या फेलो आहेत.<ref name=":1"/> == शिक्षण == संपा दास यांनी बोस इन्स्टिट्यूटमध्ये प्राध्यापक एस. के. सेन यांच्या मार्गदर्शनाखाली संशोधन करून १९८१ मध्ये डॉक्टरेट (पीएच.डी.) पदवी प्राप्त केली.<ref name=":1"/><ref name=":2">{{cite journal |last=Das |first=Sampa |last2=Majumder |first2=Arun Lahiri |title=A Journey From Plant Physiology to Plant Biology |journal=Science and Culture |publisher=Bose Institute |year=2012 |pages=3 |url=http://www.scienceandculture-isna.org/may_june_12/01%20Editorial.pdf}}</ref> त्यांनी स्वित्झर्लंड येथील फ्रेडरिक मिशेर इन्स्टिट्यूटमध्ये पोस्ट-डॉक्टरेट संशोधन पूर्ण केले.<ref name=":0"/> या दरम्यान त्यांनी तांदूळ, मोहरी आणि टोमॅटो या वनस्पतींच्या अनुवांशिक परिवर्तनावर (प्लांट ट्रान्सफॉर्मेशन) विशेष संशोधन केले.<ref name=":0"/><ref name=":4">{{cite web |title=Using Nature's Tools |url=http://www.journalistjoanconrow.com/usings-natures-tools/ |publisher=Journalist Joan Conrow |access-date=4 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312045833/http://www.journalistjoanconrow.com/usings-natures-tools/ |archive-date=12 March 2017 |url-status=dead}}</ref> == कारकीर्द आणि संशोधन == पोस्ट-डॉक्टरेट पूर्ण केल्यानंतर त्या बोस इन्स्टिट्यूटमध्ये प्राध्यापक म्हणून रुजू झाल्या.<ref name=":2"/> त्यांनी आपल्या संशोधनाचा विस्तार वनस्पतींचे कीटक व रोगजंतूंपासून संरक्षण करण्याच्या नैसर्गिक यंत्रणेवर केला। भारतातील प्रथिनांचे प्रमुख स्रोत असलेल्या चणा आणि मूग या कडधान्यांच्या उत्पादकतेमध्ये आणि गुणवत्तेत वाढ करण्यासाठी त्यांनी अनुवांशिक बदल करण्यावर कार्य केले.<ref name=":0"/><ref name=":4"/> त्यांच्या प्रमुख संशोधनात पुढील घटकांचा समावेश आहे: * वनस्पतींमधून कीटकनाशक प्रथिनांचे विलगीकरण, वैशिष्ट्यीकरण आणि विश्लेषण.<ref name=":1"/><ref name=":3">{{cite web |title=Dr. Sampa Das - Bose Institute, Kolkata |url=http://boseinst.ernet.in/sampa/ |publisher=Bose Institute |access-date=4 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161107190910/http://boseinst.ernet.in/sampa/ |archive-date=7 November 2016 |url-status=dead}}</ref> * बीटी टॉक्सिन (Bt toxin) जनुकांचा वापर करून कीटक-प्रतिरोधक ट्रान्सजेनिक तांदूळ, चणा आणि मोहरीच्या प्रजाती विकसित करणे.<ref name=":1"/><ref name=":3"/> * विविध बुरशीजन्य आणि जिवाणू संसर्गादरम्यान वनस्पतींमधील स्वयंप्रतिबंधक यंत्रणेचा अभ्यास.<ref name=":1"/><ref name=":3"/> * मोहरी, चणा आणि तूर पिकांमध्ये प्रभावी वनस्पती पुनरुत्पादन आणि ट्रान्सफॉर्मेशन प्रोटोकॉलची स्थापना.<ref name=":1"/><ref name=":3"/> == पुरस्कार आणि सन्मान == * २००७ – [[भारतीय राष्ट्रीय विज्ञान अकादमी]] (INSA) च्या फेलो म्हणून निवड.<ref name=":1"/> * २००९ – [[नॅशनल अकॅडमी ऑफ सायन्सेस, इंडिया]] (NASI) च्या फेलो म्हणून निवड.<ref name=":1"/> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:दास, संपा}} [[वर्ग:भारतीय महिला जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील महिला शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय विज्ञान अकादमीचे फेलो]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:भारतीय जैवतंत्रज्ञ]] [[वर्ग:बंगाली रसायनशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:नॅशनल अकादमी ऑफ सायन्सेस, भारताचे फेलो]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय कृषी तज्ज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय महिला जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:जन्मवर्ष अज्ञात (जिवंत व्यक्ती)]] 3w79b82vrzwpu5xvhup5g8la7l2nw7q 10 351121 2725693 2441752 2026-10-24T14:44:44Z Koolkrazy 1591 2725693 wikitext text/x-wiki {{Navbox | bodystyle = background:#fdfdfd; width:100%; vertical-align:middle; | titlestyle = background:#ccccff; | abovestyle = background:#ddddff; padding-left:1em; padding-right:1em; text-align:center; | belowstyle = background:#ddddff; padding-left:1em; padding-right:1em; text-align:center; | groupstyle = background:#ddddff; padding-left:1em; padding-right:1em; text-align:right;width:10%;font-weight:bold; | liststyle = background:transparent; text-align:left/center; border-left:0px solid gray; | oddstyle = background:transparent; | evenstyle = background:#f7f7f7; | state = {{{state|expanded}}} | name = २०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम | title = {{align|left|[[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|« {{small|मागील हंगाम}}]]}} [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] {{align|right|[[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|{{small|पुढील हंगाम}} »]]}} | group1= चालक अजिंक्यपद. | list1 = {{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] (४५४) • {{flagicon|MON}} [[शार्ल लक्लेर]] (३०८) • {{flagicon|MEX}} [[सर्गिओ पेरेझ]] (३०५) • {{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]] (२७५) • {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]] (२४६) | group2= कारनिर्माते अजिंक्यपद. | list2 = {{flagicon|AUT}} [[रेड बुल रेसिंग]] - [[होंडा आर.बी.पी.टी.]] (७५९) • {{flagicon|ITA}} [[स्कुदेरिआ फेरारी]] (५५४) • {{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]] (५१५) • {{flagicon|FRA}} [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] - [[रेनोल्ट एफ१]] (१७३) • {{flagicon| GBR}} [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] (१५९) | group3 = २०२२च्या शर्यती | list3 =[[२०२२ बहरैन ग्रांप्री|गल्फ एअर बहरैन ग्रांप्री]] • [[२०२२ सौदी अरेबियन ग्रांप्री|एस.टी.सी. सौदी अरेबियन ग्रांप्री]] • [[२०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|हाइनकेन ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] • [[२०२२ एमिलिया रोमाग्ना ग्रांप्री|रोलेक्स ग्रान प्रीमिओ डेल मेड इन इटली इ डेल एमिलिया रोमाग्ना]] • [[२०२२ मायामी ग्रांप्री|क्रिप्टो डॉट कॉम मायामी ग्रांप्री]] • [[२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री|पिरेली ग्रान प्रिमीयो डी इस्पाना]] • [[२०२२ मोनॅको ग्रांप्री|ग्रांप्री डी मोनॅको]] • [[२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबैजान ग्रांप्री]] • [[२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री|ए.ड्ब्ल्यु.एस. ग्रांप्री दु कॅनडा]] • [[२०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री|लेनोव्हो ब्रिटिश ग्रांप्री]] • [[२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|रोलेक्स ग्रोसर प्रिस वॉन ऑस्टेरीच]] • [[२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री|लेनोव्हो ग्रांप्री डी फ्रांस]] • [[२०२२ हंगेरियन ग्रांप्री|अरामको माग्यर नागीदिज]] • [[२०२२ बेल्जियम ग्रांप्री|रोलेक्स बेल्जियम ग्रांप्री]] • [[२०२२ डच ग्रांप्री|हेनेकेन डच ग्रांप्री]] • [[२०२२ इटालियन ग्रांप्री|पिरेली ग्रान प्रीमिओ डीइटालिया]] • <s>[[२०२२ रशियन ग्रांप्री|व्ही.टी.बी. रशियन ग्रांप्री]]</s> • [[२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापूर एरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री]] • [[२०२२ जपानी ग्रांप्री|हॉन्डा जपानी ग्रांप्री]] • [[२०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|आरामको युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] • [[२०२२ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री|ग्रान प्रीमिओ डी ला सियुदाद डी मेक्सिको]] • [[२०२२ साओ पावलो ग्रांप्री|हाइनकेन ग्रान प्रीमिओ डी साओ पाउलो]] • [[२०२२ अबु धाबी ग्रांप्री|एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री]] | group4= [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी|२०२२चे सर्किट]] | list4 = [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] • [[जेद्दा कॉर्निश सर्किट]] • [[आल्बर्ट पार्क सर्किट]] • [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] • [[मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोम]] • [[सर्किट डी बार्सिलोना-काटलुन्या]] • [[सर्किट डी मोनॅको]] • [[बाकु सिटी सर्किट]] • [[सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह]] • [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]] • [[ए१-रिंग]] • [[सर्किट पॉल रिकार्ड]] • [[हंगरोरिंग]] • [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]] • [[सर्किट झॉन्डवुर्ट]] • [[मोंझा सर्किट]] • [[सोची ऑतोद्रोम]] • [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]] • [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]] • [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]] • [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]] • [[इंटरलागोस सर्किट]] • [[यास मरिना सर्किट]] |group5 = [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी|२०२२च्या ग्रांप्री]] |list5 = [[बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]] • [[सौदी अरेबियन ग्रांप्री|सौदी अरेबियन]] • [[ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रेलियन]] • [[एमिलिया रोमाग्ना ग्रांप्री|एमिलिया रोमाग्ना]] • [[मायामी ग्रांप्री|मायामी]] • [[स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]] • [[मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]] • [[अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबैजान]] • [[कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनेडियन]] • [[ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]] • [[ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रियन]] • [[फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]] • [[हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरियन]] • [[बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जियम]] • [[डच ग्रांप्री|डच]] • [[इटालियन ग्रांप्री|इटालियन]] • [[रशियन ग्रांप्री|रशियन]] • [[सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापूर]] • [[जपानी ग्रांप्री|जपानी]] • [[युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|युनायटेड स्टेट्स]] • [[मेक्सिको सिटी ग्रांप्री|मेक्सिको सिटी]] • [[साओ पावलो ग्रांप्री|साओ पावलो]] • [[अबु धाबी ग्रांप्री|अबु धाबी]] }}<noinclude> [[वर्ग:फॉर्म्युला वन मार्गक्रमण साचे]] </noinclude> 2vfrdkrr9e7jlidk50fv4dwkcjz0db0 0 351219 2725718 2725451 2026-10-24T16:14:29Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725718 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = बहरैन | ग्रांप्री = बहरैन | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Bahrain.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ बहरैन ग्रांप्रीसाठी वापरलेल्या बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किटच्या ग्रांप्री मार्गाचा नकाशा | दिनांक = २० मार्च | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ गल्फ एअर बहरैन ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट, साखिर, बहरैन | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ५.४१२ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.३६३ | एकूण_फेऱ्या = ५७ | एकूण_अंतर_किमी = ३०८.२३८ | एकूण_अंतर_मैल = १९१.५३० | हवामान = कोरडे; प्रारंभी हवा २४°से. व सर्किटचे तापमान २७°से. | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = फेरारी | पोल_वेळ = १:३०.५५८ | जलद_चालक = शार्ल लक्लेर | जलद_देश = मोनॅको | जलद_संघ = फेरारी | जलद_वेळ = १:३४.५७० | जलद_फेरी = ५१ | पहिला_चालक = शार्ल लक्लेर | पहिला_देश = मोनॅको | पहिला_संघ = फेरारी | दुसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | दुसरा_देश = स्पेन | दुसरा_संघ = फेरारी | तिसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२१ अबु धाबी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ सौदी अरेबियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ बहरैन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ बहरैन ग्रांप्री }} '''२०२२ बहरैन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ गल्फ एअर बहरैन ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील २२ पैकी पहिली शर्यत होती. २० मार्च २०२२ रोजी साखिर येथील [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]]वर ५७ फेऱ्यांत ती पार पडली. [[फेरारी]]च्या [[शार्ल लक्लेर]]ने पोल स्थानावरून विजय मिळवला, संघसहकारी [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] दुसरा आणि [[मर्सिडीज]]चा [[लुइस हॅमिल्टन]] तिसरा राहिला. लक्लेरने सर्वात वेगवान फेरीही नोंदवून कमाल २६ गुण पटकावले. २०२२ च्या नव्या तांत्रिक नियमांखालील पहिल्याच शर्यतीत फेरारीला दुहेरी विजय मिळाला, तर [[रेड बुल रेसींग]]च्या दोन्ही गाड्या अखेरच्या टप्प्यात बंद पडल्या.<ref name="BH22_race">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन ग्रांप्री : अंतिम अधिकृत शर्यत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_44_-_2022_bahrain_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२० मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_fast">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या सर्वात वेगवान शर्यतफेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_01_brn_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२० मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_f1race">{{स्रोत बातमी|title=लक्लेरच्या विजयासह फेरारीचे पहिले दोन क्रमांक; रेड बुलचे दोन्ही चालक शर्यतीबाहेर|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-leads-1-2-for-ferrari-in-bahrain-gp-as-both-red-bulls-suffer-late.3GyOQOvMIMA8FIH17cXOoT|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२० मार्च २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === ही नव्या हंगामाची उद्घाटन फेरी असल्यामुळे २०२२ सालच्या चालक व कारनिर्माते गुणतालिकेत एकाही स्पर्धकाचे गुण अद्याप नोंदले गेले नव्हते. २०२१ मधील विश्वविजेता [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] पहिल्यांदाच कार क्रमांक १ वापरत होता; गतवर्षीच्या विजेतेपदाच्या चुरशीनंतर फेरारी, मर्सिडीज आणि रेड बुल यांच्या प्रत्यक्ष गतीचा अंदाज घेण्यासाठी ही फेरी महत्त्वाची होती. २०२२ साठी ग्राउंड-इफेक्ट आधारित नवे वायुगतिकीय नियम आणि १८ इंचांचे टायर लागू झाले. पहिल्या शर्यतीचा निकाल हा नवीन नियमसंचाखालील स्पर्धात्मक शक्तिसंतुलनाचा पहिला प्रत्यक्ष मापदंड ठरणार होता.<ref name="BH22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ बहरैन ग्रांप्री : अधिकृत वेळापत्रक आणि शर्यतीची माहिती|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/bahrain|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२० मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_compound">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन ग्रांप्रीसाठी टायर मिश्रणे व संचांचे वाटप|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-bahrain-grand-prix.5nQGRrYUMcq8Y2BQeHBTeK|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१६ मार्च २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]]चा ग्रांप्री मार्ग ५.४१२ किमी लांबीचा असून ५७ फेऱ्यांचे अधिकृत शर्यत अंतर ३०८.२३८ किमी होते. एका फेरीच्या साध्या गुणाकाराऐवजी सुरुवातीच्या व अंतिम रेषेतील फरकामुळे प्रकाशित शर्यत अंतर वेगळे असते. पहिला आणि दुसरा मुक्त सराव शुक्रवार १८ मार्च, तिसरा मुक्त सराव व मुख्य पात्रता फेरी शनिवार १९ मार्च आणि मुख्य शर्यत रविवार २० मार्च रोजी आयोजित करण्यात आली. हा नियमित ग्रांप्री सप्ताह होता; स्प्रिंट शर्यत नव्हती. वेगवान सरळ भागांनंतर तीव्र ब्रेकिंग आणि खडबडीत डांबरी पृष्ठभागामुळे टायर झिजेचे व्यवस्थापन महत्त्वाचे ठरणार होते.<ref name="BH22_event"/><ref name="BH22_common">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किटचा ग्रांप्री मार्गनकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Bahrain.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=१६ मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ बहरैन ग्रांप्री : पिरेलीचे शर्यतीनंतरचे टायर व व्यूहरचना विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-bahrain-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === या स्पर्धेसाठी दहा संघांच्या वीस गाड्या नोंदल्या गेल्या. [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]]ची कोविड-१९ चाचणी सकारात्मक आल्यानंतर [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]]ने त्याच्या जागी राखीव चालक [[निको हल्केनबर्ग]]ला प्रवेश दिला. [[हास]]मध्ये [[निकिता मॅझेपिन]]ऐवजी [[केविन मॅग्नुसेन]] परतला; [[अल्फा रोमियो]]कडून [[झोऊ ग्वान्यू]]चा फॉर्म्युला वन पदार्पणाचा सप्ताह होता. शुक्रवारच्या सत्रांसाठी स्वतंत्र तात्पुरती चालक-बदली नव्हती; अधिकृत प्रवेशयादीतीलच चालक सहभागी झाले.<ref name="BH22_participants">{{स्रोत बातमी|title=व्हेट्टेलच्या जागी हल्केनबर्ग बहरैन ग्रांप्रीमध्ये सहभागी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-vettel-to-be-replaced-by-hulkenberg-for-2022-bahrain-gp-after.5pgESYwenU9KPErL3MfFRz|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१७ मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ बहरैन ग्रांप्री : अधिकृत प्रवेशयादी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_7_-_2022_bahrain_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ मार्च २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पिएर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[निको हल्केनबर्ग]] | २७ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वल्तेरी बोटास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH22_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने या सप्ताहासाठी २०२२ च्या श्रेणीतील कठीणतम तीन मिश्रणे निवडली : सी१, सी२ आणि सी३. १८ इंचाच्या नव्या चाकांमुळे तसेच वाळू आणि तीव्र घर्षणामुळे तापमान नियंत्रण आणि झीज हे मुख्य घटक होते. प्रत्येक चालकासाठी दोन हार्ड, तीन मीडियम व आठ सॉफ्ट संचांची नियत वाटणी होती; २०२२ पासून पहिल्या दहा पात्रताधारकांना मुख्य शर्यत स्वतःच्या पसंतीच्या टायरवर सुरू करण्याची मुभा होती.<ref name="BH22_compound"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड | सी१ | पांढरा | २ |- | मीडियम | सी२ | पिवळा | ३ |- | सॉफ्ट | सी३ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH22_compound"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी दुपारच्या पहिल्या ६० मिनिटांच्या सत्रात [[पिएर गॅस्ली]]ने १:३४.१९३ अशी आघाडीची वेळ नोंदवली. त्याच्यापाठोपाठ लक्लेर व सायेन्स असल्यामुळे फेरारीचा सुरुवातीपासून चांगला वेग दिसला; व्हर्सटॅपन पाचव्या स्थानी राहिला. हॅमिल्टन सातव्या स्थानी होता. बोटासच्या गाडीला अडचण आल्याने त्याच्या नावावर केवळ दोन फेऱ्या आणि एकही अधिकृत वेळ नोंदली गेली नाही; म्हणून निकालातील रिक्त वेळ हे साधे गहाळ आकडे नसून प्रत्यक्ष सत्रस्थितीचे प्रतिबिंब आहे. निको हल्केनबर्गने व्हेट्टेलच्या जागी पहिल्याच सरावात भाग घेतला.<ref name="BH22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन ग्रांप्री : पहिल्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_8_-_2022_bahrain_grand_prix_-_p1_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_participants"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३४.१९३ | २३ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३४.५५७ | २२ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३४.६११ | २३ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३४.६२९ | २३ |- | ५ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३४.७४२ | २२ |- | ६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३४.८१४ | २२ |- | ७ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३४.९४३ | १७ |- | ८ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३५.००० | १४ |- | ९ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३५.०२८ | २० |- | १० | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३५.०५० | २३ |- | ११ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३५.०५३ | २० |- | १२ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३५.१५१ | १५ |- | १३ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३५.६४४ | १५ |- | १४ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३५.८१५ | २३ |- | १५ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३५.९२३ | १७ |- | १६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३६.३०४ | २२ |- | १७ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३६.४०२ | २० |- | १८ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३६.५३६ | २३ |- | १९ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३६.८०४ | २१ |- | २० | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | — | २ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी संध्याकाळच्या, शर्यतीस अधिक अनुरूप प्रकाश व तापमानातील दुसऱ्या सरावात व्हर्सटॅपन सर्वात वेगवान ठरला. त्याची १:३१.९३६ वेळ लक्लेरपेक्षा फक्त ०.०८७ सेकंद जलद होती; सायेन्स तिसरा आणि रसल चौथा होता. फेरारी व रेड बुलमधील निकटची चुरस स्पष्ट झाली; मॅग्नुसेन दहाव्या स्थानी आणि त्याचा संघसहकारी मिक शुमाकर आठव्या स्थानी आल्याने हासच्या सुधारणेची चिन्हे दिसली. बोटासने सर्वाधिक ३० फेऱ्या पूर्ण करून पहिल्या सरावातील मर्यादित धावण्याची भरपाई केली. मॅकलारेनचे दोन्ही चालक आघाडीपासून तुलनेने दूर होते.<ref name="BH22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन ग्रांप्री : दुसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_01_brn_f1_p2_timing_secondpracticesessionclassification_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ मार्च २०२२}}</ref> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३१.९३६ | २० |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३२.०२३ | २० |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३२.५२० | २२ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३२.५२९ | २५ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३२.८७७ | २४ |- | ६ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३२.९५१ | ३० |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३२.९५८ | २० |- | ८ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३३.०८५ | २४ |- | ९ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३३.१४४ | २३ |- | १० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३३.१८३ | २३ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३३.२८० | २७ |- | १२ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३३.३६० | २५ |- | १३ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३३.६२१ | २४ |- | १४ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३३.७८९ | २६ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३३.९५३ | २७ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.९५८ | २५ |- | १७ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३४.०६१ | २८ |- | १८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३४.१६६ | १२ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३४.४८६ | २८ |- | २० | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३४.७३५ | २२ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी अंतिम सरावात व्हर्सटॅपनने १:३२.५४४ अशी सर्वोत्तम वेळ नोंदवली; लक्लेर फक्त ०.०९६ सेकंदांनी मागे होता. पेरेझ तिसऱ्या स्थानी, रसल चौथ्या आणि सायेन्स पाचव्या स्थानी राहिला. अल्पाइनने या सत्रात सॉफ्ट टायरवरील पात्रता-वेळेला प्राधान्य न दिल्याने अलोन्सो सोळावा व ओकॉन अठरावा राहिले. [[युकी त्सुनोडा]]च्या गाडीतील हायड्रॉलिक अडचणीमुळे त्याला या सत्रात अधिकृत धाव पूर्ण करता आली नाही; म्हणून एफआयएच्या वर्गीकरणात इतर १९ चालक असून त्सुनोडाची स्पर्धात्मक वेळ नाही. या मर्यादेमुळे त्याच्या पात्रता तयारीवर परिणाम झाला.<ref name="BH22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन ग्रांप्री : तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_26_-_2022_bahrain_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१९ मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_fp3_problem">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन पात्रता फेरी : संघांच्या प्रतिक्रिया आणि त्सुनोडाच्या तांत्रिक अडचणी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-qualifying-in-bahrain-2022.7BTm7T9A0BbTQ3HUKb8i7a|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_pract3_story">{{स्रोत बातमी|title=बहरैनच्या तिसऱ्या मुक्त सरावात व्हर्सटॅपन आघाडीवर|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp3-verstappen-leads-leclerc-and-perez-in-fascinating-final-practice-in.57KJgIJBkld07os5mkIO65.57KJgIJBkld07os5mkIO65|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ मार्च २०२२}}</ref> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३२.५४४ | १५ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३२.६४० | १६ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३२.७९१ | २० |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३२.९३५ | १९ |- | ५ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३३.०५३ | २० |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३३.१२१ | १५ |- | ७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३३.४३७ | १५ |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३३.७३३ | २१ |- | ९ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३३.८८० | १८ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.९२० | १४ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३३.९५५ | १८ |- | १२ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.९७१ | १८ |- | १३ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३४.१७६ | १८ |- | १४ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३४.२९५ | १७ |- | १५ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३४.३७८ | २० |- | १६ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३४.६२८ | १५ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३४.८६८ | १५ |- | १८ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३४.९५७ | १६ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३५.६६७ | १४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारच्या पहिल्या पात्रता फेरीत लक्लेरची १:३१.४७१ ही सर्वोत्तम वेळ ठरली. २०२२ मधील नव्या वाहनांच्या पहिल्याच स्पर्धात्मक पात्रता सत्रात नवोदित झोऊने पुढील फेरी गाठली. [[डॅनियल रिक्कार्डो]], [[लान्स स्ट्रोल]], [[निकोलस लतिफी]], [[निको हल्केनबर्ग]] आणि तिसऱ्या सरावात धावू न शकलेल्या [[युकी त्सुनोडा]]ला पहिल्याच फेरीत बाहेर पडावे लागले. पात्रता फेरीसाठी १०७ टक्क्यांची मर्यादा १:३७.८७३ होती; वीसही चालकांनी वैध वेळ नोंदवली.<ref name="BH22_qual">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन ग्रांप्री : मुख्य पात्रता फेरीचा अंतिम अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_32_-_2022_bahrain_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१९ मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_fp3_problem"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:३०.७५७ अशी वेळ नोंदवून आघाडी मिळवली; सायेन्सने १:३०.७८७ आणि लक्लेरने १:३०.९३२ अशी वेळ नोंदवली. मॅग्नुसेनने हासला २०१९ नंतर पहिल्यांदाच अंतिम पात्रता फेरीत नेले. ओकॉन, मिक शुमाकर, नॉरिस, अल्बॉन आणि झोऊ यांना येथे स्पर्धेतून बाहेर पडावे लागले. फेरारी आणि रेड बुलच्या तुलनेत मर्सिडीजची एक-फेरीची गती मर्यादित असल्याचे स्पष्ट होत होते.<ref name="BH22_qual"/><ref name="BH22_fp3_problem"/> === फेरी ३ === शेवटच्या फेरीत लक्लेरने १:३०.५५८ वेळेसह पोल पटकावले. व्हर्सटॅपन ०.१२३ सेकंदांनी दुसरा, सायेन्स तिसरा व पेरेझ चौथा होता. हॅमिल्टन पाचवा, बोटास सहावा, मॅग्नुसेन सातवा आणि अलोन्सो आठवा राहिला; रसल व गॅस्ली यांनी पहिले दहा पूर्ण केले. फेरारीला पुढील दिवशी प्रारंभापासून आघाडीचा फायदा मिळाला, तर नव्या कारच्या पहिल्या पात्रता परीक्षेत रेड बुल तिचा सर्वात जवळचा प्रतिस्पर्धी ठरला.<ref name="BH22_qual"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३१.४७१ | १:३०.९३२ | १:३०.५५८ | १५ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३१.७८५ | १:३०.७५७ | १:३०.६८१ | १४ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३१.५६७ | १:३०.७८७ | १:३०.६८७ | १५ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३२.३११ | १:३१.००८ | १:३०.९२१ | १८ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३२.२८५ | १:३१.०४८ | १:३१.२३८ | १७ |- | ६ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३१.९१९ | १:३१.७१७ | १:३१.५६० | १५ |- | ७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३१.९५५ | १:३१.४६१ | १:३१.८०८ | १२ |- | ८ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३२.३४६ | १:३१.६२१ | १:३२.१९५ | १४ |- | ९ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३२.२६९ | १:३१.२५२ | १:३२.२१६ | १७ |- | १० | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३२.०९६ | १:३१.६३५ | १:३२.३३८ | २१ |- | ११ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३२.०४१ | १:३१.७८२ | — | १२ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३२.३८० | १:३१.९९८ | — | ११ |- | १३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३२.२३९ | १:३२.००८ | — | १४ |- | १४ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३२.७२६ | १:३२.६६४ | — | १३ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३२.४९३ | १:३३.५४३ | — | १२ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३२.७५० | — | — | ८ |- | १७ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३२.७७७ | — | — | ६ |- | १८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३२.९४५ | — | — | ८ |- | १९ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.०३२ | — | — | ६ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३३.६३४ | — | — | ८ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === रविवार, २० मार्च रोजी प्रकाशित एफआयएच्या अंतिम अधिकृत सुरुवातीच्या क्रमवारीत पात्रता फेरीच्या पहिल्या वीस स्थानांमध्ये कोणताही क्रमबदल झाला नव्हता. त्यामुळे लक्लेर प्रथम, व्हर्सटॅपन दुसरा आणि सायेन्स तिसऱ्या ग्रिडवर होता. सर्व २० चालकांना क्रमांकित जागा मिळाल्या; कोणालाही पिट-लेनमधून शर्यत सुरू करण्याचा आदेश नव्हता. खालील स्वतंत्र तक्ता पात्रता फेरीच्या निकालाऐवजी अंतिम अधिकृत ग्रिडचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="BH22_grid">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन ग्रांप्री : अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_38_-_2022_bahrain_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२० मार्च २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३०.५५८ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.६८१ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३०.६८७ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.९२१ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३१.२३८ |- | ६ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३१.५६० |- | ७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३१.८०८ |- | ८ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३२.१९५ |- | ९ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३२.२१६ |- | १० | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३२.३३८ |- | ११ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३१.७८२ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३१.९९८ |- | १३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३२.००८ |- | १४ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३२.६६४ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३३.५४३ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३२.७५० |- | १७ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३२.७७७ |- | १८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३२.९४५ |- | १९ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.०३२ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३३.६३४ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात आणि आघाडीची लढत === २० मार्च रोजी सायंकाळी ५७ फेऱ्यांच्या मुख्य शर्यतीची सुरुवात कोरड्या हवामानात झाली. पोलवरून सुरू केलेल्या लक्लेरने पहिल्या वळणावर आघाडी टिकवली; व्हर्सटॅपनने त्याचा पाठलाग केला. मर्सिडीजकडून हॅमिल्टन आघाडीच्या दोन संघांमागे लढत राहिला, तर सुरुवातीला बोटासच्या गाडीची गती कमी झाल्याने त्याच्या क्रमवारीत घसरण झाली. पहिल्याच फेरीत ओकॉनच्या गाडीचा मिक शुमाकरच्या गाडीशी वळण क्रमांक ६ मध्ये संपर्क झाला; शुमाकर वळला, मात्र शर्यत पुढे सुरू ठेवू शकला. पंचांनी ओकॉनवर पाच सेकंदांची शिक्षा लावली.<ref name="BH22_fia_story">{{स्रोत बातमी|title=बहरैनमध्ये फेरारीची दुहेरी आघाडी; रेड बुलचे दोन्ही चालक शर्यतीबाहेर|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-leads-ferrari-1-2-bahrain-ahead-hamilton-red-bull-fail-finish|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२० मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_oco">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक ३१ : टक्कर घडवण्याबद्दल पंचांचा निर्णय, दस्तऐवज ३९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_39_-_2022_bahrain_grand_prix_-_offence_-_car_31_-_causing_a_collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२० मार्च २०२२}}</ref> === टायर बदल आणि पहिल्या स्थानासाठी चढाओढ === पहिल्या कार्यकाळात फेरारीने लक्लेरला पुढे ठेवण्यासाठी टायरची गती व झीज यांचा समतोल साधला. व्हर्सटॅपनने चौदाव्या फेरीच्या आसपास पहिला टायरबदल केल्यानंतर फेरारीने पुढील फेरीत प्रतिसाद दिला. त्यामुळे शर्यतीत महत्त्वाची चढाओढ सुरू झाली : ताज्या टायरवर व्हर्सटॅपनने पहिल्या वळणात लक्लेरला मागे टाकण्याचे प्रयत्न केले, परंतु लक्लेरने पुढील वळणांत पुन्हा पहिला क्रमांक मिळवला. काही फेऱ्यांपर्यंत पुढे-मागे होणाऱ्या या झुंजीत लक्लेरने बचावासाठी वेग राखला आणि व्हर्सटॅपनला पुढे जाऊ दिले नाही. १९ व्या फेरीत व्हर्सटॅपनचे ब्रेक लॉक झाले आणि त्याच्या आक्रमणाची धार कमी झाली.<ref name="BH22_f1race"/><ref name="BH22_fia_story"/> दुसऱ्या टायरबदलांच्या टप्प्यातही रेड बुलने लवकर पिटमध्ये जाऊन आघाडी बदलण्याचा प्रयत्न केला. फेरारीने प्रतिसाद देत शर्यतीचा मुख्य गती-फायदा सुरक्षित ठेवला. दोन्ही फेरारी चालकांनी सुरुवातीचे दोन टप्पे सॉफ्ट सी३ टायरवर, तिसरा टप्पा मीडियम सी२ वर आणि अखेरीस पुन्हा सॉफ्ट टायरवर चालवला. अशा तीन थांब्यांच्या धोरणात टायरचे उष्णतामान, कमी होत जाणारे इंधन आणि लांब कार्यकाळांतील घर्षण या सर्वांचा विचार करण्यात आला.<ref name="BH22_pirelli"/> === गॅस्लीचे निवृत्त होणे आणि सेफ्टी कार === रेड बुलने व्हर्सटॅपनला ४४ व्या फेरीच्या सुमारास पुन्हा पिटमध्ये बोलावले; यानंतर त्याने स्टीयरिंग जड झाल्याची आणि गाडी अपेक्षित प्रतिसाद देत नसल्याची तक्रार केली. ४६ व्या फेरीत गॅस्लीची अल्फाटौरी वळण क्रमांक ३ नंतर थांबली आणि गाडीच्या मागील भागात आग दिसल्याने सेफ्टी कार मैदानात आली. यामुळे उरलेल्या चालकांना तुलनेने कमी वेळ गमावून टायर बदलण्याची संधी मिळाली. लक्लेरनेही याच काळात सॉफ्ट टायर घेऊन आघाडी टिकवली. दोन मॅकलारेन चालकांनी मात्र शर्यतीची सुरुवात मीडियम टायरवर केली होती; इतर सर्वांनी सॉफ्ट मिश्रणाची निवड केली होती.<ref name="BH22_f1race"/><ref name="BH22_pirelli"/> === पुन्हा सुरू झालेली शर्यत आणि अखेरचे निकाल === ५१ व्या फेरीच्या सुरुवातीला सेफ्टी कार मागे गेल्यावर लक्लेरने त्वरित वेग वाढवून प्रतिस्पर्ध्यांपासून अंतर निर्माण केले. व्हर्सटॅपनच्या गाडीतील अडचण वाढत गेली आणि तो ५४ फेऱ्यांनंतर शर्यतीतून बाहेर पडला. उरलेल्या अंतिम फेऱ्यांत पेरेझ तिसऱ्या स्थानासाठी लढत होता; परंतु त्याची गाडी पहिल्या वळणावर बंद पडून फिरली आणि तोही शेवटपर्यंत पोहोचू शकला नाही. यामुळे सायेन्स दुसऱ्या आणि हॅमिल्टन तिसऱ्या स्थानी आला. लक्लेरने १:३७:३३.५८४ या अधिकृत वेळेत विजय पूर्ण केला; सायेन्स ५.५९८ सेकंदांनी मागे होता आणि फेरारीने पहिली दोन स्थाने पटकावली. हॅमिल्टनने पोडियम व रसलने चौथे स्थान मिळवून मर्सिडीजचे दोन्ही चालक अव्वल चारमध्ये आणले.<ref name="BH22_race"/><ref name="BH22_fia_story"/> हाससाठी मॅग्नुसेनने पाचवे स्थान मिळवले. बोटास सहावा, ओकॉन सातवा, त्सुनोडा आठवा, अलोन्सो नववा आणि पदार्पण करणारा झोऊ दहावा ठरला. रेड बुलच्या दोन्ही चालकांची शर्यत पूर्ण न होणे व गॅस्लीच्या गाडीचे बंद पडणे हे हंगामाच्या पहिल्याच आठवड्यात लक्षवेधी तांत्रिक अपयश ठरले.<ref name="BH22_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === एफआयएने पेरेझ आणि व्हर्सटॅपनला त्यांच्या पूर्ण केलेल्या अंतराच्या आधारे अनुक्रमे अठरावे व एकोणिसावे वर्गीकृत स्थान दिले; गॅस्लीची पूर्ण केलेली ४४ फेऱ्यांची संख्या मात्र वर्गीकरणासाठी अपुरी होती.{{refn|group=टीप|एफआयएच्या अंतिम वर्गीकरणात पेरेझ व व्हर्सटॅपन यांना निवृत्त झाल्यानंतरही क्रमांक देण्यात आले, परंतु गॅस्लीचा दर्जा NC होता. येथे त्याच अधिकृत फरकाचा अवलंब केला आहे.}}<ref name="BH22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५७ | १:३७:३३.५८४ | २६ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ५७ | +५.५९८ सेकंद | १८ |- | ३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५७ | +९.६७५ सेकंद | १५ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५७ | +११.२११ सेकंद | १२ |- | ५ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ५७ | +१४.७५४ सेकंद | १० |- | ६ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५७ | +१६.११९ सेकंद | ८ |- | ७ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५७ | +१९.४२३ सेकंद | ६ |- | ८ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५७ | +२०.३८६ सेकंद | ४ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५७ | +२२.३९० सेकंद | २ |- | १० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५७ | +२३.०६४ सेकंद | १ |- | ११ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५७ | +३२.५७४ सेकंद | ० |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५७ | +४५.८७३ सेकंद | ० |- | १३ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५७ | +५३.९३२ सेकंद | ० |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५७ | +५४.९७५ सेकंद | ० |- | १५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५७ | +५६.३३५ सेकंद | ० |- | १६ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५७ | +६१.७९५ सेकंद | ० |- | १७ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५७ | +६३.८२९ सेकंद | ० |- | १८ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५६ | निवृत्त | ० |- | १९ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५४ | निवृत्त | ० |- | वर्गीकृत नाही | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ४४ | निवृत्त | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === शर्यतीतील अधिकृत सर्वात वेगवान फेरी लक्लेरने ५१ व्या फेरीत १:३४.५७० वेळेत नोंदवली. तो पहिल्या दहांमध्ये आल्यामुळे तत्कालीन २०२२ नियमांनुसार त्याला एक अतिरिक्त गुण मिळाला. खालील सर्व २० चालकांच्या अधिकृत वेगवान फेऱ्या, एफआयएने वापरलेले फेरीक्रमांक आणि प्रकाशित सरासरी वेग दिले आहेत.<ref name="BH22_fast"/><ref name="BH22_points">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन ग्रांप्रीनंतर चालक व कारनिर्माते अजिंक्यपदाची अधिकृत गुणतालिका|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२० मार्च २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५१ | १:३४.५७० | २०६.०१८ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५१ | १:३५.४४० | २०४.१४० |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ५२ | १:३५.७४० | २०३.५०१ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५२ | १:३६.०८९ | २०२.७६२ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५३ | १:३६.२२८ | २०२.४६९ |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५६ | १:३६.३०२ | २०२.३१३ |- | ७ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५३ | १:३६.५९९ | २०१.६९१ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ५३ | १:३६.६२३ | २०१.६४१ |- | ९ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ३९ | १:३६.६८५ | २०१.५१२ |- | १० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ४४ | १:३६.७३३ | २०१.४१२ |- | ११ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ३७ | १:३६.९५६ | २००.९४८ |- | १२ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५१ | १:३६.९८८ | २००.८८२ |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५३ | १:३७.१०४ | २००.६४२ |- | १४ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५३ | १:३७.११० | २००.६३० |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४९ | १:३७.१४६ | २००.५५५ |- | १६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५० | १:३७.२६१ | २००.३१८ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ३४ | १:३७.३२४ | २००.१८९ |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५० | १:३७.३५५ | २००.१२५ |- | १९ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४९ | १:३८.२०१ | १९८.४०१ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५१ | १:३८.२५१ | १९८.३०० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === २०२२ च्या नव्या तांत्रिक युगातील फेरारीचे यश === २०२२ मधील पहिल्या ग्रांप्रीमधील फेरारीचा दुहेरी विजय हा केवळ शेवटच्या टप्प्यात रेड बुलच्या गाड्या बंद पडल्यामुळे घडलेला निकाल नव्हता. लक्लेरने पात्रता फेरीत पहिली वेळ मिळवली, संपूर्ण शर्यतीत बहुतेक काळ पहिली जागा राखली आणि त्याच्या दोन स्वतंत्र टायर-कार्यकाळांत प्रतिस्पर्ध्याची आक्रमणे निष्फळ केली. सायेन्सकडून पहिल्या स्थानासाठी तुल्यबळ आक्रमण झाले नाही, पण त्याने रेड बुलच्या पेरेझशी लढत राहून स्वतःला अंतिम टप्प्यातील संधीसाठी योग्य स्थानावर ठेवले. फेरारीच्या इंजिनाची स्पर्धात्मक गती, चांगल्या टायर-कार्यक्षमतेचा एकत्रित लाभ आणि पिट-थांब्यांवरील वेळेवर प्रतिसाद यांचा परिपाक म्हणजे सुरुवातीच्या फेरीतील ४४ कारनिर्माता गुण होता. नव्या नियमांनंतर लगेचच संघाने दोन्ही विभागांत आघाडी मिळवली, हे त्याच्या २०२१ नंतरच्या स्पर्धात्मक पुनरागमनाचे स्पष्ट निदर्शक होते.<ref name="BH22_qual"/><ref name="BH22_pirelli"/><ref name="BH22_points"/> लक्लेरसाठी आणखी एक वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे त्याच्या विजयाचे स्वरूप. त्याने पोल मिळवले, शर्यतीचा बहुतांश भाग नियंत्रित केला आणि अधिकृत सर्वात वेगवान फेरीही नोंदवली. त्यामुळे त्याचे २६ गुण हे तत्कालीन २५+१ गुणपद्धतीचे पूर्ण लाभ होते. तंत्रज्ञानाच्या नव्या कालखंडातील उद्घाटन फेरीत एकाच चालकाने एक-फेरीची गती, प्रतिस्पर्ध्याविरुद्ध प्रत्यक्ष चढाओढ, टायर बदलानंतरची परिस्थिती आणि अंतिम पुनःसुरुवात अशा चार भिन्न परीक्षांमध्ये यश मिळवले, हा निकालाचा ऐतिहासिक अर्थ आहे.<ref name="BH22_fast"/><ref name="BH22_f1race"/> === लक्लेर–व्हर्सटॅपनची प्रत्यक्ष चढाओढ आणि डीआरएसचा वापर === शर्यतीतील सर्वात महत्त्वाची थेट लढत पहिल्या टायरबदलानंतर झाली. व्हर्सटॅपनला कमी अंतरावरून गाडी पुढे नेण्याची संधी मिळाली होती; मात्र लक्लेरने पहिल्या वळणावर आघाडी तात्पुरती गमावली तरी पुढील डीआरएस क्षेत्र व ब्रेकिंगच्या जागा लक्षात घेऊन प्रतिआक्रमण करण्याची क्षमता दाखवली. या लढतीत फक्त सरळ रेषेतील सर्वोच्च वेग निर्णायक ठरला नाही : वळणानंतर टायरला मिळणारी पकड आणि पुढच्या डीआरएस क्षेत्रासाठी गाडीची स्थिती हे तितकेच महत्त्वाचे होते. व्हर्सटॅपनची १९ व्या फेरीतील ब्रेक-लॉक घटना दाखवते की अतिआक्रमक ब्रेकिंगमुळे पुढील संधीवर परिणाम होऊ शकतो. नव्या वायुगतिकीय वाहनांमुळे एका गाडीला दुसऱ्याचा पाठलाग करता येण्याचे स्वरूप बदलले असले तरी सुयोग्य बचाव आणि स्वच्छ बाहेर पडण्याचे मार्ग वेगवान चालकासाठी अजूनही मूलभूत राहिले.<ref name="BH22_f1race"/><ref name="BH22_fia_story"/> === टायर-व्यवस्थापन, पहिल्या तीन थांब्यांचे कारण आणि सेफ्टी कार === पिरेलीच्या शर्यतीनंतरच्या माहितीप्रमाणे बहरैनच्या खडबडीत पृष्ठभागावर दोन थांब्यांपेक्षा कमी थांब्यांची रणनीती सामान्य परिस्थितीत अवघड ठरणार होती. सॉफ्ट सी३ आणि मीडियम सी२ हे वेगवान मिश्रण महत्त्वाचे ठरले; हार्ड सी१ चा वापर काही संघांनी पर्यायी पद्धत म्हणून केला. मर्सिडीजने हॅमिल्टनला ११ व्या फेरीत हार्ड टायरवर पाठवून त्या दिवशीच्या १८ इंचांच्या नव्या टायरवरचा पहिला पिट-थांबा केला. दुसरीकडे फेरारीने पहिल्या दोन टप्प्यांत सॉफ्ट टायर राखण्याचा मार्ग निवडला, नंतर मीडियमकडे व शेवटी सेफ्टी कारखाली पुन्हा सॉफ्टकडे वळले. त्यामुळे पिटमधील वेळ गमावण्याच्या जोखमीऐवजी ट्रॅकवरील शेवटच्या टप्प्यात अधिक पकड मिळण्याचा लाभ त्यांना झाला.<ref name="BH22_pirelli"/> गॅस्लीची गाडी थांबल्याने आलेल्या सेफ्टी कारचा परिणाम केवळ वाहने पुन्हा एकत्र जमण्यापुरता मर्यादित नव्हता. आधीच प्रतिस्पर्ध्यांच्या टायरबदलांना प्रतिसाद देत असलेला अग्रगण्य गट या काळात जवळजवळ समान टायरस्थितीत आला. लक्लेरला यामुळे जवळ आलेल्या व्हर्सटॅपनविरुद्ध आणखी एक पुनःसुरुवात व्यवस्थापित करावी लागली. तो पॅकमधून बाहेर पडताच त्याने आवश्यक अंतर झपाट्याने उभारले; परंतु रेड बुलचा तांत्रिक बिघाड झाला नसता तरी अंतिम अंतर आणि लढतीचा निकाल किती वेगळा ठरला असता, याचा निश्चित दावा करणे शक्य नाही. उपलब्ध अधिकृत आकडे आणि फेरारीचा आधीचा शर्यतवेग यावरून तिची स्वतंत्र स्पर्धात्मक ताकद मात्र स्पष्ट होते.<ref name="BH22_fia_story"/><ref name="BH22_pirelli"/> === रेड बुलच्या दोन्ही निवृत्ती : कार्यक्षमतेचा आणि विश्वासार्हतेचा विरोधाभास === पात्रता फेरीत व्हर्सटॅपन दुसरा आणि पेरेझ चौथा होता; पहिल्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनला आघाडीवर आक्रमण करण्याइतका वेग होता. तरी रेड बुलला एकही गुण मिळाला नाही. व्हर्सटॅपनच्या तक्रारींमध्ये जड स्टीयरिंग, ब्रेक किंवा वाहनातील प्रतिसाद यांचा उल्लेख झाला; पण त्याचे शर्यतीतून बाहेर पडणे आणि पेरेझची अंतिम फेरीतील गाडी बंद पडणे यांचा संबंध संघाने इंधन-पुरवठ्याच्या अडचणींशी जोडला. शर्यतीदरम्यान जाणवलेली स्टीयरिंग समस्या आणि अखेरीची इंधनसमस्या यांना एकच दोष म्हणणे अचूक ठरणार नाही. पंचांच्या अंतिम वर्गीकरणात दोघांनाही पूर्ण केलेल्या अंतरामुळे क्रमांकित स्थान मिळाले असले तरी गुणशून्य निकालाने पहिल्या फेरीनंतर कारनिर्माता स्पर्धेत संघ शेवटच्या स्थानी गेला.<ref name="BH22_teams">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ बहरैन ग्रांप्री : शर्यतीनंतर सर्व संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-bahrain-2022.4vIynMl5v7yuoGP9vnnG9h|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२० मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_fia_story"/><ref name="BH22_points"/> व्हर्सटॅपनसाठी ही फेरी विशेषतः महत्त्वाची ठरली कारण त्याने फेरारीचा वेग पाहूनही थेट पहिल्या स्थानासाठी स्पर्धा केली होती. परिणामी निवृत्तीतून आलेला गुणतुटवडा हा शुद्ध गतीतील मोठे अपयश नव्हता; तो विश्वसनीयतेच्या कमतरतेचा परिणाम होता. पेरेझलाही चौथ्या स्थानातील संभाव्य गुण गमवावे लागले. अशा परिस्थितीत पहिल्या हंगामी क्रमवारीचे वाचन करताना रेड बुलचे शून्य गुण आणि त्याची प्रत्यक्ष पात्रता गती यांतील फरक जाणून घेणे आवश्यक आहे.<ref name="BH22_grid"/><ref name="BH22_race"/> === मर्सिडीजचा दुहेरी गुणलाभ, परंतु अपेक्षित गतीचा अभाव === हॅमिल्टन तिसरा व रसल चौथा राहिल्यामुळे मर्सिडीजने २७ गुण मिळवत कारनिर्मात्यांच्या क्रमवारीत दुसरी जागा घेतली. पण हा निकाल पात्रता फेरीतील वेगाच्या आकडेवारीपेक्षा अधिक अनुकूल होता : हॅमिल्टन पाचव्या ग्रिडवर आणि रसल नवव्या ग्रिडवर होता. त्यामुळे तिसऱ्या व चौथ्या स्थानांपर्यंत पोहोचण्यात इतर संघांच्या निवृत्ती आणि स्वतःच्या गाड्यांच्या विश्वासार्हतेचा मोठा वाटा होता. नव्या कारच्या संतुलनाशी आणि कार्यक्षम गतीशी संबंधित अडचणी असतानाही दोन्ही चालकांनी गाड्या शेवटपर्यंत पोहोचवल्या, हे गुणतालिकेसाठी निर्णायक ठरले. संघाच्या हंगामाच्या आरंभीच्या स्पर्धात्मक स्थानाचे वस्तुनिष्ठ मूल्यमापन करताना फक्त पोडियम परिणाम न पाहता पात्रतेचा वेग आणि प्रत्यक्ष शर्यतीतील अंतरही विचारात घ्यावे लागते.<ref name="BH22_qual"/><ref name="BH22_grid"/><ref name="BH22_teams"/><ref name="BH22_points"/> === हास आणि अल्फा रोमियो : मधल्या गटातील उल्लेखनीय प्रगती === मॅग्नुसेनची पाचवी जागा हाससाठी खूप महत्त्वाची होती. त्याला २०२२ हंगामापूर्वी पुन्हा करारबद्ध करण्यात आले होते आणि अल्प तयारीच्या काळानंतरही त्याने सातवे पात्रता स्थान मिळवून शेवटी दहा गुण जिंकले. २०२१ मध्ये गुणशून्य राहिलेल्या संघासाठी या एका फेरीत गुण मिळणे ही मूलभूत सुधारणा होती. मात्र संघसहकारी मिक शुमाकरने अकरावे स्थान मिळवल्यामुळे दोन्ही चालकांची कामगिरी एकसारखी ठरली नाही; पहिल्या फेरीतील ओकॉनबरोबरच्या संपर्काने त्याच्या शर्यतीवरही परिणाम झाला. मिळालेले दहा गुण कारनिर्मात्यांमध्ये तिसऱ्या स्थानासाठी पुरेसे ठरले.<ref name="BH22_race"/><ref name="BH22_oco"/><ref name="BH22_points"/> अल्फा रोमियोसाठी बोटास सहावा व पहिल्याच फॉर्म्युला वन शर्यतीत झोऊ दहावा राहिल्याने संघाने नऊ गुण मिळवले. बोटासने सहाव्या स्थानावर पात्रता मिळवली होती, पण कमी वेगाच्या सुरुवातीमुळे त्याला स्थानांमध्ये मोठी घसरण सहन करावी लागली; शर्यतीत त्याने पुन्हा क्रमवारी सुधारली. झोऊची सुरुवात व पहिल्या टायरबदलांचे व्यवस्थापन यांमधील शिकण्याचा टप्पा त्याच्या पदार्पणात स्पष्ट दिसला; दहाव्या स्थानामुळे त्याला पहिलाच अजिंक्यपद गुण मिळाला. या दोघांच्या गुणांमुळे संघाला पहिल्याच फेरीत मिडफील्डमध्ये ठोस स्थान मिळाले.<ref name="BH22_teams"/><ref name="BH22_race"/><ref name="BH22_points"/> === अल्पाइन, अल्फाटौरी आणि विभागणीतील तफावत === अल्पाइनच्या ओकॉनने सातवे स्थान आणि अलोन्सोने नववे स्थान मिळवून एकूण आठ गुणांची भर घातली. पहिल्या फेरीतील संपर्काबद्दल ओकॉनवर पाच सेकंदांची शिक्षा लावण्यात आली होती; शर्यतीत ती पार पाडल्यानंतरही त्याने गुणांच्या स्थानात येण्याइतकी चांगली गती कायम राखली. या घटनाक्रमात पंचांनी लावलेली वेळ-शिक्षा आणि अंतिम क्रमवारी वेगळ्या संदर्भात पाहणे आवश्यक आहे : शिक्षेमुळे ओकॉन अंतिम गुणांबाहेर गेला नाही. अलोन्सोनेही गुण मिळवून अल्पाइनच्या दोन्ही गाड्या पूर्ण केल्या.<ref name="BH22_oco"/><ref name="BH22_race"/> अल्फाटौरीने गॅस्लीच्या पहिल्या सरावातील अव्वल वेळेनंतर सप्ताहाचा सुरुवातीला वेगळाच अंदाज निर्माण केला होता. पण शनिवारच्या अंतिम सरावात त्सुनोडाला हायड्रॉलिक बिघाडामुळे चालवता आले नाही आणि रविवारची मुख्य शर्यत गॅस्लीला ४४ फेऱ्यांनंतर सोडावी लागली. त्सुनोडाने मात्र सोळाव्या ग्रिडवरून आठवे स्थान मिळवले आणि संघाचे चार गुण सुरक्षित केले. या दोन चालकांच्या भिन्न अनुभवांनी २०२२ च्या नव्या कारमध्ये केवळ एक-फेरीचा वेग नव्हे, तर सातत्य व यांत्रिक विश्वसनीयताही किती महत्त्वाची आहे, हे दाखवले.<ref name="BH22_fp1"/><ref name="BH22_fp3_problem"/><ref name="BH22_race"/> === मॅकलारेन, अ‍ॅस्टन मार्टिन आणि विलियम्स यांना मिळालेले संकेत === मॅकलारेनचे नॉरिस व रिक्कार्डो अनुक्रमे पंधराव्या व चौदाव्या स्थानी राहिले. यामुळे पूर्वी अग्रगण्य मधल्या गटात लढणाऱ्या संघाला एकही गुण मिळाला नाही. विशेष म्हणजे दोन्ही चालकांनी इतर बहुतेक गाड्यांच्या उलट मीडियम टायरवरून सुरुवात केली; पण या पर्यायी पद्धतीने अपेक्षित मोठी स्थानसुधारणा झाली नाही. पात्रता फेरीत नॉरिस तेरावा आणि रिक्कार्डो अठरावा राहिला होता, त्यामुळे समस्या केवळ शर्यतीतील एक निर्णय नव्हती, तर एक-फेरी व दीर्घ कार्यकाळातील गतीतही होती.<ref name="BH22_pirelli"/><ref name="BH22_qual"/><ref name="BH22_race"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनला व्हेट्टेलच्या अचानक अनुपस्थितीचा सामना करावा लागला. हल्केनबर्गने अल्प तयारीत शुक्रवारपासून संपूर्ण सप्ताह चालवला आणि शर्यत पूर्ण केली, पण तो सतरावा राहिला; स्ट्रोल बारावा राहिला. या परिस्थितीत टीमने अनुभव असलेल्या राखीव चालकाच्या साहाय्याने दोन्ही गाड्या चालू ठेवण्यात यश मिळवले, परंतु गुण मिळवण्याइतका वेग नव्हता. शर्यतीनंतर स्ट्रोलवर तपास झालेल्या घटनेबाबत पंचांनी काढलेला निष्कर्ष स्वतंत्रपणे विचारात घेणे आवश्यक आहे; अंतिम निकालात त्याच्यावर अतिरिक्त वेळ-शिक्षा लावून क्रमबदल झाला नव्हता.<ref name="BH22_participants"/><ref name="BH22_str">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक १८ : दुसऱ्या चालकास मार्गाबाहेर ढकलल्याच्या आरोपावरील निर्णय, दस्तऐवज ४०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_40_-_2022_bahrain_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_alleged_forcing_another_driver_off_the_track.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२० मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_race"/> विलियम्सचा अल्बॉन तेरावा तर लतिफी सोळावा राहिला. अल्बॉनने चौदाव्या ग्रिडवरून सुरुवात केली; दोन्ही चालकांनी शर्यत पूर्ण करून नवीन वाहनाच्या टायरव्यवहाराबद्दल माहिती मिळवली. संघाच्या प्रकाशित प्रतिक्रियेनुसार नवीन गाडीत काही अंतरांवर प्रतिस्पर्ध्यांसमोर लढता येत असले तरी एकूण वेगात उणीव होती. मधल्या व मागच्या गटातील संघांपुढील आव्हान हे केवळ गुणतालिकेतील शून्य नसून नव्या वाहनाच्या विकासाची पुढील दिशा ठरवणेही होते.<ref name="BH22_williams">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन ग्रांप्री : विलियम्स संघाच्या शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.williamsf1.com/articles/021c684b-b650-4dbd-b91e-bb200cbfc632/bahrain-grand-prix|प्रकाशक=विलियम्स रेसींग|दिनांक=२० मार्च २०२२}}</ref><ref name="BH22_race"/> === पंचांचे निर्णय आणि अंतिम अधिकृत निकालाची विश्वासार्हता === एफआयएच्या पंचांनी ओकॉनच्या शुमाकरबरोबरच्या संपर्काबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा आणि चालक परवान्यावर दोन दंडगुण नोंदवले. शर्यतीनंतर कार क्रमांक १८ संदर्भात दुसऱ्या चालकास मार्गाबाहेर जाण्यास भाग पाडल्याच्या कथित प्रकरणावर स्वतंत्र दस्तऐवज प्रकाशित झाला. या दोन्ही प्रशासकीय नोंदींची शर्यतीच्या अधिकृत क्रमवारीशी गल्लत होऊ नये : अंतिम दस्तऐवज ४४ मधील पहिल्या दहा स्थानांचा क्रम आणि दस्तऐवज ४५ मधील संबंधित गुणतालिका यांमधील संबंध जसाच्या तसा ठेवलेला आहे. कोणत्याही चौकशीमुळे अनिवार्यपणे पुढील ग्रिडची शिक्षा किंवा अंतिम निकालबदल होतो असे मानणे चुकीचे ठरेल.<ref name="BH22_oco"/><ref name="BH22_str"/><ref name="BH22_race"/><ref name="BH22_points"/> === नव्या टायरच्या व्यवहारातून समोर आलेले विकासाचे प्रश्न === २०२२ च्या शर्यतींमध्ये प्रथमच वापरलेले १८ इंचांचे मोठे टायर हा केवळ दृश्य बदल नव्हता. कमी उंचीच्या बाजूच्या भिंतींमुळे टायरची उष्णता मिळवण्याची पद्धत, मंद वळणातून बाहेर पडताना कारचा प्रतिसाद आणि झिजल्यानंतर होणारे संतुलनबदल या सर्वांचा शर्यतीवर परिणाम होत होता. बहरैनची डांबरी जमीन विशेष घर्षणशील असल्याने सुरुवातीच्या सॉफ्ट टायरच्या वेगावर विश्वास ठेवून संपूर्ण शर्यत लांब कार्यकाळांत पूर्ण करण्याचा प्रयत्न धोकादायक ठरू शकला असता. त्यामुळे अग्रगण्य फेरारीनेही अनेक थांब्यांचा पर्याय स्वीकारला. हॅमिल्टनचा लवकर हार्ड टायर वापरण्याचा पर्याय किंवा मॅकलारेनचा मीडियम टायरवरून केलेला प्रारंभ हे एकाच परिस्थितीचे वेगवेगळे उत्तर होते; गुणांच्या यशात मात्र विशिष्ट टायर लावण्यापेक्षा त्या टायरला कार्यक्षम तापमानात ठेवणे निर्णायक ठरले.<ref name="BH22_pirelli"/><ref name="BH22_compound"/> पिरेलीने आणलेले सी१, सी२ व सी३ हे निव्वळ तीन रंग नव्हते. प्रत्येक मिश्रणाचे अपेक्षित तापमान-वर्तन आणि टिकाऊपणा वेगळा होता. त्याच वेळी नवे टायर-वॉर्मर तापमान आणि वाहनांचे वेगळे वजन यांमुळे थंड टायरवर पहिल्या काही वळणांत गती मिळवणे अधिक अवघड होते. त्यामुळे पिटमधून बाहेर पडलेल्या व्हर्सटॅपनच्या आक्रमणांना लक्लेरकडून दिलेला प्रतिकार हा प्रत्येक वेळेस समान टायर वयाच्या परिस्थितीत झाला नाही. टायरची तत्कालीन पकड, डीआरएसचा लाभ आणि पुढे असलेल्या कारचा शर्यत-वेग यात फरक राखणे आवश्यक आहे. याच कारणांमुळे बहरैनच्या निकालावरून पुढील सर्व प्रकारच्या सर्किटवर फेरारीचे कायम निर्विवाद वर्चस्व असेल असा निष्कर्ष काढता येत नव्हता. वेगवेगळ्या लांबीच्या सरळ भागांवर, वेगवान वळणांत आणि कमी घर्षणाच्या सर्किटवर नव्या कारचे वर्तन वेगळे असू शकत होते. या शर्यतीचे महत्त्व म्हणजे पुढील टप्प्यांसाठी स्पर्धकांकडे प्रत्यक्ष तुलनात्मक आकडे निर्माण झाले.<ref name="BH22_pirelli"/><ref name="BH22_f1race"/> === पात्रता गती, शर्यत गती आणि अंतिम स्थान यांतील फरक === पहिल्या दहा पात्रताधारकांची अधिकृत ग्रिडवरील क्रमवारी, अंतिम वर्गीकरण आणि वेगवान फेऱ्यांचे तक्ते एकत्र पाहिल्यास निव्वळ एक-फेरीच्या वेळेवरून निकाल ठरत नाही हे स्पष्ट होते. बोटासला सहाव्या ग्रिडवरून सुरुवात करता आली असली, तरी त्याची प्रारंभीची घसरण मोठी होती; अनुभवी चालकाने नंतर स्थान परत मिळवून आठ गुण घेतले. याउलट रसल नवव्या स्थानावरून चौथ्या स्थानी पोहोचला. मॅग्नुसेनने सातव्या स्थानावरून पाचव्या स्थानी जाऊन मधल्या गटात अपेक्षेपेक्षा चांगली कामगिरी दाखवली. नॉरिस व रिक्कार्डोच्या बाबतीत पात्रतेतील मर्यादित गती शर्यतीतील गुणशून्य निकालातही दिसली. त्यामुळे प्रत्येक संघाची क्षमता मोजताना सत्रानुसार वेगातील फरक, सुरुवातीच्या फेऱ्या, शर्यतीतील वाहतूक आणि इतर चालकांच्या तांत्रिक अडचणी यांचे स्वतंत्र मूल्यमापन गरजेचे आहे.<ref name="BH22_qual"/><ref name="BH22_grid"/><ref name="BH22_race"/> वेगवान फेरीच्या अधिकृत तक्त्यात व्हर्सटॅपन दुसऱ्या क्रमांकाचा वैयक्तिक वेगवान चालक असूनही त्याचे शर्यतीतील स्थान एकोणिसावे होते; पेरेझकडेही चौथी वेगवान फेरी होती, परंतु त्याला गुण मिळाले नाहीत. उलट हॅमिल्टनची पाचवी वैयक्तिक वेगवान फेरी असून तो तिसऱ्या स्थानी आला. याचा अर्थ वैयक्तिक सर्वोत्तम एक फेरी, अनेक टप्प्यांतील सरासरी गती आणि अखेरीस सर्व फेऱ्या पूर्ण करण्याची विश्वसनीयता या तीन भिन्न मोजमापांची गल्लत करता येत नाही. इतिहासातील शर्यतीचे स्पष्टीकरण देताना या तीन तक्त्यांचा एकत्र विचार केल्यास एखाद्या चालकाच्या एका जलद फेरीकडे झुकून केलेले दिशाभूल करणारे मूल्यांकन टाळता येते.<ref name="BH22_fast"/><ref name="BH22_race"/> === उद्घाटन फेरीनंतर अजिंक्यपदाच्या समीकरणाची दिशा === पहिल्या फेरीनंतर लक्लेर २६, सायेन्स १८, हॅमिल्टन १५, रसल १२ आणि मॅग्नुसेन १० गुणांसह क्रमवारीत पुढे होते. कारनिर्मात्यांमध्ये फेरारीचे ४४ गुण, मर्सिडीजचे २७, हासचे १०, अल्फा रोमियोचे ९, अल्पाइनचे ८ आणि अल्फाटौरीचे ४ गुण होते; उर्वरित चार संघांपुढे शून्य होते. हा क्रम संपूर्ण २२ फेऱ्यांच्या हंगामाचा स्थिर अंदाज नव्हता, कारण एका शर्यतीतील विश्वासार्हतेचा दोष किंवा सेफ्टी कारचा लाभ मोठ्या प्रमाणावर स्थानांवर परिणाम करू शकतो. तथापि फेरारीकडे आघाडीचा वेग व विश्वासार्हता, मर्सिडीजकडे गुण मिळवण्याचे सातत्य, तर रेड बुलकडे स्पर्धात्मक गती असून विश्वसनीयता सुधारण्याचे आव्हान आहे, असा या विशिष्ट फेरीचा ऐतिहासिक निष्कर्ष अधिक समर्थनीय आहे.<ref name="BH22_points"/><ref name="BH22_teams"/> == निकालानंतर गुणतालिका == बहरैन ही पहिली फेरी असल्यामुळे या तक्त्यांतील गुण केवळ याच ग्रांप्रीमधून मिळालेले आहेत. एफआयएच्या २० मार्च २०२२ च्या अधिकृत अजिंक्यपद दस्तऐवजात गॅस्लीला शर्यतीतील NC दर्जामुळे चालकांच्या क्रमांकित यादीत स्थान दिलेले नाही; तो शर्यत-निकालाच्या तक्त्यात स्वतंत्रपणे दाखवला आहे.{{refn|group=टीप|पिएर गॅस्लीने ४४ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि अंतिम शर्यत निकालात त्याचा दर्जा NC होता. म्हणून एफआयएच्या त्या दिवशीच्या चालक अजिंक्यपद गुणतालिकेत क्रमांकित १९ चालकच प्रकाशित झाले; त्याला अनुमानित २०वा क्रमांक दिलेला नाही.}}<ref name="BH22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | २६ |- | २ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १८ |- | ३ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १५ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १२ |- | ५ | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १० |- | ६ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ८ |- | ७ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ६ |- | ८ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ४ |- | ९ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २ |- | १० | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | ११ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | १२ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | १३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- | १४ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ० |- | १५ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ० |- | १६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- | १७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | १८ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ० |- | १९ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[फेरारी]] | ४४ |- | २ | [[मर्सिडीज]] | २७ |- | ३ | [[हास]] | १० |- | ४ | [[अल्फा रोमियो]] | ९ |- | ५ | [[अल्पाइन]] | ८ |- | ६ | [[अल्फाटौरी]] | ४ |- | ७ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | ८ | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- | ९ | [[मॅकलारेन]] | ० |- | १० | [[रेड बुल रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[बहरैन ग्रांप्री]] * [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/bahrain २०२२ बहरैन ग्रांप्री : अधिकृत फॉर्म्युला वन पृष्ठ] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1124/bahrain/race-result २०२२ बहरैन ग्रांप्री : अधिकृत अंतिम निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Bahrain%20Grand%20Prix बहरैन ग्रांप्री : एफआयए अधिकृत निर्णय दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = बहरैन ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२१ अबु धाबी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ सौदी अरेबियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ बहरैन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ बहरैन ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:बहरैन ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] l8yhwidmvt3wcmp37cdey6uv780fqrb 0 351221 2725719 2725456 2026-10-24T16:14:49Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725719 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = सौदी अरेबिया | ग्रांप्री = सौदी अरेबियन | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Saudi Arabia.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ हंगामातील जेद्दा कॉर्निश सर्किटच्या वापरातील मार्गाचा नकाशा | दिनांक = २७ मार्च | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ एसटीसी सौदी अरेबियन ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = २ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = जेद्दा कॉर्निश सर्किट, जेद्दा, सौदी अरेबिया | सर्किट_प्रकार = तात्पुरता रस्त्यावरील शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ६.१७४ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.८३६ | एकूण_फेऱ्या = ५० | एकूण_अंतर_किमी = ३०८.४५० | एकूण_अंतर_मैल = १९१.६६२ | हवामान = कोरडे; शर्यत सुरू होताना हवा सुमारे २६°से., सर्किट सुमारे ३४°से. | पोल_चालक = सर्जिओ पेरेझ | पोल_देश = मेक्सिको | पोल_संघ = रेड बुल रेसींग | पोल_वेळ = १:२८.२०० | जलद_चालक = शार्ल लक्लेर | जलद_देश = मोनॅको | जलद_संघ = फेरारी | जलद_वेळ = १:३१.६३४ | जलद_फेरी = ४८ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | दुसरा_देश = मोनॅको | दुसरा_संघ = फेरारी | तिसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | तिसरा_देश = स्पेन | तिसरा_संघ = फेरारी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ बहरैन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ सौदी अरेबियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ सौदी अरेबियन ग्रांप्री }} '''२०२२ सौदी अरेबियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ एसटीसी सौदी अरेबियन ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील दुसरी फेरी होती. जेद्दा येथील [[जेद्दा कॉर्निश सर्किट]]वर २७ मार्च २०२२ रोजी ५० फेऱ्यांची शर्यत झाली. [[रेड बुल रेसींग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने शेवटच्या काही फेऱ्यांतील चुरशीच्या लढतीत [[फेरारी]]च्या [[शार्ल लक्लेर]]ला मागे टाकून ०.५४९ सेकंदांनी विजय मिळवला. [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] तिसरा आणि प्रथमच पोल स्थान मिळवणारा [[सर्जिओ पेरेझ]] चौथा राहिला. लक्लेरने सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळवून गुणतालिकेतील आघाडी कायम राखली. पेरेझची वेळेवर न जुळलेली पहिली पिट-स्टॉप व्यूहरचना, सेफ्टी कार, अंतिम टप्प्यातील व्हर्च्युअल सेफ्टी कार आणि डीआरएसच्या वापराने निकाल निश्चित झाला.<ref name="KSA22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सौदी अरेबियन ग्रांप्री : वेळापत्रक आणि सर्किट|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/saudi-arabia|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२७ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_race">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियन ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण (दस्तऐवज ५९)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Saudi%20Arabian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२८ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_fast">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियन ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_02_ksa_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२७ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_frace">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपनने लक्लेरला मागे टाकून सौदी अरेबियात विजय मिळवला|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-beats-leclerc-by-just-0-5s-in-epic-saudi-arabian-grand-prix.oTicpPnf2hMbdjTzCyROM.html/|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२७ मार्च २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === बहरैनमधील उद्घाटन शर्यतीत लक्लेरने २६ आणि सायेन्सने १८ गुण पटकावल्याने फेरारी ४४ गुणांसह कारनिर्माते गुणतालिकेत अग्रस्थानी होती. मर्सिडीजकडे २७, हासकडे १०, अल्फा रोमियोकडे ९ आणि अल्पाइनकडे ८ गुण होते; रेड बुलच्या दोन्ही गाड्या बहरैनमध्ये अखेरच्या टप्प्यात बंद पडल्याने त्या संघाला अद्याप गुण मिळाले नव्हते. चालकांमध्ये लक्लेरच्या मागे सायेन्स (१८), हॅमिल्टन (१५), रसल (१२) आणि मॅग्नुसेन (१०) होते. त्यामुळे जेद्दामध्ये रेड बुलच्या वेगापेक्षा त्याच्या विश्वासार्हतेची परीक्षा महत्त्वाची होती आणि फेरारीला आधीची आघाडी कायम ठेवण्याचे आव्हान होते.<ref name="KSA22_points">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियन ग्रांप्री : शर्यतीनंतरचे अजिंक्यपद गुण (दस्तऐवज ६०)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Saudi%20Arabian%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२८ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_event"/> गतविजेता व्हर्सटॅपन बहरैनमधील शून्य गुणांनंतर नव्या नियमसंचाखालील पहिल्या विजयासाठी प्रयत्नशील होता. २०२२ मधील ग्राउंड-इफेक्ट गाड्या आणि १८ इंचांचे टायर हे मागील हंगामापेक्षा वेगळे तांत्रिक संदर्भ होते. जेद्दामधील दीर्घ वेगवान वळणे, जवळच्या भिंती आणि डीआरएस क्षेत्रांमुळे पात्रता फेरीतील एका फेरीचा वेग तसेच शर्यतीतील टायर व्यवस्थापन या दोन्ही बाबी स्वतंत्र महत्त्वाच्या ठरणार होत्या.<ref name="KSA22_event"/><ref name="KSA22_compound">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सौदी अरेबियन ग्रांप्री : निवडलेल्या टायर मिश्रणांचे वाटप|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-saudi-arabian-grand.5sg8XLWwSxlLWllvQf4DfF.5sg8XLWwSxlLWllvQf4DfF|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२३ मार्च २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === जेद्दा कॉर्निश सर्किट हा वेगवान, तात्पुरता शहरी रस्ता-शर्यतमार्ग आहे. या आवृत्तीत एका फेरीची प्रकाशित लांबी ६.१७४ किमी आणि शर्यतीचे अधिकृत अंतर ३०८.४५० किमी होते. २५ मार्चला पहिला व दुसरा मुक्त सराव, २६ मार्चला तिसरा सराव व मुख्य पात्रता फेरी आणि २७ मार्चला ५० फेऱ्यांची रात्रीची मुख्य शर्यत झाली. स्प्रिंट स्वरूप या सप्ताहात वापरले गेले नाही. मार्गाच्या २०२२ सालच्या आवृत्तीचा प्रत्यक्ष उपलब्ध नकाशा विकिमीडिया कॉमन्सवर तपासला गेला आहे.<ref name="KSA22_event"/><ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_commons">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ जेद्दा कॉर्निश सर्किटचा ग्रांप्री मार्गनकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Saudi_Arabia.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=२२ मार्च २०२२}}</ref> शुक्रवारच्या सरावादरम्यान जेद्दामध्ये जवळच्या तेल-सुविधेशी संबंधित सुरक्षा घटना घडल्याची बातमी आली. चालक, संघ, आयोजक, एफआयए आणि स्थानिक अधिकाऱ्यांमध्ये बैठकांनंतर फॉर्म्युला वन व एफआयएने कार्यक्रम नियोजित वेळापत्रकानुसार होईल असे अधिकृतपणे जाहीर केले. या घटनेमुळे स्पर्धेच्या सुरक्षित आयोजनाबाबतचा प्रश्न हा त्या सप्ताहाच्या पार्श्वभूमीचा एक महत्त्वाचा भाग ठरला; मात्र त्या चर्चेमुळे अधिकृत शर्यत-निकालाच्या आकडेवारीत बदल झाला नाही.<ref name="KSA22_safety">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियन ग्रांप्री पूर्वनियोजित वेळापत्रकानुसार होणार : फॉर्म्युला वन व एफआयए|दुवा=https://corp.formula1.com/statement-from-formula-1-and-the-fia/|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२६ मार्च २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांच्या प्रत्येकी दोन अशा २० गाड्या अधिकृत प्रवेशयादीत होत्या. [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] कोविड-१९मुळे या सप्ताहातही अनुपस्थित राहिल्याने [[निको हल्केनबर्ग]]ने [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]]ची कार क्रमांक २७ चालवली. बहरैनमधील सहभागी चालकांशी तुलना करता संघनिहाय पात्रता व शर्यतीसाठी हा मुख्य बदल होता; तीनही मुक्त सरावांमध्ये खालील प्रवेशयादीतीलच वीस चालक सहभागी झाले. मिक शुमाकरने पात्रता फेरीत भाग घेतला, परंतु अपघातानंतर मुख्य शर्यतीसाठी प्रवेश मागे घेतला; याचा अर्थ त्याची पात्रता निकालातील नोंद ठेवायची, पण अंतिम ग्रिड व शर्यत वर्गीकरणात त्याला उपस्थित चालक म्हणून दाखवायचे नाही.<ref name="KSA22_entry">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियन ग्रांप्री : एफआयए प्रवेशयादी (दस्तऐवज १५)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_15_-_2022_saudi_arabian_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२५ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_schumacher">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियन पात्रता फेरीतील मिक शुमाकर संदर्भात एफआयए निवेदन|दुवा=https://www.fia.com/news/fia-statement-incident-during-qualifying-2022-fia-formula-1-saudi-arabian-grand-prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२६ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_grid">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियन ग्रांप्री : अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी (दस्तऐवज ४९)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_49_-_2022_saudi_arabian_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२७ मार्च २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पिएर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[निको हल्केनबर्ग]] | २७ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वल्तेरी बोटास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="KSA22_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने जेद्दासाठी सी२ हार्ड, सी३ मीडियम व सी४ सॉफ्ट ही मिश्रणे दिली; बहरैनपेक्षा निवड एक पायरीने मऊ होती. नियत वाटपानुसार प्रत्येक चालकाला दोन हार्ड, तीन मीडियम व आठ सॉफ्ट संच मिळाले. दीर्घ, उच्चगती वळणांमधील टायरवरील भार लक्षात घेऊन झीज, तापमान आणि योग्य पिट-स्टॉपचा क्षण हे महत्त्वाचे मुद्दे होते. हा टायर-वाटपाचा आगाऊ निर्णय होता; प्रत्यक्ष शर्यतीत जवळपास सर्व चालक मीडियमवर सुरू झाले आणि सेफ्टी कारने एकच पिट-स्टॉप करण्याची शक्यता वाढवली.<ref name="KSA22_compound"/><ref name="KSA22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियन ग्रांप्री : शर्यतीतील टायर निवडींचे पिरेली विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-saudi-arabia-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२७ मार्च २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड | सी२ | पांढरा | २ |- | मीडियम | सी३ | पिवळा | ३ |- | सॉफ्ट | सी४ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="KSA22_compound"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारच्या पहिल्या साठ मिनिटांच्या सरावात लक्लेरने १:३०.७७२ नोंदवून व्हर्सटॅपनपेक्षा ०.११६ सेकंद वेगवान वेळ दिली. बोटास तिसऱ्या, सायेन्स चौथ्या, तर गॅस्ली व त्सुनोडा पाचव्या-सहाव्या स्थानी राहिले. सुरुवातीला मार्गाची पकड वाढत गेली तसे फेऱ्यांचे वेळमान बदलले. टर्न १ परिसरात नॉरिसच्या गाडीमुळे ट्रॅकवरील ब्रेक-मार्करचे अवशेष पसरल्याने लाल झेंडा दाखवण्यात आला; त्यामुळे सत्रातील धावणे काही काळ थांबले. मॅग्नुसेनच्या हासमध्ये हायड्रॉलिक बिघाड झाल्याने त्याने दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या, मात्र अधिकृत वेळ नोंदली नाही. म्हणून त्याच्या वेळेच्या जागी रिक्त/अधिकृत वेळ नाही अशी नोंद आहे; हे स्वतंत्र स्पर्धात्मक अपयश नसून यांत्रिक अडचणीचे प्रतिबिंब आहे.<ref name="KSA22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियन ग्रांप्री : पहिल्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण (दस्तऐवज २०)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_20_-_2022_saudi_arabian_grand_prix_-_p1_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२५ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_fp1story">{{स्रोत बातमी|title=पहिल्या मुक्त सरावाचे महत्त्वाचे प्रसंग|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/highlights-relive-the-first-practice-session-at-the-saudi-arabian-grand-prix.5kkrFP4JxUenfBmKWeEGfe|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२५ मार्च २०२२}}</ref> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३०.७७२ | १७ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.८८८ | २४ |- | ३ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३१.०८४ | २२ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३१.१३९ | १४ |- | ५ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३१.३१७ | २८ |- | ६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३१.५०५ | २६ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३१.५६३ | २५ |- | ८ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३२.०२६ | २६ |- | ९ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३२.३६४ | २० |- | १० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३२.३८१ | २३ |- | ११ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३२.५०६ | २४ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३२.५८२ | २३ |- | १३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३२.५९४ | २४ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३२.६०८ | २६ |- | १५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३२.८३९ | १९ |- | १६ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.०३४ | २३ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३३.०८७ | २५ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३३.५२९ | २६ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३४.४२९ | २२ |- | वेळ नाही | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | वेळ नोंदली नाही | २ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="KSA22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी रात्रीच्या अधिक प्रतिनिधिक परिस्थितीत पुन्हा लक्लेर सर्वात वेगवान ठरला. त्याची १:३०.०७४ ही वेळ व्हर्सटॅपनपेक्षा ०.१४० सेकंद कमी, तर सायेन्सपेक्षा ०.२४६ सेकंद कमी होती. पेरेझ चौथा, मर्सिडीजचे हॅमिल्टन व रसल अनुक्रमे पाचवे-सहावे ठरले. लक्लेरने टर्न ४ जवळ भिंतीला स्पर्श केल्यानंतर त्याचे सत्र लवकर संपले; फेरारीने पुढील तपासणीसाठी गाडी परत मागवली. मॅग्नुसेनची गाडी पुन्हा यांत्रिक समस्येमुळे थांबल्याने काही काळ व्हर्च्युअल सेफ्टी कारचा वापर झाला. अखेर त्सुनोडाच्या गाडीला अडचण आल्यामुळे शेवटच्या क्षणी पिवळे झेंडे दाखवण्यात आले. नॉरिस सातव्या स्थानावर आल्याने मॅकलारेनमध्ये प्रगतीची सुरुवातीची चिन्हे दिसू लागली; मात्र सरावातील वेग म्हणजे शर्यतीतील अंतिम क्रम ठरतोच असे नव्हते.<ref name="KSA22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियन ग्रांप्री : दुसऱ्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण (दस्तऐवज २४)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_24_-_2022_saudi_arabian_grand_prix_-_p2_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२५ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_fp2story">{{स्रोत बातमी|title=दुसऱ्या मुक्त सरावात लक्लेर आघाडीवर|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-leclerc-goes-fastest-in-second-practice-before-hitting-barrier.1C7NxgFvMJFDhux1RGKnyn|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२५ मार्च २०२२}}</ref> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३०.०७४ | १५ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.२१४ | २३ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३०.३२० | १२ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.३६० | २४ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.५१३ | २४ |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.६६४ | २९ |- | ७ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३०.७३५ | २६ |- | ८ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.७६० | २६ |- | ९ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.८३२ | १४ |- | १० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.८८६ | २६ |- | ११ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.९४४ | २७ |- | १२ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.९६३ | २९ |- | १३ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३१.१६९ | २७ |- | १४ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.३७२ | २८ |- | १५ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३१.५२७ | २३ |- | १६ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.६१५ | ३० |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३१.६१५ | २७ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.८१४ | २६ |- | १९ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.८६६ | २९ |- | २० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३२.३४४ | १३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="KSA22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारीच्या अंतिम सरावात लक्लेरने १:२९.७३५ अशी सप्ताहातील त्या क्षणापर्यंतची आघाडीची वेळ दिली. व्हर्सटॅपन अवघ्या ०.०३३ सेकंदांनी दुसरा आणि पेरेझ ०.०९८ सेकंदांनी तिसरा राहिला. सायेन्स चौथा असताना बोटास पाचव्या क्रमांकावर होता; त्यामुळे फेरारी–रेड बुल संघर्षात अल्फा रोमियोचे पात्रतेतील आश्वासक गतीचे चित्रही दिसले. व्हर्सटॅपनला एका वेगवान प्रयत्नात टर्न २२ जवळ कर्बवरून गाडी उसळल्याने गॅरेजमध्ये थोडे थांबावे लागले. हॅमिल्टन अकरावा व रसल चौदावा राहिल्याने मर्सिडीजला एका फेरीवर गाडीचा योग्य समतोल साधण्याचे आव्हान असल्याचे दिसले. पात्रता फेरीपूर्वी जेद्दाची पकड व वेगवान वळणांमुळे चालकांना चूक न परवडणारी परिस्थिती स्पष्ट झाली.<ref name="KSA22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियन ग्रांप्री : तिसऱ्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण (दस्तऐवज ३१)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_31_-_2022_saudi_arabian_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२६ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_fp3story">{{स्रोत बातमी|title=तिसऱ्या सरावात लक्लेर आघाडीवर; व्हर्सटॅपन जवळ|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp3-leclerc-leads-verstappen-by-0-033s-in-final-practice-at-jeddah.76agjgRhCJz31o8CEJScoo.76agjgRhCJz31o8CEJScoo|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२६ मार्च २०२२}}</ref> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२९.७३५ | २३ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.७६८ | १२ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.८३३ | १६ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३०.००९ | २२ |- | ५ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.०३० | २२ |- | ६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.१३९ | १६ |- | ७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.१४८ | ११ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३०.२६२ | १८ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.२९६ | १७ |- | १० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.४१५ | १९ |- | ११ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.७०७ | १७ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३०.७६५ | १७ |- | १३ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.९४६ | २० |- | १४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.९८३ | १५ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.०६७ | १८ |- | १६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३१.१८६ | १६ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.३७४ | १६ |- | १८ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.४२४ | १८ |- | १९ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३१.५२९ | १७ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.९९२ | १३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="KSA22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === पहिल्या पात्रता फेरीत सायेन्सने १:२८.८५५ अशी सर्वोत्तम वेळ नोंदवली; व्हर्सटॅपन व लक्लेर त्याच्या मागे होते. सातवेळा विश्वविजेता हॅमिल्टन १:३०.३४३ या वेळेसह सोळाव्या स्थानी राहून पुढील फेरी गाठू शकला नाही—त्याच्यासाठी हा महत्त्वाचा धक्का होता. अल्बॉन, हल्केनबर्ग आणि लतिफी हेही पहिल्या फेरीत बाहेर पडले. त्सुनोडाच्या गाडीने दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण वैध पात्रता वेळ नोंदवली गेली नाही; पुढे त्याला अपवादात्मकरीत्या शर्यतीत सहभागी होण्याची परवानगी मिळाली. त्यामुळे पात्रता तालिकेत त्याची स्थिती पात्र ठरलेल्या इतर चालकांपेक्षा वेगळी ठेवली आहे.<ref name="KSA22_qual">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियन ग्रांप्री : अंतिम पात्रता वर्गीकरण (दस्तऐवज ४४)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_44_-_2022_saudi_arabian_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२७ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_grid"/> === फेरी २ === दुसऱ्या पात्रता फेरीत सायेन्स १:२८.६८६ वेळेसह पहिला राहिला; लक्लेर १:२८.७८०, पेरेझ १:२८.९२४ आणि व्हर्सटॅपन १:२८.९४५ अशा वेळांवर होते. ओकॉन, रसल, अलोन्सो, बोटास, गॅस्ली आणि मॅग्नुसेन यांनी तिसऱ्या फेरीत स्थान मिळवले. नॉरिस, रिक्कार्डो, झोऊ, शुमाकर आणि स्ट्रोल अंतिम दहा चालकांमध्ये पोहोचू शकले नाहीत. या सत्रात मिक शुमाकरची गाडी मोठ्या वेगाने मार्गाच्या कडेला धडकली; सुरक्षेसाठी सत्र काही काळ रोखावे लागले. वैद्यकीय तपासणीनंतर गंभीर दुखापत न झाल्याचे एफआयएने स्पष्ट केले. हासने खबरदारी म्हणून त्याला रविवारी शर्यतीत उतरवू नये असा निर्णय घेतला.<ref name="KSA22_qual"/><ref name="KSA22_schumacher"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत पेरेझने १:२८.२०० ही वेळ नोंदवून कारकिर्दीतील पहिले पोल स्थान मिळवले. लक्लेर केवळ ०.०२५ सेकंद मागे, सायेन्स तिसरा आणि व्हर्सटॅपन चौथा राहिला. फेरारीच्या दोन गाड्यांपेक्षा एका फेरीवर वेगवान ठरलेला पेरेझ हा पहिला मेक्सिकन फॉर्म्युला वन पोलधारक बनला. ओकॉन पाचवा, रसल सहावा, अलोन्सो सातवा, बोटास आठवा, गॅस्ली नववा आणि मॅग्नुसेन दहावा राहिला. पहिल्या सरावातील हायड्रॉलिक बिघाड असूनही मॅग्नुसेनची अंतिम फेरीपर्यंतची प्रगती उल्लेखनीय होती. फेरीतील वेग आणि प्रत्यक्ष शर्यत-सुरुवातीचा ग्रिड वेगळा असल्याचे पुढील अधिकृत नोंदी स्पष्ट करतात.<ref name="KSA22_qual"/><ref name="KSA22_grid"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.७०५ | १:२८.९२४ | १:२८.२०० | २० |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२९.०३९ | १:२८.७८० | १:२८.२२५ | २२ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:२८.८५५ | १:२८.६८६ | १:२८.४०२ | २३ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२८.९२८ | १:२८.९४५ | १:२८.४६१ | २२ |- | ५ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.०९३ | १:२९.५८४ | १:२९.०६८ | १९ |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२९.६८० | १:२९.६१८ | १:२९.१०४ | २१ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.९७८ | १:२९.२९५ | १:२९.१४७ | २० |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२९.६८३ | १:२९.४०४ | १:२९.१८३ | २२ |- | ९ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२९.८९१ | १:२९.४१८ | १:२९.२५४ | २२ |- | १० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२९.८३१ | १:२९.५४६ | १:२९.५८८ | २४ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.९५७ | १:२९.६५१ | — | १६ |- | १२ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३०.००९ | १:२९.७७३ | — | १७ |- | १३ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२९.९७८ | १:२९.८१९ | — | १७ |- | १४{{refn|group=टीप|मिक शुमाकरने पात्रता वेळ नोंदवली, परंतु पुढील वैद्यकीय व संघनिश्चितीच्या पार्श्वभूमीवर हासने त्याचा शर्यतीतील प्रवेश मागे घेतला.}} | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३०.१६७ | १:२९.९२० | — | १३ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३०.२५६ | १:३१.००९ | — | १५ |- | १६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.३४३ | — | — | ११ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३०.४९२ | — | — | ९ |- | १८ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३०.५४३ | — | — | १० |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.८१७ | — | — | ४ |- | पात्र नाही{{refn|group=टीप|त्सुनोडाने वैध पात्रता वेळ नोंदवली नाही; अधिकृत निर्णयानुसार त्याला रविवारी प्रारंभ करण्याची परवानगी होती, पण तांत्रिक समस्येमुळे तो शर्यत सुरू करू शकला नाही.}} | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | वेळ नाही | — | — | २ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="KSA22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफआयएच्या २७ मार्चच्या अंतिम ग्रिड दस्तऐवजात पेरेझ पहिल्या व लक्लेर दुसऱ्या जागी कायम राहिले. रिक्कार्डोने ओकॉनच्या पात्रता प्रयत्नात अडथळा आणल्यामुळे त्याला तीन स्थानांचा दंड देण्यात आला आणि तो चौदावा ठरला; त्यानुसार नॉरिस, झोऊ आणि स्ट्रोल यांच्यासह संबंधित स्थानांमध्ये बदल झाले. शुमाकरचा प्रवेश मागे घेतल्यामुळे त्याला ग्रिडमध्ये कोणताही क्रमांक देण्यात आला नाही. त्सुनोडाला वैध पात्रता वेळ नसतानाही अखेरच्या १९व्या स्थानावर परवानगी मिळाली; मात्र तो प्रत्यक्ष शर्यतीपूर्वीच तांत्रिक कारणामुळे बाहेर पडला. हा अधिकृत ग्रिड आहे, केवळ पात्रता यादीची पुनरावृत्ती नाही.<ref name="KSA22_grid"/><ref name="KSA22_qual"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२८.२०० |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२८.२२५ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:२८.४०२ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२८.४६१ |- | ५ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.०६८ |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२९.१०४ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.१४७ |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२९.१८३ |- | ९ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२९.२५४ |- | १० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२९.५८८ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.६५१ |- | १२ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२९.८१९ |- | १३ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.००९ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.७७३; ३ स्थानांचा दंड |- | १५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.३४३ |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३०.४९२ |- | १७ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३०.५४३ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.८१७ |- | १९ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | वैध वेळ नाही; एफआयएची परवानगी |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="KSA22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात आणि पहिल्या टप्प्यातील आघाडी === रविवारी रात्री शर्यत सुरू होताना १९ चालक अधिकृत ग्रिडमध्ये होते; त्यापैकी त्सुनोडा तांत्रिक कारणामुळे प्रारंभ करू शकला नाही. त्यामुळे १८ गाड्यांनी शर्यतीला प्रत्यक्ष सुरुवात केली. पेरेझने पोलवरून आघाडी टिकवली; लक्लेर दुसऱ्या, व्हर्सटॅपन तिसऱ्या आणि सायेन्स चौथ्या क्रमांकाच्या आसपास लढत राहिले. सुरुवातीला पहिल्या दोन संघांमध्ये टायरची काळजी घेत गती नियंत्रित करण्याचे धोरण दिसले. अल्पाइनचे अलोन्सो आणि ओकॉन यांच्या परस्पर चुरशीने मधल्या गटात महत्त्वाचे स्थान बदल घडले; आघाडीच्या संघांसाठी मात्र नियोजित पहिल्या पिट-स्टॉपचा योग्य क्षण निर्णायक ठरणार होता.<ref name="KSA22_frace"/><ref name="KSA22_pirelli"/> === पेरेझचा पिट-स्टॉप आणि सेफ्टी कार === पेरेझने १५व्या फेरीच्या सुमारास आघाडीवरून पिट-स्टॉप घेतला. त्यानंतर लगेच निकोलस लतिफीच्या गाडीला अपघात झाल्याने सेफ्टी कार यावी लागली. लक्लेर, व्हर्सटॅपन आणि सायेन्स यांनी याच संधीचा उपयोग करून कमी वेळखर्चात टायर बदलले; परिणामी पेरेझची सुरुवातीची आघाडी कमी झाली आणि त्याला चौथ्या क्रमांकावर यावे लागले. सेफ्टी कारच्या काळात पिट लेनमधून बाहेर आलेल्या सायेन्स आणि पेरेझ यांच्या स्थानाचा प्रश्न उद्भवला; अधिकृत क्रम निश्चित झाल्यावर पेरेझने सायेन्सला जागा दिली. हा निकाल संघाच्या केवळ गतीमुळे नव्हे तर न्यूट्रलायझेशनच्या अचूक वेळेमुळे बदलल्याचे प्रत्यक्ष उदाहरण होते.<ref name="KSA22_frace"/><ref name="KSA22_pirelli"/><ref name="KSA22_datadive">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझचा विजय सेफ्टी कारशिवाय शक्य होता का : वेगाचे तुलनात्मक विश्लेषण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/data-deep-dive-did-perez-have-the-pace-to-win-the-saudi-arabian-gp-without.1GYdcHWrsJTHqLpaQC4opO.1GYdcHWrsJTHqLpaQC4opO|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=३१ मार्च २०२२}}</ref> === दीर्घ मधला टप्पा आणि निवृत्ती === शर्यत पुन्हा सुरू झाल्यावर लक्लेरने व्हर्सटॅपनवर सुरुवातीला एका सेकंदापेक्षा जास्त अंतर राखून डीआरएसचा फायदा नाकारण्याचा प्रयत्न केला. दोघांनी हार्ड टायरवर दीर्घ धाव घेतली, तर तिसऱ्या-चौथ्या स्थानी सायेन्स व पेरेझ यांच्यामधील अंतर स्थिरावत गेले. रसल पाचव्या क्रमांकावर तुलनेने एकाकी शर्यत करत होता. दरम्यान अलोन्सो, रिक्कार्डो आणि बोटास यांना वेगवेगळ्या यांत्रिक समस्यांमुळे शर्यतीतून माघार घ्यावी लागली. या जवळजवळ एकाच काळातील अडचणींमुळे व्हर्च्युअल सेफ्टी कार लागू झाली आणि पिट-लेनच्या उपलब्धतेत काही काळ बदल झाला. आधी हार्ड टायरवर सुरुवात करणाऱ्या हॅमिल्टनसाठी ही परिस्थिती लाभदायक ठरली नाही; अखेर त्याला हिरव्या झेंड्याखाली थांबावे लागल्याने त्याच्या गुणांच्या संधी मर्यादित झाल्या.<ref name="KSA22_frace"/><ref name="KSA22_pirelli"/><ref name="KSA22_quotes">{{स्रोत बातमी|title=सौदी अरेबियातील शर्यतीनंतर संघ आणि चालकांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-saudi-arabia-2022.y6uK4bahoY0gQeyw818Bd|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२७ मार्च २०२२}}</ref> === डीआरएसची निर्णायक लढत आणि अंतिम निकाल === अंतिम दहा फेऱ्यांत व्हर्सटॅपन लक्लेरच्या डीआरएस क्षेत्रात आला. दीर्घ सरळ भागांवर रेड बुलला वेगाचा, तर तांत्रिक वळणांमध्ये फेरारीला पकडीचा लाभ होता. त्यामुळे शेवटच्या वळणानंतरची डीआरएस ओळ कोण आधी पार करतो, हीच पुढील सरळ भागातील ओव्हरटेकची रणनीती ठरू लागली; दोन्ही चालकांनी परस्परांना पुढे जाण्यास भाग पाडण्याचा आणि नंतर डीआरएस घेण्याचा प्रयत्न केला. अखेरीस व्हर्सटॅपनने अंतिम टप्प्यात आघाडी मिळवली व ती शेवटपर्यंत टिकवली. लक्लेरने ४८व्या फेरीत १:३१.६३४ ही सर्वात वेगवान वेळ दिली, पण विजयासाठी आवश्यक आघाडी परत मिळाली नाही. व्हर्सटॅपन ०.५४९ सेकंदांनी पुढे; सायेन्स ८.०९७ सेकंदांनी मागे तिसरा आणि पेरेझ चौथा राहिला. पहिल्या दहांमध्ये रसल, ओकॉन, नॉरिस, गॅस्ली, मॅग्नुसेन व हॅमिल्टन यांचा समावेश होता.<ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_frace"/><ref name="KSA22_fast"/><ref name="KSA22_debrief">{{स्रोत बातमी|title=टायर व्यवस्थापन आणि निर्णायक क्षणांचा तांत्रिक मागोवा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/how-verstappen-solved-the-tyre-puzzle-to-win-in-saudi-arabia.4YYvhiqKUbihL28Z8qEhsj|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२८ मार्च २०२२}}</ref> शेवटच्या टप्प्यात अल्बॉन आणि स्ट्रोल यांच्यात टर्न १ येथे झालेल्या धडकेने अल्बॉनची शर्यत संपली; पूर्ण फेऱ्यांच्या निकषांनुसार तो चौदावा वर्गीकृत राहिला. शर्यतीनंतर त्याला पुढील ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्रीसाठी तीन स्थानांचा ग्रिड दंड देण्यात आला—तो सौदी अरेबियाच्या आधीच्या ग्रिडमध्ये किंवा इथल्या अंतिम गुणांमध्ये मागाहून जोडलेला दंड नव्हता. शेवटच्या दोन फेऱ्यांतील पिवळ्या झेंड्यांबद्दल एफआयएने तपास केला, पण पुढील कारवाई आवश्यक नसल्याचे ठरवले.<ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_albon">{{स्रोत बातमी|title=कार २३ : स्ट्रोलशी झालेल्या धडकेबाबतचा निर्णय (दस्तऐवज ५६)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Saudi%20Arabian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2023%20-%20Turn%201%20incident%20with%20car%2018.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२७ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_yellow">{{स्रोत बातमी|title=अंतिम फेऱ्यांतील पिवळ्या झेंड्यांबाबतचा एफआयए निर्णय (दस्तऐवज ५७)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Saudi%20Arabian%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Yellow%20Flags.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२७ मार्च २०२२}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५० | १:२४:१९.२९३ | २५ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५० | +०.५४९ | १९ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ५० | +८.०९७ | १५ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५० | +१०.८०० | १२ |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५० | +३२.७३२ | १० |- | ६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५० | +५६.०१७ | ८ |- | ७ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५० | +५६.१२४ | ६ |- | ८ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ५० | +६२.९४६ | ४ |- | ९ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ५० | +६४.३०८ | २ |- | १० | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५० | +७३.९४८ | १ |- | ११ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५० | +८२.२१५ | ० |- | १२ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५० | +९१.७४२ | ० |- | १३ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४९ | +१ फेरी | ० |- | १४{{refn|group=टीप|अल्बॉनने पूर्ण केलेल्या ४७ फेऱ्या विजेत्याच्या ५० फेऱ्यांच्या ९० टक्क्यांपेक्षा जास्त असल्यामुळे त्याची शर्यत संपली तरी अधिकृत यादीत त्याला चौदावा वर्गीकृत क्रमांक देण्यात आला.}} | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४७ | मा. | ० |- | वर्गीकृत नाही | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ३६ | मा. | ० |- | वर्गीकृत नाही | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ३५ | मा. | ० |- | वर्गीकृत नाही | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ३५ | मा. | ० |- | वर्गीकृत नाही | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १४ | मा. | ० |- | सुरुवात नाही | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ० | सु.ना. | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="KSA22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === एफआयएच्या वेगवान-फेरी नोंदीत वैध वेळ असलेल्या सर्व १८ चालकांचा समावेश आहे. लक्लेरने ४८व्या फेरीत सर्वात वेगवान १:३१.६३४ वेळ नोंदवली आणि तो पहिल्या दहांमध्ये आल्यामुळे २०२२ च्या नियमांनुसार अतिरिक्त एक अजिंक्यपद गुण मिळवला. शुमाकरने मुख्य शर्यतीत भाग घेतला नाही आणि त्सुनोडाने प्रारंभच केला नाही; त्यामुळे त्यांच्यासाठी कोणतीही काल्पनिक शर्यत-फेरी भरलेली नाही. {{refn|group=टीप|या तालिकेतील फेरी (एफआयए) हा क्रमांक एफआयएच्या शर्यत-वेगवान-फेरी दस्तऐवजातील आहे; नियमित शर्यतीतील सर्वाधिक वेगवान एकमेव फेरीसाठीच अतिरिक्त गुण मिळतो, आणि तेही संबंधित चालक पहिल्या दहांमध्ये वर्गीकृत असल्यास.}}<ref name="KSA22_fast"/><ref name="KSA22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ४८ | १:३१.६३४ | २४२.५५६ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५० | १:३१.७७२ | २४२.१९१ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ४८ | १:३१.९०५ | २४१.८४१ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ४६ | १:३२.०४२ | २४१.४८१ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ४६ | १:३२.७५३ | २३९.६२९ |- | ६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ४८ | १:३२.७७९ | २३९.५६२ |- | ७ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ४३ | १:३२.८२१ | २३९.४५४ |- | ८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ४७ | १:३२.९९७ | २३९.००१ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ४६ | १:३३.१०३ | २३८.७२९ |- | १० | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ४२ | १:३३.४६८ | २३७.७९६ |- | ११ | २७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४७ | १:३३.६५१ | २३७.३३२ |- | १२ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ३३ | १:३३.८३१ | २३६.८७६ |- | १३ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४५ | १:३३.९२४ | २३६.६४२ |- | १४ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ३१ | १:३३.९७९ | २३६.५०३ |- | १५ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४६ | १:३४.३६८ | २३५.५२८ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४६ | १:३४.४४६ | २३५.३३४ |- | १७ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ३४ | १:३४.४८७ | २३५.२३२ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ९ | १:३७.५३० | २२७.८९२ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="KSA22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === व्हर्सटॅपनचा विजय : वेग, धैर्य आणि बदलत्या शर्यतस्थितीचा परिणाम === व्हर्सटॅपनचा जेद्दामधील विजय फक्त शेवटच्या काही फेऱ्यांतील वेगावर अवलंबून नव्हता. बहरैनमध्ये दोन्ही रेड बुल गाड्या स्पर्धेच्या अखेरीस बंद पडल्यानंतर विश्वासार्हता हा प्रमुख चर्चेचा विषय होता. जेद्दामध्ये त्याने सलग ५० फेऱ्या पूर्ण करून संघाचा विश्वास परत मिळवण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल टाकले. पात्रतेत तो चौथा असल्यामुळे विजयासाठी प्रतिस्पर्धी गाड्यांना मागे टाकणे आणि पिट-स्टॉपमधील संधी साधणे दोन्ही आवश्यक होते. विशेष म्हणजे मधल्या टप्प्यात फेरारीची पकड आघाडी राखण्यास पुरेशी वाटत असतानाही अखेरच्या व्हर्च्युअल सेफ्टी कारनंतर दोन गाड्यांमधील अंतर कमी झाले. यामुळे व्हर्सटॅपनला डीआरएसच्या टप्प्यात येण्याची संधी निर्माण झाली आणि सरळ भागावरील रेड बुलच्या तुलनेने जास्त वेगाचा प्रत्यक्ष लाभ घेता आला. शर्यत सुरू होण्यापूर्वी कोणत्या संघाकडे गुणांच्या आघाडीचा ताबा होता हे जसे महत्त्वाचे होते, तसेच सुरुवातीच्या हंगामात एका नोंदणीकृत विजयाने कारच्या शर्यतगतीबाबत पुरावा मिळणेही महत्त्वाचे होते. रेड बुलचा हा २०२२ मधील पहिला विजय असला तरी एकच यश हंगामातील अंतिम शक्तिसंतुलन निश्चित करणारे नव्हते.<ref name="KSA22_debrief"/><ref name="KSA22_quotes"/><ref name="KSA22_race"/> रेड बुलने विजयानंतर प्रतिस्पर्ध्याच्या एका फेरीवरील तुलनात्मक वेगापेक्षा शर्यतीतील टायरचा वापर, मागून दबाव कायम ठेवणे आणि योग्य संधीची वाट पाहणे हे गुण महत्त्वाचे ठरल्याचे स्पष्ट केले. पिरेलीच्या नोंदीनुसार दोघांनीही मीडियमवर सुरू करून सेफ्टी कारच्या काळात हार्ड टायर घेतले होते. त्यामुळे व्हर्सटॅपनने केवळ टायरचे मऊ मिश्रण वापरून आक्रमण केले, असे म्हणता येत नाही; समान प्रकारच्या हार्ड मिश्रणावर त्याने योग्य वेळी प्रतिद्वंद्वीचे अंतर कमी केले. अंतिम वेगवान फेरीत मात्र लक्लेरने सर्वश्रेष्ठ वेळ नोंदवली. त्यामुळे विजयाचा आणि एकाच फेरीतील सर्वाधिक गतीचा मान दोन वेगवेगळ्या चालकांमध्ये विभागला गेला. हा फरक त्या काळातील २०२२ गुणपद्धतीत थेट दिसला: विजेत्याला २५ गुण तर दुसऱ्या आलेल्या लक्लेरला १८ आणि अतिरिक्त वेगवान फेरीचा एक गुण मिळाला.<ref name="KSA22_pirelli"/><ref name="KSA22_fast"/><ref name="KSA22_points"/> === लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन : डीआरएस शोधण्याऐवजी तो न देण्याची लढत === शेवटच्या टप्प्यातील द्वंद्वाचा वेगळेपणा म्हणजे चालकांनी नेहमीप्रमाणे पुढे दिसणाऱ्या कारला शक्य तितक्या लवकर ओलांडण्याचा एकाच हेतूने वाहन चालवले नाही. जेद्दाच्या मुख्य सरळ रेषेवरील डीआरएस शोधरेषा आणि पुढील वेगवान भाग यांमुळे दुसऱ्या क्रमांकावरील चालकाला जवळचा पाठलाग ठेवता आला तर सरळ रेषेत आक्रमणाची संधी मिळत होती. म्हणून काही क्षणी एखाद्या वळणावर अगोदर पुढे जाणे उलट पुढच्या सरळ भागावरील संरक्षणासाठी गैरसोयीचे ठरू शकत होते. लक्लेरने या संदर्भात आपली फेरारी वळणांमध्ये जलद, तर रेड बुल सरळ मार्गावर अधिक वेगवान असल्याचे स्पष्टीकरण दिले. प्रत्येक ओव्हरटेकनंतर पुढील शोधरेषेचे स्थान कोणासाठी फायदेशीर ठरेल याचा दोघांनाही अंदाज घेणे आवश्यक झाले. हे २०२२ च्या सुरुवातीच्या टप्प्यात नवे नियम लागू असतानाच्या स्पर्धेतील महत्त्वाचे तांत्रिक उदाहरण होते.<ref name="KSA22_debrief"/><ref name="KSA22_frace"/><ref name="KSA22_quotes"/> व्हर्सटॅपनने अखेरीस आघाडी मिळवली तेव्हा लक्लेर पूर्णपणे मागे पडलेला नव्हता. शेवटच्या फेरीत दोघांमधील ०.५४९ सेकंदांचे अंतर ही शर्यत जवळजवळ शेवटपर्यंत अनिश्चित राहिल्याची ठोस नोंद आहे. ज्या ठिकाणी ट्रॅकच्या जवळ भिंती आहेत, अशा मार्गावर ही चुरस नियंत्रित ठेवणेही दोघांच्या गुणसंपादनासाठी महत्त्वाचे होते. बहरैनमधील उलट निकालानंतर दोन्ही चालकांनी सलग दोन फेऱ्यांत विजयसाठी स्पर्धा केली, मात्र हे केवळ वैयक्तिक द्वंद्व मानता कामा नये; कारच्या एरोडायनामिक्स, शक्ती-प्रदान प्रणाली, डीआरएसच्या कार्यपद्धती आणि सेफ्टी कारची वेळ यांचे एकत्रित परिणाम त्या चुरशीमध्ये दिसून आले.<ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_debrief"/> === पेरेझची पोल ते चौथे स्थान : सेफ्टी कारच्या वेळेचा विश्लेषणात्मक अर्थ === शनिवारचे पहिले पोल स्थान मिळवून पेरेझने रेड बुलच्या शर्यत-संधी वाढवल्या. सुरुवातीनंतर तो आघाडीवर होता आणि पहिल्या पिट-स्टॉपपर्यंत त्याने गंभीर चूक केली नव्हती. फेरारीच्या हालचालींकडे लक्ष ठेवून रेड बुलने त्याला आधी बोलावले; त्यानंतर अवघ्या एका फेरीत लतिफीचा अपघात आणि सेफ्टी कार यामुळे प्रतिस्पर्ध्यांना कमी वेळ खर्चून पिटमध्ये येता आले. त्यामुळे पेरेझच्या निर्णयाचा परिणाम फक्त स्वतःची पिट-स्टॉप वेळ नसून इतरांना मिळालेली तुलनात्मक सवलत ठरला. अशा प्रसंगी आघाडीच्या चालकाला योग्य वेळी थांबले असे वाटत असले तरी पुढील न्यूट्रलायझेशनने संपूर्ण क्रम बदलू शकतो. पेरेझला पुन्हा अग्रस्थानी येण्यासाठी मार्गावर तीन गाड्यांना पार करणे आवश्यक झाले आणि शेवटपर्यंत ती संधी मिळाली नाही.<ref name="KSA22_frace"/><ref name="KSA22_pirelli"/><ref name="KSA22_datadive"/> मात्र पेरेझने सेफ्टी कार नसती तर नक्की विजय मिळवला असता, असा निष्कर्षही उपलब्ध माहितीवरून काढता येत नाही. फॉर्म्युला वनच्या शर्यतीनंतरच्या तुलनात्मक माहिती-विश्लेषणात पहिल्या टप्प्यातील पेरेझची गती आणि फेरारी-रेड बुलच्या इतर चालकांचा दीर्घ पल्ल्याचा वेग पाहून त्याचा विजय निश्चित नव्हता, असे आढळले. त्यामुळे त्याच्यासाठी सेफ्टी कारने विजय हिरावला ही चालक- संघाच्या प्रतिक्रियेची एक बाजू आणि समग्र वेगाच्या तुलनेतील अनिश्चितता ही दुसरी बाजू स्वतंत्रपणे मांडणे आवश्यक ठरते. पेरेझच्या चौथ्या स्थानाचे आणि कारच्या गुणांसाठी एकूण १२ गुणांचे मूल्यही कमी होत नाही: बहरैनमध्ये दोन्ही गाड्या शून्यावर गेल्यानंतर त्या दोन्ही लाल बैलांनी गुण मिळवले ही महत्त्वाची सुधारणा होती.<ref name="KSA22_datadive"/><ref name="KSA22_points"/><ref name="KSA22_quotes"/> === फेरारीचा दुहेरी पोडियम : आघाडीचे संरक्षण आणि टायरवरील कामगिरी === फेरारीच्या दृष्टीने सौदी अरेबियन सप्ताह मिश्र स्वरूपाचा ठरला. लक्लेरने पुन्हा विजयासाठी लढून सर्वात वेगवान फेरी मिळवली आणि सायेन्सने तिसऱ्या स्थानासह संघासाठी आणखी १५ गुण जमा केले. काही वेळासाठी लक्लेरला मुख्य आघाडी मिळाल्यानंतर जेद्दाच्या वेगवान वळणांत त्याच्या गाडीची ताकद स्पष्ट झाली; मात्र अखेरच्या थेट चुरशीमध्ये डीआरएस आणि सरळ भागावरील गतीचा परिणाम अधिक झाला. ०.५४९ सेकंदांच्या पराभवामुळे फेरारीच्या नव्या गाडीचा विकास योग्य दिशेने नाही, असा निष्कर्ष समर्थित होत नाही. लक्लेरच्या १९ गुणांनी तो ४५ गुणांवर गेला, तर सायेन्स ३३ वर होता; म्हणजे हंगामाच्या फक्त दोन फेऱ्यांनंतर फेरारीचे दोन्ही चालक पहिल्या दोन स्थानांवर होते.<ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_fast"/><ref name="KSA22_points"/><ref name="KSA22_quotes"/> सायेन्सच्या शर्यतीचे स्वतंत्र विश्लेषणही महत्त्वाचे आहे. लक्लेर-व्हर्सटॅपन यांच्या चुरशीपेक्षा त्याची लढत पेरेझबरोबर अधिक थेट होती. सेफ्टी कारच्या काळात तो पिटमधून बाहेर येताना पेरेझच्या जवळ आला आणि योग्य अधिकृत क्रम ठरवल्यानंतर त्याला तिसऱ्या स्थानाचा लाभ मिळाला. नंतर त्याने पेरेझला परत मागे टाकू दिले नाही. पोडियमचा हा परिणाम केवळ वेगवान पात्रता फेरीतील तिसऱ्या वेळेमुळे नव्हता; न्यूट्रलायझेशनच्या नियमानुसार मिळालेली जागा सांभाळणे आणि हार्ड टायरवर मोठा टप्पा पूर्ण करणे ही त्याची निर्णायक कामगिरी होती. पहिल्या दोन ग्रांप्रीनंतर फेरारीचे ७८ गुण प्रतिस्पर्ध्यांसाठी प्रारंभीचा मापदंड ठरले.<ref name="KSA22_frace"/><ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_points"/><ref name="KSA22_pirelli"/> === टायर निवड, पिट-स्टॉपची गती आणि व्हर्च्युअल सेफ्टी कार === पिरेलीच्या शर्यतीनंतरच्या नोंदीमध्ये मीडियम–हार्ड अशी एकच बदल-रणनीती आघाडीच्या चालकांसाठी उपयुक्त ठरल्याचे स्पष्ट केले आहे. अठरा प्रत्यक्ष प्रारंभकर्त्यांपैकी हॅमिल्टन, मॅग्नुसेन आणि हल्केनबर्ग यांनी हार्डवर सुरुवात केली; इतरांनी मीडियम निवडले. या अपवादात्मक निवडीने तीन चालकांना सुरुवातीला उलट क्रमाने टायर वापरण्याचा पर्याय दिला. सेफ्टी कार येताच मीडियमवर असलेल्या बहुतेक चालकांना हार्डवर जाण्यास अनुकूल संधी मिळाली; पण हार्डवर चालणारे तिघे अधिक काळ बाहेर राहिले. नंतर व्हर्च्युअल सेफ्टी कारच्या टप्प्यात मॅग्नुसेन व हल्केनबर्ग यांना आपल्या बदलाचा फायदा मिळवता आला. हॅमिल्टनला मात्र पिट लेन बंद असण्याच्या टप्प्याशी निर्णय जुळला नाही, त्यामुळे त्याला पुढे सामान्य वेगात पिट-स्टॉप करावा लागला. त्याच्या दहाव्या स्थानावर या परिस्थितीचा परिणाम झाला.<ref name="KSA22_pirelli"/><ref name="KSA22_frace"/> हार्ड मिश्रणाने दीर्घ टप्प्यात कमी झीज दाखवली, म्हणून टायरच्या टिकाऊपणामुळे आघाडीचा हक्क कोणाकडे जातो असे थेट ठरत नव्हते. त्याऐवजी शर्यत कोणत्या फेरीत तटस्थ झाली, प्रत्येक चालकाने किती वेळ आधी टायर बदलले आणि त्यानंतर तो कोणत्या समूहात बाहेर आला, या घटकांचा परिणाम मोठा होता. सेफ्टी कार व व्हर्च्युअल सेफ्टी कार दोन्हींत पिट-स्टॉपची प्रत्यक्ष संधी सारखी नसते; शिवाय तात्पुरते पिट-लेन निर्बंधही लागू होऊ शकतात. अशा तांत्रिक बाबींचे स्पष्टीकरण केल्याशिवाय पेरेझचे चौथे आणि हॅमिल्टनचे दहावे स्थान केवळ वेगाच्या आधारे समजावणे अपुरे ठरले असते. पिरेलीचे वृत्तांत आणि फॉर्म्युला वनचे रणनीती विश्लेषण यांतून या मुद्द्यांची स्वतंत्र पुष्टी मिळते.<ref name="KSA22_pirelli"/><ref name="KSA22_debrief"/> === मर्सिडीज : रसलच्या पाचव्या स्थानामागील मर्यादा आणि हॅमिल्टनची पुनर्प्राप्ती === मर्सिडीजकडून रसल पाचव्या स्थानी, तर हॅमिल्टन दहाव्या स्थानी राहिला. या दोन निकालांतील फरक समजून घेताना पात्रता फेरीतील गती पाहणे आवश्यक आहे. रसलने सहावी जागा मिळवली होती; हॅमिल्टन पहिल्याच फेरीत सोळावा राहिल्यामुळे त्याला बराच मागून सुरू करावे लागले. शर्यतीच्या मधल्या टप्प्यात त्याच्या हार्डवर लांब धावण्याची योजना अग्रभागी पुन्हा जाण्यास उपयुक्त होऊ शकत होती; पण यांत्रिक बिघाडांनंतरची व्हर्च्युअल सेफ्टी कार आणि पिट-लेनची परिस्थिती त्याच्या बाजूने घडली नाही. त्यामुळे दहावे स्थान हे एकट्या चालकाच्या एका फेरीतील गतीचा निकाल नसून आठवडाभरातील सेटअप, सुरुवातीची ग्रिड स्थिती आणि शर्यतीतील अनपेक्षित टप्पे यांचा एकत्रित परिणाम होता.<ref name="KSA22_qual"/><ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_pirelli"/> रसलचा पाचवा क्रमांकही समोरच्या फेरारी व रेड बुलशी असलेली वेगाची दरी झाकत नाही. विजेत्यापेक्षा ३२.७३२ सेकंद मागे पडल्याने मर्सिडीजला नव्या नियमसंचात अजून काम करायचे असल्याचे दिसत होते. तरीही सुरुवातीच्या दोन ग्रांप्रीनंतर रसलने २२ आणि हॅमिल्टनने १६ गुण मिळवले, परिणामी मर्सिडीज ३८ गुणांसह दुसरी होती—रेड बुलच्या ३७ गुणांपेक्षा एक गुण जास्त. एक चालक पात्रतेत पहिल्या दहाबाहेर असतानाही संघाची गुणसंपादनातील सातत्यपूर्ण कामगिरी ही २०२२ च्या पहिल्या दोन फेऱ्यांतील मर्सिडीजसाठी मुख्य सकारात्मक बाजू होती.<ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_points"/><ref name="KSA22_quotes"/> === अल्पाइनमधील अंतर्गत चुरस आणि मॅकलारेनची गुणांकडे वाटचाल === अल्पाइनने पात्रता फेरीत ओकॉन पाचवा आणि अलोन्सो सातवा ठेवून मधल्या गटातील चांगली गती दाखवली. शर्यतीच्या सुरुवातीला या दोन चालकांमध्ये जवळची आणि प्रसंगी स्थान बदलणारी लढत झाली. संघातील समान गाड्यांनी इतकी थेट लढत दिल्याने टायरवरील ऊर्जा आणि पाठीमागून येणाऱ्या प्रतिस्पर्ध्यांशी अंतर राखण्याच्या प्रश्नांनाही महत्त्व प्राप्त झाले. अखेर अलोन्सोची गाडी यांत्रिक समस्येमुळे थांबली; त्याचा संभाव्य गुणांचा लाभ नष्ट झाला. ओकॉनने मात्र सहाव्या स्थानावर ८ गुण मिळवले आणि नॉरिसला केवळ ०.१०७ सेकंदांनी मागे ठेवले. पहिल्या दोन फेऱ्यांत त्याचे १४ गुण झाले, तर अल्पाइन १६ गुणांवर चौथी होती. त्यामुळे या शर्यतीने संघाच्या वेगाबरोबरच दोन गाड्या एकाच फेरीत सातत्याने पूर्ण होण्याचे महत्त्व दाखवले.<ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_points"/><ref name="KSA22_quotes"/> मॅकलारेनची स्थिती वेगळी होती. बहरैनमध्ये एकही गुण न मिळाल्यानंतर जेद्दामध्ये नॉरिस सातवा राहून संघाला पहिले सहा गुण मिळवून देत होता. शुक्रवारच्या दुसऱ्या सरावातील सातवा क्रमांक त्या प्रगतीचा आधीचा संकेत होता, पण पात्रतेत तो अकरावा असल्यामुळे शर्यतीत मार्गावर स्थान मिळवावे लागले. त्याचा संघसहकारी रिक्कार्डो पात्रतेत तुलनेने वेगवान असूनही अडथळा निर्माण केल्यामुळे चौदाव्या क्रमांकावरून निघाला. शर्यतीत संभाव्य गुणांच्या स्पर्धेत असताना यांत्रिक समस्येमुळे तो बाहेर पडला. म्हणून सातवे स्थान मॅकलारेनचा संपूर्ण प्रश्न सुटला याचा पुरावा नव्हता; तरी सुरुवातीच्या अवघड सप्ताहानंतर शर्यतीची कार्यक्षमता सुधारल्याचा पहिला ठोस गुणात्मक आणि संख्यात्मक संकेत त्यातून मिळाला.<ref name="KSA22_fp2"/><ref name="KSA22_grid"/><ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_points"/><ref name="KSA22_quotes"/> === हास आणि अल्फाटौरी : मर्यादित साधनांत मिळवलेले गुण आणि न मिळालेली संधी === हाससाठी हा सप्ताह मॅग्नुसेनच्या नवव्या स्थानामुळे सकारात्मक आणि शुमाकरच्या अनुपस्थितीमुळे अपूर्ण राहिला. शुक्रवारच्या सुरुवातीला हायड्रॉलिक बिघाडामुळे मॅग्नुसेनला पूर्ण सराव मिळू शकला नाही; तरी शनिवारच्या पात्रता फेरीत दहावी जागा आणि रविवारी दोन गुण मिळणे हा संघाच्या शर्यत-कार्यक्षमतेचा महत्त्वाचा पुरावा ठरला. त्याने हार्ड टायरवर सुरुवात करून प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा वेगळा पहिला टप्पा घेतला; व्हर्च्युअल सेफ्टी कारनंतर योग्य वेळी मिश्रण बदलून गुण मिळवले. त्याचे हंगामातील गुण १२ झाले. दुसरीकडे शुमाकरची मोठी पात्रता दुर्घटना आणि त्यानंतरचा प्रवेश-मागे-घेण्याचा निर्णय यामुळे हासला पूर्ण दोन-गाडी शर्यत चालवता आली नाही. वैद्यकीय तपासणीमध्ये गंभीर दुखापत नसल्याचे जाहीर झाल्यानंतरही काळजीपूर्वक निर्णय घेण्यात आला होता; म्हणून हा प्रकार सामान्य तांत्रिक निवृत्ती म्हणून शर्यत यादीत दाखवणे चुकीचे ठरेल.<ref name="KSA22_fp1"/><ref name="KSA22_qual"/><ref name="KSA22_schumacher"/><ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_pirelli"/> अल्फाटौरीला गॅस्लीच्या आठव्या स्थानावरून चार गुण मिळाले, पण त्सुनोडाच्या अनुपस्थितीचा मोठा फटका बसला. त्सुनोडाने तिसऱ्या सरावात दहावी वेळ दिली होती; पात्रतेत तांत्रिक अडचणीमुळे वैध वेळ न आल्यावर त्याला शर्यत सुरू करण्याची अधिकृत परवानगी मिळाली. प्रत्यक्ष सुरुवातीपूर्वीच गाडीला अडचण आल्याने त्याच्यासाठी शून्य शर्यत फेऱ्या आणि DNS हीच योग्य स्थिती होती. गॅस्लीने एका टप्प्यात पिट-स्टॉपच्या वेळेमुळे स्थान गमावले, परंतु तो परत गुणांमध्ये पोहोचला. सातत्याची तुलना करता अल्फाटौरीसाठी पात्रतेतील संभाव्यता आणि प्रत्यक्ष मिळालेले चार गुण यात मोठा फरक होता. संघाच्या एकूण आठ गुणांमध्ये त्सुनोडाचे मागील शर्यतीतील चार आणि गॅस्लीचे जेद्दातील चार गुण होते.<ref name="KSA22_fp3"/><ref name="KSA22_grid"/><ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_points"/><ref name="KSA22_quotes"/> === अल्फा रोमियोचे दोन दंड, अ‍ॅस्टन मार्टिनचा प्रयत्न आणि विलियम्सच्या दुर्घटना === अल्फा रोमियोसाठी वेग आणि निकाल यांतील तफावत विशेष स्पष्ट होती. बोटासने पात्रतेत आठवा क्रमांक मिळवला आणि शर्यतीच्या मधल्या गटात चांगले स्थान राखले; मात्र गाडीतील यांत्रिक अडचणीमुळे ३६ फेऱ्यांनंतर तो बाहेर पडला. झोऊने सुरुवातीच्या टप्प्यात ट्रॅक सोडून अल्बॉनवर आघाडी घेतली आणि ती नियमानुसार लगेच परत न दिल्यामुळे त्याला पाच सेकंदांचा दंड ठोठावण्यात आला. पिट-स्टॉपदरम्यान दंड भोगताना गाडी पाच सेकंदांची मुदत संपण्यापूर्वी जॅकवर उचलली गेल्याचे तपासात स्पष्ट झाले. प्रत्यक्ष दुरुस्तीची कामे सुरू केली नव्हती, या परिस्थितीचा विचार करून एफआयएने अपात्रतेऐवजी ड्राइव्ह-थ्रू दंड लावला. अशा दोन वेगळ्या निर्णयांना एकच दहा सेकंदांचा दंड म्हणणे चुकीचे ठरेल. झोऊ अकरावा राहिला आणि अल्फा रोमियोने या शर्यतीत नवीन गुण मिळवले नाहीत.<ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_zhou1">{{स्रोत बातमी|title=कार २४ : ट्रॅक सोडून फायदा मिळवल्याचा अधिकृत निर्णय (दस्तऐवज ५३)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Saudi%20Arabian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2024%20-%20leaving%20the%20track%20and%20gaining%20an%20advantage.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२७ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_zhou2">{{स्रोत बातमी|title=कार २४ : दंड नियमानुसार न भोगल्याबाबतचा निर्णय (दस्तऐवज ५४)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Saudi%20Arabian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2024%20-%20Not%20serving%20penalty.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२७ मार्च २०२२}}</ref><ref name="KSA22_quotes"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनमध्ये व्हेट्टेलच्या जागी दुसऱ्या सलग शर्यतीसाठी हल्केनबर्ग आला होता. त्याने हार्डवर सुरुवात करून दीर्घ धाव घेतली, पण अखेरीस बारावा राहिला; स्ट्रोल एक फेरी मागे तेरावा होता. दोन्ही चालक वर्गीकृत झाले, परंतु संघाच्या गुणतालिकेत शून्यच राहिले. विलियम्सची परिस्थिती अधिक कठीण ठरली. लतिफीच्या अपघाताने अग्रगटाच्या पिट-स्टॉपची योजना बदलणारी सेफ्टी कार आली; नंतर अल्बॉनने स्ट्रोलला पार करण्याचा प्रयत्न करताना धडक दिल्यामुळे स्वतःची गाडी थांबवावी लागली. ४७ फेऱ्या पूर्ण झाल्याने अल्बॉन अधिकृतपणे चौदावा वर्गीकृत झाला; तरीही पुढील ऑस्ट्रेलियन शर्यतीसाठी त्याला तीन स्थानांच्या ग्रिड दंडाचा निर्णय झाला. या दोन घटनांनी विलियम्सच्या गतीपेक्षा नुकसान टाळणे आणि चालकांची सुरक्षित शर्यत पूर्ण करण्याची गरज पुढे आणली.<ref name="KSA22_entry"/><ref name="KSA22_pirelli"/><ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_albon"/> === एफआयए निर्णयांचे प्रत्यक्ष परिणाम आणि अंतिम वर्गीकरणाची पद्धत === या सप्ताहातील निर्णयांचे चार प्रकार स्वतंत्र ठेवणे आवश्यक आहे. पहिला, शनिवारी रिक्कार्डोला पात्रतेतील अडथळ्यासाठी दिलेल्या तीन स्थानांच्या दंडामुळे रविवारी त्याची सुरुवातीची जागा बदलली; त्याचा शर्यतीच्या शेवटच्या वेळेत थेट दंड म्हणून पुन्हा समावेश झालेला नव्हता. दुसरा, शुमाकरचा प्रवेश मागे घेतला गेला आणि त्सुनोडाला पात्रतेतील अयशस्वी स्थितीतूनही प्रारंभाची परवानगी मिळाली—परंतु तो प्रत्यक्ष सुरू करू शकला नाही. तिसरा, झोऊचा ट्रॅक सोडण्याचा पाच सेकंदांचा दंड आणि नंतर पिटमध्ये तो नियमाप्रमाणे न पाळल्याचा ड्राइव्ह-थ्रू हे शर्यतीत भोगायचे वेगवेगळे दंड होते. चौथा, अल्बॉनची स्ट्रोलशी झालेल्या धडकेसाठी पुढील ग्रांप्रीच्या ग्रिडमध्ये लागू होणारी तीन स्थानांची शिक्षा ही जेद्दाच्या वर्गीकरणात मागील दिनांकाने लावली गेली नाही.<ref name="KSA22_qual"/><ref name="KSA22_grid"/><ref name="KSA22_zhou1"/><ref name="KSA22_zhou2"/><ref name="KSA22_albon"/> शेवटच्या फेऱ्यांत पिवळे झेंडे दाखवले गेले होते; उपलब्ध डेटाचा आढावा घेतल्यानंतर कोणत्याही चालकावर पुढील कारवाई आवश्यक नसल्याचे एफआयएने नमूद केले. त्यामुळे व्हर्सटॅपनचा ०.५४९ सेकंदांचा विजय-अंतर आणि लक्लेरची सर्वात वेगवान फेरी असलेले अंतिम निकाल कायम राहिले. ५० फेऱ्यांच्या ९० टक्क्यांपेक्षा अधिक फेऱ्या पूर्ण केलेल्या अल्बॉनला निवृत्ती असूनही चौदावा स्थान देण्यात आले; पण बोटास, अलोन्सो, रिक्कार्डो आणि लतिफी अधिकृतरीत्या अवर्गीकृत होते. पात्रता यादीतील शुमाकर, शर्यतीपूर्वीचा अंतिम ग्रिड व शर्यत वर्गीकरण या तीन दस्तऐवजांमधील संख्यात्मक फरक हे बदलते प्रत्यक्ष सहभाग-स्थिती दर्शवतात.<ref name="KSA22_yellow"/><ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_grid"/> === चालक अजिंक्यपदातील आणि कारनिर्माते अजिंक्यपदातील बदल === दोन फेऱ्यांनंतर लक्लेर ४५ गुणांसह पहिला आणि सायेन्स ३३ गुणांसह दुसरा राहिला; त्यांच्यातील फरक १२ गुणांचा होता. व्हर्सटॅपनने बहरैनमधील अपयशानंतर २५ गुण मिळवून तिसरे स्थान गाठले, तर रसल २२ आणि हॅमिल्टन १६ गुणांवर होते. ओकॉनचे १४ गुण त्याला सहावे स्थान देत होते; पेरेझ आणि मॅग्नुसेन प्रत्येकी १२ गुणांसह पुढे होते. या आकड्यांमधून पहिल्या दोन शर्यतींत फेरारीची मोठी आघाडी असूनही रेड बुल विजयासाठी स्पर्धक बनल्याचे स्पष्ट झाले. फेरारीला जेद्दात ३४ गुण मिळाले (लक्लेरचे १९ आणि सायेन्सचे १५); रेड बुलने ३७ गुण मिळवले (व्हर्सटॅपनचे २५ आणि पेरेझचे १२). म्हणून केवळ सौदी अरेबियन शर्यतीतील कारनिर्माते गुण पाहिले तर रेड बुल फेरारीपेक्षा पुढे होता, पण एकूण हंगामी गुणांत फेरारी ७८ विरुद्ध रेड बुल ३७ अशी स्थिती कायम होती.<ref name="KSA22_race"/><ref name="KSA22_points"/> मर्सिडीज दुसऱ्या स्थानावर ३८ गुणांवर, अल्पाइन १६, हास १२, अल्फा रोमियो ९, अल्फाटौरी ८ आणि मॅकलारेन ६ गुणांवर होते. अ‍ॅस्टन मार्टिन आणि विलियम्स अद्याप शून्यावर होते. त्यामुळे मध्यगटात सहाव्या–नवव्या स्थानांतील केवळ एक-दोन गुणदेखील कारनिर्माते क्रमवारीवर मोठा परिणाम करत होते. उदाहरणार्थ मॅग्नुसेनच्या नवव्या स्थानामुळे हासने १० वरून १२ पर्यंत प्रगती केली; नॉरिसच्या सहा गुणांमुळे मॅकलारेनची शून्याची स्थिती संपली. हे संदर्भ टिकवणे आवश्यक आहे, कारण नंतरच्या अनेक शर्यतींनी अंतिम क्रमवारी बदलली असली तरी २७ मार्च २०२२च्या त्या क्षणाला हेच अधिकृत गुणतक्ते लागू होते.<ref name="KSA22_points"/><ref name="KSA22_race"/> == निकालानंतर गुणतालिका == === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === एफआयएच्या शर्यतीनंतरच्या अधिकृत गुणपत्रकानुसार वीस चालकांची स्थिती खालीलप्रमाणे होती. समान गुण असलेले चालक उपलब्ध अधिकृत वर्गीकरणाच्या क्रमाने दाखवले आहेत; हंगामात याआधी गुण मिळवणाऱ्या आणि या शर्यतीत न सुरू झालेल्या चालकांचाही समावेश आहे.<ref name="KSA22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ४५ |- | २ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ३३ |- | ३ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | २५ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | २२ |- | ५ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १६ |- | ६ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १४ |- | ७ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १२ |- | ८ | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १२ |- | ९ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ८ |- | १० | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६ |- | ११ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ४ |- | १२ | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ४ |- | १३ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २ |- | १४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १५ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | १६ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | १७ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | १८ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- | १९ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ० |- | २० | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="KSA22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === एकूण दहा कारनिर्मात्यांची अधिकृत फेरीअखेरची गुणस्थिती पुढे दिली आहे. सौदी अरेबियातील वेगवान-फेरीचा अतिरिक्त गुण लक्लेरला मिळाल्याने फेरारीच्या एकूण ७८ गुणांमध्ये त्याचाही समावेश आहे; शून्य गुण असलेले दोन्ही संघदेखील यादीत ठेवले आहेत.<ref name="KSA22_points"/><ref name="KSA22_fast"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[फेरारी]] | ७८ |- | २ | [[मर्सिडीज]] | ३८ |- | ३ | [[रेड बुल रेसींग]] | ३७ |- | ४ | [[अल्पाइन]] | १६ |- | ५ | [[हास]] | १२ |- | ६ | [[अल्फा रोमियो]] | ९ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | ८ |- | ८ | [[मॅकलारेन]] | ६ |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="KSA22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[सौदी अरेबियन ग्रांप्री]] * [[जेद्दा कॉर्निश सर्किट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/saudi-arabia २०२२ सौदी अरेबियन ग्रांप्री : फॉर्म्युला वन अधिकृत पृष्ठ] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1125/saudiarabia/race-result २०२२ सौदी अरेबियन ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Saudi%20Arabian%20Grand%20Prix २०२२ सौदी अरेबियन ग्रांप्री : एफआयएचे अधिकृत निर्णय दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = सौदी अरेबियन ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ बहरैन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ सौदी अरेबियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ सौदी अरेबियन ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:सौदी अरेबियन ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] lay5w072suze7sv430faerou17bef4w 0 351253 2725720 2725461 2026-10-24T16:15:11Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725720 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = ऑस्ट्रेलिया | ग्रांप्री = ऑस्ट्रेलियन | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Australia.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्रीमध्ये वापरलेल्या सुधारित अल्बर्ट पार्क ग्रांप्री सर्किटचा मार्गनकाशा | दिनांक = १० एप्रिल | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ हायनेकेन ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ३ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = अल्बर्ट पार्क ग्रांप्री सर्किट, मेलबर्न, ऑस्ट्रेलिया | सर्किट_प्रकार = तात्पुरता सार्वजनिक रस्ता शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ५.२७८ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.२८० | एकूण_फेऱ्या = ५८ | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.१२४ | एकूण_अंतर_मैल = १९०.२१७ | हवामान = अंशतः ढगाळ; शर्यत सुरू होताना हवेचे तापमान सुमारे २७°से. व मार्गाचे ३८°से. | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = फेरारी | पोल_वेळ = १:१७.८६८ | जलद_चालक = शार्ल लक्लेर | जलद_देश = मोनॅको | जलद_संघ = फेरारी | जलद_वेळ = १:२०.२६० | जलद_फेरी = ५८ | पहिला_चालक = शार्ल लक्लेर | पहिला_देश = मोनॅको | पहिला_संघ = फेरारी | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = रेड बुल रेसींग | तिसरा_चालक = जॉर्ज रसल | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ सौदी अरेबियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री }} '''२०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ हायनेकेन ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील २२ पैकी तिसरी शर्यत होती. १० एप्रिल २०२२ रोजी [[मेलबर्न]] येथील सुधारित [[अल्बर्ट पार्क ग्रांप्री सर्किट]]वर ५८ फेऱ्यांत ती झाली. [[फेरारी]]च्या [[शार्ल लक्लेर]]ने पोल स्थानावरून संपूर्ण शर्यतीत आघाडी राखून, सर्वात वेगवान फेरीसह विजय मिळवला. [[रेड बुल रेसींग]]चा [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा व [[मर्सिडीज]]चा [[जॉर्ज रसल]] तिसरा राहिला. हा दोन वर्षांच्या कोविड-१९संबंधी रद्द झालेल्या आवृत्त्यांनंतर ऑस्ट्रेलियात झालेला पहिला फॉर्म्युला वन ग्रांप्री होता. लक्लेरने या शर्यतीत २६ गुण मिळवून चालक अजिंक्यपदातील आघाडी ७१ गुणांवर नेली; मुख्य प्रतिस्पर्धी [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ला तांत्रिक बिघाडामुळे शर्यत पूर्ण करता आली नाही.<ref name="AU22_race">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ८०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_80_-_2022_australian_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_fiarace">{{स्रोत बातमी|title=लक्लेरचा ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्रीत दमदार विजय|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-takes-emphatic-australian-grand-prix-win-ahead-perez-and-russell|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_points">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्रीनंतरची चालक व कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका, दस्तऐवज ८१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Australian%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० एप्रिल २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === बहरैन आणि सौदी अरेबियातील दोन फेर्‍यांनंतर लक्लेर ४५ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात पहिला होता; त्याचा फेरारी संघसहकारी कार्लोस सायेन्स जुनियर ३३ गुणांसह दुसरा, आणि व्हर्सटॅपन २५ गुणांसह तिसरा होता. कारनिर्मात्यांमध्ये फेरारीचे ७८, मर्सिडीजचे ३८ आणि रेड बुलचे ३७ गुण होते. पहिल्या दोन शर्यतींमध्ये फेरारीची सातत्यपूर्ण गती, रेड बुलची वेगवान परंतु काही वेळा अविश्वसनीय यांत्रिक कामगिरी आणि मर्सिडीजच्या उड्या मारणाऱ्या वायुगतिकीय समस्यांमुळे तीन वेगवेगळ्या प्रश्नांना या फेरीत उत्तरे मिळणार होती. ऑस्ट्रेलियातील बहुतेक गाडींच्या विकासासाठी नवीन पृष्ठभाग आणि रचनात्मक बदल हा अतिरिक्त कस ठरणार होता.<ref name="AU22_points"/><ref name="AU22_f1race">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियामध्ये लक्लेरचा विजय; पेरेझ दुसरा आणि रसल तिसरा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-dominates-in-australia-as-verstappen-suffers-dnf.7Exhm5kuubqsywFoAe0QAK|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० एप्रिल २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === २०२२ च्या पुनरागमनापूर्वी अल्बर्ट पार्कच्या शर्यतमार्गाची रचना बदलण्यात आली, काही वळणांतील रुंदी वाढवण्यात आली आणि पृष्ठभाग नव्याने डांबरीकरण करण्यात आला. नवीन मार्ग ५.२७८ किमी लांबीचा होता; ५८ फेऱ्यांचे अधिकृत अंतर ३०६.१२४ किमी निश्चित केले गेले. शुक्रवार ८ एप्रिल रोजी पहिले दोन मुक्त सराव, शनिवार ९ एप्रिल रोजी तिसरा सराव व मुख्य पात्रता फेरी, आणि रविवार १० एप्रिल रोजी मुख्य शर्यत आयोजित केली गेली. हा नियमित सप्ताह होता; स्प्रिंट नव्हती. सुरुवातीला चार डीआरएस विभागांची योजना होती; परंतु सुरक्षेच्या कारणाने शनिवारपासून एक विभाग कमी करून तीन विभाग ठेवण्याचा निर्णय शर्यत संचालकांनी घेतला. या बदलाचा वेगवान सरळ भागांवरील आक्रमक शर्यतीच्या संधींवर परिणाम झाला.<ref name="AU22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : अधिकृत स्पर्धा माहिती|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/australia|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_drs">{{स्रोत बातमी|title=सुरक्षेसाठी ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्रीतील चौथा डीआरएस विभाग रद्द|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/drs-zone-removed-at-albert-park-over-safety-reasons.70AcRyFYRSh68nmrJemTNy|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=९ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_common">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अल्बर्ट पार्क शर्यतमार्गाचा नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Australia.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांच्या वीस चालकांनी मुख्य शर्यतीसाठी प्रवेश नोंदवला. [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] कोविड-१९मुळे बहरैन आणि सौदी अरेबियातील फेऱ्यांना गैरहजर होता; त्याच्या जागी धावलेला [[निको हल्केनबर्ग]] आता पुन्हा राखीव भूमिकेत गेला आणि व्हेट्टेलने या सप्ताहात [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]]ची कार क्रमांक ५ चालवली. पहिल्या सरावातील सर्व वीस चालकच मुख्य स्पर्धेचे पात्र होते; कोणताही स्वतंत्र फक्त-सराव बदली चालक नव्हता. सराव क्रमांक दोनमध्ये व्हेट्टेलचा सहभाग नव्हता, त्याचे कारण शुक्रवारी पहिल्या सत्रात झालेली तांत्रिक बिघाडाची अडचण होती; त्यामुळे त्या सत्रातील अधिकृत वर्गीकरण १९ चालकांचेच आहे.<ref name="AU22_entry">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : अधिकृत प्रवेशयादी व स्पर्धेचे वेळापत्रक|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/australian-grand-prix/eventtiming-information|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=७ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_astonfp3">{{स्रोत बातमी|title=तिसऱ्या सरावातील अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या दोन्ही गाड्यांचे अपघात|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/watch-both-aston-martin-drivers-finish-fp3-in-the-wall-after-separate.12EpK5AM0zKfkeEbriS3wO.12EpK5AM0zKfkeEbriS3wO|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=९ एप्रिल २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पिएर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वल्तेरी बोटास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AU22_entry"/> |} === टायर === [[पिरेली]]ने या फेरीसाठी अनुक्रमे सी२ हार्ड, सी३ मीडियम आणि सी५ सॉफ्ट मिश्रणे दिली; मधल्या सी४ मिश्रणाला टाळून अशी असलग तीन मिश्रणे देणे हे या सप्ताहाचे वैशिष्ट्य होते. प्रत्येक चालकासाठी दोन हार्ड, तीन मीडियम आणि आठ सॉफ्ट संच उपलब्ध होते. नवा गुळगुळीत पृष्ठभाग आणि वळणांच्या बदलांमुळे टायरचे तापमान, ग्रेनिंग आणि झीज यांबाबत अनिश्चितता होती. शर्यतीपूर्व अंदाजानुसार मीडियमवर सुरुवात करून हार्डवर एकदाच टायर बदलणे हे मुख्य धोरण होते; प्रत्यक्ष शर्यतीतील अनुभवाने सी२ मिश्रणाची अपेक्षेपेक्षा अधिक सहनशक्ती दाखवून दिली.<ref name="AU22_compound">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्रीसाठी सी२, सी३ आणि सी५ टायर व संचांचे वाटप|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-australian-grand.5JMcZHb0xdllgZriDhNh2z|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=७ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_stratpreview">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियातील संभाव्य एक-पिटस्टॉप टायर व्यूहरचना|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/strategy-guide-what-are-the-possible-race-strategies-for-the-2022-australian.4KsNMa36KJ6paJae6d0XFQ|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=९ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : पिरेलीचे शर्यतीनंतरचे टायर विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-australian-grand-prix----sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१० एप्रिल २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड | सी२ | पांढरा | २ |- | मीडियम | सी३ | पिवळा | ३ |- | सॉफ्ट | सी५ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AU22_compound"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवार ८ एप्रिलच्या पहिल्या सरावात फेरारीची वेगवान गती स्पष्ट झाली. कार्लोस सायेन्सने १:१९.८०६ अशी सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली, तर लक्लेर ०.५७१ सेकंद मागे दुसरा आणि पेरेझ केवळ ०.०२२ सेकंदाने लक्लेरच्या मागे तिसरा होता. व्हर्सटॅपन चौथा, नॉरिस पाचवा आणि ओकॉन सहावा राहिला. व्हेट्टेलच्या अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या शक्तियंत्रात बिघाड झाल्यामुळे त्याला सत्र लवकर थांबवावे लागले; गाडी रस्त्यावरच राहिल्यानंतर स्कूटर वापरून पॅडॉककडे परतल्याबद्दल त्याला पंचांकडून दंड झाला. यामुळे दुसऱ्या सरावातील त्याच्या सहभागावरही परिणाम झाला.<ref name="AU22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : पहिला मुक्त सराव, एफआयए दस्तऐवज १८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_18_-_2022_australian_grand_prix_-_p1_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_astonfp3"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.८०६ | २४ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२०.३७७ | २१ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.३९९ | २० |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.६२६ | २२ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.८७८ | २२ |- | ६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२१.००४ | २७ |- | ७ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२१.०२७ | २६ |- | ८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२१.१५५ | २३ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२१.२२९ | २१ |- | १० | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.२४७ | २३ |- | ११ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२१.२८९ | २६ |- | १२ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२१.४५७ | २६ |- | १३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.६६१ | १८ |- | १४ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२१.७०१ | २६ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.८२१ | २१ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.८६९ | २४ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२२.७५४ | २५ |- | १८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२३.१८६ | १८ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२३.९२४ | २५ |- | २० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२४.३४९ | १५ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AU22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारच्या दुसऱ्या सरावात लक्लेरने १:१८.९७८ ही वेळ साधत दिवसातील सर्वात वेगवान फेरी केली. व्हर्सटॅपन ०.२४५ सेकंद मागे दुसरा, तर सायेन्स ०.३९८ सेकंद मागे तिसरा राहिला. अलोन्सोने चौथा व पेरेझने पाचवा क्रमांक पटकावला; अल्पाइनची गतीही लक्षवेधी ठरली. पहिल्या सरावात थांबलेल्या व्हेट्टेलच्या कारची शक्तियंत्राशी संबंधित दुरुस्ती सुरू असल्याने तो या सत्रात उतरू शकला नाही. अधिकृत १९-चालक वर्गीकरणात त्यामुळे त्याचे नाव नाही; त्याच्यासाठी मनमानी शून्य-वेळ पंक्ती देणे चुकीचे ठरेल.<ref name="AU22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : दुसरा मुक्त सराव, एफआयए दस्तऐवज २७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_27_-_2022_australian_grand_prix_-_p2_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_astonfp3"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१८.९७८ | २७ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.२२३ | २२ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.३७६ | २७ |- | ४ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१९.५३७ | २२ |- | ५ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.६५८ | २० |- | ६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१९.८४२ | २५ |- | ७ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.०५५ | २५ |- | ८ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.१०० | २४ |- | ९ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.१४२ | २७ |- | १० | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.२०३ | २४ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.२१२ | २५ |- | १२ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४२४ | ३० |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.५२१ | २३ |- | १४ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.६११ | २८ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.०६३ | २३ |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२१.१९१ | २३ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९१२ | २८ |- | १८ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२१.९७४ | २२ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२२.३०७ | २४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AU22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवार ९ एप्रिलच्या तिसऱ्या सरावात मॅकलारेनच्या नॉरिसने १:१९.११७ अशी सर्वोत्तम वेळ नोंदवून फेरारी आणि रेड बुलला मागे टाकले. लक्लेर फक्त ०.१३२ सेकंद मागे दुसरा, पेरेझ ०.१४८ सेकंद मागे तिसरा, अलोन्सो चौथा आणि सायेन्स पाचवा राहिला. सत्रात अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या दोन्ही चालकांचे स्वतंत्र अपघात झाले: व्हेट्टेल दहाव्या वळणानंतर भिंतीवर आदळला आणि स्ट्रोलचाही पुढील वेगवान प्रयत्नात अपघात झाला. त्यामुळे दोनदा लाल झेंडा दाखवण्यात आला. व्हेट्टेलने पाच फेऱ्या पूर्ण केल्या पण अधिकृत वेळ नोंदवली नाही. पात्रता फेरीच्या काही तास आधी दोन्ही गाड्यांची दुरुस्ती करण्याचे संघापुढे मोठे आव्हान उभे राहिले.<ref name="AU22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : तिसरा मुक्त सराव, एफआयए दस्तऐवज ४०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_40_-_2022_australian_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=९ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_fp3story">{{स्रोत बातमी|title=तिसऱ्या मुक्त सरावात नॉरिस सर्वात वेगवान|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp3-norris-leads-leclerc-as-both-aston-martins-crash-in-final-australian-gp.46XtOFNHzxF8gvi5ClUe7N.46XtOFNHzxF8gvi5ClUe7N|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=९ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_astonfp3"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१९.११७ | १२ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१९.२४९ | १५ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.२६५ | १७ |- | ४ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१९.२७५ | १५ |- | ५ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.४१९ | १७ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१९.६९३ | १४ |- | ७ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.८०९ | १६ |- | ८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.८९६ | १३ |- | ९ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.००८ | १७ |- | १० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.०७१ | १२ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.०९६ | १६ |- | १२ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.१३३ | १४ |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.२०५ | १४ |- | १४ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.६९२ | १७ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.८३६ | १६ |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२०.९५८ | १६ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२१.०२५ | १४ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.०५० | १४ |- | १९ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.६३६ | ११ |- | २० | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | वेळ नोंद नाही | ५ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AU22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === पहिल्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:१८.५८० अशी सर्वोत्तम वेळ साधली, तर लक्लेरने १:१८.८८१ नोंदवली. अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या गाड्या पुन्हा पात्रता फेरीसाठी सज्ज करण्याची धडपड सुरूच होती. लतिफी व स्ट्रोल यांची कार एकमेकांना लागल्याने लाल झेंडा दाखवण्यात आला आणि दोघांचाही कार्यक्रम विस्कळीत झाला; स्ट्रोलची कोणतीही पूर्ण वैध वेळ झाली नाही. व्हेट्टेलला फेरीच्या अखेरच्या क्षणी बाहेर पडता आले; तो आणि लतिफी तसेच मॅग्नुसेन पुढे जाऊ शकले नाहीत. अल्बॉनने १:२०.१३५ अशी वेळ नोंदवली असली तरी नंतर अधिकृत इंधन नमुना पुरेशा प्रमाणात देता न आल्याने त्याला संपूर्ण पात्रता वर्गीकरणातून अपात्र ठरवण्यात आले.<ref name="AU22_qual">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : अंतिम पात्रता वर्गीकरण, दस्तऐवज ६१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_61_-_2022_australian_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=९ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_astonqual">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन पात्रता फेरी : अ‍ॅस्टन मार्टिनचा दुरुस्तीचा प्रयत्न|दुवा=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/on-track/qualifying-report-by-aramco-2022-australian-gp|प्रकाशक=अ‍ॅस्टन मार्टिन|दिनांक=९ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_albonfuel">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक २३ : पात्रता फेरीनंतर इंधन नमुन्याचा अहवाल, दस्तऐवज ४९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_49_-_2022_australian_grand_prix_-_fuel_on_board_car_number_23_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=९ एप्रिल २०२२}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पेरेझने १:१८.३४० अशी सर्वात वेगवान वेळ दिली; त्यानंतर सायेन्स १:१८.४६९ आणि लक्लेर १:१८.६०६ या वेळांसह शीर्ष दहात पोहोचले. यावेळी गॅस्ली, बोटास, त्सुनोडा, झोऊ आणि मिक शुमाकर बाहेर पडले. बोटासच्या सलग अनेक वर्षांच्या अंतिम पात्रता फेरी गाठण्याच्या मालिकेलाही येथे विराम मिळाला. अलोन्सोने १:१८.८१५ या वेळेसह अंतिम फेरीत प्रवेश मिळवला आणि वेगवान बदललेल्या अल्पाइन कारची क्षमता दाखवली.<ref name="AU22_qual"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत लक्लेरने १:१७.८६८ ही वेळ नोंदवून पोल स्थान निश्चित केले. व्हर्सटॅपनची १:१८.१५४ ही वेळ ०.२८६ सेकंद मागे राहिली आणि पेरेझ तिसरा ठरला; नॉरिस चौथा, हॅमिल्टन पाचवा व रसल सहावा होता. अलोन्सोची वेगवान फेरी शक्तियंत्राच्या हायड्रॉलिक संबंधित बिघाडानंतर अपघातामुळे खंडित झाली आणि त्याची पात्रता अंतिम दहाव्या स्थानावर राहिली. लाल झेंड्यामुळे सायेन्सचा पहिला अंतिम प्रयत्न बिघडला, तर पुढील वेळीही गाडी सुरू करण्याच्या अडचणी आणि अपुरा वेग यामुळे तो नववा राहिला. मॅकलारेनच्या दोन्ही गाड्या शीर्ष सातमध्ये असणे हा संघासाठी लक्षणीय सुधारणा दाखवणारा निकाल होता.<ref name="AU22_qual"/><ref name="AU22_f1race"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१८.८८१ | १:१८.६०६ | १:१७.८६८ | २१ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१८.५८० | १:१८.६११ | १:१८.१५४ | २१ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१८.८३४ | १:१८.३४० | १:१८.२४० | २१ |- | ४ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१९.२८० | १:१९.०६६ | १:१८.७०३ | २० |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.४०१ | १:१९.१०६ | १:१८.८२५ | २८ |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.४०५ | १:१९.०७६ | १:१८.९३३ | २६ |- | ७ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१९.६६५ | १:१९.१३० | १:१९.०३२ | २२ |- | ८ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१९.६०५ | १:१९.१३६ | १:१९.०६१ | २३ |- | ९ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१८.९८३ | १:१८.४६९ | १:१९.४०८ | २२ |- | १० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१९.१९२ | १:१८.८१५ | अपघात; वैध वेळ नाही | १५ |- | ११ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१९.५८० | १:१९.२२६ | — | १९ |- | १२ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१९.२५१ | १:१९.४१० | — | १३ |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१९.७४२ | १:१९.४२४ | — | १७ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१९.९१० | १:२०.१५५ | — | १६ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.१०४ | १:२०.४६५ | — | १९ |- | अपात्र | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२०.१३५{{refn|group=टीप|अल्बॉनने पात्रता फेरीत वेळ नोंदवली; मात्र आवश्यक इंधन नमुना मिळाला नाही, म्हणून या फेरीचे अधिकृत वर्गीकरण त्याच्यासाठी अपात्र असे आहे.}} | — | — | ११ |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२०.२५४ | — | — | ११ |- | १७ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.१४९ | — | — | ३ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.३७२ | — | — | ८ |- | अवर्गीकृत | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | वेळ नाही | — | — | २ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AU22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === शर्यतीच्या रविवारी प्रकाशित अंतिम एफआयए क्रमवारी ही शनिवारच्या पात्रता वर्गीकरणापेक्षा वेगळी होती. सौदी अरेबियन ग्रांप्रीमध्ये स्ट्रोलशी झालेल्या टक्करीबद्दल अल्बॉनला तीन स्थानांची शिक्षा आधीच झाली होती; याशिवाय ऑस्ट्रेलियातील पात्रता फेरीनंतर त्याच्या गाडीतून नियमानुसार आवश्यक एक लिटर इंधन नमुना घेता आला नाही. त्यामुळे त्याची पात्रता अपात्र झाली, पण पंचांच्या परवानगीनंतर तो २०व्या क्रमांकावरून सुरुवात करू शकला. स्ट्रोल-लतिफी धडकेस जबाबदार ठरवून स्ट्रोलला तीन स्थानांची शिक्षा झाली; त्याने वैध पात्रता वेळ नोंदवली नसली तरी त्याला १९व्या स्थानावरून सुरुवातीची परवानगी देण्यात आली. अधिकृत ग्रिडमध्ये इतरांच्या पुढील स्थानांवर त्यानुसार बदल झाला.<ref name="AU22_grid">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ६६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_66_-_2022_australian_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_strollgrid">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक १८ : पात्रता फेरीतील धडकेसाठी तीन स्थानांची शिक्षा, दस्तऐवज ४८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_48_-_2022_australian_grand_prix_-_offence_-_car_18_-_causing_a_collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=९ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_albonfuel"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१७.८६८ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१८.१५४ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१८.२४० |- | ४ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१८.७०३ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१८.८२५ |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१८.९३३ |- | ७ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१९.०३२ |- | ८ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१९.०६१ |- | ९ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.४०८ |- | १० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | अंतिम फेरीत वैध वेळ नाही |- | ११ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१९.२२६ |- | १२ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१९.४१० |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१९.४२४ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.१५५ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.४६५ |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२०.२५४ |- | १७ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.१४९ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.३७२ |- | १९ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | एफआयएच्या परवानगीने; पात्रता वेळ नाही |- | २० | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | पात्रतेत अपात्र; एफआयएच्या परवानगीने |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AU22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात, सायेन्सचा अपघात आणि पहिली सुरक्षा गाडी === १० एप्रिल रोजी स्थानिक वेळेनुसार दुपारी झालेल्या शर्यतीत पोलवरील लक्लेरने पहिल्या वळणापर्यंत आघाडी राखली. त्याच्या मागील व्हर्सटॅपनला प्रारंभी किंचित चाके घसरल्याने लक्लेरवर दबाव आणता आला नाही. पेरेझला मागे टाकून हॅमिल्टन तिसऱ्या स्थानी आला आणि रसलने नॉरिसवर स्थान मिळवले. नवव्या स्थानावरून सुरू झालेल्या सायेन्सने हार्ड टायरसह सुरुवात केली होती; गाडीच्या स्टीअरिंगशी संबंधित समस्या आणि सुरुवातीस अँटी-स्टॉल प्रणाली कार्यान्वित झाल्यामुळे तो वेगाने मागे गेला. दुसऱ्या फेरीत सावरताना त्याचे गाडीवरील नियंत्रण सुटले आणि वाळूत अडकलेल्या फेरारीमुळे आभासी सुरक्षा-गाडीची स्थिती निर्माण होऊन पूर्ण सुरक्षा गाडी आणली गेली. फेरारीच्या एका गाडीची शर्यत लगेच संपली असली तरी लक्लेरने आघाडी कायम ठेवली.<ref name="AU22_f1race"/><ref name="AU22_whatteams">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्रीनंतर सर्व दहा संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-australia-2022.5f5tKxmDxD9nlDuJbrYMj|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० एप्रिल २०२२}}</ref> शर्यत पुन्हा सुरू झाल्यावर लक्लेरने नियंत्रण राखले, तर मागे वेगवेगळ्या संघांतील चालकांमध्ये स्थानांसाठी स्पर्धा वाढली. पेरेझने दहाव्या फेरीत हॅमिल्टनला तिसऱ्या वळणाजवळ मागे टाकून तिसरे स्थान परत मिळवले. अग्रभागात व्हर्सटॅपनला उजव्या-अकराव्या वळणाजवळ ब्रेक लावताना चूक झाली आणि पुढील डाव्या टायरवर ग्रेनिंग दिसू लागले. याउलट फेरारीने मीडियम टायरवर लक्लेरचा पहिला टप्पा अधिक काळ चालवण्याची निवड केली. सलग वेगवान फेऱ्या आणि प्रतिस्पर्ध्याच्या टायरवरील ताण यामुळे लक्लेरच्या आघाडीत सातत्याने वाढ होत गेली.<ref name="AU22_f1race"/><ref name="AU22_pirelli"/> === पहिला पिटस्टॉप टप्पा, व्हेट्टेलचा अपघात आणि पुनःसुरुवात === मधल्या टप्प्यापर्यंत बहुतेक संघांनी मीडियमवरून सी२ हार्डवर बदल करण्याचे नियोजन राबवले. ओकॉनने सुमारे १८व्या फेरीत आपला मुख्य पिटस्टॉप केला; मॅकलारेनचे दोन्ही चालकही त्या काळात हार्ड टायरकडे वळले. लक्लेरने प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा चांगला वेग राखल्याने सामान्य हिरव्या झेंड्याखाली पिटस्टॉप करूनही त्याची स्थिती बरी होती. मात्र २३–२४व्या फेऱ्यांच्या सुमारास व्हेट्टेलची अ‍ॅस्टन मार्टिन कार चौथ्या वळणानंतर भिंतीवर आदळली आणि दुसऱ्यांदा पूर्ण सुरक्षा गाडी आली. व्हेट्टेलसाठी सराव आणि पात्रतेतील समस्यांनी भरलेला सप्ताह इथे संपला.<ref name="AU22_f1race"/><ref name="AU22_fiarace"/><ref name="AU22_racefans">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : प्रत्यक्ष शर्यतीतील टायर आणि पिटस्टॉप व्यूहरचना|दुवा=https://www.racefans.net/2022/04/10/2022-australian-grand-prix-interactive-data-lap-charts-times-and-tyres/|प्रकाशक=रेसफॅन्स|दिनांक=१० एप्रिल २०२२}}</ref> सुरक्षा गाडीच्या कालावधीत रसलला तुलनेने कमी वेळ गमावून पिटस्टॉप करता आला; या योगायोगाचा फायदा मिळून तो एकावेळी तिसऱ्या स्थानावर पोहोचला. लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन पुढील दोन स्थानी होते. मागे एकमेकांच्या जवळून धावणाऱ्या गाड्यांमुळे सुरक्षा-गाडीतील अंतर पाळण्याचे महत्त्व वाढले; काही चालकांबाबत पंचांनी घटनांची छाननी केली. सुमारे २७व्या फेरीच्या पुनःसुरुवातीला शेवटच्या वळणावर कमी पकड जाणवल्यामुळे लक्लेरला योग्य गती मिळवताना क्षणभर त्रास झाला. व्हर्सटॅपनने लगेच जवळ जाण्याचा प्रयत्न केला; परंतु पहिल्या वळणापर्यंत त्याला आघाडी मिळाली नाही. पुढील स्वच्छ फेऱ्यांमध्ये फेरारीने पुन्हा सुरक्षित अंतर निर्माण केले.<ref name="AU22_f1race"/><ref name="AU22_whatteams"/> === पेरेझचा पुनरागमनाचा प्रवास आणि व्हर्सटॅपनची निवृत्ती === मधल्या फेर्‍यांनंतर पेरेझने रसलचा पाठलाग केला. वेग आणि टायर स्थितीतील फरक लक्षात घेऊन मर्सिडीजने रसलला अनावश्यक प्रतिकार न करता टायर टिकवण्याच्या सूचना दिल्या; त्यामुळे पेरेझने तिसरे स्थान मिळवले आणि अखेर दुसऱ्या स्थानी येण्याची संधी जिवंत ठेवली. परंतु फेरारी व रेड बुलच्या दोन प्रमुख चालकांतील अपेक्षित अंतिम लढत पुढे घडली नाही. ३९व्या फेरीत व्हर्सटॅपनची कार तांत्रिक दोषामुळे मार्गालगत उभी राहिली; मागील भागाजवळ धूर आणि आगीचे चिन्ह दिसल्यामुळे सुरक्षाव्यवस्थेने तातडीने लक्ष घातले. त्याची शर्यत तेथेच संपली आणि आभासी सुरक्षा गाडी लागू झाली. रेड बुल संघाने नंतर संभाव्य बाह्य इंधनगळतीच्या कारणाचा तपास करण्याचे सांगितले; ते अंतिम प्रमाणित यांत्रिक निष्कर्ष म्हणून नव्हे तर त्या वेळी संघाचे प्राथमिक स्पष्टीकरण म्हणून नोंदवले पाहिजे.<ref name="AU22_f1race"/><ref name="AU22_whatteams"/> व्हर्सटॅपनच्या निवृत्तीनंतर पेरेझ दुसऱ्या स्थानी पोहोचला, तर रसलने तिसऱ्या आणि हॅमिल्टनने चौथ्या स्थानावरून मर्सिडीजसाठी भरघोस गुण मिळवण्याची संधी साधली. हॅमिल्टन अखेरच्या टप्प्यात रसलच्या जवळ येत होता, पण त्याच्या गाडीच्या तापमान व कामगिरीच्या मर्यादा लक्षात घेऊन संघाने परिणाम टिकवण्यास प्राधान्य दिले. नॉरिस व घरच्या प्रेक्षकांसमोर धावणारा रिक्कार्डो यांच्या मॅकलारेन गाड्या पाचव्या-सहाव्या स्थानासाठी चालू राहिल्या; शेवटी त्यांच्यातील अंतर अवघे ०.४३४ सेकंद होते.<ref name="AU22_f1race"/><ref name="AU22_race"/> === मध्यभागातील चुरस, अलोन्सोची अपयशी योजना आणि अल्बॉनचा प्रयोग === ओकॉनने सातवे स्थान राखले, पण त्याचा अल्पाइन सहकारी अलोन्सोने हार्ड टायरवर लांब पहिला टप्पा घेऊन इतरांच्या पिटस्टॉपनंतर वर येण्याची वेगळी रणनीती स्वीकारली होती. दुसऱ्या सुरक्षा गाडीने शर्यतीचे गट पुन्हा जवळ आणल्याने आणि नंतरच्या मीडियम टायरचा वेग अपेक्षेनुसार न मिळाल्याने त्याला वाहतुकीतून मार्ग काढता आला नाही. अखेरीस आणखी एक टायर बदल करावा लागून तो वर्गीकृत चालकांत सतरावा राहिला. त्याची दुसऱ्या क्रमांकाची वैयक्तिक सर्वात वेगवान शर्यतफेरी ही एका फेरीचा वेग आणि एकूण वर्गीकरण या दोन वेगळ्या गोष्टी असल्याचे उदाहरण ठरली.<ref name="AU22_f1race"/><ref name="AU22_whatteams"/><ref name="AU22_fast">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_03_aus_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० एप्रिल २०२२}}</ref> अल्फा रोमियोचा बोटास आठवा, तर अल्फाटौरीचा गॅस्ली नववा झाला. बोटास आणि स्ट्रोलच्या मागेपुढे होणाऱ्या संघर्षात स्ट्रोलच्या एका सरळ भागावरील बचावात्मक दिशाबदलांची अधिकृत चौकशी झाली. विलियम्सच्या अल्बॉनने मात्र सर्वाधिक लक्षवेधी अपारंपरिक रणनीती स्वीकारली. शेवटच्या स्थानावरून हार्ड टायरवर सुरुवात करून त्याने जवळजवळ संपूर्ण शर्यत एकाच संचावर पूर्ण केली; बऱ्याच चालकांच्या नियमित पिटस्टॉपनंतर तो सातव्या स्थानापर्यंत पोहोचला. दोन वेगवेगळी कोरडी मिश्रणे वापरण्याची अट पूर्ण करण्यासाठी त्याने अखेरच्या टप्प्यात टायर बदलून सॉफ्ट संच घेतला आणि दहावे स्थान राखत संघाचा हंगामातील पहिला गुण मिळवला.<ref name="AU22_ralbon">{{स्रोत बातमी|title=अल्बोनची ५७ फेऱ्यांची हार्ड-टायर व्यूहरचना व पहिला गुण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/albon-says-p10-finish-was-unimaginable-before-pulling-off-inspired-strategy.23jsj951dn4F9raD9uoJ7I|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=११ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_williams">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : विलियम्स संघाची अधिकृत शर्यत प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.williamsf1.com/articles/e445c630-26ea-4f56-85b7-243ece6df1ac/australian-grand-prix|प्रकाशक=विलियम्स रेसींग|दिनांक=१० एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_pirelli"/> === अंतिम निकाल आणि शर्यतीचा त्वरित परिणाम === लक्लेरने शेवटच्या ५८व्या फेरीत १:२०.२६० ही सर्वात वेगवान शर्यतफेरी नोंदवली आणि १:२७:४६.५४८ या एकूण वेळेत विजय मिळवला. पेरेझ २०.५२४ सेकंद मागे दुसरा, रसल २५.५९३ सेकंद मागे तिसरा, हॅमिल्टन चौथा आणि नॉरिस पाचवा राहिला. रिक्कार्डो, ओकॉन, बोटास, गॅस्ली आणि अल्बॉन यांनी गुणस्थानांची पहिली दहा स्थाने पूर्ण केली. सायेन्स, व्हेट्टेल आणि व्हर्सटॅपन यांच्या निवृत्तींबरोबर, स्ट्रोलच्या पाच सेकंदांच्या शिक्षेचा अंतिम नोंदीतील समावेश करून एफआयएने १७ वर्गीकृत आणि ३ अवर्गीकृत चालकांची स्थिती प्रकाशित केली. लक्लेरला विजयासाठी २५ आणि पात्रतेची अट पूर्ण करणाऱ्या सर्वात वेगवान फेरीसाठी अतिरिक्त एक असा एकूण २६ गुणांचा लाभ झाला.<ref name="AU22_race"/><ref name="AU22_fast"/><ref name="AU22_strollrace">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक १८ : बचाव करताना दिशाबदलासाठी पाच सेकंदांची शिक्षा, दस्तऐवज ७१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_71_-_2022_australian_grand_prix_-_offence_-_car_18_-_more_than_one_change_of_direction.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="AU22_points"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५८ | शर्यत पूर्ण; १:२७:४६.५४८ | २६{{refn|group=टीप|२०२२ च्या गुणनियमानुसार पहिल्या दहा स्थानांत वर्गीकृत झालेल्या शर्यतीतील सर्वात वेगवान चालकाला अतिरिक्त एक गुण मिळत असे. लक्लेरचा २६ गुणांचा आकडा त्यासह आहे.}} |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५८ | +२०.५२४ सेकंद | १८ |- | ३ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५८ | +२५.५९३ सेकंद | १५ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५८ | +२८.५४३ सेकंद | १२ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५८ | +५३.३०३ सेकंद | १० |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५८ | +५३.७३७ सेकंद | ८ |- | ७ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५८ | +६१.६८३ सेकंद | ६ |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५८ | +६८.४३९ सेकंद | ४ |- | ९ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ५८ | +७६.२२१ सेकंद | २ |- | १० | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५८ | +७९.३८२ सेकंद | १ |- | ११ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५८ | +८१.६९५ सेकंद | ० |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५८ | +८८.५९८ सेकंद{{refn|group=टीप|स्ट्रोलला बचाव करताना एका सरळ भागावर एकाहून अधिक वेळा दिशा बदलल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा झाली होती. अंतिम एफआयए निकालात ती लागू केलेली आहे; वेगळे पाच सेकंद पुन्हा जोडू नयेत.}} | ० |- | १३ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५७ | १ फेरी मागे | ० |- | १४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ५७ | १ फेरी मागे | ० |- | १५ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५७ | १ फेरी मागे | ० |- | १६ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५७ | १ फेरी मागे | ० |- | १७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५७ | १ फेरी मागे | ० |- | अवर्गीकृत | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ३८ | शर्यत पूर्ण केली नाही | ० |- | अवर्गीकृत | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २२ | शर्यत पूर्ण केली नाही | ० |- | अवर्गीकृत | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १ | शर्यत पूर्ण केली नाही | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AU22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === एफआयएच्या प्रकाशित अधिकृत सर्वात वेगवान शर्यतफेऱ्यांच्या दस्तऐवजामध्ये अधिकृत वैध सर्वोत्तम फेरी नोंदवणाऱ्या १९ चालकांची वेळ, फेरी क्रमांक व सरासरी वेग दिला आहे. एकाच फेरीनंतर निवृत्त झालेल्या सायेन्ससाठी वैध सर्वात वेगवान फेरी नोंदलेली नाही; म्हणून त्याची काल्पनिक फेरी या तक्त्यात घातलेली नाही. येथे सर्व क्रमांक, वेळा व वेग स्वतंत्रपणे एफआयएच्या मूळ नोंदींमधून घेतलेले असून वेगांची स्वतंत्र गणिती पुनर्गणना केलेली नाही.<ref name="AU22_fast"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५८ | १:२०.२६० | २३६.७४० |- | २ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५७ | १:२०.८४६ | २३५.०२४ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५८ | १:२१.०९४ | २३४.३०५ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५३ | १:२१.४९५ | २३३.१५२ |- | ५ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५४ | १:२१.६५१ | २३२.७०७ |- | ६ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ३७ | १:२१.६७७ | २३२.६३३ |- | ७ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५१ | १:२१.८८६ | २३२.०३९ |- | ८ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५५ | १:२२.२४८ | २३१.०१८ |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५४ | १:२२.४५१ | २३०.४४९ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५८ | १:२२.४६९ | २३०.३९९ |- | ११ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५५ | १:२२.५४१ | २३०.१९८ |- | १२ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५४ | १:२२.५८९ | २३०.०६४ |- | १३ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ५२ | १:२२.७३१ | २२९.६६९ |- | १४ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५५ | १:२३.००६ | २२८.९०८ |- | १५ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ४४ | १:२३.०७१ | २२८.७२९ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५६ | १:२३.३४२ | २२७.९८५ |- | १७ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४८ | १:२३.५९२ | २२७.३०४ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४९ | १:२३.८८२ | २२६.५१८ |- | १९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १७ | १:२५.१८९ | २२३.०४२ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AU22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === लक्लेरचा पूर्ण नियंत्रणातील विजय आणि फेरारीचा गतीविकास === या फेरीचे सर्वात निर्णायक वैशिष्ट्य म्हणजे पहिल्या दोन शर्यतींमध्ये दिसलेल्या फेरारी–रेड बुलमधील जवळच्या लढतीपेक्षा लक्लेरचे सातत्याने स्पष्ट झालेले वर्चस्व. त्याने पात्रतेत पोल स्थान मिळवले, सुरुवातीला पहिला क्रमांक राखला, दोन्ही सुरक्षा-गाडीच्या पुनःसुरुवातींमधील धोके हाताळले आणि शेवटच्या फेरीत सर्वात वेगवान वेळ नोंदवली. या चारही गोष्टी एकत्र साध्य झाल्यामुळे त्याचा निकाल ग्रँड स्लॅम म्हणून ओळखला जातो: पोल, विजय, वेगवान फेरी आणि प्रत्येक शर्यतफेरीच्या अखेरीस अग्रस्थान. केवळ प्रतिस्पर्ध्यांच्या निवृत्तींमुळे निर्माण झालेला विजय असे वर्णन करणे या कामगिरीचे अचूक मूल्यमापन होणार नाही; व्हर्सटॅपनची गाडी सुरू असतानाही लक्लेर त्याच्यापेक्षा जलद होता आणि टायरच्या वापरातही त्याची स्थिती अधिक चांगली होती.<ref name="AU22_race"/><ref name="AU22_fast"/><ref name="AU22_f1race"/> फेरारीने सलग वेगवान मीडियम फेऱ्या आणि नंतर सी२ हार्ड टायरवरील स्थिर कामगिरी यांचा उत्तम समतोल साधला. पिरेलीच्या अहवालात हार्ड मिश्रणावर ग्रेनिंग व झीज तुलनेने कमी असल्याचे नमूद झाले; लक्लेरने याच मिश्रणावर अखेरच्या फेरीत सर्वाधिक वेग दाखवून टायर किती कार्यक्षम राहिले होते ते सिद्ध केले. संघप्रमुख व चालकांच्या प्रतिक्रियांनुसार फेरारीलाही या विशिष्ट मार्गावर इतकी मजबूत लांब-पल्ल्याची शर्यत अपेक्षित नव्हती. याचा अर्थ गाडीच्या एक-फेरीतील पात्रता वेगाबरोबर इंधनाचे वजन अधिक असताना चालणाऱ्या शर्यतगतीतील सुधारणा विशेष महत्त्वाची ठरली. मात्र प्रतिकूल बाजूने सायेन्सची शर्यत पहिल्याच दोन फेऱ्यांत संपली; त्यामुळे एकाच वेळी टीमच्या रणनीतीतील यश आणि संचालनातील त्रुटी दिसून आली.<ref name="AU22_pirelli"/><ref name="AU22_whatteams"/> सायेन्सच्या परिणामाचे विश्लेषण करताना त्याचे अपयश केवळ एका अति-आक्रमक प्रयत्नावर टाकता येणार नाही. पात्रता अंतिम फेरीत झालेल्या लाल झेंड्याने पहिला प्रयत्न बाधित झाला, पुढील वेळी गाडीच्या तयारीमध्ये आलेल्या अडचणींमुळे त्याचे नववे स्थान निश्चित झाले, आणि शर्यतीपूर्वी स्टीअरिंगवरील स्विचच्या समस्येमुळे बदल करावा लागला. सुरुवातीस अँटी-स्टॉल सक्रिय होणे, हार्ड टायरच्या तापमानाची मर्यादा आणि मागे गेलेली स्थानस्थिती यांनी त्याच्यावर लवकर स्थान मिळवण्याचा दबाव वाढवला. त्याने स्वतः नंतर टायर पुरेसे तयार होण्यापूर्वी आक्रमक प्रयत्न केल्याची चूक मान्य केली. त्यामुळे या निवृत्तीचे कारण तांत्रिक अडचण, पात्रतेतील अडथळे आणि चालकाची चूक या वेगळ्या घटकांमध्ये समजणे आवश्यक आहे.<ref name="AU22_whatteams"/><ref name="AU22_f1race"/> === रेड बुल : पेरेझची गाडी परत आघाडीवर, व्हर्सटॅपनचे विश्वासार्हतेचे संकट === रेड बुलच्या आठवड्याचा निकाल दोन विरुद्ध दिशांना गेला. पेरेझने तिसऱ्या ग्रिड स्थानावरून सुरुवात केल्यानंतर पहिल्या फेरीत हॅमिल्टनकडून स्थान गमावले, पण दहाव्या फेरीतील चढाईने ते परत मिळवले. पुढे पिटस्टॉप आणि सुरक्षा-गाडीमुळे रसल पुढे गेल्यावर पेरेझने पुन्हा वेग व टायरची स्थिती यांचा फायदा घेत स्थान सुधारले. व्हर्सटॅपनच्या निवृत्तीमुळे तो दुसरा झाला, तरी त्याच्या अखेरच्या पोडियमसाठी फक्त इतरांची बदनशिबी कारणीभूत नव्हती; हॅमिल्टन आणि रसलवरील प्रत्यक्ष स्थानबदल महत्त्वाचे होते. संघासाठी अठरा गुण आणि पोडियम हा शक्य झालेला दिलासा होता.<ref name="AU22_f1race"/><ref name="AU22_fiarace"/> व्हर्सटॅपनचा पाठलाग तुलनेने कमी प्रभावी का ठरला याचे दोन स्वतंत्र भाग होते. पहिले, ब्रेकिंगदरम्यान चूक व पुढील डाव्या टायरचे ग्रेनिंग यामुळे त्याला लक्लेरच्या गतीशी जुळवून घेता आले नाही. दुसरे आणि अधिक गंभीर म्हणजे ३९व्या फेरीतील यांत्रिक निवृत्ती. शर्यतीनंतर संघप्रमुख ख्रिश्चन हॉर्नर यांनी बाह्य इंधनगळतीची शक्यता मांडली होती; म्हणून त्या वेळेस उपलब्ध माहितीनुसार तिला संभाव्य कारण म्हणणे अचूक, तर पूर्ण तांत्रिक तपासाशिवाय अंतिम सिद्ध निष्कर्ष म्हणणे अयोग्य ठरेल. पहिल्या तीनपैकी दोन शर्यती पूर्ण न करण्याचा व्हर्सटॅपनच्या गुणसाठ्यावर मोठा परिणाम झाला. यामुळे केवळ गाडीचा शिखरवेग पुरेसा नसून संपूर्ण ५८ फेऱ्यांचे विश्वसनीय संचालन निर्णायक असते, हे स्पष्ट झाले.<ref name="AU22_whatteams"/><ref name="AU22_race"/><ref name="AU22_points"/> === मर्सिडीज : गतीची मर्यादा असूनही रणनीती आणि शिस्तीतून दुहेरी गुणलाभ === मर्सिडीजची कार पात्रता वेगात फेरारी आणि रेड बुलपेक्षा मागे असल्याचे पाचवे-सहावे ग्रिड स्थान दाखवत होते. हॅमिल्टनने पहिल्या वळणावर पेरेझला मागे टाकणे आणि रसलने प्रारंभी नॉरिसच्या पुढे जाणे यामुळे संघाला सुरुवातीला महत्त्वाची स्थिती मिळाली. निर्णायक धोरणात्मक लाभ दुसऱ्या सुरक्षा-गाडीच्या वेळी मिळाला: योग्य वेळी रसलचा टायर बदल पूर्ण झाल्यामुळे कमी वेळ गमावत तो थेट पोडियमसाठी स्पर्धेत राहिला. त्याने पेरेझसारख्या अधिक वेगवान गाडीशी अनावश्यक झुंज न देता टायर व गाडीचे संरक्षण केले. हा निर्णय केवळ अल्पकाळचे स्थान रक्षण करण्यापेक्षा तिसरे स्थान आणि पंधरा गुण राखण्याच्या दृष्टीने उपयुक्त ठरला.<ref name="AU22_f1race"/><ref name="AU22_whatteams"/> हॅमिल्टन चौथ्या स्थानी असल्याने मर्सिडीजला एकाच शर्यतीत २७ गुण मिळाले. दोन्ही रेड बुल किंवा फेरारी गाड्या पोडियमवर पूर्ण क्षमतेने राहिल्या नसतानाही मर्सिडीजची जोडी यशस्वीरीत्या समाप्तीपर्यंत पोहोचली; या शिस्तीमुळे कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ६५ गुणांसह दुसरी राहिली. चालकांत रसल ३७ गुणांसह दुसऱ्या स्थानावर जाण्याचे हे मुख्य कारण होते. मात्र या निकालातून मर्सिडीजने इतरांच्या तुलनेत सरळ स्पर्धात्मक गती मिळवली असा अर्थ निघत नाही; चालकांनी आणि संघाने मिळालेल्या संधींचा पूर्ण उपयोग केला असे तटस्थ मूल्यमापन अधिक उचित ठरते.<ref name="AU22_points"/><ref name="AU22_race"/> === मॅकलारेन : ऑस्ट्रेलियातील सुधारलेली कार्यक्षमता आणि रिक्कार्डोचा घरचा सप्ताह === सुरुवातीच्या दोन ग्रांप्रीमध्ये अपेक्षेपेक्षा मागे राहिलेल्या मॅकलारेनला मेलबर्नमध्ये स्पष्ट सुधारणा दिसली. नॉरिस तिसऱ्या मुक्त सरावात सर्वात वेगवान होता; पात्रतेत चौथ्या स्थानी राहिल्याने ती प्रगती फक्त कमी इंधनावरचा सरावाचा अपवाद नव्हती. शर्यतीत मर्सिडीजविरुद्ध त्यांची गती मर्यादित असली तरी नॉरिस व रिक्कार्डो यांनी पाचवे व सहावे स्थान पूर्ण केले. दोन्ही गाड्या सुरक्षित अंतरावर आणि इतरांपेक्षा स्पर्धात्मक वेगात राहिल्याने संघाला १८ गुण मिळाले; तो हंगामातील त्यांचा पहिला दुहेरी गुणफिनिश होता.<ref name="AU22_fp3"/><ref name="AU22_qual"/><ref name="AU22_race"/><ref name="AU22_whatteams"/> घरच्या प्रेक्षकांसाठी धावणाऱ्या रिक्कार्डोने काही काळ चौथ्या स्थानापर्यंत प्रगती केली होती, पण नंतरच्या टायर बदलांच्या फेरबदलात तो सहाव्या स्थानी स्थिरावला. नॉरिसच्या केवळ ०.४३४ सेकंद मागे त्याने अंतिम रेषा पार केली, यावरून दोन्ही गाड्यांची शर्यतीतील स्थिती किती जवळ होती हे दिसते. संघप्रमुख आंद्रेयास साईडल यांनी गुण आणि सुधारलेली गाडी यांना महत्त्व दिले, परंतु मर्सिडीजची वेगमर्यादा यापेक्षा जास्त असल्याची नॉरिसची प्रतिक्रिया इतर शीर्ष संघांच्या तुलनेत मॅकलारेनची पुढील सुधारणा गरजेची असल्याचे दाखवत होती. कारनिर्माते गुणतालिकेत २४ गुणांसह संघ चौथ्या स्थानी पोहोचला.<ref name="AU22_whatteams"/><ref name="AU22_points"/> === अल्पाइन : अलोन्सोच्या जलद गाडीचा अपुरा लाभ आणि ओकॉनचे सातत्य === अल्पाइनच्या सप्ताहात सरावातील आणि पात्रतेतील वेगाचा नेहमीच्या शर्यतीतील गुणांशी थेट संबंध नसल्याचे ठळक उदाहरण मिळाले. अलोन्सोने शुक्रवार व शनिवार मजबूत वेग नोंदवला; परंतु अंतिम पात्रता फेरीतील बिघाडामुळे त्याला वैध वेळ नोंदवता आली नाही. संघाने शर्यतीत त्याच्यासाठी हार्ड-प्रथम आणि मीडियम-नंतर अशी उलट रणनीती स्वीकारली. चालक व संघाच्या शर्यतीनंतरच्या विधानांनुसार त्याला अधिक चांगला अंतिम क्रमांक शक्य वाटत होता; मात्र दुसरी सुरक्षा गाडी त्याच्या लांब पहिल्या टप्प्यास प्रतिकूल ठरली. जवळ आलेल्या गाड्यांच्या समूहात मीडियम टायरची झीज वाढल्यानंतर आणखी एक पिटस्टॉप करावा लागला.<ref name="AU22_whatteams"/><ref name="AU22_racefans"/> अलोन्सोच्या वैयक्तिक सर्वात वेगवान शर्यतफेरीला एकूण यादीत दुसरे स्थान होते, पण १७व्या क्रमांकामुळे त्याला एकही गुण मिळाला नाही. ही तुलना रणनीती आणि एकल फेरीतील वेग यांतील फरक समजून घेण्यास उपयुक्त आहे. ओकॉनने मात्र अपेक्षेप्रमाणे एक टायर बदल करून सातवे स्थान आणि सहा गुण मिळवले. सलग तीन ग्रांप्रीमध्ये गुण मिळवत त्याने २० गुण केले, तर अल्पाइन कारनिर्माते यादीत २२ गुणांसह पाचव्या स्थानी राहिला. संघाने यशस्वी झालेल्या एका चालकाचा परिणाम आणि दुसऱ्याची गमावलेली संधी या दोन्ही बाजूंवरून पुढील सुधारणा आखणे गरजेचे होते.<ref name="AU22_fast"/><ref name="AU22_points"/><ref name="AU22_whatteams"/> === अल्फा रोमियो आणि अल्फाटौरी : मध्यमगटातील टायर, स्थानबदल आणि स्थैर्य === अल्फा रोमियोचा बोटास बाराव्या स्थानावरून आठवा आला. त्याने काही काळ स्ट्रोलच्या मागे वाहतुकीत वेळ गमावला; परंतु दुसऱ्या टप्प्यात त्याने गॅस्लीवर स्थान मिळवून चार गुण नोंदवले. गेल्या १०३ पात्रता फेऱ्यांत अंतिम फेरी गाठण्याची त्याची मालिका मेलबर्नमध्ये थांबली, तरी शर्यतीत सुधारणा करणे हे संघासाठी महत्त्वाचे होते. नवागत झोऊ ११वा राहिला, त्यामुळे त्याला गुण मिळाले नाहीत; तथापि दोन्ही गाड्या पूर्ण अंतरापर्यंत पोहोचल्याने मध्यमगटातील विश्वासार्हता सिद्ध झाली. तिसऱ्या फेरीनंतर अल्फा रोमियोचे १३ गुण झाले.<ref name="AU22_qual"/><ref name="AU22_race"/><ref name="AU22_points"/> अल्फाटौरीच्या गॅस्लीने ११व्या ग्रिड स्थानावरून नववा क्रमांक व दोन गुण मिळवले. संघाच्या प्रतिक्रियांनुसार सुरक्षा-गाडीचा काळ आणि त्यानंतरचे स्थान-युद्ध यांनी पहिल्या डाव्या टायरवर ताण वाढवला. बोटासकडून स्थान गमावल्यानंतर त्याला नवव्या क्रमांकावर समाधान मानावे लागले. त्सुनोडाने पात्रतेत तेरावा क्रमांक मिळवला होता, पण शर्यतीत गाडीचा वेग आणि डीआरएसचा फायदा घेणे अवघड जात असल्याची तक्रार त्याने नंतर केली; तो एका फेरीने मागे १५वा राहिला. यातून एका संघाच्या दोन्ही गाड्यांची एकाच मार्गावर वेगवेगळी प्रतिक्रिया कशी असू शकते, तसेच अल्प गुणसंधींवर टायर तापमानाचे महत्त्व किती असते हे दिसून आले.<ref name="AU22_whatteams"/><ref name="AU22_race"/> === विलियम्स : अल्बॉनची ५७-फेरी रणनीती आणि तिच्या यशाच्या मर्यादा === अल्बॉनच्या दहाव्या स्थानाचे मूल्यांकन करताना केवळ त्याने शेवटून दहा स्थाने वाढवली हा निष्कर्ष अपुरा आहे. शनिवारच्या पात्रता फेरीत आवश्यक एक लिटर इंधन नमुना पुरवता न आल्यामुळे त्याची वेळ रद्द झाली, आणि मागील सौदी अरेबियन ग्रांप्रीतील टक्करीची तीन-स्थान शिक्षा ही स्वतंत्र बाब होती. दोन्ही नियमभंगांचे स्रोत, वेळ आणि परिणाम वेगळे होते; त्याला गाडी चालवण्यास एफआयएने परवानगी दिल्यामुळे तो वीसाव्या स्थानावरूनच मुख्य स्पर्धेत उतरला. नियमानुसार विविध कोरड्या मिश्रणांचा वापर आवश्यक असल्याने हार्ड टायरवर पूर्ण ५८ फेऱ्या न बदलता चालणे पर्याय नव्हता.<ref name="AU22_albonfuel"/><ref name="AU22_grid"/><ref name="AU22_ralbon"/> विलियम्सने इतर बहुतांश गाड्या मीडियमवर सुरू झाल्यावर अल्बॉनला हार्ड सी२वर पाठवले आणि टायरची प्रत्यक्ष झीज कमी असल्याचे लक्षात घेऊन जास्तीत जास्त वेळ बाहेर राहण्याचा निर्णय घेतला. पिरेलीने नंतर हार्ड मिश्रणाच्या अत्यंत कमी झिजेवर विशेष भर दिला. अल्बॉन ५७ फेऱ्यांपर्यंत त्याच संचावर धावल्यावर अखेरचा आवश्यक थांबा करून सॉफ्ट टायर लावले; पहिल्या दहा स्थानांत राहण्यासाठी त्याला मिळालेले अंतर पुरेसे ठरले. अल्पबजेट संघाने रणनीतीच्या वेगळेपणातून अधिक वेगवान गाड्यांच्या विरोधात प्रत्यक्ष गुण मिळवले. तथापि हा उपाय सर्व ग्रांप्रीसाठी तसाच चालेल असे नाही: सर्किटचे स्वरूप, तापमान, वाहतूक, टायर झीज आणि सुरक्षा-गाडीची वेळ या घटकांमुळे त्याचा फायदा ठरतो. निकोलस लतिफीने दोनदा टायर बदलून १६वे स्थान मिळवले; त्यामुळे दोन्ही विलियम्स गाड्यांची तुलना एकाच रणनीतीत करता येत नाही.<ref name="AU22_pirelli"/><ref name="AU22_williams"/><ref name="AU22_racefans"/> === हास : मागील फेऱ्यांच्या तुलनेत गती कमी आणि गुणांच्या बाहेर समाप्ती === हासने बहरैनमध्ये मॅग्नुसेनच्या पाचव्या स्थानातून चांगली सुरुवात केली होती; सौदी अरेबियात नवव्या स्थानापर्यंत गुण मिळवले. मेलबर्नमध्ये मात्र सत्रनिहाय गती आणि लांब फेरीतील कामगिरी दोन्ही मर्यादित दिसली. मॅग्नुसेन पात्रतेत सोळावा आणि मिक शुमाकर पंधरावा होता; शर्यतीत क्रमशः चौदावे व तेरावे स्थान मिळाले. दोघांनी प्रत्येकी ५७ फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण शीर्ष दहांपासून अंतर राहिले. संघाने वेगळ्या हार्ड-प्रथम पद्धतीचा फायदा घ्यायचा प्रयत्न केला तरी अल्बॉनसारखा निकाल मिळवता आला नाही.<ref name="AU22_qual"/><ref name="AU22_race"/><ref name="AU22_racefans"/> सुरक्षा गाडीच्या टप्प्यात शुमाकर व इतर काही चालकांमधील अंतराच्या मुद्द्यावर पंचांनी निरीक्षण केले; मात्र प्रत्येक समन्स म्हणजे शिक्षा झालीच असा अर्थ लावता कामा नये. अंतिम निकालात हासच्या कोणत्याही चालकाच्या गुणात कपात झालेली नाही, आणि शर्यत वर्गीकरणात दोन्ही गाड्या दहा स्थानांच्या बाहेर आहेत. कारनिर्माते यादीत संघाकडे १२ गुण राहिले. मेलबर्नमधील शून्य गुणांनी सुरुवातीच्या यशाचे महत्त्व कमी झाले नाही, परंतु मध्यमगटात सातत्य राखण्यासाठी विकास आणि टायर व्यवस्थापनातील प्रगती आवश्यक असल्याचे दाखवले.<ref name="AU22_docs">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री : एफआयएचे निर्णय व वेळमापन दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/australian-grand-prix/eventtiming-information|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="AU22_points"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन : सातत्याने बिघाड व अपघात आणि नियमपालनाचे निर्णय === अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी हा सप्ताह केवळ निकालांच्या दृष्टीनेच नव्हे तर लॉजिस्टिक आणि विश्वसनीयतेच्या दृष्टीनेही कठीण ठरला. कोविड-१९मुळे पहिले दोन ग्रांप्री चुकवलेल्या व्हेट्टेलने येथे पुनरागमन केले, परंतु पहिल्या सरावात कार थांबल्यामुळे दुसऱ्या सरावात सहभागी होता आले नाही. शनिवारी तिसऱ्या सरावात व्हेट्टेल व स्ट्रोलच्या स्वतंत्र अपघातांमुळे दोन गाड्यांच्या दुरुस्तीसाठी संघावर मोठा ताण आला. पात्रता पहिल्या फेरीत स्ट्रोलची लतिफीबरोबर झालेली धडक आणि त्यानंतरच्या लाल झेंड्याचा व्हेट्टेलच्या उशिरा पात्रतेसाठी बाहेर पडण्यावर परिणाम झाला. व्हेट्टेल अखेरीस शर्यतीत २२ फेऱ्यांनंतर अपघातामुळे निवृत्त झाला; स्ट्रोल बारावा आला.<ref name="AU22_astonfp3"/><ref name="AU22_astonqual"/><ref name="AU22_race"/> एफआयएच्या निर्णयानुसार स्ट्रोलची पात्रतेतील लतिफीशी धडक घडवण्यात प्रमुख जबाबदारी असल्यामुळे त्याला तीन स्थानांची ग्रिड शिक्षा आणि दोन दंडगुण देण्यात आले; वैध वेळ नसतानाही त्याला शर्यत सुरू करण्याची परवानगी दिली होती. रविवारी स्ट्रोलने बोटासविरुद्ध स्थान वाचवताना एका सरळ भागावर एकापेक्षा अधिक वेळा दिशाबदल केला. पंचांनी व्हिडिओ पुरावा तपासून पाच सेकंदांची शर्यत-वेळ शिक्षा आणि एक अतिरिक्त दंडगुण ठोठावला. ही शिक्षा अंतिम १२व्या वर्गीकरणात आधीच समाविष्ट होती आणि त्यामुळे त्याचे स्थान बदलले नाही. दोन्ही घटना स्वतंत्र आहेत: शनिवारीची शिक्षा ग्रिडशी, रविवारची शिक्षा शर्यतीतील वेळेशी संबंधित होती. हंगामातील तिसऱ्या फेरीनंतर संघाला अजूनही पहिला गुण मिळाला नव्हता.<ref name="AU22_strollgrid"/><ref name="AU22_strollrace"/><ref name="AU22_points"/> === शर्यत संचालन, सुरक्षा आणि पटलांवरील निर्णयांचे व्यापक परिणाम === नव्याने सुधारित अल्बर्ट पार्क सर्किटवर वेग वाढवताना सुरक्षेसाठी चौथा डीआरएस विभाग काढण्याचा निर्णय शनिवारी घेण्यात आला; त्यामुळे मूळ नियोजित पात्रता आणि शर्यतीपेक्षा प्रत्यक्ष वेगमर्यादा वेगळी होती. सरावात अ‍ॅस्टन मार्टिनचे दोन अपघात, पात्रतेतील स्ट्रोल-लतिफी टक्कर, अल्बॉनच्या इंधन नमुन्याबद्दलची अपात्रता, रविवारी सायेन्स व व्हेट्टेलमुळे आलेल्या सुरक्षा गाड्या आणि व्हर्सटॅपनच्या निवृत्तीनंतरचा आभासी सुरक्षा काळ — या सर्व बाबी स्वतंत्रपणे शर्यतीच्या परिणामात सहभागी होत्या. त्यांचे परिणाम एकाच अपघातग्रस्त सप्ताह या वर्णनात मिसळण्याऐवजी त्या वेगवेगळ्या नियम व रणनीतीच्या चौकटीत पाहणे अधिक अचूक ठरते.<ref name="AU22_drs"/><ref name="AU22_grid"/><ref name="AU22_f1race"/> पंचांकडे वेगवेगळ्या घटना आणि सुरक्षा-गाडीमागील अंतरांबाबत समन्स किंवा चौकशी नोंदी होत्या; मात्र उपलब्ध निर्णयपत्र पाहिल्याशिवाय प्रत्येक बाबीसाठी निश्चित दंड लावला गेला असे म्हणता येणार नाही. त्याउलट स्ट्रोलच्या दोन शिक्षांचे आणि अल्बॉनच्या तांत्रिक अपात्रतेचे निर्णय अधिकृत वर्गीकरणात स्पष्टपणे प्रतिबिंबित झाले. अल्बॉनला पात्रता फेरीत अपात्र ठरवणे आणि मुख्य शर्यत सुरू करण्याची परवानगी देणे ही परस्परविरोधी विधाने नाहीत; ती दोन वेगळ्या टप्प्यांवरील अधिकृत नियमप्रक्रिया होती. या मूलभूत फरकामुळे वैध अंतिम ग्रिड आणि पात्रता वेळांची स्वतंत्र तक्ते तयार करणे गरजेचे ठरते.<ref name="AU22_docs"/><ref name="AU22_qual"/><ref name="AU22_grid"/> === गुणतालिका, विश्वविजेतेपदाची दिशा आणि ऐतिहासिक महत्त्व === विजयानंतर लक्लेर ७१ गुणांवर पोहोचला आणि रसल ३७ गुणांवर दुसरा झाला. दोघांतील ३४ गुणांचे अंतर त्या प्रारंभिक टप्प्यात अत्यंत मोठे होते; तिसऱ्या स्थानावरील सायेन्सकडे ३३, पेरेझकडे ३०, हॅमिल्टनकडे २८ आणि व्हर्सटॅपनकडे २५ गुण होते. त्यामुळे लक्लेरची व्हर्सटॅपनवरील थेट आघाडी ४६ गुणांची झाली. फेरारी १०४ गुणांसह कारनिर्माते अग्रस्थानी, मर्सिडीज ६५ गुणांसह दुसऱ्या आणि रेड बुल ५५ गुणांसह तिसऱ्या स्थानी राहिले. मॅकलारेनच्या दुहेरी गुणसमाप्तीमुळे २४ गुणांसह चौथ्या स्थानावर झेप, तर विलियम्सच्या अल्बॉनने मिळवलेल्या एकमेव गुणामुळे गुणतालिकेतून शून्याचा शिक्का हटवला. अ‍ॅस्टन मार्टिनकडे मात्र अजूनही एकही गुण नव्हता.<ref name="AU22_points"/> या टप्प्यावर लक्लेर व फेरारीला मिळालेली आघाडी ही संपूर्ण २०२२ हंगामाच्या अंतिम निष्कर्षाची हमी नव्हती. तांत्रिक नियमांतील मोठे बदल, गाड्यांच्या पुढील विकासाची शक्यता, टायरचे बदलते वैशिष्ट्य आणि विश्वसनीयतेतील सुधारणा यांवर पुढील फेऱ्यांचा निकाल अवलंबून राहणार होता. मेलबर्नने तथापि काही ठोस समकालीन निष्कर्ष दिले: फेरारीकडे आघाडीच्या गतीसह टायर टिकवण्याचे बळ होते; रेड बुलकडे स्पर्धात्मक गती असूनही विश्वासार्हता महत्त्वाची मर्यादा होती; मर्सिडीजने उच्च गती नसताना शिस्तीतून गुण मिळवले; आणि योग्य निर्णयामुळे मागील स्थानावरील विलियम्ससुद्धा एक गुण वाचवू शकत होता. या विरोधाभासांमुळेच २०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री हा केवळ लक्लेरच्या विजयाचा नव्हे तर नवीन नियमसंचाखालील रणनीती आणि कार्यक्षमतेचा दाखला ठरला.<ref name="AU22_pirelli"/><ref name="AU22_f1race"/><ref name="AU22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == या तक्त्यांमध्ये ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री पूर्ण झाल्यानंतर १० एप्रिल २०२२ रोजी एफआयएने प्रकाशित केलेल्या चालक आणि कारनिर्माते यादीतील सर्व प्रविष्ट्या दिल्या आहेत. २०२२ च्या पहिल्या दोन फेऱ्यांत व्हेट्टेलच्या जागी सहभागी झालेल्या हल्केनबर्गचे नाव शून्य गुणांसह स्वतंत्रपणे ठेवले आहे; तो ऑस्ट्रेलियन शर्यतीच्या प्रवेशयादीत नव्हता. व्हेट्टेल या शर्यतीत सहभागी झाला असला तरी एफआयएच्या १० एप्रिलच्या अधिकृत चालक गुणतालिकेत त्याला स्वतंत्र क्रमांक दिलेला नाही; म्हणून त्याच्यासाठी काल्पनिक एकविसावे स्थान निर्माण केलेले नाही. समान गुण असणाऱ्या चालकांचा अधिकृत एफआयए क्रम जशाचा तसा राखला आहे.<ref name="AU22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ७१ |- | २ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ३७ |- | ३ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ३३ |- | ४ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ३० |- | ५ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | २८ |- | ६ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | २५ |- | ७ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | २० |- | ८ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १६ |- | ९ | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १२ |- | १० | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १२ |- | ११ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ८ |- | १२ | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६ |- | १३ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ४ |- | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २ |- | १५ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १६ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १ |- | १७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | १९ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २० | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AU22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[फेरारी]] | १०४ |- | २ | [[मर्सिडीज]] | ६५ |- | ३ | [[रेड बुल रेसींग]] | ५५ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | २४ |- | ५ | [[अल्पाइन]] | २२ |- | ६ | [[अल्फा रोमियो]] | १३ |- | ७ | [[हास]] | १२ |- | ८ | [[अल्फाटौरी]] | १० |- | ९ | [[विलियम्स रेसींग]] | १ |- | १० | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AU22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] * [[अल्बर्ट पार्क ग्रांप्री सर्किट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/australia २०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – फॉर्म्युला वनचे अधिकृत पृष्ठ] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1108/australia/race-result २०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – अधिकृत मुख्य शर्यतीचा निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/australian-grand-prix/eventtiming-information ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – एफआयए निर्णय व वेळमापन दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ सौदी अरेबियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] ilw1d8ej37ujaxfk0s0f1lezmjjsxv2 0 351255 2725689 2641248 2026-10-24T14:39:18Z Koolkrazy 1591 2725689 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = इटली | ग्रांप्री = एमिलिया रोमान्या | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Imola.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीसाठी इमोला सर्किटचा मार्गनकाशा | दिनांक = २४ एप्रिल | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ रोलेक्स ग्रान प्रीमिओ देल मेड इन इटली ए देल्ल एमिलिया रोमान्या २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ४ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = ऑटोड्रोमो इंटरनाझिओनाले एन्झो ए डिनो फेरारी, इमोला, इटली | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यतीचे सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ४.९०९ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.०५० | एकूण_फेऱ्या = ६३ | एकूण_अंतर_किमी = ३०९.०४९ | एकूण_अंतर_मैल = १९२.०३४ | हवामान = ढगाळ; सुरुवातीला ओला आणि नंतर वाळत जाणारा मार्ग | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = रेड बुल रेसींग | पोल_वेळ = १:२७.९९९ | जलद_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | जलद_देश = नेदरलँड्स | जलद_संघ = रेड बुल रेसींग | जलद_वेळ = १:१८.४४६ | जलद_फेरी = ५५ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = रेड बुल रेसींग | तिसरा_चालक = लॅन्डो नॉरिस | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मॅकलारेन | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ मायामी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२४ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री }} '''२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ रोलेक्स ग्रान प्रीमिओ देल मेड इन इटली ए देल्ल एमिलिया रोमान्या २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]मधील चौथी आणि त्या हंगामातील पहिली स्प्रिंट सप्ताहांताची शर्यत होती. मुख्य ग्रांप्री २४ एप्रिल २०२२ रोजी इटलीतील इमोला येथील [[ऑटोड्रोमो इंटरनाझिओनाले एन्झो ए डिनो फेरारी]] येथे झाली. [[रेड बुल रेसींग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने शुक्रवारची पात्रता, शनिवारची स्प्रिंट आणि रविवारची मुख्य शर्यत जिंकली; शर्यतीतील सर्वाधिक वेगवान फेरीही त्यानेच नोंदवली. त्याचा सहकारी [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा आणि [[मॅकलारेन]]चा [[लॅन्डो नॉरिस]] तिसरा आला. या शर्यतीमुळे रेड बुलला २०१६ नंतर प्रथमच पहिली दोन स्थाने मिळाली; फेरारीच्या [[शार्ल लक्लेर]]चा उशिरा झालेला अपघात आणि [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]चे पहिल्याच फेरीतील निवृत्त होणे यांचा हंगामाच्या गुणसंघर्षावर परिणाम झाला.<ref name="IM22_race">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : अंतिम मुख्य शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ५२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_52_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_sprint">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : अंतिम स्प्रिंट वर्गीकरण व निकाल|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/emilia-romagna-grand-prix/sprint|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_points">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीनंतरचे चालक आणि कारनिर्माते अजिंक्यपद गुण, दस्तऐवज ५३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_53_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === ऑस्ट्रेलियातील तिसऱ्या फेरीनंतर फेरारीचा लक्लेर ७१ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात आघाडीवर होता. मर्सिडीजचा रसल ३७, तर फेरारीचा सायेन्स ३३ गुणांवर होता. मागील तीन शर्यतींमधील दोन तांत्रिक निवृत्तींमुळे व्हर्सटॅपन २५ गुणांवर मर्यादित होता. कारनिर्मात्यांमध्ये फेरारीचे १०४, मर्सिडीजचे ६५ आणि रेड बुलचे ५५ गुण होते. त्यामुळे इमोला येथे स्प्रिंट आणि मुख्य शर्यतीसाठी उपलब्ध संयुक्त गुणांचे प्रमाण महत्त्वाचे ठरणार होते; २०२२ मध्ये स्प्रिंट विजेत्याला आठ आणि आठव्या स्थानाला एक गुण मिळत होता.<ref name="IM22_points"/><ref name="IM22_sprintrpt">{{स्रोत बातमी|title=इमोला स्प्रिंटमध्ये शेवटच्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनने लक्लेरला मागे टाकले|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-passes-leclerc-late-claim-sprint-victory-imola|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === उत्तरेकडील इटलीत इमोला येथे असलेल्या [[ऑटोड्रोमो इंटरनाझिओनाले एन्झो ए डिनो फेरारी]] या कायमस्वरूपी सर्किटची एक फेरी ४.९०९ किमी होती. रविवारच्या ६३ फेऱ्यांचे अधिकृत एकूण अंतर ३०९.०४९ किमी होते. तांबुरेल्लो, व्हिलेन्यूव्ह, अ‍ॅक्वे मिनेराली आणि रिव्हात्सा अशा वेगवान तसेच तांत्रिक वळणांमुळे अचूक स्थाननियोजन, नियंत्रण आणि टायरच्या पकडीला विशेष महत्त्व होते. डीआरएस शोधबिंदूमध्ये बदल झाला होता. शुक्रवार, २२ एप्रिलला पहिला सराव आणि वेळमोजणी पात्रता; शनिवार, २३ एप्रिलला दुसरा सराव आणि २१ फेऱ्यांची स्प्रिंट; तर रविवार, २४ एप्रिलला मुख्य ग्रांप्री झाली.<ref name="IM22_event">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचे अधिकृत स्पर्धापान|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/emiliaromagna|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_commons">{{स्रोत बातमी|title=इमोला येथील २०२२ फॉर्म्युला वन शर्यतमार्ग : विकिमीडिया कॉमन्स|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Imola.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=२१ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : दुसरा मुक्त सराव, एफआयए दस्तऐवज ३२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_32_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_p2_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === या स्पर्धेत दहा संघांकडून प्रत्येकी दोन असे एकूण २० मुख्य चालक अधिकृतरीत्या सहभागी झाले. या फेरीत कोणत्याही संघाने सरावासाठी स्वतंत्र राखीव चालक आणला नाही; ऑस्ट्रेलियानंतर [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी कायम चालक म्हणून सहभागी होता. पहिल्या दोन फेऱ्यांत त्याच्या जागी गाडी चालवलेल्या निको हल्केनबर्गची नोंद मात्र हंगामाच्या नंतरच्या गुणतालिकेत शून्य गुणांसह कायम आहे.<ref name="IM22_entry">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : अधिकृत चालक प्रवेशयादी, एफआयए दस्तऐवज १२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_12_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वल्तेरी बोटास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पिएर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने या स्प्रिंट सप्ताहासाठी सी२ हार्ड, सी३ मीडियम आणि सी४ सॉफ्ट ही तीन कोरड्या मार्गावरील मिश्रणे निवडली. प्रत्येक चालकाला दोन हार्ड, चार मीडियम आणि सहा सॉफ्ट असे १२ संच वाटप करण्यात आले; साधारण सप्ताहांतील १३ संचांपेक्षा ही संख्या एकाने कमी होती. याखेरीज सहा इंटरमीडिएट आणि तीन पूर्ण ओल्या मार्गावरील टायर संच उपलब्ध होते. पाऊस आणि थंड हवामानामुळे या मिश्रणांची वास्तविक शर्यतीतील भूमिका कोरड्या मार्गावरील नियोजनापेक्षा निराळी ठरली.<ref name="IM22_compound">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : पिरेलीचे उपलब्ध टायर मिश्रण व संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-emilia-romagna-grand.17cD1GrOv2QYLvKMgiLn3A|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२० एप्रिल २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड | सी२ | पांढरा | २ |- | मीडियम | सी३ | पिवळा | ४ |- | सॉफ्ट | सी४ | लाल | ६ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_compound"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या मुक्त सरावात ट्रॅक पावसामुळे ओला होता. मध्यंतरानंतर ओल्या टायरांवरून इंटरमीडिएट टायर वापरणे शक्य झाले. अ‍ॅक्वे मिनेरालीजवळ नॉरिस आणि नंतर बोटास यांच्या प्रसंगांमुळे सत्राला लाल झेंडे दाखवावे लागले. शेवटच्या मिनिटांत फेरारीच्या लक्लेरने १:२९.४०२ ही सर्वोत्तम वेळ नोंदवली. सायेन्स ०.८७७ सेकंद मागे दुसरा आणि व्हर्सटॅपन १.४६५ सेकंद मागे तिसरा राहिला; हासचे मॅग्नुसेन व शुमाकर चौथ्या-पाचव्या स्थानावर होते. मार्ग सुकण्याच्या बदलत्या स्थितीत पहिल्या सरावातील गुणानुक्रमाने शुक्रवारच्या पात्रतेचा निश्चित अंदाज देता येत नव्हता.<ref name="IM22_firstrpt">{{स्रोत बातमी|title=पावसात झालेल्या पहिल्या मुक्त सरावात लक्लेर पहिला|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-quickest-wet-first-practice-emilia-romagna-grand-prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : पहिला मुक्त सराव, एफआयए दस्तऐवज १५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_15_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_p1_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२९.४०२ | २४ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३०.२७९ | २५ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.८६७ | २१ |- | ४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३२.४३९ | २३ |- | ५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३२.९८८ | २३ |- | ६ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३३.०१२ | १७ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३३.१६० | १३ |- | ८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.३६५ | २२ |- | ९ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३३.६११ | १८ |- | १० | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३४.२६२ | २१ |- | ११ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३४.६१५ | १९ |- | १२ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३५.१०४ | १९ |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३५.४२० | १४ |- | १४ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३५.५०२ | १२ |- | १५ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३५.६२५ | १५ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३६.०३३ | २३ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३६.४६१ | १७ |- | १८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३६.४६४ | १७ |- | १९ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३७.४५० | २२ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३९.६९८ | १५ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_fp1"/> |} == स्प्रिंट शर्यतीची पात्रता फेरी == २०२२ च्या नियमांनुसार शुक्रवारी झालेली एकच तीन-फेरी वेळमोजणी पात्रता शनिवारच्या स्प्रिंटची सुरुवातीची क्रमवारी ठरवत होती; त्याच फेरीतील सर्वात वेगवान चालकाला हंगामातील अधिकृत पोलचा मान दिला जात होता. रविवारच्या ग्रांप्रीच्या ग्रिडचा निर्धार मात्र स्प्रिंटच्या निकालावरून झाला. म्हणून खालील स्प्रिंट पात्रता आणि पुढे दिलेल्या मुख्य शर्यतीच्या पात्रता विभागातील आकडे याच एकाच शुक्रवारच्या सत्राचे आहेत; रविवारसाठी दुसरे पात्रता सत्र झाले नव्हते. हा ऐतिहासिक २०२२ नियम व नंतरच्या हंगामांतील स्वतंत्र स्प्रिंट पात्रता या एकसारख्या मानू नयेत.<ref name="IM22_qual">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : शुक्रवारचे अंतिम पात्रता वर्गीकरण, एफआयए दस्तऐवज २७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_27_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_event"/> === फेरी १ === पहिल्या फेरीत अल्बोनच्या विलियम्सवरील ब्रेकची बिघाडग्रस्त स्थिती आणि आग यामुळे सत्र थांबवावे लागले. रुळावर अवशेष पसरले असताना पुढील फेऱ्या पूर्ण करण्याचा वेळ कमी झाला. अल्बोनची वैध वेळ नोंदली गेली नाही; लतिफी, गॅस्ली, त्सुनोडा आणि ओकॉन इतर चार चालक पहिल्या फेरीतच बाहेर पडले. विशेषतः पूर्ण २० चालकांमध्ये एकाच वेळेस सुधारणा करण्यासाठी जागा आणि मार्गावरील पकड मर्यादित होती.<ref name="IM22_qual"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पावसाने पुन्हा पात्रतेवर प्रभाव टाकला. सायेन्सची फेरारी रिव्हात्साजवळ नियंत्रणाबाहेर जाऊन अडथळ्यावर आदळल्याने लाल झेंडा लागला. सायेन्सची आधीची वेळ अंतिम दहामध्ये प्रवेश करण्यास पुरेशी ठरली, पण अपघातामुळे तिसऱ्या फेरीत तो परत येऊ शकला नाही. रसल, शुमाकर, हॅमिल्टन, झोऊ आणि स्ट्रोल यांची पात्रता दुसऱ्या फेरीत संपली. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांना अंतिम दहात प्रवेश न मिळणे हा सप्ताहातील उल्लेखनीय निकाल होता.<ref name="IM22_qual"/> === फेरी ३ === अंतिम पात्रतेत मॅग्नुसेनच्या फिरण्यामुळे, बोटासची गाडी बाजूला थांबल्यामुळे आणि नॉरिसच्या घसरल्यामुळे वारंवार लाल झेंडे लागले; तीन फेऱ्यांमधील अशा पाच व्यत्ययांमुळे चांगल्या वेळेसाठी उपलब्ध संधी कमी झाल्या. व्हर्सटॅपनने १:२७.९९९ ही सर्वात वेगवान वैध फेरी नोंदवून लक्लेरच्या १:२८.७७८ वेळेवर ०.७७९ सेकंदांनी आघाडी घेतली. नॉरिस तिसरा, मॅग्नुसेन चौथा, अलोन्सो पाचवा, रिक्कार्डो सहावा, पेरेझ सातवा, बोटास आठवा आणि व्हेट्टेल नववा ठरला; सायेन्सला अपघातामुळे अंतिम सत्रात वेळ नोंदवता आली नाही.<ref name="IM22_qual"/> === स्प्रिंट शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.२९५ | १:१८.७९३ | १:२७.९९९ | २२ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१८.७९६ | १:१९.५८४ | १:२८.७७८ | २२ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.१६८ | १:१९.२९४ | १:२९.१३१ | २२ |- | ४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२०.१४७ | १:१९.९०२ | १:२९.१६४ | २१ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.१९८ | १:१९.५९५ | १:२९.२०२ | २६ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१९.९८० | १:२०.०३१ | १:२९.७४२ | २१ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.७७३ | १:१९.२९६ | १:२९.८०८ | २५ |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.४१९ | १:२०.१९२ | १:३०.४३९ | २३ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.३६४ | १:१९.९५७ | १:३१.०६२ | २५ |- | १० | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.३०५ | १:१८.९९० | — | १३ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.३८३ | १:२०.७५७ | — | १६ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.४२२ | १:२०.९१६ | — | १६ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.४७० | १:२१.१३८ | — | १५ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१९.७३० | १:२१.४३४ | — | १६ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.३४२ | १:२८.११९ | — | १४ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४७४ | — | — | ११ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७३२ | — | — | ११ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९७१ | — | — | १३ |- | १९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२२.३३८ | — | — | ९ |- | अवर्गीकृत | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | — | — | — | ३ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_qual"/> |} === स्प्रिंट शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === शनिवारच्या स्प्रिंटची अधिकृत ग्रिड शुक्रवारच्या वेळमोजणी पात्रतेनुसार ठरली. व्हर्सटॅपन पहिला आणि लक्लेर दुसरा होता. अल्बोनची वैध वेळ नसली तरी त्याला २०व्या ग्रिडस्थानावरून स्प्रिंटमध्ये भाग घेण्याची परवानगी होती. या स्प्रिंट ग्रिडवर पिटलेनमधून सुरुवात करणारा वेगळा चालक नोंदलेला नव्हता; रविवारच्या स्वतंत्र ग्रिडवरील झोऊचा पिटलेन प्रारंभ याच्याशी गोंधळ करू नये.<ref name="IM22_sprintgrid">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : स्प्रिंटसाठीची अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ३५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_35_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_final_sprint_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_qual"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२७.९९९ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२८.७७८ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.१३१ |- | ४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२९.१६४ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.२०२ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.७४२ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.८०८ |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.४३९ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.०६२ |- | १० | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१८.९९० |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.७५७ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.९१६ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२१.१३८ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.४३४ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२८.११९ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४७४ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७३२ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९७१ |- | १९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२२.३३८ |- | २० | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | वैध वेळ नाही; सुरुवातीची परवानगी |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_sprintgrid"/> |} == स्प्रिंट शर्यत == === शनिवारचे सरावसत्र व स्प्रिंटपूर्व तयारी === दुसऱ्या दिवशी शनिवारच्या दुसऱ्या मुक्त सरावात रसल १:१९.४५७ सह पहिला, पेरेझ दुसरा आणि लक्लेर तिसरा आला. त्या सत्रात १८ चालकांनी वैध फेऱ्या नोंदवल्या; नॉरिसने केवळ सहा फेऱ्या पूर्ण केल्या. २०२२ मध्ये हे दुसरे सत्र शुक्रवारच्या वेळमोजणी पात्रतेनंतर घेतले जात होते; त्याचे आकडे शनिवारच्या स्प्रिंट आणि रविवारच्या ग्रांप्रीतील पात्रता निकाल समजणे चुकीचे ठरेल. संघांना गाड्यांच्या दीर्घ टप्प्यांतील गतीबाबत निरीक्षणे मिळाली, परंतु काही बदलांना पार्क फर्मेच्या मर्यादा लागू होत्या.<ref name="IM22_fp2"/> === २१ फेऱ्यांच्या स्प्रिंटची घडामोड === स्प्रिंटच्या सुरुवातीला लक्लेरने व्हर्सटॅपनला मागे टाकून आघाडी घेतली. सुरुवातीच्या गटात झोऊ आणि गॅस्ली यांच्यातील संपर्कामुळे झोऊ पहिल्याच फेरीत बाद झाला आणि सुरक्षा कारचा टप्पा आला. शर्यत पुन्हा सुरू झाल्यावर लक्लेर पुढे राहिला; मात्र सॉफ्ट टायरवरील ग्रेनिंगमुळे शेवटच्या भागात त्याची पकड आणि गती कमी झाली. व्हर्सटॅपनने अंतर कमी करत १९व्या फेरीच्या अखेरीस डीआरएस क्षेत्रात प्रवेश केला आणि अखेरच्या दोन फेऱ्यांच्या सुमारास पहिल्या वळणावर त्याला मागे टाकले. त्यामुळे व्हर्सटॅपनने स्प्रिंटचे आठ तर लक्लेरने सात गुण मिळवले.<ref name="IM22_sprintrpt"/><ref name="IM22_sprint"/> मागील ग्रिडस्थानावरून पेरेझने तिसऱ्या, सायेन्सने चौथ्या स्थानापर्यंत मजल मारली; त्यांना अनुक्रमे सहा आणि पाच गुण मिळाले. नॉरिस पाचवा, रिक्कार्डो सहावा, बोटास सातवा आणि मॅग्नुसेन आठवा ठरला. या निकालांमुळे पुढील दिवशी स्प्रिंटची अंतिम क्रमवारी स्वतंत्रपणे ग्रांप्री ग्रिडमध्ये रूपांतरित झाली. झोऊ हा अपघातामुळे स्प्रिंटमधील एकमेव अवर्गीकृत चालक होता.<ref name="IM22_sprint"/> === स्प्रिंट शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | २१ | ३०:३९.५६७ | ८ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | २१ | २.९७५ सेकंद मागे | ७ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | २१ | ४.७२१ सेकंद मागे | ६ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | २१ | १७.५७८ सेकंद मागे | ५ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | २१ | २४.५६१ सेकंद मागे | ४ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | २१ | २७.७४० सेकंद मागे | ३ |- | ७ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | २१ | २८.१३३ सेकंद मागे | २ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | २१ | ३०.७१२ सेकंद मागे | १ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २१ | ३२.२७८ सेकंद मागे | ० |- | १० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | २१ | ३३.७७३ सेकंद मागे | ० |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | २१ | ३६.२८४ सेकंद मागे | ० |- | १२ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | २१ | ३८.२९८ सेकंद मागे | ० |- | १३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २१ | ४०.१७७ सेकंद मागे | ० |- | १४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | २१ | ४१.४५९ सेकंद मागे | ० |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २१ | ४२.९१० सेकंद मागे | ० |- | १६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | २१ | ४३.५१७ सेकंद मागे | ० |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | २१ | ४३.७९४ सेकंद मागे | ० |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | २१ | ४८.८७१ सेकंद मागे | ० |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | २१ | ५२.०१७ सेकंद मागे | ० |- | अवर्गीकृत | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ० | निवृत्त | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_sprint"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == या विभागाची स्वतंत्र मुख्य पात्रता म्हणून पुन्हा स्पर्धा झाली नव्हती. २०२२ च्या स्प्रिंट नियमांत मुख्य ग्रांप्रीसाठी स्वतंत्र शनिवारची वेळमोजणी पात्रता नव्हती. वरील शुक्रवारच्या पात्रता सत्रात ठरलेला सर्वात वेगवान वेळ पोलचा अधिकृत निकष होता; शनिवारच्या स्प्रिंटमधील स्थानांनी रविवारची ग्रिड बनली. साच्याच्या निश्चित रचनेसाठी पुढे तेच शुक्रवारचे वेळमोजणी निकाल पुन्हा दिले आहेत; दोन स्वतंत्र पात्रता सत्रांचे निकाल असल्याचा अर्थ घेऊ नये.<ref name="IM22_qual"/><ref name="IM22_grid">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : मुख्य शर्यतीची अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_47_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref> === फेरी १ === मूळ शुक्रवारच्या पात्रतेतील पहिली फेरीच रविवारच्या ग्रांप्रीसाठी पोलच्या वेगमापनाचा भाग होती. अल्बोनची वेळ न नोंदवता आल्याने तो पात्रता वर्गीकरणात अवर्गीकृत होता; लतिफी, गॅस्ली, त्सुनोडा आणि ओकॉनही पहिल्या फेरीत बाहेर पडले.<ref name="IM22_qual"/> === फेरी २ === शुक्रवारच्या दुसऱ्या पात्रता फेरीत सायेन्सच्या अपघातानंतर रसल, शुमाकर, हॅमिल्टन, झोऊ आणि स्ट्रोल हे पुढील फेरीत जाऊ शकले नाहीत. त्या वेळांचे आणि फेऱ्यांच्या एकूण संख्येचे पुनर्मुद्रण केवळ या साच्यातील मुख्य पात्रता तक्त्याच्या पूर्ततेसाठी आहे.<ref name="IM22_qual"/> === फेरी ३ === याच शुक्रवारच्या तिसऱ्या फेरीत व्हर्सटॅपनच्या १:२७.९९९ वेळेला अधिकृत पोलचा मान देण्यात आला. मात्र रविवारच्या ग्रिडवर तो पहिला राहण्याचे कारण फक्त हा वेळ नव्हता; त्याने शनिवारची स्प्रिंटही प्रथम स्थानावर संपवली होती. पोलचे वेळमापन व रविवारचा प्रत्यक्ष ग्रिड हा फरक या २०२२ स्प्रिंट स्वरूपात लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे.<ref name="IM22_qual"/><ref name="IM22_sprint"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.२९५ | १:१८.७९३ | १:२७.९९९ | २२ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१८.७९६ | १:१९.५८४ | १:२८.७७८ | २२ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.१६८ | १:१९.२९४ | १:२९.१३१ | २२ |- | ४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२०.१४७ | १:१९.९०२ | १:२९.१६४ | २१ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.१९८ | १:१९.५९५ | १:२९.२०२ | २६ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१९.९८० | १:२०.०३१ | १:२९.७४२ | २१ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.७७३ | १:१९.२९६ | १:२९.८०८ | २५ |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.४१९ | १:२०.१९२ | १:३०.४३९ | २३ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.३६४ | १:१९.९५७ | १:३१.०६२ | २५ |- | १० | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.३०५ | १:१८.९९० | — | १३ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.३८३ | १:२०.७५७ | — | १६ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.४२२ | १:२०.९१६ | — | १६ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.४७० | १:२१.१३८ | — | १५ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१९.७३० | १:२१.४३४ | — | १६ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.३४२ | १:२८.११९ | — | १४ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४७४ | — | — | ११ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७३२ | — | — | ११ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९७१ | — | — | १३ |- | १९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२२.३३८ | — | — | ९ |- | अवर्गीकृत | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | — | — | — | ३ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === रविवारची अंतिम अधिकृत ग्रिड एफआयए दस्तऐवज ४७नुसार स्प्रिंटच्या निकालावर आधारित होती: व्हर्सटॅपन–लक्लेर पहिली रांग, पेरेझ–सायेन्स दुसरी रांग, आणि नॉरिस–रिक्कार्डो तिसरी रांग. शनिवारच्या स्प्रिंट अपघातानंतर झोऊच्या अल्फा रोमियोवर पार्क फर्मे परिस्थितीत बदल करण्यात आले. स्ट्यूअर्ड्सच्या दस्तऐवज ३९नुसार त्यामुळे त्याला नियमित क्रमांकाच्या स्थानाऐवजी पिटलेनमधून सुरुवात करावी लागली. त्याचे स्थान काल्पनिक २०वे ग्रिडस्थान मानलेले नाही; अंतिम ग्रिडवर उर्वरित १९ चालकांना क्रमांकित स्थाने देण्यात आली.<ref name="IM22_grid"/><ref name="IM22_zhpen">{{स्रोत बातमी|title=झोऊ ग्वान्यू : पार्क फर्मे नियमभंगामुळे पिटलेन प्रारंभ, दस्तऐवज ३९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_39_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_offence_-_car_24_-_parc_ferme.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२७.९९९ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२८.७७८ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.८०८ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१८.९९० |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.१३१ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.७४२ |- | ७ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.४३९ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२९.१६४ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.२०२ |- | १० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.९१६ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.७५७ |- | १२ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४७४ |- | १३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.०६२ |- | १४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२१.१३८ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२८.११९ |- | १६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२२.३३८ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७३२ |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | वैध वेळ नाही |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९७१ |- | पिटलेन | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | पार्क फर्मे नियमभंग; पिटलेनमधून सुरुवात |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === ओल्या मार्गावरील सुरुवात आणि पहिल्या फेरीतील संपर्क === रविवारी शर्यत सुरू होताना मागील पावसामुळे मार्ग ओला होता; सर्व वीस चालकांनी इंटरमीडिएट टायर वापरले. व्हर्सटॅपनने पहिल्या ग्रिडस्थानावरून आघाडी राखली, तर पेरेझ चांगली सुरुवात करून दुसऱ्या क्रमांकावर पोहोचला. नॉरिसने लक्लेरच्या पुढे स्थान मिळवले, पण नंतर फेरारीने ते पुन्हा मिळवले. पहिल्या वळणाजवळ रिक्कार्डोच्या मॅकलारेनचा सायेन्सच्या फेरारीशी संपर्क झाला; सायेन्सची गाडी वाळूत अडकून शर्यतीबाहेर गेली. रिक्कार्डो पुढे सुरू राहिला, तरी त्याचा दिवस निर्णायकरीत्या बिघडला. दुसऱ्या प्रसंगात शुमाकरची हास गाडी फिरली व अलोन्सोच्या अल्पाइनला नुकसान झाले. सुरक्षिततेसाठी सुरुवातीच्या टप्प्यात सुरक्षा कार आणावी लागली.<ref name="IM22_race"/><ref name="IM22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या शर्यतीनंतर दहा संघांच्या अधिकृत प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-emilia-romagna-2022.4jX87kGINJ9o0mWVGbi9re|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref> === मार्ग कोरडा होणे, टायर बदल आणि डीआरएस === सुरक्षा कारमागचा टप्पा संपल्यावर व्हर्सटॅपन आणि पेरेझ पुढे अंतर वाढवू लागले. ओलसर भागात चालकांना रेषेबाहेर वेग कमी ठेवावा लागत होता; डीआरएस उशिरा उपलब्ध झाल्याने पुढे जाणाऱ्या चालकांना अतिरिक्त संरक्षण मिळाले. मार्गावर कोरडी रेषा दिसू लागल्यावर टायर बदलण्याची स्पर्धा सुरू झाली. बहुतांश संघांनी इंटरमीडिएटवरून मीडियम सी३ टायरकडे वळण्याचा एकाच थांब्याचा मार्ग निवडला. थंड व दमट ट्रॅकवर मीडियम मिश्रण लांब धावेल का, हा निर्णय त्या क्षणी अनिश्चित होता; मात्र शर्यतीच्या पुढील भागाने दीर्घ कार्यक्षमतेची पुष्टी केली.<ref name="IM22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : पिरेलीचे रविवारचे टायर धोरण विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-emilia-romagna-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_reactions"/> अल्पाइनने ओकॉनला पिटथांब्यानंतर असुरक्षितपणे बाहेर सोडल्यामुळे हॅमिल्टनला धडक टाळण्यासाठी हालचाल करावी लागली. स्ट्यूअर्ड्सनी पुराव्याचे परीक्षण करून ओकॉनवर पाच सेकंदांचा वेळदंड लावला; त्याच्या संघाकडून झालेल्या चुकीमुळे चालकावर शिस्तभंगाचे अतिरिक्त गुण लावण्यात आले नाहीत. तो अंतिम शर्यतीत चौदावा ठरला. या घटनेने पिटलेनमधील कामकाज, जागेचे भान आणि नियमानुसार गाडी सोडण्याची जबाबदारी अधोरेखित केली.<ref name="IM22_pitpen">{{स्रोत बातमी|title=ओकॉनच्या असुरक्षित पिटलेन प्रवेशासाठी पाच सेकंदांचा दंड, दस्तऐवज ४८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_48_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_offence_-_car_31_-_unsafe_release.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_race"/> === फेरारीचा अखेरचा प्रयत्न आणि निर्णायक चूक === बहुतेक अग्रगण्य चालकांपेक्षा फेरारीने अधिक आक्रमक मार्ग स्वीकारला. लक्लेर तिसऱ्या स्थानावरून पेरेझला दबावाखाली ठेवण्यासाठी अखेरच्या टप्प्यात सॉफ्ट टायरवर गेला; त्याच्या प्रतिक्रियेत रेड बुलने दोन्ही चालकांना सॉफ्टसाठी पुन्हा थांबवले. लक्लेरच्या तुलनेत हे दोन रेड बुल चालक वेगाने आणि संतुलितपणे पुढे राहिले. रिव्हात्सा वळणातून बाहेर पडताना लक्लेरची गाडी नियंत्रणाबाहेर जाऊन भिंतीला धडकली; पुढील भागाचे नुकसान झाल्याने त्याला आणखी एक पिटथांबा करावा लागला. तिसऱ्या स्थानावरील निश्चित दिसणारा निकाल सहाव्या स्थानावर घसरला. नॉरिस याचा सर्वात मोठा लाभार्थी ठरला आणि तिसऱ्या स्थानावर आला.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> व्हर्सटॅपनने ६३ फेऱ्यांत १:३२:०७.९८६ वेळेसह विजय मिळवला. पेरेझ १६.५२७ सेकंद मागे दुसरा, नॉरिस ३४.८३४ सेकंद मागे तिसरा राहिला. रसल चौथा, बोटास पाचवा, लक्लेर सहावा, त्सुनोडा सातवा, व्हेट्टेल आठवा, मॅग्नुसेन नववा आणि स्ट्रोल दहावा ठरला. व्हर्सटॅपनने ५५व्या फेरीत १:१८.४४६ ही सर्वोत्तम वेळ नोंदवली आणि अतिरिक्त गुण मिळवला. शर्यतीत सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत आघाडी राखणे, पोल आणि जलद फेरी यांमुळे त्याची कामगिरी ग्रँड स्लॅम स्वरूपाची ठरली.<ref name="IM22_race"/><ref name="IM22_fast">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या अधिकृत सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/emilia-romagna-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६३ | १:३२:०७.९८६ | २६ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६३ | १६.५२७ सेकंद मागे | १८ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६३ | ३४.८३४ सेकंद मागे | १५ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ६३ | ४२.५०६ सेकंद मागे | १२ |- | ५ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६३ | ४३.१८१ सेकंद मागे | १० |- | ६ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ६३ | ५६.०७२ सेकंद मागे | ८ |- | ७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ६३ | ६१.११० सेकंद मागे | ६ |- | ८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६३ | ७०.८९२ सेकंद मागे | ४ |- | ९ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ६३ | ७५.२६० सेकंद मागे | २ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६२ | १ फेरी मागे | १ |- | ११ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १२ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १४ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १६ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १७ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | अवर्गीकृत | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ६ | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ० | निवृत्त | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === मुख्य शर्यतीत कार क्रमांक १ च्या व्हर्सटॅपनने ५५व्या फेरीतील १:१८.४४६ वेळेसह सर्वाधिक वेगवान फेरी नोंदवली. त्याचा अधिकृत सरासरी वेग २२५.२८१ किमी/तास होता; २०२२ च्या गुणनियमांनुसार पहिल्या दहामध्ये अंतिम वर्गीकृत असल्यामुळे त्याला अतिरिक्त एक गुण मिळाला. एफआयएच्या सर्व चालकांच्या वेगवान फेरी यादीतील वेळ, फेरी क्रमांक व वेग खाली दिले आहेत. पहिल्याच फेरीत निवृत्त झालेल्या सायेन्ससाठी वैध सर्वात वेगवान शर्यतफेरी नोंदलेली नाही; म्हणून कल्पित नोंद घातलेली नाही.<ref name="IM22_fast"/><ref name="IM22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५५ | १:१८.४४६ | २२५.२८१ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ६३ | १:१८.५७४ | २२४.९१४ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५२ | १:१८.९४९ | २२३.८४५ |- | ४ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५५ | १:१८.९९९ | २२३.७०४ |- | ५ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ६१ | १:२०.५४४ | २१९.४१२ |- | ६ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४३ | १:२०.७५८ | २१८.८३१ |- | ७ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६१ | १:२०.९०३ | २१८.४३९ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५७ | १:२०.९६२ | २१८.२८० |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४७ | १:२१.२११ | २१७.६१० |- | १० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ६१ | १:२१.२३८ | २१७.५३८ |- | ११ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६१ | १:२१.२८६ | २१७.४१० |- | १२ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६२ | १:२१.३३८ | २१७.२७१ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५० | १:२१.४१९ | २१७.०५४ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ६१ | १:२१.५७७ | २१६.६३४ |- | १५ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ३४ | १:२१.७१३ | २१६.२७४ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४६ | १:२१.७५० | २१६.१७६ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६१ | १:२१.७५७ | २१६.१५७ |- | १८ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३७ | १:२१.८८७ | २१५.८१४ |- | १९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५ | १:३९.६८५ | १७७.२८२ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलची सर्वांगीण कामगिरी आणि विश्वासार्हतेतील पुनरागमन === इमोला सप्ताहाचे महत्त्व समजण्यासाठी फक्त रविवारचे पहिले दोन क्रमांक पाहणे पुरेसे नाही. ऑस्ट्रेलियात व्हर्सटॅपनची गाडी तांत्रिक कारणामुळे निवृत्त झाली होती आणि पहिल्या तीन फेऱ्यांत रेड बुलच्या गाड्यांच्या विश्वासार्हतेबद्दल प्रश्न उपस्थित झाले होते. त्यानंतर इमोला येथे व्हर्सटॅपनने बदलत्या पावसात शुक्रवारची पात्रता जिंकली, शनिवारी प्रतिकूल सुरुवात उलटवून स्प्रिंटमध्ये लक्लेरला मागे टाकले आणि रविवारी कोणतीही मोठी चूक न करता ६३ फेऱ्या पूर्ण केल्या. रविवारच्या विजयासह सर्वाधिक वेगवान फेरीचा एक अतिरिक्त गुण आणि स्प्रिंटमधील आठ गुण मिळून त्याच्या सप्ताहाचे एकूण ३४ गुण झाले. त्यामुळे या एका स्पर्धेत त्याने मिळवलेले गुण पूर्वीच्या काही शर्यतींतील कमी उत्पन्न भरून काढणारे ठरले. ही केवळ सर्वात वेगवान गाडी जिंकल्याची घटना नव्हती, तर पात्रता, पाऊस, कोरडा मार्ग, टायर बदल व तांत्रिक विश्वसनीयता या प्रत्येक टप्प्यात एकत्रितपणे कामगिरी साधल्याचे उदाहरण होते.<ref name="IM22_race"/><ref name="IM22_sprint"/><ref name="IM22_reactions"/> स्प्रिंटमध्ये लक्लेरकडून पहिल्या वळणावर आघाडी गमावली असताना व्हर्सटॅपनने घाईघाईने प्रत्युत्तर देण्याऐवजी टायरची अवस्था आणि गाडीची गती सांभाळली. त्याचा पाठलाग उत्तरार्धात अधिक परिणामकारक झाला. ग्रांप्रीमध्ये मात्र त्याने सुरुवातीची जागा राखली आणि पुढील अंतर वाढवण्याइतकी गाडीची कार्यक्षमता सातत्याने वापरली. ओल्या रेषेत गाडीचा तोल सावरणे आणि कोरड्या मार्गाच्या वाढत्या पकडीनुसार वेग समायोजित करणे हे दोन्ही टप्पे वेगळे होते. शेवटच्या भागात सॉफ्ट टायरवर जाण्याचा संघाचा निर्णय प्रतिस्पर्ध्यांच्या धोरणाला उत्तर देणारा होता; तो केवळ वेगवान फेरीसाठी केलेला अविचारी थांबा नव्हता. व्हर्सटॅपनने अखेरीस पोल, विजय, संपूर्ण शर्यतीतील आघाडी आणि सर्वोत्तम फेरी यांचा मेळ साधला. या प्रकारचे संपूर्ण वर्चस्व अतिशय कमी शर्यतींमध्ये दिसते आणि इमोलातील रेड बुलच्या सुधारलेल्या संघकार्याचे ते सर्वाधिक ठोस निदर्शक ठरले.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_race"/> पेरेझच्या दुसऱ्या क्रमांकाचे मूल्यांकन व्हर्सटॅपनच्या तुलनेत वेगळ्या निकषांनी करावे लागते. शुक्रवारच्या पात्रतेत तो सातवा राहिला; स्प्रिंटमध्ये तिसऱ्या स्थानी पोहोचून त्याने रविवारसाठी पुढच्या रांगेतील स्थान मिळवले. ग्रांप्रीच्या सुरुवातीला त्याने लक्लेरच्या पुढे पोहोचून रेड बुलला दोन आघाडीच्या गाड्यांचा फायदा मिळवून दिला. लक्लेर त्याच्याशी अंतर कमी करत होता, पण पेरेझने थंड मार्गावरील टायरची उष्णता आणि पकड नियंत्रणात ठेवत स्थान टिकवले. सॉफ्ट टायरच्या अंतिम फेरीतही चुकांवर नियंत्रण ठेवले. संघाच्या प्रतिक्रियांमधून पुढील गाडीच्या पाठलागात टायर व्यवस्थापन महत्त्वाचे असल्याचे दिसते. रेड बुलचे हे दुहेरी पोडियम फक्त चालकांचा वैयक्तिक निकाल नव्हता; फेरारीच्या कारनिर्माते आघाडीवर थेट अंकगणितीय परिणाम करणारा क्षण होता.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === ओल्या मार्गापासून कोरड्या मार्गापर्यंत : टायर धोरणाचे तांत्रिक परिणाम === रविवारचे टायर व्यवस्थापन ठरवताना संघांना आधीपासून माहिती असलेला साधा कोरड्या शर्यतीचा आराखडा वापरता आला नाही. शर्यत सुरू होण्याआधी झालेला पाऊस थांबला होता, पण अनेक वळणांमधील ओलावा कायम होता. पिरेलीच्या अधिकृत विश्लेषणानुसार सर्व २० चालकांनी इंटरमीडिएट टायरवर सुरुवात केली; त्या टायरांमुळे पाण्याचा थर असलेल्या भागात सुरक्षित पकड मिळत होती, परंतु वेगाने सुकणाऱ्या रेषेवर त्यांची कार्यक्षमता कमी होण्याची शक्यता होती. त्यामुळे संघांना सर्वप्रथम मार्गाचा कोणता भाग पूर्ण कोरडा झाला आहे, नवीन स्लिक टायर लावल्यावर तो कितपत तापमान गाठेल आणि पिटलेनमध्ये घालवलेला वेळ भरून काढता येईल का, यांचा संयुक्त विचार करावा लागला. पहिल्या टप्प्यातील सर्वाधिक वेगवान फेरीची आकडेवारी अंतिम निकालाचा चांगला अंदाज देत नव्हती, कारण हवामानामुळे टायरप्रकाराच्या निवडीचे महत्त्वच मोठ्या प्रमाणात बदलले होते.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_race"/> बहुतांश संघांनी इंटरमीडिएट टायरांवरून थेट सी३ मीडियम टायरांकडे बदल करून उर्वरित अंतर पूर्ण करण्याचा प्रयत्न केला. टायर गरम करण्याचा प्रारंभिक अडथळा पार केल्यानंतर मीडियम मिश्रणाने अपेक्षेपेक्षा चांगले आयुष्य दिले. यामुळे प्रत्येक अतिरिक्त पिटथांब्याच्या किंमतीत वाढ झाली: ताज्या टायरांवर काही फेऱ्यांचा वेग मिळू शकत असला तरी थांब्यात गमावलेला वेळ पुन्हा मिळवावा लागत होता. पुढे स्थान मिळवण्यासाठी डीआरएस कार्यान्वित होणे आणि ट्रॅकवरील पकड सुरक्षित होणेही आवश्यक होते. संघांनी घेतलेले निर्णय त्या त्या क्षणी उपलब्ध माहितीवर आधारित होते; शेवटच्या निकालाच्या आधारावर त्यांना आधीच स्पष्ट असलेले उपाय समजणे हे भ्रामक ठरेल.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_reactions"/> विशेषतः रेड बुल आणि फेरारीच्या शेवटच्या सॉफ्ट टायरच्या थांब्यांचे मूल्यमापन वेगळे करणे गरजेचे आहे. फेरारीने लक्लेरला पेरेझच्या जवळ नेण्याच्या आशेने आक्रमक मार्ग निवडला; काहीवेळा मीडियमवरील स्थिर तिसऱ्या स्थानापेक्षा नवीन सॉफ्टवर दुसऱ्या स्थानाची संधी अधिक आकर्षक वाटू शकते. रेड बुलने तत्काळ प्रतिसाद देत दोन्ही चालकांना नवीन टायरांसाठी बोलावले आणि नेतृत्वासमोर नवी जोखीम राहू दिली नाही. पण नवीन सॉफ्टवर जास्त वेग दाखवण्यासाठी मर्यादेपर्यंत धावणाऱ्या लक्लेरची रिव्हात्सातील चूक महागात पडली. त्यामुळे संघाच्या रणनीतीत केवळ टायरचे संभाव्य वेगवान अंतर नव्हे, तर चालकाचा तोल, रस्त्याची उंचसखल कडा, मार्गावरील ओलावा आणि नुकसान झाल्यास आणखी पिटथांबा यांचाही समावेश असतो, हे स्पष्ट झाले.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_reactions"/> === फेरारी : घरच्या स्पर्धेतील दुहेरी आघात आणि चालक अजिंक्यपदावरील परिणाम === फेरारीसाठी इमोलाचा शनिवार आणि रविवार परस्परविरोधी होते. स्प्रिंटच्या सुरुवातीला लक्लेरने आघाडी घेतल्याने घरच्या प्रेक्षकांमध्ये विजयाची आशा निर्माण झाली. सायेन्सनेही खराब पात्रता स्थानावरून चौथ्या स्थानापर्यंत प्रगती करून पाच गुण मिळवले होते. तथापि स्प्रिंटच्या उत्तरार्धात सॉफ्ट टायरच्या कामगिरीने लक्लेरला माघार घ्यावी लागली. रविवारच्या सुरूवातीला रेड बुलच्या दोन गाड्या पुढे गेल्यावर त्याच्या समोर तिसरे स्थान सुरक्षित ठेवणे अथवा पेरेझवर दबाव वाढवणे हा पर्याय होता. त्याने संघाच्या सॉफ्ट टायरच्या हालचालीचा पाठपुरावा करत अधिक वेगाचा प्रयत्न केला. रिव्हात्साच्या कड्यावर गाडी उसळून भिंतीला लागल्यामुळे नाकाचा भाग बदलावा लागला. नवव्या स्थानापर्यंत घसरल्यानंतर त्याने सहाव्यापर्यंत मजल मारली, परंतु तिसऱ्या स्थानाचे गमावलेले गुण परत मिळवू शकला नाही.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> लक्लेरने शर्यतीनंतर आपली चूक मान्य केली आणि उपलब्ध परिस्थितीत तिसरे स्थान स्वीकारण्यास प्राधान्य द्यायला हवे होते, असे स्पष्ट केले. त्यामुळे ही घटना गाडीचे नियंत्रण न राहिल्याने झालेली साधी अपघाती बाब म्हणून मांडणे अपुरे ठरेल; पेरेझच्या जवळ जाण्यासाठी आवश्यक असलेल्या धावण्याच्या मर्यादेबाबत चालकाने घेतलेल्या निर्णयाशीही ती संबंधित होती. मात्र प्रत्येक जोखीम अविवेकी होती असेही म्हणता येणार नाही: त्याच्याकडे अद्याप मोठी अजिंक्यपद आघाडी होती आणि प्रतिस्पर्धी रेड बुलला वाढत जाणारी गती मिळत होती. त्या संदर्भात दुसऱ्या स्थानाची शक्यता तपासण्याचा संघाचा उद्देश समजण्यासारखा होता. वास्तविक नुकसान म्हणजे सुरक्षा कारविना, साधारण परिस्थितीत मिळू शकणाऱ्या तिसऱ्या स्थानापासून सहाव्या स्थानावर जाणे; संघाच्या एकत्रित हंगामी आघाडीचे अंतर त्यातून लक्षणीयरीत्या कमी झाले.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> सायेन्सच्या रविवारच्या निवृत्तीचा घटनाक्रम स्वतंत्र होता. तो चौथ्या स्थानावरून सुरुवात करत असताना पहिल्या तांबुरेल्लो परिसरात रिक्कार्डोची गाडी त्याच्या बाजूला घसरली; संपर्कानंतर फेरारी वाळूच्या सापळ्यात अडकली आणि तिचे इंजिन कार्यरत असले तरी तिला पुन्हा सुरक्षितपणे शर्यतीत आणता आले नाही. निकालात सायेन्ससाठी शून्य फेऱ्या आणि निवृत्ती नोंदली गेली. फेरारीच्या प्रतिक्रिया आणि घटनाक्रमात ही घटना पहिल्या फेरीतील वाहतुकीतल्या संपर्काशी संबंधित असल्याचे स्पष्ट होते; त्याला नंतरच्या लक्लेरच्या चुकाशी मिसळणे किंवा एकाच चालकाची एकच समस्या म्हणून मांडणे चुकीचे ठरेल. घरच्या स्पर्धेत संघाने मुख्य ग्रांप्रीत फक्त लक्लेरचे आठ गुण मिळवले, तर रेड बुलच्या दोन चालकांनी पहिली दोन स्थाने मिळवून मोठी झेप घेतली.<ref name="IM22_race"/><ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === मॅकलारेन : नॉरिसचे तिसरे स्थान आणि रिक्कार्डोसाठी कठीण दिवस === मॅकलारेनच्या सप्ताहाचे वैशिष्ट्य दोन्ही गाड्यांच्या निकालांत दिसणारा तफावतपूर्ण बदल होता. शुक्रवारच्या पात्रतेत नॉरिस आणि रिक्कार्डो दोघेही पहिल्या सहामध्ये होते; शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये अनुक्रमे पाचवे व सहावे स्थान आल्याने दोघांनाही गुण मिळाले. रविवारच्या सुरुवातीच्या संपर्काने मात्र रिक्कार्डोचा संपूर्ण शर्यत कार्यक्रम विस्कळीत झाला. सायेन्सशी संपर्कानंतर त्याच्या गाडीला मोठा वेळ गमवावा लागला. संघाने परिस्थिती बदलण्यासाठी टायरची वेगळी चाचपणी केली, परंतु ट्रॅकवरील वाहतूक आणि गमावलेली सुरुवातीची स्थानस्थिती यामुळे तो अठराव्याच स्थानी पोहोचू शकला. त्यामुळे शनिवारच्या काही गुणांनी रविवारच्या शून्य गुणांचे नुकसान पूर्ण भरून निघाले नाही.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> नॉरिसचा तिसरा क्रमांक केवळ लक्लेरच्या उशिराच्या चुकांवर अवलंबून नव्हता. पहिल्या फेरीतील चांगली सुरुवात, शर्यतीभर मोठी चूक न करणे आणि पुढील प्रतिस्पर्ध्यांपासून पुरेसे अंतर राखणे यांमुळे तो चौथ्या क्रमांकावरील रसलपेक्षा पुढे राहिला. आघाडीच्या रेड बुल आणि फेरारी गाड्यांच्या तुलनेत मॅकलारेनला अजूनही काही ठिकाणी वेगाची कमतरता होती, हे नॉरिस व संघाच्या टिप्पण्यांतून दिसते. तरी तिसऱ्या क्रमांकावरील कार उपलब्ध संधीसाठी सज्ज असणे हे उत्तम अंमलबजावणीचे लक्षण आहे. लक्लेरची चूक झाली तेव्हा नॉरिस जवळच्या गटात पाचव्या किंवा सहाव्या स्थानावर भटकत नव्हता, तर पुढील स्थानी स्थिरावण्याइतकी शर्यत त्याने आधीच साधली होती.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === मर्सिडीज : रसलची गुणकमाई आणि हॅमिल्टनचा अडकलेला शर्यतीचा वेग === मर्सिडीजसाठी इमोला ही दोन चालकांनी एकाच कारच्या मर्यादा किती वेगळ्या प्रकारे अनुभवू शकतात याची उदाहरणात्मक स्पर्धा ठरली. शुक्रवारच्या पात्रतेत रसल आणि हॅमिल्टन दोघेही अंतिम दहात पोहोचले नव्हते. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये त्यांची मोठी प्रगती झाली नाही. रविवारच्या पहिल्याच टप्प्यात मात्र रसलने गाड्यांच्या गर्दीतून बरीच स्थाने मिळवली आणि नंतर अपेक्षित प्रमाणात स्थिर लय राखली. कारच्या संतुलनाबद्दल आणि वायुगतिकीय उड्यांबद्दल आव्हाने असूनही त्याने चौथा क्रमांक मिळवला. बोटासशी झालेली त्याची उत्तरार्धातील स्पर्धा विशेष उल्लेखनीय होती, कारण त्याला आपल्या पुढील स्थानाची सुरक्षा करताना टायर, समोरील रहदारी आणि गाडीची मर्यादा यांचा सातत्याने मेळ घालावा लागत होता.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> हॅमिल्टनचा अनुभव याच्या उलट राहिला. तो प्रामुख्याने अल्बोनच्या पुढे जाण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या गॅस्लीच्या मागे अडकला. अल्बोनच्या मागून येणाऱ्या गॅस्लीला डीआरएसचा लाभ मिळत असल्यामुळे मागे असलेल्या हॅमिल्टनला गॅस्लीला सरळ रेषेत सहजपणे मागे टाकता येत नव्हते. या तीन गाड्यांचा परस्परसंबंध एखाद्या चालकाच्या सरासरी वेगापेक्षा स्थाननियोजनाला अधिक महत्त्वाचा ठरला. समोरील गाडीच्या मागे लांब काळ धावल्याने टायर तापमान आणि वायुप्रवाहातील बिघाड याही समस्यांचा सामना करावा लागतो. परिणामी हॅमिल्टन तेराव्या क्रमांकावर राहिला आणि त्याला रविवारचे गुण मिळाले नाहीत. ग्रिडवरील किंवा अंतिम स्थानांच्या फरकावरूनच दोन मर्सिडीज चालकांच्या कामगिरीचे पूर्ण मूल्यमापन करणे योग्य नाही; त्यांच्या शर्यतीमधील वाहतूक आणि प्रत्यक्ष उपलब्ध गती या वेगळ्या होत्या.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> अशा विरोधाभासी निकालांनी मर्सिडीजची कार तत्काळ विजयासाठी तयार नसली, तरी परिस्थिती अनुकूल असेल तेव्हा नियमित गुण मिळवण्याची क्षमता आहे, हे दिसले. चौथ्या क्रमांकाचे बारा गुण रसलच्या अजिंक्यपद स्थितीसाठी महत्त्वाचे ठरले. परंतु दोन चालकांच्या शनिवार-रविवारच्या यशातील अंतरामुळे संघाला कमी वेगातील वळणांपासून उच्चवेगातील सरळ भागांपर्यंत गाडीचा वापर करण्याजोगा विस्तृत कार्यक्षेत्र मिळवण्याचे काम बाकी असल्याचेही स्पष्ट झाले. शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रिया हॅमिल्टनच्या संघर्षाला केवळ चालकाची चूक मानत नाहीत; त्या सध्याच्या गाडीच्या कामगिरीशी आणि इमोलातील ओव्हरटेकिंगच्या कठीण परिस्थितीशी जोडतात.<ref name="IM22_reactions"/> === अल्फा रोमियो : बोटासच्या पाचव्या स्थानाचे महत्त्व आणि झोऊचा पिटलेन प्रारंभ === वल्तेरी बोटासचे पाचवे स्थान अल्फा रोमियोसाठी अत्यंत महत्त्वाचे होते. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये सातव्या स्थानाचे दोन गुण मिळवल्यानंतर रविवारी तो रसलच्या मागे पोहोचला. संघाच्या प्रतिक्रियांनुसार त्याच्या पिटथांब्यात गाडीच्या चाकाशी संबंधित अडचण आल्यामुळे थोडा अधिक वेळ गेला; अन्यथा चौथ्या स्थानासाठी आणखी जवळची लढत शक्य झाली असती. तरी बदलत्या टायरांवर गाडीची क्षमता टिकवून ठेवत बोटासने नॉरिस व रसलच्या मागील गटात आपले स्थान सुरक्षित केले. त्याच्या दहा ग्रांप्री गुणांमुळे संघाचा अजिंक्यपद साठा मोठ्या प्रमाणात वाढला. मध्यमगटातील इतर संघांप्रमाणे अल्फा रोमियोला पुढील शर्यतीत गुणांसाठी फक्त अपघातांचा फायदा घेण्यावर अवलंबून राहावे लागणार नाही, अशी अपेक्षा या वेगावरून व्यक्त झाली.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> झोऊच्या शनिवारच्या अपघातामुळे त्याच्या शर्यतीपूर्व तयारीवर नियम लागू झाले. त्याची गाडी पुन्हा तयार करताना पार्क फर्मेच्या मर्यादेबाहेर बदल करण्यात आल्याने स्ट्यूअर्ड्सनी त्याला रविवारच्या नियमित ग्रिडवरून नव्हे, तर पिटलेनमधून सुरू करण्यास सांगितले. त्यामुळे शनिवारच्या स्प्रिंटमधील पहिलेच फेरीतील निवृत्ती आणि रविवारच्या पिटलेन प्रारंभ या दोन वेगळ्या घटनांची नोंद करणे आवश्यक आहे. झोऊने रविवारी शर्यत पूर्ण करून पंधरावे वर्गीकृत स्थान मिळवले; त्याला गुण मिळाले नाहीत. त्याचे उदाहरण दर्शवते की पात्रतेतील कच्चा वेग किंवा एका सत्रातील निवृत्ती एवढ्यावर रविवारीचा प्रारंभ निश्चित होत नाही. अधिकृत ग्रिडमधील पिटलेन स्थिती स्पष्टपणे लिहिणे हे माहितीच्या अचूकतेसाठी अनिवार्य आहे.<ref name="IM22_zhpen"/><ref name="IM22_grid"/><ref name="IM22_race"/> === अल्फाटौरी आणि अ‍ॅस्टन मार्टिन : मध्यमगटातील महत्त्वाचे गुण === अल्फाटौरीच्या युकी त्सुनोडासाठी इमोला ही संयमीपणे प्रगती साधणारी स्पर्धा होती. शुक्रवारच्या कठीण पात्रतेनंतर त्याला शनिवारच्या स्प्रिंटमधूनही अग्रक्रमांकावर येता आले नाही; तथापि रविवारी ओल्या मार्गावरील सुरुवात व त्यानंतरच्या स्थानबदलांमध्ये तो सातव्या स्थानावर पोहोचला. सहा गुणांमुळे संघाला कारनिर्मात्यांच्या स्पर्धेत अत्यंत उपयोगी भर पडली. पिएर गॅस्लीकडे काही प्रसंगी अधिक वेग असू शकला तरी रविवारी त्याला अल्बोनच्या मागे आणि हॅमिल्टनच्या पुढे बराच काळ धावावे लागले. अल्बोनला मिळणाऱ्या डीआरएसमुळे गॅस्लीला बचावाचा लाभ मिळत होता, परंतु पुढे जाण्याची क्षमता मर्यादित झाली. परिणामी तो बारावा राहिला. या दोन निकालांवरून मध्यमगटातील समान स्तराच्या गाड्यांमध्ये प्रारंभिक स्थान आणि वाहतुकीतील परिस्थिती अखेरच्या गुणांवर किती प्रभाव टाकते हे दिसले.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनने मात्र या फेरीत हंगामातील पहिल्या गुणांची नोंद केली. व्हेट्टेलने पावसातील अनुभव, मध्यमटप्प्यातील रणनीती आणि चुका टाळण्याचा प्रयत्न यांचा वापर करून आठवे स्थान मिळवले. स्ट्रोलनेही सुरुवातीच्या काही पुढील संघर्षांमध्ये स्थान मिळवून शेवटी दहावे स्थान राखले. त्यांची सातत्यपूर्ण पूर्णता आणि फेरबदलाच्या वेळी योग्य निर्णय घेणे संघासाठी महत्त्वाचे होते, कारण मागील तीन स्पर्धांनंतर त्याचे खाते रिकामे होते. व्हेट्टेलचे चार आणि स्ट्रोलचा एक अशा पाच गुणांमुळे त्या संघाला हंगामी कारनिर्माते तालिकेत नवा आधार मिळाला. हे यश तात्काळ सर्वात वेगवान गाडी तयार झाल्याचे प्रमाण मानता येणार नाही; परंतु ओल्या-कोरड्या मिश्र परिस्थितीत चुका कमी करून गुण संकलित करण्याची क्षमता त्यातून दिसली.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === हास आणि विलियम्स : शर्यतीतील संधी, मर्यादा आणि निष्कर्ष === हासने शुक्रवारच्या पावसाळी पात्रतेत मॅग्नुसेनच्या चौथ्या स्थानामुळे विशेष लक्ष वेधले. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये आठव्या स्थानासाठी त्याला एक गुण मिळाला आणि रविवारच्या मुख्य शर्यतीत त्याने नववे स्थान मिळवून आणखी दोन गुण मिळवले. सुरुवातीच्या फेऱ्यांत वेगवान कार मागे येत असताना उपलब्ध स्थान शक्य तितक्या काळ सांभाळणे हे त्याचे उद्दिष्ट होते. ग्रांप्रीतील नववे स्थान त्याच्या सुरुवातीच्या स्थानाइतके आकर्षक दिसत नसले तरी मध्यमगटातील गाड्यांच्या वेगमर्यादा आणि पिटरणनीतीच्या संदर्भात ते मौल्यवान ठरते. दुसऱ्या हासमध्ये शुमाकरला पहिल्या फेरीत तोल गमावल्याने मागे पडावे लागले; त्याच्या स्पर्शामुळे अलोन्सोच्या गाडीचे नुकसानही झाले. त्यामुळे शुमाकर सतरावा राहिला. संघाच्या दोन गाड्यांच्या निकालांमधील तफावत यांत्रिक कामगिरीइतकीच प्रारंभिक नियंत्रण व प्रवाह व्यवस्थापनाचे महत्त्व दाखवते.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> विलियम्सच्या अल्बोनने रविवारी अकरावे स्थान मिळवले; गुणतालिकेत त्याची भर पडली नाही, परंतु शर्यतीची प्रगती लक्षवेधी होती. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये मागील गटात राहिल्यानंतर त्याने पिटथांब्यांची वेळ आणि कोरड्या मार्गावरील गाडीचा सरळरेषेतील वेग यांचा चांगला वापर केला. पुढील गाड्यांचा डीआरएस सक्रिय असताना त्याला अनेक वेळा स्थानावर बचाव करता आला; त्यामुळे गॅस्ली आणि हॅमिल्टन त्याच्या मागेच राहिले. अल्बोनसाठी हे अल्प अंतराने गुण चुकल्याचे उदाहरण होते; त्याच्या ऑस्ट्रेलियातील गुणानंतर अशी सातत्यपूर्ण चाल पुढील फेऱ्यांसाठी उत्साहवर्धक बाब होती. निकोलस लतिफी सोळावा राहिला. दोन विलियम्स गाड्यांचे अंतर पाहताना अल्बोनने केलेली अनुकूल टायर-स्ट्रॅटेजी आणि ट्रॅकवरील बचाव यांचा विचार केला पाहिजे; केवळ शर्यतीच्या अखेरीचे स्थान वेगाचा संपूर्ण इतिहास सांगत नाही.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> === अल्पाइनचे अपयश : अलोन्सोचे नुकसान आणि ओकॉनला अधिकृत दंड === अल्पाइनने सप्ताहाच्या सुरुवातीच्या वेगाला अपेक्षित रविवारचे गुणांमध्ये रूपांतर करू शकले नाही. अलोन्सो शुक्रवारच्या अंतिम पात्रता फेरीत पोहोचला आणि शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये नववा ठरला. रविवारी मात्र सुरुवातीच्या वळणांतील गोंधळात शुमाकरच्या गाडीच्या संपर्कामुळे अल्पाइनच्या साइडपॉडला मोठे नुकसान झाले. गाडीचा भाग पुढे निखळू लागल्याने सुरक्षित आणि कार्यक्षम धावणे शक्य राहिले नाही; अलोन्सोला सहा फेऱ्यांनंतर निवृत्त व्हावे लागले. त्यामुळे खराब अंतिम निकालाचे कारण सामान्य गतीची कमतरता किंवा टायरचा चुकीचा निर्णय असा एकसुरी देता येणार नाही. त्या वेळी पात्रतेतील क्षमता होती, पण पहिल्या टप्प्यातील बाह्य संपर्कामुळे संपूर्ण स्पर्धा संपुष्टात आली, हे स्रोतांमधून स्पष्ट होते.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> ओकॉनने मुख्य शर्यत पूर्ण केली, पण संघाच्या पिटलेनमधील चुकीमुळे त्याच्या वर्गीकरणावर परिणाम झाला. टायर बदलून बाहेर येताना अल्पाइनने त्याला हॅमिल्टनच्या मर्सिडीजच्या मार्गात असुरक्षितपणे सोडले. एफआयएच्या स्ट्यूअर्ड्सनी संबंधित चित्रण आणि पिटलेन नियम तपासून कार क्रमांक ३१ वर पाच सेकंदांची शर्यत-वेळ शिक्षा नोंदवली. अधिकृत निर्णयपत्रात संघाच्या पिटलेन नियंत्रणाच्या चुकीचा उल्लेख आहे आणि त्यामुळे चालकाला अतिरिक्त दंडगुण दिले गेले नाहीत. अंतिम निकालामध्ये ही शिक्षा आधीच मोजण्यात आलेली आहे; तालिकेत नोंदवलेले चौदावे स्थान त्यापूर्वीचे समजून आणखी पाच सेकंद जोडणे चुकीचे ठरेल. या प्रकरणातून गुण मिळवण्याच्या लढतीत छोट्या संघकार्याच्या चुकांचेही मोठे परिणाम होऊ शकतात हे दिसते.<ref name="IM22_pitpen"/><ref name="IM22_race"/> अल्पाइनच्या दोन्ही चालकांना रविवारचे गुण न मिळाल्याने संघ २२ हंगामी गुणांवर राहिला. हे अपयश मॅकलारेन, अल्फा रोमियो, हास आणि अल्फाटौरीच्या गुणसंघर्षाच्या तुलनेत अधिक महत्त्वाचे ठरले. अलोन्सोची निवृत्ती आणि ओकॉनची शिक्षा दोन स्वतंत्र कारणांनी उद्भवली होती; म्हणून त्यांना एकाच समस्या किंवा एकाच तांत्रिक बिघाडाचे परिणाम म्हणणे गैर आहे. संघाच्या प्रतिक्रिया पाहिल्यास एकीकडे पुढील सुधारित भागांबाबत आशा आणि दुसरीकडे इमोलातील मिळालेल्या संधींचे नुकसान यांचा एकत्रित सूर दिसतो.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === सुरक्षा, अधिकृत निर्णय आणि विविध सत्रांमधील परिणाम वेगळे ठेवण्याची आवश्यकता === इमोलामधील घटनांचे ऐतिहासिक दस्तऐवजीकरण करताना पात्रता, स्प्रिंट आणि ग्रांप्री या तीन वेगळ्या स्पर्धात्मक टप्प्यांतील निर्णय एकत्र करू नयेत. शुक्रवारच्या पावसातील वारंवार लाल झेंडे आणि सायेन्सच्या पात्रता अपघाताने प्रत्यक्ष वेळमोजणीच्या संधी बदलल्या; त्यातून झालेली स्थाननिर्धारण प्रक्रिया शनिवारच्या स्प्रिंटसाठी होती. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये झोऊ आणि गॅस्ली यांच्यातील संपर्कामुळे झोऊची निवृत्ती नोंदली गेली. त्यानंतर पार्क फर्मे नियमांशी विसंगत बदलांमुळे रविवारच्या ग्रांप्रीत झोऊला पिटलेनमधून सुरुवात करावी लागली. ही परिस्थिती शनिवारच्या स्प्रिंटचा अंतिम क्रमांक मिळवून त्याला काल्पनिक विसावे स्थान देण्यापेक्षा स्पष्ट आणि अधिकृत प्रकारे नोंदवणे आवश्यक आहे.<ref name="IM22_qual"/><ref name="IM22_sprint"/><ref name="IM22_zhpen"/> रविवारी पहिल्या वळणातील रिक्कार्डो–सायेन्स संपर्क आणि शुमाकर–अलोन्सो संपर्क या शर्यतीच्या सुरुवातीच्या घटना होत्या. प्रत्येक संपर्काबद्दल दंड नोंदवला गेला असे आपोआप गृहीत धरणे अयोग्य आहे. याउलट ओकॉनच्या असुरक्षित पिटलेन प्रवेशासाठी निर्णयपत्रात स्पष्ट पाच सेकंदांची शिक्षा आहे; म्हणून तिला निश्चित अधिकृत शिक्षा म्हणता येते. मुख्य लेखात एखाद्या चालकाच्या कामगिरीवर टिप्पणी करताना अधिकृत शर्यतस्थिती, स्ट्यूअर्ड्सचा निश्चित निर्णय, संघाच्या प्रतिक्रिया आणि रणनीतीविषयक विवेचन या वेगवेगळ्या पुराव्यांचे दर्जे वेगळे ठेवले आहेत. अंतिम ग्रिड आणि निकाल यांमध्ये दिसणाऱ्या स्थानबदलांची कारणे समजावण्यासाठी ही शिस्त विशेष महत्त्वाची आहे.<ref name="IM22_pitpen"/><ref name="IM22_grid"/><ref name="IM22_docs">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : अधिकृत एफआयए कार्यक्रम व निर्णयपत्रे|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/emilia-romagna-grand-prix/eventtiming|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> २०२२ च्या स्प्रिंट स्वरूपातील सर्वात महत्त्वाचा अर्थलक्षणात्मक मुद्दा म्हणजे शुक्रवारच्या एकमेव पात्रतेला अधिकृत पोलसाठी महत्त्व होते, पण रविवारच्या सुरुवातीच्या क्रमवारीचे मूळ शनिवारच्या स्प्रिंटच्या निकालात होते. पुढील काही हंगामांत स्वतंत्र स्प्रिंट पात्रता सत्रे सुरू झाल्यामुळे वर्तमान स्वरूपाचे नियम मागील स्पर्धांवर लागू करू नयेत. व्हर्सटॅपन शुक्रवारचा पोलधारक आणि रविवारचा पहिल्या क्रमांकाचा ग्रिडधारक होता, पण दोन्ही स्थानांचा नियमाधार स्वतंत्र होता. याच कारणाने लेखात साच्याच्या दोन संबंधित विभागांत एकाच शुक्रवारच्या वेळमोजणी फेरीचे आकडे पुन्हा दिले असून त्याबद्दल स्पष्ट स्पष्टीकरण देण्यात आले आहे.<ref name="IM22_qual"/><ref name="IM22_sprintgrid"/><ref name="IM22_grid"/> === चालक आणि कारनिर्माते अजिंक्यपदातील बदल === चौथ्या फेरीनंतर चालक गुणतालिकेत लक्लेरची आघाडी कायम राहिली, परंतु ती पूर्वीइतकी सुरक्षित राहिली नाही. त्याचे ८६ गुण होते; व्हर्सटॅपनने ५९ गुणांसह दुसऱ्या स्थानी पोहोचून फरक २७ गुणांपर्यंत आणला. पेरेझ ५४, रसल ४९ आणि सायेन्स ३८ गुणांसह पुढील स्थानांवर होते. इमोलात मिळालेल्या ३४ गुणांनी व्हर्सटॅपनला अल्पावधीत चांगला फायदा दिला; याच्या तुलनेत लक्लेरने स्प्रिंटमध्ये सात आणि ग्रांप्रीमध्ये आठ असे १५ गुण मिळवले. त्यामुळे इमोलाच्या आधीच्या आणि नंतरच्या फरकात मोठा बदल दिसतो. तथापि पहिल्या चार फेऱ्यांच्या आकडेवारीवरूनच पुढील सर्व शर्यतींचे अंतिम अजिंक्यपद निष्कर्ष निश्चित करता येत नाहीत. स्पर्धात्मक गतीबरोबरच विश्वसनीयता, शर्यतीची पूर्णता आणि संघाची कार्यपद्धती अजूनही निर्णायक घटक होते.<ref name="IM22_points"/> कारनिर्माते गुणतालिकेत फेरारी १२४ गुणांसह पहिलीच राहिली, पण रेड बुल ११३ गुणांवर पोहोचला आणि अंतर अवघ्या ११ गुणांवर आले. मर्सिडीजचे ७७, मॅकलारेनचे ४६ आणि अल्फा रोमियोचे २५ गुण होते. अल्पाइन २२, अल्फाटौरी १६, हास १५, अ‍ॅस्टन मार्टिन ५ आणि विलियम्स १ गुणांवर होते. या पूर्ण यादीत रेड बुलच्या पहिल्या दोन स्थानांची ४४ रविवारची गुणकमाई आणि शनिवारचे अतिरिक्त गुण, फेरारीला फक्त एकाच कारकडून मिळालेले रविवारचे गुण, तर अ‍ॅस्टन मार्टिनला हंगामातील पहिली गुणकमाई अशी वेगवेगळी परिणामकारक रूपे दिसतात. इमोला फेरीचे दीर्घकालीन महत्त्व केवळ विजेत्यापुरते न राहता संपूर्ण कारनिर्माते गुणसंघर्षावर झालेल्या संयुक्त परिणामात आहे.<ref name="IM22_points"/><ref name="IM22_race"/> शर्यतीनंतरच्या चर्चेत रेड बुलने आपली कार्यक्षमता आणि विश्वासार्हता सुधारल्याचे दाखवले, फेरारीला सर्वाधिक वेगवान गाडी असूनही त्रुटीमुळे गुण गमवावे लागू शकतात याची आठवण झाली, आणि मध्यमगटात मॅकलारेन, अल्फा रोमियो, मर्सिडीज, हास तसेच अ‍ॅस्टन मार्टिन या संघांनी आपल्या संधी वेगवेगळ्या प्रकारे वापरल्या. पाऊस, बदलते टायर मिश्रण, सुरक्षा कारनंतरचा प्रवाह, आघाडीवरील रणनीतिक दबाव आणि चालकांच्या निर्णयांची परिणती एकत्र येऊन इमोला हा २०२२ च्या सुरुवातीच्या हंगामातील महत्त्वाचा टप्पा ठरला. प्रत्येक शर्यतीचा निकाल इतरांवर अवलंबून असतो, आणि त्यामुळे शुक्रवारच्या पात्रतेपासून रविवारच्या अंतिम स्ट्यूअर्ड्स निर्णयापर्यंत संपूर्ण सप्ताहाचे विश्लेषण केल्याशिवाय या ग्रांप्रीच्या निकालाचे चित्र पूर्ण होत नाही.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == इमोलाच्या स्प्रिंट आणि मुख्य ग्रांप्रीच्या अधिकृत गुणांची बेरीज केल्यानंतर चालक आणि कारनिर्माते अजिंक्यपदाची स्थिती पुढीलप्रमाणे होती. सूचीमध्ये या हंगामात आतापर्यंत सहभाग घेतलेले सर्व २१ चालक, गुण नसलेले चालक आणि दहा कारनिर्माते समाविष्ट आहेत. समान गुण असलेल्या चालकांची क्रमवारी एफआयएच्या हंगामी अधिकृत वर्गीकरणानुसार दिली आहे.<ref name="IM22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ८६ |- | २ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५९ |- | ३ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५४ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ४९ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ३८ |- | ६ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३५ |- | ७ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | २८ |- | ८ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | २४ |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | २० |- | १० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | ११ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ११ |- | १२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १० |- | १३ | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६ |- | १४ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४ |- | १५ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २ |- | १६ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १७ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १ |- | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[फेरारी]] | १२४ |- | २ | [[रेड बुल रेसींग]] | ११३ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | ७७ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ४६ |- | ५ | [[अल्फा रोमियो]] | २५ |- | ६ | [[अल्पाइन]] | २२ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | १६ |- | ८ | [[हास]] | १५ |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | १ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] * [[ऑटोड्रोमो इंटरनाझिओनाले एन्झो ए डिनो फेरारी]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/emiliaromagna २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचे अधिकृत फॉर्म्युला वन स्पर्धापान] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1109/emilia-romagna/race-result २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचे अधिकृत शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/emilia-romagna-grand-prix/eventtiming आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघाचे अधिकृत निर्णय आणि वेळमापन दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = एमिलिया रोमान्या | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ मायामी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२४ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 4vb5xjc7o03s0zuy81n14p433kvqao8 2725690 2725689 2026-10-24T14:41:29Z Koolkrazy 1591 2725690 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = इटली | ग्रांप्री = एमिलिया रोमान्या | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Imola.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीसाठी इमोला सर्किटचा मार्गनकाशा | दिनांक = २४ एप्रिल | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ रोलेक्स ग्रान प्रीमिओ देल मेड इन इटली ए देल्ल एमिलिया रोमान्या २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ४ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]], इमोला, इटली | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यतीचे सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ४.९०९ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.०५० | एकूण_फेऱ्या = ६३ | एकूण_अंतर_किमी = ३०९.०४९ | एकूण_अंतर_मैल = १९२.०३४ | हवामान = ढगाळ; सुरुवातीला ओला आणि नंतर वाळत जाणारा मार्ग | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = रेड बुल रेसींग | पोल_वेळ = १:२७.९९९ | जलद_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | जलद_देश = नेदरलँड्स | जलद_संघ = रेड बुल रेसींग | जलद_वेळ = १:१८.४४६ | जलद_फेरी = ५५ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = रेड बुल रेसींग | तिसरा_चालक = लॅन्डो नॉरिस | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मॅकलारेन | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ मायामी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२४ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री }} '''२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ रोलेक्स ग्रान प्रीमिओ देल मेड इन इटली ए देल्ल एमिलिया रोमान्या २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]मधील चौथी आणि त्या हंगामातील पहिली स्प्रिंट सप्ताहांताची शर्यत होती. मुख्य ग्रांप्री २४ एप्रिल २०२२ रोजी इटलीतील इमोला येथील [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] येथे झाली. [[रेड बुल रेसींग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने शुक्रवारची पात्रता, शनिवारची स्प्रिंट आणि रविवारची मुख्य शर्यत जिंकली; शर्यतीतील सर्वाधिक वेगवान फेरीही त्यानेच नोंदवली. त्याचा सहकारी [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा आणि [[मॅकलारेन]]चा [[लॅन्डो नॉरिस]] तिसरा आला. या शर्यतीमुळे रेड बुलला २०१६ नंतर प्रथमच पहिली दोन स्थाने मिळाली; फेरारीच्या [[शार्ल लक्लेर]]चा उशिरा झालेला अपघात आणि [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]चे पहिल्याच फेरीतील निवृत्त होणे यांचा हंगामाच्या गुणसंघर्षावर परिणाम झाला.<ref name="IM22_race">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : अंतिम मुख्य शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ५२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_52_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_sprint">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : अंतिम स्प्रिंट वर्गीकरण व निकाल|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/emilia-romagna-grand-prix/sprint|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_points">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीनंतरचे चालक आणि कारनिर्माते अजिंक्यपद गुण, दस्तऐवज ५३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_53_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === ऑस्ट्रेलियातील तिसऱ्या फेरीनंतर फेरारीचा लक्लेर ७१ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात आघाडीवर होता. मर्सिडीजचा रसल ३७, तर फेरारीचा सायेन्स ३३ गुणांवर होता. मागील तीन शर्यतींमधील दोन तांत्रिक निवृत्तींमुळे व्हर्सटॅपन २५ गुणांवर मर्यादित होता. कारनिर्मात्यांमध्ये फेरारीचे १०४, मर्सिडीजचे ६५ आणि रेड बुलचे ५५ गुण होते. त्यामुळे इमोला येथे स्प्रिंट आणि मुख्य शर्यतीसाठी उपलब्ध संयुक्त गुणांचे प्रमाण महत्त्वाचे ठरणार होते; २०२२ मध्ये स्प्रिंट विजेत्याला आठ आणि आठव्या स्थानाला एक गुण मिळत होता.<ref name="IM22_points"/><ref name="IM22_sprintrpt">{{स्रोत बातमी|title=इमोला स्प्रिंटमध्ये शेवटच्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनने लक्लेरला मागे टाकले|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-passes-leclerc-late-claim-sprint-victory-imola|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === उत्तरेकडील इटलीत इमोला येथे असलेल्या [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] या कायमस्वरूपी सर्किटची एक फेरी ४.९०९ किमी होती. रविवारच्या ६३ फेऱ्यांचे अधिकृत एकूण अंतर ३०९.०४९ किमी होते. तांबुरेल्लो, व्हिलेन्यूव्ह, अ‍ॅक्वे मिनेराली आणि रिव्हात्सा अशा वेगवान तसेच तांत्रिक वळणांमुळे अचूक स्थाननियोजन, नियंत्रण आणि टायरच्या पकडीला विशेष महत्त्व होते. डीआरएस शोधबिंदूमध्ये बदल झाला होता. शुक्रवार, २२ एप्रिलला पहिला सराव आणि वेळमोजणी पात्रता; शनिवार, २३ एप्रिलला दुसरा सराव आणि २१ फेऱ्यांची स्प्रिंट; तर रविवार, २४ एप्रिलला मुख्य ग्रांप्री झाली.<ref name="IM22_event">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचे अधिकृत स्पर्धापान|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/emiliaromagna|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_commons">{{स्रोत बातमी|title=इमोला येथील २०२२ फॉर्म्युला वन शर्यतमार्ग : विकिमीडिया कॉमन्स|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Imola.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=२१ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : दुसरा मुक्त सराव, एफआयए दस्तऐवज ३२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_32_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_p2_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === या स्पर्धेत दहा संघांकडून प्रत्येकी दोन असे एकूण २० मुख्य चालक अधिकृतरीत्या सहभागी झाले. या फेरीत कोणत्याही संघाने सरावासाठी स्वतंत्र राखीव चालक आणला नाही; ऑस्ट्रेलियानंतर [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी कायम चालक म्हणून सहभागी होता. पहिल्या दोन फेऱ्यांत त्याच्या जागी गाडी चालवलेल्या निको हल्केनबर्गची नोंद मात्र हंगामाच्या नंतरच्या गुणतालिकेत शून्य गुणांसह कायम आहे.<ref name="IM22_entry">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : अधिकृत चालक प्रवेशयादी, एफआयए दस्तऐवज १२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_12_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वल्तेरी बोटास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पिएर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने या स्प्रिंट सप्ताहासाठी सी२ हार्ड, सी३ मीडियम आणि सी४ सॉफ्ट ही तीन कोरड्या मार्गावरील मिश्रणे निवडली. प्रत्येक चालकाला दोन हार्ड, चार मीडियम आणि सहा सॉफ्ट असे १२ संच वाटप करण्यात आले; साधारण सप्ताहांतील १३ संचांपेक्षा ही संख्या एकाने कमी होती. याखेरीज सहा इंटरमीडिएट आणि तीन पूर्ण ओल्या मार्गावरील टायर संच उपलब्ध होते. पाऊस आणि थंड हवामानामुळे या मिश्रणांची वास्तविक शर्यतीतील भूमिका कोरड्या मार्गावरील नियोजनापेक्षा निराळी ठरली.<ref name="IM22_compound">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : पिरेलीचे उपलब्ध टायर मिश्रण व संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-emilia-romagna-grand.17cD1GrOv2QYLvKMgiLn3A|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२० एप्रिल २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड | सी२ | पांढरा | २ |- | मीडियम | सी३ | पिवळा | ४ |- | सॉफ्ट | सी४ | लाल | ६ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_compound"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या मुक्त सरावात ट्रॅक पावसामुळे ओला होता. मध्यंतरानंतर ओल्या टायरांवरून इंटरमीडिएट टायर वापरणे शक्य झाले. अ‍ॅक्वे मिनेरालीजवळ नॉरिस आणि नंतर बोटास यांच्या प्रसंगांमुळे सत्राला लाल झेंडे दाखवावे लागले. शेवटच्या मिनिटांत फेरारीच्या लक्लेरने १:२९.४०२ ही सर्वोत्तम वेळ नोंदवली. सायेन्स ०.८७७ सेकंद मागे दुसरा आणि व्हर्सटॅपन १.४६५ सेकंद मागे तिसरा राहिला; हासचे मॅग्नुसेन व शुमाकर चौथ्या-पाचव्या स्थानावर होते. मार्ग सुकण्याच्या बदलत्या स्थितीत पहिल्या सरावातील गुणानुक्रमाने शुक्रवारच्या पात्रतेचा निश्चित अंदाज देता येत नव्हता.<ref name="IM22_firstrpt">{{स्रोत बातमी|title=पावसात झालेल्या पहिल्या मुक्त सरावात लक्लेर पहिला|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-quickest-wet-first-practice-emilia-romagna-grand-prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : पहिला मुक्त सराव, एफआयए दस्तऐवज १५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_15_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_p1_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२९.४०२ | २४ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३०.२७९ | २५ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.८६७ | २१ |- | ४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३२.४३९ | २३ |- | ५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३२.९८८ | २३ |- | ६ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३३.०१२ | १७ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३३.१६० | १३ |- | ८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.३६५ | २२ |- | ९ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३३.६११ | १८ |- | १० | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३४.२६२ | २१ |- | ११ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३४.६१५ | १९ |- | १२ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३५.१०४ | १९ |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३५.४२० | १४ |- | १४ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३५.५०२ | १२ |- | १५ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३५.६२५ | १५ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३६.०३३ | २३ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३६.४६१ | १७ |- | १८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३६.४६४ | १७ |- | १९ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३७.४५० | २२ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३९.६९८ | १५ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_fp1"/> |} == स्प्रिंट शर्यतीची पात्रता फेरी == २०२२ च्या नियमांनुसार शुक्रवारी झालेली एकच तीन-फेरी वेळमोजणी पात्रता शनिवारच्या स्प्रिंटची सुरुवातीची क्रमवारी ठरवत होती; त्याच फेरीतील सर्वात वेगवान चालकाला हंगामातील अधिकृत पोलचा मान दिला जात होता. रविवारच्या ग्रांप्रीच्या ग्रिडचा निर्धार मात्र स्प्रिंटच्या निकालावरून झाला. म्हणून खालील स्प्रिंट पात्रता आणि पुढे दिलेल्या मुख्य शर्यतीच्या पात्रता विभागातील आकडे याच एकाच शुक्रवारच्या सत्राचे आहेत; रविवारसाठी दुसरे पात्रता सत्र झाले नव्हते. हा ऐतिहासिक २०२२ नियम व नंतरच्या हंगामांतील स्वतंत्र स्प्रिंट पात्रता या एकसारख्या मानू नयेत.<ref name="IM22_qual">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : शुक्रवारचे अंतिम पात्रता वर्गीकरण, एफआयए दस्तऐवज २७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_27_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_event"/> === फेरी १ === पहिल्या फेरीत अल्बोनच्या विलियम्सवरील ब्रेकची बिघाडग्रस्त स्थिती आणि आग यामुळे सत्र थांबवावे लागले. रुळावर अवशेष पसरले असताना पुढील फेऱ्या पूर्ण करण्याचा वेळ कमी झाला. अल्बोनची वैध वेळ नोंदली गेली नाही; लतिफी, गॅस्ली, त्सुनोडा आणि ओकॉन इतर चार चालक पहिल्या फेरीतच बाहेर पडले. विशेषतः पूर्ण २० चालकांमध्ये एकाच वेळेस सुधारणा करण्यासाठी जागा आणि मार्गावरील पकड मर्यादित होती.<ref name="IM22_qual"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पावसाने पुन्हा पात्रतेवर प्रभाव टाकला. सायेन्सची फेरारी रिव्हात्साजवळ नियंत्रणाबाहेर जाऊन अडथळ्यावर आदळल्याने लाल झेंडा लागला. सायेन्सची आधीची वेळ अंतिम दहामध्ये प्रवेश करण्यास पुरेशी ठरली, पण अपघातामुळे तिसऱ्या फेरीत तो परत येऊ शकला नाही. रसल, शुमाकर, हॅमिल्टन, झोऊ आणि स्ट्रोल यांची पात्रता दुसऱ्या फेरीत संपली. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांना अंतिम दहात प्रवेश न मिळणे हा सप्ताहातील उल्लेखनीय निकाल होता.<ref name="IM22_qual"/> === फेरी ३ === अंतिम पात्रतेत मॅग्नुसेनच्या फिरण्यामुळे, बोटासची गाडी बाजूला थांबल्यामुळे आणि नॉरिसच्या घसरल्यामुळे वारंवार लाल झेंडे लागले; तीन फेऱ्यांमधील अशा पाच व्यत्ययांमुळे चांगल्या वेळेसाठी उपलब्ध संधी कमी झाल्या. व्हर्सटॅपनने १:२७.९९९ ही सर्वात वेगवान वैध फेरी नोंदवून लक्लेरच्या १:२८.७७८ वेळेवर ०.७७९ सेकंदांनी आघाडी घेतली. नॉरिस तिसरा, मॅग्नुसेन चौथा, अलोन्सो पाचवा, रिक्कार्डो सहावा, पेरेझ सातवा, बोटास आठवा आणि व्हेट्टेल नववा ठरला; सायेन्सला अपघातामुळे अंतिम सत्रात वेळ नोंदवता आली नाही.<ref name="IM22_qual"/> === स्प्रिंट शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.२९५ | १:१८.७९३ | १:२७.९९९ | २२ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१८.७९६ | १:१९.५८४ | १:२८.७७८ | २२ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.१६८ | १:१९.२९४ | १:२९.१३१ | २२ |- | ४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२०.१४७ | १:१९.९०२ | १:२९.१६४ | २१ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.१९८ | १:१९.५९५ | १:२९.२०२ | २६ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१९.९८० | १:२०.०३१ | १:२९.७४२ | २१ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.७७३ | १:१९.२९६ | १:२९.८०८ | २५ |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.४१९ | १:२०.१९२ | १:३०.४३९ | २३ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.३६४ | १:१९.९५७ | १:३१.०६२ | २५ |- | १० | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.३०५ | १:१८.९९० | — | १३ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.३८३ | १:२०.७५७ | — | १६ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.४२२ | १:२०.९१६ | — | १६ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.४७० | १:२१.१३८ | — | १५ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१९.७३० | १:२१.४३४ | — | १६ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.३४२ | १:२८.११९ | — | १४ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४७४ | — | — | ११ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७३२ | — | — | ११ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९७१ | — | — | १३ |- | १९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२२.३३८ | — | — | ९ |- | अवर्गीकृत | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | — | — | — | ३ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_qual"/> |} === स्प्रिंट शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === शनिवारच्या स्प्रिंटची अधिकृत ग्रिड शुक्रवारच्या वेळमोजणी पात्रतेनुसार ठरली. व्हर्सटॅपन पहिला आणि लक्लेर दुसरा होता. अल्बोनची वैध वेळ नसली तरी त्याला २०व्या ग्रिडस्थानावरून स्प्रिंटमध्ये भाग घेण्याची परवानगी होती. या स्प्रिंट ग्रिडवर पिटलेनमधून सुरुवात करणारा वेगळा चालक नोंदलेला नव्हता; रविवारच्या स्वतंत्र ग्रिडवरील झोऊचा पिटलेन प्रारंभ याच्याशी गोंधळ करू नये.<ref name="IM22_sprintgrid">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : स्प्रिंटसाठीची अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ३५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_35_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_final_sprint_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_qual"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२७.९९९ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२८.७७८ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.१३१ |- | ४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२९.१६४ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.२०२ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.७४२ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.८०८ |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.४३९ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.०६२ |- | १० | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१८.९९० |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.७५७ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.९१६ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२१.१३८ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.४३४ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२८.११९ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४७४ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७३२ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९७१ |- | १९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२२.३३८ |- | २० | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | वैध वेळ नाही; सुरुवातीची परवानगी |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_sprintgrid"/> |} == स्प्रिंट शर्यत == === शनिवारचे सरावसत्र व स्प्रिंटपूर्व तयारी === दुसऱ्या दिवशी शनिवारच्या दुसऱ्या मुक्त सरावात रसल १:१९.४५७ सह पहिला, पेरेझ दुसरा आणि लक्लेर तिसरा आला. त्या सत्रात १८ चालकांनी वैध फेऱ्या नोंदवल्या; नॉरिसने केवळ सहा फेऱ्या पूर्ण केल्या. २०२२ मध्ये हे दुसरे सत्र शुक्रवारच्या वेळमोजणी पात्रतेनंतर घेतले जात होते; त्याचे आकडे शनिवारच्या स्प्रिंट आणि रविवारच्या ग्रांप्रीतील पात्रता निकाल समजणे चुकीचे ठरेल. संघांना गाड्यांच्या दीर्घ टप्प्यांतील गतीबाबत निरीक्षणे मिळाली, परंतु काही बदलांना पार्क फर्मेच्या मर्यादा लागू होत्या.<ref name="IM22_fp2"/> === २१ फेऱ्यांच्या स्प्रिंटची घडामोड === स्प्रिंटच्या सुरुवातीला लक्लेरने व्हर्सटॅपनला मागे टाकून आघाडी घेतली. सुरुवातीच्या गटात झोऊ आणि गॅस्ली यांच्यातील संपर्कामुळे झोऊ पहिल्याच फेरीत बाद झाला आणि सुरक्षा कारचा टप्पा आला. शर्यत पुन्हा सुरू झाल्यावर लक्लेर पुढे राहिला; मात्र सॉफ्ट टायरवरील ग्रेनिंगमुळे शेवटच्या भागात त्याची पकड आणि गती कमी झाली. व्हर्सटॅपनने अंतर कमी करत १९व्या फेरीच्या अखेरीस डीआरएस क्षेत्रात प्रवेश केला आणि अखेरच्या दोन फेऱ्यांच्या सुमारास पहिल्या वळणावर त्याला मागे टाकले. त्यामुळे व्हर्सटॅपनने स्प्रिंटचे आठ तर लक्लेरने सात गुण मिळवले.<ref name="IM22_sprintrpt"/><ref name="IM22_sprint"/> मागील ग्रिडस्थानावरून पेरेझने तिसऱ्या, सायेन्सने चौथ्या स्थानापर्यंत मजल मारली; त्यांना अनुक्रमे सहा आणि पाच गुण मिळाले. नॉरिस पाचवा, रिक्कार्डो सहावा, बोटास सातवा आणि मॅग्नुसेन आठवा ठरला. या निकालांमुळे पुढील दिवशी स्प्रिंटची अंतिम क्रमवारी स्वतंत्रपणे ग्रांप्री ग्रिडमध्ये रूपांतरित झाली. झोऊ हा अपघातामुळे स्प्रिंटमधील एकमेव अवर्गीकृत चालक होता.<ref name="IM22_sprint"/> === स्प्रिंट शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | २१ | ३०:३९.५६७ | ८ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | २१ | २.९७५ सेकंद मागे | ७ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | २१ | ४.७२१ सेकंद मागे | ६ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | २१ | १७.५७८ सेकंद मागे | ५ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | २१ | २४.५६१ सेकंद मागे | ४ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | २१ | २७.७४० सेकंद मागे | ३ |- | ७ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | २१ | २८.१३३ सेकंद मागे | २ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | २१ | ३०.७१२ सेकंद मागे | १ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २१ | ३२.२७८ सेकंद मागे | ० |- | १० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | २१ | ३३.७७३ सेकंद मागे | ० |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | २१ | ३६.२८४ सेकंद मागे | ० |- | १२ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | २१ | ३८.२९८ सेकंद मागे | ० |- | १३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २१ | ४०.१७७ सेकंद मागे | ० |- | १४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | २१ | ४१.४५९ सेकंद मागे | ० |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २१ | ४२.९१० सेकंद मागे | ० |- | १६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | २१ | ४३.५१७ सेकंद मागे | ० |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | २१ | ४३.७९४ सेकंद मागे | ० |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | २१ | ४८.८७१ सेकंद मागे | ० |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | २१ | ५२.०१७ सेकंद मागे | ० |- | अवर्गीकृत | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ० | निवृत्त | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_sprint"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == या विभागाची स्वतंत्र मुख्य पात्रता म्हणून पुन्हा स्पर्धा झाली नव्हती. २०२२ च्या स्प्रिंट नियमांत मुख्य ग्रांप्रीसाठी स्वतंत्र शनिवारची वेळमोजणी पात्रता नव्हती. वरील शुक्रवारच्या पात्रता सत्रात ठरलेला सर्वात वेगवान वेळ पोलचा अधिकृत निकष होता; शनिवारच्या स्प्रिंटमधील स्थानांनी रविवारची ग्रिड बनली. साच्याच्या निश्चित रचनेसाठी पुढे तेच शुक्रवारचे वेळमोजणी निकाल पुन्हा दिले आहेत; दोन स्वतंत्र पात्रता सत्रांचे निकाल असल्याचा अर्थ घेऊ नये.<ref name="IM22_qual"/><ref name="IM22_grid">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : मुख्य शर्यतीची अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_47_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref> === फेरी १ === मूळ शुक्रवारच्या पात्रतेतील पहिली फेरीच रविवारच्या ग्रांप्रीसाठी पोलच्या वेगमापनाचा भाग होती. अल्बोनची वेळ न नोंदवता आल्याने तो पात्रता वर्गीकरणात अवर्गीकृत होता; लतिफी, गॅस्ली, त्सुनोडा आणि ओकॉनही पहिल्या फेरीत बाहेर पडले.<ref name="IM22_qual"/> === फेरी २ === शुक्रवारच्या दुसऱ्या पात्रता फेरीत सायेन्सच्या अपघातानंतर रसल, शुमाकर, हॅमिल्टन, झोऊ आणि स्ट्रोल हे पुढील फेरीत जाऊ शकले नाहीत. त्या वेळांचे आणि फेऱ्यांच्या एकूण संख्येचे पुनर्मुद्रण केवळ या साच्यातील मुख्य पात्रता तक्त्याच्या पूर्ततेसाठी आहे.<ref name="IM22_qual"/> === फेरी ३ === याच शुक्रवारच्या तिसऱ्या फेरीत व्हर्सटॅपनच्या १:२७.९९९ वेळेला अधिकृत पोलचा मान देण्यात आला. मात्र रविवारच्या ग्रिडवर तो पहिला राहण्याचे कारण फक्त हा वेळ नव्हता; त्याने शनिवारची स्प्रिंटही प्रथम स्थानावर संपवली होती. पोलचे वेळमापन व रविवारचा प्रत्यक्ष ग्रिड हा फरक या २०२२ स्प्रिंट स्वरूपात लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे.<ref name="IM22_qual"/><ref name="IM22_sprint"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.२९५ | १:१८.७९३ | १:२७.९९९ | २२ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१८.७९६ | १:१९.५८४ | १:२८.७७८ | २२ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.१६८ | १:१९.२९४ | १:२९.१३१ | २२ |- | ४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२०.१४७ | १:१९.९०२ | १:२९.१६४ | २१ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.१९८ | १:१९.५९५ | १:२९.२०२ | २६ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१९.९८० | १:२०.०३१ | १:२९.७४२ | २१ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.७७३ | १:१९.२९६ | १:२९.८०८ | २५ |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.४१९ | १:२०.१९२ | १:३०.४३९ | २३ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.३६४ | १:१९.९५७ | १:३१.०६२ | २५ |- | १० | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.३०५ | १:१८.९९० | — | १३ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.३८३ | १:२०.७५७ | — | १६ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.४२२ | १:२०.९१६ | — | १६ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.४७० | १:२१.१३८ | — | १५ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१९.७३० | १:२१.४३४ | — | १६ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.३४२ | १:२८.११९ | — | १४ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४७४ | — | — | ११ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७३२ | — | — | ११ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९७१ | — | — | १३ |- | १९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२२.३३८ | — | — | ९ |- | अवर्गीकृत | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | — | — | — | ३ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === रविवारची अंतिम अधिकृत ग्रिड एफआयए दस्तऐवज ४७नुसार स्प्रिंटच्या निकालावर आधारित होती: व्हर्सटॅपन–लक्लेर पहिली रांग, पेरेझ–सायेन्स दुसरी रांग, आणि नॉरिस–रिक्कार्डो तिसरी रांग. शनिवारच्या स्प्रिंट अपघातानंतर झोऊच्या अल्फा रोमियोवर पार्क फर्मे परिस्थितीत बदल करण्यात आले. स्ट्यूअर्ड्सच्या दस्तऐवज ३९नुसार त्यामुळे त्याला नियमित क्रमांकाच्या स्थानाऐवजी पिटलेनमधून सुरुवात करावी लागली. त्याचे स्थान काल्पनिक २०वे ग्रिडस्थान मानलेले नाही; अंतिम ग्रिडवर उर्वरित १९ चालकांना क्रमांकित स्थाने देण्यात आली.<ref name="IM22_grid"/><ref name="IM22_zhpen">{{स्रोत बातमी|title=झोऊ ग्वान्यू : पार्क फर्मे नियमभंगामुळे पिटलेन प्रारंभ, दस्तऐवज ३९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_39_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_offence_-_car_24_-_parc_ferme.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२७.९९९ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२८.७७८ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.८०८ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१८.९९० |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.१३१ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.७४२ |- | ७ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.४३९ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२९.१६४ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.२०२ |- | १० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.९१६ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.७५७ |- | १२ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४७४ |- | १३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.०६२ |- | १४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२१.१३८ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२८.११९ |- | १६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२२.३३८ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७३२ |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | वैध वेळ नाही |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९७१ |- | पिटलेन | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | पार्क फर्मे नियमभंग; पिटलेनमधून सुरुवात |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === ओल्या मार्गावरील सुरुवात आणि पहिल्या फेरीतील संपर्क === रविवारी शर्यत सुरू होताना मागील पावसामुळे मार्ग ओला होता; सर्व वीस चालकांनी इंटरमीडिएट टायर वापरले. व्हर्सटॅपनने पहिल्या ग्रिडस्थानावरून आघाडी राखली, तर पेरेझ चांगली सुरुवात करून दुसऱ्या क्रमांकावर पोहोचला. नॉरिसने लक्लेरच्या पुढे स्थान मिळवले, पण नंतर फेरारीने ते पुन्हा मिळवले. पहिल्या वळणाजवळ रिक्कार्डोच्या मॅकलारेनचा सायेन्सच्या फेरारीशी संपर्क झाला; सायेन्सची गाडी वाळूत अडकून शर्यतीबाहेर गेली. रिक्कार्डो पुढे सुरू राहिला, तरी त्याचा दिवस निर्णायकरीत्या बिघडला. दुसऱ्या प्रसंगात शुमाकरची हास गाडी फिरली व अलोन्सोच्या अल्पाइनला नुकसान झाले. सुरक्षिततेसाठी सुरुवातीच्या टप्प्यात सुरक्षा कार आणावी लागली.<ref name="IM22_race"/><ref name="IM22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या शर्यतीनंतर दहा संघांच्या अधिकृत प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-emilia-romagna-2022.4jX87kGINJ9o0mWVGbi9re|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref> === मार्ग कोरडा होणे, टायर बदल आणि डीआरएस === सुरक्षा कारमागचा टप्पा संपल्यावर व्हर्सटॅपन आणि पेरेझ पुढे अंतर वाढवू लागले. ओलसर भागात चालकांना रेषेबाहेर वेग कमी ठेवावा लागत होता; डीआरएस उशिरा उपलब्ध झाल्याने पुढे जाणाऱ्या चालकांना अतिरिक्त संरक्षण मिळाले. मार्गावर कोरडी रेषा दिसू लागल्यावर टायर बदलण्याची स्पर्धा सुरू झाली. बहुतांश संघांनी इंटरमीडिएटवरून मीडियम सी३ टायरकडे वळण्याचा एकाच थांब्याचा मार्ग निवडला. थंड व दमट ट्रॅकवर मीडियम मिश्रण लांब धावेल का, हा निर्णय त्या क्षणी अनिश्चित होता; मात्र शर्यतीच्या पुढील भागाने दीर्घ कार्यक्षमतेची पुष्टी केली.<ref name="IM22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : पिरेलीचे रविवारचे टायर धोरण विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-emilia-romagna-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_reactions"/> अल्पाइनने ओकॉनला पिटथांब्यानंतर असुरक्षितपणे बाहेर सोडल्यामुळे हॅमिल्टनला धडक टाळण्यासाठी हालचाल करावी लागली. स्ट्यूअर्ड्सनी पुराव्याचे परीक्षण करून ओकॉनवर पाच सेकंदांचा वेळदंड लावला; त्याच्या संघाकडून झालेल्या चुकीमुळे चालकावर शिस्तभंगाचे अतिरिक्त गुण लावण्यात आले नाहीत. तो अंतिम शर्यतीत चौदावा ठरला. या घटनेने पिटलेनमधील कामकाज, जागेचे भान आणि नियमानुसार गाडी सोडण्याची जबाबदारी अधोरेखित केली.<ref name="IM22_pitpen">{{स्रोत बातमी|title=ओकॉनच्या असुरक्षित पिटलेन प्रवेशासाठी पाच सेकंदांचा दंड, दस्तऐवज ४८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_48_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_offence_-_car_31_-_unsafe_release.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_race"/> === फेरारीचा अखेरचा प्रयत्न आणि निर्णायक चूक === बहुतेक अग्रगण्य चालकांपेक्षा फेरारीने अधिक आक्रमक मार्ग स्वीकारला. लक्लेर तिसऱ्या स्थानावरून पेरेझला दबावाखाली ठेवण्यासाठी अखेरच्या टप्प्यात सॉफ्ट टायरवर गेला; त्याच्या प्रतिक्रियेत रेड बुलने दोन्ही चालकांना सॉफ्टसाठी पुन्हा थांबवले. लक्लेरच्या तुलनेत हे दोन रेड बुल चालक वेगाने आणि संतुलितपणे पुढे राहिले. रिव्हात्सा वळणातून बाहेर पडताना लक्लेरची गाडी नियंत्रणाबाहेर जाऊन भिंतीला धडकली; पुढील भागाचे नुकसान झाल्याने त्याला आणखी एक पिटथांबा करावा लागला. तिसऱ्या स्थानावरील निश्चित दिसणारा निकाल सहाव्या स्थानावर घसरला. नॉरिस याचा सर्वात मोठा लाभार्थी ठरला आणि तिसऱ्या स्थानावर आला.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> व्हर्सटॅपनने ६३ फेऱ्यांत १:३२:०७.९८६ वेळेसह विजय मिळवला. पेरेझ १६.५२७ सेकंद मागे दुसरा, नॉरिस ३४.८३४ सेकंद मागे तिसरा राहिला. रसल चौथा, बोटास पाचवा, लक्लेर सहावा, त्सुनोडा सातवा, व्हेट्टेल आठवा, मॅग्नुसेन नववा आणि स्ट्रोल दहावा ठरला. व्हर्सटॅपनने ५५व्या फेरीत १:१८.४४६ ही सर्वोत्तम वेळ नोंदवली आणि अतिरिक्त गुण मिळवला. शर्यतीत सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत आघाडी राखणे, पोल आणि जलद फेरी यांमुळे त्याची कामगिरी ग्रँड स्लॅम स्वरूपाची ठरली.<ref name="IM22_race"/><ref name="IM22_fast">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या अधिकृत सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/emilia-romagna-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६३ | १:३२:०७.९८६ | २६ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६३ | १६.५२७ सेकंद मागे | १८ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६३ | ३४.८३४ सेकंद मागे | १५ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ६३ | ४२.५०६ सेकंद मागे | १२ |- | ५ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६३ | ४३.१८१ सेकंद मागे | १० |- | ६ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ६३ | ५६.०७२ सेकंद मागे | ८ |- | ७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ६३ | ६१.११० सेकंद मागे | ६ |- | ८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६३ | ७०.८९२ सेकंद मागे | ४ |- | ९ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ६३ | ७५.२६० सेकंद मागे | २ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६२ | १ फेरी मागे | १ |- | ११ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १२ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १४ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १६ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १७ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | अवर्गीकृत | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ६ | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ० | निवृत्त | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === मुख्य शर्यतीत कार क्रमांक १ च्या व्हर्सटॅपनने ५५व्या फेरीतील १:१८.४४६ वेळेसह सर्वाधिक वेगवान फेरी नोंदवली. त्याचा अधिकृत सरासरी वेग २२५.२८१ किमी/तास होता; २०२२ च्या गुणनियमांनुसार पहिल्या दहामध्ये अंतिम वर्गीकृत असल्यामुळे त्याला अतिरिक्त एक गुण मिळाला. एफआयएच्या सर्व चालकांच्या वेगवान फेरी यादीतील वेळ, फेरी क्रमांक व वेग खाली दिले आहेत. पहिल्याच फेरीत निवृत्त झालेल्या सायेन्ससाठी वैध सर्वात वेगवान शर्यतफेरी नोंदलेली नाही; म्हणून कल्पित नोंद घातलेली नाही.<ref name="IM22_fast"/><ref name="IM22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५५ | १:१८.४४६ | २२५.२८१ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ६३ | १:१८.५७४ | २२४.९१४ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५२ | १:१८.९४९ | २२३.८४५ |- | ४ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५५ | १:१८.९९९ | २२३.७०४ |- | ५ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ६१ | १:२०.५४४ | २१९.४१२ |- | ६ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४३ | १:२०.७५८ | २१८.८३१ |- | ७ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६१ | १:२०.९०३ | २१८.४३९ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५७ | १:२०.९६२ | २१८.२८० |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४७ | १:२१.२११ | २१७.६१० |- | १० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ६१ | १:२१.२३८ | २१७.५३८ |- | ११ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६१ | १:२१.२८६ | २१७.४१० |- | १२ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६२ | १:२१.३३८ | २१७.२७१ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५० | १:२१.४१९ | २१७.०५४ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ६१ | १:२१.५७७ | २१६.६३४ |- | १५ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ३४ | १:२१.७१३ | २१६.२७४ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४६ | १:२१.७५० | २१६.१७६ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६१ | १:२१.७५७ | २१६.१५७ |- | १८ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३७ | १:२१.८८७ | २१५.८१४ |- | १९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५ | १:३९.६८५ | १७७.२८२ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलची सर्वांगीण कामगिरी आणि विश्वासार्हतेतील पुनरागमन === इमोला सप्ताहाचे महत्त्व समजण्यासाठी फक्त रविवारचे पहिले दोन क्रमांक पाहणे पुरेसे नाही. ऑस्ट्रेलियात व्हर्सटॅपनची गाडी तांत्रिक कारणामुळे निवृत्त झाली होती आणि पहिल्या तीन फेऱ्यांत रेड बुलच्या गाड्यांच्या विश्वासार्हतेबद्दल प्रश्न उपस्थित झाले होते. त्यानंतर इमोला येथे व्हर्सटॅपनने बदलत्या पावसात शुक्रवारची पात्रता जिंकली, शनिवारी प्रतिकूल सुरुवात उलटवून स्प्रिंटमध्ये लक्लेरला मागे टाकले आणि रविवारी कोणतीही मोठी चूक न करता ६३ फेऱ्या पूर्ण केल्या. रविवारच्या विजयासह सर्वाधिक वेगवान फेरीचा एक अतिरिक्त गुण आणि स्प्रिंटमधील आठ गुण मिळून त्याच्या सप्ताहाचे एकूण ३४ गुण झाले. त्यामुळे या एका स्पर्धेत त्याने मिळवलेले गुण पूर्वीच्या काही शर्यतींतील कमी उत्पन्न भरून काढणारे ठरले. ही केवळ सर्वात वेगवान गाडी जिंकल्याची घटना नव्हती, तर पात्रता, पाऊस, कोरडा मार्ग, टायर बदल व तांत्रिक विश्वसनीयता या प्रत्येक टप्प्यात एकत्रितपणे कामगिरी साधल्याचे उदाहरण होते.<ref name="IM22_race"/><ref name="IM22_sprint"/><ref name="IM22_reactions"/> स्प्रिंटमध्ये लक्लेरकडून पहिल्या वळणावर आघाडी गमावली असताना व्हर्सटॅपनने घाईघाईने प्रत्युत्तर देण्याऐवजी टायरची अवस्था आणि गाडीची गती सांभाळली. त्याचा पाठलाग उत्तरार्धात अधिक परिणामकारक झाला. ग्रांप्रीमध्ये मात्र त्याने सुरुवातीची जागा राखली आणि पुढील अंतर वाढवण्याइतकी गाडीची कार्यक्षमता सातत्याने वापरली. ओल्या रेषेत गाडीचा तोल सावरणे आणि कोरड्या मार्गाच्या वाढत्या पकडीनुसार वेग समायोजित करणे हे दोन्ही टप्पे वेगळे होते. शेवटच्या भागात सॉफ्ट टायरवर जाण्याचा संघाचा निर्णय प्रतिस्पर्ध्यांच्या धोरणाला उत्तर देणारा होता; तो केवळ वेगवान फेरीसाठी केलेला अविचारी थांबा नव्हता. व्हर्सटॅपनने अखेरीस पोल, विजय, संपूर्ण शर्यतीतील आघाडी आणि सर्वोत्तम फेरी यांचा मेळ साधला. या प्रकारचे संपूर्ण वर्चस्व अतिशय कमी शर्यतींमध्ये दिसते आणि इमोलातील रेड बुलच्या सुधारलेल्या संघकार्याचे ते सर्वाधिक ठोस निदर्शक ठरले.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_race"/> पेरेझच्या दुसऱ्या क्रमांकाचे मूल्यांकन व्हर्सटॅपनच्या तुलनेत वेगळ्या निकषांनी करावे लागते. शुक्रवारच्या पात्रतेत तो सातवा राहिला; स्प्रिंटमध्ये तिसऱ्या स्थानी पोहोचून त्याने रविवारसाठी पुढच्या रांगेतील स्थान मिळवले. ग्रांप्रीच्या सुरुवातीला त्याने लक्लेरच्या पुढे पोहोचून रेड बुलला दोन आघाडीच्या गाड्यांचा फायदा मिळवून दिला. लक्लेर त्याच्याशी अंतर कमी करत होता, पण पेरेझने थंड मार्गावरील टायरची उष्णता आणि पकड नियंत्रणात ठेवत स्थान टिकवले. सॉफ्ट टायरच्या अंतिम फेरीतही चुकांवर नियंत्रण ठेवले. संघाच्या प्रतिक्रियांमधून पुढील गाडीच्या पाठलागात टायर व्यवस्थापन महत्त्वाचे असल्याचे दिसते. रेड बुलचे हे दुहेरी पोडियम फक्त चालकांचा वैयक्तिक निकाल नव्हता; फेरारीच्या कारनिर्माते आघाडीवर थेट अंकगणितीय परिणाम करणारा क्षण होता.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === ओल्या मार्गापासून कोरड्या मार्गापर्यंत : टायर धोरणाचे तांत्रिक परिणाम === रविवारचे टायर व्यवस्थापन ठरवताना संघांना आधीपासून माहिती असलेला साधा कोरड्या शर्यतीचा आराखडा वापरता आला नाही. शर्यत सुरू होण्याआधी झालेला पाऊस थांबला होता, पण अनेक वळणांमधील ओलावा कायम होता. पिरेलीच्या अधिकृत विश्लेषणानुसार सर्व २० चालकांनी इंटरमीडिएट टायरवर सुरुवात केली; त्या टायरांमुळे पाण्याचा थर असलेल्या भागात सुरक्षित पकड मिळत होती, परंतु वेगाने सुकणाऱ्या रेषेवर त्यांची कार्यक्षमता कमी होण्याची शक्यता होती. त्यामुळे संघांना सर्वप्रथम मार्गाचा कोणता भाग पूर्ण कोरडा झाला आहे, नवीन स्लिक टायर लावल्यावर तो कितपत तापमान गाठेल आणि पिटलेनमध्ये घालवलेला वेळ भरून काढता येईल का, यांचा संयुक्त विचार करावा लागला. पहिल्या टप्प्यातील सर्वाधिक वेगवान फेरीची आकडेवारी अंतिम निकालाचा चांगला अंदाज देत नव्हती, कारण हवामानामुळे टायरप्रकाराच्या निवडीचे महत्त्वच मोठ्या प्रमाणात बदलले होते.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_race"/> बहुतांश संघांनी इंटरमीडिएट टायरांवरून थेट सी३ मीडियम टायरांकडे बदल करून उर्वरित अंतर पूर्ण करण्याचा प्रयत्न केला. टायर गरम करण्याचा प्रारंभिक अडथळा पार केल्यानंतर मीडियम मिश्रणाने अपेक्षेपेक्षा चांगले आयुष्य दिले. यामुळे प्रत्येक अतिरिक्त पिटथांब्याच्या किंमतीत वाढ झाली: ताज्या टायरांवर काही फेऱ्यांचा वेग मिळू शकत असला तरी थांब्यात गमावलेला वेळ पुन्हा मिळवावा लागत होता. पुढे स्थान मिळवण्यासाठी डीआरएस कार्यान्वित होणे आणि ट्रॅकवरील पकड सुरक्षित होणेही आवश्यक होते. संघांनी घेतलेले निर्णय त्या त्या क्षणी उपलब्ध माहितीवर आधारित होते; शेवटच्या निकालाच्या आधारावर त्यांना आधीच स्पष्ट असलेले उपाय समजणे हे भ्रामक ठरेल.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_reactions"/> विशेषतः रेड बुल आणि फेरारीच्या शेवटच्या सॉफ्ट टायरच्या थांब्यांचे मूल्यमापन वेगळे करणे गरजेचे आहे. फेरारीने लक्लेरला पेरेझच्या जवळ नेण्याच्या आशेने आक्रमक मार्ग निवडला; काहीवेळा मीडियमवरील स्थिर तिसऱ्या स्थानापेक्षा नवीन सॉफ्टवर दुसऱ्या स्थानाची संधी अधिक आकर्षक वाटू शकते. रेड बुलने तत्काळ प्रतिसाद देत दोन्ही चालकांना नवीन टायरांसाठी बोलावले आणि नेतृत्वासमोर नवी जोखीम राहू दिली नाही. पण नवीन सॉफ्टवर जास्त वेग दाखवण्यासाठी मर्यादेपर्यंत धावणाऱ्या लक्लेरची रिव्हात्सातील चूक महागात पडली. त्यामुळे संघाच्या रणनीतीत केवळ टायरचे संभाव्य वेगवान अंतर नव्हे, तर चालकाचा तोल, रस्त्याची उंचसखल कडा, मार्गावरील ओलावा आणि नुकसान झाल्यास आणखी पिटथांबा यांचाही समावेश असतो, हे स्पष्ट झाले.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_reactions"/> === फेरारी : घरच्या स्पर्धेतील दुहेरी आघात आणि चालक अजिंक्यपदावरील परिणाम === फेरारीसाठी इमोलाचा शनिवार आणि रविवार परस्परविरोधी होते. स्प्रिंटच्या सुरुवातीला लक्लेरने आघाडी घेतल्याने घरच्या प्रेक्षकांमध्ये विजयाची आशा निर्माण झाली. सायेन्सनेही खराब पात्रता स्थानावरून चौथ्या स्थानापर्यंत प्रगती करून पाच गुण मिळवले होते. तथापि स्प्रिंटच्या उत्तरार्धात सॉफ्ट टायरच्या कामगिरीने लक्लेरला माघार घ्यावी लागली. रविवारच्या सुरूवातीला रेड बुलच्या दोन गाड्या पुढे गेल्यावर त्याच्या समोर तिसरे स्थान सुरक्षित ठेवणे अथवा पेरेझवर दबाव वाढवणे हा पर्याय होता. त्याने संघाच्या सॉफ्ट टायरच्या हालचालीचा पाठपुरावा करत अधिक वेगाचा प्रयत्न केला. रिव्हात्साच्या कड्यावर गाडी उसळून भिंतीला लागल्यामुळे नाकाचा भाग बदलावा लागला. नवव्या स्थानापर्यंत घसरल्यानंतर त्याने सहाव्यापर्यंत मजल मारली, परंतु तिसऱ्या स्थानाचे गमावलेले गुण परत मिळवू शकला नाही.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> लक्लेरने शर्यतीनंतर आपली चूक मान्य केली आणि उपलब्ध परिस्थितीत तिसरे स्थान स्वीकारण्यास प्राधान्य द्यायला हवे होते, असे स्पष्ट केले. त्यामुळे ही घटना गाडीचे नियंत्रण न राहिल्याने झालेली साधी अपघाती बाब म्हणून मांडणे अपुरे ठरेल; पेरेझच्या जवळ जाण्यासाठी आवश्यक असलेल्या धावण्याच्या मर्यादेबाबत चालकाने घेतलेल्या निर्णयाशीही ती संबंधित होती. मात्र प्रत्येक जोखीम अविवेकी होती असेही म्हणता येणार नाही: त्याच्याकडे अद्याप मोठी अजिंक्यपद आघाडी होती आणि प्रतिस्पर्धी रेड बुलला वाढत जाणारी गती मिळत होती. त्या संदर्भात दुसऱ्या स्थानाची शक्यता तपासण्याचा संघाचा उद्देश समजण्यासारखा होता. वास्तविक नुकसान म्हणजे सुरक्षा कारविना, साधारण परिस्थितीत मिळू शकणाऱ्या तिसऱ्या स्थानापासून सहाव्या स्थानावर जाणे; संघाच्या एकत्रित हंगामी आघाडीचे अंतर त्यातून लक्षणीयरीत्या कमी झाले.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> सायेन्सच्या रविवारच्या निवृत्तीचा घटनाक्रम स्वतंत्र होता. तो चौथ्या स्थानावरून सुरुवात करत असताना पहिल्या तांबुरेल्लो परिसरात रिक्कार्डोची गाडी त्याच्या बाजूला घसरली; संपर्कानंतर फेरारी वाळूच्या सापळ्यात अडकली आणि तिचे इंजिन कार्यरत असले तरी तिला पुन्हा सुरक्षितपणे शर्यतीत आणता आले नाही. निकालात सायेन्ससाठी शून्य फेऱ्या आणि निवृत्ती नोंदली गेली. फेरारीच्या प्रतिक्रिया आणि घटनाक्रमात ही घटना पहिल्या फेरीतील वाहतुकीतल्या संपर्काशी संबंधित असल्याचे स्पष्ट होते; त्याला नंतरच्या लक्लेरच्या चुकाशी मिसळणे किंवा एकाच चालकाची एकच समस्या म्हणून मांडणे चुकीचे ठरेल. घरच्या स्पर्धेत संघाने मुख्य ग्रांप्रीत फक्त लक्लेरचे आठ गुण मिळवले, तर रेड बुलच्या दोन चालकांनी पहिली दोन स्थाने मिळवून मोठी झेप घेतली.<ref name="IM22_race"/><ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === मॅकलारेन : नॉरिसचे तिसरे स्थान आणि रिक्कार्डोसाठी कठीण दिवस === मॅकलारेनच्या सप्ताहाचे वैशिष्ट्य दोन्ही गाड्यांच्या निकालांत दिसणारा तफावतपूर्ण बदल होता. शुक्रवारच्या पात्रतेत नॉरिस आणि रिक्कार्डो दोघेही पहिल्या सहामध्ये होते; शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये अनुक्रमे पाचवे व सहावे स्थान आल्याने दोघांनाही गुण मिळाले. रविवारच्या सुरुवातीच्या संपर्काने मात्र रिक्कार्डोचा संपूर्ण शर्यत कार्यक्रम विस्कळीत झाला. सायेन्सशी संपर्कानंतर त्याच्या गाडीला मोठा वेळ गमवावा लागला. संघाने परिस्थिती बदलण्यासाठी टायरची वेगळी चाचपणी केली, परंतु ट्रॅकवरील वाहतूक आणि गमावलेली सुरुवातीची स्थानस्थिती यामुळे तो अठराव्याच स्थानी पोहोचू शकला. त्यामुळे शनिवारच्या काही गुणांनी रविवारच्या शून्य गुणांचे नुकसान पूर्ण भरून निघाले नाही.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> नॉरिसचा तिसरा क्रमांक केवळ लक्लेरच्या उशिराच्या चुकांवर अवलंबून नव्हता. पहिल्या फेरीतील चांगली सुरुवात, शर्यतीभर मोठी चूक न करणे आणि पुढील प्रतिस्पर्ध्यांपासून पुरेसे अंतर राखणे यांमुळे तो चौथ्या क्रमांकावरील रसलपेक्षा पुढे राहिला. आघाडीच्या रेड बुल आणि फेरारी गाड्यांच्या तुलनेत मॅकलारेनला अजूनही काही ठिकाणी वेगाची कमतरता होती, हे नॉरिस व संघाच्या टिप्पण्यांतून दिसते. तरी तिसऱ्या क्रमांकावरील कार उपलब्ध संधीसाठी सज्ज असणे हे उत्तम अंमलबजावणीचे लक्षण आहे. लक्लेरची चूक झाली तेव्हा नॉरिस जवळच्या गटात पाचव्या किंवा सहाव्या स्थानावर भटकत नव्हता, तर पुढील स्थानी स्थिरावण्याइतकी शर्यत त्याने आधीच साधली होती.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === मर्सिडीज : रसलची गुणकमाई आणि हॅमिल्टनचा अडकलेला शर्यतीचा वेग === मर्सिडीजसाठी इमोला ही दोन चालकांनी एकाच कारच्या मर्यादा किती वेगळ्या प्रकारे अनुभवू शकतात याची उदाहरणात्मक स्पर्धा ठरली. शुक्रवारच्या पात्रतेत रसल आणि हॅमिल्टन दोघेही अंतिम दहात पोहोचले नव्हते. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये त्यांची मोठी प्रगती झाली नाही. रविवारच्या पहिल्याच टप्प्यात मात्र रसलने गाड्यांच्या गर्दीतून बरीच स्थाने मिळवली आणि नंतर अपेक्षित प्रमाणात स्थिर लय राखली. कारच्या संतुलनाबद्दल आणि वायुगतिकीय उड्यांबद्दल आव्हाने असूनही त्याने चौथा क्रमांक मिळवला. बोटासशी झालेली त्याची उत्तरार्धातील स्पर्धा विशेष उल्लेखनीय होती, कारण त्याला आपल्या पुढील स्थानाची सुरक्षा करताना टायर, समोरील रहदारी आणि गाडीची मर्यादा यांचा सातत्याने मेळ घालावा लागत होता.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> हॅमिल्टनचा अनुभव याच्या उलट राहिला. तो प्रामुख्याने अल्बोनच्या पुढे जाण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या गॅस्लीच्या मागे अडकला. अल्बोनच्या मागून येणाऱ्या गॅस्लीला डीआरएसचा लाभ मिळत असल्यामुळे मागे असलेल्या हॅमिल्टनला गॅस्लीला सरळ रेषेत सहजपणे मागे टाकता येत नव्हते. या तीन गाड्यांचा परस्परसंबंध एखाद्या चालकाच्या सरासरी वेगापेक्षा स्थाननियोजनाला अधिक महत्त्वाचा ठरला. समोरील गाडीच्या मागे लांब काळ धावल्याने टायर तापमान आणि वायुप्रवाहातील बिघाड याही समस्यांचा सामना करावा लागतो. परिणामी हॅमिल्टन तेराव्या क्रमांकावर राहिला आणि त्याला रविवारचे गुण मिळाले नाहीत. ग्रिडवरील किंवा अंतिम स्थानांच्या फरकावरूनच दोन मर्सिडीज चालकांच्या कामगिरीचे पूर्ण मूल्यमापन करणे योग्य नाही; त्यांच्या शर्यतीमधील वाहतूक आणि प्रत्यक्ष उपलब्ध गती या वेगळ्या होत्या.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> अशा विरोधाभासी निकालांनी मर्सिडीजची कार तत्काळ विजयासाठी तयार नसली, तरी परिस्थिती अनुकूल असेल तेव्हा नियमित गुण मिळवण्याची क्षमता आहे, हे दिसले. चौथ्या क्रमांकाचे बारा गुण रसलच्या अजिंक्यपद स्थितीसाठी महत्त्वाचे ठरले. परंतु दोन चालकांच्या शनिवार-रविवारच्या यशातील अंतरामुळे संघाला कमी वेगातील वळणांपासून उच्चवेगातील सरळ भागांपर्यंत गाडीचा वापर करण्याजोगा विस्तृत कार्यक्षेत्र मिळवण्याचे काम बाकी असल्याचेही स्पष्ट झाले. शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रिया हॅमिल्टनच्या संघर्षाला केवळ चालकाची चूक मानत नाहीत; त्या सध्याच्या गाडीच्या कामगिरीशी आणि इमोलातील ओव्हरटेकिंगच्या कठीण परिस्थितीशी जोडतात.<ref name="IM22_reactions"/> === अल्फा रोमियो : बोटासच्या पाचव्या स्थानाचे महत्त्व आणि झोऊचा पिटलेन प्रारंभ === वल्तेरी बोटासचे पाचवे स्थान अल्फा रोमियोसाठी अत्यंत महत्त्वाचे होते. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये सातव्या स्थानाचे दोन गुण मिळवल्यानंतर रविवारी तो रसलच्या मागे पोहोचला. संघाच्या प्रतिक्रियांनुसार त्याच्या पिटथांब्यात गाडीच्या चाकाशी संबंधित अडचण आल्यामुळे थोडा अधिक वेळ गेला; अन्यथा चौथ्या स्थानासाठी आणखी जवळची लढत शक्य झाली असती. तरी बदलत्या टायरांवर गाडीची क्षमता टिकवून ठेवत बोटासने नॉरिस व रसलच्या मागील गटात आपले स्थान सुरक्षित केले. त्याच्या दहा ग्रांप्री गुणांमुळे संघाचा अजिंक्यपद साठा मोठ्या प्रमाणात वाढला. मध्यमगटातील इतर संघांप्रमाणे अल्फा रोमियोला पुढील शर्यतीत गुणांसाठी फक्त अपघातांचा फायदा घेण्यावर अवलंबून राहावे लागणार नाही, अशी अपेक्षा या वेगावरून व्यक्त झाली.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> झोऊच्या शनिवारच्या अपघातामुळे त्याच्या शर्यतीपूर्व तयारीवर नियम लागू झाले. त्याची गाडी पुन्हा तयार करताना पार्क फर्मेच्या मर्यादेबाहेर बदल करण्यात आल्याने स्ट्यूअर्ड्सनी त्याला रविवारच्या नियमित ग्रिडवरून नव्हे, तर पिटलेनमधून सुरू करण्यास सांगितले. त्यामुळे शनिवारच्या स्प्रिंटमधील पहिलेच फेरीतील निवृत्ती आणि रविवारच्या पिटलेन प्रारंभ या दोन वेगळ्या घटनांची नोंद करणे आवश्यक आहे. झोऊने रविवारी शर्यत पूर्ण करून पंधरावे वर्गीकृत स्थान मिळवले; त्याला गुण मिळाले नाहीत. त्याचे उदाहरण दर्शवते की पात्रतेतील कच्चा वेग किंवा एका सत्रातील निवृत्ती एवढ्यावर रविवारीचा प्रारंभ निश्चित होत नाही. अधिकृत ग्रिडमधील पिटलेन स्थिती स्पष्टपणे लिहिणे हे माहितीच्या अचूकतेसाठी अनिवार्य आहे.<ref name="IM22_zhpen"/><ref name="IM22_grid"/><ref name="IM22_race"/> === अल्फाटौरी आणि अ‍ॅस्टन मार्टिन : मध्यमगटातील महत्त्वाचे गुण === अल्फाटौरीच्या युकी त्सुनोडासाठी इमोला ही संयमीपणे प्रगती साधणारी स्पर्धा होती. शुक्रवारच्या कठीण पात्रतेनंतर त्याला शनिवारच्या स्प्रिंटमधूनही अग्रक्रमांकावर येता आले नाही; तथापि रविवारी ओल्या मार्गावरील सुरुवात व त्यानंतरच्या स्थानबदलांमध्ये तो सातव्या स्थानावर पोहोचला. सहा गुणांमुळे संघाला कारनिर्मात्यांच्या स्पर्धेत अत्यंत उपयोगी भर पडली. पिएर गॅस्लीकडे काही प्रसंगी अधिक वेग असू शकला तरी रविवारी त्याला अल्बोनच्या मागे आणि हॅमिल्टनच्या पुढे बराच काळ धावावे लागले. अल्बोनला मिळणाऱ्या डीआरएसमुळे गॅस्लीला बचावाचा लाभ मिळत होता, परंतु पुढे जाण्याची क्षमता मर्यादित झाली. परिणामी तो बारावा राहिला. या दोन निकालांवरून मध्यमगटातील समान स्तराच्या गाड्यांमध्ये प्रारंभिक स्थान आणि वाहतुकीतील परिस्थिती अखेरच्या गुणांवर किती प्रभाव टाकते हे दिसले.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनने मात्र या फेरीत हंगामातील पहिल्या गुणांची नोंद केली. व्हेट्टेलने पावसातील अनुभव, मध्यमटप्प्यातील रणनीती आणि चुका टाळण्याचा प्रयत्न यांचा वापर करून आठवे स्थान मिळवले. स्ट्रोलनेही सुरुवातीच्या काही पुढील संघर्षांमध्ये स्थान मिळवून शेवटी दहावे स्थान राखले. त्यांची सातत्यपूर्ण पूर्णता आणि फेरबदलाच्या वेळी योग्य निर्णय घेणे संघासाठी महत्त्वाचे होते, कारण मागील तीन स्पर्धांनंतर त्याचे खाते रिकामे होते. व्हेट्टेलचे चार आणि स्ट्रोलचा एक अशा पाच गुणांमुळे त्या संघाला हंगामी कारनिर्माते तालिकेत नवा आधार मिळाला. हे यश तात्काळ सर्वात वेगवान गाडी तयार झाल्याचे प्रमाण मानता येणार नाही; परंतु ओल्या-कोरड्या मिश्र परिस्थितीत चुका कमी करून गुण संकलित करण्याची क्षमता त्यातून दिसली.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === हास आणि विलियम्स : शर्यतीतील संधी, मर्यादा आणि निष्कर्ष === हासने शुक्रवारच्या पावसाळी पात्रतेत मॅग्नुसेनच्या चौथ्या स्थानामुळे विशेष लक्ष वेधले. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये आठव्या स्थानासाठी त्याला एक गुण मिळाला आणि रविवारच्या मुख्य शर्यतीत त्याने नववे स्थान मिळवून आणखी दोन गुण मिळवले. सुरुवातीच्या फेऱ्यांत वेगवान कार मागे येत असताना उपलब्ध स्थान शक्य तितक्या काळ सांभाळणे हे त्याचे उद्दिष्ट होते. ग्रांप्रीतील नववे स्थान त्याच्या सुरुवातीच्या स्थानाइतके आकर्षक दिसत नसले तरी मध्यमगटातील गाड्यांच्या वेगमर्यादा आणि पिटरणनीतीच्या संदर्भात ते मौल्यवान ठरते. दुसऱ्या हासमध्ये शुमाकरला पहिल्या फेरीत तोल गमावल्याने मागे पडावे लागले; त्याच्या स्पर्शामुळे अलोन्सोच्या गाडीचे नुकसानही झाले. त्यामुळे शुमाकर सतरावा राहिला. संघाच्या दोन गाड्यांच्या निकालांमधील तफावत यांत्रिक कामगिरीइतकीच प्रारंभिक नियंत्रण व प्रवाह व्यवस्थापनाचे महत्त्व दाखवते.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> विलियम्सच्या अल्बोनने रविवारी अकरावे स्थान मिळवले; गुणतालिकेत त्याची भर पडली नाही, परंतु शर्यतीची प्रगती लक्षवेधी होती. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये मागील गटात राहिल्यानंतर त्याने पिटथांब्यांची वेळ आणि कोरड्या मार्गावरील गाडीचा सरळरेषेतील वेग यांचा चांगला वापर केला. पुढील गाड्यांचा डीआरएस सक्रिय असताना त्याला अनेक वेळा स्थानावर बचाव करता आला; त्यामुळे गॅस्ली आणि हॅमिल्टन त्याच्या मागेच राहिले. अल्बोनसाठी हे अल्प अंतराने गुण चुकल्याचे उदाहरण होते; त्याच्या ऑस्ट्रेलियातील गुणानंतर अशी सातत्यपूर्ण चाल पुढील फेऱ्यांसाठी उत्साहवर्धक बाब होती. निकोलस लतिफी सोळावा राहिला. दोन विलियम्स गाड्यांचे अंतर पाहताना अल्बोनने केलेली अनुकूल टायर-स्ट्रॅटेजी आणि ट्रॅकवरील बचाव यांचा विचार केला पाहिजे; केवळ शर्यतीच्या अखेरीचे स्थान वेगाचा संपूर्ण इतिहास सांगत नाही.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> === अल्पाइनचे अपयश : अलोन्सोचे नुकसान आणि ओकॉनला अधिकृत दंड === अल्पाइनने सप्ताहाच्या सुरुवातीच्या वेगाला अपेक्षित रविवारचे गुणांमध्ये रूपांतर करू शकले नाही. अलोन्सो शुक्रवारच्या अंतिम पात्रता फेरीत पोहोचला आणि शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये नववा ठरला. रविवारी मात्र सुरुवातीच्या वळणांतील गोंधळात शुमाकरच्या गाडीच्या संपर्कामुळे अल्पाइनच्या साइडपॉडला मोठे नुकसान झाले. गाडीचा भाग पुढे निखळू लागल्याने सुरक्षित आणि कार्यक्षम धावणे शक्य राहिले नाही; अलोन्सोला सहा फेऱ्यांनंतर निवृत्त व्हावे लागले. त्यामुळे खराब अंतिम निकालाचे कारण सामान्य गतीची कमतरता किंवा टायरचा चुकीचा निर्णय असा एकसुरी देता येणार नाही. त्या वेळी पात्रतेतील क्षमता होती, पण पहिल्या टप्प्यातील बाह्य संपर्कामुळे संपूर्ण स्पर्धा संपुष्टात आली, हे स्रोतांमधून स्पष्ट होते.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> ओकॉनने मुख्य शर्यत पूर्ण केली, पण संघाच्या पिटलेनमधील चुकीमुळे त्याच्या वर्गीकरणावर परिणाम झाला. टायर बदलून बाहेर येताना अल्पाइनने त्याला हॅमिल्टनच्या मर्सिडीजच्या मार्गात असुरक्षितपणे सोडले. एफआयएच्या स्ट्यूअर्ड्सनी संबंधित चित्रण आणि पिटलेन नियम तपासून कार क्रमांक ३१ वर पाच सेकंदांची शर्यत-वेळ शिक्षा नोंदवली. अधिकृत निर्णयपत्रात संघाच्या पिटलेन नियंत्रणाच्या चुकीचा उल्लेख आहे आणि त्यामुळे चालकाला अतिरिक्त दंडगुण दिले गेले नाहीत. अंतिम निकालामध्ये ही शिक्षा आधीच मोजण्यात आलेली आहे; तालिकेत नोंदवलेले चौदावे स्थान त्यापूर्वीचे समजून आणखी पाच सेकंद जोडणे चुकीचे ठरेल. या प्रकरणातून गुण मिळवण्याच्या लढतीत छोट्या संघकार्याच्या चुकांचेही मोठे परिणाम होऊ शकतात हे दिसते.<ref name="IM22_pitpen"/><ref name="IM22_race"/> अल्पाइनच्या दोन्ही चालकांना रविवारचे गुण न मिळाल्याने संघ २२ हंगामी गुणांवर राहिला. हे अपयश मॅकलारेन, अल्फा रोमियो, हास आणि अल्फाटौरीच्या गुणसंघर्षाच्या तुलनेत अधिक महत्त्वाचे ठरले. अलोन्सोची निवृत्ती आणि ओकॉनची शिक्षा दोन स्वतंत्र कारणांनी उद्भवली होती; म्हणून त्यांना एकाच समस्या किंवा एकाच तांत्रिक बिघाडाचे परिणाम म्हणणे गैर आहे. संघाच्या प्रतिक्रिया पाहिल्यास एकीकडे पुढील सुधारित भागांबाबत आशा आणि दुसरीकडे इमोलातील मिळालेल्या संधींचे नुकसान यांचा एकत्रित सूर दिसतो.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === सुरक्षा, अधिकृत निर्णय आणि विविध सत्रांमधील परिणाम वेगळे ठेवण्याची आवश्यकता === इमोलामधील घटनांचे ऐतिहासिक दस्तऐवजीकरण करताना पात्रता, स्प्रिंट आणि ग्रांप्री या तीन वेगळ्या स्पर्धात्मक टप्प्यांतील निर्णय एकत्र करू नयेत. शुक्रवारच्या पावसातील वारंवार लाल झेंडे आणि सायेन्सच्या पात्रता अपघाताने प्रत्यक्ष वेळमोजणीच्या संधी बदलल्या; त्यातून झालेली स्थाननिर्धारण प्रक्रिया शनिवारच्या स्प्रिंटसाठी होती. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये झोऊ आणि गॅस्ली यांच्यातील संपर्कामुळे झोऊची निवृत्ती नोंदली गेली. त्यानंतर पार्क फर्मे नियमांशी विसंगत बदलांमुळे रविवारच्या ग्रांप्रीत झोऊला पिटलेनमधून सुरुवात करावी लागली. ही परिस्थिती शनिवारच्या स्प्रिंटचा अंतिम क्रमांक मिळवून त्याला काल्पनिक विसावे स्थान देण्यापेक्षा स्पष्ट आणि अधिकृत प्रकारे नोंदवणे आवश्यक आहे.<ref name="IM22_qual"/><ref name="IM22_sprint"/><ref name="IM22_zhpen"/> रविवारी पहिल्या वळणातील रिक्कार्डो–सायेन्स संपर्क आणि शुमाकर–अलोन्सो संपर्क या शर्यतीच्या सुरुवातीच्या घटना होत्या. प्रत्येक संपर्काबद्दल दंड नोंदवला गेला असे आपोआप गृहीत धरणे अयोग्य आहे. याउलट ओकॉनच्या असुरक्षित पिटलेन प्रवेशासाठी निर्णयपत्रात स्पष्ट पाच सेकंदांची शिक्षा आहे; म्हणून तिला निश्चित अधिकृत शिक्षा म्हणता येते. मुख्य लेखात एखाद्या चालकाच्या कामगिरीवर टिप्पणी करताना अधिकृत शर्यतस्थिती, स्ट्यूअर्ड्सचा निश्चित निर्णय, संघाच्या प्रतिक्रिया आणि रणनीतीविषयक विवेचन या वेगवेगळ्या पुराव्यांचे दर्जे वेगळे ठेवले आहेत. अंतिम ग्रिड आणि निकाल यांमध्ये दिसणाऱ्या स्थानबदलांची कारणे समजावण्यासाठी ही शिस्त विशेष महत्त्वाची आहे.<ref name="IM22_pitpen"/><ref name="IM22_grid"/><ref name="IM22_docs">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : अधिकृत एफआयए कार्यक्रम व निर्णयपत्रे|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/emilia-romagna-grand-prix/eventtiming|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> २०२२ च्या स्प्रिंट स्वरूपातील सर्वात महत्त्वाचा अर्थलक्षणात्मक मुद्दा म्हणजे शुक्रवारच्या एकमेव पात्रतेला अधिकृत पोलसाठी महत्त्व होते, पण रविवारच्या सुरुवातीच्या क्रमवारीचे मूळ शनिवारच्या स्प्रिंटच्या निकालात होते. पुढील काही हंगामांत स्वतंत्र स्प्रिंट पात्रता सत्रे सुरू झाल्यामुळे वर्तमान स्वरूपाचे नियम मागील स्पर्धांवर लागू करू नयेत. व्हर्सटॅपन शुक्रवारचा पोलधारक आणि रविवारचा पहिल्या क्रमांकाचा ग्रिडधारक होता, पण दोन्ही स्थानांचा नियमाधार स्वतंत्र होता. याच कारणाने लेखात साच्याच्या दोन संबंधित विभागांत एकाच शुक्रवारच्या वेळमोजणी फेरीचे आकडे पुन्हा दिले असून त्याबद्दल स्पष्ट स्पष्टीकरण देण्यात आले आहे.<ref name="IM22_qual"/><ref name="IM22_sprintgrid"/><ref name="IM22_grid"/> === चालक आणि कारनिर्माते अजिंक्यपदातील बदल === चौथ्या फेरीनंतर चालक गुणतालिकेत लक्लेरची आघाडी कायम राहिली, परंतु ती पूर्वीइतकी सुरक्षित राहिली नाही. त्याचे ८६ गुण होते; व्हर्सटॅपनने ५९ गुणांसह दुसऱ्या स्थानी पोहोचून फरक २७ गुणांपर्यंत आणला. पेरेझ ५४, रसल ४९ आणि सायेन्स ३८ गुणांसह पुढील स्थानांवर होते. इमोलात मिळालेल्या ३४ गुणांनी व्हर्सटॅपनला अल्पावधीत चांगला फायदा दिला; याच्या तुलनेत लक्लेरने स्प्रिंटमध्ये सात आणि ग्रांप्रीमध्ये आठ असे १५ गुण मिळवले. त्यामुळे इमोलाच्या आधीच्या आणि नंतरच्या फरकात मोठा बदल दिसतो. तथापि पहिल्या चार फेऱ्यांच्या आकडेवारीवरूनच पुढील सर्व शर्यतींचे अंतिम अजिंक्यपद निष्कर्ष निश्चित करता येत नाहीत. स्पर्धात्मक गतीबरोबरच विश्वसनीयता, शर्यतीची पूर्णता आणि संघाची कार्यपद्धती अजूनही निर्णायक घटक होते.<ref name="IM22_points"/> कारनिर्माते गुणतालिकेत फेरारी १२४ गुणांसह पहिलीच राहिली, पण रेड बुल ११३ गुणांवर पोहोचला आणि अंतर अवघ्या ११ गुणांवर आले. मर्सिडीजचे ७७, मॅकलारेनचे ४६ आणि अल्फा रोमियोचे २५ गुण होते. अल्पाइन २२, अल्फाटौरी १६, हास १५, अ‍ॅस्टन मार्टिन ५ आणि विलियम्स १ गुणांवर होते. या पूर्ण यादीत रेड बुलच्या पहिल्या दोन स्थानांची ४४ रविवारची गुणकमाई आणि शनिवारचे अतिरिक्त गुण, फेरारीला फक्त एकाच कारकडून मिळालेले रविवारचे गुण, तर अ‍ॅस्टन मार्टिनला हंगामातील पहिली गुणकमाई अशी वेगवेगळी परिणामकारक रूपे दिसतात. इमोला फेरीचे दीर्घकालीन महत्त्व केवळ विजेत्यापुरते न राहता संपूर्ण कारनिर्माते गुणसंघर्षावर झालेल्या संयुक्त परिणामात आहे.<ref name="IM22_points"/><ref name="IM22_race"/> शर्यतीनंतरच्या चर्चेत रेड बुलने आपली कार्यक्षमता आणि विश्वासार्हता सुधारल्याचे दाखवले, फेरारीला सर्वाधिक वेगवान गाडी असूनही त्रुटीमुळे गुण गमवावे लागू शकतात याची आठवण झाली, आणि मध्यमगटात मॅकलारेन, अल्फा रोमियो, मर्सिडीज, हास तसेच अ‍ॅस्टन मार्टिन या संघांनी आपल्या संधी वेगवेगळ्या प्रकारे वापरल्या. पाऊस, बदलते टायर मिश्रण, सुरक्षा कारनंतरचा प्रवाह, आघाडीवरील रणनीतिक दबाव आणि चालकांच्या निर्णयांची परिणती एकत्र येऊन इमोला हा २०२२ च्या सुरुवातीच्या हंगामातील महत्त्वाचा टप्पा ठरला. प्रत्येक शर्यतीचा निकाल इतरांवर अवलंबून असतो, आणि त्यामुळे शुक्रवारच्या पात्रतेपासून रविवारच्या अंतिम स्ट्यूअर्ड्स निर्णयापर्यंत संपूर्ण सप्ताहाचे विश्लेषण केल्याशिवाय या ग्रांप्रीच्या निकालाचे चित्र पूर्ण होत नाही.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == इमोलाच्या स्प्रिंट आणि मुख्य ग्रांप्रीच्या अधिकृत गुणांची बेरीज केल्यानंतर चालक आणि कारनिर्माते अजिंक्यपदाची स्थिती पुढीलप्रमाणे होती. सूचीमध्ये या हंगामात आतापर्यंत सहभाग घेतलेले सर्व २१ चालक, गुण नसलेले चालक आणि दहा कारनिर्माते समाविष्ट आहेत. समान गुण असलेल्या चालकांची क्रमवारी एफआयएच्या हंगामी अधिकृत वर्गीकरणानुसार दिली आहे.<ref name="IM22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ८६ |- | २ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५९ |- | ३ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५४ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ४९ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ३८ |- | ६ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३५ |- | ७ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | २८ |- | ८ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | २४ |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | २० |- | १० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | ११ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ११ |- | १२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १० |- | १३ | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६ |- | १४ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४ |- | १५ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २ |- | १६ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १७ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १ |- | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[फेरारी]] | १२४ |- | २ | [[रेड बुल रेसींग]] | ११३ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | ७७ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ४६ |- | ५ | [[अल्फा रोमियो]] | २५ |- | ६ | [[अल्पाइन]] | २२ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | १६ |- | ८ | [[हास]] | १५ |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | १ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] * [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/emiliaromagna २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचे अधिकृत फॉर्म्युला वन स्पर्धापान] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1109/emilia-romagna/race-result २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचे अधिकृत शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/emilia-romagna-grand-prix/eventtiming आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघाचे अधिकृत निर्णय आणि वेळमापन दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = एमिलिया रोमान्या | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ मायामी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२४ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] qxuzzw39r8718za5j78qgftu62ozu38 2725721 2725690 2026-10-24T16:15:32Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725721 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = इटली | ग्रांप्री = एमिलिया रोमान्या | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Imola.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीसाठी इमोला सर्किटचा मार्गनकाशा | दिनांक = २४ एप्रिल | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ रोलेक्स ग्रान प्रीमिओ देल मेड इन इटली ए देल्ल एमिलिया रोमान्या २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ४ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]], इमोला, इटली | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यतीचे सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ४.९०९ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.०५० | एकूण_फेऱ्या = ६३ | एकूण_अंतर_किमी = ३०९.०४९ | एकूण_अंतर_मैल = १९२.०३४ | हवामान = ढगाळ; सुरुवातीला ओला आणि नंतर वाळत जाणारा मार्ग | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = रेड बुल रेसींग | पोल_वेळ = १:२७.९९९ | जलद_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | जलद_देश = नेदरलँड्स | जलद_संघ = रेड बुल रेसींग | जलद_वेळ = १:१८.४४६ | जलद_फेरी = ५५ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = रेड बुल रेसींग | तिसरा_चालक = लॅन्डो नॉरिस | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मॅकलारेन | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ मायामी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२४ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री }} '''२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ रोलेक्स ग्रान प्रीमिओ देल मेड इन इटली ए देल्ल एमिलिया रोमान्या २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]मधील चौथी आणि त्या हंगामातील पहिली स्प्रिंट सप्ताहांताची शर्यत होती. मुख्य ग्रांप्री २४ एप्रिल २०२२ रोजी इटलीतील इमोला येथील [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] येथे झाली. [[रेड बुल रेसींग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने शुक्रवारची पात्रता, शनिवारची स्प्रिंट आणि रविवारची मुख्य शर्यत जिंकली; शर्यतीतील सर्वाधिक वेगवान फेरीही त्यानेच नोंदवली. त्याचा सहकारी [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा आणि [[मॅकलारेन]]चा [[लॅन्डो नॉरिस]] तिसरा आला. या शर्यतीमुळे रेड बुलला २०१६ नंतर प्रथमच पहिली दोन स्थाने मिळाली; फेरारीच्या [[शार्ल लक्लेर]]चा उशिरा झालेला अपघात आणि [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]चे पहिल्याच फेरीतील निवृत्त होणे यांचा हंगामाच्या गुणसंघर्षावर परिणाम झाला.<ref name="IM22_race">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : अंतिम मुख्य शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ५२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_52_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_sprint">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : अंतिम स्प्रिंट वर्गीकरण व निकाल|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/emilia-romagna-grand-prix/sprint|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_points">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीनंतरचे चालक आणि कारनिर्माते अजिंक्यपद गुण, दस्तऐवज ५३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_53_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === ऑस्ट्रेलियातील तिसऱ्या फेरीनंतर फेरारीचा लक्लेर ७१ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात आघाडीवर होता. मर्सिडीजचा रसल ३७, तर फेरारीचा सायेन्स ३३ गुणांवर होता. मागील तीन शर्यतींमधील दोन तांत्रिक निवृत्तींमुळे व्हर्सटॅपन २५ गुणांवर मर्यादित होता. कारनिर्मात्यांमध्ये फेरारीचे १०४, मर्सिडीजचे ६५ आणि रेड बुलचे ५५ गुण होते. त्यामुळे इमोला येथे स्प्रिंट आणि मुख्य शर्यतीसाठी उपलब्ध संयुक्त गुणांचे प्रमाण महत्त्वाचे ठरणार होते; २०२२ मध्ये स्प्रिंट विजेत्याला आठ आणि आठव्या स्थानाला एक गुण मिळत होता.<ref name="IM22_points"/><ref name="IM22_sprintrpt">{{स्रोत बातमी|title=इमोला स्प्रिंटमध्ये शेवटच्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनने लक्लेरला मागे टाकले|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-passes-leclerc-late-claim-sprint-victory-imola|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === उत्तरेकडील इटलीत इमोला येथे असलेल्या [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] या कायमस्वरूपी सर्किटची एक फेरी ४.९०९ किमी होती. रविवारच्या ६३ फेऱ्यांचे अधिकृत एकूण अंतर ३०९.०४९ किमी होते. तांबुरेल्लो, व्हिलेन्यूव्ह, अ‍ॅक्वे मिनेराली आणि रिव्हात्सा अशा वेगवान तसेच तांत्रिक वळणांमुळे अचूक स्थाननियोजन, नियंत्रण आणि टायरच्या पकडीला विशेष महत्त्व होते. डीआरएस शोधबिंदूमध्ये बदल झाला होता. शुक्रवार, २२ एप्रिलला पहिला सराव आणि वेळमोजणी पात्रता; शनिवार, २३ एप्रिलला दुसरा सराव आणि २१ फेऱ्यांची स्प्रिंट; तर रविवार, २४ एप्रिलला मुख्य ग्रांप्री झाली.<ref name="IM22_event">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचे अधिकृत स्पर्धापान|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/emiliaromagna|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_commons">{{स्रोत बातमी|title=इमोला येथील २०२२ फॉर्म्युला वन शर्यतमार्ग : विकिमीडिया कॉमन्स|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Imola.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=२१ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : दुसरा मुक्त सराव, एफआयए दस्तऐवज ३२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_32_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_p2_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === या स्पर्धेत दहा संघांकडून प्रत्येकी दोन असे एकूण २० मुख्य चालक अधिकृतरीत्या सहभागी झाले. या फेरीत कोणत्याही संघाने सरावासाठी स्वतंत्र राखीव चालक आणला नाही; ऑस्ट्रेलियानंतर [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी कायम चालक म्हणून सहभागी होता. पहिल्या दोन फेऱ्यांत त्याच्या जागी गाडी चालवलेल्या निको हल्केनबर्गची नोंद मात्र हंगामाच्या नंतरच्या गुणतालिकेत शून्य गुणांसह कायम आहे.<ref name="IM22_entry">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : अधिकृत चालक प्रवेशयादी, एफआयए दस्तऐवज १२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_12_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वल्तेरी बोटास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पिएर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने या स्प्रिंट सप्ताहासाठी सी२ हार्ड, सी३ मीडियम आणि सी४ सॉफ्ट ही तीन कोरड्या मार्गावरील मिश्रणे निवडली. प्रत्येक चालकाला दोन हार्ड, चार मीडियम आणि सहा सॉफ्ट असे १२ संच वाटप करण्यात आले; साधारण सप्ताहांतील १३ संचांपेक्षा ही संख्या एकाने कमी होती. याखेरीज सहा इंटरमीडिएट आणि तीन पूर्ण ओल्या मार्गावरील टायर संच उपलब्ध होते. पाऊस आणि थंड हवामानामुळे या मिश्रणांची वास्तविक शर्यतीतील भूमिका कोरड्या मार्गावरील नियोजनापेक्षा निराळी ठरली.<ref name="IM22_compound">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : पिरेलीचे उपलब्ध टायर मिश्रण व संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-emilia-romagna-grand.17cD1GrOv2QYLvKMgiLn3A|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२० एप्रिल २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड | सी२ | पांढरा | २ |- | मीडियम | सी३ | पिवळा | ४ |- | सॉफ्ट | सी४ | लाल | ६ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_compound"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या मुक्त सरावात ट्रॅक पावसामुळे ओला होता. मध्यंतरानंतर ओल्या टायरांवरून इंटरमीडिएट टायर वापरणे शक्य झाले. अ‍ॅक्वे मिनेरालीजवळ नॉरिस आणि नंतर बोटास यांच्या प्रसंगांमुळे सत्राला लाल झेंडे दाखवावे लागले. शेवटच्या मिनिटांत फेरारीच्या लक्लेरने १:२९.४०२ ही सर्वोत्तम वेळ नोंदवली. सायेन्स ०.८७७ सेकंद मागे दुसरा आणि व्हर्सटॅपन १.४६५ सेकंद मागे तिसरा राहिला; हासचे मॅग्नुसेन व शुमाकर चौथ्या-पाचव्या स्थानावर होते. मार्ग सुकण्याच्या बदलत्या स्थितीत पहिल्या सरावातील गुणानुक्रमाने शुक्रवारच्या पात्रतेचा निश्चित अंदाज देता येत नव्हता.<ref name="IM22_firstrpt">{{स्रोत बातमी|title=पावसात झालेल्या पहिल्या मुक्त सरावात लक्लेर पहिला|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-quickest-wet-first-practice-emilia-romagna-grand-prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : पहिला मुक्त सराव, एफआयए दस्तऐवज १५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_15_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_p1_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२९.४०२ | २४ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३०.२७९ | २५ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.८६७ | २१ |- | ४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३२.४३९ | २३ |- | ५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३२.९८८ | २३ |- | ६ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३३.०१२ | १७ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३३.१६० | १३ |- | ८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.३६५ | २२ |- | ९ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३३.६११ | १८ |- | १० | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३४.२६२ | २१ |- | ११ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३४.६१५ | १९ |- | १२ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३५.१०४ | १९ |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३५.४२० | १४ |- | १४ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३५.५०२ | १२ |- | १५ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३५.६२५ | १५ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३६.०३३ | २३ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३६.४६१ | १७ |- | १८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३६.४६४ | १७ |- | १९ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३७.४५० | २२ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३९.६९८ | १५ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_fp1"/> |} == स्प्रिंट शर्यतीची पात्रता फेरी == २०२२ च्या नियमांनुसार शुक्रवारी झालेली एकच तीन-फेरी वेळमोजणी पात्रता शनिवारच्या स्प्रिंटची सुरुवातीची क्रमवारी ठरवत होती; त्याच फेरीतील सर्वात वेगवान चालकाला हंगामातील अधिकृत पोलचा मान दिला जात होता. रविवारच्या ग्रांप्रीच्या ग्रिडचा निर्धार मात्र स्प्रिंटच्या निकालावरून झाला. म्हणून खालील स्प्रिंट पात्रता आणि पुढे दिलेल्या मुख्य शर्यतीच्या पात्रता विभागातील आकडे याच एकाच शुक्रवारच्या सत्राचे आहेत; रविवारसाठी दुसरे पात्रता सत्र झाले नव्हते. हा ऐतिहासिक २०२२ नियम व नंतरच्या हंगामांतील स्वतंत्र स्प्रिंट पात्रता या एकसारख्या मानू नयेत.<ref name="IM22_qual">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : शुक्रवारचे अंतिम पात्रता वर्गीकरण, एफआयए दस्तऐवज २७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_27_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_event"/> === फेरी १ === पहिल्या फेरीत अल्बोनच्या विलियम्सवरील ब्रेकची बिघाडग्रस्त स्थिती आणि आग यामुळे सत्र थांबवावे लागले. रुळावर अवशेष पसरले असताना पुढील फेऱ्या पूर्ण करण्याचा वेळ कमी झाला. अल्बोनची वैध वेळ नोंदली गेली नाही; लतिफी, गॅस्ली, त्सुनोडा आणि ओकॉन इतर चार चालक पहिल्या फेरीतच बाहेर पडले. विशेषतः पूर्ण २० चालकांमध्ये एकाच वेळेस सुधारणा करण्यासाठी जागा आणि मार्गावरील पकड मर्यादित होती.<ref name="IM22_qual"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पावसाने पुन्हा पात्रतेवर प्रभाव टाकला. सायेन्सची फेरारी रिव्हात्साजवळ नियंत्रणाबाहेर जाऊन अडथळ्यावर आदळल्याने लाल झेंडा लागला. सायेन्सची आधीची वेळ अंतिम दहामध्ये प्रवेश करण्यास पुरेशी ठरली, पण अपघातामुळे तिसऱ्या फेरीत तो परत येऊ शकला नाही. रसल, शुमाकर, हॅमिल्टन, झोऊ आणि स्ट्रोल यांची पात्रता दुसऱ्या फेरीत संपली. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांना अंतिम दहात प्रवेश न मिळणे हा सप्ताहातील उल्लेखनीय निकाल होता.<ref name="IM22_qual"/> === फेरी ३ === अंतिम पात्रतेत मॅग्नुसेनच्या फिरण्यामुळे, बोटासची गाडी बाजूला थांबल्यामुळे आणि नॉरिसच्या घसरल्यामुळे वारंवार लाल झेंडे लागले; तीन फेऱ्यांमधील अशा पाच व्यत्ययांमुळे चांगल्या वेळेसाठी उपलब्ध संधी कमी झाल्या. व्हर्सटॅपनने १:२७.९९९ ही सर्वात वेगवान वैध फेरी नोंदवून लक्लेरच्या १:२८.७७८ वेळेवर ०.७७९ सेकंदांनी आघाडी घेतली. नॉरिस तिसरा, मॅग्नुसेन चौथा, अलोन्सो पाचवा, रिक्कार्डो सहावा, पेरेझ सातवा, बोटास आठवा आणि व्हेट्टेल नववा ठरला; सायेन्सला अपघातामुळे अंतिम सत्रात वेळ नोंदवता आली नाही.<ref name="IM22_qual"/> === स्प्रिंट शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.२९५ | १:१८.७९३ | १:२७.९९९ | २२ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१८.७९६ | १:१९.५८४ | १:२८.७७८ | २२ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.१६८ | १:१९.२९४ | १:२९.१३१ | २२ |- | ४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२०.१४७ | १:१९.९०२ | १:२९.१६४ | २१ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.१९८ | १:१९.५९५ | १:२९.२०२ | २६ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१९.९८० | १:२०.०३१ | १:२९.७४२ | २१ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.७७३ | १:१९.२९६ | १:२९.८०८ | २५ |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.४१९ | १:२०.१९२ | १:३०.४३९ | २३ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.३६४ | १:१९.९५७ | १:३१.०६२ | २५ |- | १० | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.३०५ | १:१८.९९० | — | १३ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.३८३ | १:२०.७५७ | — | १६ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.४२२ | १:२०.९१६ | — | १६ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.४७० | १:२१.१३८ | — | १५ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१९.७३० | १:२१.४३४ | — | १६ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.३४२ | १:२८.११९ | — | १४ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४७४ | — | — | ११ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७३२ | — | — | ११ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९७१ | — | — | १३ |- | १९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२२.३३८ | — | — | ९ |- | अवर्गीकृत | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | — | — | — | ३ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_qual"/> |} === स्प्रिंट शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === शनिवारच्या स्प्रिंटची अधिकृत ग्रिड शुक्रवारच्या वेळमोजणी पात्रतेनुसार ठरली. व्हर्सटॅपन पहिला आणि लक्लेर दुसरा होता. अल्बोनची वैध वेळ नसली तरी त्याला २०व्या ग्रिडस्थानावरून स्प्रिंटमध्ये भाग घेण्याची परवानगी होती. या स्प्रिंट ग्रिडवर पिटलेनमधून सुरुवात करणारा वेगळा चालक नोंदलेला नव्हता; रविवारच्या स्वतंत्र ग्रिडवरील झोऊचा पिटलेन प्रारंभ याच्याशी गोंधळ करू नये.<ref name="IM22_sprintgrid">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : स्प्रिंटसाठीची अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ३५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_35_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_final_sprint_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_qual"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२७.९९९ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२८.७७८ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.१३१ |- | ४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२९.१६४ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.२०२ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.७४२ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.८०८ |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.४३९ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.०६२ |- | १० | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१८.९९० |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.७५७ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.९१६ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२१.१३८ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.४३४ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२८.११९ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४७४ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७३२ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९७१ |- | १९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२२.३३८ |- | २० | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | वैध वेळ नाही; सुरुवातीची परवानगी |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_sprintgrid"/> |} == स्प्रिंट शर्यत == === शनिवारचे सरावसत्र व स्प्रिंटपूर्व तयारी === दुसऱ्या दिवशी शनिवारच्या दुसऱ्या मुक्त सरावात रसल १:१९.४५७ सह पहिला, पेरेझ दुसरा आणि लक्लेर तिसरा आला. त्या सत्रात १८ चालकांनी वैध फेऱ्या नोंदवल्या; नॉरिसने केवळ सहा फेऱ्या पूर्ण केल्या. २०२२ मध्ये हे दुसरे सत्र शुक्रवारच्या वेळमोजणी पात्रतेनंतर घेतले जात होते; त्याचे आकडे शनिवारच्या स्प्रिंट आणि रविवारच्या ग्रांप्रीतील पात्रता निकाल समजणे चुकीचे ठरेल. संघांना गाड्यांच्या दीर्घ टप्प्यांतील गतीबाबत निरीक्षणे मिळाली, परंतु काही बदलांना पार्क फर्मेच्या मर्यादा लागू होत्या.<ref name="IM22_fp2"/> === २१ फेऱ्यांच्या स्प्रिंटची घडामोड === स्प्रिंटच्या सुरुवातीला लक्लेरने व्हर्सटॅपनला मागे टाकून आघाडी घेतली. सुरुवातीच्या गटात झोऊ आणि गॅस्ली यांच्यातील संपर्कामुळे झोऊ पहिल्याच फेरीत बाद झाला आणि सुरक्षा कारचा टप्पा आला. शर्यत पुन्हा सुरू झाल्यावर लक्लेर पुढे राहिला; मात्र सॉफ्ट टायरवरील ग्रेनिंगमुळे शेवटच्या भागात त्याची पकड आणि गती कमी झाली. व्हर्सटॅपनने अंतर कमी करत १९व्या फेरीच्या अखेरीस डीआरएस क्षेत्रात प्रवेश केला आणि अखेरच्या दोन फेऱ्यांच्या सुमारास पहिल्या वळणावर त्याला मागे टाकले. त्यामुळे व्हर्सटॅपनने स्प्रिंटचे आठ तर लक्लेरने सात गुण मिळवले.<ref name="IM22_sprintrpt"/><ref name="IM22_sprint"/> मागील ग्रिडस्थानावरून पेरेझने तिसऱ्या, सायेन्सने चौथ्या स्थानापर्यंत मजल मारली; त्यांना अनुक्रमे सहा आणि पाच गुण मिळाले. नॉरिस पाचवा, रिक्कार्डो सहावा, बोटास सातवा आणि मॅग्नुसेन आठवा ठरला. या निकालांमुळे पुढील दिवशी स्प्रिंटची अंतिम क्रमवारी स्वतंत्रपणे ग्रांप्री ग्रिडमध्ये रूपांतरित झाली. झोऊ हा अपघातामुळे स्प्रिंटमधील एकमेव अवर्गीकृत चालक होता.<ref name="IM22_sprint"/> === स्प्रिंट शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | २१ | ३०:३९.५६७ | ८ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | २१ | २.९७५ सेकंद मागे | ७ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | २१ | ४.७२१ सेकंद मागे | ६ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | २१ | १७.५७८ सेकंद मागे | ५ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | २१ | २४.५६१ सेकंद मागे | ४ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | २१ | २७.७४० सेकंद मागे | ३ |- | ७ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | २१ | २८.१३३ सेकंद मागे | २ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | २१ | ३०.७१२ सेकंद मागे | १ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २१ | ३२.२७८ सेकंद मागे | ० |- | १० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | २१ | ३३.७७३ सेकंद मागे | ० |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | २१ | ३६.२८४ सेकंद मागे | ० |- | १२ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | २१ | ३८.२९८ सेकंद मागे | ० |- | १३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २१ | ४०.१७७ सेकंद मागे | ० |- | १४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | २१ | ४१.४५९ सेकंद मागे | ० |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २१ | ४२.९१० सेकंद मागे | ० |- | १६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | २१ | ४३.५१७ सेकंद मागे | ० |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | २१ | ४३.७९४ सेकंद मागे | ० |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | २१ | ४८.८७१ सेकंद मागे | ० |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | २१ | ५२.०१७ सेकंद मागे | ० |- | अवर्गीकृत | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ० | निवृत्त | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_sprint"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == या विभागाची स्वतंत्र मुख्य पात्रता म्हणून पुन्हा स्पर्धा झाली नव्हती. २०२२ च्या स्प्रिंट नियमांत मुख्य ग्रांप्रीसाठी स्वतंत्र शनिवारची वेळमोजणी पात्रता नव्हती. वरील शुक्रवारच्या पात्रता सत्रात ठरलेला सर्वात वेगवान वेळ पोलचा अधिकृत निकष होता; शनिवारच्या स्प्रिंटमधील स्थानांनी रविवारची ग्रिड बनली. साच्याच्या निश्चित रचनेसाठी पुढे तेच शुक्रवारचे वेळमोजणी निकाल पुन्हा दिले आहेत; दोन स्वतंत्र पात्रता सत्रांचे निकाल असल्याचा अर्थ घेऊ नये.<ref name="IM22_qual"/><ref name="IM22_grid">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : मुख्य शर्यतीची अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_47_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref> === फेरी १ === मूळ शुक्रवारच्या पात्रतेतील पहिली फेरीच रविवारच्या ग्रांप्रीसाठी पोलच्या वेगमापनाचा भाग होती. अल्बोनची वेळ न नोंदवता आल्याने तो पात्रता वर्गीकरणात अवर्गीकृत होता; लतिफी, गॅस्ली, त्सुनोडा आणि ओकॉनही पहिल्या फेरीत बाहेर पडले.<ref name="IM22_qual"/> === फेरी २ === शुक्रवारच्या दुसऱ्या पात्रता फेरीत सायेन्सच्या अपघातानंतर रसल, शुमाकर, हॅमिल्टन, झोऊ आणि स्ट्रोल हे पुढील फेरीत जाऊ शकले नाहीत. त्या वेळांचे आणि फेऱ्यांच्या एकूण संख्येचे पुनर्मुद्रण केवळ या साच्यातील मुख्य पात्रता तक्त्याच्या पूर्ततेसाठी आहे.<ref name="IM22_qual"/> === फेरी ३ === याच शुक्रवारच्या तिसऱ्या फेरीत व्हर्सटॅपनच्या १:२७.९९९ वेळेला अधिकृत पोलचा मान देण्यात आला. मात्र रविवारच्या ग्रिडवर तो पहिला राहण्याचे कारण फक्त हा वेळ नव्हता; त्याने शनिवारची स्प्रिंटही प्रथम स्थानावर संपवली होती. पोलचे वेळमापन व रविवारचा प्रत्यक्ष ग्रिड हा फरक या २०२२ स्प्रिंट स्वरूपात लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे.<ref name="IM22_qual"/><ref name="IM22_sprint"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.२९५ | १:१८.७९३ | १:२७.९९९ | २२ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१८.७९६ | १:१९.५८४ | १:२८.७७८ | २२ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.१६८ | १:१९.२९४ | १:२९.१३१ | २२ |- | ४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२०.१४७ | १:१९.९०२ | १:२९.१६४ | २१ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.१९८ | १:१९.५९५ | १:२९.२०२ | २६ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१९.९८० | १:२०.०३१ | १:२९.७४२ | २१ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.७७३ | १:१९.२९६ | १:२९.८०८ | २५ |- | ८ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.४१९ | १:२०.१९२ | १:३०.४३९ | २३ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.३६४ | १:१९.९५७ | १:३१.०६२ | २५ |- | १० | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.३०५ | १:१८.९९० | — | १३ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.३८३ | १:२०.७५७ | — | १६ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.४२२ | १:२०.९१६ | — | १६ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.४७० | १:२१.१३८ | — | १५ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१९.७३० | १:२१.४३४ | — | १६ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.३४२ | १:२८.११९ | — | १४ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४७४ | — | — | ११ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७३२ | — | — | ११ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९७१ | — | — | १३ |- | १९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२२.३३८ | — | — | ९ |- | अवर्गीकृत | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | — | — | — | ३ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === रविवारची अंतिम अधिकृत ग्रिड एफआयए दस्तऐवज ४७नुसार स्प्रिंटच्या निकालावर आधारित होती: व्हर्सटॅपन–लक्लेर पहिली रांग, पेरेझ–सायेन्स दुसरी रांग, आणि नॉरिस–रिक्कार्डो तिसरी रांग. शनिवारच्या स्प्रिंट अपघातानंतर झोऊच्या अल्फा रोमियोवर पार्क फर्मे परिस्थितीत बदल करण्यात आले. स्ट्यूअर्ड्सच्या दस्तऐवज ३९नुसार त्यामुळे त्याला नियमित क्रमांकाच्या स्थानाऐवजी पिटलेनमधून सुरुवात करावी लागली. त्याचे स्थान काल्पनिक २०वे ग्रिडस्थान मानलेले नाही; अंतिम ग्रिडवर उर्वरित १९ चालकांना क्रमांकित स्थाने देण्यात आली.<ref name="IM22_grid"/><ref name="IM22_zhpen">{{स्रोत बातमी|title=झोऊ ग्वान्यू : पार्क फर्मे नियमभंगामुळे पिटलेन प्रारंभ, दस्तऐवज ३९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_39_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_offence_-_car_24_-_parc_ferme.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ एप्रिल २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२७.९९९ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२८.७७८ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.८०८ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१८.९९० |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.१३१ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.७४२ |- | ७ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.४३९ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२९.१६४ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.२०२ |- | १० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.९१६ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.७५७ |- | १२ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.४७४ |- | १३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.०६२ |- | १४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२१.१३८ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२८.११९ |- | १६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२२.३३८ |- | १७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७३२ |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | वैध वेळ नाही |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९७१ |- | पिटलेन | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | पार्क फर्मे नियमभंग; पिटलेनमधून सुरुवात |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === ओल्या मार्गावरील सुरुवात आणि पहिल्या फेरीतील संपर्क === रविवारी शर्यत सुरू होताना मागील पावसामुळे मार्ग ओला होता; सर्व वीस चालकांनी इंटरमीडिएट टायर वापरले. व्हर्सटॅपनने पहिल्या ग्रिडस्थानावरून आघाडी राखली, तर पेरेझ चांगली सुरुवात करून दुसऱ्या क्रमांकावर पोहोचला. नॉरिसने लक्लेरच्या पुढे स्थान मिळवले, पण नंतर फेरारीने ते पुन्हा मिळवले. पहिल्या वळणाजवळ रिक्कार्डोच्या मॅकलारेनचा सायेन्सच्या फेरारीशी संपर्क झाला; सायेन्सची गाडी वाळूत अडकून शर्यतीबाहेर गेली. रिक्कार्डो पुढे सुरू राहिला, तरी त्याचा दिवस निर्णायकरीत्या बिघडला. दुसऱ्या प्रसंगात शुमाकरची हास गाडी फिरली व अलोन्सोच्या अल्पाइनला नुकसान झाले. सुरक्षिततेसाठी सुरुवातीच्या टप्प्यात सुरक्षा कार आणावी लागली.<ref name="IM22_race"/><ref name="IM22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या शर्यतीनंतर दहा संघांच्या अधिकृत प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-emilia-romagna-2022.4jX87kGINJ9o0mWVGbi9re|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref> === मार्ग कोरडा होणे, टायर बदल आणि डीआरएस === सुरक्षा कारमागचा टप्पा संपल्यावर व्हर्सटॅपन आणि पेरेझ पुढे अंतर वाढवू लागले. ओलसर भागात चालकांना रेषेबाहेर वेग कमी ठेवावा लागत होता; डीआरएस उशिरा उपलब्ध झाल्याने पुढे जाणाऱ्या चालकांना अतिरिक्त संरक्षण मिळाले. मार्गावर कोरडी रेषा दिसू लागल्यावर टायर बदलण्याची स्पर्धा सुरू झाली. बहुतांश संघांनी इंटरमीडिएटवरून मीडियम सी३ टायरकडे वळण्याचा एकाच थांब्याचा मार्ग निवडला. थंड व दमट ट्रॅकवर मीडियम मिश्रण लांब धावेल का, हा निर्णय त्या क्षणी अनिश्चित होता; मात्र शर्यतीच्या पुढील भागाने दीर्घ कार्यक्षमतेची पुष्टी केली.<ref name="IM22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : पिरेलीचे रविवारचे टायर धोरण विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-emilia-romagna-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_reactions"/> अल्पाइनने ओकॉनला पिटथांब्यानंतर असुरक्षितपणे बाहेर सोडल्यामुळे हॅमिल्टनला धडक टाळण्यासाठी हालचाल करावी लागली. स्ट्यूअर्ड्सनी पुराव्याचे परीक्षण करून ओकॉनवर पाच सेकंदांचा वेळदंड लावला; त्याच्या संघाकडून झालेल्या चुकीमुळे चालकावर शिस्तभंगाचे अतिरिक्त गुण लावण्यात आले नाहीत. तो अंतिम शर्यतीत चौदावा ठरला. या घटनेने पिटलेनमधील कामकाज, जागेचे भान आणि नियमानुसार गाडी सोडण्याची जबाबदारी अधोरेखित केली.<ref name="IM22_pitpen">{{स्रोत बातमी|title=ओकॉनच्या असुरक्षित पिटलेन प्रवेशासाठी पाच सेकंदांचा दंड, दस्तऐवज ४८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_48_-_2022_emilia_romagna_grand_prix_-_offence_-_car_31_-_unsafe_release.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref><ref name="IM22_race"/> === फेरारीचा अखेरचा प्रयत्न आणि निर्णायक चूक === बहुतेक अग्रगण्य चालकांपेक्षा फेरारीने अधिक आक्रमक मार्ग स्वीकारला. लक्लेर तिसऱ्या स्थानावरून पेरेझला दबावाखाली ठेवण्यासाठी अखेरच्या टप्प्यात सॉफ्ट टायरवर गेला; त्याच्या प्रतिक्रियेत रेड बुलने दोन्ही चालकांना सॉफ्टसाठी पुन्हा थांबवले. लक्लेरच्या तुलनेत हे दोन रेड बुल चालक वेगाने आणि संतुलितपणे पुढे राहिले. रिव्हात्सा वळणातून बाहेर पडताना लक्लेरची गाडी नियंत्रणाबाहेर जाऊन भिंतीला धडकली; पुढील भागाचे नुकसान झाल्याने त्याला आणखी एक पिटथांबा करावा लागला. तिसऱ्या स्थानावरील निश्चित दिसणारा निकाल सहाव्या स्थानावर घसरला. नॉरिस याचा सर्वात मोठा लाभार्थी ठरला आणि तिसऱ्या स्थानावर आला.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> व्हर्सटॅपनने ६३ फेऱ्यांत १:३२:०७.९८६ वेळेसह विजय मिळवला. पेरेझ १६.५२७ सेकंद मागे दुसरा, नॉरिस ३४.८३४ सेकंद मागे तिसरा राहिला. रसल चौथा, बोटास पाचवा, लक्लेर सहावा, त्सुनोडा सातवा, व्हेट्टेल आठवा, मॅग्नुसेन नववा आणि स्ट्रोल दहावा ठरला. व्हर्सटॅपनने ५५व्या फेरीत १:१८.४४६ ही सर्वोत्तम वेळ नोंदवली आणि अतिरिक्त गुण मिळवला. शर्यतीत सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत आघाडी राखणे, पोल आणि जलद फेरी यांमुळे त्याची कामगिरी ग्रँड स्लॅम स्वरूपाची ठरली.<ref name="IM22_race"/><ref name="IM22_fast">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या अधिकृत सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/emilia-romagna-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ एप्रिल २०२२}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६३ | १:३२:०७.९८६ | २६ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६३ | १६.५२७ सेकंद मागे | १८ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६३ | ३४.८३४ सेकंद मागे | १५ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ६३ | ४२.५०६ सेकंद मागे | १२ |- | ५ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६३ | ४३.१८१ सेकंद मागे | १० |- | ६ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ६३ | ५६.०७२ सेकंद मागे | ८ |- | ७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ६३ | ६१.११० सेकंद मागे | ६ |- | ८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६३ | ७०.८९२ सेकंद मागे | ४ |- | ९ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ६३ | ७५.२६० सेकंद मागे | २ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६२ | १ फेरी मागे | १ |- | ११ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १२ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १४ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १६ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १७ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | १८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ६२ | १ फेरी मागे | ० |- | अवर्गीकृत | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ६ | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ० | निवृत्त | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === मुख्य शर्यतीत कार क्रमांक १ च्या व्हर्सटॅपनने ५५व्या फेरीतील १:१८.४४६ वेळेसह सर्वाधिक वेगवान फेरी नोंदवली. त्याचा अधिकृत सरासरी वेग २२५.२८१ किमी/तास होता; २०२२ च्या गुणनियमांनुसार पहिल्या दहामध्ये अंतिम वर्गीकृत असल्यामुळे त्याला अतिरिक्त एक गुण मिळाला. एफआयएच्या सर्व चालकांच्या वेगवान फेरी यादीतील वेळ, फेरी क्रमांक व वेग खाली दिले आहेत. पहिल्याच फेरीत निवृत्त झालेल्या सायेन्ससाठी वैध सर्वात वेगवान शर्यतफेरी नोंदलेली नाही; म्हणून कल्पित नोंद घातलेली नाही.<ref name="IM22_fast"/><ref name="IM22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५५ | १:१८.४४६ | २२५.२८१ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ६३ | १:१८.५७४ | २२४.९१४ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५२ | १:१८.९४९ | २२३.८४५ |- | ४ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५५ | १:१८.९९९ | २२३.७०४ |- | ५ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ६१ | १:२०.५४४ | २१९.४१२ |- | ६ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४३ | १:२०.७५८ | २१८.८३१ |- | ७ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६१ | १:२०.९०३ | २१८.४३९ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५७ | १:२०.९६२ | २१८.२८० |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४७ | १:२१.२११ | २१७.६१० |- | १० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ६१ | १:२१.२३८ | २१७.५३८ |- | ११ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६१ | १:२१.२८६ | २१७.४१० |- | १२ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६२ | १:२१.३३८ | २१७.२७१ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५० | १:२१.४१९ | २१७.०५४ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ६१ | १:२१.५७७ | २१६.६३४ |- | १५ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ३४ | १:२१.७१३ | २१६.२७४ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४६ | १:२१.७५० | २१६.१७६ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६१ | १:२१.७५७ | २१६.१५७ |- | १८ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३७ | १:२१.८८७ | २१५.८१४ |- | १९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५ | १:३९.६८५ | १७७.२८२ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलची सर्वांगीण कामगिरी आणि विश्वासार्हतेतील पुनरागमन === इमोला सप्ताहाचे महत्त्व समजण्यासाठी फक्त रविवारचे पहिले दोन क्रमांक पाहणे पुरेसे नाही. ऑस्ट्रेलियात व्हर्सटॅपनची गाडी तांत्रिक कारणामुळे निवृत्त झाली होती आणि पहिल्या तीन फेऱ्यांत रेड बुलच्या गाड्यांच्या विश्वासार्हतेबद्दल प्रश्न उपस्थित झाले होते. त्यानंतर इमोला येथे व्हर्सटॅपनने बदलत्या पावसात शुक्रवारची पात्रता जिंकली, शनिवारी प्रतिकूल सुरुवात उलटवून स्प्रिंटमध्ये लक्लेरला मागे टाकले आणि रविवारी कोणतीही मोठी चूक न करता ६३ फेऱ्या पूर्ण केल्या. रविवारच्या विजयासह सर्वाधिक वेगवान फेरीचा एक अतिरिक्त गुण आणि स्प्रिंटमधील आठ गुण मिळून त्याच्या सप्ताहाचे एकूण ३४ गुण झाले. त्यामुळे या एका स्पर्धेत त्याने मिळवलेले गुण पूर्वीच्या काही शर्यतींतील कमी उत्पन्न भरून काढणारे ठरले. ही केवळ सर्वात वेगवान गाडी जिंकल्याची घटना नव्हती, तर पात्रता, पाऊस, कोरडा मार्ग, टायर बदल व तांत्रिक विश्वसनीयता या प्रत्येक टप्प्यात एकत्रितपणे कामगिरी साधल्याचे उदाहरण होते.<ref name="IM22_race"/><ref name="IM22_sprint"/><ref name="IM22_reactions"/> स्प्रिंटमध्ये लक्लेरकडून पहिल्या वळणावर आघाडी गमावली असताना व्हर्सटॅपनने घाईघाईने प्रत्युत्तर देण्याऐवजी टायरची अवस्था आणि गाडीची गती सांभाळली. त्याचा पाठलाग उत्तरार्धात अधिक परिणामकारक झाला. ग्रांप्रीमध्ये मात्र त्याने सुरुवातीची जागा राखली आणि पुढील अंतर वाढवण्याइतकी गाडीची कार्यक्षमता सातत्याने वापरली. ओल्या रेषेत गाडीचा तोल सावरणे आणि कोरड्या मार्गाच्या वाढत्या पकडीनुसार वेग समायोजित करणे हे दोन्ही टप्पे वेगळे होते. शेवटच्या भागात सॉफ्ट टायरवर जाण्याचा संघाचा निर्णय प्रतिस्पर्ध्यांच्या धोरणाला उत्तर देणारा होता; तो केवळ वेगवान फेरीसाठी केलेला अविचारी थांबा नव्हता. व्हर्सटॅपनने अखेरीस पोल, विजय, संपूर्ण शर्यतीतील आघाडी आणि सर्वोत्तम फेरी यांचा मेळ साधला. या प्रकारचे संपूर्ण वर्चस्व अतिशय कमी शर्यतींमध्ये दिसते आणि इमोलातील रेड बुलच्या सुधारलेल्या संघकार्याचे ते सर्वाधिक ठोस निदर्शक ठरले.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_race"/> पेरेझच्या दुसऱ्या क्रमांकाचे मूल्यांकन व्हर्सटॅपनच्या तुलनेत वेगळ्या निकषांनी करावे लागते. शुक्रवारच्या पात्रतेत तो सातवा राहिला; स्प्रिंटमध्ये तिसऱ्या स्थानी पोहोचून त्याने रविवारसाठी पुढच्या रांगेतील स्थान मिळवले. ग्रांप्रीच्या सुरुवातीला त्याने लक्लेरच्या पुढे पोहोचून रेड बुलला दोन आघाडीच्या गाड्यांचा फायदा मिळवून दिला. लक्लेर त्याच्याशी अंतर कमी करत होता, पण पेरेझने थंड मार्गावरील टायरची उष्णता आणि पकड नियंत्रणात ठेवत स्थान टिकवले. सॉफ्ट टायरच्या अंतिम फेरीतही चुकांवर नियंत्रण ठेवले. संघाच्या प्रतिक्रियांमधून पुढील गाडीच्या पाठलागात टायर व्यवस्थापन महत्त्वाचे असल्याचे दिसते. रेड बुलचे हे दुहेरी पोडियम फक्त चालकांचा वैयक्तिक निकाल नव्हता; फेरारीच्या कारनिर्माते आघाडीवर थेट अंकगणितीय परिणाम करणारा क्षण होता.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === ओल्या मार्गापासून कोरड्या मार्गापर्यंत : टायर धोरणाचे तांत्रिक परिणाम === रविवारचे टायर व्यवस्थापन ठरवताना संघांना आधीपासून माहिती असलेला साधा कोरड्या शर्यतीचा आराखडा वापरता आला नाही. शर्यत सुरू होण्याआधी झालेला पाऊस थांबला होता, पण अनेक वळणांमधील ओलावा कायम होता. पिरेलीच्या अधिकृत विश्लेषणानुसार सर्व २० चालकांनी इंटरमीडिएट टायरवर सुरुवात केली; त्या टायरांमुळे पाण्याचा थर असलेल्या भागात सुरक्षित पकड मिळत होती, परंतु वेगाने सुकणाऱ्या रेषेवर त्यांची कार्यक्षमता कमी होण्याची शक्यता होती. त्यामुळे संघांना सर्वप्रथम मार्गाचा कोणता भाग पूर्ण कोरडा झाला आहे, नवीन स्लिक टायर लावल्यावर तो कितपत तापमान गाठेल आणि पिटलेनमध्ये घालवलेला वेळ भरून काढता येईल का, यांचा संयुक्त विचार करावा लागला. पहिल्या टप्प्यातील सर्वाधिक वेगवान फेरीची आकडेवारी अंतिम निकालाचा चांगला अंदाज देत नव्हती, कारण हवामानामुळे टायरप्रकाराच्या निवडीचे महत्त्वच मोठ्या प्रमाणात बदलले होते.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_race"/> बहुतांश संघांनी इंटरमीडिएट टायरांवरून थेट सी३ मीडियम टायरांकडे बदल करून उर्वरित अंतर पूर्ण करण्याचा प्रयत्न केला. टायर गरम करण्याचा प्रारंभिक अडथळा पार केल्यानंतर मीडियम मिश्रणाने अपेक्षेपेक्षा चांगले आयुष्य दिले. यामुळे प्रत्येक अतिरिक्त पिटथांब्याच्या किंमतीत वाढ झाली: ताज्या टायरांवर काही फेऱ्यांचा वेग मिळू शकत असला तरी थांब्यात गमावलेला वेळ पुन्हा मिळवावा लागत होता. पुढे स्थान मिळवण्यासाठी डीआरएस कार्यान्वित होणे आणि ट्रॅकवरील पकड सुरक्षित होणेही आवश्यक होते. संघांनी घेतलेले निर्णय त्या त्या क्षणी उपलब्ध माहितीवर आधारित होते; शेवटच्या निकालाच्या आधारावर त्यांना आधीच स्पष्ट असलेले उपाय समजणे हे भ्रामक ठरेल.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_reactions"/> विशेषतः रेड बुल आणि फेरारीच्या शेवटच्या सॉफ्ट टायरच्या थांब्यांचे मूल्यमापन वेगळे करणे गरजेचे आहे. फेरारीने लक्लेरला पेरेझच्या जवळ नेण्याच्या आशेने आक्रमक मार्ग निवडला; काहीवेळा मीडियमवरील स्थिर तिसऱ्या स्थानापेक्षा नवीन सॉफ्टवर दुसऱ्या स्थानाची संधी अधिक आकर्षक वाटू शकते. रेड बुलने तत्काळ प्रतिसाद देत दोन्ही चालकांना नवीन टायरांसाठी बोलावले आणि नेतृत्वासमोर नवी जोखीम राहू दिली नाही. पण नवीन सॉफ्टवर जास्त वेग दाखवण्यासाठी मर्यादेपर्यंत धावणाऱ्या लक्लेरची रिव्हात्सातील चूक महागात पडली. त्यामुळे संघाच्या रणनीतीत केवळ टायरचे संभाव्य वेगवान अंतर नव्हे, तर चालकाचा तोल, रस्त्याची उंचसखल कडा, मार्गावरील ओलावा आणि नुकसान झाल्यास आणखी पिटथांबा यांचाही समावेश असतो, हे स्पष्ट झाले.<ref name="IM22_pirelli"/><ref name="IM22_reactions"/> === फेरारी : घरच्या स्पर्धेतील दुहेरी आघात आणि चालक अजिंक्यपदावरील परिणाम === फेरारीसाठी इमोलाचा शनिवार आणि रविवार परस्परविरोधी होते. स्प्रिंटच्या सुरुवातीला लक्लेरने आघाडी घेतल्याने घरच्या प्रेक्षकांमध्ये विजयाची आशा निर्माण झाली. सायेन्सनेही खराब पात्रता स्थानावरून चौथ्या स्थानापर्यंत प्रगती करून पाच गुण मिळवले होते. तथापि स्प्रिंटच्या उत्तरार्धात सॉफ्ट टायरच्या कामगिरीने लक्लेरला माघार घ्यावी लागली. रविवारच्या सुरूवातीला रेड बुलच्या दोन गाड्या पुढे गेल्यावर त्याच्या समोर तिसरे स्थान सुरक्षित ठेवणे अथवा पेरेझवर दबाव वाढवणे हा पर्याय होता. त्याने संघाच्या सॉफ्ट टायरच्या हालचालीचा पाठपुरावा करत अधिक वेगाचा प्रयत्न केला. रिव्हात्साच्या कड्यावर गाडी उसळून भिंतीला लागल्यामुळे नाकाचा भाग बदलावा लागला. नवव्या स्थानापर्यंत घसरल्यानंतर त्याने सहाव्यापर्यंत मजल मारली, परंतु तिसऱ्या स्थानाचे गमावलेले गुण परत मिळवू शकला नाही.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> लक्लेरने शर्यतीनंतर आपली चूक मान्य केली आणि उपलब्ध परिस्थितीत तिसरे स्थान स्वीकारण्यास प्राधान्य द्यायला हवे होते, असे स्पष्ट केले. त्यामुळे ही घटना गाडीचे नियंत्रण न राहिल्याने झालेली साधी अपघाती बाब म्हणून मांडणे अपुरे ठरेल; पेरेझच्या जवळ जाण्यासाठी आवश्यक असलेल्या धावण्याच्या मर्यादेबाबत चालकाने घेतलेल्या निर्णयाशीही ती संबंधित होती. मात्र प्रत्येक जोखीम अविवेकी होती असेही म्हणता येणार नाही: त्याच्याकडे अद्याप मोठी अजिंक्यपद आघाडी होती आणि प्रतिस्पर्धी रेड बुलला वाढत जाणारी गती मिळत होती. त्या संदर्भात दुसऱ्या स्थानाची शक्यता तपासण्याचा संघाचा उद्देश समजण्यासारखा होता. वास्तविक नुकसान म्हणजे सुरक्षा कारविना, साधारण परिस्थितीत मिळू शकणाऱ्या तिसऱ्या स्थानापासून सहाव्या स्थानावर जाणे; संघाच्या एकत्रित हंगामी आघाडीचे अंतर त्यातून लक्षणीयरीत्या कमी झाले.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> सायेन्सच्या रविवारच्या निवृत्तीचा घटनाक्रम स्वतंत्र होता. तो चौथ्या स्थानावरून सुरुवात करत असताना पहिल्या तांबुरेल्लो परिसरात रिक्कार्डोची गाडी त्याच्या बाजूला घसरली; संपर्कानंतर फेरारी वाळूच्या सापळ्यात अडकली आणि तिचे इंजिन कार्यरत असले तरी तिला पुन्हा सुरक्षितपणे शर्यतीत आणता आले नाही. निकालात सायेन्ससाठी शून्य फेऱ्या आणि निवृत्ती नोंदली गेली. फेरारीच्या प्रतिक्रिया आणि घटनाक्रमात ही घटना पहिल्या फेरीतील वाहतुकीतल्या संपर्काशी संबंधित असल्याचे स्पष्ट होते; त्याला नंतरच्या लक्लेरच्या चुकाशी मिसळणे किंवा एकाच चालकाची एकच समस्या म्हणून मांडणे चुकीचे ठरेल. घरच्या स्पर्धेत संघाने मुख्य ग्रांप्रीत फक्त लक्लेरचे आठ गुण मिळवले, तर रेड बुलच्या दोन चालकांनी पहिली दोन स्थाने मिळवून मोठी झेप घेतली.<ref name="IM22_race"/><ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === मॅकलारेन : नॉरिसचे तिसरे स्थान आणि रिक्कार्डोसाठी कठीण दिवस === मॅकलारेनच्या सप्ताहाचे वैशिष्ट्य दोन्ही गाड्यांच्या निकालांत दिसणारा तफावतपूर्ण बदल होता. शुक्रवारच्या पात्रतेत नॉरिस आणि रिक्कार्डो दोघेही पहिल्या सहामध्ये होते; शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये अनुक्रमे पाचवे व सहावे स्थान आल्याने दोघांनाही गुण मिळाले. रविवारच्या सुरुवातीच्या संपर्काने मात्र रिक्कार्डोचा संपूर्ण शर्यत कार्यक्रम विस्कळीत झाला. सायेन्सशी संपर्कानंतर त्याच्या गाडीला मोठा वेळ गमवावा लागला. संघाने परिस्थिती बदलण्यासाठी टायरची वेगळी चाचपणी केली, परंतु ट्रॅकवरील वाहतूक आणि गमावलेली सुरुवातीची स्थानस्थिती यामुळे तो अठराव्याच स्थानी पोहोचू शकला. त्यामुळे शनिवारच्या काही गुणांनी रविवारच्या शून्य गुणांचे नुकसान पूर्ण भरून निघाले नाही.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> नॉरिसचा तिसरा क्रमांक केवळ लक्लेरच्या उशिराच्या चुकांवर अवलंबून नव्हता. पहिल्या फेरीतील चांगली सुरुवात, शर्यतीभर मोठी चूक न करणे आणि पुढील प्रतिस्पर्ध्यांपासून पुरेसे अंतर राखणे यांमुळे तो चौथ्या क्रमांकावरील रसलपेक्षा पुढे राहिला. आघाडीच्या रेड बुल आणि फेरारी गाड्यांच्या तुलनेत मॅकलारेनला अजूनही काही ठिकाणी वेगाची कमतरता होती, हे नॉरिस व संघाच्या टिप्पण्यांतून दिसते. तरी तिसऱ्या क्रमांकावरील कार उपलब्ध संधीसाठी सज्ज असणे हे उत्तम अंमलबजावणीचे लक्षण आहे. लक्लेरची चूक झाली तेव्हा नॉरिस जवळच्या गटात पाचव्या किंवा सहाव्या स्थानावर भटकत नव्हता, तर पुढील स्थानी स्थिरावण्याइतकी शर्यत त्याने आधीच साधली होती.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === मर्सिडीज : रसलची गुणकमाई आणि हॅमिल्टनचा अडकलेला शर्यतीचा वेग === मर्सिडीजसाठी इमोला ही दोन चालकांनी एकाच कारच्या मर्यादा किती वेगळ्या प्रकारे अनुभवू शकतात याची उदाहरणात्मक स्पर्धा ठरली. शुक्रवारच्या पात्रतेत रसल आणि हॅमिल्टन दोघेही अंतिम दहात पोहोचले नव्हते. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये त्यांची मोठी प्रगती झाली नाही. रविवारच्या पहिल्याच टप्प्यात मात्र रसलने गाड्यांच्या गर्दीतून बरीच स्थाने मिळवली आणि नंतर अपेक्षित प्रमाणात स्थिर लय राखली. कारच्या संतुलनाबद्दल आणि वायुगतिकीय उड्यांबद्दल आव्हाने असूनही त्याने चौथा क्रमांक मिळवला. बोटासशी झालेली त्याची उत्तरार्धातील स्पर्धा विशेष उल्लेखनीय होती, कारण त्याला आपल्या पुढील स्थानाची सुरक्षा करताना टायर, समोरील रहदारी आणि गाडीची मर्यादा यांचा सातत्याने मेळ घालावा लागत होता.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> हॅमिल्टनचा अनुभव याच्या उलट राहिला. तो प्रामुख्याने अल्बोनच्या पुढे जाण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या गॅस्लीच्या मागे अडकला. अल्बोनच्या मागून येणाऱ्या गॅस्लीला डीआरएसचा लाभ मिळत असल्यामुळे मागे असलेल्या हॅमिल्टनला गॅस्लीला सरळ रेषेत सहजपणे मागे टाकता येत नव्हते. या तीन गाड्यांचा परस्परसंबंध एखाद्या चालकाच्या सरासरी वेगापेक्षा स्थाननियोजनाला अधिक महत्त्वाचा ठरला. समोरील गाडीच्या मागे लांब काळ धावल्याने टायर तापमान आणि वायुप्रवाहातील बिघाड याही समस्यांचा सामना करावा लागतो. परिणामी हॅमिल्टन तेराव्या क्रमांकावर राहिला आणि त्याला रविवारचे गुण मिळाले नाहीत. ग्रिडवरील किंवा अंतिम स्थानांच्या फरकावरूनच दोन मर्सिडीज चालकांच्या कामगिरीचे पूर्ण मूल्यमापन करणे योग्य नाही; त्यांच्या शर्यतीमधील वाहतूक आणि प्रत्यक्ष उपलब्ध गती या वेगळ्या होत्या.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> अशा विरोधाभासी निकालांनी मर्सिडीजची कार तत्काळ विजयासाठी तयार नसली, तरी परिस्थिती अनुकूल असेल तेव्हा नियमित गुण मिळवण्याची क्षमता आहे, हे दिसले. चौथ्या क्रमांकाचे बारा गुण रसलच्या अजिंक्यपद स्थितीसाठी महत्त्वाचे ठरले. परंतु दोन चालकांच्या शनिवार-रविवारच्या यशातील अंतरामुळे संघाला कमी वेगातील वळणांपासून उच्चवेगातील सरळ भागांपर्यंत गाडीचा वापर करण्याजोगा विस्तृत कार्यक्षेत्र मिळवण्याचे काम बाकी असल्याचेही स्पष्ट झाले. शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रिया हॅमिल्टनच्या संघर्षाला केवळ चालकाची चूक मानत नाहीत; त्या सध्याच्या गाडीच्या कामगिरीशी आणि इमोलातील ओव्हरटेकिंगच्या कठीण परिस्थितीशी जोडतात.<ref name="IM22_reactions"/> === अल्फा रोमियो : बोटासच्या पाचव्या स्थानाचे महत्त्व आणि झोऊचा पिटलेन प्रारंभ === वल्तेरी बोटासचे पाचवे स्थान अल्फा रोमियोसाठी अत्यंत महत्त्वाचे होते. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये सातव्या स्थानाचे दोन गुण मिळवल्यानंतर रविवारी तो रसलच्या मागे पोहोचला. संघाच्या प्रतिक्रियांनुसार त्याच्या पिटथांब्यात गाडीच्या चाकाशी संबंधित अडचण आल्यामुळे थोडा अधिक वेळ गेला; अन्यथा चौथ्या स्थानासाठी आणखी जवळची लढत शक्य झाली असती. तरी बदलत्या टायरांवर गाडीची क्षमता टिकवून ठेवत बोटासने नॉरिस व रसलच्या मागील गटात आपले स्थान सुरक्षित केले. त्याच्या दहा ग्रांप्री गुणांमुळे संघाचा अजिंक्यपद साठा मोठ्या प्रमाणात वाढला. मध्यमगटातील इतर संघांप्रमाणे अल्फा रोमियोला पुढील शर्यतीत गुणांसाठी फक्त अपघातांचा फायदा घेण्यावर अवलंबून राहावे लागणार नाही, अशी अपेक्षा या वेगावरून व्यक्त झाली.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> झोऊच्या शनिवारच्या अपघातामुळे त्याच्या शर्यतीपूर्व तयारीवर नियम लागू झाले. त्याची गाडी पुन्हा तयार करताना पार्क फर्मेच्या मर्यादेबाहेर बदल करण्यात आल्याने स्ट्यूअर्ड्सनी त्याला रविवारच्या नियमित ग्रिडवरून नव्हे, तर पिटलेनमधून सुरू करण्यास सांगितले. त्यामुळे शनिवारच्या स्प्रिंटमधील पहिलेच फेरीतील निवृत्ती आणि रविवारच्या पिटलेन प्रारंभ या दोन वेगळ्या घटनांची नोंद करणे आवश्यक आहे. झोऊने रविवारी शर्यत पूर्ण करून पंधरावे वर्गीकृत स्थान मिळवले; त्याला गुण मिळाले नाहीत. त्याचे उदाहरण दर्शवते की पात्रतेतील कच्चा वेग किंवा एका सत्रातील निवृत्ती एवढ्यावर रविवारीचा प्रारंभ निश्चित होत नाही. अधिकृत ग्रिडमधील पिटलेन स्थिती स्पष्टपणे लिहिणे हे माहितीच्या अचूकतेसाठी अनिवार्य आहे.<ref name="IM22_zhpen"/><ref name="IM22_grid"/><ref name="IM22_race"/> === अल्फाटौरी आणि अ‍ॅस्टन मार्टिन : मध्यमगटातील महत्त्वाचे गुण === अल्फाटौरीच्या युकी त्सुनोडासाठी इमोला ही संयमीपणे प्रगती साधणारी स्पर्धा होती. शुक्रवारच्या कठीण पात्रतेनंतर त्याला शनिवारच्या स्प्रिंटमधूनही अग्रक्रमांकावर येता आले नाही; तथापि रविवारी ओल्या मार्गावरील सुरुवात व त्यानंतरच्या स्थानबदलांमध्ये तो सातव्या स्थानावर पोहोचला. सहा गुणांमुळे संघाला कारनिर्मात्यांच्या स्पर्धेत अत्यंत उपयोगी भर पडली. पिएर गॅस्लीकडे काही प्रसंगी अधिक वेग असू शकला तरी रविवारी त्याला अल्बोनच्या मागे आणि हॅमिल्टनच्या पुढे बराच काळ धावावे लागले. अल्बोनला मिळणाऱ्या डीआरएसमुळे गॅस्लीला बचावाचा लाभ मिळत होता, परंतु पुढे जाण्याची क्षमता मर्यादित झाली. परिणामी तो बारावा राहिला. या दोन निकालांवरून मध्यमगटातील समान स्तराच्या गाड्यांमध्ये प्रारंभिक स्थान आणि वाहतुकीतील परिस्थिती अखेरच्या गुणांवर किती प्रभाव टाकते हे दिसले.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनने मात्र या फेरीत हंगामातील पहिल्या गुणांची नोंद केली. व्हेट्टेलने पावसातील अनुभव, मध्यमटप्प्यातील रणनीती आणि चुका टाळण्याचा प्रयत्न यांचा वापर करून आठवे स्थान मिळवले. स्ट्रोलनेही सुरुवातीच्या काही पुढील संघर्षांमध्ये स्थान मिळवून शेवटी दहावे स्थान राखले. त्यांची सातत्यपूर्ण पूर्णता आणि फेरबदलाच्या वेळी योग्य निर्णय घेणे संघासाठी महत्त्वाचे होते, कारण मागील तीन स्पर्धांनंतर त्याचे खाते रिकामे होते. व्हेट्टेलचे चार आणि स्ट्रोलचा एक अशा पाच गुणांमुळे त्या संघाला हंगामी कारनिर्माते तालिकेत नवा आधार मिळाला. हे यश तात्काळ सर्वात वेगवान गाडी तयार झाल्याचे प्रमाण मानता येणार नाही; परंतु ओल्या-कोरड्या मिश्र परिस्थितीत चुका कमी करून गुण संकलित करण्याची क्षमता त्यातून दिसली.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === हास आणि विलियम्स : शर्यतीतील संधी, मर्यादा आणि निष्कर्ष === हासने शुक्रवारच्या पावसाळी पात्रतेत मॅग्नुसेनच्या चौथ्या स्थानामुळे विशेष लक्ष वेधले. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये आठव्या स्थानासाठी त्याला एक गुण मिळाला आणि रविवारच्या मुख्य शर्यतीत त्याने नववे स्थान मिळवून आणखी दोन गुण मिळवले. सुरुवातीच्या फेऱ्यांत वेगवान कार मागे येत असताना उपलब्ध स्थान शक्य तितक्या काळ सांभाळणे हे त्याचे उद्दिष्ट होते. ग्रांप्रीतील नववे स्थान त्याच्या सुरुवातीच्या स्थानाइतके आकर्षक दिसत नसले तरी मध्यमगटातील गाड्यांच्या वेगमर्यादा आणि पिटरणनीतीच्या संदर्भात ते मौल्यवान ठरते. दुसऱ्या हासमध्ये शुमाकरला पहिल्या फेरीत तोल गमावल्याने मागे पडावे लागले; त्याच्या स्पर्शामुळे अलोन्सोच्या गाडीचे नुकसानही झाले. त्यामुळे शुमाकर सतरावा राहिला. संघाच्या दोन गाड्यांच्या निकालांमधील तफावत यांत्रिक कामगिरीइतकीच प्रारंभिक नियंत्रण व प्रवाह व्यवस्थापनाचे महत्त्व दाखवते.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> विलियम्सच्या अल्बोनने रविवारी अकरावे स्थान मिळवले; गुणतालिकेत त्याची भर पडली नाही, परंतु शर्यतीची प्रगती लक्षवेधी होती. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये मागील गटात राहिल्यानंतर त्याने पिटथांब्यांची वेळ आणि कोरड्या मार्गावरील गाडीचा सरळरेषेतील वेग यांचा चांगला वापर केला. पुढील गाड्यांचा डीआरएस सक्रिय असताना त्याला अनेक वेळा स्थानावर बचाव करता आला; त्यामुळे गॅस्ली आणि हॅमिल्टन त्याच्या मागेच राहिले. अल्बोनसाठी हे अल्प अंतराने गुण चुकल्याचे उदाहरण होते; त्याच्या ऑस्ट्रेलियातील गुणानंतर अशी सातत्यपूर्ण चाल पुढील फेऱ्यांसाठी उत्साहवर्धक बाब होती. निकोलस लतिफी सोळावा राहिला. दोन विलियम्स गाड्यांचे अंतर पाहताना अल्बोनने केलेली अनुकूल टायर-स्ट्रॅटेजी आणि ट्रॅकवरील बचाव यांचा विचार केला पाहिजे; केवळ शर्यतीच्या अखेरीचे स्थान वेगाचा संपूर्ण इतिहास सांगत नाही.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> === अल्पाइनचे अपयश : अलोन्सोचे नुकसान आणि ओकॉनला अधिकृत दंड === अल्पाइनने सप्ताहाच्या सुरुवातीच्या वेगाला अपेक्षित रविवारचे गुणांमध्ये रूपांतर करू शकले नाही. अलोन्सो शुक्रवारच्या अंतिम पात्रता फेरीत पोहोचला आणि शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये नववा ठरला. रविवारी मात्र सुरुवातीच्या वळणांतील गोंधळात शुमाकरच्या गाडीच्या संपर्कामुळे अल्पाइनच्या साइडपॉडला मोठे नुकसान झाले. गाडीचा भाग पुढे निखळू लागल्याने सुरक्षित आणि कार्यक्षम धावणे शक्य राहिले नाही; अलोन्सोला सहा फेऱ्यांनंतर निवृत्त व्हावे लागले. त्यामुळे खराब अंतिम निकालाचे कारण सामान्य गतीची कमतरता किंवा टायरचा चुकीचा निर्णय असा एकसुरी देता येणार नाही. त्या वेळी पात्रतेतील क्षमता होती, पण पहिल्या टप्प्यातील बाह्य संपर्कामुळे संपूर्ण स्पर्धा संपुष्टात आली, हे स्रोतांमधून स्पष्ट होते.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_race"/> ओकॉनने मुख्य शर्यत पूर्ण केली, पण संघाच्या पिटलेनमधील चुकीमुळे त्याच्या वर्गीकरणावर परिणाम झाला. टायर बदलून बाहेर येताना अल्पाइनने त्याला हॅमिल्टनच्या मर्सिडीजच्या मार्गात असुरक्षितपणे सोडले. एफआयएच्या स्ट्यूअर्ड्सनी संबंधित चित्रण आणि पिटलेन नियम तपासून कार क्रमांक ३१ वर पाच सेकंदांची शर्यत-वेळ शिक्षा नोंदवली. अधिकृत निर्णयपत्रात संघाच्या पिटलेन नियंत्रणाच्या चुकीचा उल्लेख आहे आणि त्यामुळे चालकाला अतिरिक्त दंडगुण दिले गेले नाहीत. अंतिम निकालामध्ये ही शिक्षा आधीच मोजण्यात आलेली आहे; तालिकेत नोंदवलेले चौदावे स्थान त्यापूर्वीचे समजून आणखी पाच सेकंद जोडणे चुकीचे ठरेल. या प्रकरणातून गुण मिळवण्याच्या लढतीत छोट्या संघकार्याच्या चुकांचेही मोठे परिणाम होऊ शकतात हे दिसते.<ref name="IM22_pitpen"/><ref name="IM22_race"/> अल्पाइनच्या दोन्ही चालकांना रविवारचे गुण न मिळाल्याने संघ २२ हंगामी गुणांवर राहिला. हे अपयश मॅकलारेन, अल्फा रोमियो, हास आणि अल्फाटौरीच्या गुणसंघर्षाच्या तुलनेत अधिक महत्त्वाचे ठरले. अलोन्सोची निवृत्ती आणि ओकॉनची शिक्षा दोन स्वतंत्र कारणांनी उद्भवली होती; म्हणून त्यांना एकाच समस्या किंवा एकाच तांत्रिक बिघाडाचे परिणाम म्हणणे गैर आहे. संघाच्या प्रतिक्रिया पाहिल्यास एकीकडे पुढील सुधारित भागांबाबत आशा आणि दुसरीकडे इमोलातील मिळालेल्या संधींचे नुकसान यांचा एकत्रित सूर दिसतो.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> === सुरक्षा, अधिकृत निर्णय आणि विविध सत्रांमधील परिणाम वेगळे ठेवण्याची आवश्यकता === इमोलामधील घटनांचे ऐतिहासिक दस्तऐवजीकरण करताना पात्रता, स्प्रिंट आणि ग्रांप्री या तीन वेगळ्या स्पर्धात्मक टप्प्यांतील निर्णय एकत्र करू नयेत. शुक्रवारच्या पावसातील वारंवार लाल झेंडे आणि सायेन्सच्या पात्रता अपघाताने प्रत्यक्ष वेळमोजणीच्या संधी बदलल्या; त्यातून झालेली स्थाननिर्धारण प्रक्रिया शनिवारच्या स्प्रिंटसाठी होती. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये झोऊ आणि गॅस्ली यांच्यातील संपर्कामुळे झोऊची निवृत्ती नोंदली गेली. त्यानंतर पार्क फर्मे नियमांशी विसंगत बदलांमुळे रविवारच्या ग्रांप्रीत झोऊला पिटलेनमधून सुरुवात करावी लागली. ही परिस्थिती शनिवारच्या स्प्रिंटचा अंतिम क्रमांक मिळवून त्याला काल्पनिक विसावे स्थान देण्यापेक्षा स्पष्ट आणि अधिकृत प्रकारे नोंदवणे आवश्यक आहे.<ref name="IM22_qual"/><ref name="IM22_sprint"/><ref name="IM22_zhpen"/> रविवारी पहिल्या वळणातील रिक्कार्डो–सायेन्स संपर्क आणि शुमाकर–अलोन्सो संपर्क या शर्यतीच्या सुरुवातीच्या घटना होत्या. प्रत्येक संपर्काबद्दल दंड नोंदवला गेला असे आपोआप गृहीत धरणे अयोग्य आहे. याउलट ओकॉनच्या असुरक्षित पिटलेन प्रवेशासाठी निर्णयपत्रात स्पष्ट पाच सेकंदांची शिक्षा आहे; म्हणून तिला निश्चित अधिकृत शिक्षा म्हणता येते. मुख्य लेखात एखाद्या चालकाच्या कामगिरीवर टिप्पणी करताना अधिकृत शर्यतस्थिती, स्ट्यूअर्ड्सचा निश्चित निर्णय, संघाच्या प्रतिक्रिया आणि रणनीतीविषयक विवेचन या वेगवेगळ्या पुराव्यांचे दर्जे वेगळे ठेवले आहेत. अंतिम ग्रिड आणि निकाल यांमध्ये दिसणाऱ्या स्थानबदलांची कारणे समजावण्यासाठी ही शिस्त विशेष महत्त्वाची आहे.<ref name="IM22_pitpen"/><ref name="IM22_grid"/><ref name="IM22_docs">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : अधिकृत एफआयए कार्यक्रम व निर्णयपत्रे|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/emilia-romagna-grand-prix/eventtiming|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> २०२२ च्या स्प्रिंट स्वरूपातील सर्वात महत्त्वाचा अर्थलक्षणात्मक मुद्दा म्हणजे शुक्रवारच्या एकमेव पात्रतेला अधिकृत पोलसाठी महत्त्व होते, पण रविवारच्या सुरुवातीच्या क्रमवारीचे मूळ शनिवारच्या स्प्रिंटच्या निकालात होते. पुढील काही हंगामांत स्वतंत्र स्प्रिंट पात्रता सत्रे सुरू झाल्यामुळे वर्तमान स्वरूपाचे नियम मागील स्पर्धांवर लागू करू नयेत. व्हर्सटॅपन शुक्रवारचा पोलधारक आणि रविवारचा पहिल्या क्रमांकाचा ग्रिडधारक होता, पण दोन्ही स्थानांचा नियमाधार स्वतंत्र होता. याच कारणाने लेखात साच्याच्या दोन संबंधित विभागांत एकाच शुक्रवारच्या वेळमोजणी फेरीचे आकडे पुन्हा दिले असून त्याबद्दल स्पष्ट स्पष्टीकरण देण्यात आले आहे.<ref name="IM22_qual"/><ref name="IM22_sprintgrid"/><ref name="IM22_grid"/> === चालक आणि कारनिर्माते अजिंक्यपदातील बदल === चौथ्या फेरीनंतर चालक गुणतालिकेत लक्लेरची आघाडी कायम राहिली, परंतु ती पूर्वीइतकी सुरक्षित राहिली नाही. त्याचे ८६ गुण होते; व्हर्सटॅपनने ५९ गुणांसह दुसऱ्या स्थानी पोहोचून फरक २७ गुणांपर्यंत आणला. पेरेझ ५४, रसल ४९ आणि सायेन्स ३८ गुणांसह पुढील स्थानांवर होते. इमोलात मिळालेल्या ३४ गुणांनी व्हर्सटॅपनला अल्पावधीत चांगला फायदा दिला; याच्या तुलनेत लक्लेरने स्प्रिंटमध्ये सात आणि ग्रांप्रीमध्ये आठ असे १५ गुण मिळवले. त्यामुळे इमोलाच्या आधीच्या आणि नंतरच्या फरकात मोठा बदल दिसतो. तथापि पहिल्या चार फेऱ्यांच्या आकडेवारीवरूनच पुढील सर्व शर्यतींचे अंतिम अजिंक्यपद निष्कर्ष निश्चित करता येत नाहीत. स्पर्धात्मक गतीबरोबरच विश्वसनीयता, शर्यतीची पूर्णता आणि संघाची कार्यपद्धती अजूनही निर्णायक घटक होते.<ref name="IM22_points"/> कारनिर्माते गुणतालिकेत फेरारी १२४ गुणांसह पहिलीच राहिली, पण रेड बुल ११३ गुणांवर पोहोचला आणि अंतर अवघ्या ११ गुणांवर आले. मर्सिडीजचे ७७, मॅकलारेनचे ४६ आणि अल्फा रोमियोचे २५ गुण होते. अल्पाइन २२, अल्फाटौरी १६, हास १५, अ‍ॅस्टन मार्टिन ५ आणि विलियम्स १ गुणांवर होते. या पूर्ण यादीत रेड बुलच्या पहिल्या दोन स्थानांची ४४ रविवारची गुणकमाई आणि शनिवारचे अतिरिक्त गुण, फेरारीला फक्त एकाच कारकडून मिळालेले रविवारचे गुण, तर अ‍ॅस्टन मार्टिनला हंगामातील पहिली गुणकमाई अशी वेगवेगळी परिणामकारक रूपे दिसतात. इमोला फेरीचे दीर्घकालीन महत्त्व केवळ विजेत्यापुरते न राहता संपूर्ण कारनिर्माते गुणसंघर्षावर झालेल्या संयुक्त परिणामात आहे.<ref name="IM22_points"/><ref name="IM22_race"/> शर्यतीनंतरच्या चर्चेत रेड बुलने आपली कार्यक्षमता आणि विश्वासार्हता सुधारल्याचे दाखवले, फेरारीला सर्वाधिक वेगवान गाडी असूनही त्रुटीमुळे गुण गमवावे लागू शकतात याची आठवण झाली, आणि मध्यमगटात मॅकलारेन, अल्फा रोमियो, मर्सिडीज, हास तसेच अ‍ॅस्टन मार्टिन या संघांनी आपल्या संधी वेगवेगळ्या प्रकारे वापरल्या. पाऊस, बदलते टायर मिश्रण, सुरक्षा कारनंतरचा प्रवाह, आघाडीवरील रणनीतिक दबाव आणि चालकांच्या निर्णयांची परिणती एकत्र येऊन इमोला हा २०२२ च्या सुरुवातीच्या हंगामातील महत्त्वाचा टप्पा ठरला. प्रत्येक शर्यतीचा निकाल इतरांवर अवलंबून असतो, आणि त्यामुळे शुक्रवारच्या पात्रतेपासून रविवारच्या अंतिम स्ट्यूअर्ड्स निर्णयापर्यंत संपूर्ण सप्ताहाचे विश्लेषण केल्याशिवाय या ग्रांप्रीच्या निकालाचे चित्र पूर्ण होत नाही.<ref name="IM22_reactions"/><ref name="IM22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == इमोलाच्या स्प्रिंट आणि मुख्य ग्रांप्रीच्या अधिकृत गुणांची बेरीज केल्यानंतर चालक आणि कारनिर्माते अजिंक्यपदाची स्थिती पुढीलप्रमाणे होती. सूचीमध्ये या हंगामात आतापर्यंत सहभाग घेतलेले सर्व २१ चालक, गुण नसलेले चालक आणि दहा कारनिर्माते समाविष्ट आहेत. समान गुण असलेल्या चालकांची क्रमवारी एफआयएच्या हंगामी अधिकृत वर्गीकरणानुसार दिली आहे.<ref name="IM22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ८६ |- | २ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५९ |- | ३ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५४ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ४९ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ३८ |- | ६ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३५ |- | ७ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | २८ |- | ८ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | २४ |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | २० |- | १० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | ११ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ११ |- | १२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १० |- | १३ | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६ |- | १४ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४ |- | १५ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २ |- | १६ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १७ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १ |- | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[फेरारी]] | १२४ |- | २ | [[रेड बुल रेसींग]] | ११३ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | ७७ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ४६ |- | ५ | [[अल्फा रोमियो]] | २५ |- | ६ | [[अल्पाइन]] | २२ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | १६ |- | ८ | [[हास]] | १५ |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | १ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] * [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/emiliaromagna २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचे अधिकृत फॉर्म्युला वन स्पर्धापान] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1109/emilia-romagna/race-result २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचे अधिकृत शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/emilia-romagna-grand-prix/eventtiming आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघाचे अधिकृत निर्णय आणि वेळमापन दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ मायामी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२४ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 70fy23zh2clfcjjsjd92460zyhh3zp1 0 351259 2725691 2655717 2026-10-24T14:42:12Z Koolkrazy 1591 2725691 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = युनायटेड स्टेट्स | ग्रांप्री = मायामी | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Miami.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ मायामी ग्रांप्रीसाठी वापरलेल्या मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोमचा मार्गनकाशा | दिनांक = ८ मे | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ क्रिप्टो.कॉम मायामी ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ५ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोम, मायामी गार्डन्स, फ्लोरिडा, युनायटेड स्टेट्स | सर्किट_प्रकार = हार्ड रॉक स्टेडियमभोवती उभारलेला तात्पुरता शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ५.४१२ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.३६३ | एकूण_फेऱ्या = ५७ | एकूण_अंतर_किमी = ३०८.३२६ | एकूण_अंतर_मैल = १९१.५८४ | हवामान = उष्ण व दमट; प्रारंभी हवा सुमारे ३४°से. आणि मार्ग सुमारे ४८°से.; पावसाची शक्यता होती, पण शर्यतीत पाऊस झाला नाही | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = फेरारी | पोल_वेळ = १:२८.७९६ | जलद_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | जलद_देश = नेदरलँड्स | जलद_संघ = रेड बुल रेसींग | जलद_वेळ = १:३१.३६१ | जलद_फेरी = ५४ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | दुसरा_देश = मोनॅको | दुसरा_संघ = फेरारी | तिसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | तिसरा_देश = स्पेन | तिसरा_संघ = फेरारी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ मायामी ग्रांप्री }} '''२०२२ मायामी ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ क्रिप्टो.कॉम मायामी ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील २२ पैकी पाचवी शर्यत होती. ८ मे २०२२ रोजी फ्लोरिडातील [[मायामी गार्डन्स]] येथे [[मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोम]]वर ५७ फेऱ्यांची ती आयोजित करण्यात आली. मायामीत प्रथमच झालेल्या फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीमध्ये [[रेड बुल रेसींग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने फेरारीच्या पोलधारक [[शार्ल लक्लेर]]चा पराभव करून हंगामातील तिसरा विजय नोंदवला. लक्लेर दुसरा आणि [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] तिसरा ठरला. व्हर्सटॅपनने ५४व्या फेरीत सर्वात वेगवान फेरी नोंदवून अतिरिक्त गुणही मिळवला; उशिराच्या सुरक्षा गाडीनंतर आघाडीवर पुन्हा लढत झाली. या निकालामुळे चालक अजिंक्यपदातील लक्लेरची व्हर्सटॅपनवरील आघाडी १९ गुणांवर आणि फेरारीची रेड बुलवरील कारनिर्माता आघाडी केवळ सहा गुणांवर आली.<ref name="MIA22_race">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ६६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_66_-_2022_miami_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_f1race">{{स्रोत बातमी|title=मायामीतील पहिली शर्यत : व्हर्सटॅपनचा विजय व उशिराची सुरक्षा गाडी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-wins-inaugural-miami-grand-prix-over-leclerc-after-late-safety.6zwwHLQ27MENnB4ygoNN1S|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_points">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्रीनंतरची अधिकृत गुणतालिका, दस्तऐवज ६७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Miami%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === पहिल्या चार फेऱ्यांनंतर लक्लेर ८६ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात प्रथम होता. मागील एमिलिया रोमान्या फेरीत स्प्रिंट व मुख्य शर्यत जिंकलेल्या व्हर्सटॅपनकडे ५९, तर त्याच्या संघसहकाऱ्याला पेरेझकडे ५४ गुण होते. रसल ४९ आणि सायेन्स ३८ गुणांवर होते. कारनिर्मात्यांत फेरारी १२४, रेड बुल ११३ आणि मर्सिडीज ७७ गुणांवर होते. फेरारीची एकल फेरीतील पात्रता-गती आणि रेड बुलची शर्यतीतील सरळमार्गावरील कार्यक्षमता यांची नव्या सर्किटवर थेट तुलना होणार होती. याआधीच्या चारही फेऱ्यांत फेरारी व रेड बुल यांच्यामध्ये आघाडी बदलण्याची स्थिती दिसली होती; परंतु गुणतालिकेत फेरारी आघाडीवरच होती.<ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_qualcomments">{{स्रोत बातमी|title=मायामी पात्रता फेरीनंतर संघ व चालकांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-qualifying-in-miami.6BqO5xHO39D0AlMkijLZJB.6BqO5xHO39D0AlMkijLZJB|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=७ मे २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === हार्ड रॉक स्टेडियमच्या परिसरात बांधलेला मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोम हा ५.४१२ किमीचा तात्पुरता शर्यतमार्ग होता. १९ वळणे, लांब वेगवान विभाग, तांत्रिक संथ वळणांचा समूह आणि तीन डीआरएस क्षेत्रे अशा मिश्र रचनेमुळे कमी व मध्यम वेगावरील पकड तसेच सरळभागातील वेग दोन्ही महत्त्वाचे होते. ५७ फेऱ्यांचे अधिकृत अंतर ३०८.३२६ किमी होते. ही शर्यत पहिल्यांदाच या सर्किटवर आयोजित होत असल्यामुळे शर्यतीचा इतिहास, घर्षणाचा वास्तविक अंदाज आणि अनेक संघांची चाचणीमाहिती मर्यादित होती. शुक्रवारी ६ मे रोजी पहिले दोन मुक्त सराव, शनिवारी ७ मे रोजी तिसरा सराव आणि मुख्य पात्रता फेरी, तर रविवारी ८ मे रोजी मुख्य शर्यत झाली; या सप्ताहात स्प्रिंट नव्हती.<ref name="MIA22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मायामी ग्रांप्री : अधिकृत कार्यक्रम|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/miami|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_commons">{{स्रोत बातमी|title=मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोम : २०२२ शर्यतमार्गाचा नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Miami.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांच्या २० नियमित चालकांनी सहभाग नोंदवला. या सप्ताहातील पहिल्या सरावासाठी कोणत्याही संघाने स्वतंत्र राखीव चालक उतरवला नाही. अ‍ॅस्टन मार्टिनकडून सेबास्टियन व्हेट्टेल आणि लान्स स्ट्रोल हेच नियमित चालक होते; पूर्वीच्या बहरैन व सौदी अरेबियन फेऱ्यांमध्ये पर्यायी चालक म्हणून आलेला निको हल्केनबर्ग या ग्रांप्रीमध्ये सहभागी नव्हता, मात्र चॅम्पियनशिपच्या गुणतालिकेत त्याचा शून्य गुणांसह समावेश कायम राहिला. सर्व वीस प्रवेशिका शुक्रवारी पहिल्या सरावात होत्या; पुढील सत्रांत अपघात आणि तांत्रिक अडचणींमुळे प्रत्यक्ष सहभाग वेगळा ठरला.<ref name="MIA22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मायामी ग्रांप्री : अधिकृत प्रवेशयादी, दस्तऐवज १३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_13_-_2022_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=६ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पिएर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वल्तेरी बोटास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_entry"/> |} === टायर === पुरवठादार [[पिरेली]]ने सी२ हार्ड, सी३ मीडियम आणि सी४ सॉफ्ट मिश्रणे उपलब्ध करून दिली. प्रत्येक गाडीसाठी दोन हार्ड, तीन मीडियम व आठ सॉफ्ट संचांचे निर्धारित कोरड्या हवामानातील वाटप होते. प्रारंभीच्या अंदाजांमध्ये गरम डांबर, अपरिचित पृष्ठभाग आणि टायर झीज यांमुळे दोन पिटस्टॉपची शक्यता विचारात घेतली गेली; रविवारचे तापमान आणि मीडियम-हार्ड टायरची टिकाऊ कामगिरी पाहता बहुतांश संघांनी प्रत्यक्षात एका पिटस्टॉपवर भर दिला. हवामानातील दमटपणा आणि सुरक्षा गाडीच्या शक्यतेमुळे काही गाड्यांनी प्रदीर्घ पहिली फेरी-मालिका राखण्याचा निर्णय घेतला.<ref name="MIA22_compound">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्रीसाठी पिरेलीच्या टायर मिश्रणांचे वाटप|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-miami-grand-prix.6fCJdV9Z6b1zlRLg4FzgrJ|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=५ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मायामी ग्रांप्री : पिरेलीचे रविवारचे टायर व रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-miami-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड | सी२ | पांढरा | २ |- | मीडियम | सी३ | पिवळा | ३ |- | सॉफ्ट | सी४ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_compound"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या सत्रात लक्लेरने १:३१.०९८ अशी सर्वात वेगवान फेरी पूर्ण केली. रसल अवघ्या ०.०७१ सेकंदांनी दुसरा, व्हर्सटॅपन तिसरा आणि पेरेझ चौथा ठरला. नव्या रस्त्यावर सुरुवातीस गाड्यांचा संतुलन, ब्रेकिंग आणि रस्त्याबाहेरील धुळीचा परिणाम तपासण्यात संघ गुंतले होते. वल्तेरी बोटासची अल्फा रोमियो वळण क्रमांक ७ येथे भिंतीवर गेल्याने लाल ध्वज लागला; त्याच्या कारचे नुकसान पुढील सत्राच्या तयारीवरही झाले. व्हर्सटॅपनला पहिल्या सरावात गाडीच्या कार्यक्षमतेशी संबंधित अडथळ्यांमुळे १४ फेऱ्यांवर समाधान मानावे लागले. अल्बॉन सातवा राहिल्याने विलियम्सने नव्या मार्गावरील पहिल्याच चाचणीत आशादायक गती दाखवली.<ref name="MIA22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : पहिल्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, दस्तऐवज २३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_23_-_2022_miami_grand_prix_-_p1_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=६ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_fiasessions">{{स्रोत बातमी|title=मायामी : एफआयए सराव व पात्रता वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/miami-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=७ मे २०२२}}</ref> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३१.०९८ | २६ |- | २ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३१.१६९ | २३ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३१.२७७ | १४ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३१.३०१ | २२ |- | ५ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३१.४९८ | २७ |- | ६ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३१.५२८ | २५ |- | ७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.८५४ | २० |- | ८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३१.९५६ | २३ |- | ९ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३२.५५९ | २० |- | १० | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३२.५९२ | २१ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३२.६१५ | २६ |- | १२ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३२.८८४ | ३१ |- | १३ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३३.०२० | २३ |- | १४ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.०२४ | २४ |- | १५ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३३.४१७ | २७ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.५७६ | २३ |- | १७ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३३.७७३ | १३ |- | १८ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३४.०४३ | २७ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३४.९४५ | २० |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३५.६३७ | २७ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === दुसऱ्या सरावात मर्सिडीजच्या रसलेने १:२९.९३८ या वेळेसह प्रथम क्रमांक मिळवला आणि लक्लेर ०.१०६ सेकंद मागे राहिला. पेरेझ तिसरा, हॅमिल्टन चौथा आणि अलोन्सो पाचवा ठरल्यामुळे मर्सिडीजची एक फेरीतील गती पहिल्या दिवसअखेर सुधारल्याचे दिसले. सायेन्स वळण क्रमांक १४ येथे धडकला आणि त्याच्या कारला मोठे नुकसान झाले; या घटनेने सत्र खंडित झाले. बोटासच्या कारची पहिल्या सरावातील धडक झाल्यापासूनची दुरुस्ती सुरू असल्याने तो या सरावात सहभागी होऊ शकला नाही. व्हर्सटॅपन गाडीच्या तांत्रिक/शीतकरण अडचणींमुळे केवळ एक फेरी चालवू शकला आणि त्याने कोणतीही वैध वेळ नोंदवली नाही. त्यामुळे त्याच्या शनिवारीच्या तयारीवर तुलनेने मोठा दबाव आला.<ref name="MIA22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : दुसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, दस्तऐवज २६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_26_-_2022_miami_grand_prix_-_p2_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=६ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_qualcomments"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२९.९३८ | १८ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३०.०४४ | २१ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.१५० | १९ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.१७९ | १८ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.३७२ | २० |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३०.५३५ | २० |- | ७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.५४७ | २० |- | ८ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.८६० | २४ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.८६१ | २० |- | १० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३०.९२१ | १९ |- | ११ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३०.९६४ | ९ |- | १२ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३१.२०८ | २३ |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३१.२६० | २३ |- | १४ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.३९३ | २३ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३१.५८७ | २१ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.६३१ | २३ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.७१० | २१ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३२.९१३ | १४ |- | १९ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | वेळ नोंदली नाही | १ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारीच्या अंतिम सरावात पेरेझने १:३०.३०४ अशी सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली; त्याच्यापेक्षा लक्लेर ०.१९४ आणि व्हर्सटॅपन ०.३४५ सेकंद मागे होते. चौथ्या क्रमांकावर अलोन्सो आणि पाचव्या क्रमांकावर व्हेट्टेल राहिले. सायेन्सचे दुसऱ्या सरावातील नुकसान दुरुस्त झाल्यानंतर त्याने सातवा क्रमांक मिळवला. मात्र ओकॉनची कार मागील दिवशी सायेन्सने धडक दिलेल्या परिसरातील वळण क्रमांक १४ च्या भिंतीवर वेगाने आदळली. ओकॉनला वैद्यकीय तपासणीनंतर धावण्यास योग्य घोषित केले गेले, परंतु चॅसिसला तडे गेल्यामुळे त्याची कार पात्रता फेरीसाठी तयार करणे शक्य झाले नाही. त्याच्या तीन नोंदलेल्या फेऱ्यांपैकी एकही वैध वेळ नसल्याने अधिकृत सराव निकालात त्याची नोंद शेवटच्या क्रमांकावर, वेळेशिवाय आहे.<ref name="MIA22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : तिसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, दस्तऐवज ३८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_38_-_2022_miami_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=७ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_ocon">{{स्रोत बातमी|title=ओकॉनच्या तिसऱ्या सरावातील अपघातानंतर पात्रता फेरीतील अनुपस्थिती|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/ocon-to-miss-miami-gp-qualifying-after-fp3-crash.1qhngMj54zVeyz1jPsMrjo.1qhngMj54zVeyz1jPsMrjo|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=७ मे २०२२}}</ref> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.३०४ | २० |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३०.४९८ | २३ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.६४९ | २० |- | ४ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३१.०३६ | १७ |- | ५ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.०४९ | २३ |- | ६ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३१.०५० | १८ |- | ७ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३१.१७२ | २३ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३१.२२७ | २० |- | ९ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.५०१ | १४ |- | १० | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३१.५९४ | १८ |- | ११ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३१.६५९ | २३ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.६६५ | २१ |- | १३ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३१.७२८ | १८ |- | १४ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३१.८८५ | २५ |- | १५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३१.८९० | १९ |- | १६ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३१.९०१ | १८ |- | १७ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३१.९२४ | १८ |- | १८ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३२.०५१ | १६ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३२.३७६ | १६ |- | २० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | वेळ नोंदली नाही | ३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === पात्रता फेरीच्या पहिल्या भागात फेरारी आणि रेड बुलचे चालक सुरक्षितपणे पुढे गेले. मध्यमगटात अंतिम मिनिटांच्या वेळी गाड्यांमधील अंतर कमी असल्याने लहानशी चूक महागात पडत होती. मॅग्नुसेन, झोऊ, अल्बॉन आणि लतिफी हे पुढील भागासाठी आवश्यक वेग साधू शकले नाहीत. सरावातील चॅसिस दुर्घटनेमुळे ओकॉनने पात्रता फेरीत अजिबात धाव घेतली नाही आणि त्याला अधिकृत निकालपत्रात वेळ नसलेली स्वतंत्र नोंद मिळाली. पहिल्या भागातील वीस प्रवेशांपैकी प्रत्यक्ष वेळ नोंदवणारे एकोणीस चालक होते.<ref name="MIA22_qual">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : अंतिम पात्रता वर्गीकरण, दस्तऐवज ४५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_45_-_2022_miami_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=७ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_qualcomments"/> === फेरी २ === दुसऱ्या भागात लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन यांनी वेगवान फेऱ्या पूर्ण करत अंतिम दहामध्ये प्रवेश मिळवला. नॉरिसने वेगवान फेरीसह जागा मिळवली, तर अल्फाटौरीचे दोन्ही चालक गॅस्ली व त्सुनोडा आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनचा स्ट्रोल अंतिम भागात गेले. अलोन्सो अकराव्या क्रमांकावर थांबला; त्याच्या प्रयत्नात वाहतुकीचा अडथळा आणि एका प्रतिस्पर्ध्याची कार समोर आल्याचे अल्पाइनने नोंदवले. रसल बारावा राहिला, हा शुक्रवारी दुसऱ्या सरावात पहिल्या स्थानावर असलेल्या चालकासाठी मोठा उलटफेर होता. व्हेट्टेल, रिक्कार्डो आणि शुमाकरही बाहेर पडले.<ref name="MIA22_qualcomments"/><ref name="MIA22_fiasessions"/> === फेरी ३ === अंतिम पात्रता भागात लक्लेरने १:२८.७९६ अशी फेरी नोंदवत कारकिर्दीतील आणखी एक पोल स्थान मिळवले. संघसहकारी सायेन्स १:२८.९८६ सह दुसरा, तर व्हर्सटॅपन अवघ्या ०.००५ सेकंदांनी सायेन्सच्या मागे तिसरा ठरला; पेरेझ चौथा होता. बोटासची पुनर्बांधलेली कार पाचव्या क्रमांकावर पोहोचली; त्यामागे हॅमिल्टन, गॅस्ली, नॉरिस, त्सुनोडा आणि स्ट्रोल यांची क्रमवारी होती. शनिवारीच्या सरावातील रेड बुलची उत्तम गती असूनही पहिली रांग फेरारीने व्यापली होती. पोलधारक लक्लेर आणि तिसऱ्या स्थानावरील व्हर्सटॅपनमध्ये ०.१९५ सेकंदांचे अंतर होते.<ref name="MIA22_qual"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२९.४७४ | १:२९.१३० | १:२८.७९६ | २५ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३०.०७९ | १:२९.७२९ | १:२८.९८६ | २६ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.८३६ | १:२९.२०२ | १:२८.९९१ | १८ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.०५५ | १:२९.६७३ | १:२९.०३६ | २१ |- | ५ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.८४५ | १:२९.७५१ | १:२९.४७५ | २० |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.३८८ | १:२९.७९७ | १:२९.६२५ | २१ |- | ७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.७७९ | १:३०.१२८ | १:२९.६९० | २२ |- | ८ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३०.७६१ | १:२९.६३४ | १:२९.७५० | २२ |- | ९ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.४८५ | १:३०.०३१ | १:२९.९३२ | २१ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३०.४४१ | १:२९.९९६ | १:३०.६७६ | २१ |- | ११ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.४०७ | १:३०.१६० | — | १४ |- | १२ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.४९० | १:३०.१७३ | — | १५ |- | १३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३०.६७७ | १:३०.२१४ | — | १५ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३०.५८३ | १:३०.३१० | — | १५ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३०.६४५ | १:३०.४२३ | — | १९ |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३०.९७५ | — | — | ११ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३१.०२० | — | — | ९ |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.२६६ | — | — | १० |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.३२५ | — | — | १० |- | वेळ नाही | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | — | — | — | ० |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.च्या ८ मे रोजी दुपारी १:३० वाजता प्रसिद्ध केलेल्या अंतिम क्रमवारीपत्रानुसार लक्लेर, सायेन्स, व्हर्सटॅपन आणि पेरेझ हे पहिले चार होते; सरावातील अपघातामुळे पात्रता वेळ नोंदवू न शकलेल्या ओकॉनला पंचांच्या परवानगीने विसाव्या स्थानावरून सुरू करण्याची अनुमती मिळाली. मात्र या प्रकाशित पत्रानंतर शर्यतीपूर्वी अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या दोन्ही गाड्यांतील इंधनाच्या तापमानाशी संबंधित अडचण निर्माण झाली. त्यामुळे दहाव्या क्रमांकावर पात्र ठरलेला स्ट्रोल आणि तेराव्या क्रमांकावर पात्र ठरलेला व्हेट्टेल यांना प्रत्यक्ष ग्रिडवरून निघता आले नाही; दोघांनी पिट लेनमधून सुरुवात केली. खाली त्यांच्या मूळ क्रमांकांना ग्रिडवरील जागा न दाखवता पिट लेन असे दर्शवले आहे; मूळ अधिकृत पत्र आणि वास्तविक शर्यत प्रारंभ यांतील हा कालानुक्रमिक फरक आहे.{{refn|group=टीप|एफ.आय.ए.च्या प्रकाशित अंतिम ग्रिडपत्रातील दहावे आणि तेरावे क्रमांक हे नंतरच्या इंधन-तापमानाच्या अडचणीनंतर झालेल्या प्रत्यक्ष पिट-लेन सुरुवातीचे प्रतिनिधित्व करत नाहीत; पत्राची प्रसिद्धी आणि शर्यतीची प्रत्यक्ष सुरुवात यांची वेळ वेगळी होती.}}<ref name="MIA22_grid">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ५२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_52_-_2022_miami_grand_prix_-_final_starting_grid_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_f1race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२८.७९६ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:२८.९८६ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२८.९९१ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.०३६ |- | ५ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२९.४७५ |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२९.६२५ |- | ७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२९.६९० |- | ८ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.७५० |- | ९ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२९.९३२ |- | ११ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.१६० |- | १२ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.१७३ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३०.३१० |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३०.४२३ |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३०.९७५ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३१.०२० |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.२६६ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.३२५ |- | २० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | पंचांच्या परवानगीने सुरुवात; पात्रता वेळ नाही |- | पिट लेन | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | पिट लेन; १:३०.६७६ |- | पिट लेन | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | पिट लेन; १:३०.२१४ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात आणि आघाडीतील बदल === रविवारच्या उन्हाळी उष्णतेत प्रत्यक्ष मुख्य ग्रिडवर १८ गाड्या उभ्या राहिल्या; व्हेट्टेल आणि स्ट्रोल यांनी पिट लेनमधून सुरुवात केली. लक्लेरने आघाडी राखली, पण तिसऱ्या क्रमांकावरील व्हर्सटॅपनने पहिल्याच वळणात सायेन्सला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले. हॅमिल्टनला पहिल्या वळणात वेळ गमवावा लागला, तर अलोन्सोने मध्यभागातील काही गाड्यांना मागे टाकत प्रगती केली. व्हर्सटॅपनने मध्यम मिश्रणाच्या टायरवर लक्लेरमागे अंतर कमी केले आणि नवव्या फेरीत मुख्य सरळमार्गावर डीआरएसच्या मदतीने आघाडी घेतली. आघाडी मिळाल्यानंतर त्याने स्वच्छ हवेत स्थिर फेऱ्या देत पहिल्या पिटस्टॉपसाठी लाभदायक फरक निर्माण केला.<ref name="MIA22_f1race"/><ref name="MIA22_fiarecap">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपनचा मायामी येथे लक्लेर व सायेन्सवर विजय|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-passes-leclerc-sainz-win-inaugural-miami-grand-prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> === रणनीती, तापमान आणि पहिल्या पिटस्टॉपचा काळ === पहिल्या टप्प्यात बहुतेक चालकांनी मीडियम टायर वापरले; रसल, ओकॉन आणि पिट लेनमधून आलेल्या दोन्ही अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या गाड्यांनी हार्ड टायरवर लांब पहिला टप्पा राखला. लक्लेरने २४व्या फेरीत मीडियमवरून हार्ड मिश्रणात बदल केला आणि व्हर्सटॅपनने दोन फेऱ्यांनी आपला पिटस्टॉप घेतला. दोन्ही आघाडीचे चालक एकदाच पिटस्टॉप करून शर्यत संपवण्याच्या मार्गावर होते. पेरेझच्या गाडीतील शक्तियंत्राशी संबंधित क्षणिक कार्यक्षमतेच्या समस्येमुळे तो सायेन्सच्या मागे पडला आणि तिसऱ्या स्थानासाठी अपेक्षित मोठे आव्हान देता आले नाही. बोटासने मॅकलारेन आणि मर्सिडीजच्या गाड्यांसमोर पाचवे स्थान बराच काळ राखले.<ref name="MIA22_pirelli"/><ref name="MIA22_comments">{{स्रोत बातमी|title=मायामी शर्यतीनंतर संघ व चालकांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-miami.1rGid9qmr39yl9jQIPA6RT|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> === नॉरिस–गॅस्ली धडक आणि सुरक्षा गाडी === ४१व्या फेरीच्या आसपास गॅस्लीची गाडी आधीच्या संपर्कामुळे समस्याग्रस्त झाली आणि नॉरिसच्या मॅकलारेनशी त्याची धडक झाली. नॉरिसची गाडी फिरून मागील चाकाचे नुकसान झाल्याने त्याची शर्यत तेथेच संपली. सुरुवातीला आभासी सुरक्षा गाडी आणि त्यानंतर प्रत्यक्ष सुरक्षा गाडीचा वापर झाला. त्या वेळी मुख्य आघाडीवरील व्हर्सटॅपन, लक्लेर आणि सायेन्स यांनी आपापल्या हार्ड टायरवरच राहण्याचा निर्णय घेतला; पेरेझने ताज्या मीडियमवर स्विच करून शेवटच्या टप्प्यात सायेन्सला मागे टाकण्याचा प्रयत्न करण्यासाठी अतिरिक्त पिटस्टॉप घेतला. प्रदीर्घ हार्ड टप्पा राखलेल्या रसललाही संधी साधून कमी वेळात पिटस्टॉप घेणे शक्य झाले. यामुळे पाचव्या आणि सहाव्या स्थानासाठी मर्सिडीजच्या संघसहकाऱ्यांत स्पर्धा निर्माण झाली.<ref name="MIA22_f1race"/><ref name="MIA22_pirelli"/> === पुनःसुरुवात आणि शेवटची लढत === सुरक्षा गाडीनंतर पुन्हा वेगवान शर्यत सुरू होताच लक्लेर व्हर्सटॅपनच्या जवळ आला; काही फेऱ्यांत तो डीआरएस अंतरातही पोहोचला. तरी व्हर्सटॅपनने मुख्य सरळभागातील वेग, योग्य ब्रेकिंग आणि जुन्या हार्ड टायरची पुरेशी पकड सांभाळून आघाडी कायम राखली. त्याने ५४व्या फेरीत १:३१.३६१ अशी सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. ताज्या मीडियमवर असलेल्या पेरेझने ५२व्या फेरीत सायेन्सला मागे टाकण्याचा प्रयत्न करताना ब्रेक लॉक केल्याने तिसरे स्थान हुकले. रसलने संघसहकारी हॅमिल्टनला मागे टाकत पाचवे स्थान मिळवले; बोटासच्या चुकीमुळे तो आणि दोन्ही मर्सिडीज यांच्यातील लढतीचा निर्णायक फायदा मर्सिडीजला झाला.<ref name="MIA22_f1race"/><ref name="MIA22_fiarace">{{स्रोत बातमी|title=मायामी : अंतिम वर्गीकरण व वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/miami-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> === शेवटच्या फेऱ्यांतील धडक आणि अधिकृत निकाल === गुणांच्या सीमारेषेवर शुमाकर आणि व्हेट्टेल हे दोघेही अवघड स्थानबदलाच्या स्पर्धेत होते. पहिल्या वळणाजवळ झालेल्या परस्पर धडकेमुळे व्हेट्टेलची गाडी पुढे सुरू राहू शकली नाही आणि शुमाकरचे संभाव्य गुणही गेले. इतर ठिकाणी स्ट्रोल आणि मॅग्नुसेन यांच्यात संपर्क झाला; अलोन्सोला गॅस्लीशी झालेल्या धडकेसाठी आणि मार्ग सोडून फायदा मिळवल्याबद्दल स्वतंत्र प्रत्येकी पाच सेकंदांचा दंड झाला. रिक्कार्डोला मार्गाबाहेरून फायदा मिळवल्याबद्दल तर मॅग्नुसेनला स्ट्रोलशी संपर्कासाठी पाच सेकंदांचा दंड देण्यात आला. त्यामुळे अधिकृत क्रमवारीत सुरुवातीला आठवा आलेला अलोन्सो अकरावा, तर ओकॉन आठवा, अल्बॉन नववा आणि स्ट्रोल दहावा ठरला. व्हर्सटॅपनने ३.७८६ सेकंदांनी विजय मिळवला; लक्लेर दुसरा, सायेन्स तिसरा आणि पेरेझ चौथा ठरला.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_results">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1110/miami/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५७ | १:३४:२४.२५८ | २६ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५७ | +३.७८६ सेकंद | १८ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ५७ | +८.२२९ सेकंद | १५ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५७ | +१०.६३८ सेकंद | १२ |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५७ | +१८.५८२ सेकंद | १० |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५७ | +२१.३६८ सेकंद | ८ |- | ७ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५७ | +२५.०७३ सेकंद | ६ |- | ८ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५७ | +२८.३८६ सेकंद | ४ |- | ९ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५७ | +३२.३६५ सेकंद | २ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५७ | +३७.०२६ सेकंद | १ |- | ११ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५७ | +३७.१२८ सेकंद | ० |- | १२ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५७ | +४०.१४६ सेकंद | ० |- | १३ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५७ | +४०.९०२ सेकंद | ० |- | १४ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५७ | +४९.९३६ सेकंद | ० |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५७ | +७३.३०५ सेकंद | ० |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ५६ | एक फेरी मागे; नंतर माघार (वर्गीकृत) | ० |- | १७ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५४ | माघार (वर्गीकृत) | ० |- | वर्गीकृत नाही | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ४५ | माघार (वर्गीकृत नाही) | ० |- | वर्गीकृत नाही | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३९ | माघार (वर्गीकृत नाही) | ० |- | वर्गीकृत नाही | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६ | माघार (वर्गीकृत नाही) | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === सर्व २० शर्यत-प्रवेशिकांसाठी एफ.आय.ए.च्या अधिकृत वेळपत्रकात वैध सर्वात वेगवान फेरी आहे. व्हर्सटॅपनची ५४व्या फेरीतील १:३१.३६१ ही सर्वोत्तम वेळ होती; तो पहिल्या दहामध्ये वर्गीकृत झाल्यामुळे २०२२च्या नियमानुसार अतिरिक्त एक अजिंक्यपद गुण देण्यात आला. तक्त्यातील क्रमांक, प्रत्येक चालकाची फेरी आणि सरासरी वेग एफ.आय.ए.च्या मूळ वेळपत्रकातूनच घेतले आहेत.<ref name="MIA22_fast">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या वेगवान फेऱ्यांचे अधिकृत वेळपत्रक|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_05_usa_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५४ | १:३१.३६१ | २१३.२५५ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५३ | १:३१.४८८ | २१२.९५९ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ५६ | १:३१.७९० | २१२.२५८ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५४ | १:३१.८१९ | २१२.१९१ |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५६ | १:३२.१९५ | २११.३२५ |- | ६ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५७ | १:३२.५२८ | २१०.५६५ |- | ७ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५५ | १:३२.९४१ | २०९.६२९ |- | ८ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५५ | १:३३.०३५ | २०९.४१७ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५६ | १:३३.१६३ | २०९.१३० |- | १० | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५६ | १:३३.१८४ | २०९.०८३ |- | ११ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५६ | १:३३.२६५ | २०८.९०१ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५२ | १:३३.३१२ | २०८.७९६ |- | १३ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५३ | १:३३.३३१ | २०८.७५३ |- | १४ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३७ | १:३३.४११ | २०८.५७५ |- | १५ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५७ | १:३३.४४७ | २०८.४९४ |- | १६ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५० | १:३३.४७९ | २०८.४२३ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ५२ | १:३३.५११ | २०८.३५१ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५३ | १:३४.१६९ | २०६.८९६ |- | १९ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ३८ | १:३४.४८७ | २०६.१९९ |- | २० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४ | १:३५.७३१ | २०३.५२० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === पहिल्या मायामी ग्रांप्रीचा स्पर्धात्मक अर्थ आणि निर्णायक तीन टप्पे === मायामीतील पहिल्या ग्रांप्रीचे महत्त्व फक्त नव्या शहरात जागतिक अजिंक्यपदाची शर्यत सुरू झाली, एवढ्यापुरते मर्यादित नव्हते. शनिवारच्या पात्रता फेरीत फेरारीने संपूर्ण पहिली रांग मिळवून एका फेरीच्या वेगात वरचढ असल्याचे सिद्ध केले; रविवारी मात्र रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनने सुरुवात, टायरवरील दीर्घकालीन नियंत्रण आणि संधीसाधू स्थानबदल यांच्या साहाय्याने परिस्थिती उलटवली. शर्यतीची स्पर्धात्मक रचना तीन टप्प्यांत स्पष्ट होते. सुरुवातीच्या नऊ फेऱ्यांत व्हर्सटॅपनने तिसऱ्या स्थानावरून आघाडी घेतली; मधल्या कालखंडात मीडियमवरून हार्ड टायरकडे नियोजित बदल करत फरक नियंत्रित केला; तर ४१व्या फेरीनंतरच्या सुरक्षा गाडीने त्याला पुन्हा प्रतिस्पर्ध्याच्या थेट आव्हानाला तोंड द्यावे लागले. त्यामुळे विजय हा केवळ आघाडीवरच्या गाडीचा परिणाम नसून अनेक वेळा वेग आणि जोखीम यांच्यात योग्य समतोल राखण्याचा परिणाम होता. अंतिम अंतर ३.७८६ सेकंद असले तरी सुरक्षा गाडीपूर्वी वाढवलेली आघाडी मोठी होती, हेही निकाल समजून घेताना महत्त्वाचे आहे.<ref name="MIA22_fiarecap"/><ref name="MIA22_f1race"/> या स्पर्धेत ५७ फेऱ्यांचे अंतर पहिल्यांदाच शर्यतवेगाने पार केले जाणार होते. संघांना सरावात रस्त्यावरील कमी व जास्त पकड असलेले विभाग समजावून घ्यावे लागले आणि धावपट्टीबाहेर जाण्याचा धोका नियंत्रित करावा लागला. नव्या सर्किटवर कोरड्या परिस्थितीत टायरच्या दीर्घकालीन झिजीची अचूक कल्पना नसल्याने काही चालकांनी लांब पहिली फेरी-मालिका ठेवली, तर आघाडीचे संघ परस्परांच्या पिटस्टॉपच्या उत्तरादाखल थांबत होते. त्यामुळे शर्यतीतील स्थानांचे अंतिम अर्थ लावताना फक्त रविवारीची अंतिम क्रमवारी नव्हे, तर कोणत्या टप्प्यावर कोणते मिश्रण वापरले आणि सुरक्षा गाडी आल्यावर अतिरिक्त थांबण्यासाठी किती वेळ उपलब्ध होता, हे घटक लक्षात घ्यावे लागतात.<ref name="MIA22_pirelli"/><ref name="MIA22_compound"/> === व्हर्सटॅपनचा विजय : पहिल्या वळणातील आक्रमण, डीआरएस आणि जुने हार्ड टायर === व्हर्सटॅपनला शुक्रवारीच्या मुक्त सरावात विश्वासार्हतेच्या समस्या आल्या होत्या; दुसऱ्या सरावात वैध वेळही नोंदवता आली नव्हती. अशा मर्यादित चाचणी-अनुभवानंतर शनिवारी त्याला केवळ तिसरा क्रमांक मिळाला, म्हणून फेरारीच्या दोन्ही चालकांना शर्यतीच्या सुरुवातीपासून रोखणे हे मोठे आव्हान होते. त्याने पहिल्याच वळणात सायेन्सला मागे टाकल्यामुळे फेरारीची दुहेरी आघाडी लगेच मोडली. लक्लेरच्या मागे असताना टायरची स्थिती आणि मुख्य सरळमार्गातील डीआरएस यांचा उपयोग करून नवव्या फेरीत घेतलेली आघाडी निर्णायक ठरली. त्या स्थानबदलानंतर त्याला प्रतिस्पर्ध्याच्या मागे असताना तयार होणाऱ्या अस्थिर हवेमुळे टायरवर पडणारा ताण सतत सहन करावा लागला नाही. नियोजित पिटस्टॉपनंतरही तो समोर राहिल्यामुळे फेरारीला प्रतिस्पर्ध्यावर रणनीतिक दबाव टाकण्यासाठी स्वतंत्र वेगाची किंवा उशिरा थांबण्याची संधी कमी मिळाली.<ref name="MIA22_f1race"/><ref name="MIA22_comments"/> सुरक्षा गाडीने आधी मिळालेली आघाडी जवळजवळ नाहीशी केली, तरी पुन्हा सुरुवात होताच व्हर्सटॅपनने जुन्या हार्ड मिश्रणावर नियंत्रितपणे वेग वाढवला. लक्लेर काही वेळ डीआरएस अंतरात आला होता, त्यामुळे छोट्या चुका केल्यास आघाडी लगेच गमावण्याचा धोका होता. याच टप्प्यात व्हर्सटॅपनने ५४व्या फेरीत अधिकृत १:३१.३६१ वेळ नोंदवली; ही केवळ आकडेवारी नव्हती, तर एकाच टायर संचावर प्रदीर्घ अंतरानंतरही गाडीत उरलेल्या कार्यक्षमतेचा पुरावा होती. शर्यत आणि सर्वात वेगवान फेरी अशा दोन्ही निकालांतून त्याला मिळालेले २६ गुण पाहता, पहिल्या तीन फेऱ्यांतील दोन तांत्रिक माघारीनंतरही त्याने अजिंक्यपदाची आघाडी लक्षणीयरीत्या कमी केली. तथापि या एकाच शर्यतीवरून रेड बुलला सर्व प्रकारच्या सर्किटवर कायमचा वेगाचा फायदा मिळाला, असा निष्कर्ष काढता येत नाही; मायामीतील लांब सरळमार्ग आणि वापरलेली टायर-रणनीती त्याच्या यशासाठी विशेष अनुकूल होती.<ref name="MIA22_fast"/><ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_pirelli"/> === फेरारीची पहिली रांग : लक्लेरची सातत्यपूर्ण गती, सायेन्सची पुनर्बांधणी आणि मर्यादा === लक्लेरने पहिल्या आणि अंतिम सरावामध्ये प्रतिस्पर्धी गती दाखवली आणि १:२८.७९६ अशी पात्रता फेरीतील सर्वोत्तम वेळ देऊन पोल मिळवला. त्याच्यासमवेत सायेन्सने दुसरा क्रमांक मिळवल्याने पहिली रांग फेरारीच्या ताब्यात होती. मात्र सुरुवातीला सायेन्सने व्हर्सटॅपनकडून स्थान गमावल्यामुळे लक्लेरला रेड बुलविरुद्ध स्वतंत्रपणे संरक्षण करावे लागले. नवव्या फेरीतील स्थानबदलानंतर फेरारीने नियोजित एक-स्टॉप पद्धती कायम ठेवली; लक्लेरच्या मीडियम टायरचा पहिला टप्पा आणि नंतर हार्ड मिश्रण हा अवाजवी प्रयोग नव्हता. शर्यत संपताना त्याने पुन्हा आक्रमण केले, परंतु व्हर्सटॅपनच्या गाडीची सरळमार्गातील कार्यक्षमता आणि बचावाच्या वेळी असलेली स्थिरता यांमुळे त्याला प्रत्यक्ष ओव्हरटेक करता आले नाही. या कारणांमुळे फेरारीचा पराभव संपूर्ण सप्ताहात संथ असण्याने झाला नव्हता; पात्रतेत जिंकलेली स्थिती शर्यतीच्या विविध विभागांत तशीच टिकवता आली नाही.<ref name="MIA22_qual"/><ref name="MIA22_f1race"/> सायेन्ससाठी तिसरे स्थान वेगळ्या संदर्भात महत्त्वाचे होते. शुक्रवारी दुसऱ्या सरावातील धडकेनंतर गाडीची दुरुस्ती आणि आत्मविश्वासाचा प्रश्न निर्माण झाला होता. अशा परिस्थितीत पात्रता फेरीत दुसरे आणि मुख्य शर्यतीत तिसरे स्थान मिळवणे ही त्याच्या सप्ताहातील सकारात्मक पुनरागमनाची बाजू होती. दुसरीकडे पहिल्या वळणातील स्थान गमावणे आणि नंतर पेरेझच्या ताज्या टायरवरील आव्हानाला सामोरे जाणे, ही त्याच्यासाठी मोठी आव्हाने होती. ५२व्या फेरीत पेरेझने ब्रेकिंगमध्ये चूक केल्यानंतर सायेन्सने पोडियमचे स्थान राखले. फेरारीने दोन पोडियममधून ३३ गुण मिळवले असले, तरी रेड बुलने विजेतेपद आणि अतिरिक्त वेगवान फेरीमुळे ३८ गुण मिळवून कारनिर्माता गुणातील अंतर कमी केले. ही शर्यत परिणामकारक होती कारण फेरारीने पात्रतेचा पुरेपूर फायदा मिळवला नाही आणि रेड बुलने प्राप्त संधींचा उपयोग केला.<ref name="MIA22_results"/><ref name="MIA22_points"/> === पेरेझचा शक्तियंत्राचा अडथळा आणि सुरक्षा गाडीनंतरची वेगळी रणनीती === पेरेझ चौथ्या क्रमांकावर पात्र ठरला आणि मुख्य शर्यतीतील बराच कालावधी त्याच स्थानावर राहिला. त्याची गाडी काही काळ योग्य क्षमतेने शक्ती देत नसल्याची समस्या संघाच्या रेडिओ संवाद आणि शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रियांमधून समोर आली. ती समस्या पुन्हा नियंत्रणात आली तरी त्याने सायेन्सच्या मागे असलेले अंतर पूर्णपणे भरून काढणे कठीण झाले. त्या वेळी फेरारीच्या गाडीवर दबाव कायम ठेवण्यासाठी त्याच्याकडे आवश्यक वेग असतानाही प्रतिस्पर्ध्याजवळ पोहोचण्याची संधी कमी झाली. सुरक्षा गाडीने परिस्थिती अचानक बदलली: पहिल्या तीन चालकांनी जुन्याच हार्ड टायरवर थांबण्याचा निर्णय घेतला, तर पेरेझने अतिरिक्त पिटस्टॉप घेऊन ताजे मीडियम टायर बसवले. त्यामुळे चौथ्या स्थानावरील सुरक्षित गुण स्वीकारण्याऐवजी तिसऱ्यासाठी आक्रमण करण्याची शक्यता उघडली.<ref name="MIA22_comments"/><ref name="MIA22_pirelli"/> ताज्या टायरमुळे सुरुवातीच्या फेऱ्यांत अधिक पकड उपलब्ध असली, तरी ती प्रतिस्पर्ध्याला मागे टाकण्याची हमी नसते. सायेन्समागे पेरेझला मुख्य सरळमार्गावर संधी मिळाली; ५२व्या फेरीत ब्रेक लावताना गाडी अनियंत्रित झाल्याने तो पुढे निघू शकला नाही. प्रयत्न अयशस्वी झाला तरी रेड बुलच्या रणनीतीमागे युक्तिवाद होता—त्याने चौथ्या स्थानाची मोठी हानी न करता पोडियमचा प्रयत्न करण्याची संधी घेतली होती. पेरेझने अखेर १२ गुण मिळवले आणि व्हर्सटॅपनबरोबर संघाला ३८ गुण मिळवून दिले. त्यामुळे शर्यतीचे विजय-पराभव विश्लेषण करताना पेरेझच्या तांत्रिक अडथळ्याचा उल्लेख करणे आवश्यक आहे; अंतिम चौथा क्रमांक हा संपूर्ण शर्यत प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा मागे असल्याचा सरळ पुरावा नव्हता.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_comments"/> === मर्सिडीज : रसलबरोबरचा दीर्घ पहिला टप्पा, हॅमिल्टनची लढत आणि सुधारणा === मर्सिडीजची शुक्रवारची सरावकामगिरी आणि शनिवारची पात्रता यांमध्ये मोठा फरक होता. रसलने दुसऱ्या मुक्त सरावात सर्वात वेगवान फेरी दिली होती, पण पात्रतेत तो बारावाच राहिला; हॅमिल्टन सहाव्या स्थानावर पात्र ठरला. २०२२च्या नव्या तांत्रिक नियमांनंतर गाडीच्या वेगातील अस्थिरता आणि कार्यक्षमतेत सातत्य राखणे यांची अडचण संघाला अजून पूर्णपणे सुटलेली नव्हती. म्हणून रविवारी दोन्ही चालकांसाठी एकसारखी रणनीती निवडली गेली नाही. हॅमिल्टनने आघाडीच्या गटाशी त्वरित सामना करत नियोजित पिटस्टॉपची वाट धरली; रसलबरोबर तुलनेने मागच्या क्रमांकावरून हार्ड टायरवर दीर्घ पहिली फेरी-मालिका राखण्याची पद्धत वापरली गेली. या निवडीमुळे शर्यतीच्या सुरुवातीला स्थानांची गणना वेगळी दिसत होती, पण नंतरच्या परिस्थितीत रसलबरोबर अधिक लवचिकता होती.<ref name="MIA22_fp2"/><ref name="MIA22_qual"/><ref name="MIA22_comments"/> सुरक्षा गाडी आली तेव्हा रसलचा पहिला टायरसंच मोठे अंतर पूर्ण करूनही वापरात होता. त्याला कमी वेळेच्या नुकसानीत बदल करून ताज्या मीडियम मिश्रणावर पुन्हा शर्यत सुरू करण्याची संधी मिळाली. त्याने बोटास आणि हॅमिल्टनच्या संघर्षातून फायदा घेत पाचवे स्थान मिळवले; हॅमिल्टन सहावा राहिला. यामुळे मर्सिडीजने एकूण १८ गुण मिळवले आणि कारनिर्माता गुणतालिकेत तिसरे स्थान टिकवले. एकाच संघाच्या दोन चालकांमधील निकाल फक्त कुणाच्या गाडीची गती अधिक होती यावरून स्पष्ट होत नाही: पात्रतेतील सुरुवातीची स्थिती, पिटस्टॉपची वेळ आणि सुरक्षा गाडीचे आगमन यांचा रसलबरोबर मोठा फायदा झाला. संघाच्या प्रतिक्रिया पाहता या गुणप्राप्तीला प्रोत्साहन देणारी बाब मानता येते, परंतु फेरारी आणि रेड बुलच्या शर्यतवेगाशी असलेली मूलभूत तफावत लगेच भरून निघाली असे म्हणता येत नाही.<ref name="MIA22_pirelli"/><ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_comments"/> === अल्फा रोमियो : बोटासची उत्कृष्ट पात्रता आणि झोऊची अकाली माघार === बोटाससाठी सप्ताहाची सुरुवात पहिल्या सरावात वळणावरील धडकेमुळे अडचणीची झाली; कारच्या दुरुस्तीमुळे त्याला दुसरा मुक्त सराव पूर्णपणे गमवावा लागला. या मर्यादित तयारीनंतरही पात्रता फेरीत पाचवा क्रमांक मिळवणे ही अल्फा रोमियोच्या गाडीच्या गतीची विशेष नोंद घेण्यासारखी गोष्ट होती. मुख्य शर्यतीत बोटासने काही काळ मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्यांना मागे ठेवले, ज्यामुळे त्याला पाचव्या स्थानाच्या आसपास राहण्याची शक्यता निर्माण झाली. परंतु उशिराच्या सुरक्षा गाडीनंतर पुनःसुरुवातीच्या काळात नियंत्रणातील चूक आणि मार्गाबाहेरील क्षणामुळे मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांना पुढे जाण्याची संधी मिळाली. बोटास सातवा राहिला आणि सहा गुण मिळवले. पात्रतेतील पाचव्या क्रमांकाच्या तुलनेत हा निकाल किंचित निराशाजनक असला, तरी प्रत्यक्ष शर्यतवेगाने अल्फा रोमियो मध्यगटात स्पर्धात्मक होती.<ref name="MIA22_fp1"/><ref name="MIA22_qual"/><ref name="MIA22_comments"/> झोऊ ग्वान्यूची परिस्थिती वेगळी होती. त्याने पहिल्या सरावापासून पात्रता फेरीपर्यंत सक्रिय सहभाग घेतला; पात्रतेच्या पहिल्याच भागात बाहेर पडल्यानंतर मुख्य शर्यतीच्या सहाव्या फेरीत तांत्रिक कारणामुळे त्याला माघार घ्यावी लागली. त्यामुळे अल्फा रोमियोला संभाव्य दुसऱ्या गाडीच्या रणनीतीतून फायदा झाला नाही. पाचव्या फेरीनंतर संघाचे ३१ गुण होते; त्यातील बोटासचे ३० आणि झोऊचा एक गुण असे योगदान स्पष्ट दिसते. हा आकडा अल्फा रोमियोच्या हंगामाच्या सुरुवातीतील प्रगतीची नोंद करतो, परंतु मायामीत एका गाडीने कमावलेल्या गुणांसोबत दुसरीची विश्वासार्हतेमुळे झालेली हानीही समजावून सांगतो.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_comments"/> === अल्पाइन : ओकॉनची शेवटून आठव्या स्थानापर्यंत प्रगती आणि अलोन्सोवरील दोन दंड === एस्टेबान ओकॉनचा सप्ताह गंभीर अडथळ्याने सुरू झाला. तिसऱ्या सरावात वळण क्रमांक १४ येथे झालेल्या अपघातामुळे त्याच्या चॅसिसचे नुकसान इतके झाले की पात्रता फेरीत त्याला भाग घेता आला नाही. गाडीची आवश्यक दुरुस्ती पूर्ण करून आणि पंचांची परवानगी मिळवून त्याने ग्रिडच्या शेवटच्या स्थानावरून शर्यत सुरू केली. संघाने हार्ड टायरवर दीर्घ पहिला टप्पा घेतला, ज्यामुळे तो इतर चालक पिटस्टॉपला जात असताना क्रमवारीत पुढे येत होता. सुरक्षा गाडीच्या टप्प्याचा उपयोग टायर बदलासाठी करता आल्याने त्याने आठवे स्थान आणि चार गुण मिळवले. हा निकाल केवळ इतरांच्या दंडामुळे मिळालेला नव्हता; शेवटून सुरुवात करणाऱ्या चालकाने टायरच्या टिकाऊपणाचा फायदा घेऊन स्वतःची शर्यत आधीच उभारली होती.<ref name="MIA22_ocon"/><ref name="MIA22_grid"/><ref name="MIA22_pirelli"/> फर्नांडो अलोन्सोच्या निकालात मात्र अधिकृत निर्णय निर्णायक ठरले. तो पात्रता फेरीत अकरावा राहिला आणि शर्यतीत जोरदार सुरुवात करून गुणांच्या दिशेने आला. गॅस्लीशी झालेल्या संपर्कासाठी त्याला पाच सेकंदांचा दंड मिळाला; पुढे मार्ग सोडून फायदा टिकवल्याच्या दुसऱ्या घटनेसाठी आणखी पाच सेकंद जोडले गेले. म्हणून चेकर्ड ध्वजाजवळ दिसणारा आठव्या स्थानाचा क्रम अंतिम गुणतालिकेसाठी ग्राह्य नव्हता आणि त्याला अकराव्या स्थानावर वर्गीकृत करण्यात आले. या दोन स्वतंत्र दंडांमुळे त्याच्या एकूण वेळेत दहा सेकंदांची भर पडली, परिणामी त्याचे संभाव्य गुण गेले आणि ओकॉन, अल्बॉन, स्ट्रोल यांची अंतिम स्थानांमध्ये प्रगती झाली. अल्पाइनसाठी परिणामी केवळ ओकॉनचे चार गुण उपलब्ध झाले. येथे ट्रॅकवर पूर्ण केलेली क्रमवारी आणि दंडानंतरचा अधिकृत निकाल यांचा फरक वाचकाला स्पष्ट दिसणे आवश्यक आहे.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_fiarace"/><ref name="MIA22_comments"/> === विलियम्स : अल्बॉनचे नववे स्थान, दीर्घदूरच्या वेगाची मर्यादा आणि वाढते गुण === विलियम्ससाठी अलेक्झांडर अल्बॉनची नववी जागा महत्त्वाची ठरली. शुक्रवारी पहिल्या सरावात सातवे स्थान मिळवल्यानंतरही अंतिम पात्रतेत त्याला अठराव्या क्रमांकावर समाधान मानावे लागले होते. यावरून वेगवान एक फेरी आणि शर्यतीत प्रतिस्पर्ध्यांच्या टायरनाशासोबत सामना करणे या वेगळ्या कौशल्यांच्या संधी दिसतात. मुख्य शर्यतीत त्याने घटनांचा अंदाज घेत दीर्घ अंतरात स्थिर गती राखली; शेवटच्या टप्प्यांतील धडक, माघारी आणि दंडांमुळे त्याची अधिकृत क्रमवारी नवव्या स्थानावर पोहोचली. ऑस्ट्रेलियात एका दीर्घ हार्ड-टायर टप्प्याने मिळालेल्या पहिल्या गुणानंतर मायामीतील दोन गुण मिळाल्याने वैयक्तिक व संघाच्या हंगामी खात्यात तीन गुण झाले. या दोन शर्यतींची रणनीती एकसारखी नव्हती, परंतु संधीचा फायदा घेण्याची संघाची क्षमता दिसून आली.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_comments"/> निकोलस लतिफी चौदावा राहिला आणि त्याच्या खात्यात अजून गुण आले नाहीत. विलियम्सच्या दोन्ही चालकांमधील या तफावतीचे स्पष्टीकरण केवळ क्षमतेच्या साध्या तुलनेत देता येत नाही: पात्रतेतील सुरुवात, प्रतिस्पर्ध्यांच्या गाड्यांबरोबरची वास्तविक स्थिती, टायर टिकवण्याचा कालावधी आणि शेवटच्या भागात झालेल्या घटनांचा वेगळा परिणाम झाला. अल्बॉनच्या नवव्या स्थानाने विलियम्सचे एकूण तीन गुण झाले असले तरी संघ अजूनही कारनिर्मात्यांच्या क्रमवारीत दहाव्या स्थानावर होता. म्हणून हा निकाल पूर्णपणे समस्यामुक्त प्रगतीचा निदर्शक नसून, कमी साधनसामग्रीमध्ये गुण मिळवण्याचा मार्ग मिळाल्याचे उदाहरण होता.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_points"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन : प्रकाशित ग्रिड, इंधनाचे तापमान आणि प्रत्यक्ष पिट-लेन सुरुवात === अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या दोन चालकांची परिस्थिती या शर्यतीत अधिकृत दस्तऐवज समजून घेण्यासाठी विशेष उदाहरण ठरते. शनिवारी पात्रतेत स्ट्रोल दहावा आणि व्हेट्टेल तेरावा होता. रविवारच्या प्रकाशित अंतिम ग्रिडपत्रातही त्यांना मूळ क्रमांकाशी संबंधित स्थान दाखवले होते. तथापि शर्यत सुरू होण्यापूर्वी इंधनाचे तापमान नियमानुसार ठेवण्याशी संबंधित अडचण समोर आल्याने दोन्ही गाड्या मुख्य ग्रिडवरून प्रत्यक्ष निघाल्या नाहीत; त्यांना पिट लेनमधून सुरू करावे लागले. म्हणून अधिकृत ग्रिडपत्रातील स्थान आणि प्रत्यक्ष शर्यत सुरू करण्याची जागा ही दोन स्वतंत्र तथ्ये आहेत. पहिल्या प्रकारच्या पत्राचा उल्लेख लपवणे किंवा पिट-लेन सुरुवातीच्या माहितीऐवजी प्रकाशित ग्रिडची नुसती प्रत देणे, यांपैकी कोणताही पर्याय इतिहासदृष्ट्या पूर्ण नाही. दोन्ही नोंदींचा कालानुक्रम येथे समजावून सांगितला आहे.<ref name="MIA22_grid"/><ref name="MIA22_f1race"/> त्या प्रतिकूल प्रारंभानंतरही दोन्ही चालकांनी हार्ड मिश्रणावर लांब अंतर कापत क्रमवारीत पुनरागमनाचा प्रयत्न केला. व्हेट्टेल शेवटच्या टप्प्यात गुणांच्या आसपास पोहोचला असताना शुमाकरशी संपर्क झाला आणि त्याचा निकाल निराशाजनक माघारीत संपला. स्ट्रोलला पिट लेनमधून सुरुवात करूनही अधिकृत अंतिम वर्गीकरणात दहावे स्थान मिळाले. त्यात अलोन्सोवरील दंडामुळे एक महत्त्वाचा फायदा झाला, परंतु तो मिळवण्यासाठी स्ट्रोलने आधी शर्यत पूर्ण करून पुरेसे अंतर राखणे आवश्यक होते. एका संघासाठी एकाच सप्ताहात दोन्ही चालकांची अनपेक्षित पिट-लेन सुरुवात आणि त्यानंतर एका चालकाचा गुण—हा रणनीती, नियमांचे पालन आणि उशिरापर्यंत सुरू राहिलेली लढत यांचा संयुक्त परिणाम होता. पाचव्या फेरीनंतर अ‍ॅस्टन मार्टिनचे सहा गुण होते.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_comments"/> === हास : मॅग्नुसेनचा संपर्क, शुमाकरचे पहिले गुण हुकणे आणि संघाची स्थिती === हाससाठी मायामीची शर्यत संभाव्य गुण असूनही रिकाम्या हाताने परतण्याचे उदाहरण बनली. मिक शुमाकरने स्पर्धेच्या अनेक टप्प्यांत गुणांच्या जवळ जाऊ शकणारी स्थिती तयार केली. यापूर्वीच्या २०२२ फेऱ्यांमध्ये वैयक्तिक जागतिक अजिंक्यपद गुण न मिळाल्यामुळे त्याच्यासाठी ही संधी विशेष महत्त्वाची होती. शेवटच्या भागात व्हेट्टेलशी झालेल्या संपर्कामुळे त्याच्या गाडीला नुकसान झाले आणि गुण मिळवण्याचा मार्ग बंद झाला. या घटनेला केवळ शुमाकरने गुण गमावले असे वर्णन करून थांबता येत नाही; दोघेही स्थानासाठी लढत होते आणि त्या लढतीचा परिणाम दोन वेगवेगळ्या संघांच्या संभाव्य गुणांवर पडला. अंतिम अधिकृत वर्गीकरणात शुमाकर पंधरावा होता आणि त्याला गुण मिळाले नाहीत.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_comments"/> संघसहकारी केविन मॅग्नुसेनच्या शर्यतीत स्ट्रोलशी झालेल्या संपर्कासाठी पाच सेकंदांचा दंड देण्यात आला. त्याने पूर्ण ५७ फेऱ्या केल्या नव्हत्या; अधिकृत वर्गीकरणात ५६ फेऱ्यांवर सोळावा असल्याची नोंद आहे. या गटातील अनेक गाड्या शेवटच्या टप्प्यात एकमेकांच्या अगदी जवळ असल्याने बचाव, उशिरा ब्रेक आणि सुरक्षितपणे स्थान राखणे यांत साधलेला थोडा फरकही मोठे परिणाम घडवत होता. हासचे कारनिर्माता गुण १५ वरच राहिले आणि दोन्ही चालकांकडून नव्या गुणांची भर पडली नाही. तरी सराव आणि पात्रतेतील गती संपूर्णतः निकृष्ट नव्हती; मुख्य कमतरता शर्यत पूर्ण होताना स्पर्धात्मक स्थानाचे गुणांत रूपांतर करण्यात होती.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_points"/> === मॅकलारेन आणि अल्फाटौरी : गॅस्ली–नॉरिस संपर्काची सलग घटना आणि दंड === मॅकलारेनसाठी एमिलिया रोमान्या फेरीतील नॉरिसचे पोडियम स्थान हा सकारात्मक संदर्भ असताना मायामीमध्ये त्याच्या शर्यतीचा शेवट धडकेत झाला. नॉरिस आठव्या क्रमांकावर पात्र ठरला, पण त्याच्या कारचा ४१व्या फेरीच्या आसपास गॅस्लीशी झालेल्या संपर्कामुळे ताबा सुटला आणि चाकाच्या नुकसानीनंतर तो पुढे जाऊ शकला नाही. ही घटना केवळ दोन गाड्यांची माघार नव्हती; याच कारणामुळे आभासी सुरक्षा गाडी आणि नंतर पूर्ण सुरक्षा गाडी आल्याने संपूर्ण स्पर्धेची रणनीती बदलली. लक्लेरला विजयासाठी पुन्हा जवळ येण्याची संधी मिळाली, पेरेझला ताज्या टायरचा लाभ घेता आला आणि रसलची पहिली लांब फेरी-मालिका फलदायी झाली. म्हणून नॉरिस–गॅस्ली धडक हा शर्यतीच्या शेवटच्या १५ फेऱ्या समजावून सांगताना मध्यवर्ती वळणबिंदू आहे.<ref name="MIA22_fiarecap"/><ref name="MIA22_f1race"/> गॅस्लीच्या गाडीला याआधी अलोन्सोबरोबरच्या संपर्कामुळे नुकसान झाले होते. त्यानंतर त्याची गाडी मार्गावर असताना नॉरिसशी संपर्क झाला आणि दोघेही गुणांच्या बाहेर गेले. अल्फाटौरीच्या दुसऱ्या गाडीत युकी त्सुनोडा १२वा राहिला. मॅकलारेनकडून डॅनियल रिक्कार्डोला मार्ग सोडून फायदा घेतल्याच्या कारणावरून पाच सेकंदांचा दंड मिळाला; त्यामुळे त्याचे अंतिम अधिकृत स्थान तेरावे ठरले. या परिणामामुळे मॅकलारेनचे ४६ आणि अल्फाटौरीचे १६ कारनिर्माता गुण या फेरीनंतर कायम राहिले. निष्कर्ष काढताना नॉरिसचा अपघात, रिक्कार्डोवरील वेळदंड, गॅस्लीची आधीची कारसमस्या आणि त्सुनोडाचे तुलनेने मागचे स्थान या गोष्टी स्वतंत्र मानल्या पाहिजेत; त्यांना एका सर्वसाधारण दोन्ही संघ संथ होते या विधानात एकत्र करणे अचूक ठरणार नाही.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_comments"/> === पंचांचे निर्णय, वर्गीकरणाची अंतिम आवृत्ती आणि शर्यतीचा अधिकृत अर्थ === या ग्रांप्रीच्या अंतिम निकालावर पंचनिर्णयांचा विशेष परिणाम झाला. अलोन्सोच्या नावावर दोन स्वतंत्र पाच-सेकंदांचे दंड जमा झाले—गॅस्लीशी संपर्कासाठी आणि मार्गाबाहेरून फायदा घेतल्याबद्दल. रिक्कार्डोला मार्गाबाहेर जाऊन मिळवलेला फायदा टिकवल्याबद्दल, तर मॅग्नुसेनला स्ट्रोलशी संपर्कासाठी प्रत्येकी पाच सेकंदांचा दंड होता. हे सर्व निकाल वाचताना प्रत्येक दंडाच्या प्रकाराचा परिणाम वेगळा समजणे गरजेचे आहे. अलोन्सोवरील दहा सेकंदांनी अंतिम गुणप्राप्ती बदलली; रिक्कार्डोच्या दंडाने त्याची क्रमवारी खाली गेली; मॅग्नुसेनसाठी संपर्क आणि आधीची प्रगती दोन्ही निरर्थक ठरली. या निर्णयांना पात्रता फेरीतील ग्रिड-दंड किंवा पुढच्या शर्यतीसाठी देण्यात आलेला दंड समजणे चुकीचे ठरेल. अधिकृत अंतिम वर्गीकरण हेच शर्यतीच्या गुणांसाठी आणि ऐतिहासिक निकालासाठी निर्णायक दस्तऐवज आहे.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_fiarace"/> वर्गीकरणाबाबत आणखी एक महत्त्वाचा फरक म्हणजे प्रत्येक माघार घेतलेला चालक आपोआप वर्गीकृत नाही असे होत नाही. व्हेट्टेलने ५४ फेऱ्या, तर मॅग्नुसेनने ५६ फेऱ्या पूर्ण केल्याने ते शर्यत संपवू शकले नसले तरी अधिकृत वर्गीकरणात स्थान मिळाले. याउलट गॅस्ली, नॉरिस आणि झोऊ यांनी आवश्यक अंतर गाठले नव्हते. शर्यतीतील प्रत्यक्ष सहभागी, प्रकाशित ग्रिडमधील प्रविष्ट्या, पिट लेनमधून निघालेल्या गाड्या आणि अंतिम वर्गीकृत चालक हे चार निराळे संच आहेत. अचूक विकिपीडिया नोंदीत हे फरक जपल्यास अनेक वर्षांनंतर वाचणाऱ्या व्यक्तीलाही अपघात, माघार आणि दंड यांचा निकालावर नेमका कसा प्रभाव झाला ते स्वतंत्रपणे पडताळता येते.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_grid"/> === दोन्ही जागतिक अजिंक्यपदांवरील परिणाम आणि पुढील शर्यतीची पार्श्वभूमी === मायामीतील विजयानंतर व्हर्सटॅपनचे ८५ गुण झाले आणि लक्लेरचे १०४ गुण कायम प्रथम होते; त्यामुळे पहिल्या चार शर्यतींनंतर असलेला फरक २७ वरून १९ गुणांवर आला. पेरेझ ६६ गुणांसह तिसरा, रसल ५९ गुणांसह चौथा आणि सायेन्स ५३ गुणांसह पाचवा होता. रेड बुलसाठी विजय आणि चौथे स्थान यातून ३८ गुण, फेरारीसाठी दुसरे आणि तिसरे स्थान मिळून ३३ गुण जमा झाले; त्यामुळे कारनिर्माता अजिंक्यपदात फेरारीचे १५७ आणि रेड बुलचे १५१ असे अवघे सहा गुणांचे अंतर उरले. मर्सिडीज ९५ गुणांसह तिसरी होती. ही आकडेवारी अजिंक्यपदातील समीकरण बदलत असल्याचे दाखवते, मात्र पाचव्या फेरीच्या समाप्तीला चालक आणि कारनिर्माता या दोन्ही अजिंक्यपदांत अद्याप फेरारीच आघाडीवर होती, हा क्रम जाणीवपूर्वक स्पष्ट करणे आवश्यक आहे.<ref name="MIA22_points"/> मध्यगटातील लढतही गुणांच्या दृष्टिकोनातून महत्त्वाची राहिली. मॅकलारेन ४६, अल्फा रोमियो ३१, अल्पाइन २६, अल्फाटौरी १६, हास १५, अ‍ॅस्टन मार्टिन सहा आणि विलियम्स तीन गुणांवर होते. अलोन्सोवरील दंडामुळे विलियम्स आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनला लाभ मिळाला; बोटासचा सातवा क्रमांक अल्फा रोमियोच्या स्थानासाठी आवश्यक ठरला; आणि ओकॉनची मागून आठव्या क्रमांकापर्यंतची प्रगती अल्पाइनला कारनिर्माता गुणसंख्येत बळ देणारी होती. पुढील स्पॅनिश ग्रांप्रीच्या पार्श्वभूमीवर मोठे संघ वेग, टायर आणि विश्वासार्हतेचा समतोल सुधारण्याच्या प्रयत्नात होते, तर मध्यगटातील संघांसाठी चुका टाळून अपघाती संधींचे गुणांत रूपांतर करणे तेवढेच महत्त्वाचे दिसत होते. म्हणून मायामीचा ऐतिहासिक अर्थ पहिल्या कार्यक्रमाच्या लोकप्रियतेपुरता न ठेवता, शर्यतीच्या निकालांनी हंगामाच्या सुरुवातीला तयार केलेल्या स्पर्धात्मक चित्राशी जोडून पाहणे अधिक योग्य आहे.<ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_comments"/> == निकालानंतर गुणतालिका == मायामी ग्रांप्रीनंतरची खालील गुणतालिका एफ.आय.ए.च्या ८ मे २०२२ च्या अधिकृत अजिंक्यपदपत्रावर आधारित आहे. त्यात पूर्वीच्या फेऱ्यांत सहभागी झालेला निको हल्केनबर्ग शून्य गुणांसह समाविष्ट असून सर्व २१ चालक दाखवले आहेत. संघांचे गुण स्वतंत्र अधिकृत कारनिर्माता वर्गीकरणावरून पडताळले आहेत; चालकांच्या एका शर्यतीतील स्थानांचा अंदाज लावून गुण भरलेले नाहीत.<ref name="MIA22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १०४ |- | २ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ८५ |- | ३ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६६ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५९ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ५३ |- | ६ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ३६ |- | ७ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३५ |- | ८ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ३० |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | २४ |- | १० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | ११ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ११ |- | १२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १० |- | १३ | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६ |- | १४ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४ |- | १५ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- | १६ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २ |- | १७ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २ |- | १८ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[फेरारी]] | १५७ |- | २ | [[रेड बुल रेसींग]] | १५१ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | ९५ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ४६ |- | ५ | [[अल्फा रोमियो]] | ३१ |- | ६ | [[अल्पाइन]] | २६ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | १६ |- | ८ | [[हास]] | १५ |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[मायामी ग्रांप्री]] * [[मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोम]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/miami २०२२ मायामी ग्रांप्री — अधिकृत फॉर्म्युला वन कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1110/miami/race-result २०२२ मायामी ग्रांप्री — अधिकृत मुख्य शर्यतीचे निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/miami-grand-prix/eventtiming-information २०२२ मायामी ग्रांप्री — एफ.आय.ए. अधिकृत निर्णयपत्रे] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = मायामी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ मायामी ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:मायामी ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 0vg95cfmvo98s58rbfraps4l2not2y5 2725722 2725691 2026-10-24T16:16:00Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725722 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = युनायटेड स्टेट्स | ग्रांप्री = मायामी | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Miami.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ मायामी ग्रांप्रीसाठी वापरलेल्या मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोमचा मार्गनकाशा | दिनांक = ८ मे | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ क्रिप्टो.कॉम मायामी ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ५ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोम, मायामी गार्डन्स, फ्लोरिडा, युनायटेड स्टेट्स | सर्किट_प्रकार = हार्ड रॉक स्टेडियमभोवती उभारलेला तात्पुरता शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ५.४१२ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.३६३ | एकूण_फेऱ्या = ५७ | एकूण_अंतर_किमी = ३०८.३२६ | एकूण_अंतर_मैल = १९१.५८४ | हवामान = उष्ण व दमट; प्रारंभी हवा सुमारे ३४°से. आणि मार्ग सुमारे ४८°से.; पावसाची शक्यता होती, पण शर्यतीत पाऊस झाला नाही | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = फेरारी | पोल_वेळ = १:२८.७९६ | जलद_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | जलद_देश = नेदरलँड्स | जलद_संघ = रेड बुल रेसींग | जलद_वेळ = १:३१.३६१ | जलद_फेरी = ५४ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | दुसरा_देश = मोनॅको | दुसरा_संघ = फेरारी | तिसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | तिसरा_देश = स्पेन | तिसरा_संघ = फेरारी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ मायामी ग्रांप्री }} '''२०२२ मायामी ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ क्रिप्टो.कॉम मायामी ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील २२ पैकी पाचवी शर्यत होती. ८ मे २०२२ रोजी फ्लोरिडातील [[मायामी गार्डन्स]] येथे [[मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोम]]वर ५७ फेऱ्यांची ती आयोजित करण्यात आली. मायामीत प्रथमच झालेल्या फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीमध्ये [[रेड बुल रेसींग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने फेरारीच्या पोलधारक [[शार्ल लक्लेर]]चा पराभव करून हंगामातील तिसरा विजय नोंदवला. लक्लेर दुसरा आणि [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] तिसरा ठरला. व्हर्सटॅपनने ५४व्या फेरीत सर्वात वेगवान फेरी नोंदवून अतिरिक्त गुणही मिळवला; उशिराच्या सुरक्षा गाडीनंतर आघाडीवर पुन्हा लढत झाली. या निकालामुळे चालक अजिंक्यपदातील लक्लेरची व्हर्सटॅपनवरील आघाडी १९ गुणांवर आणि फेरारीची रेड बुलवरील कारनिर्माता आघाडी केवळ सहा गुणांवर आली.<ref name="MIA22_race">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ६६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_66_-_2022_miami_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_f1race">{{स्रोत बातमी|title=मायामीतील पहिली शर्यत : व्हर्सटॅपनचा विजय व उशिराची सुरक्षा गाडी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-wins-inaugural-miami-grand-prix-over-leclerc-after-late-safety.6zwwHLQ27MENnB4ygoNN1S|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_points">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्रीनंतरची अधिकृत गुणतालिका, दस्तऐवज ६७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Miami%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === पहिल्या चार फेऱ्यांनंतर लक्लेर ८६ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात प्रथम होता. मागील एमिलिया रोमान्या फेरीत स्प्रिंट व मुख्य शर्यत जिंकलेल्या व्हर्सटॅपनकडे ५९, तर त्याच्या संघसहकाऱ्याला पेरेझकडे ५४ गुण होते. रसल ४९ आणि सायेन्स ३८ गुणांवर होते. कारनिर्मात्यांत फेरारी १२४, रेड बुल ११३ आणि मर्सिडीज ७७ गुणांवर होते. फेरारीची एकल फेरीतील पात्रता-गती आणि रेड बुलची शर्यतीतील सरळमार्गावरील कार्यक्षमता यांची नव्या सर्किटवर थेट तुलना होणार होती. याआधीच्या चारही फेऱ्यांत फेरारी व रेड बुल यांच्यामध्ये आघाडी बदलण्याची स्थिती दिसली होती; परंतु गुणतालिकेत फेरारी आघाडीवरच होती.<ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_qualcomments">{{स्रोत बातमी|title=मायामी पात्रता फेरीनंतर संघ व चालकांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-qualifying-in-miami.6BqO5xHO39D0AlMkijLZJB.6BqO5xHO39D0AlMkijLZJB|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=७ मे २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === हार्ड रॉक स्टेडियमच्या परिसरात बांधलेला मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोम हा ५.४१२ किमीचा तात्पुरता शर्यतमार्ग होता. १९ वळणे, लांब वेगवान विभाग, तांत्रिक संथ वळणांचा समूह आणि तीन डीआरएस क्षेत्रे अशा मिश्र रचनेमुळे कमी व मध्यम वेगावरील पकड तसेच सरळभागातील वेग दोन्ही महत्त्वाचे होते. ५७ फेऱ्यांचे अधिकृत अंतर ३०८.३२६ किमी होते. ही शर्यत पहिल्यांदाच या सर्किटवर आयोजित होत असल्यामुळे शर्यतीचा इतिहास, घर्षणाचा वास्तविक अंदाज आणि अनेक संघांची चाचणीमाहिती मर्यादित होती. शुक्रवारी ६ मे रोजी पहिले दोन मुक्त सराव, शनिवारी ७ मे रोजी तिसरा सराव आणि मुख्य पात्रता फेरी, तर रविवारी ८ मे रोजी मुख्य शर्यत झाली; या सप्ताहात स्प्रिंट नव्हती.<ref name="MIA22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मायामी ग्रांप्री : अधिकृत कार्यक्रम|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/miami|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_commons">{{स्रोत बातमी|title=मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोम : २०२२ शर्यतमार्गाचा नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Miami.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांच्या २० नियमित चालकांनी सहभाग नोंदवला. या सप्ताहातील पहिल्या सरावासाठी कोणत्याही संघाने स्वतंत्र राखीव चालक उतरवला नाही. अ‍ॅस्टन मार्टिनकडून सेबास्टियन व्हेट्टेल आणि लान्स स्ट्रोल हेच नियमित चालक होते; पूर्वीच्या बहरैन व सौदी अरेबियन फेऱ्यांमध्ये पर्यायी चालक म्हणून आलेला निको हल्केनबर्ग या ग्रांप्रीमध्ये सहभागी नव्हता, मात्र चॅम्पियनशिपच्या गुणतालिकेत त्याचा शून्य गुणांसह समावेश कायम राहिला. सर्व वीस प्रवेशिका शुक्रवारी पहिल्या सरावात होत्या; पुढील सत्रांत अपघात आणि तांत्रिक अडचणींमुळे प्रत्यक्ष सहभाग वेगळा ठरला.<ref name="MIA22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मायामी ग्रांप्री : अधिकृत प्रवेशयादी, दस्तऐवज १३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_13_-_2022_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=६ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पिएर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वल्तेरी बोटास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_entry"/> |} === टायर === पुरवठादार [[पिरेली]]ने सी२ हार्ड, सी३ मीडियम आणि सी४ सॉफ्ट मिश्रणे उपलब्ध करून दिली. प्रत्येक गाडीसाठी दोन हार्ड, तीन मीडियम व आठ सॉफ्ट संचांचे निर्धारित कोरड्या हवामानातील वाटप होते. प्रारंभीच्या अंदाजांमध्ये गरम डांबर, अपरिचित पृष्ठभाग आणि टायर झीज यांमुळे दोन पिटस्टॉपची शक्यता विचारात घेतली गेली; रविवारचे तापमान आणि मीडियम-हार्ड टायरची टिकाऊ कामगिरी पाहता बहुतांश संघांनी प्रत्यक्षात एका पिटस्टॉपवर भर दिला. हवामानातील दमटपणा आणि सुरक्षा गाडीच्या शक्यतेमुळे काही गाड्यांनी प्रदीर्घ पहिली फेरी-मालिका राखण्याचा निर्णय घेतला.<ref name="MIA22_compound">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्रीसाठी पिरेलीच्या टायर मिश्रणांचे वाटप|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-miami-grand-prix.6fCJdV9Z6b1zlRLg4FzgrJ|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=५ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मायामी ग्रांप्री : पिरेलीचे रविवारचे टायर व रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-miami-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड | सी२ | पांढरा | २ |- | मीडियम | सी३ | पिवळा | ३ |- | सॉफ्ट | सी४ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_compound"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या सत्रात लक्लेरने १:३१.०९८ अशी सर्वात वेगवान फेरी पूर्ण केली. रसल अवघ्या ०.०७१ सेकंदांनी दुसरा, व्हर्सटॅपन तिसरा आणि पेरेझ चौथा ठरला. नव्या रस्त्यावर सुरुवातीस गाड्यांचा संतुलन, ब्रेकिंग आणि रस्त्याबाहेरील धुळीचा परिणाम तपासण्यात संघ गुंतले होते. वल्तेरी बोटासची अल्फा रोमियो वळण क्रमांक ७ येथे भिंतीवर गेल्याने लाल ध्वज लागला; त्याच्या कारचे नुकसान पुढील सत्राच्या तयारीवरही झाले. व्हर्सटॅपनला पहिल्या सरावात गाडीच्या कार्यक्षमतेशी संबंधित अडथळ्यांमुळे १४ फेऱ्यांवर समाधान मानावे लागले. अल्बॉन सातवा राहिल्याने विलियम्सने नव्या मार्गावरील पहिल्याच चाचणीत आशादायक गती दाखवली.<ref name="MIA22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : पहिल्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, दस्तऐवज २३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_23_-_2022_miami_grand_prix_-_p1_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=६ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_fiasessions">{{स्रोत बातमी|title=मायामी : एफआयए सराव व पात्रता वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/miami-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=७ मे २०२२}}</ref> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३१.०९८ | २६ |- | २ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३१.१६९ | २३ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३१.२७७ | १४ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३१.३०१ | २२ |- | ५ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३१.४९८ | २७ |- | ६ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३१.५२८ | २५ |- | ७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.८५४ | २० |- | ८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३१.९५६ | २३ |- | ९ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३२.५५९ | २० |- | १० | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३२.५९२ | २१ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३२.६१५ | २६ |- | १२ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३२.८८४ | ३१ |- | १३ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३३.०२० | २३ |- | १४ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.०२४ | २४ |- | १५ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३३.४१७ | २७ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.५७६ | २३ |- | १७ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३३.७७३ | १३ |- | १८ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३४.०४३ | २७ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३४.९४५ | २० |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३५.६३७ | २७ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === दुसऱ्या सरावात मर्सिडीजच्या रसलेने १:२९.९३८ या वेळेसह प्रथम क्रमांक मिळवला आणि लक्लेर ०.१०६ सेकंद मागे राहिला. पेरेझ तिसरा, हॅमिल्टन चौथा आणि अलोन्सो पाचवा ठरल्यामुळे मर्सिडीजची एक फेरीतील गती पहिल्या दिवसअखेर सुधारल्याचे दिसले. सायेन्स वळण क्रमांक १४ येथे धडकला आणि त्याच्या कारला मोठे नुकसान झाले; या घटनेने सत्र खंडित झाले. बोटासच्या कारची पहिल्या सरावातील धडक झाल्यापासूनची दुरुस्ती सुरू असल्याने तो या सरावात सहभागी होऊ शकला नाही. व्हर्सटॅपन गाडीच्या तांत्रिक/शीतकरण अडचणींमुळे केवळ एक फेरी चालवू शकला आणि त्याने कोणतीही वैध वेळ नोंदवली नाही. त्यामुळे त्याच्या शनिवारीच्या तयारीवर तुलनेने मोठा दबाव आला.<ref name="MIA22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : दुसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, दस्तऐवज २६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_26_-_2022_miami_grand_prix_-_p2_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=६ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_qualcomments"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२९.९३८ | १८ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३०.०४४ | २१ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.१५० | १९ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.१७९ | १८ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.३७२ | २० |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३०.५३५ | २० |- | ७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.५४७ | २० |- | ८ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.८६० | २४ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.८६१ | २० |- | १० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३०.९२१ | १९ |- | ११ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३०.९६४ | ९ |- | १२ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३१.२०८ | २३ |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३१.२६० | २३ |- | १४ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.३९३ | २३ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३१.५८७ | २१ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.६३१ | २३ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.७१० | २१ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३२.९१३ | १४ |- | १९ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | वेळ नोंदली नाही | १ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारीच्या अंतिम सरावात पेरेझने १:३०.३०४ अशी सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली; त्याच्यापेक्षा लक्लेर ०.१९४ आणि व्हर्सटॅपन ०.३४५ सेकंद मागे होते. चौथ्या क्रमांकावर अलोन्सो आणि पाचव्या क्रमांकावर व्हेट्टेल राहिले. सायेन्सचे दुसऱ्या सरावातील नुकसान दुरुस्त झाल्यानंतर त्याने सातवा क्रमांक मिळवला. मात्र ओकॉनची कार मागील दिवशी सायेन्सने धडक दिलेल्या परिसरातील वळण क्रमांक १४ च्या भिंतीवर वेगाने आदळली. ओकॉनला वैद्यकीय तपासणीनंतर धावण्यास योग्य घोषित केले गेले, परंतु चॅसिसला तडे गेल्यामुळे त्याची कार पात्रता फेरीसाठी तयार करणे शक्य झाले नाही. त्याच्या तीन नोंदलेल्या फेऱ्यांपैकी एकही वैध वेळ नसल्याने अधिकृत सराव निकालात त्याची नोंद शेवटच्या क्रमांकावर, वेळेशिवाय आहे.<ref name="MIA22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : तिसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, दस्तऐवज ३८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_38_-_2022_miami_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=७ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_ocon">{{स्रोत बातमी|title=ओकॉनच्या तिसऱ्या सरावातील अपघातानंतर पात्रता फेरीतील अनुपस्थिती|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/ocon-to-miss-miami-gp-qualifying-after-fp3-crash.1qhngMj54zVeyz1jPsMrjo.1qhngMj54zVeyz1jPsMrjo|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=७ मे २०२२}}</ref> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.३०४ | २० |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३०.४९८ | २३ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.६४९ | २० |- | ४ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३१.०३६ | १७ |- | ५ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.०४९ | २३ |- | ६ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३१.०५० | १८ |- | ७ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३१.१७२ | २३ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३१.२२७ | २० |- | ९ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.५०१ | १४ |- | १० | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३१.५९४ | १८ |- | ११ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३१.६५९ | २३ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३१.६६५ | २१ |- | १३ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३१.७२८ | १८ |- | १४ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३१.८८५ | २५ |- | १५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३१.८९० | १९ |- | १६ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३१.९०१ | १८ |- | १७ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३१.९२४ | १८ |- | १८ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३२.०५१ | १६ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३२.३७६ | १६ |- | २० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | वेळ नोंदली नाही | ३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === पात्रता फेरीच्या पहिल्या भागात फेरारी आणि रेड बुलचे चालक सुरक्षितपणे पुढे गेले. मध्यमगटात अंतिम मिनिटांच्या वेळी गाड्यांमधील अंतर कमी असल्याने लहानशी चूक महागात पडत होती. मॅग्नुसेन, झोऊ, अल्बॉन आणि लतिफी हे पुढील भागासाठी आवश्यक वेग साधू शकले नाहीत. सरावातील चॅसिस दुर्घटनेमुळे ओकॉनने पात्रता फेरीत अजिबात धाव घेतली नाही आणि त्याला अधिकृत निकालपत्रात वेळ नसलेली स्वतंत्र नोंद मिळाली. पहिल्या भागातील वीस प्रवेशांपैकी प्रत्यक्ष वेळ नोंदवणारे एकोणीस चालक होते.<ref name="MIA22_qual">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : अंतिम पात्रता वर्गीकरण, दस्तऐवज ४५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_45_-_2022_miami_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=७ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_qualcomments"/> === फेरी २ === दुसऱ्या भागात लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन यांनी वेगवान फेऱ्या पूर्ण करत अंतिम दहामध्ये प्रवेश मिळवला. नॉरिसने वेगवान फेरीसह जागा मिळवली, तर अल्फाटौरीचे दोन्ही चालक गॅस्ली व त्सुनोडा आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनचा स्ट्रोल अंतिम भागात गेले. अलोन्सो अकराव्या क्रमांकावर थांबला; त्याच्या प्रयत्नात वाहतुकीचा अडथळा आणि एका प्रतिस्पर्ध्याची कार समोर आल्याचे अल्पाइनने नोंदवले. रसल बारावा राहिला, हा शुक्रवारी दुसऱ्या सरावात पहिल्या स्थानावर असलेल्या चालकासाठी मोठा उलटफेर होता. व्हेट्टेल, रिक्कार्डो आणि शुमाकरही बाहेर पडले.<ref name="MIA22_qualcomments"/><ref name="MIA22_fiasessions"/> === फेरी ३ === अंतिम पात्रता भागात लक्लेरने १:२८.७९६ अशी फेरी नोंदवत कारकिर्दीतील आणखी एक पोल स्थान मिळवले. संघसहकारी सायेन्स १:२८.९८६ सह दुसरा, तर व्हर्सटॅपन अवघ्या ०.००५ सेकंदांनी सायेन्सच्या मागे तिसरा ठरला; पेरेझ चौथा होता. बोटासची पुनर्बांधलेली कार पाचव्या क्रमांकावर पोहोचली; त्यामागे हॅमिल्टन, गॅस्ली, नॉरिस, त्सुनोडा आणि स्ट्रोल यांची क्रमवारी होती. शनिवारीच्या सरावातील रेड बुलची उत्तम गती असूनही पहिली रांग फेरारीने व्यापली होती. पोलधारक लक्लेर आणि तिसऱ्या स्थानावरील व्हर्सटॅपनमध्ये ०.१९५ सेकंदांचे अंतर होते.<ref name="MIA22_qual"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२९.४७४ | १:२९.१३० | १:२८.७९६ | २५ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३०.०७९ | १:२९.७२९ | १:२८.९८६ | २६ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.८३६ | १:२९.२०२ | १:२८.९९१ | १८ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३०.०५५ | १:२९.६७३ | १:२९.०३६ | २१ |- | ५ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.८४५ | १:२९.७५१ | १:२९.४७५ | २० |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.३८८ | १:२९.७९७ | १:२९.६२५ | २१ |- | ७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.७७९ | १:३०.१२८ | १:२९.६९० | २२ |- | ८ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३०.७६१ | १:२९.६३४ | १:२९.७५० | २२ |- | ९ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.४८५ | १:३०.०३१ | १:२९.९३२ | २१ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३०.४४१ | १:२९.९९६ | १:३०.६७६ | २१ |- | ११ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.४०७ | १:३०.१६० | — | १४ |- | १२ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.४९० | १:३०.१७३ | — | १५ |- | १३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३०.६७७ | १:३०.२१४ | — | १५ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३०.५८३ | १:३०.३१० | — | १५ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३०.६४५ | १:३०.४२३ | — | १९ |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३०.९७५ | — | — | ११ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३१.०२० | — | — | ९ |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.२६६ | — | — | १० |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.३२५ | — | — | १० |- | वेळ नाही | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | — | — | — | ० |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.च्या ८ मे रोजी दुपारी १:३० वाजता प्रसिद्ध केलेल्या अंतिम क्रमवारीपत्रानुसार लक्लेर, सायेन्स, व्हर्सटॅपन आणि पेरेझ हे पहिले चार होते; सरावातील अपघातामुळे पात्रता वेळ नोंदवू न शकलेल्या ओकॉनला पंचांच्या परवानगीने विसाव्या स्थानावरून सुरू करण्याची अनुमती मिळाली. मात्र या प्रकाशित पत्रानंतर शर्यतीपूर्वी अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या दोन्ही गाड्यांतील इंधनाच्या तापमानाशी संबंधित अडचण निर्माण झाली. त्यामुळे दहाव्या क्रमांकावर पात्र ठरलेला स्ट्रोल आणि तेराव्या क्रमांकावर पात्र ठरलेला व्हेट्टेल यांना प्रत्यक्ष ग्रिडवरून निघता आले नाही; दोघांनी पिट लेनमधून सुरुवात केली. खाली त्यांच्या मूळ क्रमांकांना ग्रिडवरील जागा न दाखवता पिट लेन असे दर्शवले आहे; मूळ अधिकृत पत्र आणि वास्तविक शर्यत प्रारंभ यांतील हा कालानुक्रमिक फरक आहे.{{refn|group=टीप|एफ.आय.ए.च्या प्रकाशित अंतिम ग्रिडपत्रातील दहावे आणि तेरावे क्रमांक हे नंतरच्या इंधन-तापमानाच्या अडचणीनंतर झालेल्या प्रत्यक्ष पिट-लेन सुरुवातीचे प्रतिनिधित्व करत नाहीत; पत्राची प्रसिद्धी आणि शर्यतीची प्रत्यक्ष सुरुवात यांची वेळ वेगळी होती.}}<ref name="MIA22_grid">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ५२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_52_-_2022_miami_grand_prix_-_final_starting_grid_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref><ref name="MIA22_f1race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२८.७९६ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:२८.९८६ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२८.९९१ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.०३६ |- | ५ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२९.४७५ |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२९.६२५ |- | ७ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२९.६९० |- | ८ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.७५० |- | ९ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२९.९३२ |- | ११ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.१६० |- | १२ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३०.१७३ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३०.३१० |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३०.४२३ |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३०.९७५ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३१.०२० |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.२६६ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.३२५ |- | २० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | पंचांच्या परवानगीने सुरुवात; पात्रता वेळ नाही |- | पिट लेन | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | पिट लेन; १:३०.६७६ |- | पिट लेन | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | पिट लेन; १:३०.२१४ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात आणि आघाडीतील बदल === रविवारच्या उन्हाळी उष्णतेत प्रत्यक्ष मुख्य ग्रिडवर १८ गाड्या उभ्या राहिल्या; व्हेट्टेल आणि स्ट्रोल यांनी पिट लेनमधून सुरुवात केली. लक्लेरने आघाडी राखली, पण तिसऱ्या क्रमांकावरील व्हर्सटॅपनने पहिल्याच वळणात सायेन्सला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले. हॅमिल्टनला पहिल्या वळणात वेळ गमवावा लागला, तर अलोन्सोने मध्यभागातील काही गाड्यांना मागे टाकत प्रगती केली. व्हर्सटॅपनने मध्यम मिश्रणाच्या टायरवर लक्लेरमागे अंतर कमी केले आणि नवव्या फेरीत मुख्य सरळमार्गावर डीआरएसच्या मदतीने आघाडी घेतली. आघाडी मिळाल्यानंतर त्याने स्वच्छ हवेत स्थिर फेऱ्या देत पहिल्या पिटस्टॉपसाठी लाभदायक फरक निर्माण केला.<ref name="MIA22_f1race"/><ref name="MIA22_fiarecap">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपनचा मायामी येथे लक्लेर व सायेन्सवर विजय|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-passes-leclerc-sainz-win-inaugural-miami-grand-prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> === रणनीती, तापमान आणि पहिल्या पिटस्टॉपचा काळ === पहिल्या टप्प्यात बहुतेक चालकांनी मीडियम टायर वापरले; रसल, ओकॉन आणि पिट लेनमधून आलेल्या दोन्ही अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या गाड्यांनी हार्ड टायरवर लांब पहिला टप्पा राखला. लक्लेरने २४व्या फेरीत मीडियमवरून हार्ड मिश्रणात बदल केला आणि व्हर्सटॅपनने दोन फेऱ्यांनी आपला पिटस्टॉप घेतला. दोन्ही आघाडीचे चालक एकदाच पिटस्टॉप करून शर्यत संपवण्याच्या मार्गावर होते. पेरेझच्या गाडीतील शक्तियंत्राशी संबंधित क्षणिक कार्यक्षमतेच्या समस्येमुळे तो सायेन्सच्या मागे पडला आणि तिसऱ्या स्थानासाठी अपेक्षित मोठे आव्हान देता आले नाही. बोटासने मॅकलारेन आणि मर्सिडीजच्या गाड्यांसमोर पाचवे स्थान बराच काळ राखले.<ref name="MIA22_pirelli"/><ref name="MIA22_comments">{{स्रोत बातमी|title=मायामी शर्यतीनंतर संघ व चालकांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-miami.1rGid9qmr39yl9jQIPA6RT|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> === नॉरिस–गॅस्ली धडक आणि सुरक्षा गाडी === ४१व्या फेरीच्या आसपास गॅस्लीची गाडी आधीच्या संपर्कामुळे समस्याग्रस्त झाली आणि नॉरिसच्या मॅकलारेनशी त्याची धडक झाली. नॉरिसची गाडी फिरून मागील चाकाचे नुकसान झाल्याने त्याची शर्यत तेथेच संपली. सुरुवातीला आभासी सुरक्षा गाडी आणि त्यानंतर प्रत्यक्ष सुरक्षा गाडीचा वापर झाला. त्या वेळी मुख्य आघाडीवरील व्हर्सटॅपन, लक्लेर आणि सायेन्स यांनी आपापल्या हार्ड टायरवरच राहण्याचा निर्णय घेतला; पेरेझने ताज्या मीडियमवर स्विच करून शेवटच्या टप्प्यात सायेन्सला मागे टाकण्याचा प्रयत्न करण्यासाठी अतिरिक्त पिटस्टॉप घेतला. प्रदीर्घ हार्ड टप्पा राखलेल्या रसललाही संधी साधून कमी वेळात पिटस्टॉप घेणे शक्य झाले. यामुळे पाचव्या आणि सहाव्या स्थानासाठी मर्सिडीजच्या संघसहकाऱ्यांत स्पर्धा निर्माण झाली.<ref name="MIA22_f1race"/><ref name="MIA22_pirelli"/> === पुनःसुरुवात आणि शेवटची लढत === सुरक्षा गाडीनंतर पुन्हा वेगवान शर्यत सुरू होताच लक्लेर व्हर्सटॅपनच्या जवळ आला; काही फेऱ्यांत तो डीआरएस अंतरातही पोहोचला. तरी व्हर्सटॅपनने मुख्य सरळभागातील वेग, योग्य ब्रेकिंग आणि जुन्या हार्ड टायरची पुरेशी पकड सांभाळून आघाडी कायम राखली. त्याने ५४व्या फेरीत १:३१.३६१ अशी सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. ताज्या मीडियमवर असलेल्या पेरेझने ५२व्या फेरीत सायेन्सला मागे टाकण्याचा प्रयत्न करताना ब्रेक लॉक केल्याने तिसरे स्थान हुकले. रसलने संघसहकारी हॅमिल्टनला मागे टाकत पाचवे स्थान मिळवले; बोटासच्या चुकीमुळे तो आणि दोन्ही मर्सिडीज यांच्यातील लढतीचा निर्णायक फायदा मर्सिडीजला झाला.<ref name="MIA22_f1race"/><ref name="MIA22_fiarace">{{स्रोत बातमी|title=मायामी : अंतिम वर्गीकरण व वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/miami-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> === शेवटच्या फेऱ्यांतील धडक आणि अधिकृत निकाल === गुणांच्या सीमारेषेवर शुमाकर आणि व्हेट्टेल हे दोघेही अवघड स्थानबदलाच्या स्पर्धेत होते. पहिल्या वळणाजवळ झालेल्या परस्पर धडकेमुळे व्हेट्टेलची गाडी पुढे सुरू राहू शकली नाही आणि शुमाकरचे संभाव्य गुणही गेले. इतर ठिकाणी स्ट्रोल आणि मॅग्नुसेन यांच्यात संपर्क झाला; अलोन्सोला गॅस्लीशी झालेल्या धडकेसाठी आणि मार्ग सोडून फायदा मिळवल्याबद्दल स्वतंत्र प्रत्येकी पाच सेकंदांचा दंड झाला. रिक्कार्डोला मार्गाबाहेरून फायदा मिळवल्याबद्दल तर मॅग्नुसेनला स्ट्रोलशी संपर्कासाठी पाच सेकंदांचा दंड देण्यात आला. त्यामुळे अधिकृत क्रमवारीत सुरुवातीला आठवा आलेला अलोन्सो अकरावा, तर ओकॉन आठवा, अल्बॉन नववा आणि स्ट्रोल दहावा ठरला. व्हर्सटॅपनने ३.७८६ सेकंदांनी विजय मिळवला; लक्लेर दुसरा, सायेन्स तिसरा आणि पेरेझ चौथा ठरला.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_results">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1110/miami/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५७ | १:३४:२४.२५८ | २६ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५७ | +३.७८६ सेकंद | १८ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ५७ | +८.२२९ सेकंद | १५ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५७ | +१०.६३८ सेकंद | १२ |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५७ | +१८.५८२ सेकंद | १० |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५७ | +२१.३६८ सेकंद | ८ |- | ७ | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५७ | +२५.०७३ सेकंद | ६ |- | ८ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५७ | +२८.३८६ सेकंद | ४ |- | ९ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५७ | +३२.३६५ सेकंद | २ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५७ | +३७.०२६ सेकंद | १ |- | ११ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५७ | +३७.१२८ सेकंद | ० |- | १२ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५७ | +४०.१४६ सेकंद | ० |- | १३ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५७ | +४०.९०२ सेकंद | ० |- | १४ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५७ | +४९.९३६ सेकंद | ० |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५७ | +७३.३०५ सेकंद | ० |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ५६ | एक फेरी मागे; नंतर माघार (वर्गीकृत) | ० |- | १७ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५४ | माघार (वर्गीकृत) | ० |- | वर्गीकृत नाही | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ४५ | माघार (वर्गीकृत नाही) | ० |- | वर्गीकृत नाही | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३९ | माघार (वर्गीकृत नाही) | ० |- | वर्गीकृत नाही | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६ | माघार (वर्गीकृत नाही) | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === सर्व २० शर्यत-प्रवेशिकांसाठी एफ.आय.ए.च्या अधिकृत वेळपत्रकात वैध सर्वात वेगवान फेरी आहे. व्हर्सटॅपनची ५४व्या फेरीतील १:३१.३६१ ही सर्वोत्तम वेळ होती; तो पहिल्या दहामध्ये वर्गीकृत झाल्यामुळे २०२२च्या नियमानुसार अतिरिक्त एक अजिंक्यपद गुण देण्यात आला. तक्त्यातील क्रमांक, प्रत्येक चालकाची फेरी आणि सरासरी वेग एफ.आय.ए.च्या मूळ वेळपत्रकातूनच घेतले आहेत.<ref name="MIA22_fast">{{स्रोत बातमी|title=मायामी ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या वेगवान फेऱ्यांचे अधिकृत वेळपत्रक|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_05_usa_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५४ | १:३१.३६१ | २१३.२५५ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५३ | १:३१.४८८ | २१२.९५९ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ५६ | १:३१.७९० | २१२.२५८ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५४ | १:३१.८१९ | २१२.१९१ |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५६ | १:३२.१९५ | २११.३२५ |- | ६ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५७ | १:३२.५२८ | २१०.५६५ |- | ७ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५५ | १:३२.९४१ | २०९.६२९ |- | ८ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५५ | १:३३.०३५ | २०९.४१७ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५६ | १:३३.१६३ | २०९.१३० |- | १० | ७७ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५६ | १:३३.१८४ | २०९.०८३ |- | ११ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५६ | १:३३.२६५ | २०८.९०१ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५२ | १:३३.३१२ | २०८.७९६ |- | १३ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५३ | १:३३.३३१ | २०८.७५३ |- | १४ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३७ | १:३३.४११ | २०८.५७५ |- | १५ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५७ | १:३३.४४७ | २०८.४९४ |- | १६ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५० | १:३३.४७९ | २०८.४२३ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ५२ | १:३३.५११ | २०८.३५१ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५३ | १:३४.१६९ | २०६.८९६ |- | १९ | १० | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ३८ | १:३४.४८७ | २०६.१९९ |- | २० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४ | १:३५.७३१ | २०३.५२० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === पहिल्या मायामी ग्रांप्रीचा स्पर्धात्मक अर्थ आणि निर्णायक तीन टप्पे === मायामीतील पहिल्या ग्रांप्रीचे महत्त्व फक्त नव्या शहरात जागतिक अजिंक्यपदाची शर्यत सुरू झाली, एवढ्यापुरते मर्यादित नव्हते. शनिवारच्या पात्रता फेरीत फेरारीने संपूर्ण पहिली रांग मिळवून एका फेरीच्या वेगात वरचढ असल्याचे सिद्ध केले; रविवारी मात्र रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनने सुरुवात, टायरवरील दीर्घकालीन नियंत्रण आणि संधीसाधू स्थानबदल यांच्या साहाय्याने परिस्थिती उलटवली. शर्यतीची स्पर्धात्मक रचना तीन टप्प्यांत स्पष्ट होते. सुरुवातीच्या नऊ फेऱ्यांत व्हर्सटॅपनने तिसऱ्या स्थानावरून आघाडी घेतली; मधल्या कालखंडात मीडियमवरून हार्ड टायरकडे नियोजित बदल करत फरक नियंत्रित केला; तर ४१व्या फेरीनंतरच्या सुरक्षा गाडीने त्याला पुन्हा प्रतिस्पर्ध्याच्या थेट आव्हानाला तोंड द्यावे लागले. त्यामुळे विजय हा केवळ आघाडीवरच्या गाडीचा परिणाम नसून अनेक वेळा वेग आणि जोखीम यांच्यात योग्य समतोल राखण्याचा परिणाम होता. अंतिम अंतर ३.७८६ सेकंद असले तरी सुरक्षा गाडीपूर्वी वाढवलेली आघाडी मोठी होती, हेही निकाल समजून घेताना महत्त्वाचे आहे.<ref name="MIA22_fiarecap"/><ref name="MIA22_f1race"/> या स्पर्धेत ५७ फेऱ्यांचे अंतर पहिल्यांदाच शर्यतवेगाने पार केले जाणार होते. संघांना सरावात रस्त्यावरील कमी व जास्त पकड असलेले विभाग समजावून घ्यावे लागले आणि धावपट्टीबाहेर जाण्याचा धोका नियंत्रित करावा लागला. नव्या सर्किटवर कोरड्या परिस्थितीत टायरच्या दीर्घकालीन झिजीची अचूक कल्पना नसल्याने काही चालकांनी लांब पहिली फेरी-मालिका ठेवली, तर आघाडीचे संघ परस्परांच्या पिटस्टॉपच्या उत्तरादाखल थांबत होते. त्यामुळे शर्यतीतील स्थानांचे अंतिम अर्थ लावताना फक्त रविवारीची अंतिम क्रमवारी नव्हे, तर कोणत्या टप्प्यावर कोणते मिश्रण वापरले आणि सुरक्षा गाडी आल्यावर अतिरिक्त थांबण्यासाठी किती वेळ उपलब्ध होता, हे घटक लक्षात घ्यावे लागतात.<ref name="MIA22_pirelli"/><ref name="MIA22_compound"/> === व्हर्सटॅपनचा विजय : पहिल्या वळणातील आक्रमण, डीआरएस आणि जुने हार्ड टायर === व्हर्सटॅपनला शुक्रवारीच्या मुक्त सरावात विश्वासार्हतेच्या समस्या आल्या होत्या; दुसऱ्या सरावात वैध वेळही नोंदवता आली नव्हती. अशा मर्यादित चाचणी-अनुभवानंतर शनिवारी त्याला केवळ तिसरा क्रमांक मिळाला, म्हणून फेरारीच्या दोन्ही चालकांना शर्यतीच्या सुरुवातीपासून रोखणे हे मोठे आव्हान होते. त्याने पहिल्याच वळणात सायेन्सला मागे टाकल्यामुळे फेरारीची दुहेरी आघाडी लगेच मोडली. लक्लेरच्या मागे असताना टायरची स्थिती आणि मुख्य सरळमार्गातील डीआरएस यांचा उपयोग करून नवव्या फेरीत घेतलेली आघाडी निर्णायक ठरली. त्या स्थानबदलानंतर त्याला प्रतिस्पर्ध्याच्या मागे असताना तयार होणाऱ्या अस्थिर हवेमुळे टायरवर पडणारा ताण सतत सहन करावा लागला नाही. नियोजित पिटस्टॉपनंतरही तो समोर राहिल्यामुळे फेरारीला प्रतिस्पर्ध्यावर रणनीतिक दबाव टाकण्यासाठी स्वतंत्र वेगाची किंवा उशिरा थांबण्याची संधी कमी मिळाली.<ref name="MIA22_f1race"/><ref name="MIA22_comments"/> सुरक्षा गाडीने आधी मिळालेली आघाडी जवळजवळ नाहीशी केली, तरी पुन्हा सुरुवात होताच व्हर्सटॅपनने जुन्या हार्ड मिश्रणावर नियंत्रितपणे वेग वाढवला. लक्लेर काही वेळ डीआरएस अंतरात आला होता, त्यामुळे छोट्या चुका केल्यास आघाडी लगेच गमावण्याचा धोका होता. याच टप्प्यात व्हर्सटॅपनने ५४व्या फेरीत अधिकृत १:३१.३६१ वेळ नोंदवली; ही केवळ आकडेवारी नव्हती, तर एकाच टायर संचावर प्रदीर्घ अंतरानंतरही गाडीत उरलेल्या कार्यक्षमतेचा पुरावा होती. शर्यत आणि सर्वात वेगवान फेरी अशा दोन्ही निकालांतून त्याला मिळालेले २६ गुण पाहता, पहिल्या तीन फेऱ्यांतील दोन तांत्रिक माघारीनंतरही त्याने अजिंक्यपदाची आघाडी लक्षणीयरीत्या कमी केली. तथापि या एकाच शर्यतीवरून रेड बुलला सर्व प्रकारच्या सर्किटवर कायमचा वेगाचा फायदा मिळाला, असा निष्कर्ष काढता येत नाही; मायामीतील लांब सरळमार्ग आणि वापरलेली टायर-रणनीती त्याच्या यशासाठी विशेष अनुकूल होती.<ref name="MIA22_fast"/><ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_pirelli"/> === फेरारीची पहिली रांग : लक्लेरची सातत्यपूर्ण गती, सायेन्सची पुनर्बांधणी आणि मर्यादा === लक्लेरने पहिल्या आणि अंतिम सरावामध्ये प्रतिस्पर्धी गती दाखवली आणि १:२८.७९६ अशी पात्रता फेरीतील सर्वोत्तम वेळ देऊन पोल मिळवला. त्याच्यासमवेत सायेन्सने दुसरा क्रमांक मिळवल्याने पहिली रांग फेरारीच्या ताब्यात होती. मात्र सुरुवातीला सायेन्सने व्हर्सटॅपनकडून स्थान गमावल्यामुळे लक्लेरला रेड बुलविरुद्ध स्वतंत्रपणे संरक्षण करावे लागले. नवव्या फेरीतील स्थानबदलानंतर फेरारीने नियोजित एक-स्टॉप पद्धती कायम ठेवली; लक्लेरच्या मीडियम टायरचा पहिला टप्पा आणि नंतर हार्ड मिश्रण हा अवाजवी प्रयोग नव्हता. शर्यत संपताना त्याने पुन्हा आक्रमण केले, परंतु व्हर्सटॅपनच्या गाडीची सरळमार्गातील कार्यक्षमता आणि बचावाच्या वेळी असलेली स्थिरता यांमुळे त्याला प्रत्यक्ष ओव्हरटेक करता आले नाही. या कारणांमुळे फेरारीचा पराभव संपूर्ण सप्ताहात संथ असण्याने झाला नव्हता; पात्रतेत जिंकलेली स्थिती शर्यतीच्या विविध विभागांत तशीच टिकवता आली नाही.<ref name="MIA22_qual"/><ref name="MIA22_f1race"/> सायेन्ससाठी तिसरे स्थान वेगळ्या संदर्भात महत्त्वाचे होते. शुक्रवारी दुसऱ्या सरावातील धडकेनंतर गाडीची दुरुस्ती आणि आत्मविश्वासाचा प्रश्न निर्माण झाला होता. अशा परिस्थितीत पात्रता फेरीत दुसरे आणि मुख्य शर्यतीत तिसरे स्थान मिळवणे ही त्याच्या सप्ताहातील सकारात्मक पुनरागमनाची बाजू होती. दुसरीकडे पहिल्या वळणातील स्थान गमावणे आणि नंतर पेरेझच्या ताज्या टायरवरील आव्हानाला सामोरे जाणे, ही त्याच्यासाठी मोठी आव्हाने होती. ५२व्या फेरीत पेरेझने ब्रेकिंगमध्ये चूक केल्यानंतर सायेन्सने पोडियमचे स्थान राखले. फेरारीने दोन पोडियममधून ३३ गुण मिळवले असले, तरी रेड बुलने विजेतेपद आणि अतिरिक्त वेगवान फेरीमुळे ३८ गुण मिळवून कारनिर्माता गुणातील अंतर कमी केले. ही शर्यत परिणामकारक होती कारण फेरारीने पात्रतेचा पुरेपूर फायदा मिळवला नाही आणि रेड बुलने प्राप्त संधींचा उपयोग केला.<ref name="MIA22_results"/><ref name="MIA22_points"/> === पेरेझचा शक्तियंत्राचा अडथळा आणि सुरक्षा गाडीनंतरची वेगळी रणनीती === पेरेझ चौथ्या क्रमांकावर पात्र ठरला आणि मुख्य शर्यतीतील बराच कालावधी त्याच स्थानावर राहिला. त्याची गाडी काही काळ योग्य क्षमतेने शक्ती देत नसल्याची समस्या संघाच्या रेडिओ संवाद आणि शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रियांमधून समोर आली. ती समस्या पुन्हा नियंत्रणात आली तरी त्याने सायेन्सच्या मागे असलेले अंतर पूर्णपणे भरून काढणे कठीण झाले. त्या वेळी फेरारीच्या गाडीवर दबाव कायम ठेवण्यासाठी त्याच्याकडे आवश्यक वेग असतानाही प्रतिस्पर्ध्याजवळ पोहोचण्याची संधी कमी झाली. सुरक्षा गाडीने परिस्थिती अचानक बदलली: पहिल्या तीन चालकांनी जुन्याच हार्ड टायरवर थांबण्याचा निर्णय घेतला, तर पेरेझने अतिरिक्त पिटस्टॉप घेऊन ताजे मीडियम टायर बसवले. त्यामुळे चौथ्या स्थानावरील सुरक्षित गुण स्वीकारण्याऐवजी तिसऱ्यासाठी आक्रमण करण्याची शक्यता उघडली.<ref name="MIA22_comments"/><ref name="MIA22_pirelli"/> ताज्या टायरमुळे सुरुवातीच्या फेऱ्यांत अधिक पकड उपलब्ध असली, तरी ती प्रतिस्पर्ध्याला मागे टाकण्याची हमी नसते. सायेन्समागे पेरेझला मुख्य सरळमार्गावर संधी मिळाली; ५२व्या फेरीत ब्रेक लावताना गाडी अनियंत्रित झाल्याने तो पुढे निघू शकला नाही. प्रयत्न अयशस्वी झाला तरी रेड बुलच्या रणनीतीमागे युक्तिवाद होता—त्याने चौथ्या स्थानाची मोठी हानी न करता पोडियमचा प्रयत्न करण्याची संधी घेतली होती. पेरेझने अखेर १२ गुण मिळवले आणि व्हर्सटॅपनबरोबर संघाला ३८ गुण मिळवून दिले. त्यामुळे शर्यतीचे विजय-पराभव विश्लेषण करताना पेरेझच्या तांत्रिक अडथळ्याचा उल्लेख करणे आवश्यक आहे; अंतिम चौथा क्रमांक हा संपूर्ण शर्यत प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा मागे असल्याचा सरळ पुरावा नव्हता.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_comments"/> === मर्सिडीज : रसलबरोबरचा दीर्घ पहिला टप्पा, हॅमिल्टनची लढत आणि सुधारणा === मर्सिडीजची शुक्रवारची सरावकामगिरी आणि शनिवारची पात्रता यांमध्ये मोठा फरक होता. रसलने दुसऱ्या मुक्त सरावात सर्वात वेगवान फेरी दिली होती, पण पात्रतेत तो बारावाच राहिला; हॅमिल्टन सहाव्या स्थानावर पात्र ठरला. २०२२च्या नव्या तांत्रिक नियमांनंतर गाडीच्या वेगातील अस्थिरता आणि कार्यक्षमतेत सातत्य राखणे यांची अडचण संघाला अजून पूर्णपणे सुटलेली नव्हती. म्हणून रविवारी दोन्ही चालकांसाठी एकसारखी रणनीती निवडली गेली नाही. हॅमिल्टनने आघाडीच्या गटाशी त्वरित सामना करत नियोजित पिटस्टॉपची वाट धरली; रसलबरोबर तुलनेने मागच्या क्रमांकावरून हार्ड टायरवर दीर्घ पहिली फेरी-मालिका राखण्याची पद्धत वापरली गेली. या निवडीमुळे शर्यतीच्या सुरुवातीला स्थानांची गणना वेगळी दिसत होती, पण नंतरच्या परिस्थितीत रसलबरोबर अधिक लवचिकता होती.<ref name="MIA22_fp2"/><ref name="MIA22_qual"/><ref name="MIA22_comments"/> सुरक्षा गाडी आली तेव्हा रसलचा पहिला टायरसंच मोठे अंतर पूर्ण करूनही वापरात होता. त्याला कमी वेळेच्या नुकसानीत बदल करून ताज्या मीडियम मिश्रणावर पुन्हा शर्यत सुरू करण्याची संधी मिळाली. त्याने बोटास आणि हॅमिल्टनच्या संघर्षातून फायदा घेत पाचवे स्थान मिळवले; हॅमिल्टन सहावा राहिला. यामुळे मर्सिडीजने एकूण १८ गुण मिळवले आणि कारनिर्माता गुणतालिकेत तिसरे स्थान टिकवले. एकाच संघाच्या दोन चालकांमधील निकाल फक्त कुणाच्या गाडीची गती अधिक होती यावरून स्पष्ट होत नाही: पात्रतेतील सुरुवातीची स्थिती, पिटस्टॉपची वेळ आणि सुरक्षा गाडीचे आगमन यांचा रसलबरोबर मोठा फायदा झाला. संघाच्या प्रतिक्रिया पाहता या गुणप्राप्तीला प्रोत्साहन देणारी बाब मानता येते, परंतु फेरारी आणि रेड बुलच्या शर्यतवेगाशी असलेली मूलभूत तफावत लगेच भरून निघाली असे म्हणता येत नाही.<ref name="MIA22_pirelli"/><ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_comments"/> === अल्फा रोमियो : बोटासची उत्कृष्ट पात्रता आणि झोऊची अकाली माघार === बोटाससाठी सप्ताहाची सुरुवात पहिल्या सरावात वळणावरील धडकेमुळे अडचणीची झाली; कारच्या दुरुस्तीमुळे त्याला दुसरा मुक्त सराव पूर्णपणे गमवावा लागला. या मर्यादित तयारीनंतरही पात्रता फेरीत पाचवा क्रमांक मिळवणे ही अल्फा रोमियोच्या गाडीच्या गतीची विशेष नोंद घेण्यासारखी गोष्ट होती. मुख्य शर्यतीत बोटासने काही काळ मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्यांना मागे ठेवले, ज्यामुळे त्याला पाचव्या स्थानाच्या आसपास राहण्याची शक्यता निर्माण झाली. परंतु उशिराच्या सुरक्षा गाडीनंतर पुनःसुरुवातीच्या काळात नियंत्रणातील चूक आणि मार्गाबाहेरील क्षणामुळे मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांना पुढे जाण्याची संधी मिळाली. बोटास सातवा राहिला आणि सहा गुण मिळवले. पात्रतेतील पाचव्या क्रमांकाच्या तुलनेत हा निकाल किंचित निराशाजनक असला, तरी प्रत्यक्ष शर्यतवेगाने अल्फा रोमियो मध्यगटात स्पर्धात्मक होती.<ref name="MIA22_fp1"/><ref name="MIA22_qual"/><ref name="MIA22_comments"/> झोऊ ग्वान्यूची परिस्थिती वेगळी होती. त्याने पहिल्या सरावापासून पात्रता फेरीपर्यंत सक्रिय सहभाग घेतला; पात्रतेच्या पहिल्याच भागात बाहेर पडल्यानंतर मुख्य शर्यतीच्या सहाव्या फेरीत तांत्रिक कारणामुळे त्याला माघार घ्यावी लागली. त्यामुळे अल्फा रोमियोला संभाव्य दुसऱ्या गाडीच्या रणनीतीतून फायदा झाला नाही. पाचव्या फेरीनंतर संघाचे ३१ गुण होते; त्यातील बोटासचे ३० आणि झोऊचा एक गुण असे योगदान स्पष्ट दिसते. हा आकडा अल्फा रोमियोच्या हंगामाच्या सुरुवातीतील प्रगतीची नोंद करतो, परंतु मायामीत एका गाडीने कमावलेल्या गुणांसोबत दुसरीची विश्वासार्हतेमुळे झालेली हानीही समजावून सांगतो.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_comments"/> === अल्पाइन : ओकॉनची शेवटून आठव्या स्थानापर्यंत प्रगती आणि अलोन्सोवरील दोन दंड === एस्टेबान ओकॉनचा सप्ताह गंभीर अडथळ्याने सुरू झाला. तिसऱ्या सरावात वळण क्रमांक १४ येथे झालेल्या अपघातामुळे त्याच्या चॅसिसचे नुकसान इतके झाले की पात्रता फेरीत त्याला भाग घेता आला नाही. गाडीची आवश्यक दुरुस्ती पूर्ण करून आणि पंचांची परवानगी मिळवून त्याने ग्रिडच्या शेवटच्या स्थानावरून शर्यत सुरू केली. संघाने हार्ड टायरवर दीर्घ पहिला टप्पा घेतला, ज्यामुळे तो इतर चालक पिटस्टॉपला जात असताना क्रमवारीत पुढे येत होता. सुरक्षा गाडीच्या टप्प्याचा उपयोग टायर बदलासाठी करता आल्याने त्याने आठवे स्थान आणि चार गुण मिळवले. हा निकाल केवळ इतरांच्या दंडामुळे मिळालेला नव्हता; शेवटून सुरुवात करणाऱ्या चालकाने टायरच्या टिकाऊपणाचा फायदा घेऊन स्वतःची शर्यत आधीच उभारली होती.<ref name="MIA22_ocon"/><ref name="MIA22_grid"/><ref name="MIA22_pirelli"/> फर्नांडो अलोन्सोच्या निकालात मात्र अधिकृत निर्णय निर्णायक ठरले. तो पात्रता फेरीत अकरावा राहिला आणि शर्यतीत जोरदार सुरुवात करून गुणांच्या दिशेने आला. गॅस्लीशी झालेल्या संपर्कासाठी त्याला पाच सेकंदांचा दंड मिळाला; पुढे मार्ग सोडून फायदा टिकवल्याच्या दुसऱ्या घटनेसाठी आणखी पाच सेकंद जोडले गेले. म्हणून चेकर्ड ध्वजाजवळ दिसणारा आठव्या स्थानाचा क्रम अंतिम गुणतालिकेसाठी ग्राह्य नव्हता आणि त्याला अकराव्या स्थानावर वर्गीकृत करण्यात आले. या दोन स्वतंत्र दंडांमुळे त्याच्या एकूण वेळेत दहा सेकंदांची भर पडली, परिणामी त्याचे संभाव्य गुण गेले आणि ओकॉन, अल्बॉन, स्ट्रोल यांची अंतिम स्थानांमध्ये प्रगती झाली. अल्पाइनसाठी परिणामी केवळ ओकॉनचे चार गुण उपलब्ध झाले. येथे ट्रॅकवर पूर्ण केलेली क्रमवारी आणि दंडानंतरचा अधिकृत निकाल यांचा फरक वाचकाला स्पष्ट दिसणे आवश्यक आहे.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_fiarace"/><ref name="MIA22_comments"/> === विलियम्स : अल्बॉनचे नववे स्थान, दीर्घदूरच्या वेगाची मर्यादा आणि वाढते गुण === विलियम्ससाठी अलेक्झांडर अल्बॉनची नववी जागा महत्त्वाची ठरली. शुक्रवारी पहिल्या सरावात सातवे स्थान मिळवल्यानंतरही अंतिम पात्रतेत त्याला अठराव्या क्रमांकावर समाधान मानावे लागले होते. यावरून वेगवान एक फेरी आणि शर्यतीत प्रतिस्पर्ध्यांच्या टायरनाशासोबत सामना करणे या वेगळ्या कौशल्यांच्या संधी दिसतात. मुख्य शर्यतीत त्याने घटनांचा अंदाज घेत दीर्घ अंतरात स्थिर गती राखली; शेवटच्या टप्प्यांतील धडक, माघारी आणि दंडांमुळे त्याची अधिकृत क्रमवारी नवव्या स्थानावर पोहोचली. ऑस्ट्रेलियात एका दीर्घ हार्ड-टायर टप्प्याने मिळालेल्या पहिल्या गुणानंतर मायामीतील दोन गुण मिळाल्याने वैयक्तिक व संघाच्या हंगामी खात्यात तीन गुण झाले. या दोन शर्यतींची रणनीती एकसारखी नव्हती, परंतु संधीचा फायदा घेण्याची संघाची क्षमता दिसून आली.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_comments"/> निकोलस लतिफी चौदावा राहिला आणि त्याच्या खात्यात अजून गुण आले नाहीत. विलियम्सच्या दोन्ही चालकांमधील या तफावतीचे स्पष्टीकरण केवळ क्षमतेच्या साध्या तुलनेत देता येत नाही: पात्रतेतील सुरुवात, प्रतिस्पर्ध्यांच्या गाड्यांबरोबरची वास्तविक स्थिती, टायर टिकवण्याचा कालावधी आणि शेवटच्या भागात झालेल्या घटनांचा वेगळा परिणाम झाला. अल्बॉनच्या नवव्या स्थानाने विलियम्सचे एकूण तीन गुण झाले असले तरी संघ अजूनही कारनिर्मात्यांच्या क्रमवारीत दहाव्या स्थानावर होता. म्हणून हा निकाल पूर्णपणे समस्यामुक्त प्रगतीचा निदर्शक नसून, कमी साधनसामग्रीमध्ये गुण मिळवण्याचा मार्ग मिळाल्याचे उदाहरण होता.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_points"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन : प्रकाशित ग्रिड, इंधनाचे तापमान आणि प्रत्यक्ष पिट-लेन सुरुवात === अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या दोन चालकांची परिस्थिती या शर्यतीत अधिकृत दस्तऐवज समजून घेण्यासाठी विशेष उदाहरण ठरते. शनिवारी पात्रतेत स्ट्रोल दहावा आणि व्हेट्टेल तेरावा होता. रविवारच्या प्रकाशित अंतिम ग्रिडपत्रातही त्यांना मूळ क्रमांकाशी संबंधित स्थान दाखवले होते. तथापि शर्यत सुरू होण्यापूर्वी इंधनाचे तापमान नियमानुसार ठेवण्याशी संबंधित अडचण समोर आल्याने दोन्ही गाड्या मुख्य ग्रिडवरून प्रत्यक्ष निघाल्या नाहीत; त्यांना पिट लेनमधून सुरू करावे लागले. म्हणून अधिकृत ग्रिडपत्रातील स्थान आणि प्रत्यक्ष शर्यत सुरू करण्याची जागा ही दोन स्वतंत्र तथ्ये आहेत. पहिल्या प्रकारच्या पत्राचा उल्लेख लपवणे किंवा पिट-लेन सुरुवातीच्या माहितीऐवजी प्रकाशित ग्रिडची नुसती प्रत देणे, यांपैकी कोणताही पर्याय इतिहासदृष्ट्या पूर्ण नाही. दोन्ही नोंदींचा कालानुक्रम येथे समजावून सांगितला आहे.<ref name="MIA22_grid"/><ref name="MIA22_f1race"/> त्या प्रतिकूल प्रारंभानंतरही दोन्ही चालकांनी हार्ड मिश्रणावर लांब अंतर कापत क्रमवारीत पुनरागमनाचा प्रयत्न केला. व्हेट्टेल शेवटच्या टप्प्यात गुणांच्या आसपास पोहोचला असताना शुमाकरशी संपर्क झाला आणि त्याचा निकाल निराशाजनक माघारीत संपला. स्ट्रोलला पिट लेनमधून सुरुवात करूनही अधिकृत अंतिम वर्गीकरणात दहावे स्थान मिळाले. त्यात अलोन्सोवरील दंडामुळे एक महत्त्वाचा फायदा झाला, परंतु तो मिळवण्यासाठी स्ट्रोलने आधी शर्यत पूर्ण करून पुरेसे अंतर राखणे आवश्यक होते. एका संघासाठी एकाच सप्ताहात दोन्ही चालकांची अनपेक्षित पिट-लेन सुरुवात आणि त्यानंतर एका चालकाचा गुण—हा रणनीती, नियमांचे पालन आणि उशिरापर्यंत सुरू राहिलेली लढत यांचा संयुक्त परिणाम होता. पाचव्या फेरीनंतर अ‍ॅस्टन मार्टिनचे सहा गुण होते.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_comments"/> === हास : मॅग्नुसेनचा संपर्क, शुमाकरचे पहिले गुण हुकणे आणि संघाची स्थिती === हाससाठी मायामीची शर्यत संभाव्य गुण असूनही रिकाम्या हाताने परतण्याचे उदाहरण बनली. मिक शुमाकरने स्पर्धेच्या अनेक टप्प्यांत गुणांच्या जवळ जाऊ शकणारी स्थिती तयार केली. यापूर्वीच्या २०२२ फेऱ्यांमध्ये वैयक्तिक जागतिक अजिंक्यपद गुण न मिळाल्यामुळे त्याच्यासाठी ही संधी विशेष महत्त्वाची होती. शेवटच्या भागात व्हेट्टेलशी झालेल्या संपर्कामुळे त्याच्या गाडीला नुकसान झाले आणि गुण मिळवण्याचा मार्ग बंद झाला. या घटनेला केवळ शुमाकरने गुण गमावले असे वर्णन करून थांबता येत नाही; दोघेही स्थानासाठी लढत होते आणि त्या लढतीचा परिणाम दोन वेगवेगळ्या संघांच्या संभाव्य गुणांवर पडला. अंतिम अधिकृत वर्गीकरणात शुमाकर पंधरावा होता आणि त्याला गुण मिळाले नाहीत.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_comments"/> संघसहकारी केविन मॅग्नुसेनच्या शर्यतीत स्ट्रोलशी झालेल्या संपर्कासाठी पाच सेकंदांचा दंड देण्यात आला. त्याने पूर्ण ५७ फेऱ्या केल्या नव्हत्या; अधिकृत वर्गीकरणात ५६ फेऱ्यांवर सोळावा असल्याची नोंद आहे. या गटातील अनेक गाड्या शेवटच्या टप्प्यात एकमेकांच्या अगदी जवळ असल्याने बचाव, उशिरा ब्रेक आणि सुरक्षितपणे स्थान राखणे यांत साधलेला थोडा फरकही मोठे परिणाम घडवत होता. हासचे कारनिर्माता गुण १५ वरच राहिले आणि दोन्ही चालकांकडून नव्या गुणांची भर पडली नाही. तरी सराव आणि पात्रतेतील गती संपूर्णतः निकृष्ट नव्हती; मुख्य कमतरता शर्यत पूर्ण होताना स्पर्धात्मक स्थानाचे गुणांत रूपांतर करण्यात होती.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_points"/> === मॅकलारेन आणि अल्फाटौरी : गॅस्ली–नॉरिस संपर्काची सलग घटना आणि दंड === मॅकलारेनसाठी एमिलिया रोमान्या फेरीतील नॉरिसचे पोडियम स्थान हा सकारात्मक संदर्भ असताना मायामीमध्ये त्याच्या शर्यतीचा शेवट धडकेत झाला. नॉरिस आठव्या क्रमांकावर पात्र ठरला, पण त्याच्या कारचा ४१व्या फेरीच्या आसपास गॅस्लीशी झालेल्या संपर्कामुळे ताबा सुटला आणि चाकाच्या नुकसानीनंतर तो पुढे जाऊ शकला नाही. ही घटना केवळ दोन गाड्यांची माघार नव्हती; याच कारणामुळे आभासी सुरक्षा गाडी आणि नंतर पूर्ण सुरक्षा गाडी आल्याने संपूर्ण स्पर्धेची रणनीती बदलली. लक्लेरला विजयासाठी पुन्हा जवळ येण्याची संधी मिळाली, पेरेझला ताज्या टायरचा लाभ घेता आला आणि रसलची पहिली लांब फेरी-मालिका फलदायी झाली. म्हणून नॉरिस–गॅस्ली धडक हा शर्यतीच्या शेवटच्या १५ फेऱ्या समजावून सांगताना मध्यवर्ती वळणबिंदू आहे.<ref name="MIA22_fiarecap"/><ref name="MIA22_f1race"/> गॅस्लीच्या गाडीला याआधी अलोन्सोबरोबरच्या संपर्कामुळे नुकसान झाले होते. त्यानंतर त्याची गाडी मार्गावर असताना नॉरिसशी संपर्क झाला आणि दोघेही गुणांच्या बाहेर गेले. अल्फाटौरीच्या दुसऱ्या गाडीत युकी त्सुनोडा १२वा राहिला. मॅकलारेनकडून डॅनियल रिक्कार्डोला मार्ग सोडून फायदा घेतल्याच्या कारणावरून पाच सेकंदांचा दंड मिळाला; त्यामुळे त्याचे अंतिम अधिकृत स्थान तेरावे ठरले. या परिणामामुळे मॅकलारेनचे ४६ आणि अल्फाटौरीचे १६ कारनिर्माता गुण या फेरीनंतर कायम राहिले. निष्कर्ष काढताना नॉरिसचा अपघात, रिक्कार्डोवरील वेळदंड, गॅस्लीची आधीची कारसमस्या आणि त्सुनोडाचे तुलनेने मागचे स्थान या गोष्टी स्वतंत्र मानल्या पाहिजेत; त्यांना एका सर्वसाधारण दोन्ही संघ संथ होते या विधानात एकत्र करणे अचूक ठरणार नाही.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_comments"/> === पंचांचे निर्णय, वर्गीकरणाची अंतिम आवृत्ती आणि शर्यतीचा अधिकृत अर्थ === या ग्रांप्रीच्या अंतिम निकालावर पंचनिर्णयांचा विशेष परिणाम झाला. अलोन्सोच्या नावावर दोन स्वतंत्र पाच-सेकंदांचे दंड जमा झाले—गॅस्लीशी संपर्कासाठी आणि मार्गाबाहेरून फायदा घेतल्याबद्दल. रिक्कार्डोला मार्गाबाहेर जाऊन मिळवलेला फायदा टिकवल्याबद्दल, तर मॅग्नुसेनला स्ट्रोलशी संपर्कासाठी प्रत्येकी पाच सेकंदांचा दंड होता. हे सर्व निकाल वाचताना प्रत्येक दंडाच्या प्रकाराचा परिणाम वेगळा समजणे गरजेचे आहे. अलोन्सोवरील दहा सेकंदांनी अंतिम गुणप्राप्ती बदलली; रिक्कार्डोच्या दंडाने त्याची क्रमवारी खाली गेली; मॅग्नुसेनसाठी संपर्क आणि आधीची प्रगती दोन्ही निरर्थक ठरली. या निर्णयांना पात्रता फेरीतील ग्रिड-दंड किंवा पुढच्या शर्यतीसाठी देण्यात आलेला दंड समजणे चुकीचे ठरेल. अधिकृत अंतिम वर्गीकरण हेच शर्यतीच्या गुणांसाठी आणि ऐतिहासिक निकालासाठी निर्णायक दस्तऐवज आहे.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_fiarace"/> वर्गीकरणाबाबत आणखी एक महत्त्वाचा फरक म्हणजे प्रत्येक माघार घेतलेला चालक आपोआप वर्गीकृत नाही असे होत नाही. व्हेट्टेलने ५४ फेऱ्या, तर मॅग्नुसेनने ५६ फेऱ्या पूर्ण केल्याने ते शर्यत संपवू शकले नसले तरी अधिकृत वर्गीकरणात स्थान मिळाले. याउलट गॅस्ली, नॉरिस आणि झोऊ यांनी आवश्यक अंतर गाठले नव्हते. शर्यतीतील प्रत्यक्ष सहभागी, प्रकाशित ग्रिडमधील प्रविष्ट्या, पिट लेनमधून निघालेल्या गाड्या आणि अंतिम वर्गीकृत चालक हे चार निराळे संच आहेत. अचूक विकिपीडिया नोंदीत हे फरक जपल्यास अनेक वर्षांनंतर वाचणाऱ्या व्यक्तीलाही अपघात, माघार आणि दंड यांचा निकालावर नेमका कसा प्रभाव झाला ते स्वतंत्रपणे पडताळता येते.<ref name="MIA22_race"/><ref name="MIA22_grid"/> === दोन्ही जागतिक अजिंक्यपदांवरील परिणाम आणि पुढील शर्यतीची पार्श्वभूमी === मायामीतील विजयानंतर व्हर्सटॅपनचे ८५ गुण झाले आणि लक्लेरचे १०४ गुण कायम प्रथम होते; त्यामुळे पहिल्या चार शर्यतींनंतर असलेला फरक २७ वरून १९ गुणांवर आला. पेरेझ ६६ गुणांसह तिसरा, रसल ५९ गुणांसह चौथा आणि सायेन्स ५३ गुणांसह पाचवा होता. रेड बुलसाठी विजय आणि चौथे स्थान यातून ३८ गुण, फेरारीसाठी दुसरे आणि तिसरे स्थान मिळून ३३ गुण जमा झाले; त्यामुळे कारनिर्माता अजिंक्यपदात फेरारीचे १५७ आणि रेड बुलचे १५१ असे अवघे सहा गुणांचे अंतर उरले. मर्सिडीज ९५ गुणांसह तिसरी होती. ही आकडेवारी अजिंक्यपदातील समीकरण बदलत असल्याचे दाखवते, मात्र पाचव्या फेरीच्या समाप्तीला चालक आणि कारनिर्माता या दोन्ही अजिंक्यपदांत अद्याप फेरारीच आघाडीवर होती, हा क्रम जाणीवपूर्वक स्पष्ट करणे आवश्यक आहे.<ref name="MIA22_points"/> मध्यगटातील लढतही गुणांच्या दृष्टिकोनातून महत्त्वाची राहिली. मॅकलारेन ४६, अल्फा रोमियो ३१, अल्पाइन २६, अल्फाटौरी १६, हास १५, अ‍ॅस्टन मार्टिन सहा आणि विलियम्स तीन गुणांवर होते. अलोन्सोवरील दंडामुळे विलियम्स आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनला लाभ मिळाला; बोटासचा सातवा क्रमांक अल्फा रोमियोच्या स्थानासाठी आवश्यक ठरला; आणि ओकॉनची मागून आठव्या क्रमांकापर्यंतची प्रगती अल्पाइनला कारनिर्माता गुणसंख्येत बळ देणारी होती. पुढील स्पॅनिश ग्रांप्रीच्या पार्श्वभूमीवर मोठे संघ वेग, टायर आणि विश्वासार्हतेचा समतोल सुधारण्याच्या प्रयत्नात होते, तर मध्यगटातील संघांसाठी चुका टाळून अपघाती संधींचे गुणांत रूपांतर करणे तेवढेच महत्त्वाचे दिसत होते. म्हणून मायामीचा ऐतिहासिक अर्थ पहिल्या कार्यक्रमाच्या लोकप्रियतेपुरता न ठेवता, शर्यतीच्या निकालांनी हंगामाच्या सुरुवातीला तयार केलेल्या स्पर्धात्मक चित्राशी जोडून पाहणे अधिक योग्य आहे.<ref name="MIA22_points"/><ref name="MIA22_comments"/> == निकालानंतर गुणतालिका == मायामी ग्रांप्रीनंतरची खालील गुणतालिका एफ.आय.ए.च्या ८ मे २०२२ च्या अधिकृत अजिंक्यपदपत्रावर आधारित आहे. त्यात पूर्वीच्या फेऱ्यांत सहभागी झालेला निको हल्केनबर्ग शून्य गुणांसह समाविष्ट असून सर्व २१ चालक दाखवले आहेत. संघांचे गुण स्वतंत्र अधिकृत कारनिर्माता वर्गीकरणावरून पडताळले आहेत; चालकांच्या एका शर्यतीतील स्थानांचा अंदाज लावून गुण भरलेले नाहीत.<ref name="MIA22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १०४ |- | २ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ८५ |- | ३ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६६ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५९ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ५३ |- | ६ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ३६ |- | ७ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३५ |- | ८ | [[वल्तेरी बोटास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ३० |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | २४ |- | १० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | ११ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ११ |- | १२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १० |- | १३ | [[पिएर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६ |- | १४ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४ |- | १५ | [[अलेक्झांडर अल्बॉन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- | १६ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २ |- | १७ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २ |- | १८ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[फेरारी]] | १५७ |- | २ | [[रेड बुल रेसींग]] | १५१ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | ९५ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ४६ |- | ५ | [[अल्फा रोमियो]] | ३१ |- | ६ | [[अल्पाइन]] | २६ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | १६ |- | ८ | [[हास]] | १५ |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MIA22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[मायामी ग्रांप्री]] * [[मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोम]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/miami २०२२ मायामी ग्रांप्री — अधिकृत फॉर्म्युला वन कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1110/miami/race-result २०२२ मायामी ग्रांप्री — अधिकृत मुख्य शर्यतीचे निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/miami-grand-prix/eventtiming-information २०२२ मायामी ग्रांप्री — एफ.आय.ए. अधिकृत निर्णयपत्रे] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = मायामी ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = - | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ मायामी ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:मायामी ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 3t2q8bqyc68cwzf9rr06lgquvacl6mt 0 351260 2725692 2641266 2026-10-24T14:44:07Z Koolkrazy 1591 2725692 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = स्पेन | ग्रांप्री = स्पॅनिश | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Spain.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ स्पॅनिश ग्रांप्रीसाठी वापरलेल्या सर्किट डी बार्सिलोना-काटलुन्याचा मार्गनकाशा | दिनांक = २२ मे | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ पिरेली ग्रान प्रेमियो दे एस्पान्या २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ६ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट डी बार्सिलोना-काटलुन्या]], मोंत्मेलो, काटलुन्या, स्पेन | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी मोटारशर्यत मार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ४.६७५ | सर्किट_अंतर_मैल = २.९०५ | एकूण_फेऱ्या = ६६ | एकूण_अंतर_किमी = ३०८.४२४ | एकूण_अंतर_मैल = १९१.६४६ | हवामान = निरभ्र, अतिउष्ण व कोरडे; जोरदार वाऱ्याचे झोत | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = फेरारी | पोल_वेळ = १:१८.७५० | जलद_चालक = सर्जिओ पेरेझ | जलद_देश = मेक्सिको | जलद_संघ = रेड बुल रेसींग | जलद_वेळ = १:२४.१०८ | जलद_फेरी = ५५ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = रेड बुल रेसींग | तिसरा_चालक = जॉर्ज रसल | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ मायामी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ मोनॅको ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ स्पॅनिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ स्पॅनिश ग्रांप्री }} '''२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ पिरेली ग्रान प्रेमियो दे एस्पान्या २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील सहावी शर्यत होती. २२ मे २०२२ रोजी [[सर्किट डी बार्सिलोना-काटलुन्या]] येथे आयोजित ६६ फेऱ्यांच्या स्पर्धेत [[रेड बुल रेसींग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने विजय मिळवला. संघसहकारी [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा, तर [[मर्सिडीज]]चा [[जॉर्ज रसल]] तिसरा आला. पोलधारक [[शार्ल लक्लेर]] आघाडीवर असताना शक्तियंत्रातील बिघाडामुळे २७व्या फेरीनंतर बाहेर पडला; व्हर्सटॅपनने वाऱ्याच्या झोतामुळे झालेल्या चुकीतून आणि डीआरएसच्या अडचणीतून सावरत विजय मिळवला. त्यामुळे २०२२ मध्ये प्रथमच चालक व कारनिर्माते या दोन्ही अजिंक्यपदांत रेड बुल आघाडीवर गेला. पेरेझने ५५व्या फेरीत शर्यतीतील सर्वात जलद फेरी नोंदवून अतिरिक्त गुण मिळवला.<ref name="ESP22_FIA_RACE">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_FIA_REPORT">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्री : व्हर्सटॅपनचा विजय व अजिंक्यपदातील बदल|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-wins-spain-take-title-lead-leclerc-exits-power-unit-problem|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_FIA_POINTS">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्रीनंतरची गुणतालिका, दस्तऐवज ६२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_FIA_TIMES">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्री : अधिकृत सर्वात जलद फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/spanish-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === मायामी ग्रांप्रीनंतर लक्लेर १०४ गुणांसह आघाडीवर होता, तर व्हर्सटॅपनकडे ८५ गुण होते. सर्जिओ पेरेझकडे ६६, जॉर्ज रसलकडे ५९ आणि कार्लोस सायेन्स जुनियरकडे ५३ गुण होते. फेरारीकडे १५७ आणि रेड बुलकडे १५१ गुण होते; त्यामुळे हंगामाच्या या टप्प्यावर दोन्ही अजिंक्यपदांत पहिल्या दोन स्थानांसाठी स्पर्धा अत्यंत निकट होती. बार्सिलोनातील विस्तृत सराव आणि गरम वातावरणातील टायर झीज यामुळे फेरारीच्या एका फेरीतील वेगापेक्षा शर्यतीतील सातत्याला अधिक महत्त्व मिळणार होते. नवीन २०२२ नियमांनुसार तयार केलेल्या गाड्यांसाठी हे सर्किट हिवाळी चाचण्यांतील माहितीची प्रत्यक्ष शर्यतीत पडताळणी करण्याची संधी होते.<ref name="ESP22_F1_EVENT">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री : वेळापत्रक आणि निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/spain|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_F1_STRATEGY">{{स्रोत बातमी|title=बार्सिलोनातील पिटस्टॉप आणि संघादेश : शर्यतीनंतरचे रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-down-the-critical-dilemma-facing-the-teams-strategists-on-race-day.3fIVY3MsEBcrDSwhawfwUm.3fIVY3MsEBcrDSwhawfwUm|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२३ मे २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === मोंत्मेलो येथील २०२२ च्या रूपातील [[सर्किट डी बार्सिलोना-काटलुन्या]] हा सुमारे ४.६७५ किमीचा कायमस्वरूपी मार्ग होता. वेगवान पहिली दोन क्षेत्रे आणि शेवटच्या क्षेत्रातील मंद वळणे यांमुळे पुढील-आणि-मागील टायरची झीज, वाहनांचे वायुगतिक संतुलन आणि वाऱ्याच्या दिशेतील अचानक बदल निर्णायक ठरू शकत होते. २० ते २२ मेदरम्यान शुक्रवारी दोन, शनिवारी एक मुक्त सराव, शनिवारी मुख्य पात्रता फेरी आणि रविवारी मुख्य शर्यत पार पडली; या ग्रांप्रीमध्ये स्प्रिंट नव्हती. अधिकृत निकालपत्रात ६६ फेऱ्यांचे एकूण अंतर ३०८.४२४ किमी नोंदवले आहे.<ref name="ESP22_F1_EVENT"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_COMMONS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पेन शर्यतमार्गाचा नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Spain.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=२० मे २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांचे २० नियमित चालक स्पर्धेत नोंदले गेले. शुक्रवारच्या पहिल्या सरावात तीन वेगवेगळ्या संघांनी आपापल्या नियमित चालकांऐवजी चाचणी/राखीव चालक उतरवले : रेड बुलकडून सर्जिओ पेरेझऐवजी युरी विप्स, विलियम्सकडून अलेक्झांडर अल्बोनऐवजी निक डी व्रीस आणि अल्फा रोमियोकडून झोऊ ग्वान्यूऐवजी रॉबर्ट कुबिका. पुढील सराव, पात्रता आणि शर्यतीत संबंधित नियमित चालक परतले; म्हणून खालील प्रवेशयादी आणि पहिल्या सरावाची वर्गीकरणयादी जाणूनबुजून वेगळी आहे.<ref name="ESP22_FIA_SESSION">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री : अधिकृत सराव, पात्रता व ग्रिड वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/spanish-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२१ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_F1_EVENT"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पियर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> |} === टायर === पिरेलीने सर्वात कठीण तीन कोरडी मिश्रणे दिली : सी१ हार्ड (प्रत्येकी दोन संच), सी२ मीडियम (तीन) आणि सी३ सॉफ्ट (आठ). मे महिन्यातील गरम मार्ग-पृष्ठभागामुळे दीर्घ टप्प्यांसाठी टायरची झीज महत्त्वाची होती. प्रत्यक्ष शर्यतीत प्रारंभी सर्वांनी सॉफ्ट टायर घेतले; अपवाद म्हणून लुइस हॅमिल्टनने मीडियम घेतला. अनेक चालकांनी तीन पिटस्टॉपची रणनीती स्वीकारली.<ref name="ESP22_TYRE">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्रीसाठी सी१, सी२ आणि सी३ टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-spanish-grand-prix.VXEhLD0f4D2g4RJABk4fm|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_PIRELLI">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री : रविवारचा टायर वापर व रणनीती|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-spanish-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड | सी१ | पांढरा | २ |- | मीडियम | सी२ | पिवळा | ३ |- | सॉफ्ट | सी३ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_TYRE"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी फेरारीने पहिली दोन स्थाने घेतली : लक्लेरचा १:१९.८२८ हा सर्वोत्तम वेळ होता आणि सायेन्स त्याच्यापेक्षा ०.०७९ सेकंद मागे होता. व्हर्सटॅपन तिसरा आणि रसल चौथा ठरला. तीन राखीव चालकांचा सहभाग महत्त्वाचा होता : कुबिका तेरावा, डी व्रीस अठरावा आणि विप्स विसावा ठरला. त्यांच्या गाड्या नियमित शर्यतीतील पेरेझ, अल्बोन आणि झोऊच्या प्रवेशिकांचे प्रतिनिधित्व करत होत्या; या सरावातील चालकांची नावे नंतरच्या वर्गीकरणात बदलून टाकलेली नाहीत.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१९.८२८ | २७ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.९०७ | २७ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.१६४ | २८ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.५९० | २८ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.७६८ | २४ |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.८११ | २७ |- | ७ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२१.२७९ | २४ |- | ८ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२१.४२२ | २३ |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२१.७३७ | २३ |- | १० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२१.८१४ | २८ |- | ११ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२१.८९१ | २६ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.९२० | २३ |- | १३ | ८८ | [[रॉबर्ट कुबिका]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.९७५ | २० |- | १४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२२.०८९ | १६ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२२.१४६ | २१ |- | १६ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२२.१६४ | २० |- | १७ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२२.६१४ | २५ |- | १८ | ४५ | [[निक डी व्रीस]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२२.९२० | २८ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२३.०११ | २७ |- | २० | ३६ | [[युरी विप्स]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२४.१३८ | २३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === दुसऱ्या सत्रात लक्लेरचा वेग वाढून १:१९.६७० झाला. मर्सिडीजने सुधारित गाडीवर सातत्य दाखवले : रसल दुसरा आणि हॅमिल्टन तिसरा होता. फेरारीचा सायेन्स चौथा, तर व्हर्सटॅपन पाचवा राहिला. अल्फा रोमियोचा बोट्टास यांत्रिक अडचणीमुळे केवळ तीन फेऱ्यांपुरता मर्यादित राहिला; लॅन्डो नॉरिसने सहाच फेऱ्या पूर्ण केल्या. पूर्ण सत्रातील उपस्थिती आणि तुलनेने कमी धावा यांचा तपशील वर्गीकरणात जतन केला आहे.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१९.६७० | २९ |- | २ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.७८७ | २७ |- | ३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.८७४ | २६ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.९९० | ३१ |- | ५ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.००६ | २७ |- | ६ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.२०३ | २६ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.६३२ | ३० |- | ८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.७०३ | ३१ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.७४५ | २७ |- | १० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.७५७ | २५ |- | ११ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.९१७ | २८ |- | १२ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२१.०१३ | २४ |- | १३ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.२४९ | ३२ |- | १४ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२१.२८५ | २९ |- | १५ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२१.३८५ | २२ |- | १६ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.८२८ | ३ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.८६६ | ३० |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२२.३१९ | ३१ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२३.१९७ | २५ |- | २० | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२३.३८८ | ६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारच्या शेवटच्या सरावात पुन्हा लक्लेर प्रथम (१:१९.७७२), व्हर्सटॅपन दुसरा आणि रसल तिसरा होता. पहिल्या सहा चालकांतील अंतर अर्ध्या सेकंदाच्या आत होते. मिक शुमाकरचे सत्र मर्यादित झाले आणि गॅस्लीने केवळ एक फेरी पूर्ण केली, कोणतीही वैध वेळ नोंदवली नाही. त्यामुळे शेवटच्या क्रमांकावरील गॅस्लीला मनमानी वेळ न देता अधिकृत नोंदीनुसार वेळ नसल्याचे दाखवले आहे.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१९.७७२ | २३ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.८४४ | १२ |- | ३ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.९२० | १६ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.००२ | १८ |- | ५ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:२०.१२९ | २३ |- | ६ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.२६० | १९ |- | ७ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.४०३ | १८ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२०.६४६ | २१ |- | ९ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.७८१ | २४ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.८८२ | १८ |- | ११ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.९१० | १७ |- | १२ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.९४४ | २४ |- | १३ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.९८१ | १७ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.२०१ | १९ |- | १५ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२१.४४९ | २२ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.५२० | २३ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.५७२ | १८ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२२.४१९ | १८ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२५.४६७ | ४ |- | २० | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | वेळ नोंदवली नाही | १ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === पहिल्या फेरीत लक्लेर, व्हर्सटॅपन आणि सायेन्स यांनी पुढील सत्रात सहज प्रवेश केला. मात्र व्हेट्टेल, अलोन्सो, स्ट्रोल, अल्बोन आणि लतिफी हे पाच चालक बाहेर पडले. अलोन्सोला घरच्या शर्यतीत अपेक्षित वेग न गाठता सतराव्या स्थानावर समाधान मानावे लागले; त्यानंतरच्या शक्तियंत्र-बदलामुळे त्याची प्रत्यक्ष ग्रिड-स्थिती आणखी मागे गेली.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/><ref name="ESP22_FIA_GRID">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्री : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ५३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref> === फेरी २ === मधल्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:१९.२१९ अशी सर्वात जलद वेळ नोंदवली. मॅकलारेनच्या नॉरिसचा वेग अंतिम दहात जाण्यासाठी अपुरा पडला; ओकॉन, त्सुनोडा, गॅस्ली आणि झोऊ हेही बाहेर पडले. दोन हास गाड्यांनी अंतिम दहात स्थान मिळवणे ही संघासाठी लक्षणीय पात्रता कामगिरी होती.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/><ref name="ESP22_F1_QUAL">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री : पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1111/spain/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२१ मे २०२२}}</ref> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत लक्लेरने १:१८.७५० वेळ नोंदवून पोल मिळवला; व्हर्सटॅपन ०.३२३ सेकंदांनी दुसरा आणि सायेन्स तिसरा राहिला. लक्लेरच्या आधीच्या प्रयत्नात चूक झाली होती, त्यामुळे अखेरच्या यशस्वी फेरीला विशेष महत्त्व होते. रसलने चौथा क्रमांक घेत मर्सिडीजच्या सुधारलेल्या पात्रता वेगाची पुष्टी केली; पेरेझ पाचवा आणि हॅमिल्टन सहावा होता.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/><ref name="ESP22_F1_QUAL"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१९.८६१ | १:१९.९६९ | १:१८.७५० | १२ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.०९१ | १:१९.२१९ | १:१९.०७३ | १६ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.८९२ | १:१९.४५३ | १:१९.१६६ | १६ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.२१८ | १:१९.४७० | १:१९.३९३ | १४ |- | ५ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.४४७ | १:१९.८३० | १:१९.४२० | १७ |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.२५२ | १:१९.७९४ | १:१९.५१२ | १५ |- | ७ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.३५५ | १:२०.०५३ | १:१९.६०८ | १८ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२०.२२७ | १:१९.८१० | १:१९.६८२ | १८ |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.५४९ | १:२०.२८७ | १:२०.२९७ | १५ |- | १० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.६८३ | १:२०.४३६ | १:२०.३६८ | १८ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.८३८ | १:२०.४७१ | — | १२ |- | १२ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.८८० | १:२०.६३८ | — | ९ |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७०७ | १:२०.६३९ | — | १५ |- | १४ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७१९ | १:२०.८६१ | — | १५ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.४७६ | १:२१.०९४ | — | १५ |- | १६ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.९५४ | — | — | ६ |- | १७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२१.०४३ | — | — | ५ |- | १८ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.४१८ | — | — | ६ |- | १९ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.६४५ | — | — | ६ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९१५ | — | — | ९ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.च्या रविवारी प्रसिद्ध अंतिम ग्रिडनुसार पहिली १५ स्थाने पात्रता क्रमाने कायम राहिली; अलोन्सोने अनुमत मर्यादेपलीकडील शक्तियंत्र घटक वापरल्यामुळे त्याला शेवटच्या म्हणजे २०व्या क्रमांकावर नेण्यात आले. परिणामी व्हेट्टेल, स्ट्रोल, अल्बोन आणि लतिफी प्रत्येकी एक स्थान पुढे गेले. ही स्थिती केवळ शनिवारीच्या पात्रता निकालावरून नव्हे, तर अधिकृत अंतिम ग्रिड आणि पंचांच्या शक्तियंत्र निर्णयानुसार दाखवली आहे.<ref name="ESP22_FIA_GRID"/><ref name="ESP22_FIA_DOCS">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्री : पंचांचे निर्णय आणि अधिकृत दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Spanish%20Grand%20Prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१८.७५० |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.०७३ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.१६६ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.३९३ |- | ५ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.४२० |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.५१२ |- | ७ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१९.६०८ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१९.६८२ |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.२९७ |- | १० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.३६८ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.४७१ |- | १२ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.६३८ |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.६३९ |- | १४ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.८६१ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.०९४ |- | १६ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.९५४ |- | १७ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.४१८ |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.६४५ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९१५ |- | २० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२१.०४३; शक्तियंत्र दंडामुळे शेवटून सुरुवात |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_GRID"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात, संपर्क आणि वाऱ्यामुळे झालेल्या चुका === सुरुवातीलाच लक्लेरने पहिल्या स्थानावर नियंत्रण ठेवले; व्हर्सटॅपन दुसरा राहिला. सायेन्सची सुरुवात अपेक्षेपेक्षा संथ झाल्याने रसल आणि पेरेझ दोघे पुढे गेले. पहिल्या फेरीत हॅमिल्टन आणि मॅग्नुसेन यांच्यात संपर्क झाला. हॅमिल्टनच्या टायरला पंक्चर झाल्यामुळे त्याला ताबडतोब पिटमध्ये यावे लागले आणि तो शेवटच्या स्थानांवर गेला; मॅग्नुसेनला खडीच्या पट्ट्यातून गाडी सावरावी लागली. सातव्या फेरीत सायेन्स, तर नवव्या फेरीत व्हर्सटॅपन चौथ्या वळणाजवळ मार्गाबाहेर घसरले. वाऱ्याच्या झोतामुळे मागील चाकांची पकड कमी झाल्याचे चालकांनी सांगितले. दोघांचेही स्थान खाली गेले; यामुळे लक्लेरला सुरुवातीला बरीच मोकळीक मिळाली.<ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_RACE">{{स्रोत बातमी|title=स्पेन : व्हर्सटॅपनचा विजय, लक्लेरची यांत्रिक माघार आणि रेड बुलची पहिली दोन स्थाने|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-red-bull-1-2-after-leclerc-retires-from-rollercoaster.2QWiiblgiZzKNW3auDtyut|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_F1_TEAMS">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्रीनंतर दहा संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-spain-2022.3oR3uKNH9vSTqgfKabombR|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref> === रसल–व्हर्सटॅपन लढत आणि डीआरएसची अडचण === व्हर्सटॅपन पुन्हा पुढे येण्याचा प्रयत्न करत असताना रेड बुलच्या डीआरएसची उघडझाप अनियमित होत होती. रसलने वेगवान सरळ मार्गांच्या शेवटच्या भागांत प्रभावी बचाव केला; मागे असलेल्या चालकाला ओव्हरटेक करण्यासाठी अपेक्षित अतिरिक्त वेग वारंवार मिळत नसल्याने रेड बुलचा पहिला पर्याय निष्फळ ठरला. पेरेझला पुढे जाऊ देण्यासाठी सुरुवातीस व्यवस्थापकीय अदलाबदल झाली, पण रसलच्या वेगामुळे आणि टायरची झीज लक्षात घेऊन वेगवेगळे पिटस्टॉप पर्याय आखावे लागले. हे संघर्ष केवळ एका ओव्हरटेकपुरते नसून रणनीती कोणत्या चालकासाठी खुली राहील, याचाही प्रश्न बनले.<ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/><ref name="ESP22_FIA_REPORT"/> === लक्लेरची माघार आणि विजयाची संधी === लक्लेरने पहिल्या पिटस्टॉपनंतरही आघाडीवर आरामदायी अंतर राखले होते आणि २२व्या फेरीपर्यंत त्याची स्थिती नियंत्रणात दिसत होती. मात्र २७व्या फेरीत फेरारीच्या शक्तियंत्रातून अचानक कार्यक्षमता कमी झाली आणि त्याने गाडी थांबवावी लागली. फेरारीने नंतर टर्बो आणि एमजीयू-एचशी संबंधित बिघाड ओळखला. त्याच्यापाठोपाठ झोऊ ग्वान्यूच्या अल्फा रोमियोलाही यांत्रिक समस्येमुळे माघार घ्यावी लागली. लक्लेरच्या माघारीने रेड बुलसमोर विजय मिळवण्याचे गणित उघडले, परंतु रसल अजूनही प्रत्यक्ष स्थानासाठी कडवी लढत देत होता.<ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_F1_RACE"/> === टायर बदल, पेरेझचे नेतृत्व आणि अंतिम संघादेश === जोरदार उष्णतेत सॉफ्ट व मीडियम टायरवरील शर्यतीचा वेग झपाट्याने बदलत होता. व्हर्सटॅपनला तीन थांब्यांकडे नेण्यात आले, तर पेरेझच्या मूळ वेगळ्या रणनीतीमुळे तो रसलच्या पुढे जाऊन आघाडीवर राहण्यास समर्थ झाला. ४४व्या फेरीत व्हर्सटॅपनचा तिसरा थांबा झाल्यावर वेगवान ताज्या टायरचा फायदा दिसू लागला. ४९व्या फेरीत पेरेझला संघाने व्हर्सटॅपनला पुढे जाऊ देण्यास सांगितले आणि आघाडीची अदलाबदल झाली. पेरेझने रेडिओवर निर्णयाविषयी असमाधान व्यक्त केले; शर्यतीनंतर संघाने चालकांच्या भिन्न रणनीती आणि जागतिक अजिंक्यपदातील हित यांचा संदर्भ दिला. अखेर पेरेझला ताज्या सॉफ्ट संचातून सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुणही मिळवता आला.<ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/><ref name="ESP22_PIRELLI"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === शेवटच्या फेऱ्या आणि अधिकृत निकाल === शेवटी व्हर्सटॅपनने १३.०७२ सेकंदांच्या फरकाने विजय मिळवला; पेरेझ दुसरा व रसल तिसरा आला. मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्यांना शेवटच्या टप्प्यात शीतकरणाशी संबंधित काळजी घ्यावी लागली. पाठीमागून आलेल्या हॅमिल्टनने सायेन्सला मागे टाकून चौथे स्थान मिळवले होते; परंतु संघाने गाडी वाचवण्यासाठी वेग नियंत्रित करण्यास सांगितल्यानंतर सायेन्सने ते स्थान पुन्हा मिळवले. बोट्टास सहावा, ओकॉन सातवा, प्रकृती अस्वस्थ असूनही सहभागी झालेला नॉरिस आठवा, २०व्या ग्रिडवरून सुरुवात करणारा अलोन्सो नववा आणि त्सुनोडा दहावा ठरला. उर्वरित वर्गीकृत चालकांना गुण मिळाले नाहीत; झोऊ व लक्लेर यांनी शर्यत पूर्ण केली नाही.<ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६६ | १:३७:२०.४७५ | २५ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६६ | +१३.०७२ | १९ |- | ३ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ६६ | +३२.९२७ | १५ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ६६ | +४५.२०८ | १२ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ६६ | +५४.५३४ | १० |- | ६ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६६ | +५९.९७६ | ८ |- | ७ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ६६ | +१:१५.३९७ | ६ |- | ८ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६६ | +१:२३.२३५ | ४ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ६५ | +१ फेरी | २ |- | १० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ६५ | +१ फेरी | १ |- | ११ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६५ | +१ फेरी | ० |- | १२ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ६५ | +१ फेरी | ० |- | १३ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६५ | +१ फेरी | ० |- | १४ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ६५ | +१ फेरी | ० |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६५ | +१ फेरी | ० |- | १६ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६४ | +२ फेऱ्या | ० |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ६४ | +२ फेऱ्या | ० |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६४ | +२ फेऱ्या | ० |- | मा. | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | २८ | माघार (शक्तियंत्र) | ० |- | मा. | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | २७ | माघार (शक्तियंत्र) | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_RACE"/> |} अंतिम वर्गीकरणात १८ चालकांनी पात्र पूर्ण केलेले अंतर नोंदवले; त्यांपैकी १० चालकांना गुण मिळाले. सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण पेरेझला देण्यात आला. अल्बोनच्या ट्रॅक-मर्यादा उल्लंघनाबद्दलच्या पाच सेकंदांच्या दंडाची नोंद अधिकृत कागदपत्रांत आहे; त्याच्या गुणांमध्ये बदल झाला नाही.<ref name="ESP22_FIA_DOCS"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/> === सर्वात वेगवान फेरी === खालील यादीत केवळ सर्वोत्तम फेरीधारक नव्हे तर सर्व २० चालकांच्या एफ.आय.ए.ने नोंदवलेल्या वेगवान वैध फेऱ्या, फेरीक्रमांक आणि सरासरी वेग दिले आहेत. पेरेझची १:२४.१०८ ही ५५व्या फेरीतील वेळ सर्वोत्तम होती.<ref name="ESP22_FIA_TIMES"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५५ | १:२४.१०८ | २००.०९९ |- | २ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५१ | १:२४.२५३ | १९९.७५५ |- | ३ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५३ | १:२४.६३६ | १९८.८५१ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ४६ | १:२५.४५६ | १९६.९४३ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५३ | १:२५.६१९ | १९६.५६८ |- | ६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५४ | १:२५.९३५ | १९५.८४५ |- | ७ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ४९ | १:२५.९८५ | १९५.७३१ |- | ८ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ३६ | १:२६.३९५ | १९४.८०२ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५६ | १:२६.५९९ | १९४.३४४ |- | १० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५९ | १:२६.८२८ | १९३.८३१ |- | ११ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५४ | १:२६.८७६ | १९३.७२४ |- | १२ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ५१ | १:२६.९८७ | १९३.४७७ |- | १३ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | २५ | १:२७.०३० | १९३.३८१ |- | १४ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५२ | १:२७.२४६ | १९२.९०२ |- | १५ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५४ | १:२७.२८५ | १९२.८१६ |- | १६ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ३२ | १:२७.४४७ | १९२.४५९ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ३ | १:२७.५३७ | १९२.२६१ |- | १८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५९ | १:२७.६२९ | १९२.०५९ |- | १९ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५६ | १:२८.२८१ | १९०.६४१ |- | २० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १२ | १:२८.४१५ | १९०.३५२ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_TIMES"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === परिणामाचे निर्णायक घटक : आघाडी, वारा, शक्तियंत्र आणि रणनीती === सामान्य विजय-सारांशापेक्षा या शर्यतीचे विश्लेषण चार परस्परसंबंधित घटनांतून करणे उपयुक्त ठरते. पहिली घटना म्हणजे वाऱ्याच्या झोतामुळे दोन आघाडीच्या स्पर्धकांनी चौथ्या वळणावर गाडीचे नियंत्रण गमावणे. दुसरी म्हणजे व्हर्सटॅपनच्या डीआरएसमधील अनियमित अडथळा, ज्यामुळे त्याच्या शर्यतीतील सरळमार्गावरील आक्रमणक्षमतेचा उपयोग कमी झाला. तिसरी आणि विजयाच्या संधीचे मूलभूत समीकरण बदलणारी घटना म्हणजे लक्लेरची २७व्या फेरीतील शक्तियंत्रामुळे माघार. चौथा निर्णायक घटक म्हणजे रेड बुलने उपलब्ध टायर संच, पिटस्टॉपची वेळ आणि दोन्ही चालकांच्या वेगळ्या रणनीती एकत्र पाहून आघाडीची अदलाबदल करणे. या चार घटनांपैकी कोणतीही वेगळी असती तर निकालाचा प्रवास बदलला असता; परंतु एखादा पर्यायी विजेता निश्चितपणे ठरला असता असे सांगणे हा सिद्ध झालेला निष्कर्ष नाही. व्हर्सटॅपन व रेड बुलने संकटातून संधीचा उपयोग केला, तर फेरारीला पहिल्या क्रमांकाची शर्यत-गती असूनही गुण गमवावे लागले.<ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/><ref name="ESP22_F1_RACE"/> === रेड बुल : वेगवान गाडी असूनही डीआरएस मर्यादा आणि तिसऱ्या थांब्याचा निर्णय === व्हर्सटॅपनची कार शर्यतीत अत्यंत वेगवान असली तरी तिच्या मागील पंख्याची डीआरएस यंत्रणा अपेक्षेप्रमाणे कार्यरत नव्हती. रसलच्या मर्सिडीजमागे अडकल्यावर रेड बुलने सतत थेट ओव्हरटेकची वाट पाहणे टाळून पुढील पिटस्टॉपच्या वेळी शर्यतीचा मार्ग बदलला. लवकर तीन थांब्यांच्या दिशेने वळल्यानंतर नव्या टायरवर मोकळ्या मार्गात जास्त वेग राखण्याची शक्यता वाढली. ही निवड बळजबरीने स्वीकारलेली असली तरी नंतरचे बदलते क्रमांक पाहता ती यशस्वी ठरली. संघाचा निर्णय हा डीआरएस दुरुस्त झाला म्हणून नव्हे, तर त्या समस्येभोवती रणनीती उभी केल्यामुळे निर्णायक ठरला.<ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_PIRELLI"/> पेरेझच्या दृष्टीने मात्र ही शर्यत वेगळी होती. सुरुवातीला सहकाऱ्याला पुढे जाऊ देणे, रसलवर दडपण आणणे, पुढे प्रत्यक्ष आघाडी मिळवणे आणि मग पुन्हा स्थान सोडणे, या क्रमामुळे त्याची स्वतःची जिंकण्याची शक्यता चर्चेत आली. पेरेझने प्रारंभीच्या आश्वासनाविषयी व नंतरच्या संघादेशाविषयी निराशा व्यक्त केली; शर्यतीनंतरच्या विश्लेषणात संघाने टायरची झीज, पिटस्टॉपचे नुकसान आणि वेगवेगळ्या गाड्यांची वास्तविक स्थिती यांवर निर्णय अवलंबून असल्याचे स्पष्ट केले. तो स्वतः वेगवान फेरी नोंदवून १९ गुण घेऊन बाहेर पडला, त्यामुळे वैयक्तिक निराशा असली तरी संघासाठी गुणांतील मिळकत सर्वाधिक होती.<ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_PIRELLI"/> === फेरारी : लक्लेरची निर्विवाद सुरुवातीची गती आणि विश्वासार्हतेचे नुकसान === शनिवारच्या पोलनंतर रविवारी लक्लेरचा प्रारंभिक वेगही प्रभावी होता. प्रतिस्पर्धी वाऱ्याच्या झोतांमुळे मागे गेल्यावर त्याने आघाडी वाढवत पहिल्या थांब्यानंतरही पुरेसे अंतर राखले; त्या क्षणी फेरारीचा पराभव टायर वेगाच्या अभावामुळे होत होता असे मानण्यास पुरावा नाही. उलट, गेल्या काही फेऱ्यांत टायर व्यवस्थापन सुधारल्याचे लक्लेरने शर्यतीनंतर नमूद केले. परंतु गाडीच्या शक्तियंत्रातील दोषामुळे योग्य रणनीती आणि स्वच्छ वाहनचालन या दोन्ही गोष्टी निष्फळ झाल्या. फेरारीने समस्या टर्बो व एमजीयू-एचशी जोडल्याची माहिती प्रसिद्ध झाली; यामुळे पुढील फेऱ्यांमध्ये विश्वासार्हता हे स्वतंत्र स्पर्धात्मक मोजमाप ठरले.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/> सायेन्सच्या कामगिरीत पहिल्या टप्प्यातील कमकुवत सुरुवात, चौथ्या वळणावरून झालेली घसरण आणि परत वर येण्यासाठी लागलेली अधिक टायर झीज यांचा प्रभाव दिसला. वाऱ्यामुळे मार्गाबाहेर गेल्यानंतर त्याच्या गाडीच्या तळभागाला नुकसान झाल्याने गाडी चालवण्याच्या पद्धतीत बदल करावा लागल्याचे त्याने सांगितले. या बाधांनंतर चौथे स्थान ही पुनर्प्राप्ती होती; मात्र दोन्ही फेरारी गाड्यांनी पोलच्या आधारावर अपेक्षित असलेली एकत्रित गुणसंख्या मिळवली नाही. निकालामुळे संघाच्या गुणतालिकेतील स्थितीत मोठे उलटफेर झाले.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/> === मर्सिडीज : रसलची संरक्षणात्मक कामगिरी आणि सुधारित गाडीचे संकेत === रसलचे तिसरे स्थान केवळ प्रतिस्पर्ध्यांच्या अपयशामुळे मिळाले असे म्हणता येणार नाही. आघाडीची फेरारी बाहेर पडण्यापूर्वीच त्याने व्हर्सटॅपनला अनेकदा रोखले; विशेषतः सरळ मार्गाच्या शेवटी ब्रेक लावण्याची जागा आणि वळणातून बाहेर येण्याचा वेग यांचा उपयोग केला. मर्सिडीजच्या गाडीत काही स्पर्धात्मक सुधारणा झाल्याचे या शर्यतीत दिसले, परंतु रेस-विजय मिळवण्याइतका सर्व परिस्थितींमध्ये वेग परत मिळाला होता असा सरसकट दावा करणे अतिरेक ठरेल. अंतिम टप्प्यात उष्णतेच्या किंवा शीतकरणाच्या मर्यादा सांभाळाव्या लागणे हेही त्या प्रगतीचे वास्तववादी परिमाण होते.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_F1_RACE"/><ref name="ESP22_PIRELLI"/> हॅमिल्टनसाठी या स्पर्धेचा मूल्यांकनाचा आधारच वेगळा आहे. पहिल्या फेरीच्या संपर्कात टायर बदलावा लागल्याने त्याने शेवटून प्रगती केली. त्या वेळी गाडी माघारी बोलवण्याविषयीही संवाद झाला होता; संघाने शर्यत सुरू ठेवण्यास उद्युक्त केले. अनेक यशस्वी ओव्हरटेक आणि योग्य वेळी वेगवान टायर मिळाल्याने तो तात्पुरता चौथ्या स्थानावर आला, नंतर ऊर्जा आणि तापमान नियंत्रणासाठी वेग कमी करावा लागल्याने पाचवा ठरला. त्याची ही चढाई मर्सिडीजच्या सुधारलेल्या सातत्याचा स्वतंत्र पुरावा होती; गुणांमध्ये तिसरे व पाचवे स्थान मिळाल्याने संघाने फेरारीशी अंतर कमी केले.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_F1_RACE"/><ref name="ESP22_PIRELLI"/> === उष्णता आणि टायर : दोन थांबे विरुद्ध तीन थांबे === पिरेलीच्या अधिकृत विश्लेषणानुसार जवळपास सर्व चालकांनी सॉफ्ट टायरवर प्रारंभ केला, तर हॅमिल्टन मीडियम वापरणारा अपवाद होता. या शर्यतीत लांब पहिला टप्पा राखून कमी थांब्यांत वेळ वाचवणे आणि तिसरा पिटस्टॉप घेऊन नव्या टायरवर सातत्याने अधिक वेग मिळवणे यांतील संतुलन महत्त्वाचे ठरले. बोट्टास दोन थांब्यांतून सहावा आला; अनेक आघाडीच्या गाड्यांनी तीन वेळा पिटमध्ये येणे पसंत केले. त्यामुळे ही शर्यत केवळ एकाच सार्वत्रिक योग्य रणनीतीचे उदाहरण नाही.<ref name="ESP22_PIRELLI"/><ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/> तीन थांब्यांसाठी अतिरिक्त पिटस्टॉपमुळे साधारण २१ सेकंदांचे नुकसान होत असल्याचा तांत्रिक अंदाज फॉर्म्युला वनच्या रणनीती विश्लेषणात दिला गेला. अशा परिस्थितीत नवीन टायरमुळे दर फेरीला किती वेळ वाचतो, वळणांमध्ये इतर गाड्यांमागे अडकल्याने किती वेळ जातो आणि अखेरचा टायर संच कोणत्या वेळी उपलब्ध होतो हे निर्णयात महत्त्वाचे ठरते. रसल व पेरेझ या दोघांच्या शेवटच्या अतिरिक्त थांब्यांना तेव्हाच्या अंतरांमुळे तुलनेने कमी स्थानहानी झाली; सर्व तीन-थांबा योजना पहिल्यापासून एकसारख्या ठरवलेल्या नव्हत्या. त्यामुळे केवळ पिटस्टॉपची संख्या मोजून कारचा प्रत्यक्ष वेग किंवा चालकाची आक्रमकता निश्चित करणे चुकीचे ठरेल.<ref name="ESP22_PIRELLI"/><ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/> === मॅकलारेन : नॉरिसचे गुण आणि रिक्कार्डोची वेग-सातत्याची अडचण === मॅकलारेनच्या दोन चालकांचा शनिवार आणि रविवार फार वेगळा गेला. रिक्कार्डोने अंतिम पात्रता फेरीत प्रवेश मिळवला, तर नॉरिस अकरावा राहिला. तरीही रविवारच्या शर्यतीत नॉरिसने आठवे स्थान व चार गुण मिळवले. तो पूर्णपणे तंदुरुस्त नसतानाही स्पर्धेत सहभागी झाला होता, अशी संघाची नोंद आहे; त्यामुळे त्याच्या धावण्याच्या सातत्याचा विचार अधिक महत्त्वाचा ठरतो. रिक्कार्डो मात्र पात्रतेतील नवव्या ग्रिडस्थानावरून बाराव्या स्थानी घसरला. यामागे टायरचा वेग आणि शर्यतीतील पकड उपलब्ध न होणे महत्त्वाचे असल्याचे संघाच्या प्रतिक्रियांत दिसते. एकाच गाडीवरील आठवे आणि बारावे हे निकाल मॅकलारेनला गुण मिळवण्यासाठी केलेल्या प्रगतीबरोबरच कामगिरीतील सातत्य किती असमान होते हे दाखवतात.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/> === अल्पाइन : अलोन्सोची ग्रिडच्या शेवटून नवव्या स्थानापर्यंत प्रगती === घरच्या स्पर्धेत अलोन्सो शनिवारी पहिल्याच पात्रता फेरीत बाहेर पडला. त्यानंतर शक्तियंत्राचे जादा घटक बसवल्यामुळे त्याला अंतिम ग्रिडवर विसावे स्थान मिळाले. तेथून नवव्या स्थानापर्यंत पोहोचणे ही अल्पाइनची टायर व्यवस्थापन आणि वाहतुकीतून पुढे जाण्याची उल्लेखनीय कामगिरी होती. त्याने दोन गुण मिळवले, तर ओकॉनने पात्रतेतील बाराव्या स्थानावरून सातवा क्रमांक व सहा गुण मिळवले. दोन्ही चालकांच्या मिळून आठ गुणांमुळे अल्पाइनच्या कारनिर्माता लढाईला मदत झाली. शर्यतीत ओकॉनची स्थिरता आणि अलोन्सोची स्थान-पुनर्प्राप्ती या दोन भिन्न मार्गांनी संघाने निकाल साधला; त्यामुळे शनिवारचा एक-फेरी वेग अंतिम शर्यतीचा पुरेसा सूचक ठरत नाही.<ref name="ESP22_FIA_GRID"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === अल्फा रोमियो : बोट्टासची दोन थांब्यांची निवड, झोऊची माघार === बोट्टासने शुक्रवारी मर्यादित दुसरा सराव असूनही शनिवारी सातवे ग्रिडस्थान मिळवले आणि रविवारी दोन पिटस्टॉपनंतर सहावे स्थान टिकवले. पिरेलीच्या नोंदीनुसार तो दोन थांब्यांत शर्यत पूर्ण करणाऱ्या चालकांत सर्वाधिक स्थानावर होता. ही निवड तत्कालीन तापमानात लक्षणीय होती, कारण इतर अनेक संघांना अधिक थांबे अधिक फायदेशीर वाटत होते. दुसरीकडे झोऊची गाडी २८ फेऱ्यांनंतर यांत्रिक समस्येमुळे थांबली आणि संघाला एका गाडीवरूनच गुण मिळाले. बोट्टासच्या आठ गुणांनी अल्फा रोमियोला मॅकलारेनच्या मागील स्थानासाठीची लढत कायम ठेवता आली; परंतु दुहेरी गुणांतील संधी हुकली.<ref name="ESP22_PIRELLI"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === हास : दोन्ही गाड्यांची चांगली पात्रता पण शून्य गुण === मॅग्नुसेन आणि शुमाकर हे दोघेही अंतिम पात्रता फेरीत पोहोचले, हा हंगामाच्या सुरुवातीच्या हासच्या गतीसाठी उत्साहवर्धक संकेत होता. प्रत्यक्ष शर्यतीत मॅग्नुसेनचा हॅमिल्टनशी पहिल्या फेरीतील संपर्क झाल्याने त्याला खडीच्या पट्ट्यात जावे लागले; त्याचे स्थान आणि रणनीती दोन्ही बिघडले. शुमाकरने प्रारंभी दहाव्या स्थानाच्या आसपास धाव घेतली, परंतु उष्णतेत टायरचा वेग टिकवता आला नाही. त्यामुळे शुमाकर चौदावा आणि मॅग्नुसेन सतरावा राहिला. हासला या फेरीत कोणतेही गुण मिळाले नाहीत. यावरून पात्रता फेरीतील जलद फेरीची क्षमता आणि लांब शर्यतीतील वाहन-पकड, वाहतूक आणि टायर संरक्षण या वेगळ्या कौशल्यांची आवश्यकता दिसून येते.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/> === अल्फाटौरी : त्सुनोडाचा एक गुण आणि गॅस्ली–स्ट्रोल संपर्क === त्सुनोडाने तेराव्या ग्रिडस्थानावरून दहावे स्थान मिळवून संघाला एक गुण दिला. सहकाऱ्याला गॅस्लीला मात्र तिसऱ्या सरावात वेळ न मिळाल्यानंतरही पात्रतेत चौदावे स्थान मिळाले होते; रविवारी त्याची कामगिरी संपर्क आणि वाहनाच्या स्थैर्यामुळे बाधित झाली. शर्यतीत स्ट्रोलशी झालेल्या संपर्काचा तपास पंचांनी केला. संबंधित अधिकृत निर्णय आणि वर्गीकरणामध्ये त्याचे परिणाम स्वतंत्रपणे नोंदले गेले आहेत; अन्यथा सत्रातील अडचणी आणि शर्यतीतील अपघात यांची सरमिसळ होऊ शकते. शेवटी गॅस्ली तेरावा आला. त्सुनोडाच्या गुणांमुळे संघाच्या एकत्रित गुणसंख्येत छोटी पण महत्त्वाची भर पडली.<ref name="ESP22_FIA_DOCS"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन : अद्ययावत गाडी, मर्यादित गुणसंधी आणि दोन वेगवेगळे निकाल === अ‍ॅस्टन मार्टिनने स्पेनसाठी मोठे तांत्रिक बदल आणले होते; रेड बुलच्या गाडीशी काही आकारसाम्याबद्दल चर्चा सुरू झाली, पण अशा साधर्म्यावरून नियमभंग झाल्याचा निष्कर्ष काढणे योग्य नाही. नवीन भागांचे कार्यक्षमतेतील परिणाम जाणून घेण्यासाठी एका सप्ताहातील गुणच पुरेसे मोजमाप नाहीत. पात्रतेत दोन्ही गाड्या पहिल्या फेरीतून बाहेर पडल्या; रविवारी व्हेट्टेल अकरावा तर स्ट्रोल पंधरावा आला. त्यामुळे स्पेनमध्ये संघाला गुण मिळाले नाहीत. स्ट्रोल–गॅस्ली संपर्काचा संदर्भ हा वैयक्तिक शर्यत निकालाचा एक भाग होता, तर नव्या वाहनरचनेची शक्यता स्वतंत्र दीर्घकालीन तांत्रिक संदर्भात समजावी लागते.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_FIA_DOCS"/> === विलियम्स : चाचणी चालकाचा शुक्रवारचा सहभाग आणि रविवारी मागील स्थाने === विलियम्सने पहिल्या सरावात निक डी व्रीसला नियमित चालक अल्बोनच्या जागी उतरवले. ही कृती चालकांच्या विकास व नियमानुसार राखीव चालकांना संधी देण्याच्या संदर्भात महत्त्वाची होती; प्रत्यक्ष शर्यतीतील ग्रिडमध्ये मात्र अल्बोनच सहभागी होता. अल्बोन १८व्या, तर लतिफी १६व्या स्थानी आला. अल्बोनच्या ट्रॅक-मर्यादा उल्लंघनासाठी पाच सेकंदांचा दंड लागू करण्यात आला; त्यातून संघाचे गुण किंवा शीर्ष दहा स्थान बदलले नाही. दोन्ही गाड्यांच्या वेळेवरून त्या दिवशी संघाच्या वेगाची मर्यादा आणि अतिउष्णतेतील संतुलनाचे प्रश्न स्पष्ट होतात.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/><ref name="ESP22_FIA_DOCS"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/> === शनिवारच्या पात्रतेतील रद्द फेरीवेळा, ट्रॅक मर्यादा आणि रविवारची रणनीती === पात्रता फेरीचे अंतिम क्रमांक पाहताना केवळ प्रत्येक चालकाने प्रत्यक्ष घड्याळावर नोंदवलेला सर्वात जलद प्रयत्न विचारात घेणे पुरेसे ठरत नाही. एफ.आय.ए.ने बाराव्या वळणावरील ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्यामुळे काही फेरीवेळा अमान्य ठरवल्या. त्यात नॉरिसची दुसऱ्या पात्रता फेरीतील १:१९.९७७ ही वेळ महत्त्वाची होती; ती वैध राहिली असती तर तो तिसऱ्या फेरीत प्रवेश मिळवण्याच्या स्थितीत होता. अधिकृत वर्गीकरण मात्र रद्द केलेल्या वेळांना स्वीकारत नाही. म्हणून नॉरिसचा अकरावा ग्रिडक्रमांक आणि त्यानंतरचे रविवारी मिळवलेले आठवे स्थान यांचे विश्लेषण प्रत्यक्ष घोषित पात्रता निकालाच्या आधारेच केले पाहिजे. या एका निर्णयाला त्याच्या शर्यतीतील कामगिरीवरील शिक्षा मानणे चुकीचे आहे, कारण ते शनिवारच्या लॅप-वैधतेचे प्रकरण होते.<ref name="ESP22_FIA_QUALDEL">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री : पात्रता फेरीतील बाराव्या वळणावरील फेरीवेळा रद्द|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Qualifying%20deleted%20lap%20times%20turn%2012.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२१ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_F1_QUAL"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> उच्च तापमान, वाऱ्याचा बदलता वेग आणि वेगवान वळणांवरील मर्यादा या सर्वांचा चालकांच्या फेऱ्यांवर प्रभाव होता. एकाच वेळी गाडीची यांत्रिक पकड वापरणे, ट्रॅकची सीमा न ओलांडणे आणि पुढच्या सरळमार्गासाठी चांगला बाहेर पडण्याचा वेग राखणे या गोष्टी एकमेकांशी संबंधित होत्या. पुढील मोनॅको स्पर्धेसाठी शनिवारचा निकाल निर्णायक ठरणार असल्याने स्पेनमधील या अनुभवाला स्पर्धात्मक महत्त्वही होते. अधिकृत निकालात दर्शवलेले क्रमांक आणि प्रयत्नांतील संभाव्य वेग यांत फरक का असू शकतो, याचा हा ठोस दाखला आहे.<ref name="ESP22_FIA_QUALDEL"/><ref name="ESP22_F1_QUAL"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === गॅस्ली–स्ट्रोल संपर्क : पंचांनी नेमके काय ठरवले === पियर गॅस्ली आणि लान्स स्ट्रोल यांच्यात पहिल्या वळणावर झालेल्या संपर्काबद्दल पंचांनी स्वतंत्र निर्णय दिला. दस्तऐवज ५६ नुसार स्ट्रोल बाहेरील बाजूने वळणाच्या प्रवेशापासून मध्यबिंदूपर्यंत गॅस्लीच्या जवळजवळ पूर्णपणे शेजारी होता आणि त्याने पुरेशी जागा सोडली होती. गॅस्लीच्या गाडीचा पुढील भाग अपेक्षेपेक्षा बाहेर गेला आणि दोघांच्या गाड्या संपर्कात आल्या. उपलब्ध दृश्यचित्रे तपासल्यानंतर पंचांनी गॅस्लीला या धडकेसाठी पूर्णपणे जबाबदार ठरवले; त्यांच्या स्पष्टीकरणात कमी पकडीचा घटकही मान्य करण्यात आला, पण त्यामुळे जबाबदारी बदलली नाही. परिणामी त्याला पाच सेकंदांचा वेळदंड आणि सुपर लायसन्सवर दोन दंडगुण मिळाले.<ref name="ESP22_FIA_GASLY">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री : गॅस्ली–स्ट्रोल संपर्कावरील पंचांचा निर्णय, दस्तऐवज ५६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_56_-_2022_spanish_grand_prix_-_offence_-_car_10_-_causing_a_collision_with_car_18.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> हा निर्णय केवळ गॅस्ली आणि स्ट्रोलच्या अंतिम स्थानांपुरता मर्यादित समजण्यापेक्षा वाहतुकीतून स्थान राखण्याच्या नियमांच्या संदर्भात पाहणे आवश्यक आहे. एका चालकाकडे वळणाच्या बाहेरून ओव्हरटेकचा मार्ग असताना त्याला किती जागा देणे अपेक्षित आहे, हे महत्त्वाचे ठरते. अल्फाटौरीसाठी त्सुनोडाने दहावे स्थान मिळवून एक गुण वाचवला; पण गॅस्लीला संपर्क आणि वेळदंडामुळे दुसऱ्या गाडीतून गुण मिळवण्याची संधी उरली नाही. अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या स्ट्रोलच्या गाडीलाही संघर्षामुळे नुकसान सहन करावे लागले, आणि संघाला या फेरीत एकही गुण मिळाला नाही. त्यामुळे पंचांच्या निर्णयातील कारणे संघांच्या अंतिम गुणमिळकतीशी जोडता येतात.<ref name="ESP22_FIA_GASLY"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या नव्या एएमआर२२ रचनेची नियमानुसार तपासणी === या सप्ताहात अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या बदललेल्या एएमआर२२ गाडीच्या बाजूच्या संरचनेविषयी मोठी चर्चा झाली. तिच्या साइडपॉड, तळभाग आणि संबंधित वायुगतिक भागांचा आकार रेड बुलच्या आरबी१८शी मिळताजुळता दिसत होता. मात्र दोन वाहनरचनांत बाह्य साम्य असणे आणि प्रतिस्पर्ध्याची बौद्धिक किंवा तांत्रिक माहिती नियमबाह्यरीत्या वापरणे या दोन वेगळ्या बाबी आहेत. एफ.आय.ए.ने गाडीच्या विकासाचा व प्रक्रियेचा तपास करून अ‍ॅस्टन मार्टिनची सुधारित रचना नियमांशी सुसंगत असल्याचे आणि नियमभंग आढळला नसल्याचे स्पष्ट केले. त्यामुळे नवीन गाडीला फक्त साम्य दिसते म्हणून बेकायदा ठरवणे चुकीचे झाले असते.<ref name="ESP22_ASTON_FIA">{{स्रोत बातमी|title=स्पेनमधील अ‍ॅस्टन मार्टिन बदल : एफ.आय.ए. तपासणीनंतर नियमपालन स्पष्ट|दुवा=https://www.motorsport.com/f1/news/fia-clears-aston-martin-red-bull-design/10307325/|प्रकाशक=मोटरस्पोर्ट डॉट कॉम|दिनांक=२१ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> अद्ययावत भागांसाठी संघाला नवीन वायुप्रवाह, टायरवरील भार, थंडकरण आणि वाहनाची उंची या घटकांचे पुन्हा मोजमाप करणे गरजेचे होते. सराव, पात्रता व शर्यत या वेगवेगळ्या परिस्थितींमधील मर्यादित माहितीवरून एका आठवड्यात सुधारणा प्रभावी ठरली किंवा अपयशी ठरली असा निश्चित निष्कर्ष काढता येत नाही. व्हेट्टेल अकरावा आणि स्ट्रोल पंधरावा आल्याने अपेक्षित गुणसंख्या मिळाली नाही, परंतु निकाल हा गाडीच्या संपूर्ण भविष्यातील क्षमतेचा पुरावा नाही. त्या सप्ताहातील वाद, एफ.आय.ए.ने दिलेली वैधतेची खात्री आणि प्रत्यक्ष स्पर्धेतील वेग हे स्वतंत्रपणे नोंदवल्यामुळे इतिहास वाचताना तांत्रिक चर्चेला योग्य संदर्भ मिळतो.<ref name="ESP22_ASTON_FIA"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === पंचांचे निर्णय आणि अधिकृत वर्गीकरणाचा अर्थ === अंतिम ग्रिडसाठी महत्त्वाचा निर्णय म्हणजे अलोन्सोच्या गाडीवर मर्यादेपेक्षा जास्त शक्तियंत्र घटक वापरल्यामुळे त्याला मागील क्रमांकावर नेणे. हा दंड शनिवारीच्या अधिकृत पात्रता स्थानाला नाकारत नाही; तो रविवारी प्रत्यक्ष सुरुवातीचा क्रम बदलतो. शर्यतीत गॅस्ली आणि स्ट्रोल यांचा संपर्क, त्सुनोडासाठी ट्रॅक-मर्यादेची नोटीस/निर्णय आणि अल्बोनवर लागू झालेला पाच सेकंदांचा दंड या वेगवेगळ्या घटनांची पंचांनी तपासणी केली. अल्बोनच्या दंडामुळे त्याच्या १८व्या स्थानातील अंतिम गुणसंख्येवर परिणाम झाला नाही. कोणत्याही निर्णयाची तारीख आणि तो पुढील स्पर्धेला लागू होतो की याच शर्यतीला, हे लक्षात न घेता स्थान बदलणे चुकीचे ठरले असते. या लेखातील निकालपत्र म्हणून नंतरची अंतिम वर्गीकरणयादी वापरली आहे.<ref name="ESP22_FIA_DOCS"/><ref name="ESP22_FIA_GRID"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/> === अजिंक्यपदातील उलथापालथ आणि पुढील मोनॅको फेरीची दिशा === विजयानंतर व्हर्सटॅपन ११० गुणांवर पोहोचला, तर लक्लेरला माघारीमुळे नवे गुण न मिळाल्याने तो १०४ गुणांवर राहिला. पेरेझ ८५, रसल ७४ आणि सायेन्स ६५ गुणांवर होते. अशा रीतीने व्हर्सटॅपनने मोसमात प्रथमच लक्लेरवर सहा गुणांची आघाडी घेतली. कारनिर्माते अजिंक्यपदात रेड बुल १९५, फेरारी १६९ आणि मर्सिडीज १२० गुणांसह अनुक्रमे पहिल्या तीन स्थानांवर होते. या बदलाचे मूळ फेरारीच्या एकाच शक्तियंत्र अपयशात आणि रेड बुलच्या दोन गाड्यांनी मिळवलेल्या ४४ गुणांत होते; त्यामुळे अंतिम क्रमवारीतील २६ गुणांची तूट एका स्पर्धेत उलटली.<ref name="ESP22_FIA_POINTS"/><ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> पुढील मोनॅको ग्रांप्रीत वेगवान सरळ मार्गांपेक्षा कमी वेगावरील पकड आणि पात्रता स्थानाला महत्त्व येणार होते. स्पेनमधील कामगिरीने रेड बुलला गुणांमध्ये आघाडी दिली असली तरी फेरारीचे पात्रता सामर्थ्य आणि मर्सिडीजची सुधारणा यांमुळे हंगामाची स्पर्धा संपली होती असे म्हणता येत नव्हते. लक्लेरच्या शक्तियंत्रातील दोषाचे विश्लेषण आणि रेड बुलच्या डीआरएस विश्वासार्हतेचा प्रश्न हे पुढील फेऱ्यांचे निरीक्षणीय मुद्दे ठरले.<ref name="ESP22_FIA_POINTS"/><ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> == निकालानंतर गुणतालिका == शर्यतीनंतरच्या एफ.आय.ए.च्या अधिकृत गुणतालिकेत २१ चालक व दहा कारनिर्माते नोंदले आहेत. निको हल्केनबर्गने याआधीच्या फेऱ्यांत भाग घेतलेला असल्याने स्पेनच्या प्रवेशयादीत नसूनही त्याचे नाव शून्य गुणांसह राखले आहे.<ref name="ESP22_FIA_POINTS"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ११० |- | २ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १०४ |- | ३ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ८५ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ७४ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ६५ |- | ६ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ४६ |- | ७ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३९ |- | ८ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ३८ |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३० |- | १० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | ११ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ११ |- | १२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ११ |- | १३ | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६ |- | १४ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४ |- | १५ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ४ |- | १६ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- | १७ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २ |- | १८ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_POINTS"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[रेड बुल रेसींग]] | १९५ |- | २ | [[फेरारी]] | १६९ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | १२० |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ५० |- | ५ | [[अल्फा रोमियो]] | ३९ |- | ६ | [[अल्पाइन]] | ३४ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | १७ |- | ८ | [[हास]] | १५ |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_POINTS"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[स्पॅनिश ग्रांप्री]] * [[सर्किट डी बार्सिलोना-काटलुन्या]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/spain फॉर्म्युला वन : २०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1111/spain/race-result फॉर्म्युला वन : मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Spanish%20Grand%20Prix एफ.आय.ए. : शर्यतीशी संबंधित पंचांचे निर्णय आणि दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = स्पॅनिश | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ मायामी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ मोनॅको ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ स्पॅनिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ स्पॅनिश ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:स्पॅनिश ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 6wm65stg26tqvnmrx2ie7re9m7yvcdd 2725723 2725692 2026-10-24T16:16:18Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725723 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = स्पेन | ग्रांप्री = स्पॅनिश | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Spain.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ स्पॅनिश ग्रांप्रीसाठी वापरलेल्या सर्किट डी बार्सिलोना-काटलुन्याचा मार्गनकाशा | दिनांक = २२ मे | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ पिरेली ग्रान प्रेमियो दे एस्पान्या २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ६ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट डी बार्सिलोना-काटलुन्या]], मोंत्मेलो, काटलुन्या, स्पेन | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी मोटारशर्यत मार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ४.६७५ | सर्किट_अंतर_मैल = २.९०५ | एकूण_फेऱ्या = ६६ | एकूण_अंतर_किमी = ३०८.४२४ | एकूण_अंतर_मैल = १९१.६४६ | हवामान = निरभ्र, अतिउष्ण व कोरडे; जोरदार वाऱ्याचे झोत | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = फेरारी | पोल_वेळ = १:१८.७५० | जलद_चालक = सर्जिओ पेरेझ | जलद_देश = मेक्सिको | जलद_संघ = रेड बुल रेसींग | जलद_वेळ = १:२४.१०८ | जलद_फेरी = ५५ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = रेड बुल रेसींग | तिसरा_चालक = जॉर्ज रसल | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ मायामी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ मोनॅको ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ स्पॅनिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ स्पॅनिश ग्रांप्री }} '''२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ पिरेली ग्रान प्रेमियो दे एस्पान्या २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील सहावी शर्यत होती. २२ मे २०२२ रोजी [[सर्किट डी बार्सिलोना-काटलुन्या]] येथे आयोजित ६६ फेऱ्यांच्या स्पर्धेत [[रेड बुल रेसींग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने विजय मिळवला. संघसहकारी [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा, तर [[मर्सिडीज]]चा [[जॉर्ज रसल]] तिसरा आला. पोलधारक [[शार्ल लक्लेर]] आघाडीवर असताना शक्तियंत्रातील बिघाडामुळे २७व्या फेरीनंतर बाहेर पडला; व्हर्सटॅपनने वाऱ्याच्या झोतामुळे झालेल्या चुकीतून आणि डीआरएसच्या अडचणीतून सावरत विजय मिळवला. त्यामुळे २०२२ मध्ये प्रथमच चालक व कारनिर्माते या दोन्ही अजिंक्यपदांत रेड बुल आघाडीवर गेला. पेरेझने ५५व्या फेरीत शर्यतीतील सर्वात जलद फेरी नोंदवून अतिरिक्त गुण मिळवला.<ref name="ESP22_FIA_RACE">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_FIA_REPORT">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्री : व्हर्सटॅपनचा विजय व अजिंक्यपदातील बदल|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-wins-spain-take-title-lead-leclerc-exits-power-unit-problem|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_FIA_POINTS">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्रीनंतरची गुणतालिका, दस्तऐवज ६२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_FIA_TIMES">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्री : अधिकृत सर्वात जलद फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/spanish-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === मायामी ग्रांप्रीनंतर लक्लेर १०४ गुणांसह आघाडीवर होता, तर व्हर्सटॅपनकडे ८५ गुण होते. सर्जिओ पेरेझकडे ६६, जॉर्ज रसलकडे ५९ आणि कार्लोस सायेन्स जुनियरकडे ५३ गुण होते. फेरारीकडे १५७ आणि रेड बुलकडे १५१ गुण होते; त्यामुळे हंगामाच्या या टप्प्यावर दोन्ही अजिंक्यपदांत पहिल्या दोन स्थानांसाठी स्पर्धा अत्यंत निकट होती. बार्सिलोनातील विस्तृत सराव आणि गरम वातावरणातील टायर झीज यामुळे फेरारीच्या एका फेरीतील वेगापेक्षा शर्यतीतील सातत्याला अधिक महत्त्व मिळणार होते. नवीन २०२२ नियमांनुसार तयार केलेल्या गाड्यांसाठी हे सर्किट हिवाळी चाचण्यांतील माहितीची प्रत्यक्ष शर्यतीत पडताळणी करण्याची संधी होते.<ref name="ESP22_F1_EVENT">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री : वेळापत्रक आणि निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/spain|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_F1_STRATEGY">{{स्रोत बातमी|title=बार्सिलोनातील पिटस्टॉप आणि संघादेश : शर्यतीनंतरचे रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-down-the-critical-dilemma-facing-the-teams-strategists-on-race-day.3fIVY3MsEBcrDSwhawfwUm.3fIVY3MsEBcrDSwhawfwUm|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२३ मे २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === मोंत्मेलो येथील २०२२ च्या रूपातील [[सर्किट डी बार्सिलोना-काटलुन्या]] हा सुमारे ४.६७५ किमीचा कायमस्वरूपी मार्ग होता. वेगवान पहिली दोन क्षेत्रे आणि शेवटच्या क्षेत्रातील मंद वळणे यांमुळे पुढील-आणि-मागील टायरची झीज, वाहनांचे वायुगतिक संतुलन आणि वाऱ्याच्या दिशेतील अचानक बदल निर्णायक ठरू शकत होते. २० ते २२ मेदरम्यान शुक्रवारी दोन, शनिवारी एक मुक्त सराव, शनिवारी मुख्य पात्रता फेरी आणि रविवारी मुख्य शर्यत पार पडली; या ग्रांप्रीमध्ये स्प्रिंट नव्हती. अधिकृत निकालपत्रात ६६ फेऱ्यांचे एकूण अंतर ३०८.४२४ किमी नोंदवले आहे.<ref name="ESP22_F1_EVENT"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_COMMONS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पेन शर्यतमार्गाचा नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Spain.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=२० मे २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांचे २० नियमित चालक स्पर्धेत नोंदले गेले. शुक्रवारच्या पहिल्या सरावात तीन वेगवेगळ्या संघांनी आपापल्या नियमित चालकांऐवजी चाचणी/राखीव चालक उतरवले : रेड बुलकडून सर्जिओ पेरेझऐवजी युरी विप्स, विलियम्सकडून अलेक्झांडर अल्बोनऐवजी निक डी व्रीस आणि अल्फा रोमियोकडून झोऊ ग्वान्यूऐवजी रॉबर्ट कुबिका. पुढील सराव, पात्रता आणि शर्यतीत संबंधित नियमित चालक परतले; म्हणून खालील प्रवेशयादी आणि पहिल्या सरावाची वर्गीकरणयादी जाणूनबुजून वेगळी आहे.<ref name="ESP22_FIA_SESSION">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री : अधिकृत सराव, पात्रता व ग्रिड वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/spanish-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२१ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_F1_EVENT"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पियर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> |} === टायर === पिरेलीने सर्वात कठीण तीन कोरडी मिश्रणे दिली : सी१ हार्ड (प्रत्येकी दोन संच), सी२ मीडियम (तीन) आणि सी३ सॉफ्ट (आठ). मे महिन्यातील गरम मार्ग-पृष्ठभागामुळे दीर्घ टप्प्यांसाठी टायरची झीज महत्त्वाची होती. प्रत्यक्ष शर्यतीत प्रारंभी सर्वांनी सॉफ्ट टायर घेतले; अपवाद म्हणून लुइस हॅमिल्टनने मीडियम घेतला. अनेक चालकांनी तीन पिटस्टॉपची रणनीती स्वीकारली.<ref name="ESP22_TYRE">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्रीसाठी सी१, सी२ आणि सी३ टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-spanish-grand-prix.VXEhLD0f4D2g4RJABk4fm|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_PIRELLI">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री : रविवारचा टायर वापर व रणनीती|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-spanish-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड | सी१ | पांढरा | २ |- | मीडियम | सी२ | पिवळा | ३ |- | सॉफ्ट | सी३ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_TYRE"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी फेरारीने पहिली दोन स्थाने घेतली : लक्लेरचा १:१९.८२८ हा सर्वोत्तम वेळ होता आणि सायेन्स त्याच्यापेक्षा ०.०७९ सेकंद मागे होता. व्हर्सटॅपन तिसरा आणि रसल चौथा ठरला. तीन राखीव चालकांचा सहभाग महत्त्वाचा होता : कुबिका तेरावा, डी व्रीस अठरावा आणि विप्स विसावा ठरला. त्यांच्या गाड्या नियमित शर्यतीतील पेरेझ, अल्बोन आणि झोऊच्या प्रवेशिकांचे प्रतिनिधित्व करत होत्या; या सरावातील चालकांची नावे नंतरच्या वर्गीकरणात बदलून टाकलेली नाहीत.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१९.८२८ | २७ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.९०७ | २७ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.१६४ | २८ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.५९० | २८ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.७६८ | २४ |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.८११ | २७ |- | ७ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२१.२७९ | २४ |- | ८ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२१.४२२ | २३ |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२१.७३७ | २३ |- | १० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२१.८१४ | २८ |- | ११ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२१.८९१ | २६ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.९२० | २३ |- | १३ | ८८ | [[रॉबर्ट कुबिका]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.९७५ | २० |- | १४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२२.०८९ | १६ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२२.१४६ | २१ |- | १६ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२२.१६४ | २० |- | १७ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२२.६१४ | २५ |- | १८ | ४५ | [[निक डी व्रीस]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२२.९२० | २८ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२३.०११ | २७ |- | २० | ३६ | [[युरी विप्स]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२४.१३८ | २३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === दुसऱ्या सत्रात लक्लेरचा वेग वाढून १:१९.६७० झाला. मर्सिडीजने सुधारित गाडीवर सातत्य दाखवले : रसल दुसरा आणि हॅमिल्टन तिसरा होता. फेरारीचा सायेन्स चौथा, तर व्हर्सटॅपन पाचवा राहिला. अल्फा रोमियोचा बोट्टास यांत्रिक अडचणीमुळे केवळ तीन फेऱ्यांपुरता मर्यादित राहिला; लॅन्डो नॉरिसने सहाच फेऱ्या पूर्ण केल्या. पूर्ण सत्रातील उपस्थिती आणि तुलनेने कमी धावा यांचा तपशील वर्गीकरणात जतन केला आहे.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१९.६७० | २९ |- | २ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.७८७ | २७ |- | ३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.८७४ | २६ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.९९० | ३१ |- | ५ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.००६ | २७ |- | ६ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.२०३ | २६ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.६३२ | ३० |- | ८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.७०३ | ३१ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.७४५ | २७ |- | १० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.७५७ | २५ |- | ११ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.९१७ | २८ |- | १२ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२१.०१३ | २४ |- | १३ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.२४९ | ३२ |- | १४ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२१.२८५ | २९ |- | १५ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२१.३८५ | २२ |- | १६ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.८२८ | ३ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.८६६ | ३० |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२२.३१९ | ३१ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२३.१९७ | २५ |- | २० | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२३.३८८ | ६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारच्या शेवटच्या सरावात पुन्हा लक्लेर प्रथम (१:१९.७७२), व्हर्सटॅपन दुसरा आणि रसल तिसरा होता. पहिल्या सहा चालकांतील अंतर अर्ध्या सेकंदाच्या आत होते. मिक शुमाकरचे सत्र मर्यादित झाले आणि गॅस्लीने केवळ एक फेरी पूर्ण केली, कोणतीही वैध वेळ नोंदवली नाही. त्यामुळे शेवटच्या क्रमांकावरील गॅस्लीला मनमानी वेळ न देता अधिकृत नोंदीनुसार वेळ नसल्याचे दाखवले आहे.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१९.७७२ | २३ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.८४४ | १२ |- | ३ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.९२० | १६ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.००२ | १८ |- | ५ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:२०.१२९ | २३ |- | ६ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.२६० | १९ |- | ७ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.४०३ | १८ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२०.६४६ | २१ |- | ९ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.७८१ | २४ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.८८२ | १८ |- | ११ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.९१० | १७ |- | १२ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.९४४ | २४ |- | १३ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.९८१ | १७ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.२०१ | १९ |- | १५ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२१.४४९ | २२ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.५२० | २३ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.५७२ | १८ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२२.४१९ | १८ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२५.४६७ | ४ |- | २० | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | वेळ नोंदवली नाही | १ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === पहिल्या फेरीत लक्लेर, व्हर्सटॅपन आणि सायेन्स यांनी पुढील सत्रात सहज प्रवेश केला. मात्र व्हेट्टेल, अलोन्सो, स्ट्रोल, अल्बोन आणि लतिफी हे पाच चालक बाहेर पडले. अलोन्सोला घरच्या शर्यतीत अपेक्षित वेग न गाठता सतराव्या स्थानावर समाधान मानावे लागले; त्यानंतरच्या शक्तियंत्र-बदलामुळे त्याची प्रत्यक्ष ग्रिड-स्थिती आणखी मागे गेली.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/><ref name="ESP22_FIA_GRID">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्री : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ५३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref> === फेरी २ === मधल्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:१९.२१९ अशी सर्वात जलद वेळ नोंदवली. मॅकलारेनच्या नॉरिसचा वेग अंतिम दहात जाण्यासाठी अपुरा पडला; ओकॉन, त्सुनोडा, गॅस्ली आणि झोऊ हेही बाहेर पडले. दोन हास गाड्यांनी अंतिम दहात स्थान मिळवणे ही संघासाठी लक्षणीय पात्रता कामगिरी होती.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/><ref name="ESP22_F1_QUAL">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री : पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1111/spain/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२१ मे २०२२}}</ref> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत लक्लेरने १:१८.७५० वेळ नोंदवून पोल मिळवला; व्हर्सटॅपन ०.३२३ सेकंदांनी दुसरा आणि सायेन्स तिसरा राहिला. लक्लेरच्या आधीच्या प्रयत्नात चूक झाली होती, त्यामुळे अखेरच्या यशस्वी फेरीला विशेष महत्त्व होते. रसलने चौथा क्रमांक घेत मर्सिडीजच्या सुधारलेल्या पात्रता वेगाची पुष्टी केली; पेरेझ पाचवा आणि हॅमिल्टन सहावा होता.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/><ref name="ESP22_F1_QUAL"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१९.८६१ | १:१९.९६९ | १:१८.७५० | १२ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.०९१ | १:१९.२१९ | १:१९.०७३ | १६ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.८९२ | १:१९.४५३ | १:१९.१६६ | १६ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.२१८ | १:१९.४७० | १:१९.३९३ | १४ |- | ५ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२०.४४७ | १:१९.८३० | १:१९.४२० | १७ |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२०.२५२ | १:१९.७९४ | १:१९.५१२ | १५ |- | ७ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.३५५ | १:२०.०५३ | १:१९.६०८ | १८ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२०.२२७ | १:१९.८१० | १:१९.६८२ | १८ |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.५४९ | १:२०.२८७ | १:२०.२९७ | १५ |- | १० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.६८३ | १:२०.४३६ | १:२०.३६८ | १८ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.८३८ | १:२०.४७१ | — | १२ |- | १२ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.८८० | १:२०.६३८ | — | ९ |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७०७ | १:२०.६३९ | — | १५ |- | १४ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.७१९ | १:२०.८६१ | — | १५ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२०.४७६ | १:२१.०९४ | — | १५ |- | १६ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.९५४ | — | — | ६ |- | १७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२१.०४३ | — | — | ५ |- | १८ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.४१८ | — | — | ६ |- | १९ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.६४५ | — | — | ६ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९१५ | — | — | ९ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_SESSION"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.च्या रविवारी प्रसिद्ध अंतिम ग्रिडनुसार पहिली १५ स्थाने पात्रता क्रमाने कायम राहिली; अलोन्सोने अनुमत मर्यादेपलीकडील शक्तियंत्र घटक वापरल्यामुळे त्याला शेवटच्या म्हणजे २०व्या क्रमांकावर नेण्यात आले. परिणामी व्हेट्टेल, स्ट्रोल, अल्बोन आणि लतिफी प्रत्येकी एक स्थान पुढे गेले. ही स्थिती केवळ शनिवारीच्या पात्रता निकालावरून नव्हे, तर अधिकृत अंतिम ग्रिड आणि पंचांच्या शक्तियंत्र निर्णयानुसार दाखवली आहे.<ref name="ESP22_FIA_GRID"/><ref name="ESP22_FIA_DOCS">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्री : पंचांचे निर्णय आणि अधिकृत दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Spanish%20Grand%20Prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१८.७५० |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.०७३ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१९.१६६ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.३९३ |- | ५ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१९.४२० |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१९.५१२ |- | ७ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१९.६०८ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१९.६८२ |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.२९७ |- | १० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२०.३६८ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२०.४७१ |- | १२ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२०.६३८ |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.६३९ |- | १४ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२०.८६१ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२१.०९४ |- | १६ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२०.९५४ |- | १७ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२१.४१८ |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.६४५ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२१.९१५ |- | २० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२१.०४३; शक्तियंत्र दंडामुळे शेवटून सुरुवात |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_GRID"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात, संपर्क आणि वाऱ्यामुळे झालेल्या चुका === सुरुवातीलाच लक्लेरने पहिल्या स्थानावर नियंत्रण ठेवले; व्हर्सटॅपन दुसरा राहिला. सायेन्सची सुरुवात अपेक्षेपेक्षा संथ झाल्याने रसल आणि पेरेझ दोघे पुढे गेले. पहिल्या फेरीत हॅमिल्टन आणि मॅग्नुसेन यांच्यात संपर्क झाला. हॅमिल्टनच्या टायरला पंक्चर झाल्यामुळे त्याला ताबडतोब पिटमध्ये यावे लागले आणि तो शेवटच्या स्थानांवर गेला; मॅग्नुसेनला खडीच्या पट्ट्यातून गाडी सावरावी लागली. सातव्या फेरीत सायेन्स, तर नवव्या फेरीत व्हर्सटॅपन चौथ्या वळणाजवळ मार्गाबाहेर घसरले. वाऱ्याच्या झोतामुळे मागील चाकांची पकड कमी झाल्याचे चालकांनी सांगितले. दोघांचेही स्थान खाली गेले; यामुळे लक्लेरला सुरुवातीला बरीच मोकळीक मिळाली.<ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_RACE">{{स्रोत बातमी|title=स्पेन : व्हर्सटॅपनचा विजय, लक्लेरची यांत्रिक माघार आणि रेड बुलची पहिली दोन स्थाने|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-red-bull-1-2-after-leclerc-retires-from-rollercoaster.2QWiiblgiZzKNW3auDtyut|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_F1_TEAMS">{{स्रोत बातमी|title=स्पॅनिश ग्रांप्रीनंतर दहा संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-spain-2022.3oR3uKNH9vSTqgfKabombR|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref> === रसल–व्हर्सटॅपन लढत आणि डीआरएसची अडचण === व्हर्सटॅपन पुन्हा पुढे येण्याचा प्रयत्न करत असताना रेड बुलच्या डीआरएसची उघडझाप अनियमित होत होती. रसलने वेगवान सरळ मार्गांच्या शेवटच्या भागांत प्रभावी बचाव केला; मागे असलेल्या चालकाला ओव्हरटेक करण्यासाठी अपेक्षित अतिरिक्त वेग वारंवार मिळत नसल्याने रेड बुलचा पहिला पर्याय निष्फळ ठरला. पेरेझला पुढे जाऊ देण्यासाठी सुरुवातीस व्यवस्थापकीय अदलाबदल झाली, पण रसलच्या वेगामुळे आणि टायरची झीज लक्षात घेऊन वेगवेगळे पिटस्टॉप पर्याय आखावे लागले. हे संघर्ष केवळ एका ओव्हरटेकपुरते नसून रणनीती कोणत्या चालकासाठी खुली राहील, याचाही प्रश्न बनले.<ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/><ref name="ESP22_FIA_REPORT"/> === लक्लेरची माघार आणि विजयाची संधी === लक्लेरने पहिल्या पिटस्टॉपनंतरही आघाडीवर आरामदायी अंतर राखले होते आणि २२व्या फेरीपर्यंत त्याची स्थिती नियंत्रणात दिसत होती. मात्र २७व्या फेरीत फेरारीच्या शक्तियंत्रातून अचानक कार्यक्षमता कमी झाली आणि त्याने गाडी थांबवावी लागली. फेरारीने नंतर टर्बो आणि एमजीयू-एचशी संबंधित बिघाड ओळखला. त्याच्यापाठोपाठ झोऊ ग्वान्यूच्या अल्फा रोमियोलाही यांत्रिक समस्येमुळे माघार घ्यावी लागली. लक्लेरच्या माघारीने रेड बुलसमोर विजय मिळवण्याचे गणित उघडले, परंतु रसल अजूनही प्रत्यक्ष स्थानासाठी कडवी लढत देत होता.<ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_F1_RACE"/> === टायर बदल, पेरेझचे नेतृत्व आणि अंतिम संघादेश === जोरदार उष्णतेत सॉफ्ट व मीडियम टायरवरील शर्यतीचा वेग झपाट्याने बदलत होता. व्हर्सटॅपनला तीन थांब्यांकडे नेण्यात आले, तर पेरेझच्या मूळ वेगळ्या रणनीतीमुळे तो रसलच्या पुढे जाऊन आघाडीवर राहण्यास समर्थ झाला. ४४व्या फेरीत व्हर्सटॅपनचा तिसरा थांबा झाल्यावर वेगवान ताज्या टायरचा फायदा दिसू लागला. ४९व्या फेरीत पेरेझला संघाने व्हर्सटॅपनला पुढे जाऊ देण्यास सांगितले आणि आघाडीची अदलाबदल झाली. पेरेझने रेडिओवर निर्णयाविषयी असमाधान व्यक्त केले; शर्यतीनंतर संघाने चालकांच्या भिन्न रणनीती आणि जागतिक अजिंक्यपदातील हित यांचा संदर्भ दिला. अखेर पेरेझला ताज्या सॉफ्ट संचातून सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुणही मिळवता आला.<ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/><ref name="ESP22_PIRELLI"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === शेवटच्या फेऱ्या आणि अधिकृत निकाल === शेवटी व्हर्सटॅपनने १३.०७२ सेकंदांच्या फरकाने विजय मिळवला; पेरेझ दुसरा व रसल तिसरा आला. मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्यांना शेवटच्या टप्प्यात शीतकरणाशी संबंधित काळजी घ्यावी लागली. पाठीमागून आलेल्या हॅमिल्टनने सायेन्सला मागे टाकून चौथे स्थान मिळवले होते; परंतु संघाने गाडी वाचवण्यासाठी वेग नियंत्रित करण्यास सांगितल्यानंतर सायेन्सने ते स्थान पुन्हा मिळवले. बोट्टास सहावा, ओकॉन सातवा, प्रकृती अस्वस्थ असूनही सहभागी झालेला नॉरिस आठवा, २०व्या ग्रिडवरून सुरुवात करणारा अलोन्सो नववा आणि त्सुनोडा दहावा ठरला. उर्वरित वर्गीकृत चालकांना गुण मिळाले नाहीत; झोऊ व लक्लेर यांनी शर्यत पूर्ण केली नाही.<ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६६ | १:३७:२०.४७५ | २५ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६६ | +१३.०७२ | १९ |- | ३ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ६६ | +३२.९२७ | १५ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ६६ | +४५.२०८ | १२ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ६६ | +५४.५३४ | १० |- | ६ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६६ | +५९.९७६ | ८ |- | ७ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ६६ | +१:१५.३९७ | ६ |- | ८ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६६ | +१:२३.२३५ | ४ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ६५ | +१ फेरी | २ |- | १० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ६५ | +१ फेरी | १ |- | ११ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६५ | +१ फेरी | ० |- | १२ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ६५ | +१ फेरी | ० |- | १३ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६५ | +१ फेरी | ० |- | १४ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ६५ | +१ फेरी | ० |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६५ | +१ फेरी | ० |- | १६ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६४ | +२ फेऱ्या | ० |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ६४ | +२ फेऱ्या | ० |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६४ | +२ फेऱ्या | ० |- | मा. | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | २८ | माघार (शक्तियंत्र) | ० |- | मा. | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | २७ | माघार (शक्तियंत्र) | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_RACE"/> |} अंतिम वर्गीकरणात १८ चालकांनी पात्र पूर्ण केलेले अंतर नोंदवले; त्यांपैकी १० चालकांना गुण मिळाले. सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण पेरेझला देण्यात आला. अल्बोनच्या ट्रॅक-मर्यादा उल्लंघनाबद्दलच्या पाच सेकंदांच्या दंडाची नोंद अधिकृत कागदपत्रांत आहे; त्याच्या गुणांमध्ये बदल झाला नाही.<ref name="ESP22_FIA_DOCS"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/> === सर्वात वेगवान फेरी === खालील यादीत केवळ सर्वोत्तम फेरीधारक नव्हे तर सर्व २० चालकांच्या एफ.आय.ए.ने नोंदवलेल्या वेगवान वैध फेऱ्या, फेरीक्रमांक आणि सरासरी वेग दिले आहेत. पेरेझची १:२४.१०८ ही ५५व्या फेरीतील वेळ सर्वोत्तम होती.<ref name="ESP22_FIA_TIMES"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५५ | १:२४.१०८ | २००.०९९ |- | २ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५१ | १:२४.२५३ | १९९.७५५ |- | ३ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५३ | १:२४.६३६ | १९८.८५१ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ४६ | १:२५.४५६ | १९६.९४३ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५३ | १:२५.६१९ | १९६.५६८ |- | ६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५४ | १:२५.९३५ | १९५.८४५ |- | ७ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ४९ | १:२५.९८५ | १९५.७३१ |- | ८ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ३६ | १:२६.३९५ | १९४.८०२ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५६ | १:२६.५९९ | १९४.३४४ |- | १० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५९ | १:२६.८२८ | १९३.८३१ |- | ११ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५४ | १:२६.८७६ | १९३.७२४ |- | १२ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ५१ | १:२६.९८७ | १९३.४७७ |- | १३ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | २५ | १:२७.०३० | १९३.३८१ |- | १४ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५२ | १:२७.२४६ | १९२.९०२ |- | १५ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५४ | १:२७.२८५ | १९२.८१६ |- | १६ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ३२ | १:२७.४४७ | १९२.४५९ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ३ | १:२७.५३७ | १९२.२६१ |- | १८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५९ | १:२७.६२९ | १९२.०५९ |- | १९ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५६ | १:२८.२८१ | १९०.६४१ |- | २० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १२ | १:२८.४१५ | १९०.३५२ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_TIMES"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === परिणामाचे निर्णायक घटक : आघाडी, वारा, शक्तियंत्र आणि रणनीती === सामान्य विजय-सारांशापेक्षा या शर्यतीचे विश्लेषण चार परस्परसंबंधित घटनांतून करणे उपयुक्त ठरते. पहिली घटना म्हणजे वाऱ्याच्या झोतामुळे दोन आघाडीच्या स्पर्धकांनी चौथ्या वळणावर गाडीचे नियंत्रण गमावणे. दुसरी म्हणजे व्हर्सटॅपनच्या डीआरएसमधील अनियमित अडथळा, ज्यामुळे त्याच्या शर्यतीतील सरळमार्गावरील आक्रमणक्षमतेचा उपयोग कमी झाला. तिसरी आणि विजयाच्या संधीचे मूलभूत समीकरण बदलणारी घटना म्हणजे लक्लेरची २७व्या फेरीतील शक्तियंत्रामुळे माघार. चौथा निर्णायक घटक म्हणजे रेड बुलने उपलब्ध टायर संच, पिटस्टॉपची वेळ आणि दोन्ही चालकांच्या वेगळ्या रणनीती एकत्र पाहून आघाडीची अदलाबदल करणे. या चार घटनांपैकी कोणतीही वेगळी असती तर निकालाचा प्रवास बदलला असता; परंतु एखादा पर्यायी विजेता निश्चितपणे ठरला असता असे सांगणे हा सिद्ध झालेला निष्कर्ष नाही. व्हर्सटॅपन व रेड बुलने संकटातून संधीचा उपयोग केला, तर फेरारीला पहिल्या क्रमांकाची शर्यत-गती असूनही गुण गमवावे लागले.<ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/><ref name="ESP22_F1_RACE"/> === रेड बुल : वेगवान गाडी असूनही डीआरएस मर्यादा आणि तिसऱ्या थांब्याचा निर्णय === व्हर्सटॅपनची कार शर्यतीत अत्यंत वेगवान असली तरी तिच्या मागील पंख्याची डीआरएस यंत्रणा अपेक्षेप्रमाणे कार्यरत नव्हती. रसलच्या मर्सिडीजमागे अडकल्यावर रेड बुलने सतत थेट ओव्हरटेकची वाट पाहणे टाळून पुढील पिटस्टॉपच्या वेळी शर्यतीचा मार्ग बदलला. लवकर तीन थांब्यांच्या दिशेने वळल्यानंतर नव्या टायरवर मोकळ्या मार्गात जास्त वेग राखण्याची शक्यता वाढली. ही निवड बळजबरीने स्वीकारलेली असली तरी नंतरचे बदलते क्रमांक पाहता ती यशस्वी ठरली. संघाचा निर्णय हा डीआरएस दुरुस्त झाला म्हणून नव्हे, तर त्या समस्येभोवती रणनीती उभी केल्यामुळे निर्णायक ठरला.<ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_PIRELLI"/> पेरेझच्या दृष्टीने मात्र ही शर्यत वेगळी होती. सुरुवातीला सहकाऱ्याला पुढे जाऊ देणे, रसलवर दडपण आणणे, पुढे प्रत्यक्ष आघाडी मिळवणे आणि मग पुन्हा स्थान सोडणे, या क्रमामुळे त्याची स्वतःची जिंकण्याची शक्यता चर्चेत आली. पेरेझने प्रारंभीच्या आश्वासनाविषयी व नंतरच्या संघादेशाविषयी निराशा व्यक्त केली; शर्यतीनंतरच्या विश्लेषणात संघाने टायरची झीज, पिटस्टॉपचे नुकसान आणि वेगवेगळ्या गाड्यांची वास्तविक स्थिती यांवर निर्णय अवलंबून असल्याचे स्पष्ट केले. तो स्वतः वेगवान फेरी नोंदवून १९ गुण घेऊन बाहेर पडला, त्यामुळे वैयक्तिक निराशा असली तरी संघासाठी गुणांतील मिळकत सर्वाधिक होती.<ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_PIRELLI"/> === फेरारी : लक्लेरची निर्विवाद सुरुवातीची गती आणि विश्वासार्हतेचे नुकसान === शनिवारच्या पोलनंतर रविवारी लक्लेरचा प्रारंभिक वेगही प्रभावी होता. प्रतिस्पर्धी वाऱ्याच्या झोतांमुळे मागे गेल्यावर त्याने आघाडी वाढवत पहिल्या थांब्यानंतरही पुरेसे अंतर राखले; त्या क्षणी फेरारीचा पराभव टायर वेगाच्या अभावामुळे होत होता असे मानण्यास पुरावा नाही. उलट, गेल्या काही फेऱ्यांत टायर व्यवस्थापन सुधारल्याचे लक्लेरने शर्यतीनंतर नमूद केले. परंतु गाडीच्या शक्तियंत्रातील दोषामुळे योग्य रणनीती आणि स्वच्छ वाहनचालन या दोन्ही गोष्टी निष्फळ झाल्या. फेरारीने समस्या टर्बो व एमजीयू-एचशी जोडल्याची माहिती प्रसिद्ध झाली; यामुळे पुढील फेऱ्यांमध्ये विश्वासार्हता हे स्वतंत्र स्पर्धात्मक मोजमाप ठरले.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/> सायेन्सच्या कामगिरीत पहिल्या टप्प्यातील कमकुवत सुरुवात, चौथ्या वळणावरून झालेली घसरण आणि परत वर येण्यासाठी लागलेली अधिक टायर झीज यांचा प्रभाव दिसला. वाऱ्यामुळे मार्गाबाहेर गेल्यानंतर त्याच्या गाडीच्या तळभागाला नुकसान झाल्याने गाडी चालवण्याच्या पद्धतीत बदल करावा लागल्याचे त्याने सांगितले. या बाधांनंतर चौथे स्थान ही पुनर्प्राप्ती होती; मात्र दोन्ही फेरारी गाड्यांनी पोलच्या आधारावर अपेक्षित असलेली एकत्रित गुणसंख्या मिळवली नाही. निकालामुळे संघाच्या गुणतालिकेतील स्थितीत मोठे उलटफेर झाले.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/> === मर्सिडीज : रसलची संरक्षणात्मक कामगिरी आणि सुधारित गाडीचे संकेत === रसलचे तिसरे स्थान केवळ प्रतिस्पर्ध्यांच्या अपयशामुळे मिळाले असे म्हणता येणार नाही. आघाडीची फेरारी बाहेर पडण्यापूर्वीच त्याने व्हर्सटॅपनला अनेकदा रोखले; विशेषतः सरळ मार्गाच्या शेवटी ब्रेक लावण्याची जागा आणि वळणातून बाहेर येण्याचा वेग यांचा उपयोग केला. मर्सिडीजच्या गाडीत काही स्पर्धात्मक सुधारणा झाल्याचे या शर्यतीत दिसले, परंतु रेस-विजय मिळवण्याइतका सर्व परिस्थितींमध्ये वेग परत मिळाला होता असा सरसकट दावा करणे अतिरेक ठरेल. अंतिम टप्प्यात उष्णतेच्या किंवा शीतकरणाच्या मर्यादा सांभाळाव्या लागणे हेही त्या प्रगतीचे वास्तववादी परिमाण होते.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_F1_RACE"/><ref name="ESP22_PIRELLI"/> हॅमिल्टनसाठी या स्पर्धेचा मूल्यांकनाचा आधारच वेगळा आहे. पहिल्या फेरीच्या संपर्कात टायर बदलावा लागल्याने त्याने शेवटून प्रगती केली. त्या वेळी गाडी माघारी बोलवण्याविषयीही संवाद झाला होता; संघाने शर्यत सुरू ठेवण्यास उद्युक्त केले. अनेक यशस्वी ओव्हरटेक आणि योग्य वेळी वेगवान टायर मिळाल्याने तो तात्पुरता चौथ्या स्थानावर आला, नंतर ऊर्जा आणि तापमान नियंत्रणासाठी वेग कमी करावा लागल्याने पाचवा ठरला. त्याची ही चढाई मर्सिडीजच्या सुधारलेल्या सातत्याचा स्वतंत्र पुरावा होती; गुणांमध्ये तिसरे व पाचवे स्थान मिळाल्याने संघाने फेरारीशी अंतर कमी केले.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_F1_RACE"/><ref name="ESP22_PIRELLI"/> === उष्णता आणि टायर : दोन थांबे विरुद्ध तीन थांबे === पिरेलीच्या अधिकृत विश्लेषणानुसार जवळपास सर्व चालकांनी सॉफ्ट टायरवर प्रारंभ केला, तर हॅमिल्टन मीडियम वापरणारा अपवाद होता. या शर्यतीत लांब पहिला टप्पा राखून कमी थांब्यांत वेळ वाचवणे आणि तिसरा पिटस्टॉप घेऊन नव्या टायरवर सातत्याने अधिक वेग मिळवणे यांतील संतुलन महत्त्वाचे ठरले. बोट्टास दोन थांब्यांतून सहावा आला; अनेक आघाडीच्या गाड्यांनी तीन वेळा पिटमध्ये येणे पसंत केले. त्यामुळे ही शर्यत केवळ एकाच सार्वत्रिक योग्य रणनीतीचे उदाहरण नाही.<ref name="ESP22_PIRELLI"/><ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/> तीन थांब्यांसाठी अतिरिक्त पिटस्टॉपमुळे साधारण २१ सेकंदांचे नुकसान होत असल्याचा तांत्रिक अंदाज फॉर्म्युला वनच्या रणनीती विश्लेषणात दिला गेला. अशा परिस्थितीत नवीन टायरमुळे दर फेरीला किती वेळ वाचतो, वळणांमध्ये इतर गाड्यांमागे अडकल्याने किती वेळ जातो आणि अखेरचा टायर संच कोणत्या वेळी उपलब्ध होतो हे निर्णयात महत्त्वाचे ठरते. रसल व पेरेझ या दोघांच्या शेवटच्या अतिरिक्त थांब्यांना तेव्हाच्या अंतरांमुळे तुलनेने कमी स्थानहानी झाली; सर्व तीन-थांबा योजना पहिल्यापासून एकसारख्या ठरवलेल्या नव्हत्या. त्यामुळे केवळ पिटस्टॉपची संख्या मोजून कारचा प्रत्यक्ष वेग किंवा चालकाची आक्रमकता निश्चित करणे चुकीचे ठरेल.<ref name="ESP22_PIRELLI"/><ref name="ESP22_F1_STRATEGY"/> === मॅकलारेन : नॉरिसचे गुण आणि रिक्कार्डोची वेग-सातत्याची अडचण === मॅकलारेनच्या दोन चालकांचा शनिवार आणि रविवार फार वेगळा गेला. रिक्कार्डोने अंतिम पात्रता फेरीत प्रवेश मिळवला, तर नॉरिस अकरावा राहिला. तरीही रविवारच्या शर्यतीत नॉरिसने आठवे स्थान व चार गुण मिळवले. तो पूर्णपणे तंदुरुस्त नसतानाही स्पर्धेत सहभागी झाला होता, अशी संघाची नोंद आहे; त्यामुळे त्याच्या धावण्याच्या सातत्याचा विचार अधिक महत्त्वाचा ठरतो. रिक्कार्डो मात्र पात्रतेतील नवव्या ग्रिडस्थानावरून बाराव्या स्थानी घसरला. यामागे टायरचा वेग आणि शर्यतीतील पकड उपलब्ध न होणे महत्त्वाचे असल्याचे संघाच्या प्रतिक्रियांत दिसते. एकाच गाडीवरील आठवे आणि बारावे हे निकाल मॅकलारेनला गुण मिळवण्यासाठी केलेल्या प्रगतीबरोबरच कामगिरीतील सातत्य किती असमान होते हे दाखवतात.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/> === अल्पाइन : अलोन्सोची ग्रिडच्या शेवटून नवव्या स्थानापर्यंत प्रगती === घरच्या स्पर्धेत अलोन्सो शनिवारी पहिल्याच पात्रता फेरीत बाहेर पडला. त्यानंतर शक्तियंत्राचे जादा घटक बसवल्यामुळे त्याला अंतिम ग्रिडवर विसावे स्थान मिळाले. तेथून नवव्या स्थानापर्यंत पोहोचणे ही अल्पाइनची टायर व्यवस्थापन आणि वाहतुकीतून पुढे जाण्याची उल्लेखनीय कामगिरी होती. त्याने दोन गुण मिळवले, तर ओकॉनने पात्रतेतील बाराव्या स्थानावरून सातवा क्रमांक व सहा गुण मिळवले. दोन्ही चालकांच्या मिळून आठ गुणांमुळे अल्पाइनच्या कारनिर्माता लढाईला मदत झाली. शर्यतीत ओकॉनची स्थिरता आणि अलोन्सोची स्थान-पुनर्प्राप्ती या दोन भिन्न मार्गांनी संघाने निकाल साधला; त्यामुळे शनिवारचा एक-फेरी वेग अंतिम शर्यतीचा पुरेसा सूचक ठरत नाही.<ref name="ESP22_FIA_GRID"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === अल्फा रोमियो : बोट्टासची दोन थांब्यांची निवड, झोऊची माघार === बोट्टासने शुक्रवारी मर्यादित दुसरा सराव असूनही शनिवारी सातवे ग्रिडस्थान मिळवले आणि रविवारी दोन पिटस्टॉपनंतर सहावे स्थान टिकवले. पिरेलीच्या नोंदीनुसार तो दोन थांब्यांत शर्यत पूर्ण करणाऱ्या चालकांत सर्वाधिक स्थानावर होता. ही निवड तत्कालीन तापमानात लक्षणीय होती, कारण इतर अनेक संघांना अधिक थांबे अधिक फायदेशीर वाटत होते. दुसरीकडे झोऊची गाडी २८ फेऱ्यांनंतर यांत्रिक समस्येमुळे थांबली आणि संघाला एका गाडीवरूनच गुण मिळाले. बोट्टासच्या आठ गुणांनी अल्फा रोमियोला मॅकलारेनच्या मागील स्थानासाठीची लढत कायम ठेवता आली; परंतु दुहेरी गुणांतील संधी हुकली.<ref name="ESP22_PIRELLI"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === हास : दोन्ही गाड्यांची चांगली पात्रता पण शून्य गुण === मॅग्नुसेन आणि शुमाकर हे दोघेही अंतिम पात्रता फेरीत पोहोचले, हा हंगामाच्या सुरुवातीच्या हासच्या गतीसाठी उत्साहवर्धक संकेत होता. प्रत्यक्ष शर्यतीत मॅग्नुसेनचा हॅमिल्टनशी पहिल्या फेरीतील संपर्क झाल्याने त्याला खडीच्या पट्ट्यात जावे लागले; त्याचे स्थान आणि रणनीती दोन्ही बिघडले. शुमाकरने प्रारंभी दहाव्या स्थानाच्या आसपास धाव घेतली, परंतु उष्णतेत टायरचा वेग टिकवता आला नाही. त्यामुळे शुमाकर चौदावा आणि मॅग्नुसेन सतरावा राहिला. हासला या फेरीत कोणतेही गुण मिळाले नाहीत. यावरून पात्रता फेरीतील जलद फेरीची क्षमता आणि लांब शर्यतीतील वाहन-पकड, वाहतूक आणि टायर संरक्षण या वेगळ्या कौशल्यांची आवश्यकता दिसून येते.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/> === अल्फाटौरी : त्सुनोडाचा एक गुण आणि गॅस्ली–स्ट्रोल संपर्क === त्सुनोडाने तेराव्या ग्रिडस्थानावरून दहावे स्थान मिळवून संघाला एक गुण दिला. सहकाऱ्याला गॅस्लीला मात्र तिसऱ्या सरावात वेळ न मिळाल्यानंतरही पात्रतेत चौदावे स्थान मिळाले होते; रविवारी त्याची कामगिरी संपर्क आणि वाहनाच्या स्थैर्यामुळे बाधित झाली. शर्यतीत स्ट्रोलशी झालेल्या संपर्काचा तपास पंचांनी केला. संबंधित अधिकृत निर्णय आणि वर्गीकरणामध्ये त्याचे परिणाम स्वतंत्रपणे नोंदले गेले आहेत; अन्यथा सत्रातील अडचणी आणि शर्यतीतील अपघात यांची सरमिसळ होऊ शकते. शेवटी गॅस्ली तेरावा आला. त्सुनोडाच्या गुणांमुळे संघाच्या एकत्रित गुणसंख्येत छोटी पण महत्त्वाची भर पडली.<ref name="ESP22_FIA_DOCS"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन : अद्ययावत गाडी, मर्यादित गुणसंधी आणि दोन वेगवेगळे निकाल === अ‍ॅस्टन मार्टिनने स्पेनसाठी मोठे तांत्रिक बदल आणले होते; रेड बुलच्या गाडीशी काही आकारसाम्याबद्दल चर्चा सुरू झाली, पण अशा साधर्म्यावरून नियमभंग झाल्याचा निष्कर्ष काढणे योग्य नाही. नवीन भागांचे कार्यक्षमतेतील परिणाम जाणून घेण्यासाठी एका सप्ताहातील गुणच पुरेसे मोजमाप नाहीत. पात्रतेत दोन्ही गाड्या पहिल्या फेरीतून बाहेर पडल्या; रविवारी व्हेट्टेल अकरावा तर स्ट्रोल पंधरावा आला. त्यामुळे स्पेनमध्ये संघाला गुण मिळाले नाहीत. स्ट्रोल–गॅस्ली संपर्काचा संदर्भ हा वैयक्तिक शर्यत निकालाचा एक भाग होता, तर नव्या वाहनरचनेची शक्यता स्वतंत्र दीर्घकालीन तांत्रिक संदर्भात समजावी लागते.<ref name="ESP22_F1_TEAMS"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_FIA_DOCS"/> === विलियम्स : चाचणी चालकाचा शुक्रवारचा सहभाग आणि रविवारी मागील स्थाने === विलियम्सने पहिल्या सरावात निक डी व्रीसला नियमित चालक अल्बोनच्या जागी उतरवले. ही कृती चालकांच्या विकास व नियमानुसार राखीव चालकांना संधी देण्याच्या संदर्भात महत्त्वाची होती; प्रत्यक्ष शर्यतीतील ग्रिडमध्ये मात्र अल्बोनच सहभागी होता. अल्बोन १८व्या, तर लतिफी १६व्या स्थानी आला. अल्बोनच्या ट्रॅक-मर्यादा उल्लंघनासाठी पाच सेकंदांचा दंड लागू करण्यात आला; त्यातून संघाचे गुण किंवा शीर्ष दहा स्थान बदलले नाही. दोन्ही गाड्यांच्या वेळेवरून त्या दिवशी संघाच्या वेगाची मर्यादा आणि अतिउष्णतेतील संतुलनाचे प्रश्न स्पष्ट होतात.<ref name="ESP22_FIA_SESSION"/><ref name="ESP22_FIA_DOCS"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/> === शनिवारच्या पात्रतेतील रद्द फेरीवेळा, ट्रॅक मर्यादा आणि रविवारची रणनीती === पात्रता फेरीचे अंतिम क्रमांक पाहताना केवळ प्रत्येक चालकाने प्रत्यक्ष घड्याळावर नोंदवलेला सर्वात जलद प्रयत्न विचारात घेणे पुरेसे ठरत नाही. एफ.आय.ए.ने बाराव्या वळणावरील ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्यामुळे काही फेरीवेळा अमान्य ठरवल्या. त्यात नॉरिसची दुसऱ्या पात्रता फेरीतील १:१९.९७७ ही वेळ महत्त्वाची होती; ती वैध राहिली असती तर तो तिसऱ्या फेरीत प्रवेश मिळवण्याच्या स्थितीत होता. अधिकृत वर्गीकरण मात्र रद्द केलेल्या वेळांना स्वीकारत नाही. म्हणून नॉरिसचा अकरावा ग्रिडक्रमांक आणि त्यानंतरचे रविवारी मिळवलेले आठवे स्थान यांचे विश्लेषण प्रत्यक्ष घोषित पात्रता निकालाच्या आधारेच केले पाहिजे. या एका निर्णयाला त्याच्या शर्यतीतील कामगिरीवरील शिक्षा मानणे चुकीचे आहे, कारण ते शनिवारच्या लॅप-वैधतेचे प्रकरण होते.<ref name="ESP22_FIA_QUALDEL">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री : पात्रता फेरीतील बाराव्या वळणावरील फेरीवेळा रद्द|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Qualifying%20deleted%20lap%20times%20turn%2012.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२१ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_F1_QUAL"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> उच्च तापमान, वाऱ्याचा बदलता वेग आणि वेगवान वळणांवरील मर्यादा या सर्वांचा चालकांच्या फेऱ्यांवर प्रभाव होता. एकाच वेळी गाडीची यांत्रिक पकड वापरणे, ट्रॅकची सीमा न ओलांडणे आणि पुढच्या सरळमार्गासाठी चांगला बाहेर पडण्याचा वेग राखणे या गोष्टी एकमेकांशी संबंधित होत्या. पुढील मोनॅको स्पर्धेसाठी शनिवारचा निकाल निर्णायक ठरणार असल्याने स्पेनमधील या अनुभवाला स्पर्धात्मक महत्त्वही होते. अधिकृत निकालात दर्शवलेले क्रमांक आणि प्रयत्नांतील संभाव्य वेग यांत फरक का असू शकतो, याचा हा ठोस दाखला आहे.<ref name="ESP22_FIA_QUALDEL"/><ref name="ESP22_F1_QUAL"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === गॅस्ली–स्ट्रोल संपर्क : पंचांनी नेमके काय ठरवले === पियर गॅस्ली आणि लान्स स्ट्रोल यांच्यात पहिल्या वळणावर झालेल्या संपर्काबद्दल पंचांनी स्वतंत्र निर्णय दिला. दस्तऐवज ५६ नुसार स्ट्रोल बाहेरील बाजूने वळणाच्या प्रवेशापासून मध्यबिंदूपर्यंत गॅस्लीच्या जवळजवळ पूर्णपणे शेजारी होता आणि त्याने पुरेशी जागा सोडली होती. गॅस्लीच्या गाडीचा पुढील भाग अपेक्षेपेक्षा बाहेर गेला आणि दोघांच्या गाड्या संपर्कात आल्या. उपलब्ध दृश्यचित्रे तपासल्यानंतर पंचांनी गॅस्लीला या धडकेसाठी पूर्णपणे जबाबदार ठरवले; त्यांच्या स्पष्टीकरणात कमी पकडीचा घटकही मान्य करण्यात आला, पण त्यामुळे जबाबदारी बदलली नाही. परिणामी त्याला पाच सेकंदांचा वेळदंड आणि सुपर लायसन्सवर दोन दंडगुण मिळाले.<ref name="ESP22_FIA_GASLY">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री : गॅस्ली–स्ट्रोल संपर्कावरील पंचांचा निर्णय, दस्तऐवज ५६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_56_-_2022_spanish_grand_prix_-_offence_-_car_10_-_causing_a_collision_with_car_18.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> हा निर्णय केवळ गॅस्ली आणि स्ट्रोलच्या अंतिम स्थानांपुरता मर्यादित समजण्यापेक्षा वाहतुकीतून स्थान राखण्याच्या नियमांच्या संदर्भात पाहणे आवश्यक आहे. एका चालकाकडे वळणाच्या बाहेरून ओव्हरटेकचा मार्ग असताना त्याला किती जागा देणे अपेक्षित आहे, हे महत्त्वाचे ठरते. अल्फाटौरीसाठी त्सुनोडाने दहावे स्थान मिळवून एक गुण वाचवला; पण गॅस्लीला संपर्क आणि वेळदंडामुळे दुसऱ्या गाडीतून गुण मिळवण्याची संधी उरली नाही. अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या स्ट्रोलच्या गाडीलाही संघर्षामुळे नुकसान सहन करावे लागले, आणि संघाला या फेरीत एकही गुण मिळाला नाही. त्यामुळे पंचांच्या निर्णयातील कारणे संघांच्या अंतिम गुणमिळकतीशी जोडता येतात.<ref name="ESP22_FIA_GASLY"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या नव्या एएमआर२२ रचनेची नियमानुसार तपासणी === या सप्ताहात अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या बदललेल्या एएमआर२२ गाडीच्या बाजूच्या संरचनेविषयी मोठी चर्चा झाली. तिच्या साइडपॉड, तळभाग आणि संबंधित वायुगतिक भागांचा आकार रेड बुलच्या आरबी१८शी मिळताजुळता दिसत होता. मात्र दोन वाहनरचनांत बाह्य साम्य असणे आणि प्रतिस्पर्ध्याची बौद्धिक किंवा तांत्रिक माहिती नियमबाह्यरीत्या वापरणे या दोन वेगळ्या बाबी आहेत. एफ.आय.ए.ने गाडीच्या विकासाचा व प्रक्रियेचा तपास करून अ‍ॅस्टन मार्टिनची सुधारित रचना नियमांशी सुसंगत असल्याचे आणि नियमभंग आढळला नसल्याचे स्पष्ट केले. त्यामुळे नवीन गाडीला फक्त साम्य दिसते म्हणून बेकायदा ठरवणे चुकीचे झाले असते.<ref name="ESP22_ASTON_FIA">{{स्रोत बातमी|title=स्पेनमधील अ‍ॅस्टन मार्टिन बदल : एफ.आय.ए. तपासणीनंतर नियमपालन स्पष्ट|दुवा=https://www.motorsport.com/f1/news/fia-clears-aston-martin-red-bull-design/10307325/|प्रकाशक=मोटरस्पोर्ट डॉट कॉम|दिनांक=२१ मे २०२२}}</ref><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> अद्ययावत भागांसाठी संघाला नवीन वायुप्रवाह, टायरवरील भार, थंडकरण आणि वाहनाची उंची या घटकांचे पुन्हा मोजमाप करणे गरजेचे होते. सराव, पात्रता व शर्यत या वेगवेगळ्या परिस्थितींमधील मर्यादित माहितीवरून एका आठवड्यात सुधारणा प्रभावी ठरली किंवा अपयशी ठरली असा निश्चित निष्कर्ष काढता येत नाही. व्हेट्टेल अकरावा आणि स्ट्रोल पंधरावा आल्याने अपेक्षित गुणसंख्या मिळाली नाही, परंतु निकाल हा गाडीच्या संपूर्ण भविष्यातील क्षमतेचा पुरावा नाही. त्या सप्ताहातील वाद, एफ.आय.ए.ने दिलेली वैधतेची खात्री आणि प्रत्यक्ष स्पर्धेतील वेग हे स्वतंत्रपणे नोंदवल्यामुळे इतिहास वाचताना तांत्रिक चर्चेला योग्य संदर्भ मिळतो.<ref name="ESP22_ASTON_FIA"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> === पंचांचे निर्णय आणि अधिकृत वर्गीकरणाचा अर्थ === अंतिम ग्रिडसाठी महत्त्वाचा निर्णय म्हणजे अलोन्सोच्या गाडीवर मर्यादेपेक्षा जास्त शक्तियंत्र घटक वापरल्यामुळे त्याला मागील क्रमांकावर नेणे. हा दंड शनिवारीच्या अधिकृत पात्रता स्थानाला नाकारत नाही; तो रविवारी प्रत्यक्ष सुरुवातीचा क्रम बदलतो. शर्यतीत गॅस्ली आणि स्ट्रोल यांचा संपर्क, त्सुनोडासाठी ट्रॅक-मर्यादेची नोटीस/निर्णय आणि अल्बोनवर लागू झालेला पाच सेकंदांचा दंड या वेगवेगळ्या घटनांची पंचांनी तपासणी केली. अल्बोनच्या दंडामुळे त्याच्या १८व्या स्थानातील अंतिम गुणसंख्येवर परिणाम झाला नाही. कोणत्याही निर्णयाची तारीख आणि तो पुढील स्पर्धेला लागू होतो की याच शर्यतीला, हे लक्षात न घेता स्थान बदलणे चुकीचे ठरले असते. या लेखातील निकालपत्र म्हणून नंतरची अंतिम वर्गीकरणयादी वापरली आहे.<ref name="ESP22_FIA_DOCS"/><ref name="ESP22_FIA_GRID"/><ref name="ESP22_FIA_RACE"/> === अजिंक्यपदातील उलथापालथ आणि पुढील मोनॅको फेरीची दिशा === विजयानंतर व्हर्सटॅपन ११० गुणांवर पोहोचला, तर लक्लेरला माघारीमुळे नवे गुण न मिळाल्याने तो १०४ गुणांवर राहिला. पेरेझ ८५, रसल ७४ आणि सायेन्स ६५ गुणांवर होते. अशा रीतीने व्हर्सटॅपनने मोसमात प्रथमच लक्लेरवर सहा गुणांची आघाडी घेतली. कारनिर्माते अजिंक्यपदात रेड बुल १९५, फेरारी १६९ आणि मर्सिडीज १२० गुणांसह अनुक्रमे पहिल्या तीन स्थानांवर होते. या बदलाचे मूळ फेरारीच्या एकाच शक्तियंत्र अपयशात आणि रेड बुलच्या दोन गाड्यांनी मिळवलेल्या ४४ गुणांत होते; त्यामुळे अंतिम क्रमवारीतील २६ गुणांची तूट एका स्पर्धेत उलटली.<ref name="ESP22_FIA_POINTS"/><ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> पुढील मोनॅको ग्रांप्रीत वेगवान सरळ मार्गांपेक्षा कमी वेगावरील पकड आणि पात्रता स्थानाला महत्त्व येणार होते. स्पेनमधील कामगिरीने रेड बुलला गुणांमध्ये आघाडी दिली असली तरी फेरारीचे पात्रता सामर्थ्य आणि मर्सिडीजची सुधारणा यांमुळे हंगामाची स्पर्धा संपली होती असे म्हणता येत नव्हते. लक्लेरच्या शक्तियंत्रातील दोषाचे विश्लेषण आणि रेड बुलच्या डीआरएस विश्वासार्हतेचा प्रश्न हे पुढील फेऱ्यांचे निरीक्षणीय मुद्दे ठरले.<ref name="ESP22_FIA_POINTS"/><ref name="ESP22_FIA_REPORT"/><ref name="ESP22_F1_TEAMS"/> == निकालानंतर गुणतालिका == शर्यतीनंतरच्या एफ.आय.ए.च्या अधिकृत गुणतालिकेत २१ चालक व दहा कारनिर्माते नोंदले आहेत. निको हल्केनबर्गने याआधीच्या फेऱ्यांत भाग घेतलेला असल्याने स्पेनच्या प्रवेशयादीत नसूनही त्याचे नाव शून्य गुणांसह राखले आहे.<ref name="ESP22_FIA_POINTS"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ११० |- | २ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १०४ |- | ३ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ८५ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ७४ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ६५ |- | ६ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ४६ |- | ७ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३९ |- | ८ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ३८ |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३० |- | १० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | ११ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ११ |- | १२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ११ |- | १३ | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६ |- | १४ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४ |- | १५ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ४ |- | १६ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- | १७ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २ |- | १८ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_POINTS"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[रेड बुल रेसींग]] | १९५ |- | २ | [[फेरारी]] | १६९ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | १२० |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ५० |- | ५ | [[अल्फा रोमियो]] | ३९ |- | ६ | [[अल्पाइन]] | ३४ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | १७ |- | ८ | [[हास]] | १५ |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ESP22_FIA_POINTS"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[स्पॅनिश ग्रांप्री]] * [[सर्किट डी बार्सिलोना-काटलुन्या]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/spain फॉर्म्युला वन : २०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1111/spain/race-result फॉर्म्युला वन : मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Spanish%20Grand%20Prix एफ.आय.ए. : शर्यतीशी संबंधित पंचांचे निर्णय आणि दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = स्पॅनिश ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ मायामी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ मोनॅको ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ स्पॅनिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ स्पॅनिश ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:स्पॅनिश ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 7pst51cxrlaueqamu5sw29eenxt4w5h 0 351263 2725694 2641261 2026-10-24T14:46:26Z Koolkrazy 1591 2725694 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = मोनॅको | ग्रांप्री = मोनॅको | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Monaco.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ मोनॅको ग्रांप्रीमध्ये वापरलेल्या सर्किट डी मोनॅकोचा मार्गनकाशा | दिनांक = २९ मे | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ ग्रां प्री दे मोनॅको २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ७ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट डी मोनॅको]], मॉन्ते कार्लो आणि ला काँदामीन, मोनॅको | सर्किट_प्रकार = तात्पुरता रस्त्यावरील शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ३.३३७ | सर्किट_अंतर_मैल = २.०७४ | एकूण_फेऱ्या = ६४ | एकूण_अंतर_किमी = २१३.५६८ | एकूण_अंतर_मैल = १३२.७०५ | हवामान = पावसाळी सुरुवात, नंतर सुकणारा मार्ग; ढगाळ | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = फेरारी | पोल_वेळ = १:११.३७६ | जलद_चालक = लॅन्डो नॉरिस | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मॅकलारेन | जलद_वेळ = १:१४.६९३ | जलद_फेरी = ५५ | पहिला_चालक = सर्जिओ पेरेझ | पहिला_देश = मेक्सिको | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | दुसरा_देश = स्पेन | दुसरा_संघ = फेरारी | तिसरा_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | तिसरा_देश = नेदरलँड्स | तिसरा_संघ = रेड बुल रेसींग | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ अझरबैजान ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ मोनॅको ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ मोनॅको ग्रांप्री }} '''२०२२ मोनॅको ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ ग्रां प्री दे मोनॅको २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील सातवी शर्यत होती. ती २९ मे २०२२ रोजी मोनॅकोतील [[सर्किट डी मोनॅको]] या रस्त्यावरील मार्गावर झाली. मुसळधार पावसामुळे सुरुवात उशिरा झाली आणि नंतरच्या स्थगितीमुळे नियोजित ७८ ऐवजी ६४ फेऱ्यांनंतर स्पर्धेचा निकाल जाहीर झाला. तिसऱ्या ग्रिड स्थानावरून सुरुवात केलेल्या [[सर्जिओ पेरेझ]]ने टायर-बदलाची अचूक वेळ आणि बदलत्या परिस्थितीत सातत्यपूर्ण वेगाच्या आधारे विजय मिळवला. [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] दुसरा आणि [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] तिसरा आला; स्वतःच्या घरच्या शर्यतीत पोल मिळवणारा [[शार्ल लक्लेर]] फेरारीच्या रणनीतीतील चुका आणि पिटस्टॉपमधील वेळेमुळे चौथ्या स्थानावर घसरला. [[लॅन्डो नॉरिस]]ने सर्वात जलद फेरी नोंदवून अतिरिक्त गुण घेतला.<ref name="MON22_FIA_RACE">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको ग्रांप्री २०२२ : अंतिम शर्यत वर्गीकरण आणि सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/monaco-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_PIRELLI">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको ग्रांप्री : रविवारचे अधिकृत टायर-रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-monaco-grand-prix--sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_FIA_REPORT">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅकोमध्ये पेरेझचा सायेन्स आणि व्हर्सटॅपनवर विजय|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-perez-wins-monaco-ahead-sainz-and-verstappen|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === स्पेनमधील मागील फेरीनंतर व्हर्सटॅपनने ११० गुणांसह चालक अजिंक्यपदाची आघाडी घेतली होती. लक्लेर १०४ गुणांसह त्याच्यापेक्षा सहा गुण मागे, पेरेझ ८५ आणि रसल ७४ गुणांवर होते. रेड बुल १९५ गुणांसह फेरारीच्या १६९ गुणांपेक्षा पुढे होता. मोनॅकोमध्ये ओव्हरटेक करणे कठीण असल्यामुळे शनिवारी मिळवलेले ग्रिड स्थान निर्णायक ठरण्याची शक्यता होती; मात्र रविवारच्या पावसाने नियमित कोरड्या शर्यतीच्या गृहीतकांना बदलून टाकले.<ref name="MON22_F1_EVENT">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको ग्रांप्री : कार्यक्रम आणि निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/monaco|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_FIA_POINTS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको ग्रांप्री : चालक व कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका, दस्तऐवज ६२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Monaco%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === मॉन्ते कार्लो व ला काँदामीन भागांतील सार्वजनिक रस्त्यांवर उभारलेला सर्किट डी मोनॅको हा ३.३३७ किमीचा अरुंद, भिंतींनी वेढलेला मार्ग होता. सैंत देवोत, मिराबो, फेअरमाँ हेअरपिन, बोगद्यानंतरचे चिकेन आणि स्विमिंग-पूल विभाग यांमध्ये वेगापेक्षा अचूक ब्रेकिंग, चाकांची पकड आणि ट्रॅकवरील जागा महत्त्वाची ठरते. २०२२ मध्ये पारंपरिक गुरुवारच्या सरावाऐवजी शुक्रवारी २७ मे रोजी दोन सराव, शनिवारी २८ मे रोजी तिसरा सराव व मुख्य पात्रता आणि रविवारी २९ मे रोजी मुख्य शर्यत आयोजित केली गेली; स्प्रिंट नव्हती. नियोजित ७८ फेऱ्यांचे अंतर २६०.२८६ किमी होते; प्रत्यक्ष पावसामुळे वेळेची मर्यादा लागू झाल्यानंतर ६४ फेऱ्यांचे अंतर २१३.५६८ किमी ठरले.<ref name="MON22_F1_EVENT"/><ref name="MON22_COMMONS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको फॉर्म्युला वन शर्यतमार्ग नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Monaco.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=२७ मे २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांचे २० अधिकृत चालक या स्पर्धेत सहभागी होते. मागील फेरीनंतरच्या प्रवेशयादीत कोणताही उशिराचा चालकबदल नव्हता; त्यामुळे शुक्रवारच्या सरावापासून रविवारच्या शर्यतीपर्यंत एकाच २० चालकांची नावे नोंदली आहेत. निको हल्केनबर्ग हा या स्पर्धेत सहभागी नव्हता, परंतु हंगामाच्या पहिल्या दोन फेऱ्यांतील सहभागामुळे शर्यतीनंतरच्या चालक अजिंक्यपदाच्या संपूर्ण गुणतालिकेत त्याचा समावेश आवश्यक आहे.<ref name="MON22_FIA_SESS">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको ग्रांप्री २०२२ : सराव, पात्रता आणि अधिकृत ग्रिड वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/monaco-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२८ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पियर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_SESS"/> |} === टायर === पिरेलीने सी३ हार्डचे दोन, सी४ मीडियमचे तीन आणि सी५ सॉफ्टचे आठ संच प्रत्येक चालकासाठी निश्चित केले होते. कोरड्या टायरचे हे सर्वात मऊ तीन पर्याय असल्यामुळे पात्रतेत पकड मिळवणे सोपे होते; मात्र शर्यतीत पावसाळी व इंटरमीडिएट टायर अत्यंत महत्त्वाचे ठरले. पावसामुळे सुरुवात सेफ्टी कारमागून झाल्याने सर्वांनी आरंभी पूर्ण पावसाचे टायर वापरले; पुढे ओल्या, इंटरमीडिएट आणि कोरड्या मिश्रणांमध्ये कधी बदल करायचा, हाच निकालाचा कळीचा मुद्दा बनला.<ref name="MON22_TYRE">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको ग्रांप्रीसाठी पिरेलीचे मिश्रण व टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-monaco-grand-prix.15S0GNtRiZBTCaOT2T7zUO.15S0GNtRiZBTCaOT2T7zUO|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२६ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_PIRELLI"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड | सी३ | पांढरा | २ |- | मीडियम | सी४ | पिवळा | ३ |- | सॉफ्ट | सी५ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_TYRE"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या सरावात लक्लेरने १:१४.५३१ वेळेसह पहिला क्रमांक मिळवला; पेरेझ फक्त ०.०३९ सेकंद मागे राहिला आणि सायेन्स तिसरा होता. फेरारी व रेड बुलचे चालक पहिल्या चार स्थानांवर होते. बोट्टासने दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण वैध वेळ नोंदवली नाही; म्हणून त्याच्या नोंदीत वेळ उपलब्ध नसल्याचे स्पष्ट केले आहे.<ref name="MON22_FIA_SESS"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१४.५३१ | २९ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१४.५७० | ३० |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१४.६०१ | २८ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१४.७१२ | २६ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१५.०५६ | ३१ |- | ६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१५.०८३ | ३३ |- | ७ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१५.१५७ | ३३ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१५.२११ | ३४ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१५.३८७ | ३३ |- | १० | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१५.४९९ | २९ |- | ११ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१५.५३६ | ३६ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१५.५३९ | २६ |- | १३ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१५.७४९ | २८ |- | १४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१५.८०६ | ३० |- | १५ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१६.११० | ३९ |- | १६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१६.३१५ | २४ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१६.४१७ | २७ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१७.७१४ | ३० |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१८.६३६ | १२ |- | २० | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | - | २ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_SESS"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी दुपारी लक्लेरने १:१२.६५६ अशी वेळ नोंदवत आघाडी कायम राखली. सायेन्स केवळ ०.०४४ सेकंद मागे आणि पेरेझ, व्हर्सटॅपन पुढच्या दोन स्थानांवर होते. रिक्कार्डोचा सराव अपघातामुळे अतिशय मर्यादित राहिला; त्याच्या दोन फेऱ्यांत वैध वेळ तयार झाली नाही. रस्त्यावरील ट्रॅकचा वाढता पकडस्तर आणि भिंतींशी असलेले कमी अंतर शनिवारीच्या पात्रतेसाठी महत्त्वाचे ठरले.<ref name="MON22_FIA_SESS"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१२.६५६ | ३० |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१२.७०० | ३२ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१३.०३५ | ३१ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१३.१०३ | ३३ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१३.२९४ | २४ |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१३.४०६ | ३१ |- | ७ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१३.६३६ | ३२ |- | ८ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१३.९१२ | ३१ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१४.०५९ | ३२ |- | १० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१४.१३४ | २७ |- | ११ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१४.२३९ | ३२ |- | १२ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१४.२६७ | २९ |- | १३ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१४.४६८ | २८ |- | १४ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१४.४८६ | ३३ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१४.५२५ | २३ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१४.६२३ | २९ |- | १७ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१४.८९४ | ३३ |- | १८ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१५.२१६ | ३४ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१६.२७६ | ३३ |- | २० | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | - | २ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_SESS"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी शेवटच्या सरावात पेरेझने १:१२.४७६ ही सर्वात जलद फेरी नोंदवली; लक्लेर त्याच्यापेक्षा ०.०४१ सेकंद मागे होता. सायेन्स तिसरा आणि व्हर्सटॅपन चौथा; गॅस्ली पाचव्या स्थानावर पोहोचला. यावरून फेरारी व रेड बुलमध्ये पात्रतेच्या निर्णायक क्षणी अत्यंत कमी फरक अपेक्षित असल्याचे स्पष्ट झाले.<ref name="MON22_FIA_SESS"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१२.४७६ | २७ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१२.५१७ | २९ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१२.८४६ | २८ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१२.८८१ | २९ |- | ५ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१३.२१० | २२ |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१३.२२६ | १९ |- | ७ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१३.३७५ | २६ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१३.४३६ | २४ |- | ९ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१३.४७६ | २६ |- | १० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१३.५८५ | २३ |- | ११ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१३.६४५ | २५ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१३.८२७ | २६ |- | १३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१३.८३८ | २८ |- | १४ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१३.८४९ | २५ |- | १५ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१३.८८२ | २२ |- | १६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१४.१०४ | २९ |- | १७ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१४.२६० | २२ |- | १८ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१४.६३९ | २० |- | १९ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१४.८६१ | २५ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१४.९१० | २६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_SESS"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारी झालेल्या पहिल्या पात्रता फेरीत लक्लेरने पहिली वेळ नोंदवली. त्सुनोडाच्या गाडीने अडथळ्याला धडक दिल्यानंतर लाल झेंडा दाखवण्यात आल्याने अनेक चालकांचे उशिराचे प्रयत्न विस्कळीत झाले. अल्बोन, गॅस्ली, स्ट्रोल, लतिफी आणि झोऊ यांचे आव्हान येथे संपले; विशेषतः गॅस्लीला सुधारित वेळ नोंदवण्याची संधी मिळाली नाही.<ref name="MON22_F1_QUAL">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको ग्रांप्री : पात्रतेतील लक्लेरचे पोल आणि लाल झेंडे|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-takes-majestic-pole-on-home-turf-in-monaco-as-bizarre-sainz-perez.4SHlHPEwdQYdt5D4chx9FG|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२८ मे २०२२}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत लक्लेरने १:११.८६४ अशी आघाडीची वेळ नोंदवली आणि पेरेझ त्याच्या मागे आला. त्सुनोडा, बोट्टास, मॅग्नुसेन, रिक्कार्डो आणि शुमाकर अंतिम दहा चालकांच्या फेरीत पोहोचू शकले नाहीत. मोनॅकोच्या अरुंद जागेमुळे मोकळा मार्ग मिळणे व टायर योग्य तापमानात आणणे विशेष आव्हानात्मक होते.<ref name="MON22_FIA_SESS"/> === फेरी ३ === शेवटच्या फेरीत लक्लेरचा १:११.३७६ हा वेळ पोलसाठी पुरेसा ठरला. सायेन्स ०.२२५ सेकंद मागे, पेरेझ तिसरा आणि व्हर्सटॅपन चौथा होता. पेरेझने बोगद्याच्या आधीच्या विभागात गाडीवरील नियंत्रण गमावून अडथळ्यात धडक दिली; लगेच मागून आलेल्या सायेन्सची गाडी त्याच्यावर आदळल्यामुळे लाल झेंडा दाखवावा लागला आणि शिल्लक वेळेत सत्र पुन्हा सुरू झाले नाही. लक्लेरला घरच्या मैदानावर पहिल्या ग्रिड स्थानाचा लाभ मिळाला.<ref name="MON22_F1_QUAL"/><ref name="MON22_FIA_SESS"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१२.५६९ | १:११.८६४ | १:११.३७६ | २४ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१२.६१६ | १:१२.०७४ | १:११.६०१ | २५ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१३.००४ | १:११.९५४ | १:११.६२९ | २५ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१२.९९३ | १:१२.११७ | १:११.६६६ | २५ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१२.९२७ | १:१२.२६६ | १:११.८४९ | २७ |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१२.७८७ | १:१२.६१७ | १:१२.११२ | २७ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१३.३९४ | १:१२.६८८ | १:१२.२४७ | २२ |- | ८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१३.४४४ | १:१२.५९५ | १:१२.५६० | २९ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१३.३१३ | १:१२.६१३ | १:१२.७३२ | २८ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१२.८४८ | १:१२.५२८ | १:१३.०४७ | २२ |- | ११ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१३.११० | १:१२.७९७ | — | २० |- | १२ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१३.५४१ | १:१२.९०९ | — | १७ |- | १३ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१३.०६९ | १:१२.९२१ | — | २० |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१३.३३८ | १:१२.९६४ | — | २१ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१३.४६९ | १:१३.०८१ | — | १७ |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१३.६११ | — | — | १४ |- | १७ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१३.६६० | — | — | १० |- | १८ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१३.६७८ | — | — | ११ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१४.४०३ | — | — | १३ |- | २० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१५.६०६ | — | — | ९ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_SESS"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफआयएच्या अंतिम अधिकृत ग्रिड दस्तऐवजात पात्रता वर्गीकरणानुसारच सर्व २० चालक नोंदवले गेले होते. या स्पर्धेसाठी कोणालाही अतिरिक्त ग्रिड-स्थान दंडामुळे मागे हलवले गेले नाही; रविवारच्या पावसाने प्रत्यक्ष प्रारंभ उशिरावला, परंतु त्यामुळे चालकांच्या अधिकृत ग्रिड क्रमवारीत बदल झाला नाही.<ref name="MON22_FIA_SESS"/><ref name="MON22_FIA_INDEX">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको ग्रांप्री : पंचनिर्णय आणि अधिकृत दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Monaco%20Grand%20Prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:११.३७६ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:११.६०१ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:११.६२९ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:११.६६६ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:११.८४९ |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१२.११२ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१२.२४७ |- | ८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१२.५६० |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१२.७३२ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१३.०४७ |- | ११ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१२.७९७ |- | १२ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१२.९०९ |- | १३ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१२.९२१ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१२.९६४ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१३.०८१ |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१३.६११ |- | १७ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१३.६६० |- | १८ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१३.६७८ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१४.४०३ |- | २० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१५.६०६ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_SESS"/> |} == मुख्य शर्यत == === पावसामुळे उशीर आणि सुरुवातीचे टप्पे === रविवारच्या नियोजित प्रारंभापूर्वी जोरदार पाऊस पडल्याने सुरक्षिततेच्या कारणास्तव सुरुवात पुढे ढकलण्यात आली. गाड्या प्रथम सेफ्टी कारमागे ओल्या टायरवर बाहेर पडल्या; दृश्यता व मार्गावरील पाण्यामुळे सत्र पुन्हा थांबवावे लागले. नंतर प्रत्यक्ष शर्यत सुरू झाली तेव्हा लक्लेर, सायेन्स, पेरेझ आणि व्हर्सटॅपन ही आघाडीची चौकडी आपापल्या ग्रिड स्थानांवर होती. ओल्या रस्त्यावर भिंतीपासून दूर राहणे आणि योग्य टायरबदलाचा क्षण ओळखणे अत्यंत कठीण होते. लतिफी आणि स्ट्रोल यांच्या सुरुवातीच्या किरकोळ धडका व दुरुस्तीच्या कामांमुळे मागील क्रमांकांवर वेगळ्या रणनीती दिसू लागल्या.<ref name="MON22_FIA_REPORT"/><ref name="MON22_PIRELLI"/> === इंटरमीडिएट टायर आणि निर्णायक पिटस्टॉप === ट्रॅक सुकू लागताच गॅस्लीसारख्या चालकांनी लवकर इंटरमीडिएट टायर वापरून वेगात सुधारणा दाखवली. पेरेझने पहिल्या मोठ्या संघांपैकी लवकर टायर बदलण्याचा निर्णय घेतला, तर सायेन्सने पूर्ण पावसाच्या टायरवरून थेट कोरड्या हार्ड मिश्रणावर जाण्याचा पर्याय निवडला. लक्लेरला मात्र प्रथम इंटरमीडिएट आणि काही फेऱ्यांनंतर पुन्हा कोरडा टायर लावावा लागला. फेरारीच्या दोन्ही गाड्या जवळजवळ एकाच वेळी पिटमध्ये आल्याने लक्लेरला संघसहकाऱ्यामागे थांबावे लागले आणि निर्णायक वेळ गेला. रेड बुलचा पेरेझ पुढे आला; त्याचबरोबर व्हर्सटॅपननेही लक्लेरला मागे टाकले. सुरुवातीचा पोल आणि स्पष्ट आघाडी असूनही लक्लेर चौथ्या स्थानावर घसरला.<ref name="MON22_FERRARI">{{स्रोत बातमी|title=रणनीतीतील चुका आम्ही मान्य करतो : फेरारीचे स्पष्टीकरण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/we-made-mistakes-in-our-judgement-says-binotto-after-ferrari-lose-out-on.HjkNvqnKNnvA4xOKk7C2B|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=३० मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_RACEFANS">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको ग्रांप्री : टायर, फेरीनुसार क्रमवारी आणि रणनीती|दुवा=https://www.racefans.net/2022/05/29/2022-monaco-grand-prix-interactive-data-lap-charts-times-and-tyres/|प्रकाशक=रेसफॅन्स|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref> === अपघात, शर्यत स्थगिती आणि अंतिम टप्पा === मध्यंतरात स्विमिंग-पूल विभागात मिक शुमाकरची गाडी अडथळ्यात आदळल्याने सुरक्षेच्या दृष्टीने व्हर्च्युअल सेफ्टी कार, नंतर सेफ्टी कार व लाल झेंडा वापरावा लागला. चालक सुरक्षित बाहेर पडला; मात्र गाडी आणि मार्गावरील संरक्षक अडथळ्यांच्या दुरुस्तीसाठी वेळ लागला. पुन्हा सुरुवात झाली तेव्हा पेरेझ, सायेन्स, व्हर्सटॅपन, लक्लेर असा क्रम होता. पेरेझने मीडियम टायरच्या कमी होत जाणाऱ्या पकडीचे व्यवस्थापन केले; सायेन्सने अनेकदा जवळ येऊनही मोनॅकोच्या अरुंद मार्गावर ओव्हरटेक करणे शक्य झाले नाही. एकूण कालमर्यादेमुळे शर्यत मूळ ७८ फेऱ्यांऐवजी ६४ फेऱ्यांनंतर समाप्त झाली. शेवटी चारही प्रमुख गाड्यांमध्ये केवळ काही सेकंदांचे अंतर राहिले.<ref name="MON22_PIRELLI"/><ref name="MON22_FIA_REPORT"/> === अधिकृत निकाल आणि दंडांचे परिणाम === पेरेझने १ तास ५६ मिनिटे ३०.२६५ सेकंदांत शर्यत जिंकली. सायेन्स १.१५४ सेकंदांनी दुसरा, व्हर्सटॅपन १.४९१ सेकंदांनी तिसरा आणि लक्लेर २.९२२ सेकंदांनी चौथा ठरला. हॅमिल्टनशी झालेल्या धडकेबद्दल ओकॉनला पाच सेकंदांचा दंड झाल्याने त्याचे अंतिम स्थान बारावे राहिले; त्यामुळे बोट्टास व व्हेट्टेलला गुण मिळाले. अल्बोनलाही ट्रॅक सोडून फायदा मिळवल्याबद्दल पाच सेकंदांचा दंड नोंदवला गेला, परंतु त्याने शर्यत पूर्ण केली नव्हती. शुमाकर, मॅग्नुसेन आणि अल्बोन हे तीन चालक शर्यतीअखेर अधिकृतरीत्या अवर्गीकृत होते.<ref name="MON22_F1_RESULT">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1112/monaco/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_FIA_INDEX"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === खालील वर्गीकरण हे शर्यत संपल्यानंतरच्या संबंधित पंचनिर्णयांचा विचार करून प्रसिद्ध झालेले अंतिम निकाल आहेत. नॉरिसला सहाव्या स्थानासाठी आठ आणि सर्वात वेगवान फेरीसाठी एक अतिरिक्त गुण मिळाला. ओकॉनला पाच सेकंदांचा दंड नोंदवला असल्यामुळे त्याचे बारावे अधिकृत स्थान कायम आहे.{{refn|group=टीप|शर्यतीचे स्थान हे अधिकृत अंतिम वर्गीकरणातील असून प्रत्यक्ष मार्गावर सर्व गाड्या समाप्तीरेषा ओलांडतानाचा तात्पुरता क्रम वेगळा असू शकतो.}}<ref name="MON22_F1_RESULT"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६४ | १:५६:३०.२६५ | २५ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ६४ | +१.१५४ सेकंद | १८ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६४ | +१.४९१ सेकंद | १५ |- | ४ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ६४ | +२.९२२ सेकंद | १२ |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ६४ | +११.९६८ सेकंद | १० |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६४ | +१२.२३१ सेकंद | ९ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ६४ | +४६.३५८ सेकंद | ६ |- | ८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ६४ | +५०.३८८ सेकंद | ४ |- | ९ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६४ | +५२.५२५ सेकंद | २ |- | १० | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६४ | +५३.५३६ सेकंद | १ |- | ११ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६४ | +५४.२८९ सेकंद | ० |- | १२ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ६४ | +५५.६४४ सेकंद{{refn|group=टीप|हॅमिल्टनशी झालेल्या धडकेबद्दल ओकॉनला पाच सेकंदांचा दंड देण्यात आला; अंतिम निकालात तो लागू आहे.}} | ० |- | १३ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ६४ | +५७.६३५ सेकंद | ० |- | १४ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६४ | +६०.८०२ सेकंद | ० |- | १५ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६३ | +१ फेरी | ० |- | १६ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६३ | +१ फेरी | ० |- | १७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ६३ | +१ फेरी | ० |- | वर्गीकृत नाही | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४८ | माघार{{refn|group=टीप|अल्बोनला मार्ग सोडून फायदा मिळवल्याबद्दल पाच सेकंदांचा दंडही नोंदवला गेला; त्याने शर्यत पूर्ण केली नाही.}} | ० |- | वर्गीकृत नाही | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | २४ | माघार | ० |- | वर्गीकृत नाही | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १९ | माघार | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_F1_RESULT"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === नॉरिसने ५५व्या फेरीत १:१४.६९३ या वेळेसह १६०.८३४ किमी/ता. सरासरी वेग नोंदवला. तो पहिल्या दहांमध्ये असल्यामुळे त्याला शर्यतीच्या सहाव्या स्थानाच्या गुणांव्यतिरिक्त एका गुणाची भर पडली. एफआयएच्या वेगवान फेऱ्यांच्या अभिलेखात सर्व २० चालकांसाठी वेळ, फेरीक्रमांक आणि सरासरी वेग दिलेला असल्याने खाली सर्व २० नोंदी समाविष्ट केल्या आहेत.<ref name="MON22_FIA_RACE"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५५ | १:१४.६९३ | १६०.८३४ |- | २ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ६१ | १:१५.३३४ | १५९.४६५ |- | ३ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५० | १:१५.८८२ | १५८.३१४ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ४६ | १:१६.०२८ | १५८.०१० |- | ५ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ४७ | १:१६.०५२ | १५७.९६० |- | ६ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ४६ | १:१६.२४९ | १५७.५५२ |- | ७ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ४७ | १:१६.४२१ | १५७.१९७ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ४२ | १:१६.८३० | १५६.३६० |- | ९ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५१ | १:१७.२०३ | १५५.६०५ |- | १० | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६१ | १:१७.३४४ | १५५.३२१ |- | ११ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५९ | १:१७.५३२ | १५४.९४५ |- | १२ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५४ | १:१७.५५८ | १५४.८९३ |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५० | १:१७.५७१ | १५४.८६७ |- | १४ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५७ | १:१७.६०० | १५४.८०९ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५६ | १:१७.६७२ | १५४.६६५ |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४० | १:१८.०२३ | १५३.९६९ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५२ | १:१८.२०० | १५३.६२१ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४३ | १:१८.५७९ | १५२.८८० |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | २४ | १:२४.७७८ | १४१.७०१ |- | २० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १८ | १:३३.७५४ | १२८.१३५ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_RACE"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === पेरेझची रणनीती, धैर्य आणि विजयाचे महत्त्व === मोनॅकोतील निकाल केवळ तिसऱ्या स्थानावरून सुरुवात करणाऱ्या पेरेझच्या गाडीच्या वेगाने ठरलेला नव्हता. सुरुवातीच्या पूर्ण ओल्या टायरवर तो फेरारीच्या दोन्ही गाड्यांच्या मागे होता. पावसाचे प्रमाण कमी होत असताना कोरड्या मार्गाचा भाग किती लवकर तयार होईल, हा अंदाज घेणे रेड बुलसमोरचे सर्वात कठीण आव्हान होते. पेरेझला योग्य वेळी इंटरमीडिएटवर पाठवण्याचा निर्णय आणि त्या मिश्रणावर मिळालेला वेग यांमुळे त्याने आधीचे अंतर भरून काढले. नंतर कोरड्या टायरकडे वळताना रेड बुलने मिळवलेली ट्रॅकवरील आघाडी जपली. हा वेगवान चालक व परिस्थितीचे अचूक वाचन करणारा संघ या दोघांचा एकत्रित परिणाम होता.<ref name="MON22_PIRELLI"/><ref name="MON22_FIA_PRESS">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको ग्रांप्रीनंतरची पेरेझ, सायेन्स व व्हर्सटॅपन पत्रकार परिषद|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-2022-monaco-grand-prix-post-race-press-conference-transcript|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref> शेवटच्या टप्प्यात त्याच्या मीडियम टायरवर ग्रेनिंग म्हणजे पृष्ठभागावर रबरचे छोटे थर तयार होणे दिसू लागले. भिंतीलगत धावणाऱ्या गाडीने ब्रेकिंगवेळी कमी पकड किंवा पुढील टायरच्या तापमानातील बदलामुळे छोटी चूक केली असती तर विजय गमावला गेला असता. पेरेझने प्रत्यक्ष वेगापेक्षा जागा टिकवण्याला प्राधान्य दिले आणि सायेन्सच्या दबावाला न जुमानता गाडी अंतिम फेरीपर्यंत आणली. मोनॅकोसारख्या ठिकाणी समोरची गाडी फारशी जलद नसली तरी प्रतिस्पर्ध्याला पुढे जाण्यासाठी सुरक्षित जागा मिळत नाही, याचा त्याला फायदा झाला. मेक्सिकन चालकाचा हा कारकिर्दीतील तिसरा ग्रांप्री विजय होता. पेरेझचे स्वतःचे आणि रेड बुलचे कामगिरीचे मूल्यांकन करताना रेस जिंकण्याचे श्रेय केवळ फेरारीच्या चुकीला देणेही अपुरे ठरते; अनिश्चित वातावरणात केलेल्या पहिल्या रणनीतीच्या निवडी, तिची योग्य अंमलबजावणी आणि दबावाखालील गाडीचे नियंत्रण ही स्वतंत्र कारणे होती.<ref name="MON22_PIRELLI"/><ref name="MON22_FIA_PRESS"/> === फेरारीच्या दुहेरी आघाडीचे चौथ्या स्थानात रूपांतर === फेरारीने शनिवारी पहिली दोन ग्रिड स्थाने मिळवून जवळपास आदर्श सुरुवातीची स्थिती निर्माण केली होती. लक्लेरचा वेग आणि घरच्या शर्यतीत मिळालेला पोल पाहता त्याच्याकडे फेरीक्रमाने अंतर वाढवण्याची संधी होती. पण रविवारची शर्यत नेहमीच्या कोरड्या परिस्थितीत सुरू झाली नाही. पूर्ण ओल्या टायरची उपयुक्तता कमी होऊ लागल्यावर कोणत्या चालकाला इंटरमीडिएटवर पाठवायचे आणि कोणाला सरळ स्लिक टायरवर न्यायचे, या निर्णयात फेरारीला अपेक्षित स्पष्टता ठेवता आली नाही. सायेन्सने थेट ओल्या टायरवरून हार्ड टायरकडे जाण्याची बाजू मांडली; लक्लेरचा दोनदा टायरबदल झाला. परिणामी त्याने एका बदलाचा वेळ जास्त गमावला.<ref name="MON22_FERRARI"/><ref name="MON22_RACEFANS"/> विशेष म्हणजे फेरारीच्या दोन्ही गाड्यांना जवळजवळ सलग पिटमध्ये घेण्याचा निर्णय लक्लेरसाठी अधिक महाग पडला. त्याला सायेन्सची सेवा पूर्ण होण्याची प्रतीक्षा करावी लागली, आणि त्याच्याजवळ येणाऱ्या स्पर्धकांच्या तुलनेत आवश्यक अंतर उरले नाही. संघप्रमुख मॅटिया बिनोतो यांनी स्पर्धेनंतर रणनीतीविषयी चुकीचे आकलन झाल्याचे मान्य केले. केवळ रेड बुलचे वेळापत्रक बरोबर ठरले म्हणून फेरारी अपयशी ठरली असे नसून, उपलब्ध वेगाचा फायदा सुरक्षितपणे निश्चित करण्यासाठी सर्व शक्यता विचारात न घेणे आणि रेड बुलची इंटरमीडिएटवरील प्रगती कमी लेखणे या दोन्ही त्रुटी होत्या. शर्यतीत चौथ्या स्थानावर आलेल्या लक्लेरच्या निराशेचा संदर्भ अशा पूर्वीच्या परिस्थितीशी जोडला पाहिजे. मोनॅकोमध्ये पुढील एका वळणावरही जागा बदलणे कठीण असल्याने एकदा गमावलेले स्थान पुन्हा मिळवण्यासाठी त्याच्याकडे फारसा पर्याय उरला नाही.<ref name="MON22_FERRARI"/><ref name="MON22_RACEFANS"/> === सायेन्सचा थेट स्लिक टायरकडे जाण्याचा पर्याय === कार्लोस सायेन्सने तांत्रिकदृष्ट्या भिन्न रणनीती स्वीकारली. मध्यवर्ती टप्प्यात इंटरमीडिएट लावून काही फेऱ्यांनी पुन्हा थांबण्याऐवजी पूर्ण ओल्या टायरवर आणखी काही वेळ राहून थेट हार्ड स्लिक मिश्रणावर जाणे त्याला योग्य वाटत होते. त्यामुळे एकूण पिटस्टॉप कमी झाले; आणि फेरारीच्या दृष्टिकोनातून पाहता, त्याची दुसरी जागा अखेर टिकली. तथापि अशा निर्णयाचा अर्थ ट्रॅकचा सर्व भाग कोरडा झाला होता असा नव्हता. ओल्या रेषेपासून दूर जावे लागलेल्या प्रसंगात नवीन हार्ड टायर पुरेशी पकड देत नव्हते; स्वतः सायेन्सनेही नियंत्रण जवळजवळ सुटल्याच्या प्रसंगाचे वर्णन केले.<ref name="MON22_FIA_PRESS"/><ref name="MON22_RACEFANS"/> विजयानंतरच्या चर्चेत त्याच्या जवळ आलेल्या विलियम्स चालकांच्या उपस्थितीने आणि पिटमधून बाहेर पडतानाच्या वाहतुकीने बदललेल्या अंतराचाही उल्लेख करण्यात आला. मोनॅकोमध्ये मार्गाची रुंदी कमी असल्यामुळे एका कमी वेगाच्या गाडीमागे अडकण्याची किंमत इतर सर्किटपेक्षा जास्त असते. अंतिम फेरीत पेरेझपासून सायेन्सचे अंतर केवळ १.१५४ सेकंद असले तरी त्याच्याकडे सुरक्षित ओव्हरटेकचा विश्वासार्ह मार्ग नव्हता. त्यामुळे फेरारीसाठी ही एकाच वेळी यशस्वी दुसऱ्या स्थानाची आणि पहिल्या ग्रिड रांगेतील संभाव्य विजय न मिळवता आल्याची कथा होती.<ref name="MON22_FIA_PRESS"/><ref name="MON22_RACEFANS"/> === व्हर्सटॅपनचा शांत पण अजिंक्यपदासाठी प्रभावी दिवस === व्हर्सटॅपनने पात्रतेत फेरारी आणि संघसहकारी पेरेझपेक्षा कमी वेग दाखवल्यामुळे चौथ्या स्थानावरून सुरुवात केली. या शर्यतीत मोठे ओव्हरटेक करून विजय खेचून आणण्याऐवजी पिटस्टॉपच्या योग्य वेळेमुळे लक्लेरच्या पुढे जाणे हा त्याचा सर्वाधिक महत्त्वाचा फायदा ठरला. त्याने नंतर तिसरे स्थान सुरक्षित केले आणि रेड बुलसाठी दोन्ही गाड्या व्यासपीठावर पोहोचवण्याची कामगिरी निश्चित केली. पेरेझने विजय मिळवला असला तरी व्हर्सटॅपनने थेट गुणांच्या स्पर्धक लक्लेरपेक्षा पुढे येऊन चालक अजिंक्यपदाच्या फरकात तीन गुणांची भर घातली.<ref name="MON22_FIA_POINTS"/><ref name="MON22_PROTEST_VER">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको : कार क्र. १ विरोधातील फेरारीची हरकत फेटाळल्याचा पंचनिर्णय, दस्तऐवज ५९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Monaco%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Protest%20lodged%20against%20Car%201.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref> स्पॅनिश ग्रांप्रीनंतर त्याच्याकडे ११० आणि लक्लेरकडे १०४ गुण होते. मोनॅकोतील तिसऱ्या व चौथ्या स्थानामुळे ते अनुक्रमे १२५ आणि ११६ झाले; फरक सहावरून नऊ गुणांवर पोहोचला. मोनॅकोच्या निकालामुळे ड्रायव्हर्स अजिंक्यपदाची दिशा एकदम निश्चित झाली असे म्हणणे अतिशयोक्ती ठरेल; तरी मर्यादित वेग असलेल्या आठवड्याच्या शेवटी प्रतिस्पर्ध्यापेक्षा पुढे राहणे ही दीर्घ हंगामात महत्त्वाची बाब ठरू शकते. शर्यतीनंतर पिट-एक्झिटच्या रेषेवरून झालेल्या फेरारीच्या हरकतीही फेटाळल्या गेल्याने त्याचा तिसरा क्रमांक अधिकृतरीत्या कायम राहिला.<ref name="MON22_FIA_POINTS"/><ref name="MON22_PROTEST_VER"/> === पिरेलीची मिश्रणे, दोन क्रॉसओव्हर आणि शर्यतीची मर्यादा === रविवारी पावसाचे टायर, इंटरमीडिएट, हार्ड आणि मीडियम यांचा वापर एकाच ग्रांप्रीमध्ये झाला. या बदलांनी शर्यतीचा तांत्रिक स्वभाव निश्चित केला. पूर्ण ओल्या टायरवर भरपूर पाणी हलवणे शक्य होते, परंतु मार्गातील पाणी कमी होताच ते अपेक्षेपेक्षा अधिक तापून हळू होऊ लागतात. इंटरमीडिएटचे पृष्ठभागाचे स्वरूप कमी पाण्यावर अधिक उपयुक्त असते, पण ट्रॅक कोरडा होत गेल्यावर कोरड्या मिश्रणाला अधिक वेग मिळतो. हे दोन्ही संक्रमण केव्हा होणार याचे निश्चित उत्तर कोणत्याही संघाकडे नव्हते. पिरेलीच्या अधिकृत विश्लेषणानेही या 'क्रॉसओव्हर' क्षणांना निर्णायक म्हटले.<ref name="MON22_PIRELLI"/><ref name="MON22_F1_EVENT"/> तसेच लाल झेंड्यानंतर गाडीवरील टायर बदलण्याची संधी मिळाल्याने सुरुवातीच्या टायर-धोरणातून अपेक्षित झालेली झीज आणि थांब्यांची संख्या बदलली. पेरेझने पुढील टप्प्यासाठी मीडियम, तर फेरारीने हार्ड मिश्रणाचा आधार घेतला. कमी ग्रिपच्या स्थितीत हार्डच्या तापमानाची तयारी आणि मीडियमवरील ग्रेनिंग दोन्ही आव्हानात्मक होते. ७८ फेऱ्यांची मूळ शर्यत ६४ फेऱ्यांवर संपल्याने शेवटच्या दीर्घकाळच्या टायरझीजविषयीच्या शक्यता मर्यादित झाल्या; अधिकृत अंतिम ६४ फेऱ्यांचे अंतर आणि नियोजित ७८ फेऱ्यांचे अंतर हे लेखात वेगळे दाखवणे ऐतिहासिकदृष्ट्या आवश्यक आहे.<ref name="MON22_PIRELLI"/><ref name="MON22_F1_EVENT"/> === अपघातानंतरचे सुरक्षा निर्णय आणि शर्यत नियंत्रण === मिक शुमाकरच्या अपघातानंतरचा क्रम हा केवळ शर्यत स्थगितीची नोंद नाही. ओल्या रस्त्यावरील पकड, रक्षक भिंतींमध्ये आलेली हानी आणि पुढे धावणाऱ्या गाड्यांमधील अंतर यांचा तात्काळ विचार आयोजकांना करावा लागला. व्हर्च्युअल सेफ्टी कारनंतर सेफ्टी कार आणि अखेरीस लाल झेंडा यांचा वापर करण्यात आला. त्यामुळे क्षेत्र पुन्हा एकत्र आले, आधी मिळवलेली काही सेकंदांची आघाडी कमी झाली आणि टायरची परिस्थिती नव्याने तपासण्याची संधी संघांना मिळाली. शुमाकर या अपघातातून सुरक्षित बाहेर पडला, हीच सर्वात महत्त्वाची बाब होती.<ref name="MON22_FIA_REPORT"/><ref name="MON22_PIRELLI"/> स्पर्धेची सुरक्षित सुरुवात नेमकी कधी व्हावी याबद्दल काही चालक व निरीक्षकांकडून चर्चाही झाली. तथापि पाण्यामुळे कमी झालेली दृश्यता आणि रस्त्याच्या पृष्ठभागावरील धोका लक्षात घेता कोणत्याही विलंबाला केवळ स्पर्धात्मक निकालावरून योग्य-अयोग्य म्हणणे मर्यादित ठरते. ऐतिहासिक नोंदीमध्ये अधिकृत शर्यत-नियंत्रणाचे निर्णय, त्यांची वेळ आणि त्याचा रणनीतीवर झालेला परिणाम वेगळा मांडणे योग्य आहे. या स्थगितीमुळे मुख्य चौकडीला दुसरी सुरुवात करावी लागली, पण कोणत्याही चालकाची अंतिम गुणस्थिती काल्पनिक गृहीतकांवर आधारित बदलता येत नाही.<ref name="MON22_FIA_REPORT"/><ref name="MON22_PIRELLI"/> === मर्सिडीज : सातत्यपूर्ण गुण, पण ट्रॅकवरील मर्यादा === मर्सिडीजच्या जॉर्ज रसलने सहावे ग्रिड स्थान पाचव्या क्रमांकाच्या अंतिम निकालात रूपांतरित केले. हंगामाच्या पहिल्या सात फेऱ्यांत प्रत्येक वेळी पहिल्या पाच स्थानांत असण्याचे सातत्य त्याने कायम ठेवले. मोनॅकोच्या वळणांमध्ये गाडीच्या सेटअप, उंचीतील बदल आणि कमी वेगातील कामगिरीची मर्यादा समोर आली असली तरी त्याने वेगळ्या संघांच्या कारांमधील रणनीतीचा फायदा घेऊन महत्त्वाचे दहा गुण मिळवले. ही कामगिरी शर्यत जिंकण्याच्या स्तरावरील नव्हती, पण चालक अजिंक्यपदात चौथा क्रमांक राखण्यासाठी उपयुक्त होती.<ref name="MON22_FIA_RACE"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> दुसरीकडे लुइस हॅमिल्टन आठव्या स्थानावर आला. सुरुवातीच्या फेऱ्यांत ओकॉनबरोबरच्या संघर्षामुळे त्याचा वेळ वाया गेला; नंतर त्याला अलोन्सोच्या मागे लांब काळ अडकून राहावे लागले. समोरची गाडी त्या क्षणी तुलनेने हळू असली तरी मोनॅकोत सातत्यपूर्ण ओव्हरटेकसाठी आवश्यक मोकळी जागा सापडत नाही, हे या संघर्षातून दिसले. एका संघाच्या दोन गाड्या पाचव्या व आठव्या स्थानांवर येणे म्हणजे मर्सिडीजला १४ गुण मिळाले, परंतु फेरारी व रेड बुलच्या उच्च गतीच्या तुलनेत अजून स्पर्धात्मक अंतर होते. दोन्ही चालकांनी कोणत्याही मोठ्या दुर्घटनेशिवाय फिनिश करणे ही संघाची जमेची बाजू ठरली.<ref name="MON22_FIA_RACE"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> === मॅकलारेन : नॉरिसची जलद फेरी आणि रिक्कार्डोचा संघर्ष === मॅकलारेनकडून नॉरिसने पाचव्या ग्रिड स्थानावरून सहावा क्रमांक मिळवला. पुढील चार गाड्यांच्या वेगापुढे त्याने थेट विजयाची लढत दिली नाही, तरी संघासाठी आठ गुण आणि स्वतंत्र जलद फेरीचा एक गुण मिळवला. शेवटच्या भागात नवीन टायर वापरण्याची संधी उपलब्ध होती; ५५व्या फेरीतील १:१४.६९३ हा वेग अधिकृत वर्गीकरणातील सर्वोत्तम ठरला. तो पहिल्या दहात असल्याने अतिरिक्त गुणासाठी पात्र ठरला. नॉरिसचे आणि अलोन्सोचे अंतर पुरेसे असल्यामुळे हा निर्णय जोखमीच्या दृष्टीनेही समर्थनीय होता.<ref name="MON22_FIA_RACE"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> रिक्कार्डोचा आठवड्याचा शेवट फार वेगळा ठरला. दुसऱ्या सरावातील अपघातामुळे त्याचा सराव वेळ मर्यादित झाला, पात्रतेत तो चौदावा आणि अंतिम वर्गीकरणात तेरावा आला. एकाच संघाच्या दोन चालकांतील हा फरक मोनॅकोतील आत्मविश्वास, ब्रेकिंग पॉइंटची अचूकता आणि टायरच्या कामगिरीचा उपयोग किती वेगळा पडू शकतो याचे उदाहरण आहे. शर्यतीनंतर मॅकलारेन ५९ गुणांसह कारनिर्माते अजिंक्यपदात चौथ्या स्थानावर राहिला, पण अल्फा रोमियो व अल्पाइनशी सुरू असलेल्या मधल्या स्थानांच्या स्पर्धेत नॉरिसने मिळवलेले गुण महत्त्वाचे ठरले.<ref name="MON22_FIA_RACE"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> === अल्पाइन : अलोन्सोची स्थिती, ओकॉनचा दंड आणि स्थानबदल === फर्नांडो अलोन्सोने सातव्या ग्रिड स्थानावरून सातवाच क्रमांक मिळवला. तो काही काळ रसलच्या मागे आणि हॅमिल्टनच्या पुढे धावत होता. हॅमिल्टनकडे अधिक गतीचे क्षण असले तरी अलोन्सोने वळणांतील रेषा व ट्रॅकवरील स्थान यांचे नियंत्रण ठेवून ओव्हरटेकची संधी दिली नाही. या प्रकारच्या संरक्षणात्मक ड्रायव्हिंगमध्ये अडथळा आणणारा हेतूपुरस्सर धोका आणि कायदेशीरपणे जागा कायम ठेवणे यात फरक असतो; उपलब्ध अधिकृत वर्गीकरणात अलोन्सोवर या कारणाने दंड नाही. सहा गुण मिळवून त्याच्या वैयक्तिक हंगामातील स्थितीत सुधारणा झाली.<ref name="MON22_F1_RESULT"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> एस्टेबान ओकॉनने पहिल्या दहांत पात्रता मिळवली होती आणि शर्यतीतही तो गुणांच्या जवळ आला. परंतु हॅमिल्टनशी संपर्क झाल्याबद्दल पंचांनी पाच सेकंदांचा दंड दिला. अंतिम वर्गीकरणात तो बारावा आला; बोट्टास नववा आणि व्हेट्टेल दहावा ठरून त्यांना प्रत्येकी गुण मिळाले. या दंडाकडे केवळ पाच सेकंदांच्या संख्येसारखे न पाहता मोनॅकोतील अनेक गाड्यांमधील लहान अंतर आणि सर्वात कठीण ओव्हरटेक मार्ग यांचा संदर्भ देणे आवश्यक आहे. संघाच्या गुणसंख्येत अलोन्सोच्या सहा गुणांमुळे अल्पाइन ४० वर पोहोचला, अल्फा रोमियोच्या एका गुणाने मागे राहिला.<ref name="MON22_F1_RESULT"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> === अल्फा रोमियो व अ‍ॅस्टन मार्टिन : संधींचे छोटे गुणांत रूपांतर === अल्फा रोमियोच्या बोट्टाससाठी शुक्रवारची सुरुवात तांत्रिक अडचणींमुळे कमकुवत झाली. पहिल्या सरावात त्याने दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या, तरी वैध वेळ नोंदवू शकला नाही. पुढे पात्रतेत बारावा स्थान मिळवत त्याने शर्यतीत स्थिर गती राखली. ओकॉनच्या दंडाचा परिणाम झाल्यानंतर बोट्टासला नववे स्थान आणि दोन गुण मिळाले. झोऊ ग्वान्यूला पात्रतेत विसावे स्थान मिळाले, आणि तो अंतिम निकालात सोळावा राहिला. त्याच्यासाठी हा टप्पा अधिक वेग मिळवण्यापेक्षा सुरक्षितपणे शर्यत पूर्ण करण्याचा होता. संघ ४१ गुणांवर पोहोचून अल्पाइनच्या केवळ एक गुण पुढे राहिला.<ref name="MON22_FIA_SESS"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी सेबास्टियन व्हेट्टेलचा दहावा क्रमांक महत्त्वाचा ठरला. त्याने सुरुवातीला नववे ग्रिड स्थान मिळवले होते; बदलत्या परिस्थितीत तो बहुतेक वेळा गुणांच्या सीमेवर राहिला. ओकॉनच्या दंडानंतर त्याला एक गुण मिळाला आणि हंगामातील वैयक्तिक गुण पाच झाले. लान्स स्ट्रोलला प्रारंभीच्या पावसात भिंतीशी संपर्क आणि पुढील दुरुस्तीमुळे स्थान गमवावे लागले; त्याचे अंतिम चौदावे स्थान गुणांसाठी अपुरे होते. त्यामुळे दोन्ही संघांमध्ये पहिल्या दहासाठी मिळणाऱ्या अगदी छोट्या गुणांचा अजिंक्यपदातील फरक कसा मोठा ठरू शकतो हे दिसून आले.<ref name="MON22_FIA_SESS"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> === अल्फाटौरी, हास आणि विलियम्स : गुणाबाहेरचे संघर्ष === अल्फाटौरीच्या गॅस्लीने पात्रतेतील पहिल्या फेरीतील लाल झेंड्यामुळे अंतिम जलद फेरीची संधी गमावली आणि सतराव्या स्थानावरून सुरुवात करावी लागली. पावसात तुलनेने लवकर इंटरमीडिएट टायर स्वीकारून त्याने चांगल्या वेगाचे काही प्रसंग दाखवले. मोनॅकोत कमी जागेत केलेल्या त्याच्या ओव्हरटेक प्रयत्नांनी लक्ष वेधले; परंतु अंतिम अकरावा क्रमांक हा गुण मिळवण्यासाठी पुरेसा नव्हता. संघसहकारी त्सुनोडा अकराव्या ग्रिड स्थानावरून सतरावा आला. सर्वात जलद फेऱ्यांच्या यादीत त्याची दुसऱ्या क्रमांकाची वेळ होती, तरी अधिकृत गुणांसाठी पात्रता नसल्यामुळे या वेगाचा गुणरूप फायदा झाला नाही.<ref name="MON22_WILLIAMS">{{स्रोत बातमी|title=विलियम्स : २०२२ मोनॅको ग्रांप्री शर्यतीनंतरचे अधिकृत स्पष्टीकरण|दुवा=https://www.williamsf1.com/articles/65844333-38c3-4305-b3b1-28cde22e0b85/report-race-monaco-2022|प्रकाशक=विलियम्स रेसींग|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_FIA_RACE"/> हाससाठी निकाल अधिक निराशाजनक होता. मॅग्नुसेनच्या गाडीतील समस्येमुळे त्याची शर्यत लवकर संपली. शुमाकरचा अपघात मोठा होता आणि शर्यत स्थगितीच्या निर्णयात त्याची भूमिका होती. दोन्ही गाड्या अवर्गीकृत राहिल्याने संघाचे गुण १५ वरच थांबले. विलियम्सच्या अल्बोनची रणनीती कोरड्या टायरकडे लवकर वळण्यावर आधारित होती, पण ट्रॅक सोडून फायदा घेतल्याचा दंड, नंतर आलेली समस्या आणि माघार यांमुळे गुण मिळाले नाहीत. लतिफीला सुरुवातीला अडथळ्याशी संपर्क व नंतरच्या दुरुस्तीचे परिणाम भोगावे लागले; एक फेरी मागे राहून तो पंधरावा झाला. शर्यतीनंतर विलियम्सकडे तीन गुण होते. अशा तिन्ही संघांच्या उदाहरणांमधून सरावातील एका समस्येचा किंवा एका छोट्या निर्णयाचा शर्यतीपर्यंत किती दीर्घ परिणाम होऊ शकतो हे स्पष्ट होते.<ref name="MON22_WILLIAMS"/><ref name="MON22_FIA_RACE"/> === पिट-एक्झिटच्या रेषेविषयी फेरारीच्या हरकती : दोन वेगळे निर्णय === अधिकृत निकाल प्रकाशित झाल्यानंतर फेरारीने रेड बुलच्या पेरेझ आणि व्हर्सटॅपनविरोधात पिट-एक्झिटच्या पिवळ्या रेषेशी संबंधित दोन स्वतंत्र हरकती दाखल केल्या. त्यांना दोन वेगवेगळ्या दस्तऐवजांत उत्तर देण्यात आले. पेरेझबाबतच्या निर्णयात सुनावणीदरम्यान फेरारीने त्याची गाडी संबंधित रेषेच्या नियमाचा भंग करत नसल्याचे मान्य केले, आणि हरकत वस्तुनिष्ठ आधार नसल्यामुळे फेटाळण्यात आली. त्यामुळे विजेत्याच्या स्थानावर कोणताही दंड लागू झाला नाही.<ref name="MON22_PROTEST_PER">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको : कार क्र. ११ विरोधातील फेरारीची हरकत फेटाळल्याचा पंचनिर्णय, दस्तऐवज ६०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Monaco%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Protest%20lodged%20against%20Car%2011.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_PROTEST_VER"/> व्हर्सटॅपनबाबत काही चाकाचा भाग रेषेच्या डावीकडे गेला होता याबद्दल वाद नव्हता; परंतु २०२२ च्या लागू नियमांनुसार संपूर्ण चाक रेषा ओलांडणे आणि चाकाचा काही भाग रेषेवर किंवा तिच्या डावीकडे असणे यातील भेद निर्णायक ठरला. पंचांनी लागू असलेल्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा नियमांना प्राधान्य दिले आणि रेस डायरेक्टरच्या नोट्समधील जुन्या भाषेवर आधारित फेरारीचा युक्तिवाद मान्य केला नाही. त्यामुळे तिसरे स्थानही बदलले नाही. दोन्ही निर्णय एकत्र करून 'रेड बुलवर कोणतीच चौकशी झाली नाही' असे लिहिणे चुकीचे ठरेल; तपासण्या झाल्या, कारणे वेगवेगळी दिली गेली आणि अंतिम निकाल यथास्थित राहिला.<ref name="MON22_PROTEST_PER"/><ref name="MON22_PROTEST_VER"/> === अजिंक्यपदातील परिणाम आणि हंगामातील पुढील आव्हाने === मोनॅकोनंतर चालक अजिंक्यपदात व्हर्सटॅपन १२५ गुणांसह प्रथम, लक्लेर ११६ गुणांसह दुसरा आणि विजेता पेरेझ ११० गुणांसह तिसरा होता. रेड बुलने स्पेन व मोनॅको या सलग फेऱ्यांमधून मिळवलेल्या परिणामांमुळे त्याचा कारनिर्माते अजिंक्यपदातील एकूण गुण २३५ वर पोहोचला. फेरारी १९९ गुणांसह दुसरा होता; दोघांतील फरक ३६ गुणांचा झाला. मर्सिडीजने १३४ गुणांसह तिसरा क्रमांक राखला. मधल्या स्थानांमध्ये मॅकलारेन ५९, अल्फा रोमियो ४१ आणि अल्पाइन ४० गुणांवर असल्याने त्यांच्या पुढील शर्यतीत एका गुणानेही क्रम बदलण्याची शक्यता होती.<ref name="MON22_FIA_POINTS"/><ref name="MON22_FIA_REPORT"/> पेरेझचा विजय हा संघाच्या दुसऱ्या चालकाने मिळवलेले महत्त्वपूर्ण यश होते; मात्र दीर्घकालीन चालक अजिंक्यपदात त्याला अजून १५ गुणांच्या फरकाने व्हर्सटॅपनच्या मागे राहावे लागत होते. फेरारीकडे गती असली तरी स्पेनमध्ये शक्तियंत्राचा बिघाड आणि मोनॅकोत पिटस्टॉप व्यवस्थापन यामुळे त्याच्या आघाडीवर सलग दोन भिन्न प्रकारचे आघात झाले. पुढील अझरबैजानमधील जलद रस्त्यावरील सर्किटवर याच संघांना पूर्णपणे वेगळे एरोडायनॅमिक, सरळ मार्गावरील वेग आणि टायर-व्यवस्थापनाचे प्रश्न सोडवावे लागणार होते. मोनॅकोच्या लहान अंतरांच्या निकालाचा अर्थ त्यामुळे एका आठवड्यापुरता नव्हता; अत्यंत स्पर्धात्मक अजिंक्यपदातील रणनीतीची किंमत दाखवणारा तो एक महत्त्वाचा टप्पा ठरला.<ref name="MON22_FIA_POINTS"/><ref name="MON22_FIA_REPORT"/> == निकालानंतर गुणतालिका == उर्वरित हंगामातील वर्गीकरण यासह सर्व सहभागींना धरून एफआयएच्या २९ मे रोजीच्या अधिकृत गुणपत्रिकेतील संपूर्ण याद्या खाली दिल्या आहेत. ऑस्ट्रेलियन फेरीतील व इतर आधीच्या स्पर्धांतील सहभागामुळे निको हल्केनबर्गचे नाव शून्य गुणांसह यादीत आहे, जरी त्याने मोनॅकोमध्ये स्पर्धा केली नाही.<ref name="MON22_FIA_POINTS"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १२५ |- | २ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ११६ |- | ३ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ११० |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ८४ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ८३ |- | ६ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५० |- | ७ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ४८ |- | ८ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४० |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३० |- | १० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | ११ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ११ |- | १२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ११ |- | १३ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १० |- | १४ | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६ |- | १५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५ |- | १६ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- | १७ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २ |- | १८ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_POINTS"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[रेड बुल रेसींग]] | २३५ |- | २ | [[फेरारी]] | १९९ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | १३४ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ५९ |- | ५ | [[अल्फा रोमियो]] | ४१ |- | ६ | [[अल्पाइन]] | ४० |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | १७ |- | ८ | [[हास]] | १५ |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ७ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_POINTS"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[मोनॅको ग्रांप्री]] * [[सर्किट डी मोनॅको]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/monaco फॉर्म्युला वन : २०२२ मोनॅको ग्रांप्री अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1112/monaco/race-result फॉर्म्युला वन : मोनॅको मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Monaco%20Grand%20Prix एफआयए : मोनॅको ग्रांप्रीशी संबंधित निर्णय आणि दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = मोनॅको | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ अझरबैजान ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ मोनॅको ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ मोनॅको ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] bfyunu9a3gq6pkjena390a39rih6qf7 2725724 2725694 2026-10-24T16:16:36Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725724 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = मोनॅको | ग्रांप्री = मोनॅको | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Monaco.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ मोनॅको ग्रांप्रीमध्ये वापरलेल्या सर्किट डी मोनॅकोचा मार्गनकाशा | दिनांक = २९ मे | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ ग्रां प्री दे मोनॅको २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ७ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट डी मोनॅको]], मॉन्ते कार्लो आणि ला काँदामीन, मोनॅको | सर्किट_प्रकार = तात्पुरता रस्त्यावरील शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ३.३३७ | सर्किट_अंतर_मैल = २.०७४ | एकूण_फेऱ्या = ६४ | एकूण_अंतर_किमी = २१३.५६८ | एकूण_अंतर_मैल = १३२.७०५ | हवामान = पावसाळी सुरुवात, नंतर सुकणारा मार्ग; ढगाळ | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = फेरारी | पोल_वेळ = १:११.३७६ | जलद_चालक = लॅन्डो नॉरिस | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मॅकलारेन | जलद_वेळ = १:१४.६९३ | जलद_फेरी = ५५ | पहिला_चालक = सर्जिओ पेरेझ | पहिला_देश = मेक्सिको | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | दुसरा_देश = स्पेन | दुसरा_संघ = फेरारी | तिसरा_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | तिसरा_देश = नेदरलँड्स | तिसरा_संघ = रेड बुल रेसींग | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ अझरबैजान ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ मोनॅको ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ मोनॅको ग्रांप्री }} '''२०२२ मोनॅको ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ ग्रां प्री दे मोनॅको २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील सातवी शर्यत होती. ती २९ मे २०२२ रोजी मोनॅकोतील [[सर्किट डी मोनॅको]] या रस्त्यावरील मार्गावर झाली. मुसळधार पावसामुळे सुरुवात उशिरा झाली आणि नंतरच्या स्थगितीमुळे नियोजित ७८ ऐवजी ६४ फेऱ्यांनंतर स्पर्धेचा निकाल जाहीर झाला. तिसऱ्या ग्रिड स्थानावरून सुरुवात केलेल्या [[सर्जिओ पेरेझ]]ने टायर-बदलाची अचूक वेळ आणि बदलत्या परिस्थितीत सातत्यपूर्ण वेगाच्या आधारे विजय मिळवला. [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] दुसरा आणि [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] तिसरा आला; स्वतःच्या घरच्या शर्यतीत पोल मिळवणारा [[शार्ल लक्लेर]] फेरारीच्या रणनीतीतील चुका आणि पिटस्टॉपमधील वेळेमुळे चौथ्या स्थानावर घसरला. [[लॅन्डो नॉरिस]]ने सर्वात जलद फेरी नोंदवून अतिरिक्त गुण घेतला.<ref name="MON22_FIA_RACE">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको ग्रांप्री २०२२ : अंतिम शर्यत वर्गीकरण आणि सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/monaco-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_PIRELLI">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको ग्रांप्री : रविवारचे अधिकृत टायर-रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-monaco-grand-prix--sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_FIA_REPORT">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅकोमध्ये पेरेझचा सायेन्स आणि व्हर्सटॅपनवर विजय|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-perez-wins-monaco-ahead-sainz-and-verstappen|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === स्पेनमधील मागील फेरीनंतर व्हर्सटॅपनने ११० गुणांसह चालक अजिंक्यपदाची आघाडी घेतली होती. लक्लेर १०४ गुणांसह त्याच्यापेक्षा सहा गुण मागे, पेरेझ ८५ आणि रसल ७४ गुणांवर होते. रेड बुल १९५ गुणांसह फेरारीच्या १६९ गुणांपेक्षा पुढे होता. मोनॅकोमध्ये ओव्हरटेक करणे कठीण असल्यामुळे शनिवारी मिळवलेले ग्रिड स्थान निर्णायक ठरण्याची शक्यता होती; मात्र रविवारच्या पावसाने नियमित कोरड्या शर्यतीच्या गृहीतकांना बदलून टाकले.<ref name="MON22_F1_EVENT">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको ग्रांप्री : कार्यक्रम आणि निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/monaco|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_FIA_POINTS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको ग्रांप्री : चालक व कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका, दस्तऐवज ६२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Monaco%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === मॉन्ते कार्लो व ला काँदामीन भागांतील सार्वजनिक रस्त्यांवर उभारलेला सर्किट डी मोनॅको हा ३.३३७ किमीचा अरुंद, भिंतींनी वेढलेला मार्ग होता. सैंत देवोत, मिराबो, फेअरमाँ हेअरपिन, बोगद्यानंतरचे चिकेन आणि स्विमिंग-पूल विभाग यांमध्ये वेगापेक्षा अचूक ब्रेकिंग, चाकांची पकड आणि ट्रॅकवरील जागा महत्त्वाची ठरते. २०२२ मध्ये पारंपरिक गुरुवारच्या सरावाऐवजी शुक्रवारी २७ मे रोजी दोन सराव, शनिवारी २८ मे रोजी तिसरा सराव व मुख्य पात्रता आणि रविवारी २९ मे रोजी मुख्य शर्यत आयोजित केली गेली; स्प्रिंट नव्हती. नियोजित ७८ फेऱ्यांचे अंतर २६०.२८६ किमी होते; प्रत्यक्ष पावसामुळे वेळेची मर्यादा लागू झाल्यानंतर ६४ फेऱ्यांचे अंतर २१३.५६८ किमी ठरले.<ref name="MON22_F1_EVENT"/><ref name="MON22_COMMONS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको फॉर्म्युला वन शर्यतमार्ग नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Monaco.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=२७ मे २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांचे २० अधिकृत चालक या स्पर्धेत सहभागी होते. मागील फेरीनंतरच्या प्रवेशयादीत कोणताही उशिराचा चालकबदल नव्हता; त्यामुळे शुक्रवारच्या सरावापासून रविवारच्या शर्यतीपर्यंत एकाच २० चालकांची नावे नोंदली आहेत. निको हल्केनबर्ग हा या स्पर्धेत सहभागी नव्हता, परंतु हंगामाच्या पहिल्या दोन फेऱ्यांतील सहभागामुळे शर्यतीनंतरच्या चालक अजिंक्यपदाच्या संपूर्ण गुणतालिकेत त्याचा समावेश आवश्यक आहे.<ref name="MON22_FIA_SESS">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको ग्रांप्री २०२२ : सराव, पात्रता आणि अधिकृत ग्रिड वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/monaco-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२८ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पियर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_SESS"/> |} === टायर === पिरेलीने सी३ हार्डचे दोन, सी४ मीडियमचे तीन आणि सी५ सॉफ्टचे आठ संच प्रत्येक चालकासाठी निश्चित केले होते. कोरड्या टायरचे हे सर्वात मऊ तीन पर्याय असल्यामुळे पात्रतेत पकड मिळवणे सोपे होते; मात्र शर्यतीत पावसाळी व इंटरमीडिएट टायर अत्यंत महत्त्वाचे ठरले. पावसामुळे सुरुवात सेफ्टी कारमागून झाल्याने सर्वांनी आरंभी पूर्ण पावसाचे टायर वापरले; पुढे ओल्या, इंटरमीडिएट आणि कोरड्या मिश्रणांमध्ये कधी बदल करायचा, हाच निकालाचा कळीचा मुद्दा बनला.<ref name="MON22_TYRE">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको ग्रांप्रीसाठी पिरेलीचे मिश्रण व टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-monaco-grand-prix.15S0GNtRiZBTCaOT2T7zUO.15S0GNtRiZBTCaOT2T7zUO|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२६ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_PIRELLI"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड | सी३ | पांढरा | २ |- | मीडियम | सी४ | पिवळा | ३ |- | सॉफ्ट | सी५ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_TYRE"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या सरावात लक्लेरने १:१४.५३१ वेळेसह पहिला क्रमांक मिळवला; पेरेझ फक्त ०.०३९ सेकंद मागे राहिला आणि सायेन्स तिसरा होता. फेरारी व रेड बुलचे चालक पहिल्या चार स्थानांवर होते. बोट्टासने दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण वैध वेळ नोंदवली नाही; म्हणून त्याच्या नोंदीत वेळ उपलब्ध नसल्याचे स्पष्ट केले आहे.<ref name="MON22_FIA_SESS"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१४.५३१ | २९ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१४.५७० | ३० |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१४.६०१ | २८ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१४.७१२ | २६ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१५.०५६ | ३१ |- | ६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१५.०८३ | ३३ |- | ७ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१५.१५७ | ३३ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१५.२११ | ३४ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१५.३८७ | ३३ |- | १० | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१५.४९९ | २९ |- | ११ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१५.५३६ | ३६ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१५.५३९ | २६ |- | १३ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१५.७४९ | २८ |- | १४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१५.८०६ | ३० |- | १५ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१६.११० | ३९ |- | १६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१६.३१५ | २४ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१६.४१७ | २७ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१७.७१४ | ३० |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१८.६३६ | १२ |- | २० | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | - | २ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_SESS"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी दुपारी लक्लेरने १:१२.६५६ अशी वेळ नोंदवत आघाडी कायम राखली. सायेन्स केवळ ०.०४४ सेकंद मागे आणि पेरेझ, व्हर्सटॅपन पुढच्या दोन स्थानांवर होते. रिक्कार्डोचा सराव अपघातामुळे अतिशय मर्यादित राहिला; त्याच्या दोन फेऱ्यांत वैध वेळ तयार झाली नाही. रस्त्यावरील ट्रॅकचा वाढता पकडस्तर आणि भिंतींशी असलेले कमी अंतर शनिवारीच्या पात्रतेसाठी महत्त्वाचे ठरले.<ref name="MON22_FIA_SESS"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१२.६५६ | ३० |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१२.७०० | ३२ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१३.०३५ | ३१ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१३.१०३ | ३३ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१३.२९४ | २४ |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१३.४०६ | ३१ |- | ७ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१३.६३६ | ३२ |- | ८ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१३.९१२ | ३१ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१४.०५९ | ३२ |- | १० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१४.१३४ | २७ |- | ११ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१४.२३९ | ३२ |- | १२ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१४.२६७ | २९ |- | १३ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१४.४६८ | २८ |- | १४ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१४.४८६ | ३३ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१४.५२५ | २३ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१४.६२३ | २९ |- | १७ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१४.८९४ | ३३ |- | १८ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१५.२१६ | ३४ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१६.२७६ | ३३ |- | २० | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | - | २ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_SESS"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी शेवटच्या सरावात पेरेझने १:१२.४७६ ही सर्वात जलद फेरी नोंदवली; लक्लेर त्याच्यापेक्षा ०.०४१ सेकंद मागे होता. सायेन्स तिसरा आणि व्हर्सटॅपन चौथा; गॅस्ली पाचव्या स्थानावर पोहोचला. यावरून फेरारी व रेड बुलमध्ये पात्रतेच्या निर्णायक क्षणी अत्यंत कमी फरक अपेक्षित असल्याचे स्पष्ट झाले.<ref name="MON22_FIA_SESS"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१२.४७६ | २७ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१२.५१७ | २९ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१२.८४६ | २८ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१२.८८१ | २९ |- | ५ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१३.२१० | २२ |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१३.२२६ | १९ |- | ७ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१३.३७५ | २६ |- | ८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१३.४३६ | २४ |- | ९ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१३.४७६ | २६ |- | १० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१३.५८५ | २३ |- | ११ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१३.६४५ | २५ |- | १२ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१३.८२७ | २६ |- | १३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१३.८३८ | २८ |- | १४ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१३.८४९ | २५ |- | १५ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१३.८८२ | २२ |- | १६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१४.१०४ | २९ |- | १७ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१४.२६० | २२ |- | १८ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१४.६३९ | २० |- | १९ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१४.८६१ | २५ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१४.९१० | २६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_SESS"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारी झालेल्या पहिल्या पात्रता फेरीत लक्लेरने पहिली वेळ नोंदवली. त्सुनोडाच्या गाडीने अडथळ्याला धडक दिल्यानंतर लाल झेंडा दाखवण्यात आल्याने अनेक चालकांचे उशिराचे प्रयत्न विस्कळीत झाले. अल्बोन, गॅस्ली, स्ट्रोल, लतिफी आणि झोऊ यांचे आव्हान येथे संपले; विशेषतः गॅस्लीला सुधारित वेळ नोंदवण्याची संधी मिळाली नाही.<ref name="MON22_F1_QUAL">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको ग्रांप्री : पात्रतेतील लक्लेरचे पोल आणि लाल झेंडे|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-takes-majestic-pole-on-home-turf-in-monaco-as-bizarre-sainz-perez.4SHlHPEwdQYdt5D4chx9FG|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२८ मे २०२२}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत लक्लेरने १:११.८६४ अशी आघाडीची वेळ नोंदवली आणि पेरेझ त्याच्या मागे आला. त्सुनोडा, बोट्टास, मॅग्नुसेन, रिक्कार्डो आणि शुमाकर अंतिम दहा चालकांच्या फेरीत पोहोचू शकले नाहीत. मोनॅकोच्या अरुंद जागेमुळे मोकळा मार्ग मिळणे व टायर योग्य तापमानात आणणे विशेष आव्हानात्मक होते.<ref name="MON22_FIA_SESS"/> === फेरी ३ === शेवटच्या फेरीत लक्लेरचा १:११.३७६ हा वेळ पोलसाठी पुरेसा ठरला. सायेन्स ०.२२५ सेकंद मागे, पेरेझ तिसरा आणि व्हर्सटॅपन चौथा होता. पेरेझने बोगद्याच्या आधीच्या विभागात गाडीवरील नियंत्रण गमावून अडथळ्यात धडक दिली; लगेच मागून आलेल्या सायेन्सची गाडी त्याच्यावर आदळल्यामुळे लाल झेंडा दाखवावा लागला आणि शिल्लक वेळेत सत्र पुन्हा सुरू झाले नाही. लक्लेरला घरच्या मैदानावर पहिल्या ग्रिड स्थानाचा लाभ मिळाला.<ref name="MON22_F1_QUAL"/><ref name="MON22_FIA_SESS"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१२.५६९ | १:११.८६४ | १:११.३७६ | २४ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१२.६१६ | १:१२.०७४ | १:११.६०१ | २५ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१३.००४ | १:११.९५४ | १:११.६२९ | २५ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१२.९९३ | १:१२.११७ | १:११.६६६ | २५ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१२.९२७ | १:१२.२६६ | १:११.८४९ | २७ |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१२.७८७ | १:१२.६१७ | १:१२.११२ | २७ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१३.३९४ | १:१२.६८८ | १:१२.२४७ | २२ |- | ८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१३.४४४ | १:१२.५९५ | १:१२.५६० | २९ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१३.३१३ | १:१२.६१३ | १:१२.७३२ | २८ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१२.८४८ | १:१२.५२८ | १:१३.०४७ | २२ |- | ११ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१३.११० | १:१२.७९७ | — | २० |- | १२ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१३.५४१ | १:१२.९०९ | — | १७ |- | १३ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१३.०६९ | १:१२.९२१ | — | २० |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१३.३३८ | १:१२.९६४ | — | २१ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१३.४६९ | १:१३.०८१ | — | १७ |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१३.६११ | — | — | १४ |- | १७ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१३.६६० | — | — | १० |- | १८ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१३.६७८ | — | — | ११ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१४.४०३ | — | — | १३ |- | २० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१५.६०६ | — | — | ९ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_SESS"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफआयएच्या अंतिम अधिकृत ग्रिड दस्तऐवजात पात्रता वर्गीकरणानुसारच सर्व २० चालक नोंदवले गेले होते. या स्पर्धेसाठी कोणालाही अतिरिक्त ग्रिड-स्थान दंडामुळे मागे हलवले गेले नाही; रविवारच्या पावसाने प्रत्यक्ष प्रारंभ उशिरावला, परंतु त्यामुळे चालकांच्या अधिकृत ग्रिड क्रमवारीत बदल झाला नाही.<ref name="MON22_FIA_SESS"/><ref name="MON22_FIA_INDEX">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको ग्रांप्री : पंचनिर्णय आणि अधिकृत दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Monaco%20Grand%20Prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:११.३७६ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:११.६०१ |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:११.६२९ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:११.६६६ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:११.८४९ |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१२.११२ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१२.२४७ |- | ८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१२.५६० |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१२.७३२ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१३.०४७ |- | ११ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१२.७९७ |- | १२ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१२.९०९ |- | १३ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१२.९२१ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१२.९६४ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१३.०८१ |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१३.६११ |- | १७ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१३.६६० |- | १८ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१३.६७८ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१४.४०३ |- | २० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१५.६०६ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_SESS"/> |} == मुख्य शर्यत == === पावसामुळे उशीर आणि सुरुवातीचे टप्पे === रविवारच्या नियोजित प्रारंभापूर्वी जोरदार पाऊस पडल्याने सुरक्षिततेच्या कारणास्तव सुरुवात पुढे ढकलण्यात आली. गाड्या प्रथम सेफ्टी कारमागे ओल्या टायरवर बाहेर पडल्या; दृश्यता व मार्गावरील पाण्यामुळे सत्र पुन्हा थांबवावे लागले. नंतर प्रत्यक्ष शर्यत सुरू झाली तेव्हा लक्लेर, सायेन्स, पेरेझ आणि व्हर्सटॅपन ही आघाडीची चौकडी आपापल्या ग्रिड स्थानांवर होती. ओल्या रस्त्यावर भिंतीपासून दूर राहणे आणि योग्य टायरबदलाचा क्षण ओळखणे अत्यंत कठीण होते. लतिफी आणि स्ट्रोल यांच्या सुरुवातीच्या किरकोळ धडका व दुरुस्तीच्या कामांमुळे मागील क्रमांकांवर वेगळ्या रणनीती दिसू लागल्या.<ref name="MON22_FIA_REPORT"/><ref name="MON22_PIRELLI"/> === इंटरमीडिएट टायर आणि निर्णायक पिटस्टॉप === ट्रॅक सुकू लागताच गॅस्लीसारख्या चालकांनी लवकर इंटरमीडिएट टायर वापरून वेगात सुधारणा दाखवली. पेरेझने पहिल्या मोठ्या संघांपैकी लवकर टायर बदलण्याचा निर्णय घेतला, तर सायेन्सने पूर्ण पावसाच्या टायरवरून थेट कोरड्या हार्ड मिश्रणावर जाण्याचा पर्याय निवडला. लक्लेरला मात्र प्रथम इंटरमीडिएट आणि काही फेऱ्यांनंतर पुन्हा कोरडा टायर लावावा लागला. फेरारीच्या दोन्ही गाड्या जवळजवळ एकाच वेळी पिटमध्ये आल्याने लक्लेरला संघसहकाऱ्यामागे थांबावे लागले आणि निर्णायक वेळ गेला. रेड बुलचा पेरेझ पुढे आला; त्याचबरोबर व्हर्सटॅपननेही लक्लेरला मागे टाकले. सुरुवातीचा पोल आणि स्पष्ट आघाडी असूनही लक्लेर चौथ्या स्थानावर घसरला.<ref name="MON22_FERRARI">{{स्रोत बातमी|title=रणनीतीतील चुका आम्ही मान्य करतो : फेरारीचे स्पष्टीकरण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/we-made-mistakes-in-our-judgement-says-binotto-after-ferrari-lose-out-on.HjkNvqnKNnvA4xOKk7C2B|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=३० मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_RACEFANS">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको ग्रांप्री : टायर, फेरीनुसार क्रमवारी आणि रणनीती|दुवा=https://www.racefans.net/2022/05/29/2022-monaco-grand-prix-interactive-data-lap-charts-times-and-tyres/|प्रकाशक=रेसफॅन्स|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref> === अपघात, शर्यत स्थगिती आणि अंतिम टप्पा === मध्यंतरात स्विमिंग-पूल विभागात मिक शुमाकरची गाडी अडथळ्यात आदळल्याने सुरक्षेच्या दृष्टीने व्हर्च्युअल सेफ्टी कार, नंतर सेफ्टी कार व लाल झेंडा वापरावा लागला. चालक सुरक्षित बाहेर पडला; मात्र गाडी आणि मार्गावरील संरक्षक अडथळ्यांच्या दुरुस्तीसाठी वेळ लागला. पुन्हा सुरुवात झाली तेव्हा पेरेझ, सायेन्स, व्हर्सटॅपन, लक्लेर असा क्रम होता. पेरेझने मीडियम टायरच्या कमी होत जाणाऱ्या पकडीचे व्यवस्थापन केले; सायेन्सने अनेकदा जवळ येऊनही मोनॅकोच्या अरुंद मार्गावर ओव्हरटेक करणे शक्य झाले नाही. एकूण कालमर्यादेमुळे शर्यत मूळ ७८ फेऱ्यांऐवजी ६४ फेऱ्यांनंतर समाप्त झाली. शेवटी चारही प्रमुख गाड्यांमध्ये केवळ काही सेकंदांचे अंतर राहिले.<ref name="MON22_PIRELLI"/><ref name="MON22_FIA_REPORT"/> === अधिकृत निकाल आणि दंडांचे परिणाम === पेरेझने १ तास ५६ मिनिटे ३०.२६५ सेकंदांत शर्यत जिंकली. सायेन्स १.१५४ सेकंदांनी दुसरा, व्हर्सटॅपन १.४९१ सेकंदांनी तिसरा आणि लक्लेर २.९२२ सेकंदांनी चौथा ठरला. हॅमिल्टनशी झालेल्या धडकेबद्दल ओकॉनला पाच सेकंदांचा दंड झाल्याने त्याचे अंतिम स्थान बारावे राहिले; त्यामुळे बोट्टास व व्हेट्टेलला गुण मिळाले. अल्बोनलाही ट्रॅक सोडून फायदा मिळवल्याबद्दल पाच सेकंदांचा दंड नोंदवला गेला, परंतु त्याने शर्यत पूर्ण केली नव्हती. शुमाकर, मॅग्नुसेन आणि अल्बोन हे तीन चालक शर्यतीअखेर अधिकृतरीत्या अवर्गीकृत होते.<ref name="MON22_F1_RESULT">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मोनॅको ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1112/monaco/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_FIA_INDEX"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === खालील वर्गीकरण हे शर्यत संपल्यानंतरच्या संबंधित पंचनिर्णयांचा विचार करून प्रसिद्ध झालेले अंतिम निकाल आहेत. नॉरिसला सहाव्या स्थानासाठी आठ आणि सर्वात वेगवान फेरीसाठी एक अतिरिक्त गुण मिळाला. ओकॉनला पाच सेकंदांचा दंड नोंदवला असल्यामुळे त्याचे बारावे अधिकृत स्थान कायम आहे.{{refn|group=टीप|शर्यतीचे स्थान हे अधिकृत अंतिम वर्गीकरणातील असून प्रत्यक्ष मार्गावर सर्व गाड्या समाप्तीरेषा ओलांडतानाचा तात्पुरता क्रम वेगळा असू शकतो.}}<ref name="MON22_F1_RESULT"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६४ | १:५६:३०.२६५ | २५ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ६४ | +१.१५४ सेकंद | १८ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६४ | +१.४९१ सेकंद | १५ |- | ४ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ६४ | +२.९२२ सेकंद | १२ |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ६४ | +११.९६८ सेकंद | १० |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६४ | +१२.२३१ सेकंद | ९ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ६४ | +४६.३५८ सेकंद | ६ |- | ८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ६४ | +५०.३८८ सेकंद | ४ |- | ९ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६४ | +५२.५२५ सेकंद | २ |- | १० | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६४ | +५३.५३६ सेकंद | १ |- | ११ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६४ | +५४.२८९ सेकंद | ० |- | १२ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ६४ | +५५.६४४ सेकंद{{refn|group=टीप|हॅमिल्टनशी झालेल्या धडकेबद्दल ओकॉनला पाच सेकंदांचा दंड देण्यात आला; अंतिम निकालात तो लागू आहे.}} | ० |- | १३ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ६४ | +५७.६३५ सेकंद | ० |- | १४ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६४ | +६०.८०२ सेकंद | ० |- | १५ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६३ | +१ फेरी | ० |- | १६ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६३ | +१ फेरी | ० |- | १७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ६३ | +१ फेरी | ० |- | वर्गीकृत नाही | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४८ | माघार{{refn|group=टीप|अल्बोनला मार्ग सोडून फायदा मिळवल्याबद्दल पाच सेकंदांचा दंडही नोंदवला गेला; त्याने शर्यत पूर्ण केली नाही.}} | ० |- | वर्गीकृत नाही | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | २४ | माघार | ० |- | वर्गीकृत नाही | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १९ | माघार | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_F1_RESULT"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === नॉरिसने ५५व्या फेरीत १:१४.६९३ या वेळेसह १६०.८३४ किमी/ता. सरासरी वेग नोंदवला. तो पहिल्या दहांमध्ये असल्यामुळे त्याला शर्यतीच्या सहाव्या स्थानाच्या गुणांव्यतिरिक्त एका गुणाची भर पडली. एफआयएच्या वेगवान फेऱ्यांच्या अभिलेखात सर्व २० चालकांसाठी वेळ, फेरीक्रमांक आणि सरासरी वेग दिलेला असल्याने खाली सर्व २० नोंदी समाविष्ट केल्या आहेत.<ref name="MON22_FIA_RACE"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५५ | १:१४.६९३ | १६०.८३४ |- | २ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ६१ | १:१५.३३४ | १५९.४६५ |- | ३ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५० | १:१५.८८२ | १५८.३१४ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ४६ | १:१६.०२८ | १५८.०१० |- | ५ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ४७ | १:१६.०५२ | १५७.९६० |- | ६ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ४६ | १:१६.२४९ | १५७.५५२ |- | ७ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ४७ | १:१६.४२१ | १५७.१९७ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ४२ | १:१६.८३० | १५६.३६० |- | ९ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५१ | १:१७.२०३ | १५५.६०५ |- | १० | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६१ | १:१७.३४४ | १५५.३२१ |- | ११ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५९ | १:१७.५३२ | १५४.९४५ |- | १२ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५४ | १:१७.५५८ | १५४.८९३ |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५० | १:१७.५७१ | १५४.८६७ |- | १४ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५७ | १:१७.६०० | १५४.८०९ |- | १५ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५६ | १:१७.६७२ | १५४.६६५ |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४० | १:१८.०२३ | १५३.९६९ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५२ | १:१८.२०० | १५३.६२१ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४३ | १:१८.५७९ | १५२.८८० |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | २४ | १:२४.७७८ | १४१.७०१ |- | २० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १८ | १:३३.७५४ | १२८.१३५ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_RACE"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === पेरेझची रणनीती, धैर्य आणि विजयाचे महत्त्व === मोनॅकोतील निकाल केवळ तिसऱ्या स्थानावरून सुरुवात करणाऱ्या पेरेझच्या गाडीच्या वेगाने ठरलेला नव्हता. सुरुवातीच्या पूर्ण ओल्या टायरवर तो फेरारीच्या दोन्ही गाड्यांच्या मागे होता. पावसाचे प्रमाण कमी होत असताना कोरड्या मार्गाचा भाग किती लवकर तयार होईल, हा अंदाज घेणे रेड बुलसमोरचे सर्वात कठीण आव्हान होते. पेरेझला योग्य वेळी इंटरमीडिएटवर पाठवण्याचा निर्णय आणि त्या मिश्रणावर मिळालेला वेग यांमुळे त्याने आधीचे अंतर भरून काढले. नंतर कोरड्या टायरकडे वळताना रेड बुलने मिळवलेली ट्रॅकवरील आघाडी जपली. हा वेगवान चालक व परिस्थितीचे अचूक वाचन करणारा संघ या दोघांचा एकत्रित परिणाम होता.<ref name="MON22_PIRELLI"/><ref name="MON22_FIA_PRESS">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको ग्रांप्रीनंतरची पेरेझ, सायेन्स व व्हर्सटॅपन पत्रकार परिषद|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-2022-monaco-grand-prix-post-race-press-conference-transcript|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref> शेवटच्या टप्प्यात त्याच्या मीडियम टायरवर ग्रेनिंग म्हणजे पृष्ठभागावर रबरचे छोटे थर तयार होणे दिसू लागले. भिंतीलगत धावणाऱ्या गाडीने ब्रेकिंगवेळी कमी पकड किंवा पुढील टायरच्या तापमानातील बदलामुळे छोटी चूक केली असती तर विजय गमावला गेला असता. पेरेझने प्रत्यक्ष वेगापेक्षा जागा टिकवण्याला प्राधान्य दिले आणि सायेन्सच्या दबावाला न जुमानता गाडी अंतिम फेरीपर्यंत आणली. मोनॅकोसारख्या ठिकाणी समोरची गाडी फारशी जलद नसली तरी प्रतिस्पर्ध्याला पुढे जाण्यासाठी सुरक्षित जागा मिळत नाही, याचा त्याला फायदा झाला. मेक्सिकन चालकाचा हा कारकिर्दीतील तिसरा ग्रांप्री विजय होता. पेरेझचे स्वतःचे आणि रेड बुलचे कामगिरीचे मूल्यांकन करताना रेस जिंकण्याचे श्रेय केवळ फेरारीच्या चुकीला देणेही अपुरे ठरते; अनिश्चित वातावरणात केलेल्या पहिल्या रणनीतीच्या निवडी, तिची योग्य अंमलबजावणी आणि दबावाखालील गाडीचे नियंत्रण ही स्वतंत्र कारणे होती.<ref name="MON22_PIRELLI"/><ref name="MON22_FIA_PRESS"/> === फेरारीच्या दुहेरी आघाडीचे चौथ्या स्थानात रूपांतर === फेरारीने शनिवारी पहिली दोन ग्रिड स्थाने मिळवून जवळपास आदर्श सुरुवातीची स्थिती निर्माण केली होती. लक्लेरचा वेग आणि घरच्या शर्यतीत मिळालेला पोल पाहता त्याच्याकडे फेरीक्रमाने अंतर वाढवण्याची संधी होती. पण रविवारची शर्यत नेहमीच्या कोरड्या परिस्थितीत सुरू झाली नाही. पूर्ण ओल्या टायरची उपयुक्तता कमी होऊ लागल्यावर कोणत्या चालकाला इंटरमीडिएटवर पाठवायचे आणि कोणाला सरळ स्लिक टायरवर न्यायचे, या निर्णयात फेरारीला अपेक्षित स्पष्टता ठेवता आली नाही. सायेन्सने थेट ओल्या टायरवरून हार्ड टायरकडे जाण्याची बाजू मांडली; लक्लेरचा दोनदा टायरबदल झाला. परिणामी त्याने एका बदलाचा वेळ जास्त गमावला.<ref name="MON22_FERRARI"/><ref name="MON22_RACEFANS"/> विशेष म्हणजे फेरारीच्या दोन्ही गाड्यांना जवळजवळ सलग पिटमध्ये घेण्याचा निर्णय लक्लेरसाठी अधिक महाग पडला. त्याला सायेन्सची सेवा पूर्ण होण्याची प्रतीक्षा करावी लागली, आणि त्याच्याजवळ येणाऱ्या स्पर्धकांच्या तुलनेत आवश्यक अंतर उरले नाही. संघप्रमुख मॅटिया बिनोतो यांनी स्पर्धेनंतर रणनीतीविषयी चुकीचे आकलन झाल्याचे मान्य केले. केवळ रेड बुलचे वेळापत्रक बरोबर ठरले म्हणून फेरारी अपयशी ठरली असे नसून, उपलब्ध वेगाचा फायदा सुरक्षितपणे निश्चित करण्यासाठी सर्व शक्यता विचारात न घेणे आणि रेड बुलची इंटरमीडिएटवरील प्रगती कमी लेखणे या दोन्ही त्रुटी होत्या. शर्यतीत चौथ्या स्थानावर आलेल्या लक्लेरच्या निराशेचा संदर्भ अशा पूर्वीच्या परिस्थितीशी जोडला पाहिजे. मोनॅकोमध्ये पुढील एका वळणावरही जागा बदलणे कठीण असल्याने एकदा गमावलेले स्थान पुन्हा मिळवण्यासाठी त्याच्याकडे फारसा पर्याय उरला नाही.<ref name="MON22_FERRARI"/><ref name="MON22_RACEFANS"/> === सायेन्सचा थेट स्लिक टायरकडे जाण्याचा पर्याय === कार्लोस सायेन्सने तांत्रिकदृष्ट्या भिन्न रणनीती स्वीकारली. मध्यवर्ती टप्प्यात इंटरमीडिएट लावून काही फेऱ्यांनी पुन्हा थांबण्याऐवजी पूर्ण ओल्या टायरवर आणखी काही वेळ राहून थेट हार्ड स्लिक मिश्रणावर जाणे त्याला योग्य वाटत होते. त्यामुळे एकूण पिटस्टॉप कमी झाले; आणि फेरारीच्या दृष्टिकोनातून पाहता, त्याची दुसरी जागा अखेर टिकली. तथापि अशा निर्णयाचा अर्थ ट्रॅकचा सर्व भाग कोरडा झाला होता असा नव्हता. ओल्या रेषेपासून दूर जावे लागलेल्या प्रसंगात नवीन हार्ड टायर पुरेशी पकड देत नव्हते; स्वतः सायेन्सनेही नियंत्रण जवळजवळ सुटल्याच्या प्रसंगाचे वर्णन केले.<ref name="MON22_FIA_PRESS"/><ref name="MON22_RACEFANS"/> विजयानंतरच्या चर्चेत त्याच्या जवळ आलेल्या विलियम्स चालकांच्या उपस्थितीने आणि पिटमधून बाहेर पडतानाच्या वाहतुकीने बदललेल्या अंतराचाही उल्लेख करण्यात आला. मोनॅकोमध्ये मार्गाची रुंदी कमी असल्यामुळे एका कमी वेगाच्या गाडीमागे अडकण्याची किंमत इतर सर्किटपेक्षा जास्त असते. अंतिम फेरीत पेरेझपासून सायेन्सचे अंतर केवळ १.१५४ सेकंद असले तरी त्याच्याकडे सुरक्षित ओव्हरटेकचा विश्वासार्ह मार्ग नव्हता. त्यामुळे फेरारीसाठी ही एकाच वेळी यशस्वी दुसऱ्या स्थानाची आणि पहिल्या ग्रिड रांगेतील संभाव्य विजय न मिळवता आल्याची कथा होती.<ref name="MON22_FIA_PRESS"/><ref name="MON22_RACEFANS"/> === व्हर्सटॅपनचा शांत पण अजिंक्यपदासाठी प्रभावी दिवस === व्हर्सटॅपनने पात्रतेत फेरारी आणि संघसहकारी पेरेझपेक्षा कमी वेग दाखवल्यामुळे चौथ्या स्थानावरून सुरुवात केली. या शर्यतीत मोठे ओव्हरटेक करून विजय खेचून आणण्याऐवजी पिटस्टॉपच्या योग्य वेळेमुळे लक्लेरच्या पुढे जाणे हा त्याचा सर्वाधिक महत्त्वाचा फायदा ठरला. त्याने नंतर तिसरे स्थान सुरक्षित केले आणि रेड बुलसाठी दोन्ही गाड्या व्यासपीठावर पोहोचवण्याची कामगिरी निश्चित केली. पेरेझने विजय मिळवला असला तरी व्हर्सटॅपनने थेट गुणांच्या स्पर्धक लक्लेरपेक्षा पुढे येऊन चालक अजिंक्यपदाच्या फरकात तीन गुणांची भर घातली.<ref name="MON22_FIA_POINTS"/><ref name="MON22_PROTEST_VER">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको : कार क्र. १ विरोधातील फेरारीची हरकत फेटाळल्याचा पंचनिर्णय, दस्तऐवज ५९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Monaco%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Protest%20lodged%20against%20Car%201.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref> स्पॅनिश ग्रांप्रीनंतर त्याच्याकडे ११० आणि लक्लेरकडे १०४ गुण होते. मोनॅकोतील तिसऱ्या व चौथ्या स्थानामुळे ते अनुक्रमे १२५ आणि ११६ झाले; फरक सहावरून नऊ गुणांवर पोहोचला. मोनॅकोच्या निकालामुळे ड्रायव्हर्स अजिंक्यपदाची दिशा एकदम निश्चित झाली असे म्हणणे अतिशयोक्ती ठरेल; तरी मर्यादित वेग असलेल्या आठवड्याच्या शेवटी प्रतिस्पर्ध्यापेक्षा पुढे राहणे ही दीर्घ हंगामात महत्त्वाची बाब ठरू शकते. शर्यतीनंतर पिट-एक्झिटच्या रेषेवरून झालेल्या फेरारीच्या हरकतीही फेटाळल्या गेल्याने त्याचा तिसरा क्रमांक अधिकृतरीत्या कायम राहिला.<ref name="MON22_FIA_POINTS"/><ref name="MON22_PROTEST_VER"/> === पिरेलीची मिश्रणे, दोन क्रॉसओव्हर आणि शर्यतीची मर्यादा === रविवारी पावसाचे टायर, इंटरमीडिएट, हार्ड आणि मीडियम यांचा वापर एकाच ग्रांप्रीमध्ये झाला. या बदलांनी शर्यतीचा तांत्रिक स्वभाव निश्चित केला. पूर्ण ओल्या टायरवर भरपूर पाणी हलवणे शक्य होते, परंतु मार्गातील पाणी कमी होताच ते अपेक्षेपेक्षा अधिक तापून हळू होऊ लागतात. इंटरमीडिएटचे पृष्ठभागाचे स्वरूप कमी पाण्यावर अधिक उपयुक्त असते, पण ट्रॅक कोरडा होत गेल्यावर कोरड्या मिश्रणाला अधिक वेग मिळतो. हे दोन्ही संक्रमण केव्हा होणार याचे निश्चित उत्तर कोणत्याही संघाकडे नव्हते. पिरेलीच्या अधिकृत विश्लेषणानेही या 'क्रॉसओव्हर' क्षणांना निर्णायक म्हटले.<ref name="MON22_PIRELLI"/><ref name="MON22_F1_EVENT"/> तसेच लाल झेंड्यानंतर गाडीवरील टायर बदलण्याची संधी मिळाल्याने सुरुवातीच्या टायर-धोरणातून अपेक्षित झालेली झीज आणि थांब्यांची संख्या बदलली. पेरेझने पुढील टप्प्यासाठी मीडियम, तर फेरारीने हार्ड मिश्रणाचा आधार घेतला. कमी ग्रिपच्या स्थितीत हार्डच्या तापमानाची तयारी आणि मीडियमवरील ग्रेनिंग दोन्ही आव्हानात्मक होते. ७८ फेऱ्यांची मूळ शर्यत ६४ फेऱ्यांवर संपल्याने शेवटच्या दीर्घकाळच्या टायरझीजविषयीच्या शक्यता मर्यादित झाल्या; अधिकृत अंतिम ६४ फेऱ्यांचे अंतर आणि नियोजित ७८ फेऱ्यांचे अंतर हे लेखात वेगळे दाखवणे ऐतिहासिकदृष्ट्या आवश्यक आहे.<ref name="MON22_PIRELLI"/><ref name="MON22_F1_EVENT"/> === अपघातानंतरचे सुरक्षा निर्णय आणि शर्यत नियंत्रण === मिक शुमाकरच्या अपघातानंतरचा क्रम हा केवळ शर्यत स्थगितीची नोंद नाही. ओल्या रस्त्यावरील पकड, रक्षक भिंतींमध्ये आलेली हानी आणि पुढे धावणाऱ्या गाड्यांमधील अंतर यांचा तात्काळ विचार आयोजकांना करावा लागला. व्हर्च्युअल सेफ्टी कारनंतर सेफ्टी कार आणि अखेरीस लाल झेंडा यांचा वापर करण्यात आला. त्यामुळे क्षेत्र पुन्हा एकत्र आले, आधी मिळवलेली काही सेकंदांची आघाडी कमी झाली आणि टायरची परिस्थिती नव्याने तपासण्याची संधी संघांना मिळाली. शुमाकर या अपघातातून सुरक्षित बाहेर पडला, हीच सर्वात महत्त्वाची बाब होती.<ref name="MON22_FIA_REPORT"/><ref name="MON22_PIRELLI"/> स्पर्धेची सुरक्षित सुरुवात नेमकी कधी व्हावी याबद्दल काही चालक व निरीक्षकांकडून चर्चाही झाली. तथापि पाण्यामुळे कमी झालेली दृश्यता आणि रस्त्याच्या पृष्ठभागावरील धोका लक्षात घेता कोणत्याही विलंबाला केवळ स्पर्धात्मक निकालावरून योग्य-अयोग्य म्हणणे मर्यादित ठरते. ऐतिहासिक नोंदीमध्ये अधिकृत शर्यत-नियंत्रणाचे निर्णय, त्यांची वेळ आणि त्याचा रणनीतीवर झालेला परिणाम वेगळा मांडणे योग्य आहे. या स्थगितीमुळे मुख्य चौकडीला दुसरी सुरुवात करावी लागली, पण कोणत्याही चालकाची अंतिम गुणस्थिती काल्पनिक गृहीतकांवर आधारित बदलता येत नाही.<ref name="MON22_FIA_REPORT"/><ref name="MON22_PIRELLI"/> === मर्सिडीज : सातत्यपूर्ण गुण, पण ट्रॅकवरील मर्यादा === मर्सिडीजच्या जॉर्ज रसलने सहावे ग्रिड स्थान पाचव्या क्रमांकाच्या अंतिम निकालात रूपांतरित केले. हंगामाच्या पहिल्या सात फेऱ्यांत प्रत्येक वेळी पहिल्या पाच स्थानांत असण्याचे सातत्य त्याने कायम ठेवले. मोनॅकोच्या वळणांमध्ये गाडीच्या सेटअप, उंचीतील बदल आणि कमी वेगातील कामगिरीची मर्यादा समोर आली असली तरी त्याने वेगळ्या संघांच्या कारांमधील रणनीतीचा फायदा घेऊन महत्त्वाचे दहा गुण मिळवले. ही कामगिरी शर्यत जिंकण्याच्या स्तरावरील नव्हती, पण चालक अजिंक्यपदात चौथा क्रमांक राखण्यासाठी उपयुक्त होती.<ref name="MON22_FIA_RACE"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> दुसरीकडे लुइस हॅमिल्टन आठव्या स्थानावर आला. सुरुवातीच्या फेऱ्यांत ओकॉनबरोबरच्या संघर्षामुळे त्याचा वेळ वाया गेला; नंतर त्याला अलोन्सोच्या मागे लांब काळ अडकून राहावे लागले. समोरची गाडी त्या क्षणी तुलनेने हळू असली तरी मोनॅकोत सातत्यपूर्ण ओव्हरटेकसाठी आवश्यक मोकळी जागा सापडत नाही, हे या संघर्षातून दिसले. एका संघाच्या दोन गाड्या पाचव्या व आठव्या स्थानांवर येणे म्हणजे मर्सिडीजला १४ गुण मिळाले, परंतु फेरारी व रेड बुलच्या उच्च गतीच्या तुलनेत अजून स्पर्धात्मक अंतर होते. दोन्ही चालकांनी कोणत्याही मोठ्या दुर्घटनेशिवाय फिनिश करणे ही संघाची जमेची बाजू ठरली.<ref name="MON22_FIA_RACE"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> === मॅकलारेन : नॉरिसची जलद फेरी आणि रिक्कार्डोचा संघर्ष === मॅकलारेनकडून नॉरिसने पाचव्या ग्रिड स्थानावरून सहावा क्रमांक मिळवला. पुढील चार गाड्यांच्या वेगापुढे त्याने थेट विजयाची लढत दिली नाही, तरी संघासाठी आठ गुण आणि स्वतंत्र जलद फेरीचा एक गुण मिळवला. शेवटच्या भागात नवीन टायर वापरण्याची संधी उपलब्ध होती; ५५व्या फेरीतील १:१४.६९३ हा वेग अधिकृत वर्गीकरणातील सर्वोत्तम ठरला. तो पहिल्या दहात असल्याने अतिरिक्त गुणासाठी पात्र ठरला. नॉरिसचे आणि अलोन्सोचे अंतर पुरेसे असल्यामुळे हा निर्णय जोखमीच्या दृष्टीनेही समर्थनीय होता.<ref name="MON22_FIA_RACE"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> रिक्कार्डोचा आठवड्याचा शेवट फार वेगळा ठरला. दुसऱ्या सरावातील अपघातामुळे त्याचा सराव वेळ मर्यादित झाला, पात्रतेत तो चौदावा आणि अंतिम वर्गीकरणात तेरावा आला. एकाच संघाच्या दोन चालकांतील हा फरक मोनॅकोतील आत्मविश्वास, ब्रेकिंग पॉइंटची अचूकता आणि टायरच्या कामगिरीचा उपयोग किती वेगळा पडू शकतो याचे उदाहरण आहे. शर्यतीनंतर मॅकलारेन ५९ गुणांसह कारनिर्माते अजिंक्यपदात चौथ्या स्थानावर राहिला, पण अल्फा रोमियो व अल्पाइनशी सुरू असलेल्या मधल्या स्थानांच्या स्पर्धेत नॉरिसने मिळवलेले गुण महत्त्वाचे ठरले.<ref name="MON22_FIA_RACE"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> === अल्पाइन : अलोन्सोची स्थिती, ओकॉनचा दंड आणि स्थानबदल === फर्नांडो अलोन्सोने सातव्या ग्रिड स्थानावरून सातवाच क्रमांक मिळवला. तो काही काळ रसलच्या मागे आणि हॅमिल्टनच्या पुढे धावत होता. हॅमिल्टनकडे अधिक गतीचे क्षण असले तरी अलोन्सोने वळणांतील रेषा व ट्रॅकवरील स्थान यांचे नियंत्रण ठेवून ओव्हरटेकची संधी दिली नाही. या प्रकारच्या संरक्षणात्मक ड्रायव्हिंगमध्ये अडथळा आणणारा हेतूपुरस्सर धोका आणि कायदेशीरपणे जागा कायम ठेवणे यात फरक असतो; उपलब्ध अधिकृत वर्गीकरणात अलोन्सोवर या कारणाने दंड नाही. सहा गुण मिळवून त्याच्या वैयक्तिक हंगामातील स्थितीत सुधारणा झाली.<ref name="MON22_F1_RESULT"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> एस्टेबान ओकॉनने पहिल्या दहांत पात्रता मिळवली होती आणि शर्यतीतही तो गुणांच्या जवळ आला. परंतु हॅमिल्टनशी संपर्क झाल्याबद्दल पंचांनी पाच सेकंदांचा दंड दिला. अंतिम वर्गीकरणात तो बारावा आला; बोट्टास नववा आणि व्हेट्टेल दहावा ठरून त्यांना प्रत्येकी गुण मिळाले. या दंडाकडे केवळ पाच सेकंदांच्या संख्येसारखे न पाहता मोनॅकोतील अनेक गाड्यांमधील लहान अंतर आणि सर्वात कठीण ओव्हरटेक मार्ग यांचा संदर्भ देणे आवश्यक आहे. संघाच्या गुणसंख्येत अलोन्सोच्या सहा गुणांमुळे अल्पाइन ४० वर पोहोचला, अल्फा रोमियोच्या एका गुणाने मागे राहिला.<ref name="MON22_F1_RESULT"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> === अल्फा रोमियो व अ‍ॅस्टन मार्टिन : संधींचे छोटे गुणांत रूपांतर === अल्फा रोमियोच्या बोट्टाससाठी शुक्रवारची सुरुवात तांत्रिक अडचणींमुळे कमकुवत झाली. पहिल्या सरावात त्याने दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या, तरी वैध वेळ नोंदवू शकला नाही. पुढे पात्रतेत बारावा स्थान मिळवत त्याने शर्यतीत स्थिर गती राखली. ओकॉनच्या दंडाचा परिणाम झाल्यानंतर बोट्टासला नववे स्थान आणि दोन गुण मिळाले. झोऊ ग्वान्यूला पात्रतेत विसावे स्थान मिळाले, आणि तो अंतिम निकालात सोळावा राहिला. त्याच्यासाठी हा टप्पा अधिक वेग मिळवण्यापेक्षा सुरक्षितपणे शर्यत पूर्ण करण्याचा होता. संघ ४१ गुणांवर पोहोचून अल्पाइनच्या केवळ एक गुण पुढे राहिला.<ref name="MON22_FIA_SESS"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी सेबास्टियन व्हेट्टेलचा दहावा क्रमांक महत्त्वाचा ठरला. त्याने सुरुवातीला नववे ग्रिड स्थान मिळवले होते; बदलत्या परिस्थितीत तो बहुतेक वेळा गुणांच्या सीमेवर राहिला. ओकॉनच्या दंडानंतर त्याला एक गुण मिळाला आणि हंगामातील वैयक्तिक गुण पाच झाले. लान्स स्ट्रोलला प्रारंभीच्या पावसात भिंतीशी संपर्क आणि पुढील दुरुस्तीमुळे स्थान गमवावे लागले; त्याचे अंतिम चौदावे स्थान गुणांसाठी अपुरे होते. त्यामुळे दोन्ही संघांमध्ये पहिल्या दहासाठी मिळणाऱ्या अगदी छोट्या गुणांचा अजिंक्यपदातील फरक कसा मोठा ठरू शकतो हे दिसून आले.<ref name="MON22_FIA_SESS"/><ref name="MON22_FIA_POINTS"/> === अल्फाटौरी, हास आणि विलियम्स : गुणाबाहेरचे संघर्ष === अल्फाटौरीच्या गॅस्लीने पात्रतेतील पहिल्या फेरीतील लाल झेंड्यामुळे अंतिम जलद फेरीची संधी गमावली आणि सतराव्या स्थानावरून सुरुवात करावी लागली. पावसात तुलनेने लवकर इंटरमीडिएट टायर स्वीकारून त्याने चांगल्या वेगाचे काही प्रसंग दाखवले. मोनॅकोत कमी जागेत केलेल्या त्याच्या ओव्हरटेक प्रयत्नांनी लक्ष वेधले; परंतु अंतिम अकरावा क्रमांक हा गुण मिळवण्यासाठी पुरेसा नव्हता. संघसहकारी त्सुनोडा अकराव्या ग्रिड स्थानावरून सतरावा आला. सर्वात जलद फेऱ्यांच्या यादीत त्याची दुसऱ्या क्रमांकाची वेळ होती, तरी अधिकृत गुणांसाठी पात्रता नसल्यामुळे या वेगाचा गुणरूप फायदा झाला नाही.<ref name="MON22_WILLIAMS">{{स्रोत बातमी|title=विलियम्स : २०२२ मोनॅको ग्रांप्री शर्यतीनंतरचे अधिकृत स्पष्टीकरण|दुवा=https://www.williamsf1.com/articles/65844333-38c3-4305-b3b1-28cde22e0b85/report-race-monaco-2022|प्रकाशक=विलियम्स रेसींग|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_FIA_RACE"/> हाससाठी निकाल अधिक निराशाजनक होता. मॅग्नुसेनच्या गाडीतील समस्येमुळे त्याची शर्यत लवकर संपली. शुमाकरचा अपघात मोठा होता आणि शर्यत स्थगितीच्या निर्णयात त्याची भूमिका होती. दोन्ही गाड्या अवर्गीकृत राहिल्याने संघाचे गुण १५ वरच थांबले. विलियम्सच्या अल्बोनची रणनीती कोरड्या टायरकडे लवकर वळण्यावर आधारित होती, पण ट्रॅक सोडून फायदा घेतल्याचा दंड, नंतर आलेली समस्या आणि माघार यांमुळे गुण मिळाले नाहीत. लतिफीला सुरुवातीला अडथळ्याशी संपर्क व नंतरच्या दुरुस्तीचे परिणाम भोगावे लागले; एक फेरी मागे राहून तो पंधरावा झाला. शर्यतीनंतर विलियम्सकडे तीन गुण होते. अशा तिन्ही संघांच्या उदाहरणांमधून सरावातील एका समस्येचा किंवा एका छोट्या निर्णयाचा शर्यतीपर्यंत किती दीर्घ परिणाम होऊ शकतो हे स्पष्ट होते.<ref name="MON22_WILLIAMS"/><ref name="MON22_FIA_RACE"/> === पिट-एक्झिटच्या रेषेविषयी फेरारीच्या हरकती : दोन वेगळे निर्णय === अधिकृत निकाल प्रकाशित झाल्यानंतर फेरारीने रेड बुलच्या पेरेझ आणि व्हर्सटॅपनविरोधात पिट-एक्झिटच्या पिवळ्या रेषेशी संबंधित दोन स्वतंत्र हरकती दाखल केल्या. त्यांना दोन वेगवेगळ्या दस्तऐवजांत उत्तर देण्यात आले. पेरेझबाबतच्या निर्णयात सुनावणीदरम्यान फेरारीने त्याची गाडी संबंधित रेषेच्या नियमाचा भंग करत नसल्याचे मान्य केले, आणि हरकत वस्तुनिष्ठ आधार नसल्यामुळे फेटाळण्यात आली. त्यामुळे विजेत्याच्या स्थानावर कोणताही दंड लागू झाला नाही.<ref name="MON22_PROTEST_PER">{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको : कार क्र. ११ विरोधातील फेरारीची हरकत फेटाळल्याचा पंचनिर्णय, दस्तऐवज ६०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Monaco%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Protest%20lodged%20against%20Car%2011.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ मे २०२२}}</ref><ref name="MON22_PROTEST_VER"/> व्हर्सटॅपनबाबत काही चाकाचा भाग रेषेच्या डावीकडे गेला होता याबद्दल वाद नव्हता; परंतु २०२२ च्या लागू नियमांनुसार संपूर्ण चाक रेषा ओलांडणे आणि चाकाचा काही भाग रेषेवर किंवा तिच्या डावीकडे असणे यातील भेद निर्णायक ठरला. पंचांनी लागू असलेल्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा नियमांना प्राधान्य दिले आणि रेस डायरेक्टरच्या नोट्समधील जुन्या भाषेवर आधारित फेरारीचा युक्तिवाद मान्य केला नाही. त्यामुळे तिसरे स्थानही बदलले नाही. दोन्ही निर्णय एकत्र करून 'रेड बुलवर कोणतीच चौकशी झाली नाही' असे लिहिणे चुकीचे ठरेल; तपासण्या झाल्या, कारणे वेगवेगळी दिली गेली आणि अंतिम निकाल यथास्थित राहिला.<ref name="MON22_PROTEST_PER"/><ref name="MON22_PROTEST_VER"/> === अजिंक्यपदातील परिणाम आणि हंगामातील पुढील आव्हाने === मोनॅकोनंतर चालक अजिंक्यपदात व्हर्सटॅपन १२५ गुणांसह प्रथम, लक्लेर ११६ गुणांसह दुसरा आणि विजेता पेरेझ ११० गुणांसह तिसरा होता. रेड बुलने स्पेन व मोनॅको या सलग फेऱ्यांमधून मिळवलेल्या परिणामांमुळे त्याचा कारनिर्माते अजिंक्यपदातील एकूण गुण २३५ वर पोहोचला. फेरारी १९९ गुणांसह दुसरा होता; दोघांतील फरक ३६ गुणांचा झाला. मर्सिडीजने १३४ गुणांसह तिसरा क्रमांक राखला. मधल्या स्थानांमध्ये मॅकलारेन ५९, अल्फा रोमियो ४१ आणि अल्पाइन ४० गुणांवर असल्याने त्यांच्या पुढील शर्यतीत एका गुणानेही क्रम बदलण्याची शक्यता होती.<ref name="MON22_FIA_POINTS"/><ref name="MON22_FIA_REPORT"/> पेरेझचा विजय हा संघाच्या दुसऱ्या चालकाने मिळवलेले महत्त्वपूर्ण यश होते; मात्र दीर्घकालीन चालक अजिंक्यपदात त्याला अजून १५ गुणांच्या फरकाने व्हर्सटॅपनच्या मागे राहावे लागत होते. फेरारीकडे गती असली तरी स्पेनमध्ये शक्तियंत्राचा बिघाड आणि मोनॅकोत पिटस्टॉप व्यवस्थापन यामुळे त्याच्या आघाडीवर सलग दोन भिन्न प्रकारचे आघात झाले. पुढील अझरबैजानमधील जलद रस्त्यावरील सर्किटवर याच संघांना पूर्णपणे वेगळे एरोडायनॅमिक, सरळ मार्गावरील वेग आणि टायर-व्यवस्थापनाचे प्रश्न सोडवावे लागणार होते. मोनॅकोच्या लहान अंतरांच्या निकालाचा अर्थ त्यामुळे एका आठवड्यापुरता नव्हता; अत्यंत स्पर्धात्मक अजिंक्यपदातील रणनीतीची किंमत दाखवणारा तो एक महत्त्वाचा टप्पा ठरला.<ref name="MON22_FIA_POINTS"/><ref name="MON22_FIA_REPORT"/> == निकालानंतर गुणतालिका == उर्वरित हंगामातील वर्गीकरण यासह सर्व सहभागींना धरून एफआयएच्या २९ मे रोजीच्या अधिकृत गुणपत्रिकेतील संपूर्ण याद्या खाली दिल्या आहेत. ऑस्ट्रेलियन फेरीतील व इतर आधीच्या स्पर्धांतील सहभागामुळे निको हल्केनबर्गचे नाव शून्य गुणांसह यादीत आहे, जरी त्याने मोनॅकोमध्ये स्पर्धा केली नाही.<ref name="MON22_FIA_POINTS"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १२५ |- | २ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ११६ |- | ३ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ११० |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ८४ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ८३ |- | ६ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५० |- | ७ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ४८ |- | ८ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४० |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३० |- | १० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | ११ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ११ |- | १२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ११ |- | १३ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १० |- | १४ | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६ |- | १५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५ |- | १६ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- | १७ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २ |- | १८ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_POINTS"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[रेड बुल रेसींग]] | २३५ |- | २ | [[फेरारी]] | १९९ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | १३४ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ५९ |- | ५ | [[अल्फा रोमियो]] | ४१ |- | ६ | [[अल्पाइन]] | ४० |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | १७ |- | ८ | [[हास]] | १५ |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ७ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MON22_FIA_POINTS"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[मोनॅको ग्रांप्री]] * [[सर्किट डी मोनॅको]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/monaco फॉर्म्युला वन : २०२२ मोनॅको ग्रांप्री अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1112/monaco/race-result फॉर्म्युला वन : मोनॅको मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Monaco%20Grand%20Prix एफआयए : मोनॅको ग्रांप्रीशी संबंधित निर्णय आणि दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = मोनॅको ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ स्पॅनिश ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ अझरबैजान ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ मोनॅको ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ मोनॅको ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] qm7xscnonqnczmx6293pw8k3nk5ldo7 0 351265 2725695 2641245 2026-10-24T14:47:18Z Koolkrazy 1591 2725695 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = अझरबैजान | ग्रांप्री = अझरबैजान | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Azerbaijan.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ अझरबैजान ग्रांप्रीसाठी वापरलेल्या बाकु सिटी सर्किटचा अधिकृत मार्गनकाशा | दिनांक = १२ जून | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ८ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = बाकु सिटी सर्किट, बाकू, अझरबैजान | सर्किट_प्रकार = तात्पुरता रस्त्यावरील शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ६.००३ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.७३० | एकूण_फेऱ्या = ५१ | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.०४९ | एकूण_अंतर_मैल = १९०.१७० | हवामान = उन्हाळी आणि कोरडे; गरम शर्यतमार्ग | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = फेरारी | पोल_वेळ = १:४१.३५९ | जलद_चालक = सर्जिओ पेरेझ | जलद_देश = मेक्सिको | जलद_संघ = रेड बुल रेसींग | जलद_वेळ = १:४६.०४६ | जलद_फेरी = ३६ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = रेड बुल रेसींग | तिसरा_चालक = जॉर्ज रसल | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ मोनॅको ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ अझरबैजान ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ अझरबैजान ग्रांप्री }} '''२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ अझरबैजान ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील आठवी फेरी होती. १२ जून २०२२ रोजी अझरबैजानची राजधानी बाकू येथील [[बाकु सिटी सर्किट]] या तात्पुरत्या रस्त्यावरील शर्यतमार्गावर ५१ फेऱ्यांची शर्यत झाली. [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने तिसऱ्या ग्रिड स्थानावरून सुरुवात करून विजय मिळवला; त्याचा [[रेड बुल रेसींग]] संघसहकारी [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा, तर [[मर्सिडीज]]चा [[जॉर्ज रसल]] तिसरा आला. पोल मिळवणाऱ्या [[शार्ल लक्लेर]]सह फेरारीचे दोन्ही चालक यांत्रिक बिघाडांमुळे शर्यतीतून बाहेर पडले. पेरेझने ३६व्या फेरीत सर्वात वेगवान फेरी नोंदवून अतिरिक्त एक गुणही मिळवला. रेड बुलच्या दुहेरी विजयामुळे चालक आणि कारनिर्माते या दोन्ही अजिंक्यपदांमधील समीकरणे बदलली.<ref name="AZE22_F1_RACE"/><ref name="AZE22_FIA_RACE"/><ref name="AZE22_FIA_POINTS"/><ref name="AZE22_F1_EVENT">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री : अधिकृत स्पर्धा कार्यक्रम आणि सर्किट माहिती|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/azerbaijan|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_F1_RACE">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री : मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1126/azerbaijan/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FIA_RACE">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री : अंतिम वर्गीकरण आणि सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/azerbaijan-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FIA_QUAL">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री : पात्रता फेरीचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/azerbaijan-grand-prix/qualifying|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=११ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FIA_GRID">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री : अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Azerbaijan%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FIA_POINTS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री : चालक व कारनिर्माते गुण, दस्तऐवज ४८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Azerbaijan%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FIA_DOC">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : पंचनिर्णय व स्पर्धा दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Azerbaijan%20Grand%20Prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FP1">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : मुक्त सराव १ चे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1126/azerbaijan/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FP2">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : मुक्त सराव २ चे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1126/azerbaijan/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FP3">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : मुक्त सराव ३ चे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1126/azerbaijan/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=११ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_F1_Q">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : पात्रता फेरीचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1126/azerbaijan/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=११ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_TYRE">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : टायर मिश्रण आणि संच वाटप|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-azerbaijan-grand.7atY1px5Zfm7DsKyJ54R4w.7atY1px5Zfm7DsKyJ54R4w|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_PIRELLI">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : रविवारचे टायर आणि रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-azerbaijan-grand-prix--sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_F1_REPORT">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजानमध्ये व्हर्सटॅपनचा विजय; फेरारीच्या दोन्ही गाड्या शर्यतीबाहेर|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-red-bull-1-2-as-both-leclerc-and-sainz-retire-in-azerbaijan.Hfh10Nl59OKh2MNOIvhcy.Hfh10Nl59OKh2MNOIvhcy|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_QUALREPORT">{{स्रोत बातमी|title=बाकूमध्ये लक्लेरला पोल; पेरेझ पुढच्या रांगेत|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-blazes-to-baku-pole-as-perez-joins-him-on-the-front-row-in.uzcExNN3vcmwe0gyG57iP.html|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=११ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_LATIFI">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : लतिफीच्या सुरुवातीच्या प्रक्रियेतील नियमभंगावरील निर्णय|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Azerbaijan%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%206%20-%20Starting%20Grid%20Infringement.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_COMMONS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान फॉर्म्युला वन शर्यतमार्गाचा नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Azerbaijan.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=९ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_TEAMORDERS">{{स्रोत बातमी|title=रेड बुलच्या पेरेझ-व्हर्सटॅपन स्थानबदलाविषयी संघाची भूमिका|दुवा=https://www.motorsport.com/f1/news/red-bull-verstappen-perez-lead-swap-in-azerbaijan-gp-not-team-orders/10321604/|प्रकाशक=मोटरस्पोर्ट डॉट कॉम|दिनांक=१३ जून २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === मोनॅकोमधील सातव्या फेरीनंतर व्हर्सटॅपन १२५ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात पहिल्या स्थानावर होता; लक्लेर ११६ गुणांसह नऊ गुण मागे, तर मागील फेरी जिंकलेला पेरेझ ११० गुणांसह तिसऱ्या स्थानावर होता. रसलचे ८४ आणि सायेन्सचे ८३ गुण होते. कारनिर्मात्यांत रेड बुलचे २३५, फेरारीचे १९९ आणि मर्सिडीजचे १३४ गुण होते. त्यामुळे बाकूची शर्यत हा केवळ जलद रस्त्यावरील मार्गावरचा मुकाबला नव्हता; रेड बुल आणि फेरारी यांच्यातील वेग, कार्यक्षम ऊर्जा-व्यवस्थापन आणि विश्वासार्हतेची कसोटीही होती. मागील मोनॅको विजयानंतर पेरेझच्या स्पर्धात्मक फॉर्मकडे विशेष लक्ष होते.<ref name="AZE22_FIA_POINTS"/><ref name="AZE22_F1_EVENT"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === बाकु सिटी सर्किटची प्रकाशित लांबी ६.००३ किमी असून नियोजित ५१ फेऱ्यांचे अधिकृत शर्यत अंतर ३०६.०४९ किमी होते. कॅस्पियन समुद्राच्या किनाऱ्याशी समांतर अतिवेगवान सरळ भाग, पहिल्या वळणावरील जोरदार ब्रेकिंग, मधील नव्वद-अंशाची वळणे आणि जुन्या शहराच्या भिंतीलगतचा अरुंद ''कॅसल'' विभाग हे या मार्गाचे वैशिष्ट्य होते. लांब सरळ रेषेमुळे कमी हवेच्या प्रतिरोधाची मांडणी उपयुक्त ठरत असली, तरी अरुंद विभागासाठी स्थिरता आणि पकड आवश्यक होती. शुक्रवारी १० जून रोजी दोन मुक्त सराव, शनिवारी ११ जून रोजी तिसरा सराव व तीन फेऱ्यांची पात्रता, आणि रविवारी १२ जून रोजी मुख्य शर्यत झाली. हा नियमित शर्यत-सप्ताह होता; स्प्रिंट आयोजित केलेली नव्हती. सहाय्यक फॉर्म्युला २ स्पर्धेनंतर बॅरिअर दुरुस्त करावे लागल्याने शनिवारच्या सत्रांच्या सुरुवातीचा वेळ मागे ढकलला गेला.<ref name="AZE22_F1_EVENT"/><ref name="AZE22_QUALREPORT"/><ref name="AZE22_COMMONS"/> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांच्या २० गाड्या अधिकृत प्रवेशयादीत होत्या. मागील मोनॅको फेरीनंतर या ग्रांप्रीसाठी पूर्णवेळ चालकांची जागा बदलण्यात आली नव्हती आणि कोणत्याही राखीव चालकाने मुक्त सरावात नियमित चालकाची जागा घेतली नाही. त्यामुळे प्रवेशयादी, तीन सराव, पात्रता आणि शर्यत यांमध्ये तेच २० चालक दिसतात. मात्र पहिल्या दोन फेऱ्यांत अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी धावलेल्या [[निको हल्केनबर्ग]]चा या ग्रांप्रीत सहभाग नसला, तरी शर्यतीनंतरच्या २१ चालकांच्या अधिकृत हंगामी गुणतालिकेत त्याचे नाव शून्य गुणांसह आहे.<ref name="AZE22_FP1"/><ref name="AZE22_FP2"/><ref name="AZE22_FP3"/><ref name="AZE22_FIA_POINTS"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पियर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_F1_RACE"/> |} === टायर === पिरेलीने या कार्यक्रमासाठी सर्वात मऊ तीन मिश्रणे निवडली होती: कडक सी३, मध्यम सी४ आणि मऊ सी५. नियमित शर्यत-सप्ताहासाठी प्रत्येक चालकाला कडक प्रकाराचे दोन, मध्यम प्रकाराचे तीन आणि मऊ प्रकाराचे आठ संच उपलब्ध करण्यात आले. बाकूचा वेगवान सरळ मार्ग टायरवर कमी पार्श्वीय भार आणत असला तरी उच्च वेग, ब्रेकिंग आणि उष्ण डांबर यांमुळे दीर्घ शर्यतीत मिश्रण टिकवण्याची कसरत अपेक्षित होती. शुक्रवारच्या वेगवान फेऱ्यांसाठी मऊ मिश्रण उपयुक्त होते, तर रविवारच्या शर्यतीत कडक टायरचा दीर्घ वापर महत्त्वाचा ठरला.<ref name="AZE22_TYRE"/><ref name="AZE22_PIRELLI"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कडक | सी३ | पांढरा | २ |- | मध्यम | सी४ | पिवळा | ३ |- | मऊ | सी५ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_TYRE"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या मुक्त सरावात मोनॅको विजेता पेरेझने १:४५.४७६ वेळ नोंदवून सर्वात जलद फेरी केली. लक्लेर त्याच्यापेक्षा ०.१२७ सेकंद, व्हर्सटॅपन ०.३३४ सेकंद आणि सायेन्स ०.५३६ सेकंद मागे राहिले; यावरून रेड बुल व फेरारी यांच्यातील संघर्ष सुरुवातीपासूनच जवळचा असल्याचे स्पष्ट झाले. अलोन्सोने पाचवे आणि हॅमिल्टनने सहावे स्थान मिळवले. हासच्या मिक शुमाकरला यांत्रिक समस्येमुळे अवघ्या तीन फेऱ्याच पूर्ण करता आल्या; त्याने सर्वात मंद वैध वेळ नोंदवली. अशा कमी फेऱ्या म्हणजे त्याच्या शर्यतीच्या गुणवत्तेचा निश्चित अंदाज नव्हे, तर सरावात उपलब्ध मर्यादित धावण्याचा परिणाम होता.<ref name="AZE22_FP1"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४५.४७६ | २१ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४५.६०३ | २१ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४५.८१० | २५ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४६.०१२ | २२ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४६.५७१ | २२ |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४६.६६७ | २१ |- | ७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४६.६९६ | २५ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४६.७०५ | २४ |- | ९ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४६.८३० | २५ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४६.९१७ | २१ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४७.६९१ | १९ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४७.८४७ | २४ |- | १३ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४७.९४६ | २४ |- | १४ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४७.९७० | २२ |- | १५ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४८.०७८ | २२ |- | १६ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४८.२२२ | २४ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४८.४१९ | २२ |- | १८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४८.८१० | २२ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:५०.९२१ | ७ |- | २० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:५८.३३२ | ३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FP1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === दुसऱ्या मुक्त सरावात लक्लेरने १:४३.२२४ वेळेसह आघाडी मिळवली आणि पेरेझला ०.२४८ सेकंदांनी मागे टाकले. व्हर्सटॅपन तिसरा, तर अलोन्सो चौथा आला. दोन्ही रेड बुलच्या मागे असतानाही अलोन्सोने अल्पाइनची वेगवान सरळ रेषेवरील क्षमता अधोरेखित केली. सायेन्स पाचवा, गॅस्ली सहावा आणि रसल सातवा होता. मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्यांना उंचसखल रस्त्यावर उसळण्याचा व वाहनाच्या स्थैर्याचा प्रश्न जाणवत होता; हॅमिल्टन बाराव्या स्थानावर राहिला. सरावातील सर्वात जलद एकल फेरी आणि दीर्घ ''रेस रन''ची क्षमता यात फरक असल्याने संघांनी पुढील अभ्यासासाठी टायरची झीज व वेगातील सातत्य मोजले.<ref name="AZE22_FP2"/><ref name="AZE22_F1_REPORT"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४३.२२४ | २४ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४३.४७२ | २२ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४३.५८० | १८ |- | ४ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४४.१४२ | २२ |- | ५ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४४.२७४ | २५ |- | ६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४४.३१५ | २६ |- | ७ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४४.५४८ | २६ |- | ८ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४४.५६७ | २४ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४४.६०९ | २४ |- | १० | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४४.७७१ | २३ |- | ११ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४४.७८१ | २७ |- | १२ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४४.८७४ | २५ |- | १३ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४४.८७४ | २६ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४५.०५९ | २५ |- | १५ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४५.११५ | २५ |- | १६ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४५.२६४ | २४ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४५.५८८ | २६ |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४६.३९७ | १३ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४६.४२५ | २१ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४७.२१८ | २६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FP2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी तिसऱ्या सरावाच्या प्रारंभाला सहाय्यक शर्यतीतील बॅरिअर दुरुस्तीमुळे उशीर झाला. अंतिम सरावात पेरेझने १:४३.१७० वेळ नोंदवली; लक्लेर फक्त ०.०७० सेकंद मागे होता. व्हर्सटॅपन आणि सायेन्स अनुक्रमे तिसऱ्या व चौथ्या क्रमांकावर होते. नॉरिस व रिक्कार्डोने पाचवे-सहावे स्थान घेऊन मॅकलारेनची एकल फेरीतील सुधारणा दाखवली. गॅस्ली सातवा, रसल आठवा, ओकॉन नववा आणि व्हेट्टेल दहावा आला. शनिवारच्या तीन सत्रांमध्ये पेरेझ व लक्लेर यांनी आघाडीची अदलाबदल केली होती, म्हणून पोल कोण मिळवणार याविषयी स्पष्ट निष्कर्ष काढणे अवघड होते.<ref name="AZE22_FP3"/><ref name="AZE22_QUALREPORT"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४३.१७० | १८ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४३.२४० | १९ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४३.४४९ | १४ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४३.५९६ | १९ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४४.४१८ | १३ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४४.४७६ | १९ |- | ७ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४४.४९१ | २१ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४४.५७३ | १७ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४४.६८५ | १५ |- | १० | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४४.६८९ | १८ |- | ११ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४४.८४२ | १४ |- | १२ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४४.८४५ | १९ |- | १३ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४४.८७९ | १७ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४४.९१३ | १८ |- | १५ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४४.९१९ | १७ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४४.९६४ | २० |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४५.४७९ | १७ |- | १८ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४५.५३२ | १९ |- | १९ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४५.५७४ | १७ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४६.०७० | १७ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FP3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == शनिवारी पात्रतेचे वेळापत्रक दुरुस्त्यांमुळे पंधरा मिनिटे मागे गेले. संपूर्ण सत्रात रेड बुल आणि फेरारीचा वेग जवळचा असतानाही लक्लेरने अंतिम फेरीत निर्णायक कामगिरी करून १:४१.३५९ ही सर्वात जलद वेळ नोंदवली. पेरेझची वेळ १:४१.६४१ असल्याने पोलमधील अंतर ०.२८२ सेकंद होते. व्हर्सटॅपन तिसरा आणि सायेन्स चौथा राहिला.<ref name="AZE22_FIA_QUAL"/><ref name="AZE22_QUALREPORT"/> === फेरी १ === पहिल्या पात्रता फेरीत व्हर्सटॅपनने १:४२.७२२ वेळ नोंदवून आघाडी घेतली आणि पेरेझ ०.०११ सेकंद मागे राहिला. लक्लेर व सायेन्स तिसरा आणि चौथा होते. लान्स स्ट्रोलने प्रथम सातव्या वळणावर बॅरिअरला धडक दिली आणि पुढे दुसऱ्या वळणाजवळ झालेल्या मोठ्या धडकेमुळे सत्र थांबवण्यासाठी लाल झेंडा दाखवण्यात आला. पुन्हा सत्र सुरू झाल्यावर चालकांना शेवटची वेळ पूर्ण करण्यासाठी धाव घ्यावी लागली. अलोन्सोच्या रस्त्याबाहेर जाण्यामुळे दाखवलेल्या पिवळ्या झेंड्यांवरून इतर चालकांनी आक्षेप घेतले; मात्र अधिकृत निकालात कोणताही स्वयंचलित ग्रिड-दंड लागू करण्यात आला नाही. मॅग्नुसेन, अल्बोन, लतिफी, स्ट्रोल आणि शुमाकर पहिल्या फेरीत बाद झाले.<ref name="AZE22_FIA_QUAL"/><ref name="AZE22_QUALREPORT"/><ref name="AZE22_FIA_DOC"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पेरेझने १:४१.९५५ वेळेसह सर्वात जलद फेरी केली; लक्लेर ०.०९१ सेकंद, सायेन्स ०.१३३ सेकंद आणि व्हर्सटॅपन ०.२७२ सेकंद मागे होते. पाचव्या स्थानावर गॅस्ली, त्यानंतर हॅमिल्टन, व्हेट्टेल, रसल, अलोन्सो आणि त्सुनोडा यांनी अंतिम फेरीत प्रवेश मिळवला. नॉरिस ११वा, रिक्कार्डो १२वा, ओकॉन १३वा, झोऊ १४वा आणि बोट्टास १५वा राहिला. मॅकलारेनच्या दोन्ही गाड्यांचा अंतिम फेरीत प्रवेश हुकला; अल्फाटौरीच्या मात्र दोन्ही चालकांनी तो मिळवला.<ref name="AZE22_FIA_QUAL"/> === फेरी ३ === अंतिम पात्रता फेरीत पहिल्या प्रयत्नांनंतर सायेन्स आघाडीसाठी स्पर्धेत होता, पण निर्णायक अंतिम फेरीत त्याची वेळ सुधारली नाही. लक्लेरने १:४१.३५९ ही अचूक फेरी पूर्ण करून पोल निश्चित केला. पेरेझ १:४१.६४१, व्हर्सटॅपन १:४१.७०६ आणि सायेन्स १:४१.८१४ या वेळांसह पुढील क्रमांकांवर राहिले. रसल पाचवा, गॅस्ली सहावा, हॅमिल्टन सातवा, त्सुनोडा आठवा, व्हेट्टेल नववा आणि अलोन्सो दहावा आला. पहिल्या चार गाड्यांमध्ये दोन संघांचा सरळ सामना होता, तर पाचव्यापासून मागे गुण मिळवण्यासाठी वेगळा गट तयार झाला.<ref name="AZE22_FIA_QUAL"/><ref name="AZE22_QUALREPORT"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४२.८६५ | १:४२.०४६ | १:४१.३५९ | १९ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४२.७३३ | १:४१.९५५ | १:४१.६४१ | १८ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४२.७२२ | १:४२.२२७ | १:४१.७०६ | १९ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४२.९५७ | १:४२.०८८ | १:४१.८१४ | १९ |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४३.७५४ | १:४३.२८१ | १:४२.७१२ | २३ |- | ६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४३.२६८ | १:४३.१२९ | १:४२.८४५ | २३ |- | ७ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४३.९३९ | १:४३.१८२ | १:४२.९२४ | २२ |- | ८ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४३.५९५ | १:४३.३७६ | १:४३.०५६ | २२ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४३.२७९ | १:४३.२६८ | १:४३.०९१ | १८ |- | १० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४४.०८३ | १:४३.३६० | १:४३.१७३ | २० |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४४.२३७ | १:४३.३९८ | — | १६ |- | १२ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४४.४३७ | १:४३.५७४ | — | १७ |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४३.९०३ | १:४३.५८५ | — | १३ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४३.७७७ | १:४३.७९० | — | १३ |- | १५ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४४.४७८ | १:४४.४४४ | — | १३ |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४४.६४३ | — | — | ९ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४४.७१९ | — | — | ९ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४५.३६७ | — | — | ८ |- | १९ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४५.३७१ | — | — | ७ |- | २० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४५.७७५ | — | — | ९ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FIA_QUAL"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफआयएच्या १२ जून रोजी प्रकाशित अंतिम अधिकृत सुरुवातीच्या क्रमवारीत पात्रतेतील पहिल्या ते विसाव्या क्रमांकाचा क्रम जसाच्या तसा राहिला. कोणत्याही चालकाला ग्रिड स्थानांमध्ये बदल करणारा दंड नव्हता; त्यावेळी कोणताही चालक पिट-लेनमधून सुरुवात करण्यासाठी दर्शवलेला नव्हता. त्यामुळे लक्लेर आणि पेरेझ पहिल्या रांगेत, व्हर्सटॅपन आणि सायेन्स दुसऱ्या रांगेत, तर रसल व गॅस्ली तिसऱ्या रांगेत होते. लतिफीला प्रत्यक्ष शर्यतीच्या सुरुवातीच्या प्रक्रियेत दिलेला दंड हा ''शर्यतीदरम्यानचा'' निर्णय होता; तो आधीच प्रकाशित ग्रिड बदलणारा दंड नव्हता.<ref name="AZE22_FIA_GRID"/><ref name="AZE22_LATIFI"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४१.३५९ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४१.६४१ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४१.७०६ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४१.८१४ |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४२.७१२ |- | ६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४२.८४५ |- | ७ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४२.९२४ |- | ८ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४३.०५६ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४३.०९१ |- | १० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४३.१७३ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४३.३९८ |- | १२ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४३.५७४ |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४३.५८५ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४३.७९० |- | १५ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४४.४४४ |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४४.६४३ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४४.७१९ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४५.३६७ |- | १९ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४५.३७१ |- | २० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४५.७७५ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FIA_GRID"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवातीची आघाडी आणि फेरारीचा पहिला धक्का === रविवारी स्थानिक वेळेनुसार दुपारी तीन वाजता शर्यत सुरू झाली. सुरुवातीच्या पहिल्याच वळणावर पेरेझने पोलधारक लक्लेरला मागे टाकून आघाडी घेतली; लक्लेरचे पुढील चाक ब्रेकिंगवेळी लॉक झाले. व्हर्सटॅपन तिसऱ्या स्थानावर आणि सायेन्स चौथ्या स्थानावर होता. सुरुवातीच्या फेऱ्यांत पेरेझला आघाडी मिळाली असली तरी संघसहकारी व्हर्सटॅपनचा वेग वाढत गेला. आठव्या फेरीत सायेन्सच्या फेरारीला हायड्रॉलिक बिघाड झाला आणि तो मार्गाबाहेर थांबला; त्यानंतर आभासी सुरक्षा वाहनाची (व्हर्च्युअल सेफ्टी कार) परिस्थिती निर्माण झाली. ही पहिली निर्णायक रणनीतिक संधी ठरली.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/><ref name="AZE22_F1_RACE"/> === पहिल्या आभासी सुरक्षा वाहनात वेगळी रणनीती === सायेन्स थांबल्यानंतरची VSC संधी साधून फेरारीने लक्लेरला नवव्या फेरीच्या आसपास लवकर पिटमध्ये बोलावून मध्यम टायरऐवजी कडक टायर दिले. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांसह इतर अनेकांनीही स्वस्त झालेल्या पिटस्टॉपचा फायदा घेतला. रेड बुलने मात्र दोन्ही गाड्या तातडीने पिटमध्ये न आणता जुन्या टायरवर धावू दिल्या. त्यामुळे लक्लेरने तात्कालिक ट्रॅक स्थान गमावले असले तरी त्याला पुढील दीर्घ फेरीसाठी कडक मिश्रण मिळाले. ही चाल पुढे विजयी होईल का, हे त्याच्या इंजिनाच्या विश्वासार्हतेवर आणि रेड बुलच्या आगामी पिटस्टॉपवर अवलंबून राहिले.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/><ref name="AZE22_PIRELLI"/> === व्हर्सटॅपनने पेरेझला मागे टाकले आणि आघाडीचे गणित बदलले === पहिल्या टायर संचावर पेरेझला मागील चाकांच्या झीजेमुळे गती टिकवणे कठीण होऊ लागले. पंधराव्या फेरीत व्हर्सटॅपनने त्याला पहिल्या वळणावर ओलांडून रेड बुल संघातील आघाडी घेतली. रेडिओवर पेरेझला संघसहकाऱ्याशी प्रतिकार न करण्याचा संदेश देण्यात आला होता; संघप्रमुखांनी नंतर या निर्णयाचे स्पष्टीकरण दोन्ही चालकांचा त्या टप्प्यातील वेग वेगळा असल्याने आणि अनावश्यक संघर्ष टाळण्याची गरज असल्याने दिले. पेरेझने सतराव्या आणि व्हर्सटॅपनने अठराव्या फेरीच्या आसपास पिटस्टॉप केले. पेरेझच्या तुलनेने संथ थांब्यामुळे त्याची आघाडीची संधी अधिक कमी झाली आणि लक्लेर काही काळ पुढे राहिला.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/><ref name="AZE22_TEAMORDERS"/><ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === लक्लेरची निवृत्ती आणि दुसरी VSC === एकविसाव्या फेरीत, संभाव्य विजयासाठी झुंज देणाऱ्या लक्लेरच्या फेरारीतून मुख्य सरळ भागावर धूर निघू लागला आणि पॉवर युनिट बिघाडामुळे तो शर्यतीबाहेर पडला. पहिल्या दोन क्रमांकांसाठीच्या लढतीतील फेरारीची आशा संपुष्टात आली; सायेन्सही आधीच बाहेर गेल्याने संघाला एकही गुण मिळाला नाही. त्यानंतर झोऊ ग्वान्यूची अल्फा रोमियो हायड्रॉलिक बिघाडामुळे तेविसाव्या फेरीत आणि मॅग्नुसेनची हास एकतीसाव्या फेरीत यांत्रिक बिघाडाने थांबली. मॅग्नुसेनच्या थांब्यामुळे दुसऱ्यांदा VSC लागली; अनेक संघांनी ही संधी दुसऱ्या पिटस्टॉपसाठी वापरली.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/><ref name="AZE22_FIA_RACE"/><ref name="AZE22_PIRELLI"/> === अखेरच्या फेऱ्या, त्सुनोडाचा डीआरएस आणि मर्सिडीजची चढाओढ === दुसऱ्या VSCदरम्यान रेड बुल आणि मर्सिडीजच्या पुढील गाड्यांनी नवे कडक टायर घेतले. व्हर्सटॅपनने आघाडी टिकवून अंतर वाढवले. पियर गॅस्ली पाचव्या स्थानासाठी प्रभावी वेगाने धावत असताना हॅमिल्टनने ताज्या टायरचा लाभ घेत ४५व्या फेरीत त्याला मागे टाकून चौथा क्रमांक मिळवला. अल्फाटौरीच्या युकी त्सुनोडाच्या मागील पंखावरील डीआरएस यंत्रणा खराब झाली; त्याला काळा-नारिंगी झेंडा दाखवून सुरक्षित दुरुस्तीसाठी पिटमध्ये बोलावले गेले. तात्पुरत्या दुरुस्तीनंतर त्याला १३व्या क्रमांकावर समाधान मानावे लागले. अ‍ॅस्टन मार्टिनने असामान्य कंपनांमुळे स्ट्रोलला शर्यतीच्या शेवटी परत बोलावले; त्याने ४६ फेऱ्या पूर्ण केल्याने अधिकृतरीत्या वर्गीकृत चालकांत त्याचा १६वा क्रमांक राहिला.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/><ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === अंतिम निकाल आणि अधिकृत दंड === व्हर्सटॅपनने १:३४:०५.९४१ वेळेत ५१ फेऱ्या पूर्ण करून पेरेझला २०.८२३ सेकंदांनी मागे टाकले. रसल ४५.९९५ सेकंद मागे तिसरा आणि हॅमिल्टन ७१.६७९ सेकंद मागे चौथा आला. गॅस्ली, व्हेट्टेल, अलोन्सो, रिक्कार्डो, नॉरिस आणि ओकॉन यांनी उर्वरित गुणस्थाने पूर्ण केली. पेरेझने १:४६.०४६ वेळेची जलद फेरी करून १९ गुण मिळवले. विलियम्सच्या निकोलस लतिफीला सुरुवातीच्या प्रक्रियेत १५ सेकंदांच्या इशाऱ्यानंतर गाडीला स्पर्श झाल्याने अनिवार्य १० सेकंद ''स्टॉप-अँड-गो'' दंड देण्यात आला. स्वतंत्ररीत्या निळ्या झेंड्यांकडे दुर्लक्ष केल्याबद्दल पाच सेकंदांची वेळ-दंड शिक्षा झाली; अंतिम स्थान बदलले नाही.<ref name="AZE22_F1_RACE"/><ref name="AZE22_FIA_RACE"/><ref name="AZE22_LATIFI"/><ref name="AZE22_FIA_DOC"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५१ | १:३४:०५.९४१ | २५ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५१ | +२०.८२३ सेकंद{{refn|group=टीप|पेरेझच्या १९ गुणांमध्ये दुसऱ्या स्थानाचे १८ गुण आणि पहिल्या दहात स्थान मिळवून नोंदवलेल्या सर्वात वेगवान फेरीचा एक अतिरिक्त गुण समाविष्ट आहे.}} | १९ |- | ३ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५१ | +४५.९९५ सेकंद | १५ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५१ | +७१.६७९ सेकंद | १२ |- | ५ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ५१ | +७७.२९९ सेकंद | १० |- | ६ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५१ | +८४.०९९ सेकंद | ८ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५१ | +८८.५९६ सेकंद | ६ |- | ८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५१ | +९२.२०७ सेकंद | ४ |- | ९ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५१ | +९२.५५६ सेकंद | २ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५१ | +१०८.१८४ सेकंद | १ |- | ११ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५० | एक फेरी मागे | ० |- | १२ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५० | एक फेरी मागे | ० |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५० | एक फेरी मागे | ० |- | १४ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५० | एक फेरी मागे | ० |- | १५ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५० | एक फेरी मागे{{refn|group=टीप|लतिफीला सुरुवातीच्या प्रक्रियेच्या नियमभंगासाठी १० सेकंद स्टॉप-अँड-गो दंड आणि निळ्या झेंड्यांबाबत स्वतंत्र पाच सेकंदांचा दंड देण्यात आला. अंतिम स्थान बदलले नाही.}} | ० |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४६ | निवृत्त — कंपन; अधिकृत वर्गीकरणात १६वा{{refn|group=टीप|स्ट्रोलने ५१ पैकी ४६ फेऱ्या पूर्ण केल्याने तो एफआयएच्या ९० टक्के नियमांनुसार १६व्या क्रमांकावर वर्गीकृत होता; शर्यत मात्र त्याने पूर्ण केली नाही.}} | ० |- | अवर्गीकृत | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ३१ | निवृत्त — पॉवर युनिट | ० |- | अवर्गीकृत | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | २३ | निवृत्त — हायड्रॉलिक बिघाड | ० |- | अवर्गीकृत | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | २१ | निवृत्त — पॉवर युनिट | ० |- | अवर्गीकृत | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ८ | निवृत्त — हायड्रॉलिक बिघाड | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_F1_RACE"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === एफआयएच्या शर्यत-वर्गीकरणातील ''RACE – FASTEST LAPS'' नोंदीनुसार २०ही चालकांनी किमान एक वैध वेळबद्ध सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. खाली प्रत्येक चालकाच्या स्वतःच्या सर्वात वेगवान फेरीची एफआयएची फेरी-संख्या, वेळ व जाहीर केलेला सरासरी वेग दिला आहे. पेरेझ ३६व्या फेरीत १:४६.०४६ वेळेसह प्रथम आणि व्हर्सटॅपन ५०व्या फेरीत केवळ ०.००४ सेकंद मागे दुसरा होता.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ३६ | १:४६.०४६ | २०३.७८७ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५० | १:४६.०५० | २०३.७७९ |- | ३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ३९ | १:४७.०४४ | २०१.८८७ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ४२ | १:४७.१७७ | २०१.६३६ |- | ५ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ४२ | १:४७.५२३ | २००.९८७ |- | ६ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १३ | १:४७.५३१ | २००.९७२ |- | ७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४८ | १:४७.९६६ | २००.१६३ |- | ८ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ४९ | १:४७.९८९ | २००.१२० |- | ९ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३७ | १:४७.९९७ | २००.१०५ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ३८ | १:४८.०३८ | २००.०२९ |- | ११ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४२ | १:४८.१७९ | १९९.७६८ |- | १२ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४१ | १:४८.२०६ | १९९.७१९ |- | १३ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ४४ | १:४८.२७६ | १९९.५८९ |- | १४ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३६ | १:४८.२९७ | १९९.५५१ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ४० | १:४८.४१० | १९९.३४३ |- | १६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ३९ | १:४८.५१९ | १९९.१४३ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १२ | १:४८.७२३ | १९८.७६९ |- | १८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १२ | १:४८.७८९ | १९८.६४८ |- | १९ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ३ | १:४८.९७८ | १९८.३०४ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३७ | १:४९.५८३ | १९७.२०९ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FIA_RACE"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलचा दुहेरी विजय : वेग, पिटस्टॉप आणि नियंत्रण === बाकूतील निकाल रेड बुलच्या वेग आणि विश्वासार्हतेचा एकत्रित पुरावा ठरला. पात्रतेत दोन्ही फेरारी समोरच्या चार स्थानांत असल्या आणि लक्लेरकडे पोल असला तरी शर्यतीच्या पहिल्या टप्प्यानंतर व्हर्सटॅपनचा दीर्घ पल्ल्यावरील वेग अधिक स्थिर होता. सायेन्सच्या बिघाडानंतरच्या पहिल्या आभासी सुरक्षा वाहनात रेड बुलने धोकादायक घाई न करता दोन्ही गाड्या ट्रॅकवर ठेवल्या. यामुळे आघाडीची स्थिती तात्पुरती वेगळी दिसली, पण नव्या टायरवर लक्लेर काय करू शकतो याची गणिते उघडी राहिली. दोन्ही रेड बुलचे प्राथमिक पिटस्टॉप नियमित हिरव्या झेंड्यांत झाले; त्यानंतर दुसऱ्या VSCचा वापर करून त्यांनी आणखी एक कडक टायर संच घेतला. या रणनीतीने अंतिम टप्प्यातील टायर जोखीम कमी केली आणि प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा मोठे अंतर राखता आले. शर्यतीत एकदा आघाडी निश्चित झाल्यावर व्हर्सटॅपनवर थेट आक्रमण करणारी कोणतीही प्रतिस्पर्धी गाडी उरली नाही; मात्र केवळ फेरारीच्या निवृत्तीमुळे विजय झाल्याचा निष्कर्ष अर्धवट ठरेल, कारण आघाडीच्या मध्य टप्प्यात रेड बुलचा स्वतःचा वेगही निर्णायक होता.<ref name="AZE22_PIRELLI"/> === व्हर्सटॅपनची तिसऱ्या स्थानावरून विजयापर्यंतची चढाई === व्हर्सटॅपनची स्पर्धा तिसऱ्या ग्रिड स्थानापासून सुरू झाली. पहिल्या वळणावर पेरेझने लक्लेरला मागे टाकले, तेव्हा व्हर्सटॅपनने पुढील चालासाठी गाड्या आणि टायर यांचे अंतर सांभाळले. त्याने सुरुवातीच्या फेऱ्यांत आपल्या संघसहकाऱ्यामागील फरक कमी केला आणि पेरेझच्या मागील टायरवर झीज वाढल्यावर पंधराव्या फेरीत पहिल्या वळणावर बाहेरून जाण्याऐवजी सरळ भागावरील वेगाचा उपयोग करून ओव्हरटेक पूर्ण केला. दोन शर्यतीपूर्वीप्रमाणे सतत आक्रमक लढती न लढता त्याने प्रतिस्पर्धी वाहनांतील वेळेचा फरक नियंत्रित करण्याचा पर्याय निवडला. यांत्रिक बिघाडांच्या मालिकेमुळे फेरारी बाहेर पडत असताना रेड बुलने व्हर्सटॅपनला वाजवी वेग राखण्याच्या सूचना देणे समजण्यासारखे होते. त्याचा २०.८२३ सेकंदांचा अंतिम विजय केवळ एका क्षणाच्या ओव्हरटेकचा नव्हे, तर फेरीनिहाय स्थिर वेग, विश्वासार्ह गाडी आणि योग्य वेळी थांबण्याचा मिळून झालेला परिणाम होता.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/> === पेरेझ : पहिल्या वळणावरील आघाडी, मागील टायरची झीज आणि जलद फेरी === पेरेझसाठी हा सप्ताह मिश्र स्वरूपाचा राहिला. पहिल्या आणि तिसऱ्या सरावात त्याने सर्वात वेगवान वेळ घेतली, पात्रतेत फेरारीच्या लक्लेरबरोबर पहिली रांग मिळवली आणि शर्यतीच्या पहिल्याच वळणावर आघाडी घेतली. तथापि, सुरुवातीच्या मध्यम मिश्रणाचे मागील टायर झिजू लागल्यावर व्हर्सटॅपनच्या तुलनेत त्याची गती कमी पडली. रेडिओवरील ‘लढू नका’ सूचना आणि त्यानंतरचा स्थानबदल यांबाबत माध्यमांत प्रश्न उपस्थित झाले; रेड बुलने याला एकतर्फी विजेता निवडण्याऐवजी त्यावेळच्या वेगातील फरक आणि धडक टाळण्याच्या गरजेमुळे घेतलेला व्यावहारिक निर्णय असल्याचे म्हटले. पेरेझला पहिल्या पिटस्टॉपमध्ये अतिरिक्त वेळही गमवावा लागला. तरी त्याने स्वतःचे दुसरे स्थान सुरक्षित ठेवले आणि ३६व्या फेरीत जलद वेळ नोंदवून अतिरिक्त गुण कमावला. अशा प्रकारे त्याला १८ ऐवजी १९ गुण मिळाले आणि एकूण गुणांमध्ये लक्लेरवर आघाडी घेत दुसरे स्थान मिळवता आले.<ref name="AZE22_TEAMORDERS"/> === फेरारीची दुहेरी निवृत्ती : रणनीती आणि विश्वासार्हतेतील फरक === फेरारीने पात्रतेत लक्लेरकडून पोल मिळवला आणि सायेन्सला चौथ्या ग्रिड स्थानावर ठेवले. म्हणजे शर्यतीपूर्वी त्यांच्या हातात विजय तसेच मोठ्या गुणसंचयाची वास्तविक संधी होती. पहिल्या VSCमध्ये लक्लेरला पिटमध्ये बोलावणे त्या क्षणी रणनीतिकदृष्ट्या समजण्याजोगे होते: सामान्य परिस्थितीपेक्षा कमी वेळेत टायर बदलता येत होते आणि पुढील फेऱ्यांसाठी कडक टायर उपलब्ध झाला. त्या निर्णयाचा योग्य-अयोग्य निकाल मात्र शर्यत पूर्ण झाल्याशिवाय ठरता आला नसता. आठव्या फेरीत सायेन्सला हायड्रॉलिक बिघाड झाल्यावर अर्धी संधी संपली; एकविसाव्या फेरीत लक्लेरच्या पॉवर युनिटमधील गंभीर बिघाडाने उरलेली संधीही नष्ट झाली. दोन्ही गाड्यांचे अपयश एकाच समस्येमुळे झाले असे मानणे चुकीचे ठरेल; अधिकृत नोंदीत सायेन्सची हायड्रॉलिक समस्या आणि लक्लेरचा पॉवर युनिट प्रश्न स्वतंत्र आहेत. परिणाम मात्र समान : संघाचे शून्य गुण, विजेतेपदाच्या लढतीत थेट ४४ गुणांच्या रेड बुल कमाईला एकही उत्तर नाही.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/> === पिरेलीची टायर-निवड आणि दोन आभासी सुरक्षा वाहनांचे गणित === पिरेलीने सी३ कडक, सी४ मध्यम आणि सी५ मऊ अशी सलग सर्वात मऊ मिश्रणे निवडली होती. रविवारच्या शर्यतीत डांबराचे तापमान ५० अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक पोहोचले; त्या परिस्थितीत कमी झीज असलेल्या कडक मिश्रणाला अधिक महत्त्व आले. बहुतेक चालक मध्यम टायरवर सुरू झाले, तर काहींनी कडक टायरवर दीर्घ पहिला टप्पा धावण्याचा पर्याय निवडला. सायेन्स आणि मॅग्नुसेनच्या थांब्यांमुळे आलेल्या दोन VSCनी मूळ एक-पिटस्टॉपच्या शक्यतेचे स्वरूप बदलले. VSCमध्ये गाड्यांची वेगमर्यादा नियंत्रित असल्याने पिटस्टॉपची तुलनात्मक वेळ-किंमत कमी होते; परिणामी रेड बुल व मर्सिडीजने दोन थांब्यांचा पर्याय निवडला. पिरेलीच्या नंतरच्या मूल्यमापनानुसार कडक मिश्रण अतिशय टिकाऊ ठरले आणि काही संघांनी एका थांब्यातही स्पर्धात्मक अंतर कापले. त्यामुळे ‘दोन थांबे हेच एकमेव योग्य’ असे सामान्यीकरण न करता, VSCची वेळ, ट्रॅकवरील स्थान आणि उरलेले टायर संच या तीन घटकांमुळे प्रत्येकीची रणनीती वेगळी पडली हे स्पष्ट होते.<ref name="AZE22_PIRELLI"/> === मर्सिडीज : दोन गुणस्थाने, रसलचे व्यासपीठ आणि उसळण्याचा त्रास === मर्सिडीजला विजयाचा थेट वेग नसतानाही रसलने तिसरे आणि हॅमिल्टनने चौथे स्थान मिळवून संघासाठी २७ गुण जमा केले. रसलच्या सलग गुणांमधील सातत्याने संघाचा कारनिर्माते अजिंक्यपदात तिसरा क्रमांक मजबूत झाला. हॅमिल्टनला मात्र बाकूच्या असमान रस्त्यावर गाडीच्या अतिउसळण्यामुळे शारीरिक अस्वस्थता सहन करावी लागली. नवीन २०२२ नियमांतील जमिनीच्या प्रभावावर अवलंबून वायुगतिकी असलेल्या गाड्यांमध्ये ''पॉर्पॉइझिंग'' किंवा उभ्या हेलकाव्यांची समस्या हा स्पर्धात्मक आणि सुरक्षाविषयक विषय बनला होता. एकीकडे दोन फेरारींच्या निवृत्तीमुळे उपलब्ध झालेली स्थाने, तर दुसरीकडे मर्सिडीजची विश्वासार्हता व योग्य पिटस्टॉप हे निकालाचे दोन्ही भाग होते. हॅमिल्टनने दुसऱ्या VSCवेळी ताजे टायर घेतले आणि उशिरा गॅस्लीला ओलांडले; यामुळे चौथ्या आणि पाचव्या क्रमांकातील गुणफरक त्याच्या बाजूने वळला. मात्र या निकालावरून मर्सिडीजने फेरारी-रेड बुलच्या कच्च्या वेगाची पातळी गाठली होती असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/> === अल्फाटौरी : गॅस्लीचा पाचवा क्रमांक आणि त्सुनोडाची हरवलेली संधी === पियर गॅस्लीने पात्रतेत सहावे स्थान मिळवले आणि शर्यतीत पाचवा येऊन संघाला दहा गुण दिले. त्याने पहिल्या VSCमध्ये कडक टायर घेतला आणि त्यावर दीर्घ धाव घेतली; यामुळे पिटस्टॉपची गरज कमी झाली, पण शेवटच्या टप्प्यात नव्या टायरवर असलेल्या हॅमिल्टनचा प्रतिकार करणे कठीण झाले. दुसरीकडे युकी त्सुनोडाने आठव्या स्थानावरून शर्यत सुरू केली आणि बराच काळ गुणस्थानी धावला. त्याच्या मागील पंखावरील डीआरएसच्या एका बाजूची समस्या दिसू लागल्यावर अधिकाऱ्यांनी दुरुस्तीसाठी आदेश दिला. पिटमध्ये तात्पुरती पट्टी लावण्याने गाडी पुन्हा धावू शकली, पण तो १३वा झाला आणि गुण गमावले. या एका उपकरण-बिघाडामुळे पात्रतेतील संघाचे दोन संभाव्य गुणस्थाने अंतिम निकालात एका चालकापुरते मर्यादित राहिले. गॅस्लीचे दहा गुण मिळाल्याने अल्फाटौरीने हंगामी कारनिर्माते क्रमवारीत अल्फा रोमियोच्या नंतर सातवा क्रमांक राखला.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन : व्हेट्टेलचे पुनरागमन आणि स्ट्रोलची अपूर्ण शर्यत === सेबास्टियन व्हेट्टेलने नवव्या ग्रिड स्थानावरून सहाव्या स्थानापर्यंत मजल मारली आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी आठ गुण मिळवले. पहिल्या VSCवेळी कडक टायर घेऊन त्याने दीर्घ अंतिम टप्पा पार केला; हा एक-पिटस्टॉप पर्याय बाकूतील टिकाऊ कडक मिश्रणाशी सुसंगत होता. एका क्षणी ओव्हरटेक करताना मार्गाबाहेर गेल्याने त्याला वेळ गमवावा लागला, परंतु त्याने गाडी सांभाळत गुणस्थान राखले. लान्स स्ट्रोल पात्रतेतील दुर्घटनेनंतर १९व्या ग्रिड स्थानावर होता. स्पर्धेत त्याच्या गाडीतील तीव्र कंपन जाणवल्याने संघाने ४६ फेऱ्यांनंतर त्याला परत बोलावले. शर्यत त्याने पूर्ण केली नाही; तरी नियमानुसार पुरेशी फेरीअंतरे पूर्ण केल्यामुळे अधिकृत निकालात त्याचे १६वे स्थान नोंदले गेले. आठ गुणांमुळे अ‍ॅस्टन मार्टिनचे एकूण गुण १५ झाले आणि कारनिर्माते क्रमवारीत त्याची हासशी गुणबरोबरी झाली.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === अल्पाइन : अलोन्सोचा वेग आणि ओकॉनचा शेवटचा गुण === अल्पाइनच्या फर्नांडो अलोन्सोने दहाव्या स्थानावरून सातवे स्थान मिळवत सहा गुण जोडले. बाकूतील लांब सरळ रेषेवर त्याच्या गाडीचा वेग प्रभावी होता; त्यामुळे पाठलाग करणाऱ्या गाड्यांना ओव्हरटेकसाठी वायुप्रवाहाचा लाभ झाला तरी स्थान मिळवणे सहज शक्य नव्हते. एस्टेबान ओकॉनने १३व्या ग्रिड स्थानावरून दहावे येत एक गुण मिळवला. दोन्ही चालकांनी मिळून सात गुण मिळवल्याने संघाचे हंगामी गुण ४७ झाले. कारनिर्माते क्रमवारीत हा निकाल विशेष महत्त्वाचा होता, कारण मॅकलारेनच्या ६५ गुणांच्या मागे अल्पाइन पाचवा राहिला आणि अल्फा रोमियोपेक्षा सहा गुण पुढे गेला. या दोन चालकांचा निकाल फेरारीच्या निवृत्तींमुळे उपलब्ध झालेल्या रिकाम्या जागांचा फायदा घेत असतानाही दीर्घ-टायर रणनीती व वेग टिकवण्यावर आधारित होता. अलोन्सोचा बचाव आणि ओकॉनची मधल्या गटातील प्रगती हे दोन्ही या शर्यतीतील उल्लेखनीय पैलू ठरले.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === मॅकलारेन : रिक्कार्डो-नॉरिसची आठवी-नववी स्थाने आणि पर्यायी रणनीती === मॅकलारेनचे डॅनियल रिक्कार्डो व लॅन्डो नॉरिस हे पात्रतेत अनुक्रमे १२व्या व ११व्या स्थानावर होते; दोघांनाही अंतिम पात्रता फेरी गाठता आली नव्हती. रविवारच्या शर्यतीत रिक्कार्डोने कडक टायरवर सुरुवात करून दीर्घ पहिला टप्पा घेतला, तर नॉरिस वेगळ्या सुरुवातीच्या मिश्रणावर होता. संघातील वेगवेगळ्या रणनीतींमुळे शेवटच्या फेऱ्यांत त्यांच्या स्थानांची तुलना अधिक सूक्ष्म बनली. रिक्कार्डो आठवा व नॉरिस नववा आल्याने संघाला सहा गुण मिळाले. हे दोघेही अलोन्सोच्या सातव्या स्थानासाठीच्या बचावावर मात करू शकले नाहीत, पण फेरारीच्या गाड्या बाहेर पडल्यावर त्यांनी दोन्ही कार गुणांमध्ये आणण्याची संधी साधली. मॅकलारेनचे एकूण गुण ६५ झाले आणि कारनिर्माते क्रमवारीत चौथा क्रमांक टिकला. बाकूचा निकाल संघासाठी अत्युच्च शर्यतवेगापेक्षा दोन्ही गाड्या सुरक्षितपणे शेवटपर्यंत पोहोचवण्याचे उदाहरण होता.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === अल्फा रोमियो : बोट्टासचे अकरावे स्थान आणि झोऊची यांत्रिक निवृत्ती === अल्फा रोमियोसाठी हा निराशाजनक कार्यक्रम ठरला. वालट्टेरी बोट्टासला पात्रतेत १५व्या स्थानावरून सुरुवात करावी लागली आणि ५० फेऱ्या पूर्ण करून तो अकरावा आला; गुण फक्त एका स्थानाने हुकले. झोऊ ग्वान्यूने १४व्या स्थानावरून सुरुवात केली, मात्र हायड्रॉलिक बिघाडामुळे २३ फेऱ्यांनंतर त्याला निवृत्त व्हावे लागले. झोऊचा हा प्रश्न त्याच्या संघाच्या कारमधील त्रुटीचे उदाहरण होता; त्याची नोंद फेरारीच्या लक्लेरच्या पॉवर युनिट बिघाडाशी तशीच असल्याचे सांगता येत नाही. दोन्ही अल्फा रोमियो गाड्यांच्या शून्य गुणांमुळे संघाचे एकूण ४१ गुणच राहिले. त्याच वेळी अल्पाइनने सात आणि अल्फाटौरीने दहा गुण मिळवल्याने मधल्या गटात स्पर्धात्मक दडपण वाढले. या सप्ताहातील कारच्या विश्वासार्हतेचा प्रश्न बोट्टासच्या सीमारेषेवरील अकराव्या स्थानाइतकाच महत्त्वाचा ठरला.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === हास : मॅग्नुसेनची समस्या आणि शुमाकरचे संघर्षमय फेरीअंतर === हासला अझरबैजानमध्ये गुण मिळाले नाहीत. मॅग्नुसेनने सोळाव्या ग्रिड स्थानावरून धावण्यास सुरुवात केली आणि ३१ फेऱ्या पूर्ण केल्यानंतर पॉवर युनिटच्या समस्येमुळे त्याची गाडी थांबली. त्याचा थांबा दुसऱ्या VSCचे कारण ठरला; म्हणजे हासला गुण न मिळाले तरी संघाच्या बिघाडाचा आघाडीच्या रणनीतींवर थेट परिणाम झाला. मिक शुमाकर पहिल्या सरावात अल्प धावण्यामुळे मागे होता, पात्रतेत शेवटचा २०वा आला आणि रविवारच्या शर्यतीत १४वा ठरला. इतरांच्या निवृत्तीमुळे स्थान वर येऊ शकते, परंतु त्याला गुण मिळवण्यासाठी आवश्यक असलेला वेग उपलब्ध झाला नाही. हासचे एकूण १५ गुण कायम राहिले. अल्फाटौरीसारख्या संघाला मोठा फायदा मिळत असताना हासच्या सलग शून्यामुळे कारनिर्माते क्रमवारीत वर जाण्याची संधी आणखी अवघड झाली.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === विलियम्स : अल्बोनची मर्यादित प्रगती आणि लतिफीवरील दोन स्वतंत्र शिक्षा === अलेक्झांडर अल्बोनने १७व्या स्थानावरून सुरुवात करून १२वे स्थान मिळवले. तो गुणांच्या बाहेर राहिला, पण ५० फेऱ्या पूर्ण करून संघाला गाडीच्या व्यवहाराचे महत्त्वाचे संपूर्ण अंतराचे निरीक्षण मिळाले. निकोलस लतिफीने १८व्या ग्रिड स्थानावरून सुरुवात केली; तथापि, सुरुवातीच्या प्रक्रियेत पंधरा सेकंदांच्या इशाऱ्यानंतर संघकर्मचाऱ्याने गाडीला स्पर्श केला. नियमानुसार त्याला पिट-लेनमधून सुरुवात करणे बंधनकारक होते, परंतु तसे न केल्याने पंचांनी दहा सेकंदांचा थांबून-जा (स्टॉप-अँड-गो) दंड दिला. हा दंड पात्रतेनंतर जाहीर ग्रिडमध्ये मागे टाकण्याचा दंड नव्हता. पुढे निळे झेंडे वारंवार दुर्लक्षित केल्याबद्दल स्वतंत्र पाच सेकंदांचा दंड मिळाला. दोन्ही शिक्षा असूनही लतिफी अंतिम निकालात १५वा राहिला. विलियम्सचे एकूण तीन गुण कायम राहिले; संघाला पुढील फेऱ्यांत स्वच्छ शर्यत व अधिक वेग या दोन्ही घटकांची गरज होती.<ref name="AZE22_LATIFI"/> === पंचनिर्णयांची अचूक कालमर्यादा आणि सुरक्षिततेचे निर्णय === या शर्यतीत तीन घटना वेगळ्या नोंदणे महत्त्वाचे आहे. प्रथम, पात्रतेतील स्ट्रोलच्या धडकेनंतर लाल झेंडा दाखवण्यात आला; हा गाडी आणि मार्गावरील अडथळा हटवण्याचा सत्रसुरक्षा निर्णय होता, शर्यतीची शिक्षा नव्हती. दुसरे म्हणजे लतिफीच्या सुरुवातीच्या नियमभंगावर दहा सेकंदांचा स्टॉप-अँड-गो दंड झाला; त्याला पूर्वनिश्चित ग्रिड कमी करून लागू करण्यात आले नाही. तिसरे म्हणजे निळ्या झेंड्यांचे पालन न केल्यामुळे पाच सेकंदांचा स्वतंत्र दंड देण्यात आला; त्याच्या निकालातील १५व्या स्थानावर मात्र बदल झाला नाही. याशिवाय त्सुनोडाच्या डीआरएस पंखाची असुरक्षित स्थिती आढळल्यामुळे काळा-नारिंगी झेंडा दाखवून गाडी दुरुस्त करण्याची अट घालण्यात आली. ड्रायव्हर आणि संघांच्या तात्कालिक तक्रारी, अधिकृत चाचणी आणि अंतिम पंचनिर्णय हे स्वतंत्र स्तर आहेत. परिणामी, निकालातील स्थानबदल आणि शर्यतीदरम्यान पूर्ण केलेल्या शिक्षा एकत्र मिसळू नयेत.<ref name="AZE22_FIA_DOC"/> === चालक अजिंक्यपद : व्हर्सटॅपनची आघाडी वाढली, पेरेझ दुसरा === स्पर्धेपूर्वी व्हर्सटॅपनकडे १२५ गुण होते आणि लक्लेरपेक्षा तो नऊ गुण पुढे होता. बाकूनंतर त्याचे १५० गुण झाले; पेरेझने मिळवलेल्या १९ गुणांमुळे त्याचे १२९ झाले आणि त्याने लक्लेरचे ११६ गुण मागे टाकले. व्हर्सटॅपनची पेरेझवरील आघाडी २१ गुणांवर पोहोचली, तर लक्लेर व्हर्सटॅपनपेक्षा ३४ गुण मागे पडला. रसलचे गुण ९९, सायेन्सचे ८३ आणि हॅमिल्टनचे ६२ झाले. फेरारीच्या शून्य गुणांमुळे हा केवळ एका फेरीतील पराभव नव्हता; पुढील कॅनडाच्या फेरीपूर्वी सतत विश्वसनीय गाडी देण्याच्या दबावात लक्षणीय वाढ झाली. हे हंगामाचे अंतिम चित्र नव्हते—उर्वरित फेऱ्या भरपूर होत्या—मात्र फेरी आठ समाप्त झाल्यावरचे नेमके गुण दाखवतात की एका दुहेरी निवृत्तीने अजिंक्यपदाच्या लढतीचे प्रवाह किती झपाट्याने बदलू शकतात.<ref name="AZE22_FIA_POINTS"/> === कारनिर्माते अजिंक्यपद : रेड बुलला ८० गुणांची आघाडी === रेड बुलने बाकूमध्ये व्हर्सटॅपनचे २५ व पेरेझचे १९ असे एकूण ४४ गुण कमावले आणि संघाचे एकूण २७९ झाले. फेरारीचे दोन्ही चालक निवृत्त झाल्याने त्यांचे १९९ गुण कायम राहिले; म्हणून दोन संघांतील फरक ३६ वरून ८० गुणांपर्यंत वाढला. मर्सिडीजने रसल व हॅमिल्टनच्या २७ गुणांमुळे एकूण १६१ गाठले. मॅकलारेनचे ६५, अल्पाइनचे ४७, अल्फा रोमियोचे ४१, अल्फाटौरीचे २७, हासचे १५, अ‍ॅस्टन मार्टिनचे १५ आणि विलियम्सचे तीन गुण होते. हास आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनची गुणबरोबरी असूनही अधिकृत एफआयए यादीत हास आठवा आणि अ‍ॅस्टन मार्टिन नववा दर्शवला आहे; निव्वळ समान गुण म्हणजे स्थान सारखे ठरत नाही. त्यामुळे बाकूचा निकाल आघाडीच्या जोडीपुरता मर्यादित नव्हता; मधल्या संघांतील क्रमवारीवरही तो थेट परिणाम करणारा होता.<ref name="AZE22_FIA_POINTS"/> == निकालानंतर गुणतालिका == एफआयएच्या १२ जून रोजीच्या अधिकृत ''Championship Points'' दस्तऐवजात गुण मिळवलेले आणि शून्य गुणांवर असलेले सर्व २१ सहभागी चालक दाखवले आहेत. बाकूमध्ये न धावलेला निको हल्केनबर्गही सुरुवातीच्या फेऱ्यांतील सहभागामुळे यादीत आहे. पेरेझला अतिरिक्त जलद-फेरी गुण देण्यात आला असून त्याचा समावेश पुढील आकडेवारीत आहे.<ref name="AZE22_FIA_POINTS"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १५० |- | २ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १२९ |- | ३ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ११६ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ९९ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ८३ |- | ६ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ६२ |- | ७ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५० |- | ८ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४० |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३१ |- | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १६ |- | ११ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १६ |- | १२ | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | १३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १५ |- | १४ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १३ |- | १५ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ११ |- | १६ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- | १७ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २ |- | १८ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FIA_POINTS"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[रेड बुल रेसींग]] | २७९ |- | २ | [[फेरारी]] | १९९ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | १६१ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ६५ |- | ५ | [[अल्पाइन]] | ४७ |- | ६ | [[अल्फा रोमियो]] | ४१ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | २७ |- | ८ | [[हास]] | १५ |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १५ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FIA_POINTS"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[अझरबैजान ग्रांप्री]] * [[बाकु सिटी सर्किट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/azerbaijan फॉर्म्युला वन : २०२२ अझरबैजान ग्रांप्री अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1126/azerbaijan/race-result फॉर्म्युला वन : २०२२ अझरबैजान ग्रांप्री मुख्य शर्यतीचे निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Azerbaijan%20Grand%20Prix एफआयए : अझरबैजान ग्रांप्रीचे अधिकृत निर्णय दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = अझरबैजान | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ मोनॅको ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ अझरबैजान ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ अझरबैजान ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:अझरबैजान ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] eg2viluzievkpjhi8ugn6nw6yb4wovv 2725725 2725695 2026-10-24T16:16:55Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725725 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = अझरबैजान | ग्रांप्री = अझरबैजान | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Azerbaijan.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ अझरबैजान ग्रांप्रीसाठी वापरलेल्या बाकु सिटी सर्किटचा अधिकृत मार्गनकाशा | दिनांक = १२ जून | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ८ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = बाकु सिटी सर्किट, बाकू, अझरबैजान | सर्किट_प्रकार = तात्पुरता रस्त्यावरील शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ६.००३ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.७३० | एकूण_फेऱ्या = ५१ | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.०४९ | एकूण_अंतर_मैल = १९०.१७० | हवामान = उन्हाळी आणि कोरडे; गरम शर्यतमार्ग | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = फेरारी | पोल_वेळ = १:४१.३५९ | जलद_चालक = सर्जिओ पेरेझ | जलद_देश = मेक्सिको | जलद_संघ = रेड बुल रेसींग | जलद_वेळ = १:४६.०४६ | जलद_फेरी = ३६ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = रेड बुल रेसींग | तिसरा_चालक = जॉर्ज रसल | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ मोनॅको ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ अझरबैजान ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ अझरबैजान ग्रांप्री }} '''२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ अझरबैजान ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील आठवी फेरी होती. १२ जून २०२२ रोजी अझरबैजानची राजधानी बाकू येथील [[बाकु सिटी सर्किट]] या तात्पुरत्या रस्त्यावरील शर्यतमार्गावर ५१ फेऱ्यांची शर्यत झाली. [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने तिसऱ्या ग्रिड स्थानावरून सुरुवात करून विजय मिळवला; त्याचा [[रेड बुल रेसींग]] संघसहकारी [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा, तर [[मर्सिडीज]]चा [[जॉर्ज रसल]] तिसरा आला. पोल मिळवणाऱ्या [[शार्ल लक्लेर]]सह फेरारीचे दोन्ही चालक यांत्रिक बिघाडांमुळे शर्यतीतून बाहेर पडले. पेरेझने ३६व्या फेरीत सर्वात वेगवान फेरी नोंदवून अतिरिक्त एक गुणही मिळवला. रेड बुलच्या दुहेरी विजयामुळे चालक आणि कारनिर्माते या दोन्ही अजिंक्यपदांमधील समीकरणे बदलली.<ref name="AZE22_F1_RACE"/><ref name="AZE22_FIA_RACE"/><ref name="AZE22_FIA_POINTS"/><ref name="AZE22_F1_EVENT">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री : अधिकृत स्पर्धा कार्यक्रम आणि सर्किट माहिती|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/azerbaijan|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_F1_RACE">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री : मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1126/azerbaijan/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FIA_RACE">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री : अंतिम वर्गीकरण आणि सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/azerbaijan-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FIA_QUAL">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री : पात्रता फेरीचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/azerbaijan-grand-prix/qualifying|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=११ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FIA_GRID">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री : अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Azerbaijan%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FIA_POINTS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान ग्रांप्री : चालक व कारनिर्माते गुण, दस्तऐवज ४८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Azerbaijan%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FIA_DOC">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : पंचनिर्णय व स्पर्धा दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Azerbaijan%20Grand%20Prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FP1">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : मुक्त सराव १ चे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1126/azerbaijan/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FP2">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : मुक्त सराव २ चे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1126/azerbaijan/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_FP3">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : मुक्त सराव ३ चे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1126/azerbaijan/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=११ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_F1_Q">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : पात्रता फेरीचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1126/azerbaijan/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=११ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_TYRE">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : टायर मिश्रण आणि संच वाटप|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-azerbaijan-grand.7atY1px5Zfm7DsKyJ54R4w.7atY1px5Zfm7DsKyJ54R4w|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_PIRELLI">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : रविवारचे टायर आणि रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-azerbaijan-grand-prix--sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_F1_REPORT">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजानमध्ये व्हर्सटॅपनचा विजय; फेरारीच्या दोन्ही गाड्या शर्यतीबाहेर|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-red-bull-1-2-as-both-leclerc-and-sainz-retire-in-azerbaijan.Hfh10Nl59OKh2MNOIvhcy.Hfh10Nl59OKh2MNOIvhcy|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_QUALREPORT">{{स्रोत बातमी|title=बाकूमध्ये लक्लेरला पोल; पेरेझ पुढच्या रांगेत|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-blazes-to-baku-pole-as-perez-joins-him-on-the-front-row-in.uzcExNN3vcmwe0gyG57iP.html|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=११ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_LATIFI">{{स्रोत बातमी|title=अझरबैजान ग्रांप्री २०२२ : लतिफीच्या सुरुवातीच्या प्रक्रियेतील नियमभंगावरील निर्णय|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Azerbaijan%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%206%20-%20Starting%20Grid%20Infringement.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१२ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_COMMONS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अझरबैजान फॉर्म्युला वन शर्यतमार्गाचा नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Azerbaijan.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=९ जून २०२२}}</ref><ref name="AZE22_TEAMORDERS">{{स्रोत बातमी|title=रेड बुलच्या पेरेझ-व्हर्सटॅपन स्थानबदलाविषयी संघाची भूमिका|दुवा=https://www.motorsport.com/f1/news/red-bull-verstappen-perez-lead-swap-in-azerbaijan-gp-not-team-orders/10321604/|प्रकाशक=मोटरस्पोर्ट डॉट कॉम|दिनांक=१३ जून २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === मोनॅकोमधील सातव्या फेरीनंतर व्हर्सटॅपन १२५ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात पहिल्या स्थानावर होता; लक्लेर ११६ गुणांसह नऊ गुण मागे, तर मागील फेरी जिंकलेला पेरेझ ११० गुणांसह तिसऱ्या स्थानावर होता. रसलचे ८४ आणि सायेन्सचे ८३ गुण होते. कारनिर्मात्यांत रेड बुलचे २३५, फेरारीचे १९९ आणि मर्सिडीजचे १३४ गुण होते. त्यामुळे बाकूची शर्यत हा केवळ जलद रस्त्यावरील मार्गावरचा मुकाबला नव्हता; रेड बुल आणि फेरारी यांच्यातील वेग, कार्यक्षम ऊर्जा-व्यवस्थापन आणि विश्वासार्हतेची कसोटीही होती. मागील मोनॅको विजयानंतर पेरेझच्या स्पर्धात्मक फॉर्मकडे विशेष लक्ष होते.<ref name="AZE22_FIA_POINTS"/><ref name="AZE22_F1_EVENT"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === बाकु सिटी सर्किटची प्रकाशित लांबी ६.००३ किमी असून नियोजित ५१ फेऱ्यांचे अधिकृत शर्यत अंतर ३०६.०४९ किमी होते. कॅस्पियन समुद्राच्या किनाऱ्याशी समांतर अतिवेगवान सरळ भाग, पहिल्या वळणावरील जोरदार ब्रेकिंग, मधील नव्वद-अंशाची वळणे आणि जुन्या शहराच्या भिंतीलगतचा अरुंद ''कॅसल'' विभाग हे या मार्गाचे वैशिष्ट्य होते. लांब सरळ रेषेमुळे कमी हवेच्या प्रतिरोधाची मांडणी उपयुक्त ठरत असली, तरी अरुंद विभागासाठी स्थिरता आणि पकड आवश्यक होती. शुक्रवारी १० जून रोजी दोन मुक्त सराव, शनिवारी ११ जून रोजी तिसरा सराव व तीन फेऱ्यांची पात्रता, आणि रविवारी १२ जून रोजी मुख्य शर्यत झाली. हा नियमित शर्यत-सप्ताह होता; स्प्रिंट आयोजित केलेली नव्हती. सहाय्यक फॉर्म्युला २ स्पर्धेनंतर बॅरिअर दुरुस्त करावे लागल्याने शनिवारच्या सत्रांच्या सुरुवातीचा वेळ मागे ढकलला गेला.<ref name="AZE22_F1_EVENT"/><ref name="AZE22_QUALREPORT"/><ref name="AZE22_COMMONS"/> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांच्या २० गाड्या अधिकृत प्रवेशयादीत होत्या. मागील मोनॅको फेरीनंतर या ग्रांप्रीसाठी पूर्णवेळ चालकांची जागा बदलण्यात आली नव्हती आणि कोणत्याही राखीव चालकाने मुक्त सरावात नियमित चालकाची जागा घेतली नाही. त्यामुळे प्रवेशयादी, तीन सराव, पात्रता आणि शर्यत यांमध्ये तेच २० चालक दिसतात. मात्र पहिल्या दोन फेऱ्यांत अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी धावलेल्या [[निको हल्केनबर्ग]]चा या ग्रांप्रीत सहभाग नसला, तरी शर्यतीनंतरच्या २१ चालकांच्या अधिकृत हंगामी गुणतालिकेत त्याचे नाव शून्य गुणांसह आहे.<ref name="AZE22_FP1"/><ref name="AZE22_FP2"/><ref name="AZE22_FP3"/><ref name="AZE22_FIA_POINTS"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पियर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_F1_RACE"/> |} === टायर === पिरेलीने या कार्यक्रमासाठी सर्वात मऊ तीन मिश्रणे निवडली होती: कडक सी३, मध्यम सी४ आणि मऊ सी५. नियमित शर्यत-सप्ताहासाठी प्रत्येक चालकाला कडक प्रकाराचे दोन, मध्यम प्रकाराचे तीन आणि मऊ प्रकाराचे आठ संच उपलब्ध करण्यात आले. बाकूचा वेगवान सरळ मार्ग टायरवर कमी पार्श्वीय भार आणत असला तरी उच्च वेग, ब्रेकिंग आणि उष्ण डांबर यांमुळे दीर्घ शर्यतीत मिश्रण टिकवण्याची कसरत अपेक्षित होती. शुक्रवारच्या वेगवान फेऱ्यांसाठी मऊ मिश्रण उपयुक्त होते, तर रविवारच्या शर्यतीत कडक टायरचा दीर्घ वापर महत्त्वाचा ठरला.<ref name="AZE22_TYRE"/><ref name="AZE22_PIRELLI"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कडक | सी३ | पांढरा | २ |- | मध्यम | सी४ | पिवळा | ३ |- | मऊ | सी५ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_TYRE"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या मुक्त सरावात मोनॅको विजेता पेरेझने १:४५.४७६ वेळ नोंदवून सर्वात जलद फेरी केली. लक्लेर त्याच्यापेक्षा ०.१२७ सेकंद, व्हर्सटॅपन ०.३३४ सेकंद आणि सायेन्स ०.५३६ सेकंद मागे राहिले; यावरून रेड बुल व फेरारी यांच्यातील संघर्ष सुरुवातीपासूनच जवळचा असल्याचे स्पष्ट झाले. अलोन्सोने पाचवे आणि हॅमिल्टनने सहावे स्थान मिळवले. हासच्या मिक शुमाकरला यांत्रिक समस्येमुळे अवघ्या तीन फेऱ्याच पूर्ण करता आल्या; त्याने सर्वात मंद वैध वेळ नोंदवली. अशा कमी फेऱ्या म्हणजे त्याच्या शर्यतीच्या गुणवत्तेचा निश्चित अंदाज नव्हे, तर सरावात उपलब्ध मर्यादित धावण्याचा परिणाम होता.<ref name="AZE22_FP1"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४५.४७६ | २१ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४५.६०३ | २१ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४५.८१० | २५ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४६.०१२ | २२ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४६.५७१ | २२ |- | ६ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४६.६६७ | २१ |- | ७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४६.६९६ | २५ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४६.७०५ | २४ |- | ९ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४६.८३० | २५ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४६.९१७ | २१ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४७.६९१ | १९ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४७.८४७ | २४ |- | १३ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४७.९४६ | २४ |- | १४ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४७.९७० | २२ |- | १५ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४८.०७८ | २२ |- | १६ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४८.२२२ | २४ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४८.४१९ | २२ |- | १८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४८.८१० | २२ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:५०.९२१ | ७ |- | २० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:५८.३३२ | ३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FP1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === दुसऱ्या मुक्त सरावात लक्लेरने १:४३.२२४ वेळेसह आघाडी मिळवली आणि पेरेझला ०.२४८ सेकंदांनी मागे टाकले. व्हर्सटॅपन तिसरा, तर अलोन्सो चौथा आला. दोन्ही रेड बुलच्या मागे असतानाही अलोन्सोने अल्पाइनची वेगवान सरळ रेषेवरील क्षमता अधोरेखित केली. सायेन्स पाचवा, गॅस्ली सहावा आणि रसल सातवा होता. मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्यांना उंचसखल रस्त्यावर उसळण्याचा व वाहनाच्या स्थैर्याचा प्रश्न जाणवत होता; हॅमिल्टन बाराव्या स्थानावर राहिला. सरावातील सर्वात जलद एकल फेरी आणि दीर्घ ''रेस रन''ची क्षमता यात फरक असल्याने संघांनी पुढील अभ्यासासाठी टायरची झीज व वेगातील सातत्य मोजले.<ref name="AZE22_FP2"/><ref name="AZE22_F1_REPORT"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४३.२२४ | २४ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४३.४७२ | २२ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४३.५८० | १८ |- | ४ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४४.१४२ | २२ |- | ५ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४४.२७४ | २५ |- | ६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४४.३१५ | २६ |- | ७ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४४.५४८ | २६ |- | ८ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४४.५६७ | २४ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४४.६०९ | २४ |- | १० | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४४.७७१ | २३ |- | ११ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४४.७८१ | २७ |- | १२ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४४.८७४ | २५ |- | १३ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४४.८७४ | २६ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४५.०५९ | २५ |- | १५ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४५.११५ | २५ |- | १६ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४५.२६४ | २४ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४५.५८८ | २६ |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४६.३९७ | १३ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४६.४२५ | २१ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४७.२१८ | २६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FP2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी तिसऱ्या सरावाच्या प्रारंभाला सहाय्यक शर्यतीतील बॅरिअर दुरुस्तीमुळे उशीर झाला. अंतिम सरावात पेरेझने १:४३.१७० वेळ नोंदवली; लक्लेर फक्त ०.०७० सेकंद मागे होता. व्हर्सटॅपन आणि सायेन्स अनुक्रमे तिसऱ्या व चौथ्या क्रमांकावर होते. नॉरिस व रिक्कार्डोने पाचवे-सहावे स्थान घेऊन मॅकलारेनची एकल फेरीतील सुधारणा दाखवली. गॅस्ली सातवा, रसल आठवा, ओकॉन नववा आणि व्हेट्टेल दहावा आला. शनिवारच्या तीन सत्रांमध्ये पेरेझ व लक्लेर यांनी आघाडीची अदलाबदल केली होती, म्हणून पोल कोण मिळवणार याविषयी स्पष्ट निष्कर्ष काढणे अवघड होते.<ref name="AZE22_FP3"/><ref name="AZE22_QUALREPORT"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४३.१७० | १८ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४३.२४० | १९ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४३.४४९ | १४ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४३.५९६ | १९ |- | ५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४४.४१८ | १३ |- | ६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४४.४७६ | १९ |- | ७ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४४.४९१ | २१ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४४.५७३ | १७ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४४.६८५ | १५ |- | १० | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४४.६८९ | १८ |- | ११ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४४.८४२ | १४ |- | १२ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४४.८४५ | १९ |- | १३ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४४.८७९ | १७ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४४.९१३ | १८ |- | १५ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४४.९१९ | १७ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४४.९६४ | २० |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४५.४७९ | १७ |- | १८ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४५.५३२ | १९ |- | १९ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४५.५७४ | १७ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४६.०७० | १७ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FP3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == शनिवारी पात्रतेचे वेळापत्रक दुरुस्त्यांमुळे पंधरा मिनिटे मागे गेले. संपूर्ण सत्रात रेड बुल आणि फेरारीचा वेग जवळचा असतानाही लक्लेरने अंतिम फेरीत निर्णायक कामगिरी करून १:४१.३५९ ही सर्वात जलद वेळ नोंदवली. पेरेझची वेळ १:४१.६४१ असल्याने पोलमधील अंतर ०.२८२ सेकंद होते. व्हर्सटॅपन तिसरा आणि सायेन्स चौथा राहिला.<ref name="AZE22_FIA_QUAL"/><ref name="AZE22_QUALREPORT"/> === फेरी १ === पहिल्या पात्रता फेरीत व्हर्सटॅपनने १:४२.७२२ वेळ नोंदवून आघाडी घेतली आणि पेरेझ ०.०११ सेकंद मागे राहिला. लक्लेर व सायेन्स तिसरा आणि चौथा होते. लान्स स्ट्रोलने प्रथम सातव्या वळणावर बॅरिअरला धडक दिली आणि पुढे दुसऱ्या वळणाजवळ झालेल्या मोठ्या धडकेमुळे सत्र थांबवण्यासाठी लाल झेंडा दाखवण्यात आला. पुन्हा सत्र सुरू झाल्यावर चालकांना शेवटची वेळ पूर्ण करण्यासाठी धाव घ्यावी लागली. अलोन्सोच्या रस्त्याबाहेर जाण्यामुळे दाखवलेल्या पिवळ्या झेंड्यांवरून इतर चालकांनी आक्षेप घेतले; मात्र अधिकृत निकालात कोणताही स्वयंचलित ग्रिड-दंड लागू करण्यात आला नाही. मॅग्नुसेन, अल्बोन, लतिफी, स्ट्रोल आणि शुमाकर पहिल्या फेरीत बाद झाले.<ref name="AZE22_FIA_QUAL"/><ref name="AZE22_QUALREPORT"/><ref name="AZE22_FIA_DOC"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पेरेझने १:४१.९५५ वेळेसह सर्वात जलद फेरी केली; लक्लेर ०.०९१ सेकंद, सायेन्स ०.१३३ सेकंद आणि व्हर्सटॅपन ०.२७२ सेकंद मागे होते. पाचव्या स्थानावर गॅस्ली, त्यानंतर हॅमिल्टन, व्हेट्टेल, रसल, अलोन्सो आणि त्सुनोडा यांनी अंतिम फेरीत प्रवेश मिळवला. नॉरिस ११वा, रिक्कार्डो १२वा, ओकॉन १३वा, झोऊ १४वा आणि बोट्टास १५वा राहिला. मॅकलारेनच्या दोन्ही गाड्यांचा अंतिम फेरीत प्रवेश हुकला; अल्फाटौरीच्या मात्र दोन्ही चालकांनी तो मिळवला.<ref name="AZE22_FIA_QUAL"/> === फेरी ३ === अंतिम पात्रता फेरीत पहिल्या प्रयत्नांनंतर सायेन्स आघाडीसाठी स्पर्धेत होता, पण निर्णायक अंतिम फेरीत त्याची वेळ सुधारली नाही. लक्लेरने १:४१.३५९ ही अचूक फेरी पूर्ण करून पोल निश्चित केला. पेरेझ १:४१.६४१, व्हर्सटॅपन १:४१.७०६ आणि सायेन्स १:४१.८१४ या वेळांसह पुढील क्रमांकांवर राहिले. रसल पाचवा, गॅस्ली सहावा, हॅमिल्टन सातवा, त्सुनोडा आठवा, व्हेट्टेल नववा आणि अलोन्सो दहावा आला. पहिल्या चार गाड्यांमध्ये दोन संघांचा सरळ सामना होता, तर पाचव्यापासून मागे गुण मिळवण्यासाठी वेगळा गट तयार झाला.<ref name="AZE22_FIA_QUAL"/><ref name="AZE22_QUALREPORT"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४२.८६५ | १:४२.०४६ | १:४१.३५९ | १९ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४२.७३३ | १:४१.९५५ | १:४१.६४१ | १८ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४२.७२२ | १:४२.२२७ | १:४१.७०६ | १९ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४२.९५७ | १:४२.०८८ | १:४१.८१४ | १९ |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४३.७५४ | १:४३.२८१ | १:४२.७१२ | २३ |- | ६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४३.२६८ | १:४३.१२९ | १:४२.८४५ | २३ |- | ७ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४३.९३९ | १:४३.१८२ | १:४२.९२४ | २२ |- | ८ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४३.५९५ | १:४३.३७६ | १:४३.०५६ | २२ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४३.२७९ | १:४३.२६८ | १:४३.०९१ | १८ |- | १० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४४.०८३ | १:४३.३६० | १:४३.१७३ | २० |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४४.२३७ | १:४३.३९८ | — | १६ |- | १२ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४४.४३७ | १:४३.५७४ | — | १७ |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४३.९०३ | १:४३.५८५ | — | १३ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४३.७७७ | १:४३.७९० | — | १३ |- | १५ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४४.४७८ | १:४४.४४४ | — | १३ |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४४.६४३ | — | — | ९ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४४.७१९ | — | — | ९ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४५.३६७ | — | — | ८ |- | १९ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४५.३७१ | — | — | ७ |- | २० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४५.७७५ | — | — | ९ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FIA_QUAL"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफआयएच्या १२ जून रोजी प्रकाशित अंतिम अधिकृत सुरुवातीच्या क्रमवारीत पात्रतेतील पहिल्या ते विसाव्या क्रमांकाचा क्रम जसाच्या तसा राहिला. कोणत्याही चालकाला ग्रिड स्थानांमध्ये बदल करणारा दंड नव्हता; त्यावेळी कोणताही चालक पिट-लेनमधून सुरुवात करण्यासाठी दर्शवलेला नव्हता. त्यामुळे लक्लेर आणि पेरेझ पहिल्या रांगेत, व्हर्सटॅपन आणि सायेन्स दुसऱ्या रांगेत, तर रसल व गॅस्ली तिसऱ्या रांगेत होते. लतिफीला प्रत्यक्ष शर्यतीच्या सुरुवातीच्या प्रक्रियेत दिलेला दंड हा ''शर्यतीदरम्यानचा'' निर्णय होता; तो आधीच प्रकाशित ग्रिड बदलणारा दंड नव्हता.<ref name="AZE22_FIA_GRID"/><ref name="AZE22_LATIFI"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४१.३५९ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४१.६४१ |- | ३ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४१.७०६ |- | ४ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४१.८१४ |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४२.७१२ |- | ६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४२.८४५ |- | ७ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४२.९२४ |- | ८ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४३.०५६ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४३.०९१ |- | १० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४३.१७३ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४३.३९८ |- | १२ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४३.५७४ |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४३.५८५ |- | १४ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४३.७९० |- | १५ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४४.४४४ |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४४.६४३ |- | १७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४४.७१९ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४५.३६७ |- | १९ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४५.३७१ |- | २० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४५.७७५ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FIA_GRID"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवातीची आघाडी आणि फेरारीचा पहिला धक्का === रविवारी स्थानिक वेळेनुसार दुपारी तीन वाजता शर्यत सुरू झाली. सुरुवातीच्या पहिल्याच वळणावर पेरेझने पोलधारक लक्लेरला मागे टाकून आघाडी घेतली; लक्लेरचे पुढील चाक ब्रेकिंगवेळी लॉक झाले. व्हर्सटॅपन तिसऱ्या स्थानावर आणि सायेन्स चौथ्या स्थानावर होता. सुरुवातीच्या फेऱ्यांत पेरेझला आघाडी मिळाली असली तरी संघसहकारी व्हर्सटॅपनचा वेग वाढत गेला. आठव्या फेरीत सायेन्सच्या फेरारीला हायड्रॉलिक बिघाड झाला आणि तो मार्गाबाहेर थांबला; त्यानंतर आभासी सुरक्षा वाहनाची (व्हर्च्युअल सेफ्टी कार) परिस्थिती निर्माण झाली. ही पहिली निर्णायक रणनीतिक संधी ठरली.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/><ref name="AZE22_F1_RACE"/> === पहिल्या आभासी सुरक्षा वाहनात वेगळी रणनीती === सायेन्स थांबल्यानंतरची VSC संधी साधून फेरारीने लक्लेरला नवव्या फेरीच्या आसपास लवकर पिटमध्ये बोलावून मध्यम टायरऐवजी कडक टायर दिले. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांसह इतर अनेकांनीही स्वस्त झालेल्या पिटस्टॉपचा फायदा घेतला. रेड बुलने मात्र दोन्ही गाड्या तातडीने पिटमध्ये न आणता जुन्या टायरवर धावू दिल्या. त्यामुळे लक्लेरने तात्कालिक ट्रॅक स्थान गमावले असले तरी त्याला पुढील दीर्घ फेरीसाठी कडक मिश्रण मिळाले. ही चाल पुढे विजयी होईल का, हे त्याच्या इंजिनाच्या विश्वासार्हतेवर आणि रेड बुलच्या आगामी पिटस्टॉपवर अवलंबून राहिले.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/><ref name="AZE22_PIRELLI"/> === व्हर्सटॅपनने पेरेझला मागे टाकले आणि आघाडीचे गणित बदलले === पहिल्या टायर संचावर पेरेझला मागील चाकांच्या झीजेमुळे गती टिकवणे कठीण होऊ लागले. पंधराव्या फेरीत व्हर्सटॅपनने त्याला पहिल्या वळणावर ओलांडून रेड बुल संघातील आघाडी घेतली. रेडिओवर पेरेझला संघसहकाऱ्याशी प्रतिकार न करण्याचा संदेश देण्यात आला होता; संघप्रमुखांनी नंतर या निर्णयाचे स्पष्टीकरण दोन्ही चालकांचा त्या टप्प्यातील वेग वेगळा असल्याने आणि अनावश्यक संघर्ष टाळण्याची गरज असल्याने दिले. पेरेझने सतराव्या आणि व्हर्सटॅपनने अठराव्या फेरीच्या आसपास पिटस्टॉप केले. पेरेझच्या तुलनेने संथ थांब्यामुळे त्याची आघाडीची संधी अधिक कमी झाली आणि लक्लेर काही काळ पुढे राहिला.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/><ref name="AZE22_TEAMORDERS"/><ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === लक्लेरची निवृत्ती आणि दुसरी VSC === एकविसाव्या फेरीत, संभाव्य विजयासाठी झुंज देणाऱ्या लक्लेरच्या फेरारीतून मुख्य सरळ भागावर धूर निघू लागला आणि पॉवर युनिट बिघाडामुळे तो शर्यतीबाहेर पडला. पहिल्या दोन क्रमांकांसाठीच्या लढतीतील फेरारीची आशा संपुष्टात आली; सायेन्सही आधीच बाहेर गेल्याने संघाला एकही गुण मिळाला नाही. त्यानंतर झोऊ ग्वान्यूची अल्फा रोमियो हायड्रॉलिक बिघाडामुळे तेविसाव्या फेरीत आणि मॅग्नुसेनची हास एकतीसाव्या फेरीत यांत्रिक बिघाडाने थांबली. मॅग्नुसेनच्या थांब्यामुळे दुसऱ्यांदा VSC लागली; अनेक संघांनी ही संधी दुसऱ्या पिटस्टॉपसाठी वापरली.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/><ref name="AZE22_FIA_RACE"/><ref name="AZE22_PIRELLI"/> === अखेरच्या फेऱ्या, त्सुनोडाचा डीआरएस आणि मर्सिडीजची चढाओढ === दुसऱ्या VSCदरम्यान रेड बुल आणि मर्सिडीजच्या पुढील गाड्यांनी नवे कडक टायर घेतले. व्हर्सटॅपनने आघाडी टिकवून अंतर वाढवले. पियर गॅस्ली पाचव्या स्थानासाठी प्रभावी वेगाने धावत असताना हॅमिल्टनने ताज्या टायरचा लाभ घेत ४५व्या फेरीत त्याला मागे टाकून चौथा क्रमांक मिळवला. अल्फाटौरीच्या युकी त्सुनोडाच्या मागील पंखावरील डीआरएस यंत्रणा खराब झाली; त्याला काळा-नारिंगी झेंडा दाखवून सुरक्षित दुरुस्तीसाठी पिटमध्ये बोलावले गेले. तात्पुरत्या दुरुस्तीनंतर त्याला १३व्या क्रमांकावर समाधान मानावे लागले. अ‍ॅस्टन मार्टिनने असामान्य कंपनांमुळे स्ट्रोलला शर्यतीच्या शेवटी परत बोलावले; त्याने ४६ फेऱ्या पूर्ण केल्याने अधिकृतरीत्या वर्गीकृत चालकांत त्याचा १६वा क्रमांक राहिला.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/><ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === अंतिम निकाल आणि अधिकृत दंड === व्हर्सटॅपनने १:३४:०५.९४१ वेळेत ५१ फेऱ्या पूर्ण करून पेरेझला २०.८२३ सेकंदांनी मागे टाकले. रसल ४५.९९५ सेकंद मागे तिसरा आणि हॅमिल्टन ७१.६७९ सेकंद मागे चौथा आला. गॅस्ली, व्हेट्टेल, अलोन्सो, रिक्कार्डो, नॉरिस आणि ओकॉन यांनी उर्वरित गुणस्थाने पूर्ण केली. पेरेझने १:४६.०४६ वेळेची जलद फेरी करून १९ गुण मिळवले. विलियम्सच्या निकोलस लतिफीला सुरुवातीच्या प्रक्रियेत १५ सेकंदांच्या इशाऱ्यानंतर गाडीला स्पर्श झाल्याने अनिवार्य १० सेकंद ''स्टॉप-अँड-गो'' दंड देण्यात आला. स्वतंत्ररीत्या निळ्या झेंड्यांकडे दुर्लक्ष केल्याबद्दल पाच सेकंदांची वेळ-दंड शिक्षा झाली; अंतिम स्थान बदलले नाही.<ref name="AZE22_F1_RACE"/><ref name="AZE22_FIA_RACE"/><ref name="AZE22_LATIFI"/><ref name="AZE22_FIA_DOC"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५१ | १:३४:०५.९४१ | २५ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५१ | +२०.८२३ सेकंद{{refn|group=टीप|पेरेझच्या १९ गुणांमध्ये दुसऱ्या स्थानाचे १८ गुण आणि पहिल्या दहात स्थान मिळवून नोंदवलेल्या सर्वात वेगवान फेरीचा एक अतिरिक्त गुण समाविष्ट आहे.}} | १९ |- | ३ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ५१ | +४५.९९५ सेकंद | १५ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५१ | +७१.६७९ सेकंद | १२ |- | ५ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ५१ | +७७.२९९ सेकंद | १० |- | ६ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५१ | +८४.०९९ सेकंद | ८ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५१ | +८८.५९६ सेकंद | ६ |- | ८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५१ | +९२.२०७ सेकंद | ४ |- | ९ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५१ | +९२.५५६ सेकंद | २ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ५१ | +१०८.१८४ सेकंद | १ |- | ११ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५० | एक फेरी मागे | ० |- | १२ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५० | एक फेरी मागे | ० |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५० | एक फेरी मागे | ० |- | १४ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५० | एक फेरी मागे | ० |- | १५ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५० | एक फेरी मागे{{refn|group=टीप|लतिफीला सुरुवातीच्या प्रक्रियेच्या नियमभंगासाठी १० सेकंद स्टॉप-अँड-गो दंड आणि निळ्या झेंड्यांबाबत स्वतंत्र पाच सेकंदांचा दंड देण्यात आला. अंतिम स्थान बदलले नाही.}} | ० |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४६ | निवृत्त — कंपन; अधिकृत वर्गीकरणात १६वा{{refn|group=टीप|स्ट्रोलने ५१ पैकी ४६ फेऱ्या पूर्ण केल्याने तो एफआयएच्या ९० टक्के नियमांनुसार १६व्या क्रमांकावर वर्गीकृत होता; शर्यत मात्र त्याने पूर्ण केली नाही.}} | ० |- | अवर्गीकृत | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ३१ | निवृत्त — पॉवर युनिट | ० |- | अवर्गीकृत | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | २३ | निवृत्त — हायड्रॉलिक बिघाड | ० |- | अवर्गीकृत | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | २१ | निवृत्त — पॉवर युनिट | ० |- | अवर्गीकृत | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ८ | निवृत्त — हायड्रॉलिक बिघाड | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_F1_RACE"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === एफआयएच्या शर्यत-वर्गीकरणातील ''RACE – FASTEST LAPS'' नोंदीनुसार २०ही चालकांनी किमान एक वैध वेळबद्ध सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. खाली प्रत्येक चालकाच्या स्वतःच्या सर्वात वेगवान फेरीची एफआयएची फेरी-संख्या, वेळ व जाहीर केलेला सरासरी वेग दिला आहे. पेरेझ ३६व्या फेरीत १:४६.०४६ वेळेसह प्रथम आणि व्हर्सटॅपन ५०व्या फेरीत केवळ ०.००४ सेकंद मागे दुसरा होता.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ३६ | १:४६.०४६ | २०३.७८७ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५० | १:४६.०५० | २०३.७७९ |- | ३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ३९ | १:४७.०४४ | २०१.८८७ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ४२ | १:४७.१७७ | २०१.६३६ |- | ५ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ४२ | १:४७.५२३ | २००.९८७ |- | ६ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १३ | १:४७.५३१ | २००.९७२ |- | ७ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४८ | १:४७.९६६ | २००.१६३ |- | ८ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ४९ | १:४७.९८९ | २००.१२० |- | ९ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ३७ | १:४७.९९७ | २००.१०५ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ३८ | १:४८.०३८ | २००.०२९ |- | ११ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४२ | १:४८.१७९ | १९९.७६८ |- | १२ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ४१ | १:४८.२०६ | १९९.७१९ |- | १३ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ४४ | १:४८.२७६ | १९९.५८९ |- | १४ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३६ | १:४८.२९७ | १९९.५५१ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ४० | १:४८.४१० | १९९.३४३ |- | १६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ३९ | १:४८.५१९ | १९९.१४३ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १२ | १:४८.७२३ | १९८.७६९ |- | १८ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १२ | १:४८.७८९ | १९८.६४८ |- | १९ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ३ | १:४८.९७८ | १९८.३०४ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३७ | १:४९.५८३ | १९७.२०९ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FIA_RACE"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलचा दुहेरी विजय : वेग, पिटस्टॉप आणि नियंत्रण === बाकूतील निकाल रेड बुलच्या वेग आणि विश्वासार्हतेचा एकत्रित पुरावा ठरला. पात्रतेत दोन्ही फेरारी समोरच्या चार स्थानांत असल्या आणि लक्लेरकडे पोल असला तरी शर्यतीच्या पहिल्या टप्प्यानंतर व्हर्सटॅपनचा दीर्घ पल्ल्यावरील वेग अधिक स्थिर होता. सायेन्सच्या बिघाडानंतरच्या पहिल्या आभासी सुरक्षा वाहनात रेड बुलने धोकादायक घाई न करता दोन्ही गाड्या ट्रॅकवर ठेवल्या. यामुळे आघाडीची स्थिती तात्पुरती वेगळी दिसली, पण नव्या टायरवर लक्लेर काय करू शकतो याची गणिते उघडी राहिली. दोन्ही रेड बुलचे प्राथमिक पिटस्टॉप नियमित हिरव्या झेंड्यांत झाले; त्यानंतर दुसऱ्या VSCचा वापर करून त्यांनी आणखी एक कडक टायर संच घेतला. या रणनीतीने अंतिम टप्प्यातील टायर जोखीम कमी केली आणि प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा मोठे अंतर राखता आले. शर्यतीत एकदा आघाडी निश्चित झाल्यावर व्हर्सटॅपनवर थेट आक्रमण करणारी कोणतीही प्रतिस्पर्धी गाडी उरली नाही; मात्र केवळ फेरारीच्या निवृत्तीमुळे विजय झाल्याचा निष्कर्ष अर्धवट ठरेल, कारण आघाडीच्या मध्य टप्प्यात रेड बुलचा स्वतःचा वेगही निर्णायक होता.<ref name="AZE22_PIRELLI"/> === व्हर्सटॅपनची तिसऱ्या स्थानावरून विजयापर्यंतची चढाई === व्हर्सटॅपनची स्पर्धा तिसऱ्या ग्रिड स्थानापासून सुरू झाली. पहिल्या वळणावर पेरेझने लक्लेरला मागे टाकले, तेव्हा व्हर्सटॅपनने पुढील चालासाठी गाड्या आणि टायर यांचे अंतर सांभाळले. त्याने सुरुवातीच्या फेऱ्यांत आपल्या संघसहकाऱ्यामागील फरक कमी केला आणि पेरेझच्या मागील टायरवर झीज वाढल्यावर पंधराव्या फेरीत पहिल्या वळणावर बाहेरून जाण्याऐवजी सरळ भागावरील वेगाचा उपयोग करून ओव्हरटेक पूर्ण केला. दोन शर्यतीपूर्वीप्रमाणे सतत आक्रमक लढती न लढता त्याने प्रतिस्पर्धी वाहनांतील वेळेचा फरक नियंत्रित करण्याचा पर्याय निवडला. यांत्रिक बिघाडांच्या मालिकेमुळे फेरारी बाहेर पडत असताना रेड बुलने व्हर्सटॅपनला वाजवी वेग राखण्याच्या सूचना देणे समजण्यासारखे होते. त्याचा २०.८२३ सेकंदांचा अंतिम विजय केवळ एका क्षणाच्या ओव्हरटेकचा नव्हे, तर फेरीनिहाय स्थिर वेग, विश्वासार्ह गाडी आणि योग्य वेळी थांबण्याचा मिळून झालेला परिणाम होता.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/> === पेरेझ : पहिल्या वळणावरील आघाडी, मागील टायरची झीज आणि जलद फेरी === पेरेझसाठी हा सप्ताह मिश्र स्वरूपाचा राहिला. पहिल्या आणि तिसऱ्या सरावात त्याने सर्वात वेगवान वेळ घेतली, पात्रतेत फेरारीच्या लक्लेरबरोबर पहिली रांग मिळवली आणि शर्यतीच्या पहिल्याच वळणावर आघाडी घेतली. तथापि, सुरुवातीच्या मध्यम मिश्रणाचे मागील टायर झिजू लागल्यावर व्हर्सटॅपनच्या तुलनेत त्याची गती कमी पडली. रेडिओवरील ‘लढू नका’ सूचना आणि त्यानंतरचा स्थानबदल यांबाबत माध्यमांत प्रश्न उपस्थित झाले; रेड बुलने याला एकतर्फी विजेता निवडण्याऐवजी त्यावेळच्या वेगातील फरक आणि धडक टाळण्याच्या गरजेमुळे घेतलेला व्यावहारिक निर्णय असल्याचे म्हटले. पेरेझला पहिल्या पिटस्टॉपमध्ये अतिरिक्त वेळही गमवावा लागला. तरी त्याने स्वतःचे दुसरे स्थान सुरक्षित ठेवले आणि ३६व्या फेरीत जलद वेळ नोंदवून अतिरिक्त गुण कमावला. अशा प्रकारे त्याला १८ ऐवजी १९ गुण मिळाले आणि एकूण गुणांमध्ये लक्लेरवर आघाडी घेत दुसरे स्थान मिळवता आले.<ref name="AZE22_TEAMORDERS"/> === फेरारीची दुहेरी निवृत्ती : रणनीती आणि विश्वासार्हतेतील फरक === फेरारीने पात्रतेत लक्लेरकडून पोल मिळवला आणि सायेन्सला चौथ्या ग्रिड स्थानावर ठेवले. म्हणजे शर्यतीपूर्वी त्यांच्या हातात विजय तसेच मोठ्या गुणसंचयाची वास्तविक संधी होती. पहिल्या VSCमध्ये लक्लेरला पिटमध्ये बोलावणे त्या क्षणी रणनीतिकदृष्ट्या समजण्याजोगे होते: सामान्य परिस्थितीपेक्षा कमी वेळेत टायर बदलता येत होते आणि पुढील फेऱ्यांसाठी कडक टायर उपलब्ध झाला. त्या निर्णयाचा योग्य-अयोग्य निकाल मात्र शर्यत पूर्ण झाल्याशिवाय ठरता आला नसता. आठव्या फेरीत सायेन्सला हायड्रॉलिक बिघाड झाल्यावर अर्धी संधी संपली; एकविसाव्या फेरीत लक्लेरच्या पॉवर युनिटमधील गंभीर बिघाडाने उरलेली संधीही नष्ट झाली. दोन्ही गाड्यांचे अपयश एकाच समस्येमुळे झाले असे मानणे चुकीचे ठरेल; अधिकृत नोंदीत सायेन्सची हायड्रॉलिक समस्या आणि लक्लेरचा पॉवर युनिट प्रश्न स्वतंत्र आहेत. परिणाम मात्र समान : संघाचे शून्य गुण, विजेतेपदाच्या लढतीत थेट ४४ गुणांच्या रेड बुल कमाईला एकही उत्तर नाही.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/> === पिरेलीची टायर-निवड आणि दोन आभासी सुरक्षा वाहनांचे गणित === पिरेलीने सी३ कडक, सी४ मध्यम आणि सी५ मऊ अशी सलग सर्वात मऊ मिश्रणे निवडली होती. रविवारच्या शर्यतीत डांबराचे तापमान ५० अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक पोहोचले; त्या परिस्थितीत कमी झीज असलेल्या कडक मिश्रणाला अधिक महत्त्व आले. बहुतेक चालक मध्यम टायरवर सुरू झाले, तर काहींनी कडक टायरवर दीर्घ पहिला टप्पा धावण्याचा पर्याय निवडला. सायेन्स आणि मॅग्नुसेनच्या थांब्यांमुळे आलेल्या दोन VSCनी मूळ एक-पिटस्टॉपच्या शक्यतेचे स्वरूप बदलले. VSCमध्ये गाड्यांची वेगमर्यादा नियंत्रित असल्याने पिटस्टॉपची तुलनात्मक वेळ-किंमत कमी होते; परिणामी रेड बुल व मर्सिडीजने दोन थांब्यांचा पर्याय निवडला. पिरेलीच्या नंतरच्या मूल्यमापनानुसार कडक मिश्रण अतिशय टिकाऊ ठरले आणि काही संघांनी एका थांब्यातही स्पर्धात्मक अंतर कापले. त्यामुळे ‘दोन थांबे हेच एकमेव योग्य’ असे सामान्यीकरण न करता, VSCची वेळ, ट्रॅकवरील स्थान आणि उरलेले टायर संच या तीन घटकांमुळे प्रत्येकीची रणनीती वेगळी पडली हे स्पष्ट होते.<ref name="AZE22_PIRELLI"/> === मर्सिडीज : दोन गुणस्थाने, रसलचे व्यासपीठ आणि उसळण्याचा त्रास === मर्सिडीजला विजयाचा थेट वेग नसतानाही रसलने तिसरे आणि हॅमिल्टनने चौथे स्थान मिळवून संघासाठी २७ गुण जमा केले. रसलच्या सलग गुणांमधील सातत्याने संघाचा कारनिर्माते अजिंक्यपदात तिसरा क्रमांक मजबूत झाला. हॅमिल्टनला मात्र बाकूच्या असमान रस्त्यावर गाडीच्या अतिउसळण्यामुळे शारीरिक अस्वस्थता सहन करावी लागली. नवीन २०२२ नियमांतील जमिनीच्या प्रभावावर अवलंबून वायुगतिकी असलेल्या गाड्यांमध्ये ''पॉर्पॉइझिंग'' किंवा उभ्या हेलकाव्यांची समस्या हा स्पर्धात्मक आणि सुरक्षाविषयक विषय बनला होता. एकीकडे दोन फेरारींच्या निवृत्तीमुळे उपलब्ध झालेली स्थाने, तर दुसरीकडे मर्सिडीजची विश्वासार्हता व योग्य पिटस्टॉप हे निकालाचे दोन्ही भाग होते. हॅमिल्टनने दुसऱ्या VSCवेळी ताजे टायर घेतले आणि उशिरा गॅस्लीला ओलांडले; यामुळे चौथ्या आणि पाचव्या क्रमांकातील गुणफरक त्याच्या बाजूने वळला. मात्र या निकालावरून मर्सिडीजने फेरारी-रेड बुलच्या कच्च्या वेगाची पातळी गाठली होती असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="AZE22_F1_REPORT"/> === अल्फाटौरी : गॅस्लीचा पाचवा क्रमांक आणि त्सुनोडाची हरवलेली संधी === पियर गॅस्लीने पात्रतेत सहावे स्थान मिळवले आणि शर्यतीत पाचवा येऊन संघाला दहा गुण दिले. त्याने पहिल्या VSCमध्ये कडक टायर घेतला आणि त्यावर दीर्घ धाव घेतली; यामुळे पिटस्टॉपची गरज कमी झाली, पण शेवटच्या टप्प्यात नव्या टायरवर असलेल्या हॅमिल्टनचा प्रतिकार करणे कठीण झाले. दुसरीकडे युकी त्सुनोडाने आठव्या स्थानावरून शर्यत सुरू केली आणि बराच काळ गुणस्थानी धावला. त्याच्या मागील पंखावरील डीआरएसच्या एका बाजूची समस्या दिसू लागल्यावर अधिकाऱ्यांनी दुरुस्तीसाठी आदेश दिला. पिटमध्ये तात्पुरती पट्टी लावण्याने गाडी पुन्हा धावू शकली, पण तो १३वा झाला आणि गुण गमावले. या एका उपकरण-बिघाडामुळे पात्रतेतील संघाचे दोन संभाव्य गुणस्थाने अंतिम निकालात एका चालकापुरते मर्यादित राहिले. गॅस्लीचे दहा गुण मिळाल्याने अल्फाटौरीने हंगामी कारनिर्माते क्रमवारीत अल्फा रोमियोच्या नंतर सातवा क्रमांक राखला.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन : व्हेट्टेलचे पुनरागमन आणि स्ट्रोलची अपूर्ण शर्यत === सेबास्टियन व्हेट्टेलने नवव्या ग्रिड स्थानावरून सहाव्या स्थानापर्यंत मजल मारली आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी आठ गुण मिळवले. पहिल्या VSCवेळी कडक टायर घेऊन त्याने दीर्घ अंतिम टप्पा पार केला; हा एक-पिटस्टॉप पर्याय बाकूतील टिकाऊ कडक मिश्रणाशी सुसंगत होता. एका क्षणी ओव्हरटेक करताना मार्गाबाहेर गेल्याने त्याला वेळ गमवावा लागला, परंतु त्याने गाडी सांभाळत गुणस्थान राखले. लान्स स्ट्रोल पात्रतेतील दुर्घटनेनंतर १९व्या ग्रिड स्थानावर होता. स्पर्धेत त्याच्या गाडीतील तीव्र कंपन जाणवल्याने संघाने ४६ फेऱ्यांनंतर त्याला परत बोलावले. शर्यत त्याने पूर्ण केली नाही; तरी नियमानुसार पुरेशी फेरीअंतरे पूर्ण केल्यामुळे अधिकृत निकालात त्याचे १६वे स्थान नोंदले गेले. आठ गुणांमुळे अ‍ॅस्टन मार्टिनचे एकूण गुण १५ झाले आणि कारनिर्माते क्रमवारीत त्याची हासशी गुणबरोबरी झाली.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === अल्पाइन : अलोन्सोचा वेग आणि ओकॉनचा शेवटचा गुण === अल्पाइनच्या फर्नांडो अलोन्सोने दहाव्या स्थानावरून सातवे स्थान मिळवत सहा गुण जोडले. बाकूतील लांब सरळ रेषेवर त्याच्या गाडीचा वेग प्रभावी होता; त्यामुळे पाठलाग करणाऱ्या गाड्यांना ओव्हरटेकसाठी वायुप्रवाहाचा लाभ झाला तरी स्थान मिळवणे सहज शक्य नव्हते. एस्टेबान ओकॉनने १३व्या ग्रिड स्थानावरून दहावे येत एक गुण मिळवला. दोन्ही चालकांनी मिळून सात गुण मिळवल्याने संघाचे हंगामी गुण ४७ झाले. कारनिर्माते क्रमवारीत हा निकाल विशेष महत्त्वाचा होता, कारण मॅकलारेनच्या ६५ गुणांच्या मागे अल्पाइन पाचवा राहिला आणि अल्फा रोमियोपेक्षा सहा गुण पुढे गेला. या दोन चालकांचा निकाल फेरारीच्या निवृत्तींमुळे उपलब्ध झालेल्या रिकाम्या जागांचा फायदा घेत असतानाही दीर्घ-टायर रणनीती व वेग टिकवण्यावर आधारित होता. अलोन्सोचा बचाव आणि ओकॉनची मधल्या गटातील प्रगती हे दोन्ही या शर्यतीतील उल्लेखनीय पैलू ठरले.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === मॅकलारेन : रिक्कार्डो-नॉरिसची आठवी-नववी स्थाने आणि पर्यायी रणनीती === मॅकलारेनचे डॅनियल रिक्कार्डो व लॅन्डो नॉरिस हे पात्रतेत अनुक्रमे १२व्या व ११व्या स्थानावर होते; दोघांनाही अंतिम पात्रता फेरी गाठता आली नव्हती. रविवारच्या शर्यतीत रिक्कार्डोने कडक टायरवर सुरुवात करून दीर्घ पहिला टप्पा घेतला, तर नॉरिस वेगळ्या सुरुवातीच्या मिश्रणावर होता. संघातील वेगवेगळ्या रणनीतींमुळे शेवटच्या फेऱ्यांत त्यांच्या स्थानांची तुलना अधिक सूक्ष्म बनली. रिक्कार्डो आठवा व नॉरिस नववा आल्याने संघाला सहा गुण मिळाले. हे दोघेही अलोन्सोच्या सातव्या स्थानासाठीच्या बचावावर मात करू शकले नाहीत, पण फेरारीच्या गाड्या बाहेर पडल्यावर त्यांनी दोन्ही कार गुणांमध्ये आणण्याची संधी साधली. मॅकलारेनचे एकूण गुण ६५ झाले आणि कारनिर्माते क्रमवारीत चौथा क्रमांक टिकला. बाकूचा निकाल संघासाठी अत्युच्च शर्यतवेगापेक्षा दोन्ही गाड्या सुरक्षितपणे शेवटपर्यंत पोहोचवण्याचे उदाहरण होता.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === अल्फा रोमियो : बोट्टासचे अकरावे स्थान आणि झोऊची यांत्रिक निवृत्ती === अल्फा रोमियोसाठी हा निराशाजनक कार्यक्रम ठरला. वालट्टेरी बोट्टासला पात्रतेत १५व्या स्थानावरून सुरुवात करावी लागली आणि ५० फेऱ्या पूर्ण करून तो अकरावा आला; गुण फक्त एका स्थानाने हुकले. झोऊ ग्वान्यूने १४व्या स्थानावरून सुरुवात केली, मात्र हायड्रॉलिक बिघाडामुळे २३ फेऱ्यांनंतर त्याला निवृत्त व्हावे लागले. झोऊचा हा प्रश्न त्याच्या संघाच्या कारमधील त्रुटीचे उदाहरण होता; त्याची नोंद फेरारीच्या लक्लेरच्या पॉवर युनिट बिघाडाशी तशीच असल्याचे सांगता येत नाही. दोन्ही अल्फा रोमियो गाड्यांच्या शून्य गुणांमुळे संघाचे एकूण ४१ गुणच राहिले. त्याच वेळी अल्पाइनने सात आणि अल्फाटौरीने दहा गुण मिळवल्याने मधल्या गटात स्पर्धात्मक दडपण वाढले. या सप्ताहातील कारच्या विश्वासार्हतेचा प्रश्न बोट्टासच्या सीमारेषेवरील अकराव्या स्थानाइतकाच महत्त्वाचा ठरला.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === हास : मॅग्नुसेनची समस्या आणि शुमाकरचे संघर्षमय फेरीअंतर === हासला अझरबैजानमध्ये गुण मिळाले नाहीत. मॅग्नुसेनने सोळाव्या ग्रिड स्थानावरून धावण्यास सुरुवात केली आणि ३१ फेऱ्या पूर्ण केल्यानंतर पॉवर युनिटच्या समस्येमुळे त्याची गाडी थांबली. त्याचा थांबा दुसऱ्या VSCचे कारण ठरला; म्हणजे हासला गुण न मिळाले तरी संघाच्या बिघाडाचा आघाडीच्या रणनीतींवर थेट परिणाम झाला. मिक शुमाकर पहिल्या सरावात अल्प धावण्यामुळे मागे होता, पात्रतेत शेवटचा २०वा आला आणि रविवारच्या शर्यतीत १४वा ठरला. इतरांच्या निवृत्तीमुळे स्थान वर येऊ शकते, परंतु त्याला गुण मिळवण्यासाठी आवश्यक असलेला वेग उपलब्ध झाला नाही. हासचे एकूण १५ गुण कायम राहिले. अल्फाटौरीसारख्या संघाला मोठा फायदा मिळत असताना हासच्या सलग शून्यामुळे कारनिर्माते क्रमवारीत वर जाण्याची संधी आणखी अवघड झाली.<ref name="AZE22_FIA_RACE"/> === विलियम्स : अल्बोनची मर्यादित प्रगती आणि लतिफीवरील दोन स्वतंत्र शिक्षा === अलेक्झांडर अल्बोनने १७व्या स्थानावरून सुरुवात करून १२वे स्थान मिळवले. तो गुणांच्या बाहेर राहिला, पण ५० फेऱ्या पूर्ण करून संघाला गाडीच्या व्यवहाराचे महत्त्वाचे संपूर्ण अंतराचे निरीक्षण मिळाले. निकोलस लतिफीने १८व्या ग्रिड स्थानावरून सुरुवात केली; तथापि, सुरुवातीच्या प्रक्रियेत पंधरा सेकंदांच्या इशाऱ्यानंतर संघकर्मचाऱ्याने गाडीला स्पर्श केला. नियमानुसार त्याला पिट-लेनमधून सुरुवात करणे बंधनकारक होते, परंतु तसे न केल्याने पंचांनी दहा सेकंदांचा थांबून-जा (स्टॉप-अँड-गो) दंड दिला. हा दंड पात्रतेनंतर जाहीर ग्रिडमध्ये मागे टाकण्याचा दंड नव्हता. पुढे निळे झेंडे वारंवार दुर्लक्षित केल्याबद्दल स्वतंत्र पाच सेकंदांचा दंड मिळाला. दोन्ही शिक्षा असूनही लतिफी अंतिम निकालात १५वा राहिला. विलियम्सचे एकूण तीन गुण कायम राहिले; संघाला पुढील फेऱ्यांत स्वच्छ शर्यत व अधिक वेग या दोन्ही घटकांची गरज होती.<ref name="AZE22_LATIFI"/> === पंचनिर्णयांची अचूक कालमर्यादा आणि सुरक्षिततेचे निर्णय === या शर्यतीत तीन घटना वेगळ्या नोंदणे महत्त्वाचे आहे. प्रथम, पात्रतेतील स्ट्रोलच्या धडकेनंतर लाल झेंडा दाखवण्यात आला; हा गाडी आणि मार्गावरील अडथळा हटवण्याचा सत्रसुरक्षा निर्णय होता, शर्यतीची शिक्षा नव्हती. दुसरे म्हणजे लतिफीच्या सुरुवातीच्या नियमभंगावर दहा सेकंदांचा स्टॉप-अँड-गो दंड झाला; त्याला पूर्वनिश्चित ग्रिड कमी करून लागू करण्यात आले नाही. तिसरे म्हणजे निळ्या झेंड्यांचे पालन न केल्यामुळे पाच सेकंदांचा स्वतंत्र दंड देण्यात आला; त्याच्या निकालातील १५व्या स्थानावर मात्र बदल झाला नाही. याशिवाय त्सुनोडाच्या डीआरएस पंखाची असुरक्षित स्थिती आढळल्यामुळे काळा-नारिंगी झेंडा दाखवून गाडी दुरुस्त करण्याची अट घालण्यात आली. ड्रायव्हर आणि संघांच्या तात्कालिक तक्रारी, अधिकृत चाचणी आणि अंतिम पंचनिर्णय हे स्वतंत्र स्तर आहेत. परिणामी, निकालातील स्थानबदल आणि शर्यतीदरम्यान पूर्ण केलेल्या शिक्षा एकत्र मिसळू नयेत.<ref name="AZE22_FIA_DOC"/> === चालक अजिंक्यपद : व्हर्सटॅपनची आघाडी वाढली, पेरेझ दुसरा === स्पर्धेपूर्वी व्हर्सटॅपनकडे १२५ गुण होते आणि लक्लेरपेक्षा तो नऊ गुण पुढे होता. बाकूनंतर त्याचे १५० गुण झाले; पेरेझने मिळवलेल्या १९ गुणांमुळे त्याचे १२९ झाले आणि त्याने लक्लेरचे ११६ गुण मागे टाकले. व्हर्सटॅपनची पेरेझवरील आघाडी २१ गुणांवर पोहोचली, तर लक्लेर व्हर्सटॅपनपेक्षा ३४ गुण मागे पडला. रसलचे गुण ९९, सायेन्सचे ८३ आणि हॅमिल्टनचे ६२ झाले. फेरारीच्या शून्य गुणांमुळे हा केवळ एका फेरीतील पराभव नव्हता; पुढील कॅनडाच्या फेरीपूर्वी सतत विश्वसनीय गाडी देण्याच्या दबावात लक्षणीय वाढ झाली. हे हंगामाचे अंतिम चित्र नव्हते—उर्वरित फेऱ्या भरपूर होत्या—मात्र फेरी आठ समाप्त झाल्यावरचे नेमके गुण दाखवतात की एका दुहेरी निवृत्तीने अजिंक्यपदाच्या लढतीचे प्रवाह किती झपाट्याने बदलू शकतात.<ref name="AZE22_FIA_POINTS"/> === कारनिर्माते अजिंक्यपद : रेड बुलला ८० गुणांची आघाडी === रेड बुलने बाकूमध्ये व्हर्सटॅपनचे २५ व पेरेझचे १९ असे एकूण ४४ गुण कमावले आणि संघाचे एकूण २७९ झाले. फेरारीचे दोन्ही चालक निवृत्त झाल्याने त्यांचे १९९ गुण कायम राहिले; म्हणून दोन संघांतील फरक ३६ वरून ८० गुणांपर्यंत वाढला. मर्सिडीजने रसल व हॅमिल्टनच्या २७ गुणांमुळे एकूण १६१ गाठले. मॅकलारेनचे ६५, अल्पाइनचे ४७, अल्फा रोमियोचे ४१, अल्फाटौरीचे २७, हासचे १५, अ‍ॅस्टन मार्टिनचे १५ आणि विलियम्सचे तीन गुण होते. हास आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनची गुणबरोबरी असूनही अधिकृत एफआयए यादीत हास आठवा आणि अ‍ॅस्टन मार्टिन नववा दर्शवला आहे; निव्वळ समान गुण म्हणजे स्थान सारखे ठरत नाही. त्यामुळे बाकूचा निकाल आघाडीच्या जोडीपुरता मर्यादित नव्हता; मधल्या संघांतील क्रमवारीवरही तो थेट परिणाम करणारा होता.<ref name="AZE22_FIA_POINTS"/> == निकालानंतर गुणतालिका == एफआयएच्या १२ जून रोजीच्या अधिकृत ''Championship Points'' दस्तऐवजात गुण मिळवलेले आणि शून्य गुणांवर असलेले सर्व २१ सहभागी चालक दाखवले आहेत. बाकूमध्ये न धावलेला निको हल्केनबर्गही सुरुवातीच्या फेऱ्यांतील सहभागामुळे यादीत आहे. पेरेझला अतिरिक्त जलद-फेरी गुण देण्यात आला असून त्याचा समावेश पुढील आकडेवारीत आहे.<ref name="AZE22_FIA_POINTS"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १५० |- | २ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १२९ |- | ३ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ११६ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ९९ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ८३ |- | ६ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ६२ |- | ७ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५० |- | ८ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४० |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३१ |- | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १६ |- | ११ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १६ |- | १२ | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | १३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १५ |- | १४ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १३ |- | १५ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ११ |- | १६ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- | १७ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | २ |- | १८ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FIA_POINTS"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[रेड बुल रेसींग]] | २७९ |- | २ | [[फेरारी]] | १९९ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | १६१ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ६५ |- | ५ | [[अल्पाइन]] | ४७ |- | ६ | [[अल्फा रोमियो]] | ४१ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | २७ |- | ८ | [[हास]] | १५ |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १५ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AZE22_FIA_POINTS"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[अझरबैजान ग्रांप्री]] * [[बाकु सिटी सर्किट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/azerbaijan फॉर्म्युला वन : २०२२ अझरबैजान ग्रांप्री अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1126/azerbaijan/race-result फॉर्म्युला वन : २०२२ अझरबैजान ग्रांप्री मुख्य शर्यतीचे निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Azerbaijan%20Grand%20Prix एफआयए : अझरबैजान ग्रांप्रीचे अधिकृत निर्णय दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = अझरबैजान ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ मोनॅको ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ अझरबैजान ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ अझरबैजान ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:अझरबैजान ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] lb3vkwdnr9d81ntkcbdk0q0j6n9btte 0 351266 2725696 2641251 2026-10-24T14:48:44Z Koolkrazy 1591 2725696 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = कॅनडा | ग्रांप्री = कॅनेडियन | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Canada.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्रीसाठी वापरलेला सर्किट गिलेस व्हिलनव्हचा मार्गनकाशा | दिनांक = १९ जून | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ एडब्ल्यूएस ग्रांप्री दु कॅनडा २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ९ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह, मॉन्ट्रियल, क्यूबेक, कॅनडा | सर्किट_प्रकार = तात्पुरता शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ४.३६१ | सर्किट_अंतर_मैल = २.७१० | एकूण_फेऱ्या = ७० | एकूण_अंतर_किमी = ३०५.२७० | एकूण_अंतर_मैल = १८९.७०० | हवामान = कोरडे आणि सूर्यप्रकाश; शनिवारी पात्रतेवेळी पाऊस | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = रेड बुल रेसींग | पोल_वेळ = १:२१.२९९ | जलद_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | जलद_देश = स्पेन | जलद_संघ = फेरारी | जलद_वेळ = १:१५.७४९ | जलद_फेरी = ६३ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | दुसरा_देश = स्पेन | दुसरा_संघ = फेरारी | तिसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ अझरबैजान ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ कॅनेडियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ कॅनेडियन ग्रांप्री }} '''२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ एडब्ल्यूएस ग्रांप्री दु कॅनडा २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील नववी फेरी होती. १९ जून २०२२ रोजी मॉन्ट्रियलच्या [[सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह]] येथे ७० फेऱ्यांची शर्यत झाली. कोविड-१९ महामारीमुळे २०२० व २०२१ मध्ये आयोजन न झाल्यानंतर कॅनेडियन ग्रांप्री परतली. ओल्या मार्गावरील शनिवारच्या पात्रतेत पोल मिळवणाऱ्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने रविवारी विजय मिळवला; [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] अवघ्या ०.९९३ सेकंद मागे दुसरा, तर [[लुइस हॅमिल्टन]] तिसरा आला. सायेन्सने ६३व्या फेरीत सर्वात वेगवान वेळ नोंदवली. शेवटच्या सुरक्षा वाहनानंतरची दोघांतील लढत हे शर्यतीचे प्रमुख वैशिष्ट्य ठरले.<ref name="CAN22_RACE"/><ref name="CAN22_REPORT"/><ref name="CAN22_FIASTAND"/><ref name="CAN22_EVENT">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत कार्यक्रम आणि सर्किट|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/canada|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_FP1">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : पहिल्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१७ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_FP2">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : दुसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१७ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_FP3">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : तिसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१८ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_QUAL">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : पात्रता फेरीचे पूर्ण निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१८ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_GRID">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_RACE">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : अंतिम शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_FIAFINAL">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : एफआयए अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ७६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_76_-_2022_canadian_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_FIALAPS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : एफआयए सर्व चालकांच्या वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/canadian-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_FIASTAND">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : एफआयए चालक आणि कारनिर्माते गुणतालिका, दस्तऐवज ७७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_77_-_2022_canadian_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_DOC">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : एफआयएचे पंचनिर्णय आणि तांत्रिक दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Canadian%20Grand%20Prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_PENALTY">{{स्रोत बातमी|title=अलोन्सोने बचाव करताना दिशा अनेकदा बदलल्याबद्दल एफआयएचे निर्णयपत्र, दस्तऐवज ७४|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Canadian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2014%20-%20More%20than%20one%20change%20of%20direction.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_F1ALONSO">{{स्रोत बातमी|title=कॅनडामधील दंडामुळे अलोन्सो सातव्या स्थानावरून नवव्या स्थानावर|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/alonso-drops-from-p7-to-p9-after-being-hit-with-five-second-time-penalty-in.4TaYtXLU7fM4Sn9fL8mP8H|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_REPORT">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपनचा कॅनडामध्ये विजय; सायेन्सचे अखेरपर्यंत आव्हान|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-survives-late-safety-car-to-beat-sainz-to-canadian-gp-victory.MSg7s89K4WtO2gD3UNaNh|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_PIRELLI">{{स्रोत बातमी|title=कॅनडा ग्रांप्री २०२२ : पिरेलीचे रविवारचे टायर आणि रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-canada-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_TYRES">{{स्रोत बातमी|title=कॅनेडियन ग्रांप्रीसाठी पिरेलीच्या टायर मिश्रणांचे अधिकृत वाटप|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-canadian-grand-prix.3fi2Bwiw5SHQIpsLC5iMNm|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१५ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_COMMONS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्रीचा सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Canada.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=१७ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_F1FAST">{{स्रोत बातमी|title=कॅनेडियन ग्रांप्री २०२२ : सर्व सहभागींच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_F1STATS">{{स्रोत बातमी|title=कॅनडा फेरीअंती २०२२ हंगामातील चालक व कारनिर्माते गुण|दुवा=https://www.racefans.net/2022/06/19/2022-canadian-grand-prix-championship-points/|प्रकाशक=रेसफॅन्स|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === बाकूमधील फेरारीच्या दुहेरी निवृत्तीनंतर व्हर्सटॅपन १५० गुणांसह चालक अजिंक्यपदात अग्रस्थानी होता. पेरेझ १२९ आणि शार्ल लक्लेर ११६ गुणांसह त्याच्या पाठोपाठ होते; रसलचे ९९, सायेन्सचे ८३ व हॅमिल्टनचे ६२ गुण होते. रेड बुलचे २७९, फेरारीचे १९९ आणि मर्सिडीजचे १६१ गुण असल्याने मुख्य लक्ष या तीन संघांच्या तांत्रिक कार्यक्षमतेकडे होते. २०१९ नंतर प्रथमच मॉन्ट्रियलला परतणाऱ्या एफ.१मध्ये २०२२च्या नवीन ग्राउंड-इफेक्ट कार रस्त्यावरील उंचवटे आणि कठीण ब्रेकिंग पट्ट्यांवर कशा वागतील, याबाबत अनिश्चितता होती.<ref name="CAN22_FIASTAND"/><ref name="CAN22_EVENT"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह हा मॉन्ट्रियलमधील नॉत्र-दाम बेटावरील ४.३६१ किमी लांबीचा शर्यतमार्ग आहे. ७० फेऱ्यांचे निश्चित अंतर ३०५.२७० किमी होते. लांब सरळ भाग, वेग कमी करून घ्यावी लागणारी वळणे, जोरदार ब्रेकिंग आणि शेवटच्या चढत्या-वेगाच्या विभागातील भिंतीजवळील अरुंद जागा यांमुळे यंत्रणांची विश्वासार्हता तसेच चालकांची अचूकता दोन्ही महत्त्वाची ठरतात. शुक्रवारी दोन मुक्त सराव झाले; शनिवारी मुसळधार पावसामुळे तिसरा सराव आणि पात्रता ओल्या परिस्थितीत पार पडली. रविवारचा मुख्य सामना मात्र कोरड्या वातावरणात झाला. या ग्रांप्रीसाठी स्प्रिंट शर्यत नव्हती.<ref name="CAN22_EVENT"/><ref name="CAN22_FP3"/><ref name="CAN22_PIRELLI"/> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांच्या २० नियमित चालकांनी या सप्ताहात सहभाग घेतला. कोणत्याही संघाने मुक्त सरावासाठी पर्यायी चालक उतरवला नाही. सर्व सत्रांसाठीच्या अधिकृत यादीत तेच २० चालक आहेत; तरी बोट्टासला दुसऱ्या सरावात आणि लक्लेरला तिसऱ्या सरावात वैध वेळ नोंदवता आली नाही. पहिल्या दोन फेऱ्यांत सेबास्टियन व्हेट्टेलऐवजी धावलेला निको हल्केनबर्ग या फेरीत सहभागी नव्हता; मात्र हंगामी अजिंक्यपद गुणतालिकेतील २१व्या स्वतंत्र नावाच्या गणनेत तो समाविष्ट आहे.<ref name="CAN22_FP1"/><ref name="CAN22_FP2"/><ref name="CAN22_FP3"/><ref name="CAN22_FIASTAND"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पियर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_RACE"/> |} === टायर === पिरेलीने कॅनडासाठी २०२२ हंगामातील सर्वात मऊ तीन कोरडी मिश्रणे दिली: पांढऱ्या पट्टीचे कडक सी३, पिवळ्या पट्टीचे मध्यम सी४ आणि लाल पट्टीचे मऊ सी५. एका चालकासाठी अनुक्रमे दोन, तीन आणि आठ संच निश्चित होते. शनिवारचा पाऊस आणि रविवारची कोरडी शर्यत यांमुळे सरावातील टायर मोजमाप आणि प्रत्यक्ष शर्यतीतील टिकाऊपणा यांतील फरक विशेष महत्त्वाचा ठरला. रविवारच्या लढतीत सी३ कडक टायरने दीर्घ अंतरावरील झीज कमी असल्याचे दाखवले; सी४ मध्यम मिश्रण सुरुवातीच्या टप्प्यासाठी प्रमुख पर्याय ठरले.<ref name="CAN22_TYRES"/><ref name="CAN22_PIRELLI"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कडक | सी३ | पांढरा | २ |- | मध्यम | सी४ | पिवळा | ३ |- | मऊ | सी५ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_TYRES"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या सरावात व्हर्सटॅपनने १:१५.१५८ वेळेसह आघाडी घेतली. सायेन्स ०.२४६, अलोन्सो ०.३७३ आणि पेरेझ ०.४६१ सेकंद मागे होते. फेरारीचा लक्लेर पाचवा, रसल सहावा, स्ट्रोल सातवा व हॅमिल्टन आठवा राहिला. मायदेशात धावणाऱ्या स्ट्रोलची सुरुवातीची कामगिरी आशादायक होती, पण एका तासातील सर्वात जलद फेरी म्हणजे रविवारच्या ७० फेऱ्यांतील कायमस्वरूपी वेगाचा निश्चित पुरावा नव्हे. उंचवटे, ब्रेकिंग आणि टायर तापमानाची चाचणी करण्यासाठी सर्व २० चालकांनी वैध वेळ नोंदवली.<ref name="CAN22_FP1"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१५.१५८ | २७ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१५.४०४ | ३४ |- | ३ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१५.५३१ | ३१ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१५.६१९ | ३२ |- | ५ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१५.६६६ | ३० |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१५.८२२ | २९ |- | ७ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१५.८७७ | ३२ |- | ८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१५.८७७ | २७ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१६.०४१ | ३३ |- | १० | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१६.०८३ | २९ |- | ११ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१६.१६५ | २९ |- | १२ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१६.२११ | १७ |- | १३ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१६.३०८ | २९ |- | १४ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१६.३२२ | ३३ |- | १५ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१६.४२१ | २६ |- | १६ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१६.४२६ | २७ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१७.१५२ | ३० |- | १८ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१७.२२३ | २५ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१७.२४१ | ३३ |- | २० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१७.५५५ | ३१ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FP1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === दुसऱ्या सरावातही व्हर्सटॅपन १:१४.१२७ वेळेसह पुढे होता; लक्लेर फक्त ०.०८१ सेकंद मागे राहिला. सायेन्स तिसरा आणि व्हेट्टेल चौथा होता. अलोन्सोने पाचवे, गॅस्लीने सहावे आणि रसलने सातवे स्थान मिळवले. हॅमिल्टन १३वा राहिल्याने मर्सिडीजच्या सेटअपमध्ये सुधारणा शोधण्याची गरज स्पष्ट झाली. बोट्टासने यांत्रिक अडचणीमुळे केवळ तीन फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि कोणतीही वैध वेळ नोंदवली नाही. त्याच्या नोंदीला बनावट लॅपटाइम देण्याऐवजी अधिकृत 'वेळ नाही' असेच दर्शविले आहे.<ref name="CAN22_FP2"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१४.१२७ | ३३ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१४.२०८ | ३२ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१४.३५२ | ३२ |- | ४ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१४.४४२ | ३५ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१४.५४३ | २४ |- | ६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१४.८७९ | ३४ |- | ७ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१४.९७१ | ३१ |- | ८ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१४.९८७ | ३० |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१५.०३३ | ३१ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१५.११९ | ३२ |- | ११ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१५.१६७ | २९ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१५.३९६ | ३४ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१५.४२१ | २५ |- | १४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१५.४९९ | ३४ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१५.५१६ | ३५ |- | १६ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१५.५२६ | ३१ |- | १७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१५.५६७ | ३७ |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१६.१७१ | ३० |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१६.५०९ | २७ |- | २० | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | वेळ नाही | ३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FP2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी पावसामुळे ट्रॅकवरील पकड आणि योग्य मार्ग निवडण्यात सतत बदल होत होते. अलोन्सोने १:३३.८३६ वेळेसह सर्वात जलद फेरी केली, गॅस्ली केवळ ०.०५३ सेकंद मागे दुसरा आणि व्हेट्टेल ०.०५५ सेकंद मागे तिसरा होता. ओकॉन चौथा व रिक्कार्डो पाचवा आला. व्हर्सटॅपन नववा आणि सायेन्स दहावा राहिल्याने कोरड्या सरावातील वेगाचे क्रम थेट लागू होत नव्हते. लक्लेरने पाच फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण अधिकृत निकालात वैध वेळ नाही. याच ओल्या स्थितीने पुढील पात्रतेत मोठे बदल घडवले.<ref name="CAN22_FP3"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३३.८३६ | १५ |- | २ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३३.८८९ | १८ |- | ३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.८९१ | १८ |- | ४ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३४.००३ | १६ |- | ५ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३४.११० | १४ |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३४.२४८ | १३ |- | ७ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३४.२५९ | ११ |- | ८ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३४.४९८ | १० |- | ९ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३४.६१६ | १० |- | १० | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३४.७७८ | १८ |- | ११ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३५.०१६ | १५ |- | १२ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३५.२१३ | १५ |- | १३ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३५.५३१ | २३ |- | १४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३५.६४३ | १७ |- | १५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३५.६९२ | १२ |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३५.७६१ | १७ |- | १७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३६.२६१ | २७ |- | १८ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३७.३८८ | १८ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३८.३९४ | ११ |- | २० | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | वेळ नाही | ५ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FP3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == शनिवारची पात्रता पावसाने भिजलेल्या शर्यतमार्गावर झाली. सुरुवातीला संपूर्ण ओल्या टायरचा वापर झाला आणि परिस्थिती सुधारत गेल्यावर इंटरमीडिएट मिश्रण निर्णायक ठरले. व्हर्सटॅपनने १:२१.२९९ वेळेत पोल मिळवला; अलोन्सोने १:२१.९४४ नोंदवत पहिल्या रांगेत स्थान मिळवले. सायेन्स तिसरा आणि हॅमिल्टन चौथा राहिला. फेरारीचा लक्लेर आणि अल्फाटौरीचा त्सुनोडा यांच्यावर अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांमुळे ग्रिडच्या मागून सुरुवात करण्याची अट होती.<ref name="CAN22_QUAL"/><ref name="CAN22_GRID"/> === फेरी १ === पहिल्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:३२.२१९ वेळ नोंदवली; अलोन्सो १:३२.२७७, सायेन्स १:३२.७८१ आणि मॅग्नुसेन १:३२.९५७ अशा वेळा नोंदवणारे प्रमुख चालक होते. ओल्या ट्रॅकवरील जोखीम जास्त असल्याने गुणपत्रकात अंतर लक्षणीय होते. गॅस्ली, व्हेट्टेल, स्ट्रोल, लतिफी आणि त्सुनोडा हे शेवटच्या पाच क्रमांकांवर राहून बाद झाले. लक्लेरने पात्रतेच्या पुढील टप्प्यात वेळ नोंदवण्याचा प्रयत्न न करण्याचा निर्णय घेतला; कारण त्याला आधीच ग्रिडच्या मागून सुरुवात करावी लागणार होती.<ref name="CAN22_QUAL"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पावसाचा जोर कमी झाल्याने इंटरमीडिएट टायरवरील वेग सुधारला. व्हर्सटॅपनने १:२३.७४६, अलोन्सोने १:२४.८४८ आणि रसलने १:२४.९५० अशा नोंदी केल्या. पेरेझची गाडी तिसऱ्या वळणाजवळ बॅरिअरला धडकल्यानंतर लाल झेंडा दाखवावा लागला; त्याचे १:३३.१२७ हेच वेळपत्रक राहिले आणि त्याला अंतिम फेरी मिळाली नाही. नॉरिसला यांत्रिक त्रासामुळे फेरी २ मध्ये वैध वेळ नोंदवता आली नाही. बोट्टास आणि अल्बोन हेही बाद झाले; लक्लेर पुढील फेरीत गेला नाही. त्यामुळे पहिल्या दहाच्या लढतीत अल्पाइन, हास आणि अल्फा रोमियोसारखे संघ पुढे आले.<ref name="CAN22_QUAL"/><ref name="CAN22_REPORT"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत पृष्ठभाग कोरडा पडत असल्याचे काही ठिकाणी दिसत होते; मात्र काही वळणांवर पाणी कायम होते. रसलने वेगवान कोरड्या मिश्रणावर प्रयत्न करण्याचा धोका पत्करला, परंतु दुसऱ्या वळणावरील पाण्यात गाडी फिरली आणि तो आठव्या स्थानी राहिला. व्हर्सटॅपनने १:२१.२९९ ही निर्णायक वेळ केली; अलोन्सो ०.६४५ सेकंद मागे दुसरा ठरला. सायेन्स तिसरा, हॅमिल्टन चौथा, मॅग्नुसेन पाचवा, शुमाकर सहावा, ओकॉन सातवा, रिक्कार्डो नववा आणि झोऊ दहावा ठरला. शुमाकरची सहावी जागा ही त्याच्या हंगामातील विशेष पात्रता कामगिरी होती, जरी रविवारचा निकाल तिच्यासारखा ठरला नाही.<ref name="CAN22_QUAL"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३२.२१९ | १:२३.७४६ | १:२१.२९९ | ३० |- | २ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३२.२७७ | १:२४.८४८ | १:२१.९४४ | २९ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३२.७८१ | १:२५.१९७ | १:२२.०९६ | २९ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३३.८४१ | १:२५.५४३ | १:२२.८९१ | ३१ |- | ५ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३२.९५७ | १:२६.२५४ | १:२२.९६० | ३१ |- | ६ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३३.७०७ | १:२५.६८४ | १:२३.३५६ | ३१ |- | ७ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३३.०१२ | १:२६.१३५ | १:२३.५२९ | ३० |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३३.१६० | १:२४.९५० | १:२३.५५७ | ३० |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३३.६३६ | १:२६.३७५ | १:२३.७४९ | ३० |- | १० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३३.६९२ | १:२६.११६ | १:२४.०३० | ३१ |- | ११ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३३.६८९ | १:२६.७८८ | — | २१ |- | १२ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३४.०४७ | १:२६.८५८ | — | २१ |- | १३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३३.९२९ | १:३३.१२७ | — | १४ |- | १४ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३४.०६६ | वेळ नाही | — | १५ |- | १५ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३३.००८ | — | — | १० |- | १६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३४.४९२ | — | — | ११ |- | १७ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३४.५१२ | — | — | १२ |- | १८ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३५.५३२ | — | — | ११ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३५.६६० | — | — | ११ |- | २० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३६.५७५ | — | — | ४ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_QUAL"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === पात्रता निकाल व प्रत्यक्ष अधिकृत ग्रिड वेगळे ठेवणे आवश्यक होते. लक्लेर पात्रतेत १५वा असला तरी पॉवर युनिट घटक बदलल्यामुळे त्याची सुरुवात १९व्या स्थानावरून झाली. त्सुनोडालाही त्याच प्रकारची अतिरिक्त घटकांची शिक्षा असल्याने त्याने २०व्या स्थानावरून शर्यत सुरू केली. त्यांच्या मागे गेल्याने गॅस्ली, व्हेट्टेल, स्ट्रोल आणि लतिफी यांच्या प्रकाशित ग्रिड स्थानांमध्ये बदल दिसला. पेरेझ १३वा आणि नॉरिस १४वा होता; दोघेही पिट-लेन प्रारंभकर्ता नव्हते. पुढील स्वतंत्र तक्त्यात पात्रतेची अनौपचारिक पुनरावृत्ती न करता अधिकृत २० जागा दिल्या आहेत.<ref name="CAN22_GRID"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२१.२९९ |- | २ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२१.९४४ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:२२.०९६ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२२.८९१ |- | ५ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२२.९६० |- | ६ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२३.३५६ |- | ७ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२३.५२९ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२३.५५७ |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२३.७४९ |- | १० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२४.०३० |- | ११ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२६.७८८ |- | १२ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२६.८५८ |- | १३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३३.१२७ |- | १४ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३४.०६६ |- | १५ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३४.४९२ |- | १६ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३४.५१२ |- | १७ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३५.५३२ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३५.६६० |- | १९ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३३.००८ — पॉवर युनिट दंड |- | २० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३६.५७५ — पॉवर युनिट दंड |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_GRID"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात आणि पहिल्या टप्प्यातील स्थानबदल === रविवारी कोरड्या हवामानात सर्व २० चालकांनी सुरुवात केली. पोलस्थानावरून व्हर्सटॅपनने पहिले वळण सांभाळून आघाडी राखली. दुसऱ्या स्थानावर असलेल्या अलोन्सोला सुरुवातीला सायेन्सने पाठलाग केला आणि तिसऱ्या फेरीत सायेन्सने त्याला मागे टाकले. मॅग्नुसेनच्या आणि हॅमिल्टनच्या गाड्या सुरुवातीला जवळ आल्याने मॅग्नुसेनच्या समोरील पंखाच्या भागाला नुकसान झाले; त्याला दुरुस्तीसाठी पिटमध्ये यावे लागले. हा थांबा त्याच्या आशादायक पाचव्या ग्रिड स्थानासाठी मोठा धक्का ठरला. मर्सिडीजचे दोन्ही चालक टप्प्याटप्प्याने पुढे येत होते.<ref name="CAN22_REPORT"/> === पेरेझची निवृत्ती आणि पहिली आभासी सुरक्षा वाहन अवस्था === सुमारे आठव्या फेरीत पेरेझच्या रेड बुलमध्ये गिअरबॉक्स बिघाड झाल्याने त्याने गाडी मार्गाबाहेर थांबवली. या निवृत्तीमुळे पहिली व्हर्च्युअल सेफ्टी कार (व्हीएससी) अवस्था सुरू झाली. व्हर्सटॅपनने मध्यम टायर काढून कडक मिश्रणासाठी लवकर पिटस्टॉप केला; त्यामुळे त्याला तात्पुरते तिसऱ्या स्थानावर यावे लागले. सायेन्स आणि अलोन्सो पुढे राहिले, परंतु त्यांना त्यांच्या पुढील थांब्याचा विचार करावा लागला. हॅमिल्टनसह काही चालकांनी कमी वेळेच्या नुकसानीत थांबण्याचा लाभ घेतला. पिटची वेळ ट्रॅक स्थान व टायरचे आयुष्य या दोन गोष्टींमधील तडजोड ठरली.<ref name="CAN22_REPORT"/><ref name="CAN22_PIRELLI"/> === शुमाकरचा बिघाड आणि दुसऱ्या व्हीएससीची रणनीती === विसाव्या फेरीच्या सुमारास मिक शुमाकरच्या हासमध्ये यांत्रिक समस्या निर्माण होऊन गाडी थांबली. त्याच्या निवृत्तीमुळे दुसऱ्यांदा व्हीएससी लागली. सायेन्सने या संधीचा वापर करून मध्यमवरून कडक टायर घेतले; फेरारीचा हा निर्णय भविष्यातील शर्यत लांबवण्याचा होता. रसल, झोऊ, ओकॉन आणि अन्य चालकांनीही या किंवा लगतच्या टप्प्यात थांबे घेतले. मॅकलारेनने दोन्ही चालकांना जवळजवळ एकाच वेळी पिटमध्ये आणण्याच्या प्रक्रियेत वेळ गमावला; विशेषतः नॉरिसच्या टायरची वेळेत तयारी नसल्याने त्याची संधी कमी झाली. पहिल्या दोन व्हीएससींनी शर्यतीतील तात्काळ स्थान आणि शेवटच्या टप्प्यातील टायरचा वेग या दोन्ही बाबी बदलल्या.<ref name="CAN22_REPORT"/><ref name="CAN22_PIRELLI"/> === आघाडीचा दुसरा थांबा आणि सुरक्षा वाहन === व्हर्सटॅपनने ४३व्या फेरीच्या आसपास हिरव्या झेंड्यात दुसरा पिटस्टॉप करून आणखी एक कडक टायर संच घेतला. थांब्यानंतर तो सायेन्स आणि हॅमिल्टनच्या मागे आला; मात्र नव्या टायरमुळे तो लवकर पुढे सरकला आणि हॅमिल्टनला मागे टाकले. पुढे त्सुनोडाने पिटमधून बाहेर येताना दुसऱ्या वळणाजवळ नियंत्रण गमावून अडथळ्याला धडक दिली. या दुर्घटनेनंतर पूर्ण सेफ्टी कार आली. फेरारीने सायेन्सला दुसऱ्या थांब्यासाठी बोलावले आणि तो व्हर्सटॅपनच्या अगदी मागे ताज्या कडक टायरवर परतला. शर्यतीच्या शेवटासाठी ही बदललेली रचना निर्णायक होती.<ref name="CAN22_REPORT"/><ref name="CAN22_PIRELLI"/> === शेवटची झुंज आणि अंतिम वर्गीकरण === सुरक्षा वाहनानंतर पुन्हा धाव सुरू होताच सायेन्सने व्हर्सटॅपनवर सतत दडपण ठेवले. दोन्ही गाड्यांचे टायर मिश्रण समान असले तरी फेरारीचे टायर तुलनेने नवे होते. सायेन्स अनेक फेऱ्यांत डीआरएसच्या अंतरात आला; तरी अंतिम चढत्या-वेगाच्या विभागात व्हर्सटॅपनने संरक्षणात्मक गती राखून आघाडी दिली नाही. ७० फेऱ्यांनंतर व्हर्सटॅपनने १:३६:२१.७५७ वेळेत विजय मिळवला आणि सायेन्स ०.९९३ सेकंद मागे राहिला. हॅमिल्टन तिसरा, रसल चौथा व पॉवर युनिट दंडामुळे १९व्या स्थानावरून आलेला लक्लेर पाचवा होता. पुढील क्रमांकांवर ओकॉन, बोट्टास, झोऊ, अलोन्सो आणि स्ट्रोल होते. अलोन्सो सुरुवातीला सातवा ठरला होता; परंतु शर्यतीनंतरच्या पाच सेकंदांच्या शिक्षेमुळे अंतिम अधिकृत निकालात तो नववा झाला. नॉरिसलाही पिट-लेनमधील वेगमर्यादा भंगासाठी पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली; त्याची पंधरावी जागा बदलली नाही.<ref name="CAN22_RACE"/><ref name="CAN22_FIAFINAL"/><ref name="CAN22_PENALTY"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ७० | १:३६:२१.७५७ | २५ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ७० | +०.९९३ सेकंद{{refn|group=टीप|सायेन्सच्या १९ गुणांत दुसऱ्या क्रमांकासाठी १८ आणि सर्वात वेगवान वैध फेरीचा एक अतिरिक्त गुण आहे.}} | १९ |- | ३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ७० | +७.००६ सेकंद | १५ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ७० | +१२.३१३ सेकंद | १२ |- | ५ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ७० | +१५.१६८ सेकंद | १० |- | ६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ७० | +२३.८९० सेकंद | ८ |- | ७ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ७० | +२५.२४७ सेकंद | ६ |- | ८ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ७० | +२६.९५२ सेकंद | ४ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ७० | +२९.९४५ सेकंद{{refn|group=टीप|अलोन्सो सातवा फिनिश झाला; शेवटच्या आधीच्या फेरीत बोट्टासपासून बचाव करताना एकाहून अधिकदा दिशा बदलल्याबद्दल शर्यतीनंतर पाच सेकंदांचा वेळ-दंड आणि एक सुपर लायसन्स दंडगुण देण्यात आला. अंतिम स्थान नववे झाले.}} | २ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ७० | +३८.२२२ सेकंद | १ |- | ११ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ७० | +४३.०४७ सेकंद | ० |- | १२ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ७० | +४४.२४५ सेकंद | ० |- | १३ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ७० | +४४.८९३ सेकंद | ० |- | १४ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ७० | +४५.१८३ सेकंद | ० |- | १५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ७० | +५२.१४५ सेकंद{{refn|group=टीप|नॉरिसला पिट-लेनमध्ये वेगमर्यादा ओलांडल्याबद्दल पाच सेकंदांचा दंड मिळाला; अंतिम पंधरावे स्थान बदलले नाही.}} | ० |- | १६ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ७० | +५९.९७८ सेकंद | ० |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ७० | +६८.१८० सेकंद | ० |- | अवर्गीकृत | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ४७ | निवृत्त — पिट-बाहेर दुर्घटना | ० |- | अवर्गीकृत | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १८ | निवृत्त — यांत्रिक बिघाड | ० |- | अवर्गीकृत | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ७ | निवृत्त — गिअरबॉक्स | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FIAFINAL"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === एफआयएच्या अधिकृत सर्वात वेगवान फेऱ्यांच्या वर्गीकरणात शर्यतीत धावलेले २०ही चालक नोंदवले आहेत. सायेन्सने ६३व्या फेरीत १:१५.७४९ वेळेसह ताशी २०७.२५८ किमी सरासरी वेग मिळवला; व्हर्सटॅपनने ६४व्या फेरीत १:१५.८३९ नोंदवत केवळ ०.०९० सेकंद अंतरावर दुसरी सर्वात वेगवान फेरी केली. सायेन्स शर्यतीत दुसरा असल्याने त्याला २०२२च्या गुणप्रणालीनुसार जलद-फेरीचा बोनस गुण मिळाला. प्रत्येक चालकाच्या स्वतःच्या सर्वोत्तम फेरीची संख्या आणि सरासरी वेग खाली अधिकृत नोंदीनुसार दिले आहेत.<ref name="CAN22_FIALAPS"/><ref name="CAN22_F1FAST"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ६३ | १:१५.७४९ | २०७.२५८ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६४ | १:१५.८३९ | २०७.०१२ |- | ३ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ६२ | १:१५.९०१ | २०६.८४३ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ६९ | १:१६.१६७ | २०६.१२० |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ६३ | १:१६.४१८ | २०५.४४३ |- | ६ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६३ | १:१६.५७८ | २०५.०१४ |- | ७ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६० | १:१६.९२७ | २०४.०८४ |- | ८ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ६४ | १:१७.०१० | २०३.८६४ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ६२ | १:१७.११० | २०३.६०० |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६४ | १:१७.४२१ | २०२.७८२ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६३ | १:१७.४९५ | २०२.५८८ |- | १२ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६० | १:१७.८१० | २०१.७६८ |- | १३ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५९ | १:१७.९३२ | २०१.४५२ |- | १४ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५९ | १:१७.९५१ | २०१.४०३ |- | १५ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६३ | १:१७.९५६ | २०१.३९० |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ११ | १:१८.०४६ | २०१.१५८ |- | १७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १५ | १:१८.३०९ | २००.४८२ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६१ | १:१८.५४० | १९९.८९३ |- | १९ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ७ | १:१८.८४४ | १९९.१२२ |- | २० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १३ | १:१८.९६७ | १९८.८१२ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FIALAPS"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === आघाडीच्या दोन संघांची रणनीती आणि विजयाचा सूक्ष्म फरक === या शर्यतीतील अंतिम ०.९९३ सेकंदांचे अंतर हे सरळ अर्थाने एका गाडीच्या वेगाचा श्रेष्ठत्वाचा पुरावा नव्हते. व्हर्सटॅपनने पहिल्या व्हीएससीमध्ये लवकर पिटस्टॉप केल्याने काही काळ ट्रॅकवरील अग्रस्थान दिले; पण कमी वेळ गमावून कडक टायरवर दीर्घ धावण्याची संधी मिळवली. सायेन्सने दुसऱ्या व्हीएससीमध्ये पहिला बदल केला आणि अखेरच्या सुरक्षा वाहनात दुसरा थांबा घेतला. परिणामी दोन्ही आघाडीच्या गाड्या दोन थांब्यांच्या रणनीतीवर होत्या, पण थांब्यांची वेळ आणि टायरचा वापर पूर्णपणे समान नव्हता. पिरेलीच्या अहवालानुसार शेवटच्या टप्प्यात सायेन्सचे कडक टायर तुलनेने ताजे होते. तरी मॉन्ट्रियलमध्ये एका गाडीच्या मागे जवळून धावताना योग्य ब्रेकिंग अंतर आणि अंतिम वेग राखणे कठीण असल्याने केवळ डीआरएस क्षेत्रात प्रवेश करणे पुरेसे ठरले नाही. शेवटी व्हर्सटॅपनने बचाव करताना चुका टाळल्या आणि सायेन्सला ओव्हरटेक करण्यासाठी पुरेशी संधी दिली नाही. ही लढत टायरचा वेग, पिटचा वेळ आणि स्वच्छ हवा यांचे परस्परसंबंध दाखवते.<ref name="CAN22_PIRELLI"/> === रेड बुल रेसींग — व्हर्सटॅपन : पोलचे रूपांतर सहाव्या हंगामी विजयात === शनिवारच्या ओल्या पात्रतेत आघाडी मिळवणे हे रविवारच्या कोरड्या लढतीतील एकमेव यशकारण नव्हते. पहिल्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनने सुरुवातीची आघाडी कायम राखली आणि रेड बुलच्या पहिल्या व्हीएससी पिटच्या निर्णयानंतर तात्पुरती घसरलेली जागा पुन्हा मिळवली. आघाडीवरील वर्चस्व शेवटच्या सुरक्षा वाहनाने नष्ट केले होते: परत सुरू झाल्यावर सायेन्सला थेट चाकांजवळ जाण्याची संधी मिळाली. व्हर्सटॅपनच्या बचावात कडक टायर तापमान, शेवटच्या वळणातून बाहेर येण्याचा वेग आणि पहिल्या ब्रेकिंग क्षेत्रातील स्थानरक्षण महत्त्वाचे होते. त्याने प्रत्यक्षात संपूर्ण सप्ताहातील सर्वात वेगवान रेस-लॅप नोंदवली नाही, म्हणून पोल आणि विजय यांना 'ग्रँड स्लॅम' म्हणता येणार नाही. या विजयानंतर त्याचे हंगामी गुण १७५ झाले आणि निकटचा प्रतिस्पर्धी पेरेझ १२९ गुणांवर राहिला. अशा प्रकारे वैयक्तिक कौशल्यासह टीम-ऑपरेशन्समधील स्थिरता त्याच्या गुणआघाडीत निर्णायक ठरली.<ref name="CAN22_REPORT"/> === सायेन्स : पहिल्या विजयाची जवळची संधी आणि सर्वोत्तम फेरी === सायेन्ससाठी मॉन्ट्रियलचा दुसरा क्रमांक निराशा आणि प्रगती दोन्ही दाखवणारा होता. त्याने पहिल्या टप्प्यात अलोन्सोला ओलांडून व्हर्सटॅपनचा पाठलाग सुरू केला; दुसऱ्या व्हीएससीमुळे त्याचा पहिला थांबा तुलनेने स्वस्त झाला. अंतिम सुरक्षा वाहनामुळे त्याला जिंकण्याची सर्वात स्पष्ट संधी मिळाली, कारण ताज्या टायरवर प्रतिस्पर्ध्याच्या पाठीमागे शेवटच्या टप्प्यात थेट धावता आले. फेरारीने केलेल्या दोन पिटस्टॉपमधील वेळेचा फरक हा दंड नसून बदलत्या शर्यतपरिस्थितीला दिलेला प्रतिसाद होता. सायेन्सच्या ६३व्या फेरीतील १:१५.७४९ वेगवान वेळेला बोनस गुण मिळाला; त्यामुळे दुसऱ्या स्थानाच्या १८ ऐवजी त्याला १९ गुण मिळाले. विजय मिळाला नाही तरी स्वतःचा पहिला ग्रांप्री विजय मिळवण्याची वास्तविक स्पर्धात्मक क्षमता त्याने दाखवली. अधिकृत नोंदीनुसार दोघांमधील फरक एका सेकंदापेक्षा कमी होता, त्यामुळे 'फेरारीची शर्यत संथ होती' असा सरसकट निष्कर्ष समर्थित होत नाही.<ref name="CAN22_PIRELLI"/> === लक्लेरचा १९व्या ग्रिड स्थानावरून पाचव्या स्थानापर्यंत प्रवास === बाकूतील इंजिन अपयशानंतर फेरारीने लक्लेरसाठी अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक स्वीकारले; नियमानुसार त्याला कॅनडामध्ये १९व्या जागेवरून सुरू करावे लागले. त्याने सुरुवातीला कडक मिश्रणावर दीर्घ टप्प्याचा वापर करत मागच्या वाहतुकीतून स्थाने मिळवण्याचा प्रयत्न केला. अशा सुरुवातीने मधल्या गटातील गाड्या सुरक्षितपणे ओलांडणे आवश्यक असल्याने त्याच्या वेगाचा पूर्ण उपयोग लगेच शक्य नव्हता. टायरचा कमी झिजणारा स्वभाव आणि हळूहळू सुधारलेला ट्रॅक-वेग यांमुळे फेरारीला शेवटच्या टप्प्यात त्याला पाचव्या स्थानावर आणता आले. हा निकाल काही प्रमाणात नुकसान-नियंत्रण होता: लक्लेरला दहा गुण मिळाले, परंतु व्हर्सटॅपनच्या २५च्या तुलनेत त्यांची तफावत आणखी वाढली. पात्रतेत वेग दाखवण्याची संधी त्याने दंडामुळे मोठ्या प्रमाणात बाजूला ठेवली होती; म्हणून त्याचे शनिवारचे १५वे पात्रता स्थान त्याच्या नेहमीच्या गाडीवेगाचे थेट मोजमाप समजू नये.<ref name="CAN22_RACE"/> === पेरेझचा गिअरबॉक्स बिघाड आणि रेड बुलला मिळालेले मिश्र यश === रेड बुलला या शर्यतीत विजय मिळूनही दुहेरी गुणांसाठीची संधी गमवावी लागली. शनिवारी पेरेझची गाडी ओल्या पात्रतेतील दुसऱ्या फेरीत भिंतीला धडकली आणि तो १३व्या ग्रिड स्थानावर राहिला. रविवारच्या सुरुवातीला मागच्या गटातून प्रगती करण्याची संधी असतानाच सुमारे आठव्या फेरीत गिअरबॉक्सच्या समस्येने त्याला शर्यत सोडावी लागली. त्याच्या थांब्याने पहिले व्हीएससी सुरू झाले आणि त्यामुळे संघसहकाऱ्याच्या पिटस्टॉपसाठी वेळ कमी लागण्याची परिस्थिती निर्माण झाली. या दोन घटनांचा संबंध रणनीतीच्या दृष्टीने महत्त्वाचा असला तरी पेरेझची निवृत्ती हेतुपुरस्सर होती असा कोणताही अधिकृत पुरावा नाही. त्याला गुण मिळाले नाहीत; व्हर्सटॅपनला मिळालेले २५ गुण मात्र रेड बुलच्या एकूण गुणांत वाढ करून ३०४पर्यंत घेऊन गेले. संघासाठी वेग आणि विश्वासार्हता या दोन्ही कामगिरीचे वेगवेगळे मूल्यांकन करणे आवश्यक आहे.<ref name="CAN22_REPORT"/> === मर्सिडीज : सरावातील अडचणींपासून दुहेरी पहिल्या चारमध्ये === मर्सिडीजचे सप्ताहाचे चित्र शुक्रवारी आणि रविवारी वेगळे होते. हॅमिल्टनला दुसऱ्या सरावात तेरावे स्थान मिळाले आणि गाडीच्या उड्या, चालकाला होणारा त्रास व सेटअपचा समतोल याविषयी चर्चा झाली. शनिवारी ओल्या पात्रतेत त्याने चौथे स्थान मिळवले. रविवारच्या शर्यतीत योग्य पिट-थांब्यांमुळे तो तिसरा आला आणि मोसमातील त्याचे दुसरे पोडियम मिळाले; रसलने आठव्या ग्रिड स्थानावरून चौथा क्रमांक मिळवून गुणसंघाची भर घातली. रसलने अंतिम पात्रतेत स्लिक टायरचा प्रयोग केला होता, परंतु अद्याप ओल्या वळणावर गाडी फिरल्याने त्याला तो लाभदायक ठरला नाही. शर्यतीतील हॅमिल्टन आणि रसलच्या एकत्रित २७ गुणांनी मर्सिडीजचे १८८ गुण झाले. फेरारीच्या जवळपास येण्यासाठी हा फायदा पुरेसा नव्हता, तरी अवघड शुक्रवारीनंतरही रेस-वेग आणि कार्यवाहीत संघाने सुधारणा केल्याचे निकाल दाखवतात.<ref name="CAN22_RACE"/> === अल्पाइन : अलोन्सोचे दुसरे ग्रिड स्थान, सातव्या ते नवव्या निकालातील फरक === शनिवारच्या मुसळधार पावसात अलोन्सोने दुसरे पात्रता स्थान मिळवल्याने अल्पाइनला पहिल्या रांगेत संधी मिळाली. रविवारच्या कोरड्या शर्यतीत त्याची सुरुवातीची स्थिती सायेन्स व नंतर इतर चालकांच्या वेगापुढे राखता आली नाही. संघाने पहिला टायर थांबा पुढे ढकलला; यामुळे ट्रॅकवरील स्थान तात्पुरते उंच ठेवता आले, पण दोन्ही व्हीएससीसारख्या स्वस्त थांब्यांच्या परिस्थितीचा संपूर्ण लाभ मिळाला नाही. अलोन्सोच्या गाडीमध्ये नंतर पॉवर युनिटसंबंधी वेगमर्यादेची समस्या असल्याचे वृत्त होते आणि त्याला शेवटच्या फेऱ्यांत मागील गाड्यांविरुद्ध अधिक संरक्षण करावे लागले. ओकॉन सहावा आला; अलोन्सो शर्यत संपली तेव्हा सातवा असला तरी एफआयएच्या स्वतंत्र निर्णयानंतर तो नववा झाला. परिणामी अल्पाइनला सहाव्यासाठी आठ आणि नवव्यासाठी दोन असे दहा गुण मिळाले. प्रसिद्ध 'फ्रंट रो' पात्रता आणि अंतिम गुण यांतला हा मोठा फरक तांत्रिक परिस्थिती व पंचनिर्णयांमुळे स्पष्ट होतो.<ref name="CAN22_F1ALONSO"/> === अलोन्सोवरील पाच सेकंदांची शिक्षा : आरोप, पुरावा आणि अंतिम परिणाम === एफआयएच्या दस्तऐवज ७४नुसार अलोन्सोने अखेरच्या आधीच्या फेरीत दहाव्या ते बाराव्या वळणादरम्यान बोट्टासपासून स्थान वाचवताना एकाहून अधिक वेळा दिशा बदलली. पंचांनी दोन्ही चालकांच्या व संघांच्या म्हणण्याबरोबर गाडी क्रमांक ७७चे टेलिमेट्री आणि दृश्यफीत तपासली. बोट्टासला एका क्षणी वेग कमी करावा लागला, हे त्यांच्या कारणमीमांसेतील महत्त्वाचे निरीक्षण होते. अलोन्सोने प्रतिवाद केला की प्रतिस्पर्धी गाडी त्याच्या बाजूला आलेली नव्हती; तरी संबंधित नियम केवळ बाजूला गाडी येण्यावर मर्यादित नाही, असे पंचांनी ठरवले. त्यामुळे त्याला पाच सेकंदांचा वेळदंड आणि एक दंडगुण मिळाला. हा दंड पात्रतेतील ग्रिडचा नव्हे तर शर्यतीनंतरच्या अंतिम वर्गीकरणाचा होता; सातव्या जागेहून तो नववा झाला, तर बोट्टास सातवा व झोऊ आठवा ठरले. त्यापूर्वी प्रसिद्ध झालेल्या तात्पुरत्या वर्गीकरणात अलोन्सो सातवा दिसत असला, तरी लेखात अंतिम निकालच वापरला आहे.<ref name="CAN22_PENALTY"/> === अल्फा रोमियो : दोन गाड्या गुणांत आणि झोऊचे पुनरागमन === अल्फा रोमियोसाठी कॅनडा हा मागील बाकूतील शून्यानंतर महत्त्वाचा प्रतिसाद होता. बोट्टासने शुक्रवारी दुसऱ्या सरावात तांत्रिक अडचणीमुळे वैध फेरीच नोंदवली नव्हती; तरी शनिवारी तो अकरावा पात्रता स्थान मिळवण्यात यशस्वी झाला. झोऊने ओल्या अंतिम पात्रतेत दहावे स्थान गाठून संघाची चांगली सुरुवात केली. रविवारच्या शर्यतीत दोन्ही गाड्या नियमित वेगाने शेवटपर्यंत पोहोचल्या. अलोन्सोवरील दंडानंतर बोट्टास सातवा आणि झोऊ आठवा ठरल्याने संघाला सहा व चार असे दहा गुण मिळाले. त्यामुळे त्याचे हंगामी एकूण ५१ गुण झाले. परिणामी अल्फाटौरी, अ‍ॅस्टन मार्टिन व हाससारख्या संघांपेक्षा वरचे सहावे स्थान राखण्यास मदत झाली. झोऊचे गुण विशेष महत्त्वाचे ठरले, कारण त्याला मागील फेऱ्यांमध्ये एकाहून अधिक निवृत्तींनी अडथळा आणला होता.<ref name="CAN22_RACE"/> === मॅकलारेन : दुहेरी पिटमधील वेळेचे नुकसान आणि शून्य गुण === मॅकलारेनला कॅनडात विशेषतः दुसऱ्या व्हीएससीच्या सुमारास दुरुस्ती आणि पिट समन्वयाचा फटका बसला. नॉरिसला पात्रतेतील दुसऱ्या फेरीत यंत्रणेच्या त्रासामुळे वैध वेळ नोंदवता आली नव्हती, म्हणून तो चौदाव्या ग्रिड स्थानावर होता. रविवारी संघाने दोन गाड्यांचा जवळजवळ एकत्र पिटथांबा आखला असताना रिक्कार्डोला विलंब झाला आणि नॉरिससाठी आवश्यक टायर वेळेत तयार नसल्याने अधिक मौल्यवान सेकंद गमावले गेले. रिक्कार्डो अंतिमतः अकरावा, नॉरिस पंधरावा राहिला. नॉरिसच्या पिट-लेन वेगमर्यादा उल्लंघनावर पाच सेकंदांची शिक्षा नोंदली गेली, परंतु ती लागू झाल्यावरही त्याचा क्रमांक बदलला नाही. दोन गाड्या अंतिमतः वर्गीकृत असल्या तरी कोणताही गुण न मिळणे हे मॅकलारेनच्या ६५ गुणांच्या स्थितीत बदल न होण्याचे मुख्य कारण होते. मध्यगटातील अल्पाइनने दहा गुण जोडल्यामुळे दोघांमधील अंतर १८वरून आठ गुणांवर आले.<ref name="CAN22_REPORT"/> === हास : दोन गाड्या पहिल्या सहामध्ये पात्र, तरी शून्य गुण === शनिवार हा हाससाठी विशेष यशस्वी ठरला होता: मॅग्नुसेन पाचवा आणि शुमाकर सहावा पात्र झाला. शुमाकरच्या करिअरमधील सहाव्या ग्रिड स्थानाने संघाला रविवारच्या महत्त्वपूर्ण गुणांची आशा दिली. तथापि, सुरुवातीला हॅमिल्टनशी जवळ झालेल्या संपर्कात मॅग्नुसेनच्या पुढील पंखाचे नुकसान झाले आणि गाडी दुरुस्तीसाठी त्याला पिटमध्ये बोलावण्यात आले. या थांब्यामुळे ट्रॅकवर स्थान व रणनीतीची लवचिकता दोन्ही गमावली. दुसरीकडे शुमाकर सुमारे १९व्या फेरीत यांत्रिक बिघाडामुळे थांबला; त्याच्या निवृत्तीने दुसरे व्हीएससी आणले. परिणामी एक चालक सातत्याने धावूनही १७वा आणि दुसरा शर्यतीतून बाहेर राहिला. संघाचे हंगामी १५ गुण बदलले नाहीत. एका ओल्या पात्रतेतील उच्च क्रमांकाचा अर्थ सुस्थितीतील कोरड्या शर्यतीत समान दर्जाचा निकाल मिळेलच असे नसते, याचे ते स्पष्ट उदाहरण होते.<ref name="CAN22_REPORT"/> === अल्फाटौरी : पॉवर युनिट दंड आणि पिट बाहेरची दुर्घटना === अल्फाटौरीच्या पियर गॅस्लीला पहिल्या पात्रता फेरीतच बाद व्हावे लागले; रविवारच्या शर्यतीत त्याने चौदावे स्थान मिळवले. त्सुनोडाला अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांमुळे सर्वात मागे, विसाव्या ग्रिड जागेवरून सुरू करावे लागले. मागच्या गटातून पुढे जात असताना आणि टायर बदलासाठी पिटमध्ये आल्यावर तो बाहेर पडताना दुसऱ्या वळणाजवळ नियंत्रण गमावून भिंतीवर आदळला. त्यामुळे पूर्ण सुरक्षा वाहन आले; या निर्णयाचा फायदा सुरुवातीच्या आघाडीच्या रणनीतीत फेरारीला झाला, मात्र तो अपघात तशा परिणामासाठी घडवला गेला असा कोणताही आधार नाही. त्सुनोडाने ४७ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि अवर्गीकृत राहिला. गॅस्लीला गुण मिळाले नाहीत. कारनिर्माते गुणतालिकेत अल्फाटौरीचे २७ गुण कायम राहिल्याने अल्फा रोमियो आणि त्यांच्यातील फरक वाढला.<ref name="CAN22_REPORT"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन : स्ट्रोलचा मायदेशी गुण आणि व्हेट्टेलची मर्यादित प्रगती === अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी शुक्रवारी आशादायक वेग असूनही शनिवारी पावसात दोन्ही गाड्या पहिल्याच पात्रता फेरीत बाद झाल्या. व्हेट्टेल १७वा आणि मायदेशी चालक स्ट्रोल १८वा ठरला. रविवारच्या शर्यतीत स्ट्रोलने संयमाने मधल्या गटातील स्पर्धा हाताळली, सर्व ७० फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि दहावे स्थान मिळवून एक गुण घेतला. व्हेट्टेलनेही ७० फेऱ्या पूर्ण केल्या, परंतु बाराव्या क्रमांकावर तो गुणांच्या बाहेर राहिला. एका स्वतंत्र सुरक्षा वाहनासंबंधी आरोपावर व्हेट्टेलला पंचांकडून दंड न देण्याचा निर्णय झाला; तो आरोप शिक्षा म्हणून मांडणे अयोग्य ठरेल. संघाचे एकूण गुण १६ झाले आणि त्याने १५ गुणांच्या हासपेक्षा एक गुणांची आघाडी घेतली. मोठ्या सुधारणा झाल्याचा निष्कर्ष एका गुणावरून निश्चितपणे काढता येत नाही, पण स्ट्रोलच्या स्थानरक्षणाचा व्यावहारिक लाभ संघाला मिळाला.<ref name="CAN22_DOC"/> === विलियम्स रेसींग : अल्बोन व लतिफीचे संपूर्ण अंतर, परंतु गुण नाहीत === विलियम्सच्या अलेक्झांडर अल्बोनने १२व्या स्थानावरून सुरुवात करून तेरावे स्थान मिळवले. त्याच्या तुलनेत मायदेशी चालक निकोलस लतिफी १८व्या ग्रिड स्थानावर होता; अंतिम निकालात तो सोळावा आला. दोघांनीही सर्व ७० फेऱ्या पूर्ण केल्या, म्हणजे यांत्रिक विश्वासार्हतेच्या कसोटीत त्यांची कार चालू राहिली. परंतु गुणांसाठी आवश्यक पहिल्या दहा जागांपर्यंत जाण्यासाठी पुरेसा शर्यतवेग किंवा रणनीतिक लाभ त्यांना मिळाला नाही. मध्यगटातील स्पर्धकांप्रमाणे सुरक्षा वाहनामुळे मिळालेल्या संधीवर प्रत्यक्ष पुढे जाण्याचे प्रमाण कमी राहिले. संघाच्या हंगामी तीन गुणांत भर पडली नाही आणि कारनिर्माते क्रमवारीत विलियम्स दहावाच राहिला. यामुळे पुढील ब्रिटिश ग्रांप्रीपूर्वी वेग सुधारण्याची गरज अजून स्पष्ट झाली.<ref name="CAN22_RACE"/> === दंड, वर्गीकरण आणि सुरक्षा कार निर्णय यांचा ऐतिहासिक अर्थ === कॅनडातील वेगवेगळ्या दंडांचे कालक्रमानुसार वर्गीकरण केल्यास निकाल समजण्यास मदत होते. लक्लेर आणि त्सुनोडा यांना पॉवर युनिट घटकांमुळे शर्यत सुरू होण्यापूर्वी ग्रिडच्या मागे जावे लागले; हा शनिवारच्या पात्रता कामगिरीचा फेरनिर्णय नव्हता. रविवारच्या सुरुवातीला मॅग्नुसेनच्या पुढील पंखावरील नुकसानीनंतर त्याला दुरुस्तीसाठी येण्याचा निर्देश मिळाला; हे शर्यतीदरम्यानच्या वाहनसुरक्षेशी संबंधित होते. नॉरिसचा पाच सेकंदांचा वेगमर्यादा दंड त्याच्या स्थानात बदल घडवून आणू शकला नाही. अलोन्सोचा पाच सेकंदांचा बचाव-दिशा दंड मात्र अंतिम क्रम बदलणारा ठरला. पेरेझ आणि शुमाकरच्या वेगवेगळ्या यांत्रिक निवृत्तींना अनुक्रमे पहिल्या-दुसऱ्या व्हीएससीची कारणे मानले गेले; त्सुनोडाच्या पिटबाहेरील दुर्घटनेत पूर्ण सुरक्षा वाहन आले. तिन्ही अधिकृत नियंत्रणावस्था स्वतंत्र कारणांनी लागू झाल्या आणि पिटमधील वेळेच्या नुकसानीवर त्यांचा वेगवेगळा परिणाम झाला.<ref name="CAN22_DOC"/> === चालक अजिंक्यपद : व्हर्सटॅपनला ४६ गुणांची आघाडी === कॅनडाच्या अगोदर व्हर्सटॅपन १५० आणि पेरेझ १२९ गुणांवर होते. विजयानंतर व्हर्सटॅपनचे १७५ झाले; पेरेझ शून्य कमाईमुळे १२९वरच राहिला. त्यामुळे आघाडी २१वरून ४६ गुणांपर्यंत वाढली. लक्लेरच्या पाचव्या स्थानामुळे त्याचे गुण १२६ झाले आणि तो पेरेझपेक्षा फक्त तीन गुण मागे होता. रसल १११, सायेन्स १०२ आणि हॅमिल्टन ७७ गुणांसह पुढील क्रमांकांवर होते. सायेन्सच्या जलद-फेरी बोनस गुणाचा समावेश त्याच्या १९ गुणांच्या कॅनडा कमाईत आणि अंतिम १०२मध्ये आहे. हा मोसमातील नवव्या फेरीनंतरचा फोटो आहे, पूर्ण हंगामाचा अंतिम निकाल नाही; तरी सलग यशस्वी रेड बुल विजयांनी चालक अजिंक्यपदात कोणत्या प्रमाणात अंतर वाढवले ते या संख्यांतून स्पष्ट दिसते.<ref name="CAN22_FIASTAND"/> === कारनिर्माते अजिंक्यपद : रेड बुल ३०४, फेरारी २२८, मर्सिडीज १८८ === रेड बुलला कॅनडामध्ये व्हर्सटॅपनकडून २५ गुण मिळाले, पेरेझकडून शून्य; म्हणून संघाचे एकूण गुण २७९वरून ३०४ झाले. फेरारीला सायेन्सच्या १९ आणि लक्लेरच्या १० अशा २९ गुणांची कमाई झाली, त्यामुळे फेरारी २२८वर पोहोचली. दोन संघांतील फरक बाकूनंतरच्या ८०वरून ७६वर आला. मर्सिडीजने हॅमिल्टनचे १५ व रसलचे १२ असे २७ गुण जोडले आणि १८८पर्यंत मजल मारली. मॅकलारेन ६५वर राहिल्यामुळे अल्पाइनच्या ५७ गुणांशी फरक केवळ आठ झाला. अल्फा रोमियो ५१, अल्फाटौरी २७, अ‍ॅस्टन मार्टिन १६, हास १५ आणि विलियम्स तीन गुणांवर होते. प्रत्येक संघाने कमावलेले गुण अधिकृत एफआयए गुणतालिकेतील स्वतंत्र आकडे आहेत; ते चालकांच्या उपलब्धतेवरून तर्काने पुन्हा विभागलेले नाहीत.<ref name="CAN22_FIASTAND"/> == निकालानंतर गुणतालिका == एफआयएच्या १९ जून २०२२ रोजीच्या अंतिम ''Championship Points'' दस्तऐवजातील २१ चालक व दहा कारनिर्मात्यांचे संपूर्ण गुण खाली दिले आहेत. या ग्रांप्रीत न धावलेला हल्केनबर्ग हंगामाच्या पहिल्या दोन फेऱ्यांत सहभागी झाल्याने शून्य गुणांवर यादीत आहे. अलोन्सोवरील अंतिम दंडाच्या आधारे गुण मोजले आहेत; सायेन्सच्या सर्वात वेगवान फेरीच्या गुणाचा समावेश आहे.<ref name="CAN22_FIASTAND"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १७५ |- | २ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १२९ |- | ३ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १२६ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १११ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १०२ |- | ६ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ७७ |- | ७ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५० |- | ८ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४६ |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३९ |- | १० | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १८ |- | ११ | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १६ |- | १२ | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | १३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १५ |- | १४ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १३ |- | १५ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ११ |- | १६ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५ |- | १७ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ३ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FIASTAND"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[रेड बुल रेसींग]] | ३०४ |- | २ | [[फेरारी]] | २२८ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | १८८ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ६५ |- | ५ | [[अल्पाइन]] | ५७ |- | ६ | [[अल्फा रोमियो]] | ५१ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | २७ |- | ८ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १६ |- | ९ | [[हास]] | १५ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FIASTAND"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[कॅनेडियन ग्रांप्री]] * [[सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/canada फॉर्म्युला वन : २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/race-result फॉर्म्युला वन : २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री मुख्य शर्यतीचे निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Canadian%20Grand%20Prix एफआयए : २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री पंचनिर्णय] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = कॅनेडियन | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ अझरबैजान ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ कॅनेडियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ कॅनेडियन ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:कॅनेडियन ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 6dl3oqbv0qhh3io8ktstgjzupy7jh0u 2725726 2725696 2026-10-24T16:17:15Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725726 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = कॅनडा | ग्रांप्री = कॅनेडियन | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Canada.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्रीसाठी वापरलेला सर्किट गिलेस व्हिलनव्हचा मार्गनकाशा | दिनांक = १९ जून | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ एडब्ल्यूएस ग्रांप्री दु कॅनडा २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ९ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह, मॉन्ट्रियल, क्यूबेक, कॅनडा | सर्किट_प्रकार = तात्पुरता शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ४.३६१ | सर्किट_अंतर_मैल = २.७१० | एकूण_फेऱ्या = ७० | एकूण_अंतर_किमी = ३०५.२७० | एकूण_अंतर_मैल = १८९.७०० | हवामान = कोरडे आणि सूर्यप्रकाश; शनिवारी पात्रतेवेळी पाऊस | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = रेड बुल रेसींग | पोल_वेळ = १:२१.२९९ | जलद_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | जलद_देश = स्पेन | जलद_संघ = फेरारी | जलद_वेळ = १:१५.७४९ | जलद_फेरी = ६३ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसींग | दुसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | दुसरा_देश = स्पेन | दुसरा_संघ = फेरारी | तिसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ अझरबैजान ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ कॅनेडियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ कॅनेडियन ग्रांप्री }} '''२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ एडब्ल्यूएस ग्रांप्री दु कॅनडा २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील नववी फेरी होती. १९ जून २०२२ रोजी मॉन्ट्रियलच्या [[सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह]] येथे ७० फेऱ्यांची शर्यत झाली. कोविड-१९ महामारीमुळे २०२० व २०२१ मध्ये आयोजन न झाल्यानंतर कॅनेडियन ग्रांप्री परतली. ओल्या मार्गावरील शनिवारच्या पात्रतेत पोल मिळवणाऱ्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने रविवारी विजय मिळवला; [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] अवघ्या ०.९९३ सेकंद मागे दुसरा, तर [[लुइस हॅमिल्टन]] तिसरा आला. सायेन्सने ६३व्या फेरीत सर्वात वेगवान वेळ नोंदवली. शेवटच्या सुरक्षा वाहनानंतरची दोघांतील लढत हे शर्यतीचे प्रमुख वैशिष्ट्य ठरले.<ref name="CAN22_RACE"/><ref name="CAN22_REPORT"/><ref name="CAN22_FIASTAND"/><ref name="CAN22_EVENT">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत कार्यक्रम आणि सर्किट|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/canada|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_FP1">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : पहिल्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१७ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_FP2">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : दुसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१७ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_FP3">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : तिसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१८ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_QUAL">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : पात्रता फेरीचे पूर्ण निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१८ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_GRID">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_RACE">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : अंतिम शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_FIAFINAL">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : एफआयए अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ७६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_76_-_2022_canadian_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_FIALAPS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : एफआयए सर्व चालकांच्या वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/canadian-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_FIASTAND">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : एफआयए चालक आणि कारनिर्माते गुणतालिका, दस्तऐवज ७७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_77_-_2022_canadian_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_DOC">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री : एफआयएचे पंचनिर्णय आणि तांत्रिक दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Canadian%20Grand%20Prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_PENALTY">{{स्रोत बातमी|title=अलोन्सोने बचाव करताना दिशा अनेकदा बदलल्याबद्दल एफआयएचे निर्णयपत्र, दस्तऐवज ७४|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Canadian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2014%20-%20More%20than%20one%20change%20of%20direction.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_F1ALONSO">{{स्रोत बातमी|title=कॅनडामधील दंडामुळे अलोन्सो सातव्या स्थानावरून नवव्या स्थानावर|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/alonso-drops-from-p7-to-p9-after-being-hit-with-five-second-time-penalty-in.4TaYtXLU7fM4Sn9fL8mP8H|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_REPORT">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपनचा कॅनडामध्ये विजय; सायेन्सचे अखेरपर्यंत आव्हान|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-survives-late-safety-car-to-beat-sainz-to-canadian-gp-victory.MSg7s89K4WtO2gD3UNaNh|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_PIRELLI">{{स्रोत बातमी|title=कॅनडा ग्रांप्री २०२२ : पिरेलीचे रविवारचे टायर आणि रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-canada-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_TYRES">{{स्रोत बातमी|title=कॅनेडियन ग्रांप्रीसाठी पिरेलीच्या टायर मिश्रणांचे अधिकृत वाटप|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-canadian-grand-prix.3fi2Bwiw5SHQIpsLC5iMNm|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१५ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_COMMONS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ कॅनेडियन ग्रांप्रीचा सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Canada.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=१७ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_F1FAST">{{स्रोत बातमी|title=कॅनेडियन ग्रांप्री २०२२ : सर्व सहभागींच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref><ref name="CAN22_F1STATS">{{स्रोत बातमी|title=कॅनडा फेरीअंती २०२२ हंगामातील चालक व कारनिर्माते गुण|दुवा=https://www.racefans.net/2022/06/19/2022-canadian-grand-prix-championship-points/|प्रकाशक=रेसफॅन्स|दिनांक=१९ जून २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === बाकूमधील फेरारीच्या दुहेरी निवृत्तीनंतर व्हर्सटॅपन १५० गुणांसह चालक अजिंक्यपदात अग्रस्थानी होता. पेरेझ १२९ आणि शार्ल लक्लेर ११६ गुणांसह त्याच्या पाठोपाठ होते; रसलचे ९९, सायेन्सचे ८३ व हॅमिल्टनचे ६२ गुण होते. रेड बुलचे २७९, फेरारीचे १९९ आणि मर्सिडीजचे १६१ गुण असल्याने मुख्य लक्ष या तीन संघांच्या तांत्रिक कार्यक्षमतेकडे होते. २०१९ नंतर प्रथमच मॉन्ट्रियलला परतणाऱ्या एफ.१मध्ये २०२२च्या नवीन ग्राउंड-इफेक्ट कार रस्त्यावरील उंचवटे आणि कठीण ब्रेकिंग पट्ट्यांवर कशा वागतील, याबाबत अनिश्चितता होती.<ref name="CAN22_FIASTAND"/><ref name="CAN22_EVENT"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह हा मॉन्ट्रियलमधील नॉत्र-दाम बेटावरील ४.३६१ किमी लांबीचा शर्यतमार्ग आहे. ७० फेऱ्यांचे निश्चित अंतर ३०५.२७० किमी होते. लांब सरळ भाग, वेग कमी करून घ्यावी लागणारी वळणे, जोरदार ब्रेकिंग आणि शेवटच्या चढत्या-वेगाच्या विभागातील भिंतीजवळील अरुंद जागा यांमुळे यंत्रणांची विश्वासार्हता तसेच चालकांची अचूकता दोन्ही महत्त्वाची ठरतात. शुक्रवारी दोन मुक्त सराव झाले; शनिवारी मुसळधार पावसामुळे तिसरा सराव आणि पात्रता ओल्या परिस्थितीत पार पडली. रविवारचा मुख्य सामना मात्र कोरड्या वातावरणात झाला. या ग्रांप्रीसाठी स्प्रिंट शर्यत नव्हती.<ref name="CAN22_EVENT"/><ref name="CAN22_FP3"/><ref name="CAN22_PIRELLI"/> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांच्या २० नियमित चालकांनी या सप्ताहात सहभाग घेतला. कोणत्याही संघाने मुक्त सरावासाठी पर्यायी चालक उतरवला नाही. सर्व सत्रांसाठीच्या अधिकृत यादीत तेच २० चालक आहेत; तरी बोट्टासला दुसऱ्या सरावात आणि लक्लेरला तिसऱ्या सरावात वैध वेळ नोंदवता आली नाही. पहिल्या दोन फेऱ्यांत सेबास्टियन व्हेट्टेलऐवजी धावलेला निको हल्केनबर्ग या फेरीत सहभागी नव्हता; मात्र हंगामी अजिंक्यपद गुणतालिकेतील २१व्या स्वतंत्र नावाच्या गणनेत तो समाविष्ट आहे.<ref name="CAN22_FP1"/><ref name="CAN22_FP2"/><ref name="CAN22_FP3"/><ref name="CAN22_FIASTAND"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पियर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_RACE"/> |} === टायर === पिरेलीने कॅनडासाठी २०२२ हंगामातील सर्वात मऊ तीन कोरडी मिश्रणे दिली: पांढऱ्या पट्टीचे कडक सी३, पिवळ्या पट्टीचे मध्यम सी४ आणि लाल पट्टीचे मऊ सी५. एका चालकासाठी अनुक्रमे दोन, तीन आणि आठ संच निश्चित होते. शनिवारचा पाऊस आणि रविवारची कोरडी शर्यत यांमुळे सरावातील टायर मोजमाप आणि प्रत्यक्ष शर्यतीतील टिकाऊपणा यांतील फरक विशेष महत्त्वाचा ठरला. रविवारच्या लढतीत सी३ कडक टायरने दीर्घ अंतरावरील झीज कमी असल्याचे दाखवले; सी४ मध्यम मिश्रण सुरुवातीच्या टप्प्यासाठी प्रमुख पर्याय ठरले.<ref name="CAN22_TYRES"/><ref name="CAN22_PIRELLI"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कडक | सी३ | पांढरा | २ |- | मध्यम | सी४ | पिवळा | ३ |- | मऊ | सी५ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_TYRES"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या सरावात व्हर्सटॅपनने १:१५.१५८ वेळेसह आघाडी घेतली. सायेन्स ०.२४६, अलोन्सो ०.३७३ आणि पेरेझ ०.४६१ सेकंद मागे होते. फेरारीचा लक्लेर पाचवा, रसल सहावा, स्ट्रोल सातवा व हॅमिल्टन आठवा राहिला. मायदेशात धावणाऱ्या स्ट्रोलची सुरुवातीची कामगिरी आशादायक होती, पण एका तासातील सर्वात जलद फेरी म्हणजे रविवारच्या ७० फेऱ्यांतील कायमस्वरूपी वेगाचा निश्चित पुरावा नव्हे. उंचवटे, ब्रेकिंग आणि टायर तापमानाची चाचणी करण्यासाठी सर्व २० चालकांनी वैध वेळ नोंदवली.<ref name="CAN22_FP1"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१५.१५८ | २७ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१५.४०४ | ३४ |- | ३ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१५.५३१ | ३१ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१५.६१९ | ३२ |- | ५ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१५.६६६ | ३० |- | ६ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१५.८२२ | २९ |- | ७ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१५.८७७ | ३२ |- | ८ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१५.८७७ | २७ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१६.०४१ | ३३ |- | १० | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१६.०८३ | २९ |- | ११ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१६.१६५ | २९ |- | १२ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१६.२११ | १७ |- | १३ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१६.३०८ | २९ |- | १४ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१६.३२२ | ३३ |- | १५ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१६.४२१ | २६ |- | १६ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१६.४२६ | २७ |- | १७ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१७.१५२ | ३० |- | १८ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१७.२२३ | २५ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१७.२४१ | ३३ |- | २० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१७.५५५ | ३१ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FP1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === दुसऱ्या सरावातही व्हर्सटॅपन १:१४.१२७ वेळेसह पुढे होता; लक्लेर फक्त ०.०८१ सेकंद मागे राहिला. सायेन्स तिसरा आणि व्हेट्टेल चौथा होता. अलोन्सोने पाचवे, गॅस्लीने सहावे आणि रसलने सातवे स्थान मिळवले. हॅमिल्टन १३वा राहिल्याने मर्सिडीजच्या सेटअपमध्ये सुधारणा शोधण्याची गरज स्पष्ट झाली. बोट्टासने यांत्रिक अडचणीमुळे केवळ तीन फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि कोणतीही वैध वेळ नोंदवली नाही. त्याच्या नोंदीला बनावट लॅपटाइम देण्याऐवजी अधिकृत 'वेळ नाही' असेच दर्शविले आहे.<ref name="CAN22_FP2"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१४.१२७ | ३३ |- | २ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:१४.२०८ | ३२ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:१४.३५२ | ३२ |- | ४ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१४.४४२ | ३५ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:१४.५४३ | २४ |- | ६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१४.८७९ | ३४ |- | ७ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:१४.९७१ | ३१ |- | ८ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:१४.९८७ | ३० |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:१५.०३३ | ३१ |- | १० | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:१५.११९ | ३२ |- | ११ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:१५.१६७ | २९ |- | १२ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:१५.३९६ | ३४ |- | १३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:१५.४२१ | २५ |- | १४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:१५.४९९ | ३४ |- | १५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:१५.५१६ | ३५ |- | १६ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:१५.५२६ | ३१ |- | १७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:१५.५६७ | ३७ |- | १८ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१६.१७१ | ३० |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:१६.५०९ | २७ |- | २० | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | वेळ नाही | ३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FP2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी पावसामुळे ट्रॅकवरील पकड आणि योग्य मार्ग निवडण्यात सतत बदल होत होते. अलोन्सोने १:३३.८३६ वेळेसह सर्वात जलद फेरी केली, गॅस्ली केवळ ०.०५३ सेकंद मागे दुसरा आणि व्हेट्टेल ०.०५५ सेकंद मागे तिसरा होता. ओकॉन चौथा व रिक्कार्डो पाचवा आला. व्हर्सटॅपन नववा आणि सायेन्स दहावा राहिल्याने कोरड्या सरावातील वेगाचे क्रम थेट लागू होत नव्हते. लक्लेरने पाच फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण अधिकृत निकालात वैध वेळ नाही. याच ओल्या स्थितीने पुढील पात्रतेत मोठे बदल घडवले.<ref name="CAN22_FP3"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३३.८३६ | १५ |- | २ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३३.८८९ | १८ |- | ३ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३३.८९१ | १८ |- | ४ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३४.००३ | १६ |- | ५ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३४.११० | १४ |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३४.२४८ | १३ |- | ७ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३४.२५९ | ११ |- | ८ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३४.४९८ | १० |- | ९ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३४.६१६ | १० |- | १० | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३४.७७८ | १८ |- | ११ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३५.०१६ | १५ |- | १२ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३५.२१३ | १५ |- | १३ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३५.५३१ | २३ |- | १४ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३५.६४३ | १७ |- | १५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३५.६९२ | १२ |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३५.७६१ | १७ |- | १७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३६.२६१ | २७ |- | १८ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३७.३८८ | १८ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३८.३९४ | ११ |- | २० | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | वेळ नाही | ५ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FP3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == शनिवारची पात्रता पावसाने भिजलेल्या शर्यतमार्गावर झाली. सुरुवातीला संपूर्ण ओल्या टायरचा वापर झाला आणि परिस्थिती सुधारत गेल्यावर इंटरमीडिएट मिश्रण निर्णायक ठरले. व्हर्सटॅपनने १:२१.२९९ वेळेत पोल मिळवला; अलोन्सोने १:२१.९४४ नोंदवत पहिल्या रांगेत स्थान मिळवले. सायेन्स तिसरा आणि हॅमिल्टन चौथा राहिला. फेरारीचा लक्लेर आणि अल्फाटौरीचा त्सुनोडा यांच्यावर अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांमुळे ग्रिडच्या मागून सुरुवात करण्याची अट होती.<ref name="CAN22_QUAL"/><ref name="CAN22_GRID"/> === फेरी १ === पहिल्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:३२.२१९ वेळ नोंदवली; अलोन्सो १:३२.२७७, सायेन्स १:३२.७८१ आणि मॅग्नुसेन १:३२.९५७ अशा वेळा नोंदवणारे प्रमुख चालक होते. ओल्या ट्रॅकवरील जोखीम जास्त असल्याने गुणपत्रकात अंतर लक्षणीय होते. गॅस्ली, व्हेट्टेल, स्ट्रोल, लतिफी आणि त्सुनोडा हे शेवटच्या पाच क्रमांकांवर राहून बाद झाले. लक्लेरने पात्रतेच्या पुढील टप्प्यात वेळ नोंदवण्याचा प्रयत्न न करण्याचा निर्णय घेतला; कारण त्याला आधीच ग्रिडच्या मागून सुरुवात करावी लागणार होती.<ref name="CAN22_QUAL"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पावसाचा जोर कमी झाल्याने इंटरमीडिएट टायरवरील वेग सुधारला. व्हर्सटॅपनने १:२३.७४६, अलोन्सोने १:२४.८४८ आणि रसलने १:२४.९५० अशा नोंदी केल्या. पेरेझची गाडी तिसऱ्या वळणाजवळ बॅरिअरला धडकल्यानंतर लाल झेंडा दाखवावा लागला; त्याचे १:३३.१२७ हेच वेळपत्रक राहिले आणि त्याला अंतिम फेरी मिळाली नाही. नॉरिसला यांत्रिक त्रासामुळे फेरी २ मध्ये वैध वेळ नोंदवता आली नाही. बोट्टास आणि अल्बोन हेही बाद झाले; लक्लेर पुढील फेरीत गेला नाही. त्यामुळे पहिल्या दहाच्या लढतीत अल्पाइन, हास आणि अल्फा रोमियोसारखे संघ पुढे आले.<ref name="CAN22_QUAL"/><ref name="CAN22_REPORT"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत पृष्ठभाग कोरडा पडत असल्याचे काही ठिकाणी दिसत होते; मात्र काही वळणांवर पाणी कायम होते. रसलने वेगवान कोरड्या मिश्रणावर प्रयत्न करण्याचा धोका पत्करला, परंतु दुसऱ्या वळणावरील पाण्यात गाडी फिरली आणि तो आठव्या स्थानी राहिला. व्हर्सटॅपनने १:२१.२९९ ही निर्णायक वेळ केली; अलोन्सो ०.६४५ सेकंद मागे दुसरा ठरला. सायेन्स तिसरा, हॅमिल्टन चौथा, मॅग्नुसेन पाचवा, शुमाकर सहावा, ओकॉन सातवा, रिक्कार्डो नववा आणि झोऊ दहावा ठरला. शुमाकरची सहावी जागा ही त्याच्या हंगामातील विशेष पात्रता कामगिरी होती, जरी रविवारचा निकाल तिच्यासारखा ठरला नाही.<ref name="CAN22_QUAL"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३२.२१९ | १:२३.७४६ | १:२१.२९९ | ३० |- | २ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:३२.२७७ | १:२४.८४८ | १:२१.९४४ | २९ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:३२.७८१ | १:२५.१९७ | १:२२.०९६ | २९ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:३३.८४१ | १:२५.५४३ | १:२२.८९१ | ३१ |- | ५ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३२.९५७ | १:२६.२५४ | १:२२.९६० | ३१ |- | ६ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३३.७०७ | १:२५.६८४ | १:२३.३५६ | ३१ |- | ७ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३३.०१२ | १:२६.१३५ | १:२३.५२९ | ३० |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:३३.१६० | १:२४.९५० | १:२३.५५७ | ३० |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३३.६३६ | १:२६.३७५ | १:२३.७४९ | ३० |- | १० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३३.६९२ | १:२६.११६ | १:२४.०३० | ३१ |- | ११ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३३.६८९ | १:२६.७८८ | — | २१ |- | १२ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३४.०४७ | १:२६.८५८ | — | २१ |- | १३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३३.९२९ | १:३३.१२७ | — | १४ |- | १४ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३४.०६६ | वेळ नाही | — | १५ |- | १५ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३३.००८ | — | — | १० |- | १६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३४.४९२ | — | — | ११ |- | १७ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३४.५१२ | — | — | १२ |- | १८ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३५.५३२ | — | — | ११ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३५.६६० | — | — | ११ |- | २० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३६.५७५ | — | — | ४ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_QUAL"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === पात्रता निकाल व प्रत्यक्ष अधिकृत ग्रिड वेगळे ठेवणे आवश्यक होते. लक्लेर पात्रतेत १५वा असला तरी पॉवर युनिट घटक बदलल्यामुळे त्याची सुरुवात १९व्या स्थानावरून झाली. त्सुनोडालाही त्याच प्रकारची अतिरिक्त घटकांची शिक्षा असल्याने त्याने २०व्या स्थानावरून शर्यत सुरू केली. त्यांच्या मागे गेल्याने गॅस्ली, व्हेट्टेल, स्ट्रोल आणि लतिफी यांच्या प्रकाशित ग्रिड स्थानांमध्ये बदल दिसला. पेरेझ १३वा आणि नॉरिस १४वा होता; दोघेही पिट-लेन प्रारंभकर्ता नव्हते. पुढील स्वतंत्र तक्त्यात पात्रतेची अनौपचारिक पुनरावृत्ती न करता अधिकृत २० जागा दिल्या आहेत.<ref name="CAN22_GRID"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२१.२९९ |- | २ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२१.९४४ |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:२२.०९६ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२२.८९१ |- | ५ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:२२.९६० |- | ६ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२३.३५६ |- | ७ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२३.५२९ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२३.५५७ |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२३.७४९ |- | १० | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२४.०३० |- | ११ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२६.७८८ |- | १२ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२६.८५८ |- | १३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३३.१२७ |- | १४ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:३४.०६६ |- | १५ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३४.४९२ |- | १६ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३४.५१२ |- | १७ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३५.५३२ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३५.६६० |- | १९ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३३.००८ — पॉवर युनिट दंड |- | २० | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३६.५७५ — पॉवर युनिट दंड |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_GRID"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात आणि पहिल्या टप्प्यातील स्थानबदल === रविवारी कोरड्या हवामानात सर्व २० चालकांनी सुरुवात केली. पोलस्थानावरून व्हर्सटॅपनने पहिले वळण सांभाळून आघाडी राखली. दुसऱ्या स्थानावर असलेल्या अलोन्सोला सुरुवातीला सायेन्सने पाठलाग केला आणि तिसऱ्या फेरीत सायेन्सने त्याला मागे टाकले. मॅग्नुसेनच्या आणि हॅमिल्टनच्या गाड्या सुरुवातीला जवळ आल्याने मॅग्नुसेनच्या समोरील पंखाच्या भागाला नुकसान झाले; त्याला दुरुस्तीसाठी पिटमध्ये यावे लागले. हा थांबा त्याच्या आशादायक पाचव्या ग्रिड स्थानासाठी मोठा धक्का ठरला. मर्सिडीजचे दोन्ही चालक टप्प्याटप्प्याने पुढे येत होते.<ref name="CAN22_REPORT"/> === पेरेझची निवृत्ती आणि पहिली आभासी सुरक्षा वाहन अवस्था === सुमारे आठव्या फेरीत पेरेझच्या रेड बुलमध्ये गिअरबॉक्स बिघाड झाल्याने त्याने गाडी मार्गाबाहेर थांबवली. या निवृत्तीमुळे पहिली व्हर्च्युअल सेफ्टी कार (व्हीएससी) अवस्था सुरू झाली. व्हर्सटॅपनने मध्यम टायर काढून कडक मिश्रणासाठी लवकर पिटस्टॉप केला; त्यामुळे त्याला तात्पुरते तिसऱ्या स्थानावर यावे लागले. सायेन्स आणि अलोन्सो पुढे राहिले, परंतु त्यांना त्यांच्या पुढील थांब्याचा विचार करावा लागला. हॅमिल्टनसह काही चालकांनी कमी वेळेच्या नुकसानीत थांबण्याचा लाभ घेतला. पिटची वेळ ट्रॅक स्थान व टायरचे आयुष्य या दोन गोष्टींमधील तडजोड ठरली.<ref name="CAN22_REPORT"/><ref name="CAN22_PIRELLI"/> === शुमाकरचा बिघाड आणि दुसऱ्या व्हीएससीची रणनीती === विसाव्या फेरीच्या सुमारास मिक शुमाकरच्या हासमध्ये यांत्रिक समस्या निर्माण होऊन गाडी थांबली. त्याच्या निवृत्तीमुळे दुसऱ्यांदा व्हीएससी लागली. सायेन्सने या संधीचा वापर करून मध्यमवरून कडक टायर घेतले; फेरारीचा हा निर्णय भविष्यातील शर्यत लांबवण्याचा होता. रसल, झोऊ, ओकॉन आणि अन्य चालकांनीही या किंवा लगतच्या टप्प्यात थांबे घेतले. मॅकलारेनने दोन्ही चालकांना जवळजवळ एकाच वेळी पिटमध्ये आणण्याच्या प्रक्रियेत वेळ गमावला; विशेषतः नॉरिसच्या टायरची वेळेत तयारी नसल्याने त्याची संधी कमी झाली. पहिल्या दोन व्हीएससींनी शर्यतीतील तात्काळ स्थान आणि शेवटच्या टप्प्यातील टायरचा वेग या दोन्ही बाबी बदलल्या.<ref name="CAN22_REPORT"/><ref name="CAN22_PIRELLI"/> === आघाडीचा दुसरा थांबा आणि सुरक्षा वाहन === व्हर्सटॅपनने ४३व्या फेरीच्या आसपास हिरव्या झेंड्यात दुसरा पिटस्टॉप करून आणखी एक कडक टायर संच घेतला. थांब्यानंतर तो सायेन्स आणि हॅमिल्टनच्या मागे आला; मात्र नव्या टायरमुळे तो लवकर पुढे सरकला आणि हॅमिल्टनला मागे टाकले. पुढे त्सुनोडाने पिटमधून बाहेर येताना दुसऱ्या वळणाजवळ नियंत्रण गमावून अडथळ्याला धडक दिली. या दुर्घटनेनंतर पूर्ण सेफ्टी कार आली. फेरारीने सायेन्सला दुसऱ्या थांब्यासाठी बोलावले आणि तो व्हर्सटॅपनच्या अगदी मागे ताज्या कडक टायरवर परतला. शर्यतीच्या शेवटासाठी ही बदललेली रचना निर्णायक होती.<ref name="CAN22_REPORT"/><ref name="CAN22_PIRELLI"/> === शेवटची झुंज आणि अंतिम वर्गीकरण === सुरक्षा वाहनानंतर पुन्हा धाव सुरू होताच सायेन्सने व्हर्सटॅपनवर सतत दडपण ठेवले. दोन्ही गाड्यांचे टायर मिश्रण समान असले तरी फेरारीचे टायर तुलनेने नवे होते. सायेन्स अनेक फेऱ्यांत डीआरएसच्या अंतरात आला; तरी अंतिम चढत्या-वेगाच्या विभागात व्हर्सटॅपनने संरक्षणात्मक गती राखून आघाडी दिली नाही. ७० फेऱ्यांनंतर व्हर्सटॅपनने १:३६:२१.७५७ वेळेत विजय मिळवला आणि सायेन्स ०.९९३ सेकंद मागे राहिला. हॅमिल्टन तिसरा, रसल चौथा व पॉवर युनिट दंडामुळे १९व्या स्थानावरून आलेला लक्लेर पाचवा होता. पुढील क्रमांकांवर ओकॉन, बोट्टास, झोऊ, अलोन्सो आणि स्ट्रोल होते. अलोन्सो सुरुवातीला सातवा ठरला होता; परंतु शर्यतीनंतरच्या पाच सेकंदांच्या शिक्षेमुळे अंतिम अधिकृत निकालात तो नववा झाला. नॉरिसलाही पिट-लेनमधील वेगमर्यादा भंगासाठी पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली; त्याची पंधरावी जागा बदलली नाही.<ref name="CAN22_RACE"/><ref name="CAN22_FIAFINAL"/><ref name="CAN22_PENALTY"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ७० | १:३६:२१.७५७ | २५ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ७० | +०.९९३ सेकंद{{refn|group=टीप|सायेन्सच्या १९ गुणांत दुसऱ्या क्रमांकासाठी १८ आणि सर्वात वेगवान वैध फेरीचा एक अतिरिक्त गुण आहे.}} | १९ |- | ३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ७० | +७.००६ सेकंद | १५ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ७० | +१२.३१३ सेकंद | १२ |- | ५ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ७० | +१५.१६८ सेकंद | १० |- | ६ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ७० | +२३.८९० सेकंद | ८ |- | ७ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ७० | +२५.२४७ सेकंद | ६ |- | ८ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ७० | +२६.९५२ सेकंद | ४ |- | ९ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ७० | +२९.९४५ सेकंद{{refn|group=टीप|अलोन्सो सातवा फिनिश झाला; शेवटच्या आधीच्या फेरीत बोट्टासपासून बचाव करताना एकाहून अधिकदा दिशा बदलल्याबद्दल शर्यतीनंतर पाच सेकंदांचा वेळ-दंड आणि एक सुपर लायसन्स दंडगुण देण्यात आला. अंतिम स्थान नववे झाले.}} | २ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ७० | +३८.२२२ सेकंद | १ |- | ११ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ७० | +४३.०४७ सेकंद | ० |- | १२ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ७० | +४४.२४५ सेकंद | ० |- | १३ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ७० | +४४.८९३ सेकंद | ० |- | १४ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ७० | +४५.१८३ सेकंद | ० |- | १५ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ७० | +५२.१४५ सेकंद{{refn|group=टीप|नॉरिसला पिट-लेनमध्ये वेगमर्यादा ओलांडल्याबद्दल पाच सेकंदांचा दंड मिळाला; अंतिम पंधरावे स्थान बदलले नाही.}} | ० |- | १६ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ७० | +५९.९७८ सेकंद | ० |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ७० | +६८.१८० सेकंद | ० |- | अवर्गीकृत | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ४७ | निवृत्त — पिट-बाहेर दुर्घटना | ० |- | अवर्गीकृत | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १८ | निवृत्त — यांत्रिक बिघाड | ० |- | अवर्गीकृत | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ७ | निवृत्त — गिअरबॉक्स | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FIAFINAL"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === एफआयएच्या अधिकृत सर्वात वेगवान फेऱ्यांच्या वर्गीकरणात शर्यतीत धावलेले २०ही चालक नोंदवले आहेत. सायेन्सने ६३व्या फेरीत १:१५.७४९ वेळेसह ताशी २०७.२५८ किमी सरासरी वेग मिळवला; व्हर्सटॅपनने ६४व्या फेरीत १:१५.८३९ नोंदवत केवळ ०.०९० सेकंद अंतरावर दुसरी सर्वात वेगवान फेरी केली. सायेन्स शर्यतीत दुसरा असल्याने त्याला २०२२च्या गुणप्रणालीनुसार जलद-फेरीचा बोनस गुण मिळाला. प्रत्येक चालकाच्या स्वतःच्या सर्वोत्तम फेरीची संख्या आणि सरासरी वेग खाली अधिकृत नोंदीनुसार दिले आहेत.<ref name="CAN22_FIALAPS"/><ref name="CAN22_F1FAST"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ६३ | १:१५.७४९ | २०७.२५८ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ६४ | १:१५.८३९ | २०७.०१२ |- | ३ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ६२ | १:१५.९०१ | २०६.८४३ |- | ४ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ६९ | १:१६.१६७ | २०६.१२० |- | ५ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ६३ | १:१६.४१८ | २०५.४४३ |- | ६ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६३ | १:१६.५७८ | २०५.०१४ |- | ७ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ६० | १:१६.९२७ | २०४.०८४ |- | ८ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ६४ | १:१७.०१० | २०३.८६४ |- | ९ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ६२ | १:१७.११० | २०३.६०० |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६४ | १:१७.४२१ | २०२.७८२ |- | ११ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ६३ | १:१७.४९५ | २०२.५८८ |- | १२ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | ६० | १:१७.८१० | २०१.७६८ |- | १३ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५९ | १:१७.९३२ | २०१.४५२ |- | १४ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५९ | १:१७.९५१ | २०१.४०३ |- | १५ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ६३ | १:१७.९५६ | २०१.३९० |- | १६ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ११ | १:१८.०४६ | २०१.१५८ |- | १७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १५ | १:१८.३०९ | २००.४८२ |- | १८ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ६१ | १:१८.५४० | १९९.८९३ |- | १९ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ७ | १:१८.८४४ | १९९.१२२ |- | २० | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १३ | १:१८.९६७ | १९८.८१२ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FIALAPS"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === आघाडीच्या दोन संघांची रणनीती आणि विजयाचा सूक्ष्म फरक === या शर्यतीतील अंतिम ०.९९३ सेकंदांचे अंतर हे सरळ अर्थाने एका गाडीच्या वेगाचा श्रेष्ठत्वाचा पुरावा नव्हते. व्हर्सटॅपनने पहिल्या व्हीएससीमध्ये लवकर पिटस्टॉप केल्याने काही काळ ट्रॅकवरील अग्रस्थान दिले; पण कमी वेळ गमावून कडक टायरवर दीर्घ धावण्याची संधी मिळवली. सायेन्सने दुसऱ्या व्हीएससीमध्ये पहिला बदल केला आणि अखेरच्या सुरक्षा वाहनात दुसरा थांबा घेतला. परिणामी दोन्ही आघाडीच्या गाड्या दोन थांब्यांच्या रणनीतीवर होत्या, पण थांब्यांची वेळ आणि टायरचा वापर पूर्णपणे समान नव्हता. पिरेलीच्या अहवालानुसार शेवटच्या टप्प्यात सायेन्सचे कडक टायर तुलनेने ताजे होते. तरी मॉन्ट्रियलमध्ये एका गाडीच्या मागे जवळून धावताना योग्य ब्रेकिंग अंतर आणि अंतिम वेग राखणे कठीण असल्याने केवळ डीआरएस क्षेत्रात प्रवेश करणे पुरेसे ठरले नाही. शेवटी व्हर्सटॅपनने बचाव करताना चुका टाळल्या आणि सायेन्सला ओव्हरटेक करण्यासाठी पुरेशी संधी दिली नाही. ही लढत टायरचा वेग, पिटचा वेळ आणि स्वच्छ हवा यांचे परस्परसंबंध दाखवते.<ref name="CAN22_PIRELLI"/> === रेड बुल रेसींग — व्हर्सटॅपन : पोलचे रूपांतर सहाव्या हंगामी विजयात === शनिवारच्या ओल्या पात्रतेत आघाडी मिळवणे हे रविवारच्या कोरड्या लढतीतील एकमेव यशकारण नव्हते. पहिल्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनने सुरुवातीची आघाडी कायम राखली आणि रेड बुलच्या पहिल्या व्हीएससी पिटच्या निर्णयानंतर तात्पुरती घसरलेली जागा पुन्हा मिळवली. आघाडीवरील वर्चस्व शेवटच्या सुरक्षा वाहनाने नष्ट केले होते: परत सुरू झाल्यावर सायेन्सला थेट चाकांजवळ जाण्याची संधी मिळाली. व्हर्सटॅपनच्या बचावात कडक टायर तापमान, शेवटच्या वळणातून बाहेर येण्याचा वेग आणि पहिल्या ब्रेकिंग क्षेत्रातील स्थानरक्षण महत्त्वाचे होते. त्याने प्रत्यक्षात संपूर्ण सप्ताहातील सर्वात वेगवान रेस-लॅप नोंदवली नाही, म्हणून पोल आणि विजय यांना 'ग्रँड स्लॅम' म्हणता येणार नाही. या विजयानंतर त्याचे हंगामी गुण १७५ झाले आणि निकटचा प्रतिस्पर्धी पेरेझ १२९ गुणांवर राहिला. अशा प्रकारे वैयक्तिक कौशल्यासह टीम-ऑपरेशन्समधील स्थिरता त्याच्या गुणआघाडीत निर्णायक ठरली.<ref name="CAN22_REPORT"/> === सायेन्स : पहिल्या विजयाची जवळची संधी आणि सर्वोत्तम फेरी === सायेन्ससाठी मॉन्ट्रियलचा दुसरा क्रमांक निराशा आणि प्रगती दोन्ही दाखवणारा होता. त्याने पहिल्या टप्प्यात अलोन्सोला ओलांडून व्हर्सटॅपनचा पाठलाग सुरू केला; दुसऱ्या व्हीएससीमुळे त्याचा पहिला थांबा तुलनेने स्वस्त झाला. अंतिम सुरक्षा वाहनामुळे त्याला जिंकण्याची सर्वात स्पष्ट संधी मिळाली, कारण ताज्या टायरवर प्रतिस्पर्ध्याच्या पाठीमागे शेवटच्या टप्प्यात थेट धावता आले. फेरारीने केलेल्या दोन पिटस्टॉपमधील वेळेचा फरक हा दंड नसून बदलत्या शर्यतपरिस्थितीला दिलेला प्रतिसाद होता. सायेन्सच्या ६३व्या फेरीतील १:१५.७४९ वेगवान वेळेला बोनस गुण मिळाला; त्यामुळे दुसऱ्या स्थानाच्या १८ ऐवजी त्याला १९ गुण मिळाले. विजय मिळाला नाही तरी स्वतःचा पहिला ग्रांप्री विजय मिळवण्याची वास्तविक स्पर्धात्मक क्षमता त्याने दाखवली. अधिकृत नोंदीनुसार दोघांमधील फरक एका सेकंदापेक्षा कमी होता, त्यामुळे 'फेरारीची शर्यत संथ होती' असा सरसकट निष्कर्ष समर्थित होत नाही.<ref name="CAN22_PIRELLI"/> === लक्लेरचा १९व्या ग्रिड स्थानावरून पाचव्या स्थानापर्यंत प्रवास === बाकूतील इंजिन अपयशानंतर फेरारीने लक्लेरसाठी अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक स्वीकारले; नियमानुसार त्याला कॅनडामध्ये १९व्या जागेवरून सुरू करावे लागले. त्याने सुरुवातीला कडक मिश्रणावर दीर्घ टप्प्याचा वापर करत मागच्या वाहतुकीतून स्थाने मिळवण्याचा प्रयत्न केला. अशा सुरुवातीने मधल्या गटातील गाड्या सुरक्षितपणे ओलांडणे आवश्यक असल्याने त्याच्या वेगाचा पूर्ण उपयोग लगेच शक्य नव्हता. टायरचा कमी झिजणारा स्वभाव आणि हळूहळू सुधारलेला ट्रॅक-वेग यांमुळे फेरारीला शेवटच्या टप्प्यात त्याला पाचव्या स्थानावर आणता आले. हा निकाल काही प्रमाणात नुकसान-नियंत्रण होता: लक्लेरला दहा गुण मिळाले, परंतु व्हर्सटॅपनच्या २५च्या तुलनेत त्यांची तफावत आणखी वाढली. पात्रतेत वेग दाखवण्याची संधी त्याने दंडामुळे मोठ्या प्रमाणात बाजूला ठेवली होती; म्हणून त्याचे शनिवारचे १५वे पात्रता स्थान त्याच्या नेहमीच्या गाडीवेगाचे थेट मोजमाप समजू नये.<ref name="CAN22_RACE"/> === पेरेझचा गिअरबॉक्स बिघाड आणि रेड बुलला मिळालेले मिश्र यश === रेड बुलला या शर्यतीत विजय मिळूनही दुहेरी गुणांसाठीची संधी गमवावी लागली. शनिवारी पेरेझची गाडी ओल्या पात्रतेतील दुसऱ्या फेरीत भिंतीला धडकली आणि तो १३व्या ग्रिड स्थानावर राहिला. रविवारच्या सुरुवातीला मागच्या गटातून प्रगती करण्याची संधी असतानाच सुमारे आठव्या फेरीत गिअरबॉक्सच्या समस्येने त्याला शर्यत सोडावी लागली. त्याच्या थांब्याने पहिले व्हीएससी सुरू झाले आणि त्यामुळे संघसहकाऱ्याच्या पिटस्टॉपसाठी वेळ कमी लागण्याची परिस्थिती निर्माण झाली. या दोन घटनांचा संबंध रणनीतीच्या दृष्टीने महत्त्वाचा असला तरी पेरेझची निवृत्ती हेतुपुरस्सर होती असा कोणताही अधिकृत पुरावा नाही. त्याला गुण मिळाले नाहीत; व्हर्सटॅपनला मिळालेले २५ गुण मात्र रेड बुलच्या एकूण गुणांत वाढ करून ३०४पर्यंत घेऊन गेले. संघासाठी वेग आणि विश्वासार्हता या दोन्ही कामगिरीचे वेगवेगळे मूल्यांकन करणे आवश्यक आहे.<ref name="CAN22_REPORT"/> === मर्सिडीज : सरावातील अडचणींपासून दुहेरी पहिल्या चारमध्ये === मर्सिडीजचे सप्ताहाचे चित्र शुक्रवारी आणि रविवारी वेगळे होते. हॅमिल्टनला दुसऱ्या सरावात तेरावे स्थान मिळाले आणि गाडीच्या उड्या, चालकाला होणारा त्रास व सेटअपचा समतोल याविषयी चर्चा झाली. शनिवारी ओल्या पात्रतेत त्याने चौथे स्थान मिळवले. रविवारच्या शर्यतीत योग्य पिट-थांब्यांमुळे तो तिसरा आला आणि मोसमातील त्याचे दुसरे पोडियम मिळाले; रसलने आठव्या ग्रिड स्थानावरून चौथा क्रमांक मिळवून गुणसंघाची भर घातली. रसलने अंतिम पात्रतेत स्लिक टायरचा प्रयोग केला होता, परंतु अद्याप ओल्या वळणावर गाडी फिरल्याने त्याला तो लाभदायक ठरला नाही. शर्यतीतील हॅमिल्टन आणि रसलच्या एकत्रित २७ गुणांनी मर्सिडीजचे १८८ गुण झाले. फेरारीच्या जवळपास येण्यासाठी हा फायदा पुरेसा नव्हता, तरी अवघड शुक्रवारीनंतरही रेस-वेग आणि कार्यवाहीत संघाने सुधारणा केल्याचे निकाल दाखवतात.<ref name="CAN22_RACE"/> === अल्पाइन : अलोन्सोचे दुसरे ग्रिड स्थान, सातव्या ते नवव्या निकालातील फरक === शनिवारच्या मुसळधार पावसात अलोन्सोने दुसरे पात्रता स्थान मिळवल्याने अल्पाइनला पहिल्या रांगेत संधी मिळाली. रविवारच्या कोरड्या शर्यतीत त्याची सुरुवातीची स्थिती सायेन्स व नंतर इतर चालकांच्या वेगापुढे राखता आली नाही. संघाने पहिला टायर थांबा पुढे ढकलला; यामुळे ट्रॅकवरील स्थान तात्पुरते उंच ठेवता आले, पण दोन्ही व्हीएससीसारख्या स्वस्त थांब्यांच्या परिस्थितीचा संपूर्ण लाभ मिळाला नाही. अलोन्सोच्या गाडीमध्ये नंतर पॉवर युनिटसंबंधी वेगमर्यादेची समस्या असल्याचे वृत्त होते आणि त्याला शेवटच्या फेऱ्यांत मागील गाड्यांविरुद्ध अधिक संरक्षण करावे लागले. ओकॉन सहावा आला; अलोन्सो शर्यत संपली तेव्हा सातवा असला तरी एफआयएच्या स्वतंत्र निर्णयानंतर तो नववा झाला. परिणामी अल्पाइनला सहाव्यासाठी आठ आणि नवव्यासाठी दोन असे दहा गुण मिळाले. प्रसिद्ध 'फ्रंट रो' पात्रता आणि अंतिम गुण यांतला हा मोठा फरक तांत्रिक परिस्थिती व पंचनिर्णयांमुळे स्पष्ट होतो.<ref name="CAN22_F1ALONSO"/> === अलोन्सोवरील पाच सेकंदांची शिक्षा : आरोप, पुरावा आणि अंतिम परिणाम === एफआयएच्या दस्तऐवज ७४नुसार अलोन्सोने अखेरच्या आधीच्या फेरीत दहाव्या ते बाराव्या वळणादरम्यान बोट्टासपासून स्थान वाचवताना एकाहून अधिक वेळा दिशा बदलली. पंचांनी दोन्ही चालकांच्या व संघांच्या म्हणण्याबरोबर गाडी क्रमांक ७७चे टेलिमेट्री आणि दृश्यफीत तपासली. बोट्टासला एका क्षणी वेग कमी करावा लागला, हे त्यांच्या कारणमीमांसेतील महत्त्वाचे निरीक्षण होते. अलोन्सोने प्रतिवाद केला की प्रतिस्पर्धी गाडी त्याच्या बाजूला आलेली नव्हती; तरी संबंधित नियम केवळ बाजूला गाडी येण्यावर मर्यादित नाही, असे पंचांनी ठरवले. त्यामुळे त्याला पाच सेकंदांचा वेळदंड आणि एक दंडगुण मिळाला. हा दंड पात्रतेतील ग्रिडचा नव्हे तर शर्यतीनंतरच्या अंतिम वर्गीकरणाचा होता; सातव्या जागेहून तो नववा झाला, तर बोट्टास सातवा व झोऊ आठवा ठरले. त्यापूर्वी प्रसिद्ध झालेल्या तात्पुरत्या वर्गीकरणात अलोन्सो सातवा दिसत असला, तरी लेखात अंतिम निकालच वापरला आहे.<ref name="CAN22_PENALTY"/> === अल्फा रोमियो : दोन गाड्या गुणांत आणि झोऊचे पुनरागमन === अल्फा रोमियोसाठी कॅनडा हा मागील बाकूतील शून्यानंतर महत्त्वाचा प्रतिसाद होता. बोट्टासने शुक्रवारी दुसऱ्या सरावात तांत्रिक अडचणीमुळे वैध फेरीच नोंदवली नव्हती; तरी शनिवारी तो अकरावा पात्रता स्थान मिळवण्यात यशस्वी झाला. झोऊने ओल्या अंतिम पात्रतेत दहावे स्थान गाठून संघाची चांगली सुरुवात केली. रविवारच्या शर्यतीत दोन्ही गाड्या नियमित वेगाने शेवटपर्यंत पोहोचल्या. अलोन्सोवरील दंडानंतर बोट्टास सातवा आणि झोऊ आठवा ठरल्याने संघाला सहा व चार असे दहा गुण मिळाले. त्यामुळे त्याचे हंगामी एकूण ५१ गुण झाले. परिणामी अल्फाटौरी, अ‍ॅस्टन मार्टिन व हाससारख्या संघांपेक्षा वरचे सहावे स्थान राखण्यास मदत झाली. झोऊचे गुण विशेष महत्त्वाचे ठरले, कारण त्याला मागील फेऱ्यांमध्ये एकाहून अधिक निवृत्तींनी अडथळा आणला होता.<ref name="CAN22_RACE"/> === मॅकलारेन : दुहेरी पिटमधील वेळेचे नुकसान आणि शून्य गुण === मॅकलारेनला कॅनडात विशेषतः दुसऱ्या व्हीएससीच्या सुमारास दुरुस्ती आणि पिट समन्वयाचा फटका बसला. नॉरिसला पात्रतेतील दुसऱ्या फेरीत यंत्रणेच्या त्रासामुळे वैध वेळ नोंदवता आली नव्हती, म्हणून तो चौदाव्या ग्रिड स्थानावर होता. रविवारी संघाने दोन गाड्यांचा जवळजवळ एकत्र पिटथांबा आखला असताना रिक्कार्डोला विलंब झाला आणि नॉरिससाठी आवश्यक टायर वेळेत तयार नसल्याने अधिक मौल्यवान सेकंद गमावले गेले. रिक्कार्डो अंतिमतः अकरावा, नॉरिस पंधरावा राहिला. नॉरिसच्या पिट-लेन वेगमर्यादा उल्लंघनावर पाच सेकंदांची शिक्षा नोंदली गेली, परंतु ती लागू झाल्यावरही त्याचा क्रमांक बदलला नाही. दोन गाड्या अंतिमतः वर्गीकृत असल्या तरी कोणताही गुण न मिळणे हे मॅकलारेनच्या ६५ गुणांच्या स्थितीत बदल न होण्याचे मुख्य कारण होते. मध्यगटातील अल्पाइनने दहा गुण जोडल्यामुळे दोघांमधील अंतर १८वरून आठ गुणांवर आले.<ref name="CAN22_REPORT"/> === हास : दोन गाड्या पहिल्या सहामध्ये पात्र, तरी शून्य गुण === शनिवार हा हाससाठी विशेष यशस्वी ठरला होता: मॅग्नुसेन पाचवा आणि शुमाकर सहावा पात्र झाला. शुमाकरच्या करिअरमधील सहाव्या ग्रिड स्थानाने संघाला रविवारच्या महत्त्वपूर्ण गुणांची आशा दिली. तथापि, सुरुवातीला हॅमिल्टनशी जवळ झालेल्या संपर्कात मॅग्नुसेनच्या पुढील पंखाचे नुकसान झाले आणि गाडी दुरुस्तीसाठी त्याला पिटमध्ये बोलावण्यात आले. या थांब्यामुळे ट्रॅकवर स्थान व रणनीतीची लवचिकता दोन्ही गमावली. दुसरीकडे शुमाकर सुमारे १९व्या फेरीत यांत्रिक बिघाडामुळे थांबला; त्याच्या निवृत्तीने दुसरे व्हीएससी आणले. परिणामी एक चालक सातत्याने धावूनही १७वा आणि दुसरा शर्यतीतून बाहेर राहिला. संघाचे हंगामी १५ गुण बदलले नाहीत. एका ओल्या पात्रतेतील उच्च क्रमांकाचा अर्थ सुस्थितीतील कोरड्या शर्यतीत समान दर्जाचा निकाल मिळेलच असे नसते, याचे ते स्पष्ट उदाहरण होते.<ref name="CAN22_REPORT"/> === अल्फाटौरी : पॉवर युनिट दंड आणि पिट बाहेरची दुर्घटना === अल्फाटौरीच्या पियर गॅस्लीला पहिल्या पात्रता फेरीतच बाद व्हावे लागले; रविवारच्या शर्यतीत त्याने चौदावे स्थान मिळवले. त्सुनोडाला अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांमुळे सर्वात मागे, विसाव्या ग्रिड जागेवरून सुरू करावे लागले. मागच्या गटातून पुढे जात असताना आणि टायर बदलासाठी पिटमध्ये आल्यावर तो बाहेर पडताना दुसऱ्या वळणाजवळ नियंत्रण गमावून भिंतीवर आदळला. त्यामुळे पूर्ण सुरक्षा वाहन आले; या निर्णयाचा फायदा सुरुवातीच्या आघाडीच्या रणनीतीत फेरारीला झाला, मात्र तो अपघात तशा परिणामासाठी घडवला गेला असा कोणताही आधार नाही. त्सुनोडाने ४७ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि अवर्गीकृत राहिला. गॅस्लीला गुण मिळाले नाहीत. कारनिर्माते गुणतालिकेत अल्फाटौरीचे २७ गुण कायम राहिल्याने अल्फा रोमियो आणि त्यांच्यातील फरक वाढला.<ref name="CAN22_REPORT"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन : स्ट्रोलचा मायदेशी गुण आणि व्हेट्टेलची मर्यादित प्रगती === अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी शुक्रवारी आशादायक वेग असूनही शनिवारी पावसात दोन्ही गाड्या पहिल्याच पात्रता फेरीत बाद झाल्या. व्हेट्टेल १७वा आणि मायदेशी चालक स्ट्रोल १८वा ठरला. रविवारच्या शर्यतीत स्ट्रोलने संयमाने मधल्या गटातील स्पर्धा हाताळली, सर्व ७० फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि दहावे स्थान मिळवून एक गुण घेतला. व्हेट्टेलनेही ७० फेऱ्या पूर्ण केल्या, परंतु बाराव्या क्रमांकावर तो गुणांच्या बाहेर राहिला. एका स्वतंत्र सुरक्षा वाहनासंबंधी आरोपावर व्हेट्टेलला पंचांकडून दंड न देण्याचा निर्णय झाला; तो आरोप शिक्षा म्हणून मांडणे अयोग्य ठरेल. संघाचे एकूण गुण १६ झाले आणि त्याने १५ गुणांच्या हासपेक्षा एक गुणांची आघाडी घेतली. मोठ्या सुधारणा झाल्याचा निष्कर्ष एका गुणावरून निश्चितपणे काढता येत नाही, पण स्ट्रोलच्या स्थानरक्षणाचा व्यावहारिक लाभ संघाला मिळाला.<ref name="CAN22_DOC"/> === विलियम्स रेसींग : अल्बोन व लतिफीचे संपूर्ण अंतर, परंतु गुण नाहीत === विलियम्सच्या अलेक्झांडर अल्बोनने १२व्या स्थानावरून सुरुवात करून तेरावे स्थान मिळवले. त्याच्या तुलनेत मायदेशी चालक निकोलस लतिफी १८व्या ग्रिड स्थानावर होता; अंतिम निकालात तो सोळावा आला. दोघांनीही सर्व ७० फेऱ्या पूर्ण केल्या, म्हणजे यांत्रिक विश्वासार्हतेच्या कसोटीत त्यांची कार चालू राहिली. परंतु गुणांसाठी आवश्यक पहिल्या दहा जागांपर्यंत जाण्यासाठी पुरेसा शर्यतवेग किंवा रणनीतिक लाभ त्यांना मिळाला नाही. मध्यगटातील स्पर्धकांप्रमाणे सुरक्षा वाहनामुळे मिळालेल्या संधीवर प्रत्यक्ष पुढे जाण्याचे प्रमाण कमी राहिले. संघाच्या हंगामी तीन गुणांत भर पडली नाही आणि कारनिर्माते क्रमवारीत विलियम्स दहावाच राहिला. यामुळे पुढील ब्रिटिश ग्रांप्रीपूर्वी वेग सुधारण्याची गरज अजून स्पष्ट झाली.<ref name="CAN22_RACE"/> === दंड, वर्गीकरण आणि सुरक्षा कार निर्णय यांचा ऐतिहासिक अर्थ === कॅनडातील वेगवेगळ्या दंडांचे कालक्रमानुसार वर्गीकरण केल्यास निकाल समजण्यास मदत होते. लक्लेर आणि त्सुनोडा यांना पॉवर युनिट घटकांमुळे शर्यत सुरू होण्यापूर्वी ग्रिडच्या मागे जावे लागले; हा शनिवारच्या पात्रता कामगिरीचा फेरनिर्णय नव्हता. रविवारच्या सुरुवातीला मॅग्नुसेनच्या पुढील पंखावरील नुकसानीनंतर त्याला दुरुस्तीसाठी येण्याचा निर्देश मिळाला; हे शर्यतीदरम्यानच्या वाहनसुरक्षेशी संबंधित होते. नॉरिसचा पाच सेकंदांचा वेगमर्यादा दंड त्याच्या स्थानात बदल घडवून आणू शकला नाही. अलोन्सोचा पाच सेकंदांचा बचाव-दिशा दंड मात्र अंतिम क्रम बदलणारा ठरला. पेरेझ आणि शुमाकरच्या वेगवेगळ्या यांत्रिक निवृत्तींना अनुक्रमे पहिल्या-दुसऱ्या व्हीएससीची कारणे मानले गेले; त्सुनोडाच्या पिटबाहेरील दुर्घटनेत पूर्ण सुरक्षा वाहन आले. तिन्ही अधिकृत नियंत्रणावस्था स्वतंत्र कारणांनी लागू झाल्या आणि पिटमधील वेळेच्या नुकसानीवर त्यांचा वेगवेगळा परिणाम झाला.<ref name="CAN22_DOC"/> === चालक अजिंक्यपद : व्हर्सटॅपनला ४६ गुणांची आघाडी === कॅनडाच्या अगोदर व्हर्सटॅपन १५० आणि पेरेझ १२९ गुणांवर होते. विजयानंतर व्हर्सटॅपनचे १७५ झाले; पेरेझ शून्य कमाईमुळे १२९वरच राहिला. त्यामुळे आघाडी २१वरून ४६ गुणांपर्यंत वाढली. लक्लेरच्या पाचव्या स्थानामुळे त्याचे गुण १२६ झाले आणि तो पेरेझपेक्षा फक्त तीन गुण मागे होता. रसल १११, सायेन्स १०२ आणि हॅमिल्टन ७७ गुणांसह पुढील क्रमांकांवर होते. सायेन्सच्या जलद-फेरी बोनस गुणाचा समावेश त्याच्या १९ गुणांच्या कॅनडा कमाईत आणि अंतिम १०२मध्ये आहे. हा मोसमातील नवव्या फेरीनंतरचा फोटो आहे, पूर्ण हंगामाचा अंतिम निकाल नाही; तरी सलग यशस्वी रेड बुल विजयांनी चालक अजिंक्यपदात कोणत्या प्रमाणात अंतर वाढवले ते या संख्यांतून स्पष्ट दिसते.<ref name="CAN22_FIASTAND"/> === कारनिर्माते अजिंक्यपद : रेड बुल ३०४, फेरारी २२८, मर्सिडीज १८८ === रेड बुलला कॅनडामध्ये व्हर्सटॅपनकडून २५ गुण मिळाले, पेरेझकडून शून्य; म्हणून संघाचे एकूण गुण २७९वरून ३०४ झाले. फेरारीला सायेन्सच्या १९ आणि लक्लेरच्या १० अशा २९ गुणांची कमाई झाली, त्यामुळे फेरारी २२८वर पोहोचली. दोन संघांतील फरक बाकूनंतरच्या ८०वरून ७६वर आला. मर्सिडीजने हॅमिल्टनचे १५ व रसलचे १२ असे २७ गुण जोडले आणि १८८पर्यंत मजल मारली. मॅकलारेन ६५वर राहिल्यामुळे अल्पाइनच्या ५७ गुणांशी फरक केवळ आठ झाला. अल्फा रोमियो ५१, अल्फाटौरी २७, अ‍ॅस्टन मार्टिन १६, हास १५ आणि विलियम्स तीन गुणांवर होते. प्रत्येक संघाने कमावलेले गुण अधिकृत एफआयए गुणतालिकेतील स्वतंत्र आकडे आहेत; ते चालकांच्या उपलब्धतेवरून तर्काने पुन्हा विभागलेले नाहीत.<ref name="CAN22_FIASTAND"/> == निकालानंतर गुणतालिका == एफआयएच्या १९ जून २०२२ रोजीच्या अंतिम ''Championship Points'' दस्तऐवजातील २१ चालक व दहा कारनिर्मात्यांचे संपूर्ण गुण खाली दिले आहेत. या ग्रांप्रीत न धावलेला हल्केनबर्ग हंगामाच्या पहिल्या दोन फेऱ्यांत सहभागी झाल्याने शून्य गुणांवर यादीत आहे. अलोन्सोवरील अंतिम दंडाच्या आधारे गुण मोजले आहेत; सायेन्सच्या सर्वात वेगवान फेरीच्या गुणाचा समावेश आहे.<ref name="CAN22_FIASTAND"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १७५ |- | २ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १२९ |- | ३ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १२६ |- | ४ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १११ |- | ५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १०२ |- | ६ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ७७ |- | ७ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५० |- | ८ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४६ |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३९ |- | १० | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १८ |- | ११ | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १६ |- | १२ | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १५ |- | १३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १५ |- | १४ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १३ |- | १५ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ११ |- | १६ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५ |- | १७ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ३ |- | १९ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ० |- | २० | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- | २१ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FIASTAND"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[रेड बुल रेसींग]] | ३०४ |- | २ | [[फेरारी]] | २२८ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | १८८ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ६५ |- | ५ | [[अल्पाइन]] | ५७ |- | ६ | [[अल्फा रोमियो]] | ५१ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | २७ |- | ८ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १६ |- | ९ | [[हास]] | १५ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="CAN22_FIASTAND"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[कॅनेडियन ग्रांप्री]] * [[सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/canada फॉर्म्युला वन : २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1113/canada/race-result फॉर्म्युला वन : २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री मुख्य शर्यतीचे निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Canadian%20Grand%20Prix एफआयए : २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री पंचनिर्णय] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = कॅनेडियन ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ अझरबैजान ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ कॅनेडियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ कॅनेडियन ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:कॅनेडियन ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 85nhqsrkvpj5gld8mofktn0ak87s7d2 0 351267 2725697 2641258 2026-10-24T14:59:40Z Koolkrazy 1591 2725697 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = युनायटेड किंग्डम | ग्रांप्री = ब्रिटिश | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Britain.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ ब्रिटिश ग्रांप्रीमध्ये वापरलेला सिल्व्हरस्टोन सर्किटचा मार्गनकाशा | दिनांक = ३ जुलै | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ लेनोव्हो ब्रिटिश ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १० | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = सिल्व्हरस्टोन सर्किट, सिल्वेरस्टोन, नॉर्थॅम्प्टनशर, युनायटेड किंग्डम | सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ५.८९१ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.६६१ | एकूण_फेऱ्या = ५२ | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.१९८ | एकूण_अंतर_मैल = १९०.२६३ | हवामान = शुक्रवारी पाऊस; शनिवारी ओल्या पात्रतेनंतर रविवारी कोरडी शर्यत | पोल_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | पोल_देश = स्पेन | पोल_संघ = फेरारी | पोल_वेळ = १:४०.९८३ | जलद_चालक = लुइस हॅमिल्टन | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मर्सिडीज | जलद_वेळ = १:३०.५१० | जलद_फेरी = ५२ | पहिला_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | पहिला_देश = स्पेन | पहिला_संघ = फेरारी | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = रेड बुल रेसींग | तिसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ ब्रिटिश ग्रांप्री }} ''''२०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ लेनोव्हो ब्रिटिश ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील दहावी फेरी होती. ३ जुलै २०२२ रोजी युनायटेड किंग्डममधील [[सिल्व्हरस्टोन सर्किट]]वर ५२ फेऱ्यांची शर्यत पार पडली. पावसात झालेल्या पात्रतेत कारकिर्दीतील पहिली पोल मिळवणाऱ्या [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]ने फॉर्म्युला वनमधील १५०व्या शर्यतीत पहिला विजय मिळवला; [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा व [[लुइस हॅमिल्टन]] तिसरा आला. पहिल्याच फेरीतील दुर्घटनांमुळे लाल झेंडा दाखवावा लागला आणि अंतिम टप्प्यातील सुरक्षा वाहनानंतर फेरारीच्या रणनीतीने निकालाला कलाटणी दिली. हॅमिल्टनने ५२व्या फेरीत सर्वात वेगवान वेळ नोंदवत अतिरिक्त गुण मिळवला.<ref name="GBR22_EVT"/><ref name="GBR22_F1REP"/><ref name="GBR22_RACE"/> <ref name="GBR22_EVT">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत कार्यक्रम व सर्किट|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/great-britain|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="GBR22_FP1">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : पहिला सराव, अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/british-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_FP2">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : दुसरा सराव, अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1114/great-britain/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="GBR22_FP3">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : तिसरा सराव, अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/british-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_QUAL">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : पात्रता फेरी, संपूर्ण निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1114/great-britain/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="GBR22_GRID">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी, एफआयए दस्तऐवज ३५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20British%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_RACE">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण, एफआयए दस्तऐवज ४१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_41_-_2022_british_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_FAST">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : सर्व वैध वेगवान फेऱ्यांची अधिकृत नोंद|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/british-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_POINTS">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अजिंक्यपद गुणतालिका, एफआयए दस्तऐवज ४२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20British%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_TYRE">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्रीसाठी टायर मिश्रण आणि उपलब्ध संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-british-grand-prix.5NSQn3DvP84qUkQIqltoxd|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="GBR22_PIR">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री : शर्यतीनंतर टायर रणनीतीचे विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-british-grand-prix--sunday/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref><ref name="GBR22_FIAREP">{{स्रोत बातमी|title=सायन्झचा पहिला विजय आणि ब्रिटिश ग्रांप्रीतील महत्त्वाच्या घटना|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-sainz-takes-first-win-thrilling-incident-packed-british-grand-prix-ahead-perez-hamilton|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_F1REP">{{स्रोत बातमी|title=सायन्झचा पहिला फॉर्म्युला वन विजय : ब्रिटिश ग्रांप्री शर्यत अहवाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-converts-pole-into-maiden-grand-prix-victory-at-silverstone-after.46XBmmWmBvK1Ahi6rtAzQh|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="GBR22_FERRARI">{{स्रोत बातमी|title=लक्लेरला सुरक्षा वाहनावेळी पिटमध्ये न बोलावण्यामागे फेरारीचे स्पष्टीकरण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/binotto-explains-why-ferrari-didnt-pit-british-grand-prix-leader-leclerc.7Hdc5nisRThXUVDmMAlt3O|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="GBR22_TSUNODA">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक २२ : धडकेबद्दल पाच सेकंदांचा दंड, एफआयए दस्तऐवज ३७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20British%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2022%20-%20Causing%20a%20collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_COMMONS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिल्व्हरस्टोन सर्किट मार्गनकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Britain.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref><ref name="GBR22_DOCS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री : सर्व निर्णय दस्तऐवजांची यादी|दुवा=https://www.fia.com/documents/motorsport-safety-general/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/British%20Grand%20Prix/season/season-2022-2005|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_MCL">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : मॅकलारेन संघाचा शर्यत अहवाल|दुवा=https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2022/british-grand-prix/2022-british-grand-prix/|प्रकाशक=मॅकलारेन}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === कॅनडातील नवव्या फेरीनंतर व्हर्सटॅपन १७५ गुणांसह अग्रस्थानी होता. पेरेझ १२९, लक्लेर १२६, रसल १११ आणि सायेन्स १०२ गुणांसह पाठोपाठ होते. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुलचे ३०४, फेरारीचे २२८ आणि मर्सिडीजचे १८८ गुण होते. त्यामुळे फेरारीला शर्यतीतील विश्वासार्हतेच्या अडचणींनंतर गुणफरक कमी करण्याची, तर रेड बुलला आघाडी टिकवण्याची संधी होती. मर्सिडीजसाठी स्थानिक शर्यत आणि नव्या कारच्या कार्यक्षमतेची पडताळणी हे वेगळे आकर्षण होते.<ref name="GBR22_POINTS"/><ref name="GBR22_FIAREP"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === सिल्व्हरस्टोन सर्किट हा नॉर्थॅम्प्टनशरमधील ५.८९१ किमी लांबीचा स्थायी मार्ग असून ५२ फेऱ्यांचे शर्यत-अंतर ३०६.१९८ किमी होते. मॅगॉट्स–बेकिट्स–चॅपल या वेगवान वळणमालिकेत गाडीचे वायुगतिक संतुलन, कोप्ससारख्या वेगवान वळणात चाकांचा पकडगुणांक आणि वेलिंग्टन सरळ पट्ट्यावर वेग वाढवण्याची क्षमता निर्णायक असतात. १ जुलै रोजी दोन सराव, २ जुलै रोजी तिसरा सराव व पात्रता, आणि ३ जुलै रोजी ५२ फेऱ्यांची मुख्य शर्यत झाली. या फेरीत स्प्रिंट नव्हती. पहिला सराव ओल्या मार्गावर झाला; शनिवारची पात्रता पावसात, तर मुख्य शर्यत प्रामुख्याने कोरड्या मार्गावर पार पडली.<ref name="GBR22_EVT"/><ref name="GBR22_FP1"/><ref name="GBR22_QUAL"/> === सहभागी चालक आणि संघ === वीस नियमित चालक आणि दहा कारनिर्माता संघ या फेरीत नोंदले गेले. या तीन सरावांमध्ये पर्यायी चालकाची नोंद नाही. २०२२च्या पहिल्या दोन फेऱ्यांमध्ये अ‍ॅस्टन मार्टिनकडून सहभागी झालेला निको हल्केनबर्ग या शर्यतीला नव्हता, तरी त्याचे नाव हंगामी अजिंक्यपद गुणतालिकेत राहिले. पहिल्या सरावाच्या पावसाळी परिस्थितीत सर्व २० चालकांनी फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण केवळ दहा चालकांची वैध वेळ नोंदली गेली.<ref name="GBR22_FP1"/><ref name="GBR22_POINTS"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पियर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_FP1"/><ref name="GBR22_RACE"/> |} === टायर === पिरेलीने या फेरीसाठी २०२२ हंगामातील सर्वात कडक तीन कोरडी मिश्रणे निवडली: सी१ कडक, सी२ मध्यम आणि सी३ मऊ. प्रत्येक चालकाला अनुक्रमे २, ३ आणि ८ संचांचे वाटप होते. वळणांमधील मोठे बाजूकडील बल आणि वेगवान दिशा बदल लक्षात घेता टिकाऊपणा महत्त्वाचा होता. ओल्या सरावामुळे आंतरमध्य व पूर्ण पावसाच्या टायरांचा उपयोग झाला; मात्र रविवारच्या शर्यतीत कोरड्या मिश्रणांवर आधारित रणनीती निर्णायक ठरली.<ref name="GBR22_TYRE"/><ref name="GBR22_PIR"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कडक | सी१ | पांढरा | २ |- | मध्यम | सी२ | पिवळा | ३ |- | मऊ | सी३ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_TYRE"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पावसामुळे पहिल्या मुक्त सरावातील मार्ग निसरडा होता आणि वेळनोंद मर्यादित राहिली. वालट्टेरी बोट्टासने १:४२.२४९ ही सर्वोत्तम वेळ नोंदवली; हॅमिल्टन व सायेन्स पुढे होते. उर्वरित दहा चालकांनी फेऱ्या मारल्या, परंतु वैध वेळ नोंदली नाही. त्यामुळे या सरावाची क्रमवारी कोरड्या मार्गावरील वेगाचे विश्वसनीय मोजमाप नव्हते.<ref name="GBR22_FP1"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४२.२४९ | ९ |- | २ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४२.७८१ | १० |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४२.९६७ | ८ |- | ४ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४३.८०१ | ७ |- | ५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४३.८९५ | ३ |- | ६ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४६.१७१ | ४ |- | ७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४८.१६१ | ३ |- | ८ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:५१.२४३ | ५ |- | ९ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:५१.३७३ | ५ |- | १० | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:५९.१६८ | ५ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | वेळ नोंदली नाही | २ |- | १२ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | वेळ नोंदली नाही | ३ |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | वेळ नोंदली नाही | २ |- | १४ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | वेळ नोंदली नाही | १ |- | १५ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | वेळ नोंदली नाही | १ |- | १६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | वेळ नोंदली नाही | ४ |- | १७ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | वेळ नोंदली नाही | ३ |- | १८ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | वेळ नोंदली नाही | ४ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | वेळ नोंदली नाही | १ |- | २० | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | वेळ नोंदली नाही | ३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_FP1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === दुसऱ्या सरावात मार्ग अधिक कोरडा झाल्यावर वेळा लक्षणीय सुधारल्या. सायेन्सचा १:२८.९४२ हा सर्वोत्तम फेरा होता; हॅमिल्टन ०.१६३ सेकंदांनी मागे, तर नॉरिस ०.१७६ सेकंदांनी मागे होता. व्हर्सटॅपन व लक्लेर यांची जवळची गती दाखवत फेरारी, मर्सिडीज आणि रेड बुलमध्ये शर्यतीच्या वेगाबाबत खुली चुरस होती.<ref name="GBR22_FP2"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:२८.९४२ | २८ |- | २ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२९.१०५ | २१ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.११८ | २९ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.१४९ | १८ |- | ५ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२९.४०४ | २५ |- | ६ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.६९५ | १९ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.७५३ | १७ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२९.७९९ | २९ |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.९०२ | २६ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२९.९४२ | १७ |- | ११ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.००० | २९ |- | १२ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३०.०५७ | २० |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.२३८ | १२ |- | १४ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३०.२६३ | १४ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.२७१ | २७ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.३३८ | २९ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३०.४८० | २७ |- | १८ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.५१० | २८ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३०.६०९ | २९ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.३२६ | २७ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_FP2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी कोरड्या तिसऱ्या सरावात व्हर्सटॅपनने १:२७.९०१ अशी सर्वोत्तम वेळ केली. पेरेझ आणि लक्लेर अनुक्रमे दुसरा व तिसरा होते; रसल आणि हॅमिल्टन पहिल्या पाचमध्ये आले. पावसाच्या पात्रतेपूर्वी कोरड्या स्थितीतील कारच्या संतुलनासाठी हा अखेरचा तुलनात्मक पुरावा होता.<ref name="GBR22_FP3"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२७.९०१ | १८ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२८.३११ | २१ |- | ३ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२८.३४८ | २१ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२८.४२६ | २१ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२८.४८८ | २४ |- | ६ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:२८.६८९ | २१ |- | ७ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.१०२ | २० |- | ८ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२९.१८५ | २० |- | ९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२९.५१० | २१ |- | १० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.५२० | २० |- | ११ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.५५२ | २४ |- | १२ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२९.५९३ | २५ |- | १३ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२९.७५२ | १७ |- | १४ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२९.७८० | २२ |- | १५ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२९.८८५ | २३ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२९.८९२ | २६ |- | १७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.०३९ | २२ |- | १८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३०.२९३ | २१ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३०.४८९ | १६ |- | २० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३०.५२३ | १९ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_FP3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारच्या पावसाळी पात्रतेतील पहिल्या फेरीत बदलत्या पकडीमुळे चालकांना अनेक प्रयत्न करावे लागले. व्हर्सटॅपनने १:३९.१२९ वेळ नोंदवली, तर रसल, लक्लेर आणि सायेन्स यांनी पुढील टप्प्यात प्रवेश केला. अल्बोन, मॅग्नुसेन, व्हेट्टेल, शुमाकर आणि स्ट्रोल पहिल्याच फेरीत बाद झाले. ओल्या मार्गावरील तात्पुरत्या सुधारणांनी गाडी कधी बाहेर पाठवायची या निर्णयाला विशेष महत्त्व दिले.<ref name="GBR22_QUAL"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत व्हर्सटॅपनची १:४०.६५५ ही सर्वोत्तम वेळ राहिली. हॅमिल्टन व रसल यांच्यासह दोन्ही फेरारी, दोन्ही रेड बुल, नॉरिस, अलोन्सो, झोऊ आणि लतिफी अंतिम दहा चालकांमध्ये पोहोचले. गॅस्ली, बोट्टास, त्सुनोडा, रिक्कार्डो आणि ओकॉन बाद झाले. विशेषतः लतिफीने अंतिम फेरी गाठणे हा या सप्ताहातील विलक्षण पात्रता निकाल ठरला.<ref name="GBR22_QUAL"/> === फेरी ३ === शेवटच्या ओल्या फेरीत सायेन्सने १:४०.९८३ वेळ नोंदवत पहिली कारकिर्दीतील पोल मिळवली. व्हर्सटॅपन केवळ ०.०७२ सेकंदांनी दुसरा, लक्लेर तिसरा आणि पेरेझ चौथा आला. हॅमिल्टन पाचवा, नॉरिस सहावा व अलोन्सो सातवा होते. पात्रता गटात फेरारीच्या एका चालकाने पोल मिळवल्यामुळे दोन्ही फेरारी आणि दोन्ही रेड बुल पहिल्या चारमध्ये उभ्या राहिल्या.<ref name="GBR22_QUAL"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४०.१९० | १:४१.६०२ | १:४०.९८३ | २६ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३९.१२९ | १:४०.६५५ | १:४१.०५५ | २४ |- | ३ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३९.८४६ | १:४१.२४७ | १:४१.२९८ | २६ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४०.५२१ | १:४२.५१३ | १:४१.६१६ | २६ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४०.४२८ | १:४१.०६२ | १:४१.९९५ | २३ |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४१.५१५ | १:४१.८२१ | १:४२.०८४ | २६ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४१.५९८ | १:४२.२०९ | १:४२.११६ | २३ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४०.०२८ | १:४१.७२५ | १:४२.१६१ | २३ |- | ९ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४०.७९१ | १:४२.६४० | १:४२.७१९ | २८ |- | १० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४१.९९८ | १:४३.२७३ | २:०३.०९५ | २४ |- | ११ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४१.६८० | १:४३.७०२ | — | १९ |- | १२ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४१.३९६ | १:४४.२३२ | — | २० |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४१.८९३ | १:४४.३११ | — | १९ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४१.९३३ | १:४४.३५५ | — | १८ |- | १५ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४१.७३० | १:४५.१९० | — | १७ |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४२.०७८ | — | — | ११ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४२.१५९ | — | — | ११ |- | १८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४२.६६६ | — | — | ९ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४२.७०८ | — | — | ११ |- | २० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४३.४३० | — | — | १० |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_QUAL"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफआयएच्या अंतिम सुरुवातीच्या क्रमवारीत पात्रतेनंतर कोणताही ग्रिड-स्थान बदल नोंदवला नव्हता; सर्व २० चालकांना क्रमांकित स्थाने देण्यात आली. ही ३ जुलै रोजी प्रसिद्ध झालेली दस्तऐवज ३५ मधील अंतिम क्रमवारी असून शर्यतीतील पहिल्या प्रयत्नात घडलेल्या घटनांमुळे ती मागाहून बदलत नाही.<ref name="GBR22_GRID"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४०.९८३ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४१.०५५ |- | ३ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४१.२९८ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४१.६१६ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४१.९९५ |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४२.०८४ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४२.११६ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४२.१६१ |- | ९ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४२.७१९ |- | १० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | २:०३.०९५ |- | ११ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४३.७०२ |- | १२ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४४.२३२ |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४४.३११ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४४.३५५ |- | १५ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४५.१९० |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४२.०७८ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४२.१५९ |- | १८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४२.६६६ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४२.७०८ |- | २० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४३.४३० |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_GRID"/> |} == मुख्य शर्यत == === पहिल्या सुरुवातीचा अपघात आणि लाल झेंडा === ३ जुलैच्या प्रारंभी सायेन्स आणि व्हर्सटॅपन यांची पहिल्या स्थानासाठी झुंज सुरू झाली; मात्र पहिल्याच फेरीत अनेक गाड्यांचा अपघात झाल्याने शर्यत तत्काळ थांबवण्यात आली. झोऊ, रसल व अल्बोन शर्यतीतून बाहेर पडले. वैद्यकीय तपासणीनंतर झोऊ व रसल यांना गंभीर दुखापत नसल्याचे सांगण्यात आले; अल्बोनची खबरदारी म्हणून रुग्णालयात तपासणी करण्यात आली. सुरक्षारचना व मदतपथकांच्या प्रतिसादाचे महत्त्व या प्रसंगातून अधोरेखित झाले. हा भाग ० फेऱ्या पूर्ण झालेल्या तीन चालकांच्या अंतिम वर्गीकरणाशी सुसंगत आहे.<ref name="GBR22_FIAREP"/><ref name="GBR22_RACE"/> === पुन्हा सुरुवात आणि आघाडीची बदलती शर्यत === लाल झेंड्यानंतर शर्यत मूळ पात्रता क्रमावर आधारित पुनः सुरू झाली. सायेन्सने आघाडी राखली; मात्र त्यानंतर व्हर्सटॅपनने त्याच्यावर दबाव ठेवला. लक्लेरच्या पुढील विंगला संपर्कानंतर नुकसान झाले, आणि पेरेझलाही आघाडीच्या गटाशी झुंजताना अतिरिक्त पिटथांबा करावा लागला. व्हर्सटॅपन पुढे गेल्यानंतर त्याच्या कारच्या तळभागातील नुकसानामुळे गती कमी झाली. सायेन्स पुन्हा आघाडीवर आला; मर्सिडीजच्या हॅमिल्टनचा मोठा सलग टप्पा आणि फेरारीच्या दोन्ही गाड्यांमधील वेगफरक महत्त्वाचे ठरत गेले.<ref name="GBR22_FIAREP"/><ref name="GBR22_F1REP"/> === फेरारीची अंतर्गत आघाडी, पिटथांबे आणि रणनीती === लक्लेरच्या तुलनेने अधिक वेगामुळे फेरारीने ३१व्या फेरीत सायेन्सला संघसहकाऱ्याला पुढे जाऊ देण्यास सांगितले. लक्लेरने जुने कडक टायर वापरून आघाडी मिळवली, तर सायेन्स दुसऱ्या स्थानावर राहिला. हॅमिल्टनचा लांब मध्यम टायर टप्पा आणि पेरेझची धडकेनंतर झालेली पुनर्प्रगती यांमुळे शेवटच्या थांब्यांची वेळ निर्णायक होणार होती. टायरच्या झिजेसोबतच सेफ्टी कारची शक्यता पाहून संघांनी पर्याय खुले ठेवले.<ref name="GBR22_F1REP"/><ref name="GBR22_PIR"/> === ओकॉनची निवृत्ती, सुरक्षा वाहन आणि निर्णायक पुन्हा सुरुवात === ३९व्या फेरीत ओकॉनची अल्पाइन मार्गावर थांबल्याने सुरक्षा वाहन आले. सायेन्स, पेरेझ आणि हॅमिल्टन यांनी मऊ टायरसाठी पिटथांबे केले, पण फेरारीने आघाडीवरील लक्लेरला त्याच्या जुन्या कडक टायरवरच ठेवले. फेरारीच्या मते दोन्ही गाड्यांना एकाच वेळी बोलावल्यास स्थान गमावण्याची शक्यता होती; प्रत्यक्षात पुन्हा सुरुवात झाल्यावर नव्या मऊ टायरवरील सायेन्सने त्वरित आघाडी घेतली. नंतर पेरेझ आणि हॅमिल्टनने लक्लेरला मागे टाकले; लक्लेर चौथ्या स्थानी घसरला.<ref name="GBR22_FERRARI"/><ref name="GBR22_PIR"/> === शेवटच्या फेऱ्या आणि निकाल === पुनः सुरुवातीनंतर पेरेझ, हॅमिल्टन आणि लक्लेर यांच्यातील झुंजीत आघाडीचे क्रम सतत बदलले, तर सायेन्सने निर्णायक फरक राखला. ५२ फेऱ्यांनंतर तो पेरेझपेक्षा ३.७७९ सेकंदांनी पुढे होता; हॅमिल्टनचा तिसरा क्रमांक ६.२२५ सेकंद मागे होता. अलोन्सो पाचवा, नॉरिस सहावा आणि नुकसानग्रस्त व्हर्सटॅपन सातवा आला. मिक शुमाकरने आठव्या स्थानावरून पहिल्यांदाच गुण मिळवले; व्हेट्टेल व मॅग्नुसेन यांनी पहिल्या दहाची यादी पूर्ण केली.<ref name="GBR22_RACE"/><ref name="GBR22_F1REP"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ५२ | २:१७:५०.३११ | २५ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५२ | +३.७७९ | १८ |- | ३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५२ | +६.२२५ | १६ |- | ४ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५२ | +८.५४६ | १२ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५२ | +९.५७१ | १० |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५२ | +११.९४३ | ८ |- | ७ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५२ | +१८.७७७ | ६ |- | ८ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५२ | +१८.९९५ | ४ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५२ | +२२.३५६ | २ |- | १० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ५२ | +२४.५९० | १ |- | ११ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५२ | +२६.१४७ | ० |- | १२ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५२ | +३२.५११ | ० |- | १३ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५२ | +३२.८१७ | ० |- | १४ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५२ | +४०.९१०{{refn|group=टीप|युकी त्सुनोडाला पियर गॅस्लीशी धडक घडविल्याबद्दल एफआयएने पाच सेकंदांचा दंड दिला. अंतिम वर्गीकरणात तो १४व्या स्थानावरच राहिला.}} | ० |- | अवर्गीकृत | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३७ | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | २६ | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | २० | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ० | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ० | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० | निवृत्त | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_RACE"/><ref name="GBR22_TSUNODA"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === एफआयएच्या सर्वात वेगवान फेऱ्यांच्या स्वतंत्र नोंदीनुसार १७ चालकांनी वैध वेळ नोंदवली. पहिल्याच फेरीत निवृत्त झालेल्या रसल, झोऊ व अल्बोन यांना काल्पनिक फेरी न देता वगळण्यात आले आहे. हॅमिल्टनने अखेरच्या ५२व्या फेरीत १:३०.५१० अशी सर्वोत्तम वेळ मिळवून २०२२च्या नियमांनुसार अतिरिक्त गुण मिळवला.<ref name="GBR22_FAST"/><ref name="GBR22_RACE"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५२ | १:३०.५१० | २३४.३१२ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ४४ | १:३०.८१३ | २३३.५३० |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ४७ | १:३०.९३७ | २३३.२१२ |- | ४ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५२ | १:३१.२८२ | २३२.३३० |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ४७ | १:३१.६०९ | २३१.५०१ |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ४७ | १:३१.६४५ | २३१.४१० |- | ७ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ४८ | १:३२.१०९ | २३०.२४४ |- | ८ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ४४ | १:३२.३५४ | २२९.६३३ |- | ९ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५२ | १:३२.३७९ | २२९.५७१ |- | १० | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५२ | १:३२.४७१ | २२९.३४३ |- | ११ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ३४ | १:३२.६४४ | २२८.९१४ |- | १२ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ५२ | १:३२.६६१ | २२८.८७२ |- | १३ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४८ | १:३३.२८६ | २२७.३३९ |- | १४ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३७ | १:३३.५३७ | २२६.७२९ |- | १५ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५१ | १:३३.८३२ | २२६.०१६ |- | १६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १८ | १:३४.६१४ | २२४.१४८ |- | १७ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १९ | १:३५.१०३ | २२२.९९६ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_FAST"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === सायन्झचा पहिला विजय : पोलपासून रणनीतीपर्यंत === सायेन्सचा विजय हा केवळ पहिल्या स्थानावरून स्वच्छ शर्यत जिंकल्याचा सरळसोट प्रकार नव्हता. पहिल्या सुरुवातीला व्हर्सटॅपनने त्याच्यावर आघाडी घेतली होती आणि पुन्हा सुरुवात झाल्यावरही रेड बुलचा वेग त्याला आव्हान देत होता. व्हर्सटॅपनच्या तळभागातील नुकसानीनंतर परिस्थिती फेरारीसाठी बदलली, पण त्या वेळी सायेन्सपेक्षा लक्लेरचा वेग अधिक असल्यामुळे फेरारीने अंतर्गत क्रम बदलला. अखेर ओकॉनच्या निवृत्तीनंतर आलेल्या सुरक्षा वाहनावेळी मऊ टायरवर जाण्याची संधी सायेन्सला मिळाली. त्याने या परिस्थितीचा त्वरित फायदा घेत आघाडी मिळवली आणि पेरेझच्या पाठलागात आवश्यक अंतर राखले. १५०व्या शर्यतीत मिळालेला हा विजय त्याच्या कारकिर्दीतील निर्णायक टप्पा ठरला. पोल आणि विजय एकाच आठवड्यात मिळाल्याने शनिवारच्या एकफेरी गतीसोबत रविवारची परिस्थितीनुरूप कामगिरीही समोर आली. या विजयामध्ये सायेन्सने शर्यतीतील वेगाइतकीच परिस्थिती ओळखून प्रतिसाद देण्याची क्षमता दाखवली. टायरचा तुलनेने कमी वापर झालेल्या शेवटच्या टप्प्यात त्याने प्रतिस्पर्ध्यांना मागे ठेवताना चाकांवरील पकड नियंत्रित केली. एकाच शर्यतीत पोल, संघातील स्थानबदल आणि पुन्हा आघाडी मिळवणे यामुळे हा निकाल इतर सर्वसाधारण पोलपासून-विजयापर्यंतच्या शर्यतींपेक्षा वेगळा ठरतो. फेरारीसाठी यश असूनही संघाच्या धोरणात्मक प्रश्नांची उत्तरे खुली राहिली.<ref name="GBR22_F1REP"/><ref name="GBR22_RACE"/> === फेरारीची निर्णयप्रक्रिया आणि लक्लेरची चौथ्या स्थानावरील घसरण === लक्लेरचा निकाल हा कारच्या शुद्ध वेगापेक्षा पिटथांब्याच्या निर्णयाने जास्त प्रभावित झाला. पुढील विंगला आधीच नुकसान असतानाही त्याने प्रभावी गती दाखवली आणि सायेन्सला मागे टाकून आघाडी मिळवली. सुरक्षा वाहन आले तेव्हा त्याच्याकडे जुन्या कडक टायरचा संच होता; पाठोपाठ असलेल्या गाड्यांना कमी वेळेत नवीन मऊ टायर घेण्याची संधी मिळाली. फेरारीने दोन्ही गाड्या एकत्र थांबवण्याऐवजी एकाला बाहेर ठेवण्याचा निर्णय घेतला. संघप्रमुख मत्तिया बिनोत्तो यांनी नंतर सांगितले की दोन्ही फेरारींना पिटमध्ये बोलावणे तांत्रिकदृष्ट्या व स्थानाच्या दृष्टीने धोकादायक होते. तथापि नंतरच्या झुंजीत लक्लेर नव्या मऊ टायरवाल्यांना रोखू शकला नाही. विजयी संघाच्या अंतर्गत दुसऱ्या चालकासाठी ही संधी गमावण्याची घटना होती; त्यामुळे फेरारीच्या सामूहिक ३७ गुणांतही अपेक्षित कमाल फायदा मिळाला नाही. लक्लेरचा प्रकरणात केवळ चौथ्या क्रमांकाचे गुण महत्त्वाचे नव्हते; विजय मिळाल्यास व्हर्सटॅपनवरील गुणांचा दबाव अधिक वाढला असता. निर्णय घेण्याच्या काही सेकंदांत उपलब्ध असलेल्या पर्यायांची मर्यादा मान्य केली तरी परिणाम म्हणून सायेन्सवर मऊ टायर आणि लक्लेरवर जुन्या कडक टायरचा असमतोल निर्माण झाला. चांगल्या सरळ-रेषीय वेगाचा आणि कार्यक्षम ब्रेकिंगचा फायदा उशिराच्या झुंजीत नव्या टायरसमोर मर्यादित राहिला.<ref name="GBR22_FERRARI"/><ref name="GBR22_RACE"/> === पेरेझचे पुनरागमन आणि रेड बुलचे नुकसान नियंत्रण === पेरेझची शर्यत पहिल्या टप्प्यातील संपर्कानंतर मोठ्या पिछाडीवर गेली. पुढील विंग दुरुस्त करण्यासाठी त्याला थांबावे लागले; त्यानंतर मध्यम टायरवर त्याने लांब टप्पा यशस्वीपणे पार केला. पिरेलीच्या मते त्याच्या पुनरागमनात ३४ फेऱ्यांचा मध्यम मिश्रणावरील कालावधी महत्त्वाचा होता. शेवटच्या सुरक्षा वाहनाने त्याला नवीन मऊ टायरसह आघाडीच्या गटापर्यंत पोहोचण्याची संधी दिली. त्यानंतर लक्लेर व हॅमिल्टनबरोबरच्या तीव्र झुंजीतून दुसरे स्थान मिळवणे हे वेग, टायर टिकवणे आणि संधी साधणे या तिन्ही घटकांचे उदाहरण ठरले. याउलट व्हर्सटॅपनला सातव्या स्थानावर समाधान मानावे लागल्यामुळे पेरेझचा निकाल संघाच्या एकूण गुणांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरला. पेरेझचा दुसरा क्रमांक हा पात्रतेतील चौथ्या स्थानापेक्षा आणि सुरुवातीच्या नुकसानानंतरच्या स्थितीपेक्षा मोठी प्रगती होती. सुरुवातीला अतिरिक्त पिटथांबा करूनही त्याने पुढील फेऱ्यांत गाडीचा वेग आणि टायरची स्थिती टिकवली. अंतिम सुरक्षा वाहन आल्याशिवाय त्या प्रयत्नांचे पोडियममध्ये रूपांतर झाले असते का याची खात्री देता येत नाही. त्यामुळे चालकाची सातत्यपूर्ण पुनर्प्रगती आणि अनुकूल शर्यतघटना हे दोन्ही घटक वेगळे लक्षात घ्यावे लागतात.<ref name="GBR22_PIR"/><ref name="GBR22_RACE"/> === व्हर्सटॅपनच्या कारचे नुकसान आणि सातव्या स्थानाचे महत्त्व === व्हर्सटॅपनची सुरुवातीची गती विजयसाठी पुरेशी असल्याचे दिसत होते; कोरड्या सुरुवातीला मऊ टायरमुळे त्याला झटपट फायदा मिळाला. मात्र मार्गावरील अवशेषामुळे कारच्या तळभागाला नुकसान झाल्यावर अपेक्षित डाउनफोर्स कमी झाला आणि एका फेरीतील व दीर्घ टप्प्यातील वेगावर परिणाम झाला. पिटथांबे करूनही यांत्रिक मर्यादा तातडीने दूर झाली नाही. त्यामुळे आघाडीची संधी संपुष्टात आली. शेवटी त्याने मिक शुमाकरशी चुरशीच्या झुंजीत सातवे स्थान राखले. गुणतालिकेतील आघाडी राखण्यासाठी मिळालेले सहा गुण महत्त्वाचे होते; पहिल्या स्थानाची संधी गमावल्यानंतर सर्वाधिक उपलब्ध गुण मिळवण्याचे हे उदाहरण आहे. व्हर्सटॅपनला कारची अपेक्षित पकड मिळत नसताना दहाव्या स्थानाबाहेर जाण्याचा धोका होता. तरी त्याने इतर प्रतिस्पर्ध्यांबरोबरच्या स्थानसंरक्षणात महत्त्वाचे गुण वाचवले. एका कमी यशस्वी रविवारी सहा गुण मिळणे संपूर्ण वर्षातील अजिंक्यपदाच्या दृष्टीने अर्थपूर्ण ठरते, कारण प्रतिस्पर्धी फेरारी चालकांना या शर्यतीत जास्त गुण मिळाले. या तुलनेत व्हर्सटॅपनच्या अंतिम स्थानापेक्षा त्याने मर्यादित यंत्रणेवर केलेली गुणसंरक्षक धाव महत्त्वाची ठरली.<ref name="GBR22_FIAREP"/><ref name="GBR22_RACE"/> === मर्सिडीज : हॅमिल्टनचे व्यासपीठ आणि रसलची पहिल्या फेरीतील निवृत्ती === मर्सिडीजसाठी सप्ताहाचा परिणाम दोन टोकांचा होता. हॅमिल्टनने मध्यम टायरवर दीर्घ टप्पा साधला, त्यानंतर योग्य वेळी कडक आणि शेवटी मऊ मिश्रणे वापरून पोडियमसाठी लढत दिली. अंतिम झुंजीत त्याचा तिसरा क्रमांक आणि ५२व्या फेरीतील सर्वोत्तम वेळ म्हणजे १६ गुणांचे योगदान ठरले. विशेष म्हणजे ही त्या वेळी सिल्वेरस्टोनवरील त्याची तेरावी पोडियम उपस्थिती होती. रसलचा दिवस मात्र पहिल्याच अपघातानंतर संपला. त्यामुळे सर्व दहा फेऱ्यांमध्ये गुण मिळवण्याची त्याची आतापर्यंतची सातत्यपूर्ण मालिका खंडित झाली. स्पर्धात्मक वेग सुधरत असतानाही दोन्ही गाड्यांनी पूर्ण शर्यत संपवणे संघाला जमले नाही. हॅमिल्टनच्या शर्यतीत एका कालावधीत समोरच्या गाड्यांपेक्षा स्वच्छ मार्गावर वेग मिळवून अंतर कमी करण्याचा प्रयत्न स्पष्ट दिसला. त्याचे शेवटच्या फेरीतील सर्वोत्तम वेळ मिळवणे म्हणजे पोडियमसह अतिरिक्त गुण मिळवण्याची संधी साधली गेली. दुसरीकडे रसलच्या निवृत्तीमुळे मर्सिडीजच्या कारनिर्माता गुणांमध्ये एका गाडीचे योगदान शून्य राहिले; त्यामुळे स्पर्धात्मक वेग असूनही फेरारीच्या दुहेरी गुणांशी बरोबरी करण्याची संधी त्यांना मिळाली नाही.<ref name="GBR22_F1REP"/><ref name="GBR22_RACE"/> === सुरक्षारचनेचा निर्णायक प्रसंग आणि वैद्यकीय प्रतिसाद === सुरुवातीच्या बहुगाडी दुर्घटनेमुळे लाल झेंडा दाखवणे आणि मदतकार्याला आवश्यक वेळ देणे हे स्पर्धा नियंत्रणासाठी प्राधान्याचे ठरले. झोऊ, अल्बोन व रसल यांच्या शर्यती तत्काल संपल्या; संबंधित चालकांची वैद्यकीय तपासणी झाली. झोऊ आणि रसल यांना नंतर सुरक्षित घोषित करण्यात आले, तर अल्बोनला खबरदारी म्हणून अधिक तपासणीसाठी पाठवण्यात आले. अशा प्रसंगाचे विश्लेषण करताना स्पर्धेच्या परिणामांबरोबर संरक्षण साधने, ट्रॅकमार्शल, वैद्यकीय कर्मचारी आणि वेगाने अंमलात आलेली लाल झेंड्याची प्रक्रिया लक्षात घेणे आवश्यक आहे. या घटनेमुळे प्रारंभिक स्थानबदलांच्या गणनेपासून टायर बदलाच्या उपलब्धतेपर्यंत संपूर्ण शर्यतीचा आराखडा बदलला. ही घटना फक्त वेळापत्रकातील मोठा विलंब म्हणून नोंदवून तिचे ऐतिहासिक महत्त्व स्पष्ट होत नाही. शर्यत थांबवल्यानंतर अधिकारी, वैद्यकीय पथक आणि बचाव कर्मचारी यांच्या कामामुळे सुरक्षितता हे सर्व गुण, स्थान किंवा टायर लाभांपेक्षा वरचे प्राधान्य ठरले. नंतर लाल झेंडा मागे घेऊन नव्याने सुरुवात झाल्यावर जुन्या सुरुवातीचे काही स्थानबदल तांत्रिकदृष्ट्या अप्रासंगिक झाले. चालकांच्या आरोग्याबाबत तर्क न लावता अधिकृत नंतरच्या निवेदनांवरच लेखात भर दिला पाहिजे.<ref name="GBR22_FIAREP"/><ref name="GBR22_RACE"/> === हास : मिक शुमाकरचे पहिले गुण आणि दुहेरी पहिल्या दहातील निकाल === मिक शुमाकरला या ग्रांप्रीमध्ये फॉर्म्युला वनमधील पहिले गुण मिळाले. पात्रतेत तो एकोणिसावा होता; त्यामुळे आठव्या स्थानापर्यंतची प्रगती विशेष ठरते. अखेरच्या फेऱ्यांत नुकसानग्रस्त व्हर्सटॅपनशी त्याची थेट झुंज झाली, परंतु प्रतिस्पर्ध्याने सातवे स्थान राखले. शुमाकरचे चार गुण आणि मॅग्नुसेनच्या दहाव्या स्थानावरील एका गुणामुळे हासला एकूण पाच गुण मिळाले. संघाच्या दृष्टीने हे गाड्या सलग शर्यत पूर्ण करू शकतात आणि योग्य टायर व शर्यतस्थितीचा लाभ घेऊ शकतात याचे ठोस उदाहरण होते. पिरेलीनेही शुमाकरच्या शेवटच्या झुंजीला टायर रणनीतीच्या महत्त्वपूर्ण प्रसंगांपैकी एक म्हणून नमूद केले. शुमाकरने कारच्या वेगावरच अवलंबून न राहता शर्यतीच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांतील संधी वापरल्या. अंतिम सुरक्षा वाहनानंतर तो थेट सातव्या स्थानासाठी लढला आणि अनुभवी स्पर्धकाजवळ राहिला. मॅग्नुसेननेही गुणक्षेत्रात स्थान राखल्याने संघाला एका चालकाच्या अनपेक्षित यशापेक्षा व्यापक फायदा झाला. चार आणि एक या गुणांच्या वाटणीने हासच्या मधल्या गटातील स्थितीत प्रत्यक्ष सुधारणा घडवून आणली. हा निकाल हंगामातील अनेक निराशाजनक फेऱ्यांनंतरचा महत्त्वाचा टप्पा होता.<ref name="GBR22_PIR"/><ref name="GBR22_RACE"/> === अल्पाइन : अलोन्सोचे पाचवे स्थान, ओकॉनची निवृत्ती === अल्पाइनच्या दोन्ही गाड्यांची शर्यत वेगवेगळ्या दिशेने गेली. अलोन्सोने सातव्या सुरुवातीच्या स्थानावरून पाचवे स्थान मिळवले; अंतिम सुरक्षा वाहनानंतरच्या चुरशीत त्याने स्थान टिकवले आणि दहा गुण मिळवले. ओकॉन मात्र ३७ फेऱ्यांनंतर थांबला; त्याच्या कारची अडचण शर्यतीतील उशिराच्या सुरक्षा वाहनाचे तात्काळ कारण ठरली. म्हणजेच संघाच्या एका गाडीची अयशस्वीता विजेत्याच्या रणनीतीवर अप्रत्यक्षपणे परिणाम करणारी ठरली. एका चालकाचे गुण आणि दुसऱ्याची निवृत्ती यांमुळे अल्पाइनला फायदा मिळाला असला तरी दुप्पट गुण मिळवण्याची संधी निसटली. अलोन्सोच्या कारच्या वेगाचे मूल्यांकन केवळ पाचव्या स्थानावरून करता येत नाही: शेवटच्या सुरक्षा वाहनानंतर आघाडीतील तीन संघांव्यतिरिक्त अधिकाधिक स्थानांची स्पर्धा तीव्र झाली होती. प्रत्यक्षात तो लक्लेर आणि नॉरिसच्या आसपास राहून उपलब्ध जागांचा लाभ घेण्यात यशस्वी झाला. ओकॉनच्या अपयशाने दुसऱ्या गाडीला गुण मिळाले नाहीत, पण उशिराच्या सेफ्टी कारला सुरुवात करणे हा त्या निवृत्तीचा स्पर्धेवर झालेला स्वतंत्र परिणाम होता.<ref name="GBR22_FIAREP"/><ref name="GBR22_RACE"/> === मॅकलारेन : नॉरिसच्या आठ गुणांसमोर रिक्कार्डोची अडचण === नॉरिसने सहाव्या सुरुवातीच्या स्थानावरून सहावेच स्थान कायम ठेवून आठ गुण मिळवले. मधल्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनच्या कारच्या नुकसानीनंतर त्याने काही काळ वरच्या स्थानांवरही वाटचाल केली. सुरक्षा वाहनाच्या वेळी मऊ टायर घेऊनही अखेरच्या झुंजीत त्याला पहिल्या पाचमध्ये पोहोचता आले नाही. रिक्कार्डोचा वेग आणि कारवरील संतुलन अपेक्षित पातळीवर नव्हते; मागील विंगवरील यंत्रणा तपासण्यासाठी अतिरिक्त काम केल्याचे संघाने नंतर नोंदवले. तो तेरावा राहिला. त्यामुळे दोन्ही गाड्यांतील स्पर्धात्मक अंतर आणि मधल्या गटातील गुणांसाठी आवश्यक सातत्य ही संघाची महत्त्वाची आव्हाने ठरली. नॉरिसने जिंकलेल्या आठ गुणांचे महत्त्व कारनिर्मात्यांच्या मध्यगटातील चुरशीमुळे वाढले. अल्पाइनच्या अलोन्सोने पाचवा क्रमांक मिळवल्याने मॅकलारेनला सरळ गुणांच्या स्पर्धेत फारशी सुटका मिळाली नाही. त्या वेळी प्रत्येक रणनीतीचा तुलनात्मक फायदा कमी जागेत मोजला जात होता. रिक्कार्डोच्या तेराव्या क्रमांकामुळे एका गाडीचे गुण दुसऱ्या गाडीतून मिळणाऱ्या गुणांनी समर्थित झाले नाहीत. शर्यतीचे अंतर पूर्ण करणे आणि स्पर्धात्मक निकाल मिळवणे यांत फरक राहिला.<ref name="GBR22_MCL"/><ref name="GBR22_RACE"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन : व्हेट्टेलचे गुण आणि स्ट्रोलची जवळची संधी === अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या दोन्ही चालकांनी पूर्ण ५२ फेऱ्या पूर्ण केल्या. पात्रतेत अठरावा असलेल्या व्हेट्टेलने नवव्या स्थानावर दोन गुण मिळवून चांगली प्रगती केली. स्ट्रोलने विसाव्या क्रमांकावरून सुरुवात करून अकराव्या स्थानी शर्यत संपवली; त्यामुळे तो गुणांपासून एका स्थानाने दूर राहिला. या दोन निकालांचे मूल्यमापन करताना मार्गावर ट्रॅकस्थिती बदलणे, पहिल्या अपघातानंतर पुन्हा सुरुवात, शर्यतीच्या शेवटी घडलेले स्थानबदल आणि योग्य वेळी घेतलेले पिटथांबे महत्त्वाचे ठरतात. दोन्ही गाड्या पूर्ण अंतर धावल्याने संघाच्या विश्वासार्हतेला चांगला आधार मिळाला. व्हेट्टेलच्या कामगिरीत मागून सुरुवात करून योग्य वेळी जागा मिळवण्यावर अधिक भर होता. एकोणिसाव्या स्थानावरील शुमाकरच्या तुलनेत व्हेट्टेलनेही मोठी स्थानप्रगती केली, पण दोघांनी त्या संधी वेगवेगळ्या मार्गांनी मिळवल्या. स्ट्रोलला एकच जागा कमी पडल्याने संघाला तिसरा गुण मिळाला नाही. दुसऱ्या काही मध्यगट संघांचे दोन्ही चालक निवृत्त झालेल्या दिवशी दोन्ही अ‍ॅस्टन मार्टिन गाड्या पूर्ण अंतर धावणे ही कामगिरी महत्त्वाची होती.<ref name="GBR22_RACE"/> === अल्फा रोमियो : पात्रतेतील आशा आणि दोन्ही गाड्यांचे अपयश === झोऊने पावसातील पात्रतेत नववा क्रमांक मिळवत वेग दर्शवला होता. मात्र त्याची शर्यत पहिल्या फेरीतील दुर्घटनेत संपली. बोट्टासने पहिल्या मुक्त सरावात सर्वोत्तम वेळ नोंदवली, परंतु मुख्य शर्यतीत २० फेऱ्यांनंतर त्यालाही निवृत्त व्हावे लागले. त्यामुळे शनिवारी व शुक्रवारी दिसलेल्या संभाव्य क्षमतेचे रविवारी एकाही गुणात रूपांतर झाले नाही. एकाच सप्ताहात चांगले सराव व पात्रता आणि अंतिम दोन निवृत्ती हे परिणाम एकमेकांपेक्षा किती वेगळे असू शकतात याचे हे उदाहरण होते. या सप्ताहातून अल्फा रोमियोच्या कामगिरीचे दोन स्वतंत्र स्तर दिसतात. झोऊने पात्रतेतील कठीण परिस्थितीत आपल्या कारच्या मर्यादांवर मात करून अंतिम दहा चालकांत प्रवेश केला. बोट्टासने कमी प्रतिनिधिक असलेल्या ओल्या पहिल्या सरावात सर्वात वेगवान वेळ दिली. प्रत्यक्ष शर्यतीत दोन्ही निकालांचे गुणांमध्ये रूपांतर शून्य राहिले. शनिवारचा गुणात्मक वेग आणि रविवारची विश्वासार्हता हे दोन स्वतंत्र घटक असून संघाच्या विकासाचे मूल्यमापन करताना दोघांचाही विचार आवश्यक होता.<ref name="GBR22_FP1"/><ref name="GBR22_RACE"/> === अल्फाटौरी : दोन चालकांतील धडक आणि एफआयए दंड === अल्फाटौरीच्या गॅस्ली व त्सुनोडा यांच्यात तिसऱ्या वळणावर संपर्क झाला. एफआयए पंचांनी कार क्रमांक २२ चालवणाऱ्या त्सुनोडाला प्रामुख्याने जबाबदार मानून पाच सेकंदांची शिक्षा आणि चालक परवान्यावर दोन दंडगुण दिले. गॅस्ली २६ फेऱ्यांनंतर शर्यतीतून बाहेर पडला; त्सुनोडाने ५२ फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण चौदाव्या स्थानी राहिल्याने गुण मिळाले नाहीत. पहिल्या अपघातानंतरच्या परिस्थितीत आपल्या दोन गाड्यांत झालेल्या संपर्काने संघाच्या संधी आणखी कमी केल्या. दंड हा याच शर्यतीसाठी होता, पुढील ग्रिडमध्ये लागू होणारा वेगळा दंड नव्हता. एकाच संघाच्या चालकांतील संपर्काचा गुणतालिकेत थेट परिणाम शून्य असला तरी कार्यक्षमतेबाबत दीर्घकालीन प्रश्न निर्माण होऊ शकतात. गॅस्ली निवृत्त आणि त्सुनोडा अंतिम क्रमवारीत शेवटचा वर्गीकृत चालक ठरला. अधिकृत दंडामध्ये चालकासाठी दोन दंडगुणही होते; त्यांचा परिणाम शर्यतीतील गुणांपेक्षा वेगळ्या प्रशासकीय पद्धतीने नोंदवला जातो. त्यांना पाच सेकंदांच्या शिक्षेशी एकरूप समजता कामा नये. दंडाचे नेमके कारण पंचांनी तिसऱ्या वळणावरील संपर्काशी जोडले होते.<ref name="GBR22_TSUNODA"/><ref name="GBR22_RACE"/> === विलियम्स : लतिफीचा पहिला अंतिम पात्रता टप्पा आणि अल्बोनची निवृत्ती === लतिफीने शनिवारी प्रथमच अंतिम पात्रता फेरी गाठली; ओल्या मार्गावरील त्याचा दहावा क्रमांक संघासाठी उल्लेखनीय होता. रविवारी तो संपूर्ण अंतर पूर्ण करून बारावा आला. अल्बोनला सोळाव्या क्रमांकावरून सुरुवात मिळाली होती, पण पहिल्या फेरीतील घटनांमुळे त्याची शर्यत पूर्ण झाली नाही. लतिफीला गुण न मिळाल्यामुळे संघाच्या गुणतालिकेतील स्थिती बदलली नाही. तरी पात्रता आणि शर्यतीत गतीसह सुरक्षित पूर्ण अंतर धावण्याचे महत्त्व स्पष्ट झाले. लतिफीचा अंतिम पात्रता टप्प्यात प्रवेश पावसातील नियंत्रण आणि योग्य प्रयत्नाची वेळ साधण्याचे मूल्य दाखवणारा होता. तरी त्या तुलनेने उंच सुरुवातीच्या स्थानाचा शर्यतीतील गुणांमध्ये लाभ झाला नाही. पहिल्या फेरीच्या दुर्घटनेत अल्बोन गमावल्याने संघाकडे एकच धावती गाडी राहिली. त्यामुळे संपूर्ण सप्ताहाबद्दल मोठ्या कामगिरीचा दावा करण्याऐवजी पात्रतेतील सकारात्मक चिन्ह आणि रविवारी गुणशून्यता अशी दोन्ही बाजू समतोलपणे मांडणे आवश्यक आहे.<ref name="GBR22_QUAL"/><ref name="GBR22_RACE"/> === टायरच्या मिश्रणांचा आणि दोन सुरक्षा टप्प्यांचा शर्यतीवर परिणाम === शुक्रवारचा पाऊस, शनिवारी बदलता ओलसर मार्ग आणि रविवारची कोरडी शर्यत यांमुळे संघांकडे एकाच स्थितीची मर्यादित प्रतिनिधिक माहिती होती. पहिल्या लाल झेंड्याच्या वेळी बहुतांश चालकांनी सुरुवातीची टायर निवड बदलली. मुख्य शर्यतीत मध्यम मिश्रणाने तुलनेने दीर्घ टप्पा शक्य केला; कडक मिश्रण स्थिर असले तरी थंड परिस्थितीत उष्णता निर्माण होण्यास वेळ लागत होता. शेवटच्या सुरक्षा वाहनानंतर नवीन मऊ टायरची तात्कालिक गती महत्त्वाची ठरली. सायेन्स आणि पेरेझ यांना फायदा झाला, तर लक्लेरच्या न थांबण्याच्या निर्णयाला मोठी किंमत मोजावी लागली. पिरेलीच्या रणनीतीच्या विश्लेषणातही हाच घटनाक्रम अधोरेखित झाला आहे. या फेरीत सुरुवातीच्या आणि उशिराच्या दोन्ही थांब्यांनी रणनीतीला वेगवेगळा आकार दिला. पहिल्या लाल झेंड्याने संघांना मार्गस्थितीचा नव्याने अंदाज घेता आला; अंतिम सुरक्षा वाहनाने स्थान न गमावता नव्या टायरवर जाण्यास अनुकूल क्षण निर्माण केला. अशा क्षणी आधीचा शुद्ध गतीफायदा टिकत नाही. त्यामुळे लक्लेर व हॅमिल्टनच्या लांब टप्प्यांचे मूल्यमापन करणाऱ्या वाचकाने फक्त एकूण पिटथांब्यांची संख्या पाहून निष्कर्ष काढू नये; प्रत्येक थांब्याची वेळ आणि त्यानंतर उपलब्ध मिश्रण महत्त्वाचे होते.<ref name="GBR22_PIR"/><ref name="GBR22_RACE"/> === एफआयएचे अधिकृत निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि पुढील स्पर्धेसाठी संदर्भ === या ग्रांप्रीतील प्रत्यक्ष अधिकृत दंडांपैकी त्सुनोडाच्या पाच सेकंदांच्या शिक्षेची स्पष्ट नोंद आहे. शर्यत पुनः सुरू करण्यासाठी लाल झेंड्यानंतर स्वतंत्र क्रमवारी वापरण्यात आली; ती मूळ अंतिम सुरुवातीच्या ग्रिडशी गोंधळू नये. अंतिम दस्तऐवज ४१ मध्ये १४ वर्गीकृत चालक व सहा अवर्गीकृत चालक आहेत. वेगवान फेरीच्या सूचीतील तीन पहिल्या-फेरीतील निवृत्त चालकांची वेळ रिकामी आहे. गुणांचे अधिकृत दस्तऐवज ४२ अंतिम निकालाला अनुसरून प्रकाशित झाले. या शर्यतीचे ऐतिहासिक वर्णन करताना आठवणीतील थरार आणि अधिकृत कागदपत्रांतील आकडे यांची स्पष्ट विभागणी आवश्यक आहे. पंचांच्या अंतिम दस्तऐवजांचे स्वरूप भिन्न होते: एकाने ग्रिडवरील सुरुवातीचे स्थान निश्चित केले, दुसऱ्याने प्रत्यक्ष निकाल दिला, आणि तिसऱ्याने हंगामी गुण मोजले. त्या नोंदींना एकाच यादीचे स्वरूप देणे चुकीचे ठरेल. शर्यतीपूर्वीचा दस्तऐवज ३५ आणि शर्यतीनंतरचा ४१ या दोन्हींची कालानुक्रमे वेगळी भूमिका लेखात जपली आहे. त्सुनोडाच्या प्रकरणात अंतिम वेळेची शिक्षा व परवाना दंडगुण अशी दोन वेगळी प्रशासकीय नोंदी आहेत.<ref name="GBR22_DOCS"/><ref name="GBR22_RACE"/> === चालक अजिंक्यपद : व्हर्सटॅपनची आघाडी आणि फेरारीचे आव्हान === या फेरीनंतर व्हर्सटॅपन १८१ गुणांसह आघाडीवर राहिला. पेरेझच्या दुसऱ्या स्थानामुळे त्याचे गुण १४७ झाले आणि तो ३४ गुणांनी मागे राहिला. लक्लेर १३८ गुणांसह तिसऱ्या स्थानी होता, तर पहिल्या विजयामुळे सायेन्स १२७ गुणांवर चौथ्या स्थानावर गेला. हॅमिल्टनच्या पोडियम व वेगवान फेरीमुळे त्याचे एकूण गुण ९३ झाले. रसलचे १११ गुण कायम राहिले. अशा प्रकारे ब्रिटिश ग्रांप्रीने पहिल्या चारमधील क्रमवारी कायम राखली, पण सायेन्स व पेरेझ यांच्या प्रगतीने गुणफरकांमध्ये लक्षणीय बदल केले. ही फेरी फेरारीच्या दोन्ही चालकांसाठी गुणदृष्ट्या फायदेशीर असूनही लक्लेरच्या अजिंक्यपद संधीसंबंधी प्रश्न निर्माण करणारी ठरली. सायेन्सने लक्लेरच्या आसपासचा गुणफरक कमी केला, पण व्हर्सटॅपनची मोठी सुरुवातीची आघाडी एका शर्यतीत संपुष्टात येणार नव्हती. पेरेझने जास्त गुण मिळवून दुसरे स्थान बळकट केले. हॅमिल्टनने गुणांची मजल मारली असली तरी मर्सिडीजचा दुसरा चालक शून्यावर राहिल्याने दोघांच्या एकत्रित प्रयत्नांचा तुलनात्मक निकाल मर्यादित राहिला.<ref name="GBR22_POINTS"/> === कारनिर्माते अजिंक्यपद : रेड बुल ३२८, फेरारी २६५, मर्सिडीज २०४ === कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल रेसींग ३२८ गुणांवर पहिल्या स्थानी, फेरारी २६५ गुणांवर दुसऱ्या स्थानी आणि मर्सिडीज २०४ गुणांवर तिसऱ्या स्थानी होते. फेरारीला सायेन्सच्या विजयाचे आणि लक्लेरच्या चौथ्या स्थानाचे मिळून ३७ गुण मिळाले; रेड बुलला पेरेझच्या १८ आणि व्हर्सटॅपनच्या ६ अशा २४ गुणांची भर पडली. त्यामुळे गुणफरक कमी झाला, तरी आघाडी रेड बुलकडेच राहिली. हासचे या एका शर्यतीतील पाच गुण त्याच्या हंगामी खात्याला २० वर घेऊन गेले. मॅकलारेन ७३, अल्पाइन ६७ आणि अल्फा रोमियो ५१ गुणांवर होते. मध्यगटात एका शर्यतीतील काही गुणही स्थानासाठी महत्त्वाचे ठरत असल्याचे या नोंदी दाखवतात. रेड बुलची आघाडी ६३ गुणांवर राहिली, परंतु ब्रिटिश ग्रांप्रीतील फेरारीचा अधिक गुणलाभ हा संघांमधील लढतीच्या दृष्टीने महत्त्वाचा इशारा ठरला. मर्सिडीजच्या एकाच पोडियममुळे १६ गुण मिळाले, फेरारीच्या ३७ च्या तुलनेत ते कमी होते. हासच्या पाच गुणांमुळे संघाला अ‍ॅस्टन मार्टिनवर गुणांची आघाडी मिळाली, तर अल्पाइनचे ६७ गुण मॅकलारेनच्या ७३ गुणांच्या जवळ आले. वर्षभर चालणाऱ्या कारनिर्माता अजिंक्यपदात अशा लहान बदलांची बेरीज शेवटी मोठी ठरू शकते.<ref name="GBR22_POINTS"/> == निकालानंतर गुणतालिका == एफआयएच्या ३ जुलै २०२२ च्या दस्तऐवज ४२ मधील २१ चालक आणि १० कारनिर्मात्यांची संपूर्ण हंगामी गुणतालिका खाली आहे. या ग्रांप्रीमध्ये न धावलेला निको हल्केनबर्ग पूर्वीच्या दोन फेऱ्यांमुळे शून्य गुणांसह यादीत राहतो; हॅमिल्टनला सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण यात समाविष्ट आहे.<ref name="GBR22_POINTS"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १८१ |- | २ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १४७ |- | ३ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १३८ |- | ४ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १२७ |- | ५ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १११ |- | ६ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ९३ |- | ७ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५८ |- | ८ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४६ |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३९ |- | १० | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २८ |- | ११ | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १६ |- | १२ | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १६ |- | १३ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १५ |- | १४ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १५ |- | १५ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ११ |- | १६ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५ |- | १७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ४ |- | १८ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- | १९ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ३ |- | २० | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- | २१ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_POINTS"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[रेड बुल रेसींग]] | ३२८ |- | २ | [[फेरारी]] | २६५ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | २०४ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ७३ |- | ५ | [[अल्पाइन]] | ६७ |- | ६ | [[अल्फा रोमियो]] | ५१ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | २७ |- | ८ | [[हास]] | २० |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १८ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_POINTS"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[ब्रिटिश ग्रांप्री]] * [[सिल्व्हरस्टोन सर्किट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/great-britain फॉर्म्युला वन : ब्रिटिश ग्रांप्री २०२२ शर्यत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1114/great-britain/race-result फॉर्म्युला वन : ब्रिटिश ग्रांप्री २०२२ अधिकृत मुख्य शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/motorsport-safety-general/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/British%20Grand%20Prix/season/season-2022-2005 एफआयए : ब्रिटिश ग्रांप्री २०२२ निर्णय दस्तऐवज] * [https://press.pirelli.com/2022-british-grand-prix--sunday/ पिरेली : शर्यतीनंतरचे टायर विश्लेषण] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = ब्रिटिश | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ ब्रिटिश ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:ब्रिटिश ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] sea3v94n7a7gkibezx7o97krgdxkcvh 2725727 2725697 2026-10-24T16:17:34Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725727 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = युनायटेड किंग्डम | ग्रांप्री = ब्रिटिश | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Britain.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ ब्रिटिश ग्रांप्रीमध्ये वापरलेला सिल्व्हरस्टोन सर्किटचा मार्गनकाशा | दिनांक = ३ जुलै | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ लेनोव्हो ब्रिटिश ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १० | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = सिल्व्हरस्टोन सर्किट, सिल्वेरस्टोन, नॉर्थॅम्प्टनशर, युनायटेड किंग्डम | सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यतमार्ग | सर्किट_अंतर_किमी = ५.८९१ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.६६१ | एकूण_फेऱ्या = ५२ | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.१९८ | एकूण_अंतर_मैल = १९०.२६३ | हवामान = शुक्रवारी पाऊस; शनिवारी ओल्या पात्रतेनंतर रविवारी कोरडी शर्यत | पोल_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | पोल_देश = स्पेन | पोल_संघ = फेरारी | पोल_वेळ = १:४०.९८३ | जलद_चालक = लुइस हॅमिल्टन | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मर्सिडीज | जलद_वेळ = १:३०.५१० | जलद_फेरी = ५२ | पहिला_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | पहिला_देश = स्पेन | पहिला_संघ = फेरारी | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = रेड बुल रेसींग | तिसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ ब्रिटिश ग्रांप्री }} ''''२०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ लेनोव्हो ब्रिटिश ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील दहावी फेरी होती. ३ जुलै २०२२ रोजी युनायटेड किंग्डममधील [[सिल्व्हरस्टोन सर्किट]]वर ५२ फेऱ्यांची शर्यत पार पडली. पावसात झालेल्या पात्रतेत कारकिर्दीतील पहिली पोल मिळवणाऱ्या [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]ने फॉर्म्युला वनमधील १५०व्या शर्यतीत पहिला विजय मिळवला; [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा व [[लुइस हॅमिल्टन]] तिसरा आला. पहिल्याच फेरीतील दुर्घटनांमुळे लाल झेंडा दाखवावा लागला आणि अंतिम टप्प्यातील सुरक्षा वाहनानंतर फेरारीच्या रणनीतीने निकालाला कलाटणी दिली. हॅमिल्टनने ५२व्या फेरीत सर्वात वेगवान वेळ नोंदवत अतिरिक्त गुण मिळवला.<ref name="GBR22_EVT"/><ref name="GBR22_F1REP"/><ref name="GBR22_RACE"/> <ref name="GBR22_EVT">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत कार्यक्रम व सर्किट|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/great-britain|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="GBR22_FP1">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : पहिला सराव, अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/british-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_FP2">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : दुसरा सराव, अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1114/great-britain/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="GBR22_FP3">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : तिसरा सराव, अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/british-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_QUAL">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : पात्रता फेरी, संपूर्ण निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1114/great-britain/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="GBR22_GRID">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी, एफआयए दस्तऐवज ३५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20British%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_RACE">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण, एफआयए दस्तऐवज ४१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_41_-_2022_british_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_FAST">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : सर्व वैध वेगवान फेऱ्यांची अधिकृत नोंद|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/british-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_POINTS">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अजिंक्यपद गुणतालिका, एफआयए दस्तऐवज ४२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20British%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_TYRE">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्रीसाठी टायर मिश्रण आणि उपलब्ध संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-british-grand-prix.5NSQn3DvP84qUkQIqltoxd|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="GBR22_PIR">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री : शर्यतीनंतर टायर रणनीतीचे विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-british-grand-prix--sunday/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref><ref name="GBR22_FIAREP">{{स्रोत बातमी|title=सायन्झचा पहिला विजय आणि ब्रिटिश ग्रांप्रीतील महत्त्वाच्या घटना|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-sainz-takes-first-win-thrilling-incident-packed-british-grand-prix-ahead-perez-hamilton|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_F1REP">{{स्रोत बातमी|title=सायन्झचा पहिला फॉर्म्युला वन विजय : ब्रिटिश ग्रांप्री शर्यत अहवाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-converts-pole-into-maiden-grand-prix-victory-at-silverstone-after.46XBmmWmBvK1Ahi6rtAzQh|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="GBR22_FERRARI">{{स्रोत बातमी|title=लक्लेरला सुरक्षा वाहनावेळी पिटमध्ये न बोलावण्यामागे फेरारीचे स्पष्टीकरण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/binotto-explains-why-ferrari-didnt-pit-british-grand-prix-leader-leclerc.7Hdc5nisRThXUVDmMAlt3O|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="GBR22_TSUNODA">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक २२ : धडकेबद्दल पाच सेकंदांचा दंड, एफआयए दस्तऐवज ३७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20British%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2022%20-%20Causing%20a%20collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_COMMONS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिल्व्हरस्टोन सर्किट मार्गनकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Britain.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref><ref name="GBR22_DOCS">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री : सर्व निर्णय दस्तऐवजांची यादी|दुवा=https://www.fia.com/documents/motorsport-safety-general/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/British%20Grand%20Prix/season/season-2022-2005|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="GBR22_MCL">{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश ग्रांप्री : मॅकलारेन संघाचा शर्यत अहवाल|दुवा=https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2022/british-grand-prix/2022-british-grand-prix/|प्रकाशक=मॅकलारेन}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === कॅनडातील नवव्या फेरीनंतर व्हर्सटॅपन १७५ गुणांसह अग्रस्थानी होता. पेरेझ १२९, लक्लेर १२६, रसल १११ आणि सायेन्स १०२ गुणांसह पाठोपाठ होते. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुलचे ३०४, फेरारीचे २२८ आणि मर्सिडीजचे १८८ गुण होते. त्यामुळे फेरारीला शर्यतीतील विश्वासार्हतेच्या अडचणींनंतर गुणफरक कमी करण्याची, तर रेड बुलला आघाडी टिकवण्याची संधी होती. मर्सिडीजसाठी स्थानिक शर्यत आणि नव्या कारच्या कार्यक्षमतेची पडताळणी हे वेगळे आकर्षण होते.<ref name="GBR22_POINTS"/><ref name="GBR22_FIAREP"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === सिल्व्हरस्टोन सर्किट हा नॉर्थॅम्प्टनशरमधील ५.८९१ किमी लांबीचा स्थायी मार्ग असून ५२ फेऱ्यांचे शर्यत-अंतर ३०६.१९८ किमी होते. मॅगॉट्स–बेकिट्स–चॅपल या वेगवान वळणमालिकेत गाडीचे वायुगतिक संतुलन, कोप्ससारख्या वेगवान वळणात चाकांचा पकडगुणांक आणि वेलिंग्टन सरळ पट्ट्यावर वेग वाढवण्याची क्षमता निर्णायक असतात. १ जुलै रोजी दोन सराव, २ जुलै रोजी तिसरा सराव व पात्रता, आणि ३ जुलै रोजी ५२ फेऱ्यांची मुख्य शर्यत झाली. या फेरीत स्प्रिंट नव्हती. पहिला सराव ओल्या मार्गावर झाला; शनिवारची पात्रता पावसात, तर मुख्य शर्यत प्रामुख्याने कोरड्या मार्गावर पार पडली.<ref name="GBR22_EVT"/><ref name="GBR22_FP1"/><ref name="GBR22_QUAL"/> === सहभागी चालक आणि संघ === वीस नियमित चालक आणि दहा कारनिर्माता संघ या फेरीत नोंदले गेले. या तीन सरावांमध्ये पर्यायी चालकाची नोंद नाही. २०२२च्या पहिल्या दोन फेऱ्यांमध्ये अ‍ॅस्टन मार्टिनकडून सहभागी झालेला निको हल्केनबर्ग या शर्यतीला नव्हता, तरी त्याचे नाव हंगामी अजिंक्यपद गुणतालिकेत राहिले. पहिल्या सरावाच्या पावसाळी परिस्थितीत सर्व २० चालकांनी फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण केवळ दहा चालकांची वैध वेळ नोंदली गेली.<ref name="GBR22_FP1"/><ref name="GBR22_POINTS"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | १ |- | [[रेड बुल रेसींग]] | [[सर्जिओ पेरेझ]] | ११ |- | [[फेरारी]] | [[शार्ल लक्लेर]] | १६ |- | [[फेरारी]] | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | ५५ |- | [[मर्सिडीज]] | [[जॉर्ज रसल]] | ६३ |- | [[मर्सिडीज]] | [[लुइस हॅमिल्टन]] | ४४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[लॅन्डो नॉरिस]] | ४ |- | [[मॅकलारेन]] | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | ३ |- | [[अल्पाइन]] | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | १४ |- | [[अल्पाइन]] | [[एस्टेबान ओकॉन]] | ३१ |- | [[अल्फाटौरी]] | [[पियर गॅस्ली]] | १० |- | [[अल्फाटौरी]] | [[युकी त्सुनोडा]] | २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | [[लान्स स्ट्रोल]] | १८ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | ७७ |- | [[अल्फा रोमियो]] | [[झोऊ ग्वान्यू]] | २४ |- | [[हास]] | [[केविन मॅग्नुसेन]] | २० |- | [[हास]] | [[मिक शुमाकर]] | ४७ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | २३ |- | [[विलियम्स रेसींग]] | [[निकोलस लतिफी]] | ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_FP1"/><ref name="GBR22_RACE"/> |} === टायर === पिरेलीने या फेरीसाठी २०२२ हंगामातील सर्वात कडक तीन कोरडी मिश्रणे निवडली: सी१ कडक, सी२ मध्यम आणि सी३ मऊ. प्रत्येक चालकाला अनुक्रमे २, ३ आणि ८ संचांचे वाटप होते. वळणांमधील मोठे बाजूकडील बल आणि वेगवान दिशा बदल लक्षात घेता टिकाऊपणा महत्त्वाचा होता. ओल्या सरावामुळे आंतरमध्य व पूर्ण पावसाच्या टायरांचा उपयोग झाला; मात्र रविवारच्या शर्यतीत कोरड्या मिश्रणांवर आधारित रणनीती निर्णायक ठरली.<ref name="GBR22_TYRE"/><ref name="GBR22_PIR"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कडक | सी१ | पांढरा | २ |- | मध्यम | सी२ | पिवळा | ३ |- | मऊ | सी३ | लाल | ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_TYRE"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पावसामुळे पहिल्या मुक्त सरावातील मार्ग निसरडा होता आणि वेळनोंद मर्यादित राहिली. वालट्टेरी बोट्टासने १:४२.२४९ ही सर्वोत्तम वेळ नोंदवली; हॅमिल्टन व सायेन्स पुढे होते. उर्वरित दहा चालकांनी फेऱ्या मारल्या, परंतु वैध वेळ नोंदली नाही. त्यामुळे या सरावाची क्रमवारी कोरड्या मार्गावरील वेगाचे विश्वसनीय मोजमाप नव्हते.<ref name="GBR22_FP1"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४२.२४९ | ९ |- | २ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४२.७८१ | १० |- | ३ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४२.९६७ | ८ |- | ४ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४३.८०१ | ७ |- | ५ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४३.८९५ | ३ |- | ६ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४६.१७१ | ४ |- | ७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४८.१६१ | ३ |- | ८ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:५१.२४३ | ५ |- | ९ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:५१.३७३ | ५ |- | १० | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:५९.१६८ | ५ |- | ११ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | वेळ नोंदली नाही | २ |- | १२ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | वेळ नोंदली नाही | ३ |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | वेळ नोंदली नाही | २ |- | १४ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | वेळ नोंदली नाही | १ |- | १५ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | वेळ नोंदली नाही | १ |- | १६ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | वेळ नोंदली नाही | ४ |- | १७ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | वेळ नोंदली नाही | ३ |- | १८ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | वेळ नोंदली नाही | ४ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | वेळ नोंदली नाही | १ |- | २० | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | वेळ नोंदली नाही | ३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_FP1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === दुसऱ्या सरावात मार्ग अधिक कोरडा झाल्यावर वेळा लक्षणीय सुधारल्या. सायेन्सचा १:२८.९४२ हा सर्वोत्तम फेरा होता; हॅमिल्टन ०.१६३ सेकंदांनी मागे, तर नॉरिस ०.१७६ सेकंदांनी मागे होता. व्हर्सटॅपन व लक्लेर यांची जवळची गती दाखवत फेरारी, मर्सिडीज आणि रेड बुलमध्ये शर्यतीच्या वेगाबाबत खुली चुरस होती.<ref name="GBR22_FP2"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:२८.९४२ | २८ |- | २ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२९.१०५ | २१ |- | ३ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.११८ | २९ |- | ४ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.१४९ | १८ |- | ५ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२९.४०४ | २५ |- | ६ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.६९५ | १९ |- | ७ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२९.७५३ | १७ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२९.७९९ | २९ |- | ९ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.९०२ | २६ |- | १० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२९.९४२ | १७ |- | ११ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.००० | २९ |- | १२ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:३०.०५७ | २० |- | १३ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:३०.२३८ | १२ |- | १४ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३०.२६३ | १४ |- | १५ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:३०.२७१ | २७ |- | १६ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.३३८ | २९ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३०.४८० | २७ |- | १८ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.५१० | २८ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:३०.६०९ | २९ |- | २० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३१.३२६ | २७ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_FP2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी कोरड्या तिसऱ्या सरावात व्हर्सटॅपनने १:२७.९०१ अशी सर्वोत्तम वेळ केली. पेरेझ आणि लक्लेर अनुक्रमे दुसरा व तिसरा होते; रसल आणि हॅमिल्टन पहिल्या पाचमध्ये आले. पावसाच्या पात्रतेपूर्वी कोरड्या स्थितीतील कारच्या संतुलनासाठी हा अखेरचा तुलनात्मक पुरावा होता.<ref name="GBR22_FP3"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२७.९०१ | १८ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:२८.३११ | २१ |- | ३ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:२८.३४८ | २१ |- | ४ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:२८.४२६ | २१ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:२८.४८८ | २४ |- | ६ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:२८.६८९ | २१ |- | ७ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:२९.१०२ | २० |- | ८ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२९.१८५ | २० |- | ९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:२९.५१० | २१ |- | १० | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.५२० | २० |- | ११ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:२९.५५२ | २४ |- | १२ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२९.५९३ | २५ |- | १३ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:२९.७५२ | १७ |- | १४ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:२९.७८० | २२ |- | १५ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:२९.८८५ | २३ |- | १६ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:२९.८९२ | २६ |- | १७ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:३०.०३९ | २२ |- | १८ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:३०.२९३ | २१ |- | १९ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:३०.४८९ | १६ |- | २० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:३०.५२३ | १९ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_FP3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारच्या पावसाळी पात्रतेतील पहिल्या फेरीत बदलत्या पकडीमुळे चालकांना अनेक प्रयत्न करावे लागले. व्हर्सटॅपनने १:३९.१२९ वेळ नोंदवली, तर रसल, लक्लेर आणि सायेन्स यांनी पुढील टप्प्यात प्रवेश केला. अल्बोन, मॅग्नुसेन, व्हेट्टेल, शुमाकर आणि स्ट्रोल पहिल्याच फेरीत बाद झाले. ओल्या मार्गावरील तात्पुरत्या सुधारणांनी गाडी कधी बाहेर पाठवायची या निर्णयाला विशेष महत्त्व दिले.<ref name="GBR22_QUAL"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत व्हर्सटॅपनची १:४०.६५५ ही सर्वोत्तम वेळ राहिली. हॅमिल्टन व रसल यांच्यासह दोन्ही फेरारी, दोन्ही रेड बुल, नॉरिस, अलोन्सो, झोऊ आणि लतिफी अंतिम दहा चालकांमध्ये पोहोचले. गॅस्ली, बोट्टास, त्सुनोडा, रिक्कार्डो आणि ओकॉन बाद झाले. विशेषतः लतिफीने अंतिम फेरी गाठणे हा या सप्ताहातील विलक्षण पात्रता निकाल ठरला.<ref name="GBR22_QUAL"/> === फेरी ३ === शेवटच्या ओल्या फेरीत सायेन्सने १:४०.९८३ वेळ नोंदवत पहिली कारकिर्दीतील पोल मिळवली. व्हर्सटॅपन केवळ ०.०७२ सेकंदांनी दुसरा, लक्लेर तिसरा आणि पेरेझ चौथा आला. हॅमिल्टन पाचवा, नॉरिस सहावा व अलोन्सो सातवा होते. पात्रता गटात फेरारीच्या एका चालकाने पोल मिळवल्यामुळे दोन्ही फेरारी आणि दोन्ही रेड बुल पहिल्या चारमध्ये उभ्या राहिल्या.<ref name="GBR22_QUAL"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४०.१९० | १:४१.६०२ | १:४०.९८३ | २६ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:३९.१२९ | १:४०.६५५ | १:४१.०५५ | २४ |- | ३ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:३९.८४६ | १:४१.२४७ | १:४१.२९८ | २६ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४०.५२१ | १:४२.५१३ | १:४१.६१६ | २६ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४०.४२८ | १:४१.०६२ | १:४१.९९५ | २३ |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४१.५१५ | १:४१.८२१ | १:४२.०८४ | २६ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४१.५९८ | १:४२.२०९ | १:४२.११६ | २३ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४०.०२८ | १:४१.७२५ | १:४२.१६१ | २३ |- | ९ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४०.७९१ | १:४२.६४० | १:४२.७१९ | २८ |- | १० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४१.९९८ | १:४३.२७३ | २:०३.०९५ | २४ |- | ११ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४१.६८० | १:४३.७०२ | — | १९ |- | १२ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४१.३९६ | १:४४.२३२ | — | २० |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४१.८९३ | १:४४.३११ | — | १९ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४१.९३३ | १:४४.३५५ | — | १८ |- | १५ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४१.७३० | १:४५.१९० | — | १७ |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४२.०७८ | — | — | ११ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४२.१५९ | — | — | ११ |- | १८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४२.६६६ | — | — | ९ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४२.७०८ | — | — | ११ |- | २० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४३.४३० | — | — | १० |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_QUAL"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफआयएच्या अंतिम सुरुवातीच्या क्रमवारीत पात्रतेनंतर कोणताही ग्रिड-स्थान बदल नोंदवला नव्हता; सर्व २० चालकांना क्रमांकित स्थाने देण्यात आली. ही ३ जुलै रोजी प्रसिद्ध झालेली दस्तऐवज ३५ मधील अंतिम क्रमवारी असून शर्यतीतील पहिल्या प्रयत्नात घडलेल्या घटनांमुळे ती मागाहून बदलत नाही.<ref name="GBR22_GRID"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १:४०.९८३ |- | २ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४१.०५५ |- | ३ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १:४१.२९८ |- | ४ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १:४१.६१६ |- | ५ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | १:४१.९९५ |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | १:४२.०८४ |- | ७ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | १:४२.११६ |- | ८ | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १:४२.१६१ |- | ९ | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४२.७१९ |- | १० | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | २:०३.०९५ |- | ११ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४३.७०२ |- | १२ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १:४४.२३२ |- | १३ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | १:४४.३११ |- | १४ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १:४४.३५५ |- | १५ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | १:४५.१९० |- | १६ | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | १:४२.०७८ |- | १७ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १:४२.१५९ |- | १८ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४२.६६६ |- | १९ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | १:४२.७०८ |- | २० | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १:४३.४३० |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_GRID"/> |} == मुख्य शर्यत == === पहिल्या सुरुवातीचा अपघात आणि लाल झेंडा === ३ जुलैच्या प्रारंभी सायेन्स आणि व्हर्सटॅपन यांची पहिल्या स्थानासाठी झुंज सुरू झाली; मात्र पहिल्याच फेरीत अनेक गाड्यांचा अपघात झाल्याने शर्यत तत्काळ थांबवण्यात आली. झोऊ, रसल व अल्बोन शर्यतीतून बाहेर पडले. वैद्यकीय तपासणीनंतर झोऊ व रसल यांना गंभीर दुखापत नसल्याचे सांगण्यात आले; अल्बोनची खबरदारी म्हणून रुग्णालयात तपासणी करण्यात आली. सुरक्षारचना व मदतपथकांच्या प्रतिसादाचे महत्त्व या प्रसंगातून अधोरेखित झाले. हा भाग ० फेऱ्या पूर्ण झालेल्या तीन चालकांच्या अंतिम वर्गीकरणाशी सुसंगत आहे.<ref name="GBR22_FIAREP"/><ref name="GBR22_RACE"/> === पुन्हा सुरुवात आणि आघाडीची बदलती शर्यत === लाल झेंड्यानंतर शर्यत मूळ पात्रता क्रमावर आधारित पुनः सुरू झाली. सायेन्सने आघाडी राखली; मात्र त्यानंतर व्हर्सटॅपनने त्याच्यावर दबाव ठेवला. लक्लेरच्या पुढील विंगला संपर्कानंतर नुकसान झाले, आणि पेरेझलाही आघाडीच्या गटाशी झुंजताना अतिरिक्त पिटथांबा करावा लागला. व्हर्सटॅपन पुढे गेल्यानंतर त्याच्या कारच्या तळभागातील नुकसानामुळे गती कमी झाली. सायेन्स पुन्हा आघाडीवर आला; मर्सिडीजच्या हॅमिल्टनचा मोठा सलग टप्पा आणि फेरारीच्या दोन्ही गाड्यांमधील वेगफरक महत्त्वाचे ठरत गेले.<ref name="GBR22_FIAREP"/><ref name="GBR22_F1REP"/> === फेरारीची अंतर्गत आघाडी, पिटथांबे आणि रणनीती === लक्लेरच्या तुलनेने अधिक वेगामुळे फेरारीने ३१व्या फेरीत सायेन्सला संघसहकाऱ्याला पुढे जाऊ देण्यास सांगितले. लक्लेरने जुने कडक टायर वापरून आघाडी मिळवली, तर सायेन्स दुसऱ्या स्थानावर राहिला. हॅमिल्टनचा लांब मध्यम टायर टप्पा आणि पेरेझची धडकेनंतर झालेली पुनर्प्रगती यांमुळे शेवटच्या थांब्यांची वेळ निर्णायक होणार होती. टायरच्या झिजेसोबतच सेफ्टी कारची शक्यता पाहून संघांनी पर्याय खुले ठेवले.<ref name="GBR22_F1REP"/><ref name="GBR22_PIR"/> === ओकॉनची निवृत्ती, सुरक्षा वाहन आणि निर्णायक पुन्हा सुरुवात === ३९व्या फेरीत ओकॉनची अल्पाइन मार्गावर थांबल्याने सुरक्षा वाहन आले. सायेन्स, पेरेझ आणि हॅमिल्टन यांनी मऊ टायरसाठी पिटथांबे केले, पण फेरारीने आघाडीवरील लक्लेरला त्याच्या जुन्या कडक टायरवरच ठेवले. फेरारीच्या मते दोन्ही गाड्यांना एकाच वेळी बोलावल्यास स्थान गमावण्याची शक्यता होती; प्रत्यक्षात पुन्हा सुरुवात झाल्यावर नव्या मऊ टायरवरील सायेन्सने त्वरित आघाडी घेतली. नंतर पेरेझ आणि हॅमिल्टनने लक्लेरला मागे टाकले; लक्लेर चौथ्या स्थानी घसरला.<ref name="GBR22_FERRARI"/><ref name="GBR22_PIR"/> === शेवटच्या फेऱ्या आणि निकाल === पुनः सुरुवातीनंतर पेरेझ, हॅमिल्टन आणि लक्लेर यांच्यातील झुंजीत आघाडीचे क्रम सतत बदलले, तर सायेन्सने निर्णायक फरक राखला. ५२ फेऱ्यांनंतर तो पेरेझपेक्षा ३.७७९ सेकंदांनी पुढे होता; हॅमिल्टनचा तिसरा क्रमांक ६.२२५ सेकंद मागे होता. अलोन्सो पाचवा, नॉरिस सहावा आणि नुकसानग्रस्त व्हर्सटॅपन सातवा आला. मिक शुमाकरने आठव्या स्थानावरून पहिल्यांदाच गुण मिळवले; व्हेट्टेल व मॅग्नुसेन यांनी पहिल्या दहाची यादी पूर्ण केली.<ref name="GBR22_RACE"/><ref name="GBR22_F1REP"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ५२ | २:१७:५०.३११ | २५ |- | २ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५२ | +३.७७९ | १८ |- | ३ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५२ | +६.२२५ | १६ |- | ४ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५२ | +८.५४६ | १२ |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ५२ | +९.५७१ | १० |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५२ | +११.९४३ | ८ |- | ७ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ५२ | +१८.७७७ | ६ |- | ८ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ५२ | +१८.९९५ | ४ |- | ९ | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५२ | +२२.३५६ | २ |- | १० | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ५२ | +२४.५९० | १ |- | ११ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५२ | +२६.१४७ | ० |- | १२ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ५२ | +३२.५११ | ० |- | १३ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ५२ | +३२.८१७ | ० |- | १४ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५२ | +४०.९१०{{refn|group=टीप|युकी त्सुनोडाला पियर गॅस्लीशी धडक घडविल्याबद्दल एफआयएने पाच सेकंदांचा दंड दिला. अंतिम वर्गीकरणात तो १४व्या स्थानावरच राहिला.}} | ० |- | अवर्गीकृत | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३७ | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | २६ | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | २० | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | ६३ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | ० | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | २४ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ० | निवृत्त | ० |- | अवर्गीकृत | २३ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० | निवृत्त | ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_RACE"/><ref name="GBR22_TSUNODA"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === एफआयएच्या सर्वात वेगवान फेऱ्यांच्या स्वतंत्र नोंदीनुसार १७ चालकांनी वैध वेळ नोंदवली. पहिल्याच फेरीत निवृत्त झालेल्या रसल, झोऊ व अल्बोन यांना काल्पनिक फेरी न देता वगळण्यात आले आहे. हॅमिल्टनने अखेरच्या ५२व्या फेरीत १:३०.५१० अशी सर्वोत्तम वेळ मिळवून २०२२च्या नियमांनुसार अतिरिक्त गुण मिळवला.<ref name="GBR22_FAST"/><ref name="GBR22_RACE"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ | ४४ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ५२ | १:३०.५१० | २३४.३१२ |- | २ | ५५ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | ४४ | १:३०.८१३ | २३३.५३० |- | ३ | ११ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ४७ | १:३०.९३७ | २३३.२१२ |- | ४ | १६ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | ५२ | १:३१.२८२ | २३२.३३० |- | ५ | १४ | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | ४७ | १:३१.६०९ | २३१.५०१ |- | ६ | ४ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ४७ | १:३१.६४५ | २३१.४१० |- | ७ | ४७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ४८ | १:३२.१०९ | २३०.२४४ |- | ८ | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | ४४ | १:३२.३५४ | २२९.६३३ |- | ९ | १८ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५२ | १:३२.३७९ | २२९.५७१ |- | १० | ५ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ५२ | १:३२.४७१ | २२९.३४३ |- | ११ | ३ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | ३४ | १:३२.६४४ | २२८.९१४ |- | १२ | २० | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | ५२ | १:३२.६६१ | २२८.८७२ |- | १३ | ६ | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ४८ | १:३३.२८६ | २२७.३३९ |- | १४ | ३१ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३७ | १:३३.५३७ | २२६.७२९ |- | १५ | २२ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ५१ | १:३३.८३२ | २२६.०१६ |- | १६ | १० | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १८ | १:३४.६१४ | २२४.१४८ |- | १७ | ७७ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | १९ | १:३५.१०३ | २२२.९९६ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_FAST"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === सायन्झचा पहिला विजय : पोलपासून रणनीतीपर्यंत === सायेन्सचा विजय हा केवळ पहिल्या स्थानावरून स्वच्छ शर्यत जिंकल्याचा सरळसोट प्रकार नव्हता. पहिल्या सुरुवातीला व्हर्सटॅपनने त्याच्यावर आघाडी घेतली होती आणि पुन्हा सुरुवात झाल्यावरही रेड बुलचा वेग त्याला आव्हान देत होता. व्हर्सटॅपनच्या तळभागातील नुकसानीनंतर परिस्थिती फेरारीसाठी बदलली, पण त्या वेळी सायेन्सपेक्षा लक्लेरचा वेग अधिक असल्यामुळे फेरारीने अंतर्गत क्रम बदलला. अखेर ओकॉनच्या निवृत्तीनंतर आलेल्या सुरक्षा वाहनावेळी मऊ टायरवर जाण्याची संधी सायेन्सला मिळाली. त्याने या परिस्थितीचा त्वरित फायदा घेत आघाडी मिळवली आणि पेरेझच्या पाठलागात आवश्यक अंतर राखले. १५०व्या शर्यतीत मिळालेला हा विजय त्याच्या कारकिर्दीतील निर्णायक टप्पा ठरला. पोल आणि विजय एकाच आठवड्यात मिळाल्याने शनिवारच्या एकफेरी गतीसोबत रविवारची परिस्थितीनुरूप कामगिरीही समोर आली. या विजयामध्ये सायेन्सने शर्यतीतील वेगाइतकीच परिस्थिती ओळखून प्रतिसाद देण्याची क्षमता दाखवली. टायरचा तुलनेने कमी वापर झालेल्या शेवटच्या टप्प्यात त्याने प्रतिस्पर्ध्यांना मागे ठेवताना चाकांवरील पकड नियंत्रित केली. एकाच शर्यतीत पोल, संघातील स्थानबदल आणि पुन्हा आघाडी मिळवणे यामुळे हा निकाल इतर सर्वसाधारण पोलपासून-विजयापर्यंतच्या शर्यतींपेक्षा वेगळा ठरतो. फेरारीसाठी यश असूनही संघाच्या धोरणात्मक प्रश्नांची उत्तरे खुली राहिली.<ref name="GBR22_F1REP"/><ref name="GBR22_RACE"/> === फेरारीची निर्णयप्रक्रिया आणि लक्लेरची चौथ्या स्थानावरील घसरण === लक्लेरचा निकाल हा कारच्या शुद्ध वेगापेक्षा पिटथांब्याच्या निर्णयाने जास्त प्रभावित झाला. पुढील विंगला आधीच नुकसान असतानाही त्याने प्रभावी गती दाखवली आणि सायेन्सला मागे टाकून आघाडी मिळवली. सुरक्षा वाहन आले तेव्हा त्याच्याकडे जुन्या कडक टायरचा संच होता; पाठोपाठ असलेल्या गाड्यांना कमी वेळेत नवीन मऊ टायर घेण्याची संधी मिळाली. फेरारीने दोन्ही गाड्या एकत्र थांबवण्याऐवजी एकाला बाहेर ठेवण्याचा निर्णय घेतला. संघप्रमुख मत्तिया बिनोत्तो यांनी नंतर सांगितले की दोन्ही फेरारींना पिटमध्ये बोलावणे तांत्रिकदृष्ट्या व स्थानाच्या दृष्टीने धोकादायक होते. तथापि नंतरच्या झुंजीत लक्लेर नव्या मऊ टायरवाल्यांना रोखू शकला नाही. विजयी संघाच्या अंतर्गत दुसऱ्या चालकासाठी ही संधी गमावण्याची घटना होती; त्यामुळे फेरारीच्या सामूहिक ३७ गुणांतही अपेक्षित कमाल फायदा मिळाला नाही. लक्लेरचा प्रकरणात केवळ चौथ्या क्रमांकाचे गुण महत्त्वाचे नव्हते; विजय मिळाल्यास व्हर्सटॅपनवरील गुणांचा दबाव अधिक वाढला असता. निर्णय घेण्याच्या काही सेकंदांत उपलब्ध असलेल्या पर्यायांची मर्यादा मान्य केली तरी परिणाम म्हणून सायेन्सवर मऊ टायर आणि लक्लेरवर जुन्या कडक टायरचा असमतोल निर्माण झाला. चांगल्या सरळ-रेषीय वेगाचा आणि कार्यक्षम ब्रेकिंगचा फायदा उशिराच्या झुंजीत नव्या टायरसमोर मर्यादित राहिला.<ref name="GBR22_FERRARI"/><ref name="GBR22_RACE"/> === पेरेझचे पुनरागमन आणि रेड बुलचे नुकसान नियंत्रण === पेरेझची शर्यत पहिल्या टप्प्यातील संपर्कानंतर मोठ्या पिछाडीवर गेली. पुढील विंग दुरुस्त करण्यासाठी त्याला थांबावे लागले; त्यानंतर मध्यम टायरवर त्याने लांब टप्पा यशस्वीपणे पार केला. पिरेलीच्या मते त्याच्या पुनरागमनात ३४ फेऱ्यांचा मध्यम मिश्रणावरील कालावधी महत्त्वाचा होता. शेवटच्या सुरक्षा वाहनाने त्याला नवीन मऊ टायरसह आघाडीच्या गटापर्यंत पोहोचण्याची संधी दिली. त्यानंतर लक्लेर व हॅमिल्टनबरोबरच्या तीव्र झुंजीतून दुसरे स्थान मिळवणे हे वेग, टायर टिकवणे आणि संधी साधणे या तिन्ही घटकांचे उदाहरण ठरले. याउलट व्हर्सटॅपनला सातव्या स्थानावर समाधान मानावे लागल्यामुळे पेरेझचा निकाल संघाच्या एकूण गुणांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरला. पेरेझचा दुसरा क्रमांक हा पात्रतेतील चौथ्या स्थानापेक्षा आणि सुरुवातीच्या नुकसानानंतरच्या स्थितीपेक्षा मोठी प्रगती होती. सुरुवातीला अतिरिक्त पिटथांबा करूनही त्याने पुढील फेऱ्यांत गाडीचा वेग आणि टायरची स्थिती टिकवली. अंतिम सुरक्षा वाहन आल्याशिवाय त्या प्रयत्नांचे पोडियममध्ये रूपांतर झाले असते का याची खात्री देता येत नाही. त्यामुळे चालकाची सातत्यपूर्ण पुनर्प्रगती आणि अनुकूल शर्यतघटना हे दोन्ही घटक वेगळे लक्षात घ्यावे लागतात.<ref name="GBR22_PIR"/><ref name="GBR22_RACE"/> === व्हर्सटॅपनच्या कारचे नुकसान आणि सातव्या स्थानाचे महत्त्व === व्हर्सटॅपनची सुरुवातीची गती विजयसाठी पुरेशी असल्याचे दिसत होते; कोरड्या सुरुवातीला मऊ टायरमुळे त्याला झटपट फायदा मिळाला. मात्र मार्गावरील अवशेषामुळे कारच्या तळभागाला नुकसान झाल्यावर अपेक्षित डाउनफोर्स कमी झाला आणि एका फेरीतील व दीर्घ टप्प्यातील वेगावर परिणाम झाला. पिटथांबे करूनही यांत्रिक मर्यादा तातडीने दूर झाली नाही. त्यामुळे आघाडीची संधी संपुष्टात आली. शेवटी त्याने मिक शुमाकरशी चुरशीच्या झुंजीत सातवे स्थान राखले. गुणतालिकेतील आघाडी राखण्यासाठी मिळालेले सहा गुण महत्त्वाचे होते; पहिल्या स्थानाची संधी गमावल्यानंतर सर्वाधिक उपलब्ध गुण मिळवण्याचे हे उदाहरण आहे. व्हर्सटॅपनला कारची अपेक्षित पकड मिळत नसताना दहाव्या स्थानाबाहेर जाण्याचा धोका होता. तरी त्याने इतर प्रतिस्पर्ध्यांबरोबरच्या स्थानसंरक्षणात महत्त्वाचे गुण वाचवले. एका कमी यशस्वी रविवारी सहा गुण मिळणे संपूर्ण वर्षातील अजिंक्यपदाच्या दृष्टीने अर्थपूर्ण ठरते, कारण प्रतिस्पर्धी फेरारी चालकांना या शर्यतीत जास्त गुण मिळाले. या तुलनेत व्हर्सटॅपनच्या अंतिम स्थानापेक्षा त्याने मर्यादित यंत्रणेवर केलेली गुणसंरक्षक धाव महत्त्वाची ठरली.<ref name="GBR22_FIAREP"/><ref name="GBR22_RACE"/> === मर्सिडीज : हॅमिल्टनचे व्यासपीठ आणि रसलची पहिल्या फेरीतील निवृत्ती === मर्सिडीजसाठी सप्ताहाचा परिणाम दोन टोकांचा होता. हॅमिल्टनने मध्यम टायरवर दीर्घ टप्पा साधला, त्यानंतर योग्य वेळी कडक आणि शेवटी मऊ मिश्रणे वापरून पोडियमसाठी लढत दिली. अंतिम झुंजीत त्याचा तिसरा क्रमांक आणि ५२व्या फेरीतील सर्वोत्तम वेळ म्हणजे १६ गुणांचे योगदान ठरले. विशेष म्हणजे ही त्या वेळी सिल्वेरस्टोनवरील त्याची तेरावी पोडियम उपस्थिती होती. रसलचा दिवस मात्र पहिल्याच अपघातानंतर संपला. त्यामुळे सर्व दहा फेऱ्यांमध्ये गुण मिळवण्याची त्याची आतापर्यंतची सातत्यपूर्ण मालिका खंडित झाली. स्पर्धात्मक वेग सुधरत असतानाही दोन्ही गाड्यांनी पूर्ण शर्यत संपवणे संघाला जमले नाही. हॅमिल्टनच्या शर्यतीत एका कालावधीत समोरच्या गाड्यांपेक्षा स्वच्छ मार्गावर वेग मिळवून अंतर कमी करण्याचा प्रयत्न स्पष्ट दिसला. त्याचे शेवटच्या फेरीतील सर्वोत्तम वेळ मिळवणे म्हणजे पोडियमसह अतिरिक्त गुण मिळवण्याची संधी साधली गेली. दुसरीकडे रसलच्या निवृत्तीमुळे मर्सिडीजच्या कारनिर्माता गुणांमध्ये एका गाडीचे योगदान शून्य राहिले; त्यामुळे स्पर्धात्मक वेग असूनही फेरारीच्या दुहेरी गुणांशी बरोबरी करण्याची संधी त्यांना मिळाली नाही.<ref name="GBR22_F1REP"/><ref name="GBR22_RACE"/> === सुरक्षारचनेचा निर्णायक प्रसंग आणि वैद्यकीय प्रतिसाद === सुरुवातीच्या बहुगाडी दुर्घटनेमुळे लाल झेंडा दाखवणे आणि मदतकार्याला आवश्यक वेळ देणे हे स्पर्धा नियंत्रणासाठी प्राधान्याचे ठरले. झोऊ, अल्बोन व रसल यांच्या शर्यती तत्काल संपल्या; संबंधित चालकांची वैद्यकीय तपासणी झाली. झोऊ आणि रसल यांना नंतर सुरक्षित घोषित करण्यात आले, तर अल्बोनला खबरदारी म्हणून अधिक तपासणीसाठी पाठवण्यात आले. अशा प्रसंगाचे विश्लेषण करताना स्पर्धेच्या परिणामांबरोबर संरक्षण साधने, ट्रॅकमार्शल, वैद्यकीय कर्मचारी आणि वेगाने अंमलात आलेली लाल झेंड्याची प्रक्रिया लक्षात घेणे आवश्यक आहे. या घटनेमुळे प्रारंभिक स्थानबदलांच्या गणनेपासून टायर बदलाच्या उपलब्धतेपर्यंत संपूर्ण शर्यतीचा आराखडा बदलला. ही घटना फक्त वेळापत्रकातील मोठा विलंब म्हणून नोंदवून तिचे ऐतिहासिक महत्त्व स्पष्ट होत नाही. शर्यत थांबवल्यानंतर अधिकारी, वैद्यकीय पथक आणि बचाव कर्मचारी यांच्या कामामुळे सुरक्षितता हे सर्व गुण, स्थान किंवा टायर लाभांपेक्षा वरचे प्राधान्य ठरले. नंतर लाल झेंडा मागे घेऊन नव्याने सुरुवात झाल्यावर जुन्या सुरुवातीचे काही स्थानबदल तांत्रिकदृष्ट्या अप्रासंगिक झाले. चालकांच्या आरोग्याबाबत तर्क न लावता अधिकृत नंतरच्या निवेदनांवरच लेखात भर दिला पाहिजे.<ref name="GBR22_FIAREP"/><ref name="GBR22_RACE"/> === हास : मिक शुमाकरचे पहिले गुण आणि दुहेरी पहिल्या दहातील निकाल === मिक शुमाकरला या ग्रांप्रीमध्ये फॉर्म्युला वनमधील पहिले गुण मिळाले. पात्रतेत तो एकोणिसावा होता; त्यामुळे आठव्या स्थानापर्यंतची प्रगती विशेष ठरते. अखेरच्या फेऱ्यांत नुकसानग्रस्त व्हर्सटॅपनशी त्याची थेट झुंज झाली, परंतु प्रतिस्पर्ध्याने सातवे स्थान राखले. शुमाकरचे चार गुण आणि मॅग्नुसेनच्या दहाव्या स्थानावरील एका गुणामुळे हासला एकूण पाच गुण मिळाले. संघाच्या दृष्टीने हे गाड्या सलग शर्यत पूर्ण करू शकतात आणि योग्य टायर व शर्यतस्थितीचा लाभ घेऊ शकतात याचे ठोस उदाहरण होते. पिरेलीनेही शुमाकरच्या शेवटच्या झुंजीला टायर रणनीतीच्या महत्त्वपूर्ण प्रसंगांपैकी एक म्हणून नमूद केले. शुमाकरने कारच्या वेगावरच अवलंबून न राहता शर्यतीच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांतील संधी वापरल्या. अंतिम सुरक्षा वाहनानंतर तो थेट सातव्या स्थानासाठी लढला आणि अनुभवी स्पर्धकाजवळ राहिला. मॅग्नुसेननेही गुणक्षेत्रात स्थान राखल्याने संघाला एका चालकाच्या अनपेक्षित यशापेक्षा व्यापक फायदा झाला. चार आणि एक या गुणांच्या वाटणीने हासच्या मधल्या गटातील स्थितीत प्रत्यक्ष सुधारणा घडवून आणली. हा निकाल हंगामातील अनेक निराशाजनक फेऱ्यांनंतरचा महत्त्वाचा टप्पा होता.<ref name="GBR22_PIR"/><ref name="GBR22_RACE"/> === अल्पाइन : अलोन्सोचे पाचवे स्थान, ओकॉनची निवृत्ती === अल्पाइनच्या दोन्ही गाड्यांची शर्यत वेगवेगळ्या दिशेने गेली. अलोन्सोने सातव्या सुरुवातीच्या स्थानावरून पाचवे स्थान मिळवले; अंतिम सुरक्षा वाहनानंतरच्या चुरशीत त्याने स्थान टिकवले आणि दहा गुण मिळवले. ओकॉन मात्र ३७ फेऱ्यांनंतर थांबला; त्याच्या कारची अडचण शर्यतीतील उशिराच्या सुरक्षा वाहनाचे तात्काळ कारण ठरली. म्हणजेच संघाच्या एका गाडीची अयशस्वीता विजेत्याच्या रणनीतीवर अप्रत्यक्षपणे परिणाम करणारी ठरली. एका चालकाचे गुण आणि दुसऱ्याची निवृत्ती यांमुळे अल्पाइनला फायदा मिळाला असला तरी दुप्पट गुण मिळवण्याची संधी निसटली. अलोन्सोच्या कारच्या वेगाचे मूल्यांकन केवळ पाचव्या स्थानावरून करता येत नाही: शेवटच्या सुरक्षा वाहनानंतर आघाडीतील तीन संघांव्यतिरिक्त अधिकाधिक स्थानांची स्पर्धा तीव्र झाली होती. प्रत्यक्षात तो लक्लेर आणि नॉरिसच्या आसपास राहून उपलब्ध जागांचा लाभ घेण्यात यशस्वी झाला. ओकॉनच्या अपयशाने दुसऱ्या गाडीला गुण मिळाले नाहीत, पण उशिराच्या सेफ्टी कारला सुरुवात करणे हा त्या निवृत्तीचा स्पर्धेवर झालेला स्वतंत्र परिणाम होता.<ref name="GBR22_FIAREP"/><ref name="GBR22_RACE"/> === मॅकलारेन : नॉरिसच्या आठ गुणांसमोर रिक्कार्डोची अडचण === नॉरिसने सहाव्या सुरुवातीच्या स्थानावरून सहावेच स्थान कायम ठेवून आठ गुण मिळवले. मधल्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनच्या कारच्या नुकसानीनंतर त्याने काही काळ वरच्या स्थानांवरही वाटचाल केली. सुरक्षा वाहनाच्या वेळी मऊ टायर घेऊनही अखेरच्या झुंजीत त्याला पहिल्या पाचमध्ये पोहोचता आले नाही. रिक्कार्डोचा वेग आणि कारवरील संतुलन अपेक्षित पातळीवर नव्हते; मागील विंगवरील यंत्रणा तपासण्यासाठी अतिरिक्त काम केल्याचे संघाने नंतर नोंदवले. तो तेरावा राहिला. त्यामुळे दोन्ही गाड्यांतील स्पर्धात्मक अंतर आणि मधल्या गटातील गुणांसाठी आवश्यक सातत्य ही संघाची महत्त्वाची आव्हाने ठरली. नॉरिसने जिंकलेल्या आठ गुणांचे महत्त्व कारनिर्मात्यांच्या मध्यगटातील चुरशीमुळे वाढले. अल्पाइनच्या अलोन्सोने पाचवा क्रमांक मिळवल्याने मॅकलारेनला सरळ गुणांच्या स्पर्धेत फारशी सुटका मिळाली नाही. त्या वेळी प्रत्येक रणनीतीचा तुलनात्मक फायदा कमी जागेत मोजला जात होता. रिक्कार्डोच्या तेराव्या क्रमांकामुळे एका गाडीचे गुण दुसऱ्या गाडीतून मिळणाऱ्या गुणांनी समर्थित झाले नाहीत. शर्यतीचे अंतर पूर्ण करणे आणि स्पर्धात्मक निकाल मिळवणे यांत फरक राहिला.<ref name="GBR22_MCL"/><ref name="GBR22_RACE"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन : व्हेट्टेलचे गुण आणि स्ट्रोलची जवळची संधी === अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या दोन्ही चालकांनी पूर्ण ५२ फेऱ्या पूर्ण केल्या. पात्रतेत अठरावा असलेल्या व्हेट्टेलने नवव्या स्थानावर दोन गुण मिळवून चांगली प्रगती केली. स्ट्रोलने विसाव्या क्रमांकावरून सुरुवात करून अकराव्या स्थानी शर्यत संपवली; त्यामुळे तो गुणांपासून एका स्थानाने दूर राहिला. या दोन निकालांचे मूल्यमापन करताना मार्गावर ट्रॅकस्थिती बदलणे, पहिल्या अपघातानंतर पुन्हा सुरुवात, शर्यतीच्या शेवटी घडलेले स्थानबदल आणि योग्य वेळी घेतलेले पिटथांबे महत्त्वाचे ठरतात. दोन्ही गाड्या पूर्ण अंतर धावल्याने संघाच्या विश्वासार्हतेला चांगला आधार मिळाला. व्हेट्टेलच्या कामगिरीत मागून सुरुवात करून योग्य वेळी जागा मिळवण्यावर अधिक भर होता. एकोणिसाव्या स्थानावरील शुमाकरच्या तुलनेत व्हेट्टेलनेही मोठी स्थानप्रगती केली, पण दोघांनी त्या संधी वेगवेगळ्या मार्गांनी मिळवल्या. स्ट्रोलला एकच जागा कमी पडल्याने संघाला तिसरा गुण मिळाला नाही. दुसऱ्या काही मध्यगट संघांचे दोन्ही चालक निवृत्त झालेल्या दिवशी दोन्ही अ‍ॅस्टन मार्टिन गाड्या पूर्ण अंतर धावणे ही कामगिरी महत्त्वाची होती.<ref name="GBR22_RACE"/> === अल्फा रोमियो : पात्रतेतील आशा आणि दोन्ही गाड्यांचे अपयश === झोऊने पावसातील पात्रतेत नववा क्रमांक मिळवत वेग दर्शवला होता. मात्र त्याची शर्यत पहिल्या फेरीतील दुर्घटनेत संपली. बोट्टासने पहिल्या मुक्त सरावात सर्वोत्तम वेळ नोंदवली, परंतु मुख्य शर्यतीत २० फेऱ्यांनंतर त्यालाही निवृत्त व्हावे लागले. त्यामुळे शनिवारी व शुक्रवारी दिसलेल्या संभाव्य क्षमतेचे रविवारी एकाही गुणात रूपांतर झाले नाही. एकाच सप्ताहात चांगले सराव व पात्रता आणि अंतिम दोन निवृत्ती हे परिणाम एकमेकांपेक्षा किती वेगळे असू शकतात याचे हे उदाहरण होते. या सप्ताहातून अल्फा रोमियोच्या कामगिरीचे दोन स्वतंत्र स्तर दिसतात. झोऊने पात्रतेतील कठीण परिस्थितीत आपल्या कारच्या मर्यादांवर मात करून अंतिम दहा चालकांत प्रवेश केला. बोट्टासने कमी प्रतिनिधिक असलेल्या ओल्या पहिल्या सरावात सर्वात वेगवान वेळ दिली. प्रत्यक्ष शर्यतीत दोन्ही निकालांचे गुणांमध्ये रूपांतर शून्य राहिले. शनिवारचा गुणात्मक वेग आणि रविवारची विश्वासार्हता हे दोन स्वतंत्र घटक असून संघाच्या विकासाचे मूल्यमापन करताना दोघांचाही विचार आवश्यक होता.<ref name="GBR22_FP1"/><ref name="GBR22_RACE"/> === अल्फाटौरी : दोन चालकांतील धडक आणि एफआयए दंड === अल्फाटौरीच्या गॅस्ली व त्सुनोडा यांच्यात तिसऱ्या वळणावर संपर्क झाला. एफआयए पंचांनी कार क्रमांक २२ चालवणाऱ्या त्सुनोडाला प्रामुख्याने जबाबदार मानून पाच सेकंदांची शिक्षा आणि चालक परवान्यावर दोन दंडगुण दिले. गॅस्ली २६ फेऱ्यांनंतर शर्यतीतून बाहेर पडला; त्सुनोडाने ५२ फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण चौदाव्या स्थानी राहिल्याने गुण मिळाले नाहीत. पहिल्या अपघातानंतरच्या परिस्थितीत आपल्या दोन गाड्यांत झालेल्या संपर्काने संघाच्या संधी आणखी कमी केल्या. दंड हा याच शर्यतीसाठी होता, पुढील ग्रिडमध्ये लागू होणारा वेगळा दंड नव्हता. एकाच संघाच्या चालकांतील संपर्काचा गुणतालिकेत थेट परिणाम शून्य असला तरी कार्यक्षमतेबाबत दीर्घकालीन प्रश्न निर्माण होऊ शकतात. गॅस्ली निवृत्त आणि त्सुनोडा अंतिम क्रमवारीत शेवटचा वर्गीकृत चालक ठरला. अधिकृत दंडामध्ये चालकासाठी दोन दंडगुणही होते; त्यांचा परिणाम शर्यतीतील गुणांपेक्षा वेगळ्या प्रशासकीय पद्धतीने नोंदवला जातो. त्यांना पाच सेकंदांच्या शिक्षेशी एकरूप समजता कामा नये. दंडाचे नेमके कारण पंचांनी तिसऱ्या वळणावरील संपर्काशी जोडले होते.<ref name="GBR22_TSUNODA"/><ref name="GBR22_RACE"/> === विलियम्स : लतिफीचा पहिला अंतिम पात्रता टप्पा आणि अल्बोनची निवृत्ती === लतिफीने शनिवारी प्रथमच अंतिम पात्रता फेरी गाठली; ओल्या मार्गावरील त्याचा दहावा क्रमांक संघासाठी उल्लेखनीय होता. रविवारी तो संपूर्ण अंतर पूर्ण करून बारावा आला. अल्बोनला सोळाव्या क्रमांकावरून सुरुवात मिळाली होती, पण पहिल्या फेरीतील घटनांमुळे त्याची शर्यत पूर्ण झाली नाही. लतिफीला गुण न मिळाल्यामुळे संघाच्या गुणतालिकेतील स्थिती बदलली नाही. तरी पात्रता आणि शर्यतीत गतीसह सुरक्षित पूर्ण अंतर धावण्याचे महत्त्व स्पष्ट झाले. लतिफीचा अंतिम पात्रता टप्प्यात प्रवेश पावसातील नियंत्रण आणि योग्य प्रयत्नाची वेळ साधण्याचे मूल्य दाखवणारा होता. तरी त्या तुलनेने उंच सुरुवातीच्या स्थानाचा शर्यतीतील गुणांमध्ये लाभ झाला नाही. पहिल्या फेरीच्या दुर्घटनेत अल्बोन गमावल्याने संघाकडे एकच धावती गाडी राहिली. त्यामुळे संपूर्ण सप्ताहाबद्दल मोठ्या कामगिरीचा दावा करण्याऐवजी पात्रतेतील सकारात्मक चिन्ह आणि रविवारी गुणशून्यता अशी दोन्ही बाजू समतोलपणे मांडणे आवश्यक आहे.<ref name="GBR22_QUAL"/><ref name="GBR22_RACE"/> === टायरच्या मिश्रणांचा आणि दोन सुरक्षा टप्प्यांचा शर्यतीवर परिणाम === शुक्रवारचा पाऊस, शनिवारी बदलता ओलसर मार्ग आणि रविवारची कोरडी शर्यत यांमुळे संघांकडे एकाच स्थितीची मर्यादित प्रतिनिधिक माहिती होती. पहिल्या लाल झेंड्याच्या वेळी बहुतांश चालकांनी सुरुवातीची टायर निवड बदलली. मुख्य शर्यतीत मध्यम मिश्रणाने तुलनेने दीर्घ टप्पा शक्य केला; कडक मिश्रण स्थिर असले तरी थंड परिस्थितीत उष्णता निर्माण होण्यास वेळ लागत होता. शेवटच्या सुरक्षा वाहनानंतर नवीन मऊ टायरची तात्कालिक गती महत्त्वाची ठरली. सायेन्स आणि पेरेझ यांना फायदा झाला, तर लक्लेरच्या न थांबण्याच्या निर्णयाला मोठी किंमत मोजावी लागली. पिरेलीच्या रणनीतीच्या विश्लेषणातही हाच घटनाक्रम अधोरेखित झाला आहे. या फेरीत सुरुवातीच्या आणि उशिराच्या दोन्ही थांब्यांनी रणनीतीला वेगवेगळा आकार दिला. पहिल्या लाल झेंड्याने संघांना मार्गस्थितीचा नव्याने अंदाज घेता आला; अंतिम सुरक्षा वाहनाने स्थान न गमावता नव्या टायरवर जाण्यास अनुकूल क्षण निर्माण केला. अशा क्षणी आधीचा शुद्ध गतीफायदा टिकत नाही. त्यामुळे लक्लेर व हॅमिल्टनच्या लांब टप्प्यांचे मूल्यमापन करणाऱ्या वाचकाने फक्त एकूण पिटथांब्यांची संख्या पाहून निष्कर्ष काढू नये; प्रत्येक थांब्याची वेळ आणि त्यानंतर उपलब्ध मिश्रण महत्त्वाचे होते.<ref name="GBR22_PIR"/><ref name="GBR22_RACE"/> === एफआयएचे अधिकृत निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि पुढील स्पर्धेसाठी संदर्भ === या ग्रांप्रीतील प्रत्यक्ष अधिकृत दंडांपैकी त्सुनोडाच्या पाच सेकंदांच्या शिक्षेची स्पष्ट नोंद आहे. शर्यत पुनः सुरू करण्यासाठी लाल झेंड्यानंतर स्वतंत्र क्रमवारी वापरण्यात आली; ती मूळ अंतिम सुरुवातीच्या ग्रिडशी गोंधळू नये. अंतिम दस्तऐवज ४१ मध्ये १४ वर्गीकृत चालक व सहा अवर्गीकृत चालक आहेत. वेगवान फेरीच्या सूचीतील तीन पहिल्या-फेरीतील निवृत्त चालकांची वेळ रिकामी आहे. गुणांचे अधिकृत दस्तऐवज ४२ अंतिम निकालाला अनुसरून प्रकाशित झाले. या शर्यतीचे ऐतिहासिक वर्णन करताना आठवणीतील थरार आणि अधिकृत कागदपत्रांतील आकडे यांची स्पष्ट विभागणी आवश्यक आहे. पंचांच्या अंतिम दस्तऐवजांचे स्वरूप भिन्न होते: एकाने ग्रिडवरील सुरुवातीचे स्थान निश्चित केले, दुसऱ्याने प्रत्यक्ष निकाल दिला, आणि तिसऱ्याने हंगामी गुण मोजले. त्या नोंदींना एकाच यादीचे स्वरूप देणे चुकीचे ठरेल. शर्यतीपूर्वीचा दस्तऐवज ३५ आणि शर्यतीनंतरचा ४१ या दोन्हींची कालानुक्रमे वेगळी भूमिका लेखात जपली आहे. त्सुनोडाच्या प्रकरणात अंतिम वेळेची शिक्षा व परवाना दंडगुण अशी दोन वेगळी प्रशासकीय नोंदी आहेत.<ref name="GBR22_DOCS"/><ref name="GBR22_RACE"/> === चालक अजिंक्यपद : व्हर्सटॅपनची आघाडी आणि फेरारीचे आव्हान === या फेरीनंतर व्हर्सटॅपन १८१ गुणांसह आघाडीवर राहिला. पेरेझच्या दुसऱ्या स्थानामुळे त्याचे गुण १४७ झाले आणि तो ३४ गुणांनी मागे राहिला. लक्लेर १३८ गुणांसह तिसऱ्या स्थानी होता, तर पहिल्या विजयामुळे सायेन्स १२७ गुणांवर चौथ्या स्थानावर गेला. हॅमिल्टनच्या पोडियम व वेगवान फेरीमुळे त्याचे एकूण गुण ९३ झाले. रसलचे १११ गुण कायम राहिले. अशा प्रकारे ब्रिटिश ग्रांप्रीने पहिल्या चारमधील क्रमवारी कायम राखली, पण सायेन्स व पेरेझ यांच्या प्रगतीने गुणफरकांमध्ये लक्षणीय बदल केले. ही फेरी फेरारीच्या दोन्ही चालकांसाठी गुणदृष्ट्या फायदेशीर असूनही लक्लेरच्या अजिंक्यपद संधीसंबंधी प्रश्न निर्माण करणारी ठरली. सायेन्सने लक्लेरच्या आसपासचा गुणफरक कमी केला, पण व्हर्सटॅपनची मोठी सुरुवातीची आघाडी एका शर्यतीत संपुष्टात येणार नव्हती. पेरेझने जास्त गुण मिळवून दुसरे स्थान बळकट केले. हॅमिल्टनने गुणांची मजल मारली असली तरी मर्सिडीजचा दुसरा चालक शून्यावर राहिल्याने दोघांच्या एकत्रित प्रयत्नांचा तुलनात्मक निकाल मर्यादित राहिला.<ref name="GBR22_POINTS"/> === कारनिर्माते अजिंक्यपद : रेड बुल ३२८, फेरारी २६५, मर्सिडीज २०४ === कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल रेसींग ३२८ गुणांवर पहिल्या स्थानी, फेरारी २६५ गुणांवर दुसऱ्या स्थानी आणि मर्सिडीज २०४ गुणांवर तिसऱ्या स्थानी होते. फेरारीला सायेन्सच्या विजयाचे आणि लक्लेरच्या चौथ्या स्थानाचे मिळून ३७ गुण मिळाले; रेड बुलला पेरेझच्या १८ आणि व्हर्सटॅपनच्या ६ अशा २४ गुणांची भर पडली. त्यामुळे गुणफरक कमी झाला, तरी आघाडी रेड बुलकडेच राहिली. हासचे या एका शर्यतीतील पाच गुण त्याच्या हंगामी खात्याला २० वर घेऊन गेले. मॅकलारेन ७३, अल्पाइन ६७ आणि अल्फा रोमियो ५१ गुणांवर होते. मध्यगटात एका शर्यतीतील काही गुणही स्थानासाठी महत्त्वाचे ठरत असल्याचे या नोंदी दाखवतात. रेड बुलची आघाडी ६३ गुणांवर राहिली, परंतु ब्रिटिश ग्रांप्रीतील फेरारीचा अधिक गुणलाभ हा संघांमधील लढतीच्या दृष्टीने महत्त्वाचा इशारा ठरला. मर्सिडीजच्या एकाच पोडियममुळे १६ गुण मिळाले, फेरारीच्या ३७ च्या तुलनेत ते कमी होते. हासच्या पाच गुणांमुळे संघाला अ‍ॅस्टन मार्टिनवर गुणांची आघाडी मिळाली, तर अल्पाइनचे ६७ गुण मॅकलारेनच्या ७३ गुणांच्या जवळ आले. वर्षभर चालणाऱ्या कारनिर्माता अजिंक्यपदात अशा लहान बदलांची बेरीज शेवटी मोठी ठरू शकते.<ref name="GBR22_POINTS"/> == निकालानंतर गुणतालिका == एफआयएच्या ३ जुलै २०२२ च्या दस्तऐवज ४२ मधील २१ चालक आणि १० कारनिर्मात्यांची संपूर्ण हंगामी गुणतालिका खाली आहे. या ग्रांप्रीमध्ये न धावलेला निको हल्केनबर्ग पूर्वीच्या दोन फेऱ्यांमुळे शून्य गुणांसह यादीत राहतो; हॅमिल्टनला सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण यात समाविष्ट आहे.<ref name="GBR22_POINTS"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ | [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १८१ |- | २ | [[सर्जिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसींग]] | १४७ |- | ३ | [[शार्ल लक्लेर]] | [[फेरारी]] | १३८ |- | ४ | [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | [[फेरारी]] | १२७ |- | ५ | [[जॉर्ज रसल]] | [[मर्सिडीज]] | १११ |- | ६ | [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज]] | ९३ |- | ७ | [[लॅन्डो नॉरिस]] | [[मॅकलारेन]] | ५८ |- | ८ | [[वालट्टेरी बोट्टास]] | [[अल्फा रोमियो]] | ४६ |- | ९ | [[एस्टेबान ओकॉन]] | [[अल्पाइन]] | ३९ |- | १० | [[फर्नांडो अलोन्सो]] | [[अल्पाइन]] | २८ |- | ११ | [[पियर गॅस्ली]] | [[अल्फाटौरी]] | १६ |- | १२ | [[केविन मॅग्नुसेन]] | [[हास]] | १६ |- | १३ | [[सेबास्टियन व्हेट्टेल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १५ |- | १४ | [[डॅनियल रिक्कार्डो]] | [[मॅकलारेन]] | १५ |- | १५ | [[युकी त्सुनोडा]] | [[अल्फाटौरी]] | ११ |- | १६ | [[झोऊ ग्वान्यू]] | [[अल्फा रोमियो]] | ५ |- | १७ | [[मिक शुमाकर]] | [[हास]] | ४ |- | १८ | [[अलेक्झांडर अल्बोन]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- | १९ | [[लान्स स्ट्रोल]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ३ |- | २० | [[निकोलस लतिफी]] | [[विलियम्स रेसींग]] | ० |- | २१ | [[निको हल्केनबर्ग]] | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_POINTS"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ | [[रेड बुल रेसींग]] | ३२८ |- | २ | [[फेरारी]] | २६५ |- | ३ | [[मर्सिडीज]] | २०४ |- | ४ | [[मॅकलारेन]] | ७३ |- | ५ | [[अल्पाइन]] | ६७ |- | ६ | [[अल्फा रोमियो]] | ५१ |- | ७ | [[अल्फाटौरी]] | २७ |- | ८ | [[हास]] | २० |- | ९ | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन]] | १८ |- | १० | [[विलियम्स रेसींग]] | ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="GBR22_POINTS"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[ब्रिटिश ग्रांप्री]] * [[सिल्व्हरस्टोन सर्किट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/great-britain फॉर्म्युला वन : ब्रिटिश ग्रांप्री २०२२ शर्यत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1114/great-britain/race-result फॉर्म्युला वन : ब्रिटिश ग्रांप्री २०२२ अधिकृत मुख्य शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/motorsport-safety-general/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/British%20Grand%20Prix/season/season-2022-2005 एफआयए : ब्रिटिश ग्रांप्री २०२२ निर्णय दस्तऐवज] * [https://press.pirelli.com/2022-british-grand-prix--sunday/ पिरेली : शर्यतीनंतरचे टायर विश्लेषण] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = ब्रिटिश ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ ब्रिटिश ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:ब्रिटिश ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] l2lw784jjeqpke6hemj36h8qqwomnmu 0 351292 2725713 2641249 2026-10-24T15:58:00Z Koolkrazy 1591 2725713 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = ऑस्ट्रिया | ग्रांप्री = ऑस्ट्रियन | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Austria.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ हंगामातील रेड बुल रिंग सर्किटचा मार्गनकाशा | दिनांक = १० जुलै | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन रोलेक्स ग्रोसर प्राइस फॉन ओस्टरराइश २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ११ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = रेड बुल रिंग, श्पीलबर्ग, ऑस्ट्रिया | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ४.३१८ | सर्किट_अंतर_मैल = २.६८३ | एकूण_फेऱ्या = ७१ | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.४५२ | एकूण_अंतर_मैल = १९०.४२० | हवामान = कोरडे, काहीसे ढगाळ | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | पोल_वेळ = १:०४.९८४ | जलद_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | जलद_देश = नेदरलँड्स | जलद_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | जलद_वेळ = १:०७.२७५ | जलद_फेरी = ६२ | पहिला_चालक = शार्ल लक्लेर | पहिला_देश = मोनॅको | पहिला_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | दुसरा_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | दुसरा_देश = नेदरलँड्स | दुसरा_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | तिसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ फ्रेंच ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री }} '''२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेची अकरावी फेरी होती. ''फॉर्म्युला वन रोलेक्स ग्रोसर प्राइस फॉन ओस्टरराइश २०२२'' या अधिकृत नावाने आयोजित ही शर्यत १० जुलै २०२२ रोजी ऑस्ट्रियातील श्पीलबर्ग येथे [[रेड बुल रिंग]]वर झाली. त्या हंगामातील स्प्रिंट पद्धतीचा हा दुसरा सप्ताहांत होता: शुक्रवारची पात्रता फेरी शनिवारच्या स्प्रिंटसाठी, तर शनिवारच्या स्प्रिंटचा निकाल रविवारच्या मुख्य शर्यतीच्या प्रारंभ क्रमवारीसाठी निर्णायक होता.{{refn|group=टीप|२०२२ मध्ये शुक्रवारच्या पारंपरिक तीन-फेरी पात्रता सत्राला दोन स्वतंत्र पात्रता फेऱ्या समजता कामा नयेत. स्प्रिंटचे निकाल रविवारची ग्रिड ठरवत होते; मुख्य शर्यतीसाठी आणखी एक स्वतंत्र वेळमोजणी पात्रता फेरी झालेली नव्हती.}}<ref name="AUT22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – स्पर्धा कार्यक्रम आणि सर्किट|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/austria|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_qual">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अंतिम पात्रता फेरी निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_28_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ जुलै २०२२}}</ref> [[स्कुडेरिया फेरारी]]चा [[शार्ल लक्लेर]] याने [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ला १.५३२ सेकंदांनी मागे टाकून विजय मिळविला; [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ|मर्सिडीज]]चा [[लुइस हॅमिल्टन]] तिसरा राहिला. व्हर्सटॅपनने शुक्रवारची पोल पोझिशन, शनिवारची स्प्रिंट आणि रविवारची सर्वात वेगवान फेरी मिळविली; तरी मुख्य शर्यतीत लक्लेरने त्याला वेगवेगळ्या टप्प्यांवर तीनदा मागे टाकले. [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]चे इंजिन ५७व्या फेरीत बंद पडले, तर लक्लेरला अंतिम टप्प्यात थ्रॉटलची अडचण जाणवली.<ref name="AUT22_race">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अंतिम मुख्य शर्यत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_78_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_race_classification_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_fiareport">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – लक्लेरचा विजय आणि सायेन्सची निवृत्ती|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-takes-victory-austria-ahead-verstappen-sainz-retires|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === ब्रिटिश ग्रांप्रीनंतर व्हर्सटॅपन चालक अजिंक्यपदात १८१ गुणांसह पहिला होता. त्याच्या मागे पेरेझ १४७ आणि लक्लेर १३८ गुणांवर होते; सायेन्स १२७ गुणांसह चौथ्या स्थानावर होता. ब्रिटनमध्ये सायेन्सचा पहिलाच एफ.१ विजय झाला होता आणि फेरारीला व्हर्सटॅपनच्या आघाडीवर आव्हान देण्याची संधी ऑस्ट्रियामध्ये मिळाली. रेड बुल व फेरारी या कारनिर्मात्यांतील लढतीसोबत मर्सिडीजचा सातत्यपूर्ण गुणसंचय आणि मधल्या गटातील मॅक्लारेन-अल्पाइन संघर्षही महत्त्वाचा होता.<ref name="AUT22_event"/><ref name="AUT22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – शर्यतीनंतर सर्व संघांचे विश्लेषण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-at-the-2022-austrian-grand-prix.3XmeUFtCxKqhCd7afOMun6|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === श्पीलबर्गजवळचा [[रेड बुल रिंग]] हा ४.३१८ किमी लांबीचा कायमस्वरूपी मार्ग आहे. दहा वळणे, मोठ्या चढणी, वेगवान सरळ भाग आणि वळणाच्या बाहेरील पांढऱ्या सीमारेषा यांमुळे वेगाबरोबर टायर व ट्रॅक-मर्यादांचे व्यवस्थापन महत्त्वाचे ठरले. मुख्य शर्यत ७१ फेऱ्यांची व अधिकृतरीत्या ३०६.४५२ किमीची होती. शुक्रवारी ८ जुलै रोजी पहिला सराव आणि तीन-फेरी पात्रता सत्र; शनिवारी ९ जुलै रोजी दुसरा सराव आणि २३-फेरी स्प्रिंट; रविवारी १० जुलैला मुख्य शर्यत असा कार्यक्रम होता. स्प्रिंट २३ फेऱ्या अथवा ९९.१८८ किमीचा होता.<ref name="AUT22_event"/><ref name="AUT22_sprint">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – स्प्रिंटचा अंतिम निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_51_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_sprint_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=९ जुलै २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === एफ.आय.ए.च्या ८ जुलैच्या अधिकृत प्रवेशयादीत दहा संघ आणि वीस चालक होते. या सप्ताहांतात अतिरिक्त सराव-चालक बदल झाल्याची नोंद संबंधित प्रवेशयादी अथवा पहिल्या सरावाच्या अधिकृत निकालात नाही. मागील ब्रिटिश शर्यतीत अपघातग्रस्त झोउ ग्वान्यू व अलेक्झांडर अल्बोन दोघेही ऑस्ट्रियात नियमित सहभागासाठी परतले.<ref name="AUT22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – सहभागींची अधिकृत यादी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_12_-_2022_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने या छोट्या, चढ-उतारांच्या मार्गासाठी उपलब्ध श्रेणीतील तीन सर्वात मऊ मिश्रणे आणली: कठीण सी३, मध्यम सी४ आणि मऊ सी५. स्प्रिंट सप्ताहांतासाठी प्रत्येक चालकाला दोन कठीण, चार मध्यम आणि सहा मऊ असे एकूण बारा कोरड्या हवामानातील टायर-संच उपलब्ध होते. ही पुरविलेल्या संचांची संख्या आहे; प्रत्येक चालकाने शर्यतीत वापरलेल्या संचांची संख्या नव्हे.<ref name="AUT22_prev">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – पिरेलीची टायरपूर्वतयारी|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-austrian-grand-prix---preview/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=४ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी३ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी४ || पिवळा || ४ |- | मऊ || सी५ || लाल || ६ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_prev"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारच्या पहिल्या आणि स्प्रिंटपूर्व एकमेव नियोजित मुक्त सरावात व्हर्सटॅपनने १:०६.३०२ अशी सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. लक्लेर ०.२५५ सेकंद मागे आणि रसल ०.४०० सेकंद मागे राहिला; पेरेझ व हॅमिल्टनने पहिली पाच स्थाने पूर्ण केली. नॉरिसला तांत्रिक अडचणींमुळे केवळ चौदा फेऱ्या पूर्ण करता आल्या; त्याची १:०९.९१५ वेळ वीसाव्या क्रमांकावर होती. मॅक्लारेनच्या अडचणींनी पुढील पात्रता फेरीतील तयारीवर मर्यादा आणली. पहिल्या सत्रात सर्व वीस नियमित चालकांनी अधिकृत वेळ नोंदवली.<ref name="AUT22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – पहिल्या सरावाचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_17_-_2022_austrian_grand_prix_-_p1_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_qualreport">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – पात्रता फेरीचा वृत्तान्त|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-ferraris-to-pole-in-austria-as-both-mercedes-crash-out-of.gwiQsXrDwuXn1ZgRALzWy|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ जुलै २०२२}}</ref> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.३०२ || ३४ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०६.५५७ || ३२ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.७०२ || ३२ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.८३९ || २७ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.९०९ || ३१ |- | ६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.९६५ || ३२ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०७.०३९ || २९ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०७.१०० || ३२ |- | ९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०७.२४६ || ३२ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०७.२९६ || ३३ |- | ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.४३१ || २६ |- | १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०७.४६२ || २७ |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.४७६ || २९ |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०७.५२२ || २७ |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०७.५८२ || ३२ |- | १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०७.५९२ || ३३ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०७.७४३ || २५ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०७.८८९ || २८ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०८.१४९ || २८ |- | २० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०९.९१५ || १४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_fp1"/> |} == स्प्रिंट शर्यतीची पात्रता फेरी == २०२२च्या नियमानुसार ८ जुलैच्या शुक्रवारच्या पारंपरिक पात्रता सत्रातच शनिवारची स्प्रिंट प्रारंभ क्रमवारी ठरली. खालील फेरी १, फेरी २ आणि फेरी ३ या शुक्रवारच्या एकाच प्रत्यक्ष पात्रता सत्राचे तीन भाग आहेत; मुख्य शर्यतीच्या विभागात त्याच अधिकृत वेळांची स्वतंत्र संदर्भात्मक मांडणी आहे.<ref name="AUT22_qual"/> === फेरी १ === पहिल्या फेरीत लक्लेरने १:०५.४१९ नोंदवत आघाडी घेतली. व्हर्सटॅपनची प्रारंभीची एक फेरी ट्रॅक मर्यादांमुळे रद्द झाली होती, पण नंतर त्याने पुढील फेरीत पात्रता मिळविली. रिकार्डो, स्ट्रोल, झोउ, लतिफी आणि व्हेटेल बाद झाले. शेवटच्या स्थानासाठी गॅस्लीने रिकार्डोपेक्षा ०.०२४ सेकंद वेगवान वेळ नोंदवली; व्हेटेलची जलद फेरीही सीमारेषा उल्लंघनामुळे रद्द झाली.<ref name="AUT22_qualreport"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत लक्लेर, व्हर्सटॅपन, हॅमिल्टन आणि इतर आघाडीचे चालक पुढे गेले; अल्बोन, बोट्टास, पेरेझ, त्सुनोदा व नॉरिस अंतिम दहात पोहोचले नाहीत. पेरेझने मिळविलेली एक पात्रता वेळ व त्याच्या पुढील सर्व तिसऱ्या फेरीतील वेळा ट्रॅक मर्यादा उल्लंघनाच्या निर्णयानुसार रद्द करण्यात आल्या. त्याचे सुरुवातीचे पात्रता स्थान नंतर बदलून तेरावे झाले. याच फरकासाठी निर्णायक आधार अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरण आहे, थेट दूरचित्रवाणीवरील तात्पुरता निकाल नव्हे.<ref name="AUT22_qual"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत हॅमिल्टनने सातव्या वळणावर नियंत्रण गमावून अडथळ्यांना धडक दिली; त्यानंतर रसल शेवटच्या वळणावर घसरून अडथळ्यांना धडकला. त्यामुळे सत्र दोनदा लाल झेंड्यामुळे थांबले. पुनःसुरुवात झाल्यावर फेरारीच्या दोन्ही चालकांनी वेळ सुधारली, पण व्हर्सटॅपनने १:०४.९८४ची पोल वेळ साधली. लक्लेर फक्त ०.०२९ सेकंद, सायेन्स ०.०८२ सेकंद मागे राहिला. अंतिम अधिकृत क्रमवारीत रसल चौथा, ओकॉन पाचवा, तर हासचे मॅग्नुसेन व शुमाकर सहावा-सातवा ठरले.<ref name="AUT22_qualreport"/><ref name="AUT22_qual"/> === स्प्रिंट शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०५.८५२ || १:०५.३७४ || १:०४.९८४ || १९ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.४१९ || १:०५.२८७ || १:०५.०१३ || २६ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.६६० || १:०५.५७६ || १:०५.०६६ || २६ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.२३५ || १:०५.६९७ || १:०५.४३१ || २४ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.४६८ || १:०५.९९३ || १:०५.७२६ || २७ |- | ६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.३६६ || १:०५.८९४ || १:०५.८७९ || २२ |- | ७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.४०५ || १:०६.१५१ || १:०६.०११ || २२ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.०१६ || १:०६.०८२ || १:०६.१०३ || २२ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.०७९ || १:०५.४७५ || १:१३.१५१ || २० |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.५८९ || १:०६.१६० || — || २० |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.५१६ || १:०६.२३० || — || १५ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.४४२ || १:०६.३१९ || — || १४ |- | १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.१४३ || १:०६.४५८ || वेळ रद्द || २४ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.४६३ || १:०६.८५१ || — || १९ |- | १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.३३० || १:२५.८४७ || — || १९ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.६१३ || — || — || १० |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०६.८४७ || — || — || १२ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.९०१ || — || — || ९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०७.००३ || — || — || ९ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.०८३ || — || — || १२ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_qual"/> |} === स्प्रिंट शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === ९ जुलैच्या एफ.आय.ए. अंतिम स्प्रिंट ग्रिडनुसार पेरेझला रद्द वेळांमुळे तेरावे स्थान देण्यात आले होते; त्यामुळे चौथ्यापासून बाराव्या क्रमांकापर्यंतच्या चालकांना तात्पुरत्या क्रमवारीच्या तुलनेत बढती मिळाली. ही क्रमवारी शुक्रवारच्या अंतिम पात्रता निर्णयांनंतरची आहे. अलोन्सोची गाडी पुढे प्रत्यक्ष स्प्रिंट सुरू होऊ शकली नाही; त्यामुळे अधिकृत पूर्व-शर्यत ग्रिडवरील त्याचे आठवे स्थान आणि स्प्रिंटच्या अंतिम निकालातील प्रारंभ न होणे हे दोन स्वतंत्र तथ्य आहेत.<ref name="AUT22_sgrid">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – स्प्रिंटची अधिकृत प्रारंभ क्रमवारी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_36_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=९ जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_sprintreport">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – स्प्रिंटनंतर संघांचे मत|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-following-the-sprint-at-the-2022-austrian-grand-prix.13O6j4GsAOpEMyuEUNWVS4|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=९ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०४.९८४ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.०१३ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.०६६ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०५.४३१ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०५.७२६ |- | ६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०५.८७९ |- | ७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.०११ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.१०३ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१३.१५१ |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.१६० |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.२३० |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.३१९ |- | १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.४५८ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.८५१ |- | १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.८४७ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.६१३ |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०६.८४७ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.९०१ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०७.००३ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.०८३ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_sgrid"/> |} == स्प्रिंट शर्यत == शनिवारी ९ जुलैला स्प्रिंटपूर्वी दुसरे मुक्त सराव सत्रही झाले. त्यात फेरारीच्या कार्लोस सायेन्स जुनियरने १:०८.६१० ही सर्वांत वेगवान वेळ नोंदविली; शार्ल लक्लेर त्याच्यापेक्षा ०.०५० सेकंदांनी, तर मॅक्स व्हर्सटॅपन ०.१६८ सेकंदांनी मागे होता. फर्नांडो अलोन्सो चौथा आणि एस्टेबान ओकॉन पाचवा ठरले. शुक्रवारच्या पारंपरिक पात्रता फेरीनंतर घेतलेला हा सराव शनिवारच्या स्प्रिंटच्या प्रारंभ क्रमवारीत बदल घडवणारी स्वतंत्र पात्रता फेरी नव्हती. लेखाच्या निश्चित स्प्रिंट-सारणी पद्धतीनुसार दुसऱ्या सरावाचे निकाल येथे स्वतंत्र तक्त्यात न देता मजकुरात संक्षेपाने नोंदविले आहेत.<ref name="AUT22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – दुसऱ्या सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1115/austria/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=९ जुलै २०२२}}</ref> शनिवारी ९ जुलैला दुसरा मुक्त सराव झाला आणि त्यानंतर स्प्रिंटचे आयोजन करण्यात आले. त्यापूर्वी अलोन्सोच्या अल्पाइनमध्ये विद्युतसंबंधित समस्या उद्भवली; त्याची गाडी सुरूच न झाल्याने त्याला स्प्रिंटमध्ये प्रारंभ करता आला नाही. झोउची गाडी प्रारंभाच्या प्रक्रियेत क्षणभर थांबली आणि प्रारंभाची प्रक्रिया वाढवावी लागली. व्हर्सटॅपनने पहिल्या वळणापासून नेतृत्व राखले, तर लक्लेर व सायेन्स यांच्या एकमेकांशी झालेल्या संघर्षामुळे आघाडीचे अंतर काही काळ वाढले.<ref name="AUT22_sprintreport"/> पेरेझने तेराव्या स्थानावरून दमदार मुसंडी मारून पाचवे स्थान गाठले. हॅमिल्टनला हासच्या शुमाकरशी बराच वेळ लढावे लागले; शेवटी तो आठवा होऊन एक गुण मिळवू शकला. अल्बोनने नॉरिसला ट्रॅकच्या बाहेर ढकलल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा मिळविली; त्याचा अंतिम क्रमांक सोळावा झाला. व्हेटेलचा अल्बोनशी संपर्क झाल्यावर तो खडीमध्ये घसरला; नुकसान झालेली गाडी पुढे निवृत्त झाली. २३ फेऱ्यांनंतर व्हर्सटॅपन, लक्लेर आणि सायेन्स हे पहिले तीन ठरले; पहिल्या आठ चालकांना अनुक्रमे ८ ते १ गुण दिले गेले.<ref name="AUT22_sprint"/><ref name="AUT22_sprintreport"/> === स्प्रिंट शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २३ || २६:३०.०५९ || ८ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २३ || +१.६७५ || ७ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २३ || +५.६४४ || ६ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २३ || +१३.४२९ || ५ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २३ || +१८.३०२ || ४ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २३ || +३१.०३२ || ३ |- | ७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २३ || +३४.५३९ || २ |- | ८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २३ || +३५.४४७ || १ |- | ९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २३ || +३७.१६३ || ० |- | १० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २३ || +३७.५५७ || ० |- | ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २३ || +३८.५८० || ० |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २३ || +३९.७३८ || ० |- | १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २३ || +४८.२४१ || ० |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २३ || +५०.७५३ || ० |- | १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ || +५२.१२५ || ० |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २३ || +५२.४१२ || ० |- | १७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ || +५४.५५६ || ० |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २३ || +६८.६९४ || ० |- | १९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २१ || निवृत्त || ० |- | २० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ० || प्रारंभ केला नाही || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_sprint"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == २०२२च्या स्प्रिंट नियमांनुसार रविवारसाठी नव्याने दुसरे पात्रता सत्र झाले नाही. शुक्रवारच्या एकाच पात्रता सत्राचे तीन भाग खाली मुख्य शर्यतीच्या संदर्भासाठी पुन्हा दिले आहेत; रविवारची खरी प्रारंभ क्रमवारी मात्र ९ जुलैच्या स्प्रिंटच्या निकालावर व पुढील शिक्षांवर आधारलेली आहे.{{refn|group=टीप|खालील मुख्य शर्यत पात्रता निकाल हा शुक्रवारच्या त्याच अधिकृत वेळमोजणी सत्राचा पुनःसंदर्भ आहे; दोन स्वतंत्र सत्रे झाल्याचे हे दर्शवत नाही.}}<ref name="AUT22_qual"/> === फेरी १ === पहिल्या टप्प्यात फेरारीचा लक्लेर सर्वांत वेगवान होता, तर ट्रॅक मर्यादांमुळे वेळा पुसल्या गेल्याने अनेक चालकांना पुन्हा वेगवान फेऱ्या कराव्या लागल्या. रिकार्डो, स्ट्रोल, झोउ, लतिफी आणि व्हेटेल पहिल्याच टप्प्यात बाद झाले.<ref name="AUT22_qualreport"/> === फेरी २ === दुसऱ्या टप्प्यात पेरेझची वेळ नंतरच्या अधिकृत तपासात रद्द झाल्याने, तिसऱ्या टप्प्यात त्याने भाग घेतला असला तरी अंतिम पात्रता स्थान तेरावे ठरले. अल्बोन, बोट्टास, त्सुनोदा आणि नॉरिस यांनाही पुढील फेरी मिळाली नाही.<ref name="AUT22_qual"/> === फेरी ३ === दोन मर्सिडीज गाड्यांच्या वेगवेगळ्या अपघातांमुळे लाल झेंडे दाखविण्यात आले; अखेरीस व्हर्सटॅपनची १:०४.९८४ ही सर्वोत्तम वेळ नोंदली गेली. लक्लेरचे १:०५.०१३ व सायेन्सचे १:०५.०६६ हे पुढील दोन सर्वोत्तम निकाल होते.<ref name="AUT22_qualreport"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०५.८५२ || १:०५.३७४ || १:०४.९८४ || १९ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.४१९ || १:०५.२८७ || १:०५.०१३ || २६ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.६६० || १:०५.५७६ || १:०५.०६६ || २६ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.२३५ || १:०५.६९७ || १:०५.४३१ || २४ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.४६८ || १:०५.९९३ || १:०५.७२६ || २७ |- | ६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.३६६ || १:०५.८९४ || १:०५.८७९ || २२ |- | ७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.४०५ || १:०६.१५१ || १:०६.०११ || २२ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.०१६ || १:०६.०८२ || १:०६.१०३ || २२ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.०७९ || १:०५.४७५ || १:१३.१५१ || २० |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.५८९ || १:०६.१६० || — || २० |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.५१६ || १:०६.२३० || — || १५ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.४४२ || १:०६.३१९ || — || १४ |- | १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.१४३ || १:०६.४५८ || वेळ रद्द || २४ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.४६३ || १:०६.८५१ || — || १९ |- | १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.३३० || १:२५.८४७ || — || १९ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.६१३ || — || — || १० |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०६.८४७ || — || — || १२ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.९०१ || — || — || ९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०७.००३ || — || — || ९ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.०८३ || — || — || १२ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === १० जुलैच्या अंतिम अधिकृत ग्रिड दस्तऐवजानुसार स्प्रिंट जिंकलेल्या व्हर्सटॅपनला पहिले, लक्लेरला दुसरे आणि सायेन्सला तिसरे स्थान देण्यात आले. अलोन्सोला अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांमुळे मागील भागातून प्रारंभ करावा लागला; स्प्रिंटमध्ये तो सहभागी होऊ शकला नव्हता. बोट्टासला अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक तसेच पार्क फेर्मे परिस्थितीत गाडीत बदल केल्यामुळे ग्रिडवरील क्रमांकाऐवजी पिट लेनमधून सुरू करणे बंधनकारक झाले. खाली त्याला काल्पनिक विसावे भौतिक ग्रिड स्थान दिलेले नाही.<ref name="AUT22_grid">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अंतिम मुख्य शर्यत प्रारंभ क्रमवारी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_60_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || स्प्रिंट क्रमांक १ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || स्प्रिंट क्रमांक २ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || स्प्रिंट क्रमांक ३ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ४ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || स्प्रिंट क्रमांक ५ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ६ |- | ७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ७ |- | ८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ८ |- | ९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ९ |- | १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ११ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक १२ |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक १३ |- | १३ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || स्प्रिंट क्रमांक १४ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || स्प्रिंट क्रमांक १५ |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || स्प्रिंट क्रमांक १६ |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || स्प्रिंट क्रमांक १७ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || स्प्रिंट क्रमांक १८ |- | १८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक १९ |- | १९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट सुरू नाही; पॉवर युनिट शिक्षा |- | पिट लेन || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || पिट लेनमधून प्रारंभ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === प्रारंभ, पहिली आघाडीची लढत आणि पहिली थांब्यांची मालिका === रविवारी बहुतेक चालकांनी मध्यम सी४ टायर निवडले; अलोन्सो, त्सुनोदा, झोउ आणि व्हेटेल यांनी कठीण सी३ टायरवर सुरुवात केली. बोट्टास पिट लेनमधून बाहेर पडला. व्हर्सटॅपनने प्रारंभापासून पहिले स्थान राखले, परंतु चौथ्या वळणावर रसल आणि पेरेझ यांची टक्कर झाली. पेरेझची गाडी खडीच्या भागातून परत आली; नुकसानग्रस्त रेड बुलने लवकर थांबा घेतला आणि पुढे २४व्या फेरीनंतर निवृत्ती पत्करली. धडक घडविल्याबद्दल पंचांनी रसलला पाच सेकंदांची शिक्षा सुनावली; त्याच्या पुढील पिट थांब्यावेळी पुढचा भागही बदलावा लागला.<ref name="AUT22_report">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – मुख्य शर्यतीचा वृत्तान्त|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-shrugs-off-late-reliability-scare-to-overhaul-verstappen-for.15sh3VKHXNeDyFc4FJO65i|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_steward61">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – रसल व पेरेझ धडकेवरील पंचांचा निर्णय|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_61_-_2022_austrian_grand_prix_-_offence_-_car_63_-_causing_a_collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> पहिल्या दहा फेऱ्यांत लक्लेर व्हर्सटॅपनच्या जवळ राहिला. दहाव्या फेरीत जवळून हल्ला करूनही तो पुढे जाऊ शकला नाही; बाराव्या फेरीत त्याने चौथ्या वळणात आतल्या बाजूने पुढे जात प्रत्यक्ष ट्रॅकवरील आघाडी घेतली. टायर झिजू लागल्याने व्हर्सटॅपनने लवकर पहिला पिट थांबा घेतला. लक्लेरने मात्र पहिला टप्पा वाढवून २७व्या फेरीत थांबा घेतला; कमी झिजलेल्या टायरच्या वेगाने त्याला आघाडी पुनः मिळवण्याची संधी तयार झाली.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_fiareport"/> === मधल्या टप्प्यातील रणनीती, ओव्हरटेक आणि तांत्रिक समस्या === अल्पावधीत रेड बुल व फेरारीच्या टायरांच्या कार्यक्षमतेतील फरक अधिक स्पष्ट झाला. लक्लेरने ३७व्या फेरीत व्हर्सटॅपनला मागे टाकून पहिले स्थान परत मिळविले; त्यानंतर रेड बुलने आणखी एक पिट थांबा घेतला. फेरारीने लक्लेरची दुसरी नियमित थांब्याची फेरी ५१व्या फेरीत घेतली. नवीन टायरवर तो ५३व्या फेरीत पुन्हा व्हर्सटॅपनच्या पुढे गेला. या तीन ओव्हरटेकमध्ये केवळ पिट-थांब्यांमुळे तयार झालेली तात्पुरती क्रमवारी नसून ट्रॅकवरील प्रत्यक्ष लढत निर्णायक ठरली.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – पिरेलीचे शर्यतीनंतरचे टायर विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-austrian-grand-prix---sunday-0/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> मर्सिडीजचा हॅमिल्टन प्रारंभी मागे पडूनही मधल्या गटातून वर आला; रसलने पहिल्या फेरीच्या नुकसानातून व दंडातून सावरून पुढील स्थानांसाठी झुंज दिली. हासचे मॅग्नुसेन आणि शुमाकर, मॅक्लारेनचे नॉरिस व रिकार्डो तसेच अल्पाइनचे अलोन्सो-ओकॉन यांच्यात महत्त्वाच्या गुणांसाठी जवळच्या लढती झाल्या. नॉरिसला ट्रॅक मर्यादा उल्लंघनाबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली; रेसच्या वर्गीकरणात त्याचे सातवे स्थान कायम राहिले.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_steward67">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – नॉरिसची ट्रॅक मर्यादा शिक्षा|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_67_-_2022_austrian_grand_prix_-_offence_-_car_4_-_track_limits.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> === सायेन्सची निवृत्ती, आभासी सुरक्षा गाडी आणि अंतिम फेऱ्या === ५७व्या फेरीत सायेन्स व्हर्सटॅपनच्या मागे दुसरे स्थान मिळविण्याच्या प्रयत्नात असताना फेरारीच्या इंजिनने काम करणे बंद केले. गाडी बाजूला थांबविल्यानंतर इंजिन विभागात आग लागली; सायेन्स सुरक्षित बाहेर पडला. गाडी काढण्यासाठी आभासी सुरक्षा गाडीचा कालावधी लागू करण्यात आला. त्या संधीचा फायदा घेत लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन दोघांनी मध्यम टायर लावले; हॅमिल्टन तिसऱ्या क्रमांकावर पोहोचला. शर्यत पुन्हा सुरू होईपर्यंत लक्लेरच्या बाजूने सुमारे चार सेकंदांचा अवकाश होता.<ref name="AUT22_fiareport"/><ref name="AUT22_report"/> अंतिम सुमारे दहा फेऱ्यांत लक्लेरने थ्रॉटल पूर्णपणे बंद न होत असल्याचे रेडिओवर कळविले. मंद वळणांमध्ये गाडी अपेक्षितपणे मंदावत नसल्याने गिअर बदल आणि वळणातून बाहेर पडताना नियंत्रण अधिक अवघड झाले. व्हर्सटॅपन वेगाने जवळ येत होता, पण लक्लेरने वेग सांभाळून ७१ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि केवळ १.५३२ सेकंदांच्या फरकाने विजय मिळविला. व्हर्सटॅपनने ६२व्या फेरीत १:०७.२७५ची सर्वांत वेगवान फेरी नोंदवून पात्र बोनस गुण मिळविला.<ref name="AUT22_race"/><ref name="AUT22_mechanical">{{स्रोत बातमी|title=लक्लेरच्या थ्रॉटलच्या बिघाडाविषयी फेरारीचे स्पष्टीकरण|दुवा=https://www.racefans.net/2022/07/10/ferrari-suspect-mechanical-problem-caused-leclercs-late-race-throttle-glitch/|प्रकाशक=रेसफॅन्स|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> हॅमिल्टनने तिसरे, रसलने चौथे, ओकॉनने पाचवे स्थान मिळविले; शुमाकरची सहावी जागा ही त्या क्षणापर्यंतची त्याची सर्वोत्तम एफ.१ कामगिरी ठरली. त्यानंतर नॉरिस, मॅग्नुसेन, रिकार्डो व अलोन्सो यांनी गुण मिळविले. बोट्टास अकरावा, अल्बोन बारावा, स्ट्रोल तेरावा, झोउ चौदावा, गॅस्ली पंधरावा, त्सुनोदा सोळावा आणि व्हेटेल सतरावा ठरले. सायेन्स, लतिफी आणि पेरेझ शर्यत पूर्ण करू शकले नाहीत.<ref name="AUT22_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ७१ || १:२४:२४.३१२ || २५ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +१.५३२ || १९ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७१ || +४१.२१७ || १५ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७१ || +५८.९७२ || १२ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७१ || +६८.४३६ || १० |- | ६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ८ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ६ |- | ८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ४ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || २ |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || १ |- | ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | वर्गीकृत नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५६ || निवृत्त – पॉवर युनिट || ० |- | वर्गीकृत नाही || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४८ || निवृत्त || ० |- | वर्गीकृत नाही || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २४ || निवृत्त – टक्करीचे नुकसान || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === व्हर्सटॅपनला सर्वात वेगवान वैध फेरीसाठी २०२२च्या नियमानुसार एक अतिरिक्त गुण मिळाला, कारण तो अंतिम वर्गीकरणात पहिल्या दहा चालकांमध्ये होता. खाली क्रमवारीत *सर्व वीस* चालकांच्या एफ.आय.ए.ने नोंदविलेल्या स्वतंत्र सर्वोत्तम फेऱ्या दिल्या आहेत. वेगाची मूल्ये अधिकृत एफ.आय.ए. अहवालातून थेट घेतली आहेत; अंदाजे गणिती वेग नाही.<ref name="AUT22_fast">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या सर्वोत्तम शर्यत फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_11_aut_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ६२ || १:०७.२७५ || २३१.०६३ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ६२ || १:०७.५८३ || २३०.०१० |- | ३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:०८.५५८ || २२६.७३९ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५५ || १:०८.६४९ || २२६.४३८ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६३ || १:०९.००० || २२५.२८६ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६१ || १:०९.०७५ || २२५.०४२ |- | ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६१ || १:०९.२६६ || २२४.४२१ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:०९.३०४ || २२४.२९८ |- | ९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५० || १:०९.३८० || २२४.०५३ |- | १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:०९.५५९ || २२३.४७६ |- | ११ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५० || १:०९.६२५ || २२३.२६४ |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६० || १:०९.६६९ || २२३.१२३ |- | १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६१ || १:०९.९२४ || २२२.३०९ |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६१ || १:०९.९३८ || २२२.२६५ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६२ || १:१०.००१ || २२२.०६५ |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ६२ || १:१०.०२३ || २२१.९९५ |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६४ || १:१०.०४८ || २२१.९१६ |- | १८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ६१ || १:१०.१०४ || २२१.७३९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १४ || १:१०.८९० || २१९.२८० |- | २० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५ || १:११.८४३ || २१६.३७१ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === फेरारीची आक्रमक गती, रेड बुलची टायर झीज आणि विजयाचे स्वरूप === ऑस्ट्रियाचा निकाल केवळ शर्यतीच्या शेवटच्या दीड सेकंदाच्या फरकावरून समजणे अपुरे ठरेल. शनिवारच्या २३-फेरी स्प्रिंटमध्ये व्हर्सटॅपनने पहिल्या स्थानावरून विजय मिळवून वेग आणि नियंत्रण दाखविले होते; परंतु मुख्य शर्यतीतील दीर्घ कालावधीच्या टायर वापराने वेगळे चित्र दाखविले. रविवारच्या पहिल्याच टप्प्यात लक्लेर व्हर्सटॅपनच्या एका सेकंदाच्या आसपास राहू शकत होता, आणि रेड बुलचा चालक अपेक्षेपेक्षा लवकर टायर झिजत असल्याचे संघाला सांगत होता. बारा फेऱ्यांवरच फेरारीने थेट ओव्हरटेक मिळविला. या चढ-उतारांच्या आणि सलग वेगवान वळणांच्या सर्किटवर मध्यम टायरच्या दीर्घकालीन पकडीत फेरारीला लाभ झाला; पहिल्या पिट थांब्यापूर्वीची लढत ही त्याचा पहिला निर्णायक पुरावा होता.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_pirelli"/> वास्तविक, पिरेलीच्या शर्यतीनंतरच्या आकडेवारीनुसार लक्लेर आणि व्हर्सटॅपनची अंतिम टायर-क्रमवारी सारखीच होती: मध्यम, कठीण, कठीण आणि आभासी सुरक्षा गाडीनंतर पुन्हा मध्यम. त्यामुळे एका संघाने सर्वस्वी निराळे मिश्रण निवडल्यामुळे विजय मिळाला असे म्हणता येणार नाही. दोन संघांच्या एकसारख्या मिश्रणांवरील टायर तापमान, पकड आणि झिजेतील फरक हा अधिक निर्णायक घटक होता. रेड बुलने थांबे आधी घेतले, कारण व्हर्सटॅपनला वापरलेल्या टायरवर वेळ वाढत होता; फेरारीचा फायदा दीर्घ पहिल्या टप्प्यात आणि नंतर तुलनेने ताज्या टायरवर नव्याने ओव्हरटेक मिळविण्याच्या क्षमतेत दिसला. महत्त्वाचे म्हणजे लक्लेरला तीनदा व्हर्सटॅपनला प्रत्यक्ष ट्रॅकवर मागे टाकावे लागले; ही केवळ पिट लेनमधून वरखाली झालेली क्रमवारी नव्हती.<ref name="AUT22_pirelli"/><ref name="AUT22_fiareport"/> पिरेलीने कठीण सी३ मिश्रण अपेक्षेपेक्षा अधिक झिजल्याचे निरीक्षण नोंदवले. स्प्रिंट सप्ताहांतातील मर्यादित सरावामुळे संघांना त्या मिश्रणावर शर्यत परिस्थितीची विस्तृत चाचणी करता आली नव्हती; त्याशिवाय कमी फेरीवेळेच्या या सर्किटवर वाहतुकीत अडकून पाठलाग करताना टायरवर वाढणारा ताण महत्त्वाचा ठरला. उलट मध्यम सी४ मिश्रणाने स्पर्धात्मक कामगिरी दिली आणि सर्वात वेगवान फेरीही त्यावर नोंदली गेली. मऊ सी५ मिश्रण शुक्रवारच्या पात्रतेत उपयुक्त ठरले, परंतु रविवारच्या ७१-फेरी शर्यतीत कोणत्याही चालकाने ते वापरले नाही. म्हणून स्प्रिंटमधील एकल-फेरी वेगाचा अंदाज मुख्य शर्यतीतील दीर्घ टप्प्यात जसाच्या तसा लावणे दिशाभूल करणारे ठरते.<ref name="AUT22_pirelli"/> === फेरारीची यांत्रिक विश्वासार्हता आणि निर्णायक अंतिम टप्पा === फेरारीने एका आठवड्यात ब्रिटन आणि ऑस्ट्रिया अशा दोन सलग ग्रांप्री जिंकल्या; तरी निकालात संघाच्या २०२२मधील विश्वासार्हतेची कमकुवत बाजू पुन्हा स्पष्ट झाली. सायेन्स दुसऱ्या स्थानासाठी व्हर्सटॅपनच्या मागे जात असताना त्याचे पॉवर युनिट अपयशी ठरले. त्या क्षणी फेरारीचा एक-दोन निकाल शक्य वाटत होता; परंतु त्याऐवजी संघाला लक्लेरच्या विजयाचे २५ गुणच मिळाले. सायेन्सच्या स्वतःच्या मतानुसार कठीण टायरवरील त्याची गती चांगली होती आणि दुसरे स्थान मिळविण्याच्या परिस्थितीत तो होता. म्हणून या बिघाडाचा परिणाम केवळ एका चालकाच्या निवृत्तीपुरता मर्यादित नव्हता: फेरारीचा प्रतिस्पर्ध्यावर गुणांचा मोठा दबाव आणण्याचा संभाव्य लाभही गेला.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_race"/> त्याच वेळी लक्लेरची थ्रॉटलची समस्या स्वतंत्र होती. त्याने पेडल सोडल्यानंतरही इंजिन काही प्रमाणात शक्ती देत राहिल्यामुळे मंद वळणात गाडी अपेक्षित रीतीने संथ होत नव्हती; परिणामी खाली गिअर बदलण्याची वेळ आणि गाडीचे नियंत्रण दोन्ही अवघड झाले. संघप्रमुख मत्तिया बिनोत्तो यांनी तात्पुरत्या तपासावरून हा प्रश्न इलेक्ट्रॉनिक संकेतांपेक्षा यांत्रिक स्वरूपाचा असू शकतो, असे सांगितले; ते अंतिम तांत्रिक निष्कर्ष म्हणून मांडणे योग्य नाही. लक्लेरने स्वतः अंतिम फेऱ्या अत्यंत कठीण असल्याचे म्हटले. विजय मिळाल्याने त्या दिवशी अपयश घडले नाही, पण सायेन्सची निवृत्ती आणि लक्लेरची अडचण एकत्रित पाहता वेग असूनही सातत्यपूर्ण विश्वासार्हता टिकविणे संघापुढील ठळक आव्हान राहिले.<ref name="AUT22_mechanical"/><ref name="AUT22_reactions"/> शर्यतीच्या अखेरीस आलेली आभासी सुरक्षा गाडी रणनीतीला अचानक नवा संदर्भ देऊन गेली. दोन्ही आघाडीच्या चालकांनी मध्यम टायर घेतल्याने शेवटचा टप्पा पुन्हा जवळच्या संघर्षात परिवर्तित झाला. थ्रॉटलच्या बिघाडाने लक्लेरच्या गाडीचे कोपऱ्यांतून बाहेर पडणे कठीण केले, पण त्याने तोल राखून निर्णायक विजय मिळविला. व्हर्सटॅपनचा ६२व्या फेरीचा वेगवान फेरीचा बोनस त्याच्या संघाला उपयुक्त ठरला, परंतु दुसऱ्या स्थानावरून शर्यत पूर्ण केल्यामुळे त्या दिवसाच्या मुख्य विजयाचे गुण फेरारीकडेच गेले.<ref name="AUT22_fiareport"/><ref name="AUT22_fast"/> === रेड बुल, मर्सिडीज आणि आघाडीच्या संघांमधील गुणांचा हिशेब === रेड बुलसाठी स्प्रिंट व रविवारचे निकाल परस्परविरोधी होते. स्प्रिंटमध्ये व्हर्सटॅपन प्रथम आणि पेरेझ पाचवा राहिल्यामुळे संघाने चांगले गुण मिळविले; मुख्य शर्यतीत व्हर्सटॅपन दुसऱ्या स्थानासाठी आणि सर्वोत्तम फेरीसाठी मिळून १९ गुण राखू शकला, पण पेरेझच्या पहिल्या फेरीतील धडकेने त्याचा संभाव्य गुणलाभ संपविला. पेरेझचे नुकसान झाल्यानंतर संघाने गाडी स्पर्धेत ठेवण्याचा प्रयत्न केला; शेवटी निवृत्ती स्वीकारावी लागली. म्हणून रेड बुलच्या सप्ताहांताचे मूल्यमापन करताना व्हर्सटॅपनच्या टायरसंबंधी अडचणी आणि दुसऱ्या गाडीचे अपघातजन्य नुकसान हे दोन वेगळे मुद्दे आहेत.<ref name="AUT22_sprint"/><ref name="AUT22_reactions"/> मर्सिडीजने शुक्रवारच्या अंतिम पात्रतेत दोन्ही गाड्या अपघातात गमावूनही रविवार तिसरे-चौथे स्थान मिळविले. हॅमिल्टनने मागील स्थानांवरून सातत्याने पुढे जाण्यासाठी मध्यम-कठीण-मध्यम अशी तीन टायर-टप्प्यांची रणनीती वापरली; रसलची मध्यम-कठीण-कठीण अशी भिन्न क्रमवारी होती. रसलला पेरेझशी धडकेची पाच सेकंदांची शिक्षा आणि गाडीचा पुढचा भाग बदलण्याचा अतिरिक्त वेळ सहन करावा लागला. त्या अडचणीनंतर चौथा क्रमांक हा पुनरागमनाचा महत्त्वाचा दाखला ठरला, परंतु त्यांच्या दोन्ही कार फेरारी आणि रेड बुलच्या आघाडीच्या वेगापेक्षा लक्षणीय मागे होत्या. पिरेलीच्या नोंदीनुसार पहिल्या चार चालकांत तीन वेगवेगळ्या टायर रणनीतींचा परिणाम दिसला.<ref name="AUT22_pirelli"/><ref name="AUT22_steward61"/> मर्सिडीजच्या कामगिरीतून एक महत्त्वाची मर्यादा दिसते: हॅमिल्टनच्या पोडियमला सायेन्सच्या निवृत्तीचा महत्त्वाचा फायदा झाला, मात्र संघाने तो मिळविण्यापूर्वी मध्यगटातून स्थान सुधारले आणि रसलने स्वतःचे नुकसान भरून काढले होते. एका स्पर्धकाचा अपघात किंवा बिघाड एखादी जागा उपलब्ध करून देतो, पण उर्वरित शर्यतीत गाडी अखेरपर्यंत पोहोचविणे आणि रणनीती अंमलात आणणे हे स्वतंत्र योगदान असते. त्या दोन्ही बाबींची एकत्रित नोंद या निकालाच्या विश्लेषणात आवश्यक आहे.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_reactions"/> === हास, मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांची मधल्या गटातील स्पर्धा === हाससाठी ऑस्ट्रियन सप्ताहांत हा हंगामातील उभारीचा टप्पा होता. मॅग्नुसेन आणि शुमाकर दोघेही शुक्रवारच्या अंतिम पात्रतेत पहिल्या दहात पोहोचले. स्प्रिंटमध्ये मॅग्नुसेन सातवा होऊन दोन गुण मिळवू शकला; रविवार शुमाकरने सहावा आणि मॅग्नुसेनने आठवा क्रमांक मिळविला. शुमाकरचे हे त्यावेळचे वैयक्तिक सर्वोत्तम मुख्य शर्यत स्थान होते; मागील ब्रिटिश ग्रांप्रीतील पहिल्या गुणांनंतर लगेच त्याने ही प्रगती केली. शुमाकरने मध्यम-कठीण-कठीण रणनीती वापरली. मॅग्नुसेनने शर्यतीभर इंजिनसंबंधी अडचण जाणवल्याचे सांगितले, तरी गाडी अंतिम फेरीपर्यंत चालली. त्यामुळे दोन्ही कारचा दुहेरी गुणलाभ हा केवळ इतरांच्या निवृत्तीचा परिणाम नव्हता, तर चालण्याजोगा वेग, संघर्ष आणि यांत्रिक समस्येवर नियंत्रण यांचे मिश्र फलित होते.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_pirelli"/> मॅक्लारेनने सप्ताहांताची सुरुवात मोठ्या अडचणींतून केली. नॉरिसच्या पहिल्या सरावातील मर्यादित फेऱ्या आणि पात्रतेतील ब्रेकसंबंधी समस्या, तसेच रिकार्डोचा पहिल्याच पात्रता फेरीत बाद होणे, यांनी गाड्यांची सुरुवातीची स्थिती कमकुवत ठेवली. तरी स्प्रिंटमध्ये दोघे काही स्थाने पुढे आले आणि रविवार नॉरिस सातवा, रिकार्डो नववा राहिला. नॉरिसला वारंवार ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा झालेली होती; अंतिम अधिकृत वर्गीकरणात ती धरलेली आहे, स्वतंत्रपणे पुन्हा जोडण्याची गरज नाही. दोघांनी मध्यम-कठीण-कठीण टायर क्रमवारी वापरली. या दुहेरी गुणलाभामुळे अल्पाइनविरुद्धची लढत महत्त्वाची झाली.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_steward67"/> अल्पाइनच्या निकालाला दोन स्वतंत्र गोष्टींनी आकार दिला. ओकॉनने शर्यतीत पाचवे स्थान मिळवून दहा गुण जोडले; त्याची ही शंभरावी मुख्य ग्रांप्री सुरुवात होती. दुसरीकडे अलोन्सोला स्प्रिंट सुरू करता न आल्याने रविवारच्या शर्यतीत मागून सुरुवात करावी लागली. पॉवर युनिट बदलामुळे त्याची ग्रिडस्थिती आणखी बिघडली, परंतु कठीण टायरवरील लांब पहिल्या टप्प्याचा फायदा घेऊन त्याने अनेक स्थानांची भरपाई केली. आभासी सुरक्षा गाडीच्या काळात त्याला अतिरिक्त पिट थांबे घ्यावे लागले; संभाव्य असुरक्षित पिट निर्गमनाचा प्रश्नही तपासला गेला. तरी दहावा क्रमांक मिळवून त्याने एक गुण घेतला. ओकॉनचे पाचवे स्थान आणि अलोन्सोचे पुनरागमन यामुळे अल्पाइनचे गुण मॅक्लारेनच्या बरोबरीवर पोहोचले—दोघांकडे ८१ गुण होते.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_points">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – शर्यतीनंतरचे अजिंक्यपद गुण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_79_-_2022_austrian_grand_prix_-_championship_points_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> === अल्फा रोमिओ, अल्फाटौरी, अ‍ॅस्टन मार्टिन आणि विलियम्स === अल्फा रोमिओला दोन्ही गाड्यांकडून गुण मिळाले नाहीत. बोट्टासने अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक व पार्क फेर्मे बदलांमुळे पिट लेनमधून प्रारंभ केला; तिथून अकराव्या स्थानावर येणे हे मोठे पुनरागमन होते, पण गुण मिळवण्यासाठी एक स्थान अपुरे ठरले. झोउने ब्रिटनमधील मोठ्या अपघातानंतर सहभाग घेत चौदावे स्थान मिळविले; वारंवार ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्याबद्दल त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा ठोठावण्यात आली होती. बोट्टासचा मागून पुढे येण्याचा वेग आणि झोउचा दंड हे एका संघाच्या दोन वेगळ्या निकालांचे स्पष्टीकरण आहेत. अंतिम कारनिर्माता गुणतालिकेत अल्फा रोमिओ ५१ गुणांसह सहावा राहिला.<ref name="AUT22_grid"/><ref name="AUT22_steward68">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – झोउची ट्रॅक मर्यादा शिक्षा|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_68_-_2022_austrian_grand_prix_-_offence_-_car_24_-_track_limits.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_points"/> अल्फाटौरीची समस्या मुख्यतः स्पर्धात्मक वेगाची होती. गॅस्लीला आणि त्सुनोदाला रविवारपर्यंत अपेक्षित पकड मिळाली नाही; गॅस्ली पंधरावा आणि त्सुनोदा सोळावा राहिला. गॅस्लीचा व्हेटेलशी संघर्ष झाला आणि त्या धडकेसाठी त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली; त्याला ट्रॅक मर्यादांसाठीही स्वतंत्र पाच सेकंदांची शिक्षा जाहीर झाली. त्सुनोदाने गाडी सारखी घसरत असल्याने गती काढणे कठीण गेल्याचे सांगितले. म्हणून या संघाच्या गुणशून्य निकालाचे कारण केवळ दंड नव्हे, तर संपूर्ण सप्ताहांतातील टायर-पकड आणि वाहन-संतुलनातील संघर्ष होता.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_race"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी शुक्रवारची पात्रता निराशाजनक होती आणि दोन्ही चालक पहिल्या टप्प्यात बाद झाले. व्हेटेलचा स्प्रिंटमध्ये अल्बोनशी संपर्क झाला, तर मुख्य शर्यतीत गॅस्लीशी धडक झाल्याने त्याची कार नुकसानग्रस्त झाली. मुख्य शर्यतीतील वारंवार ट्रॅक-मर्यादा उल्लंघनाबद्दल त्याला आणखी पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली; त्यामुळे अंतिम सतरावे स्थान नोंदले गेले. स्ट्रोलने तुलनेने अडथळे टाळत तेरावे स्थान मिळविले. हा निकाल संघाच्या सुधारणा प्रक्रियेत वेग, दंड आणि ट्रॅकवरील स्थान अशा वेगवेगळ्या मर्यादा असल्याचे दाखवितो.<ref name="AUT22_sprintreport"/><ref name="AUT22_steward69">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – व्हेटेलची ट्रॅक मर्यादा शिक्षा|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_69_-_2022_austrian_grand_prix_-_offence_-_car_5_-_track_limits.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_reactions"/> विलियम्सचा अल्बोन स्प्रिंटमध्ये नॉरिसला बाहेर ढकलल्याबद्दल पाच सेकंदांच्या शिक्षेमुळे मागे गेला. मुख्य शर्यतीत त्याने बारावा क्रमांक मिळविला, बोट्टाससमोरचा दहावा क्रमांक टिकवता आला नाही. लतिफी ४८ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला. त्यांच्याकडे गुण मिळवणारी नियमित कारगती नसल्याने स्प्रिंटमधील घटनेचा परिणाम, मुख्य शर्यतीत गुणापासून थोडक्यात दूर राहणे आणि सहचालकाची निवृत्ती हे तिन्ही मुद्दे विलियम्सच्या कमी गुणतालिकेशी सुसंगत होते. ११व्या फेरीनंतर संघाकडे फक्त तीन कारनिर्माता गुण होते.<ref name="AUT22_sprint"/><ref name="AUT22_race"/><ref name="AUT22_points"/> === पंचांचे निर्णय, वर्गीकरणाची सत्यता आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम === शर्यतीतील प्रत्येक शिक्षा सारखा परिणाम करत नाही. रसलने चौथ्या वळणावर पेरेझला धडक दिल्याबद्दल पंचांनी रसलची चूक निश्चित केली व पाच सेकंदांची शिक्षा ठोठावली; ती त्याने थांब्यावेळी भोगली. गॅस्लीच्या व्हेटेलबरोबरच्या धडकेबद्दलची शिक्षा आणि नॉरिस, झोउ, गॅस्ली, व्हेटेल यांच्या ट्रॅक-मर्यादा शिक्षांचा विचार करताना त्या वेळातच पूर्ण केल्या किंवा अंतिम अधिकृत वेळेत समाविष्ट झालेल्या आहेत का, हे स्वतंत्रपणे तपासावे लागते. अंतिम १० जुलैचा एफ.आय.ए. निकाल हाच स्थान व गुणांसाठी आधार आहे. त्यामुळे दंड घोषित झाला म्हणून प्रकाशित अंतिम शर्यतवेळेत पुन्हा पाच सेकंद जोडणे चुकीचे ठरेल.<ref name="AUT22_steward61"/><ref name="AUT22_steward67"/><ref name="AUT22_steward68"/><ref name="AUT22_steward69"/><ref name="AUT22_race"/> नियमांच्या अंमलबजावणीत शुक्रवारच्या पेरेझच्या रद्द पात्रता वेळा, शनिवारच्या अल्बोनच्या पाच सेकंदांच्या दंडाने बदललेला स्प्रिंट निकाल, आणि रविवारच्या बोट्टासच्या पिट लेन प्रारंभाचे वेगवेगळे स्वरूप लक्षात ठेवावे लागते. शुक्रवारची अधिकृत वेळमोजणी, शनिवारची स्प्रिंटची अंतिम क्रमवारी आणि रविवारची अंतिम शर्यत ग्रिड ही एकमेकांची जागा घेऊ शकत नाहीत. व्हर्सटॅपन, लक्लेर व हॅमिल्टन यांच्या सहाय्यकांनी शर्यतीनंतर परवानगीशिवाय पार्क फेर्मे भागात प्रवेश केल्याबद्दल संघांवर स्थगित आर्थिक दंड नोंदविण्यात आले; त्यामुळे चालकांच्या अंतिम पहिल्या तीन जागा बदलल्या नाहीत.<ref name="AUT22_qual"/><ref name="AUT22_sprint"/><ref name="AUT22_grid"/><ref name="AUT22_race"/> अंतिम गुणांच्या दस्तऐवजात व्हर्सटॅपन २०८, लक्लेर १७० आणि पेरेझ १५१ गुणांवर होते. याचा अर्थ ब्रिटिश ग्रांप्रीनंतर लक्लेरच्या तुलनेत व्हर्सटॅपनची आघाडी ४३ गुणांवरून ३८ गुणांवर आली; लक्लेरने या एका सप्ताहांतात तात्कालिक अंतर कमी केले, मात्र अजिंक्यपदाची आघाडी मिळविली नाही. रेड बुलच्या ३५९ गुणांच्या तुलनेत फेरारी ३०३ वर होता—५६ गुणांचा फरक. मर्सिडीज २३७ गुणांसह तिसरी होती. मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांचे प्रत्येकी ८१ गुण असल्यामुळे मधल्या गटातील शर्यतीचे महत्त्वही वाढले. अशी स्थिती पुढील फ्रेंच ग्रांप्रीपूर्वीची होती; हंगामाच्या शेवटच्या गुणतालिकेशी तिची गल्लत करू नये.<ref name="AUT22_points"/> या सप्ताहांताचा ऐतिहासिक अर्थ स्प्रिंटच्या विजेत्यापेक्षा मुख्य शर्यतीचा विजेता बदलला एवढाच नव्हता. फेरारीने प्रत्यक्ष वेग आणि ओव्हरटेकची क्षमता सिद्ध केली, पण विश्वासार्हतेची चिंता शिल्लक राहिली; रेड बुलने टायर झिजेमुळे विजय गमावूनही सर्वात वेगवान फेरीचा गुण मिळविला; मर्सिडीजने दुहेरी पात्रता अपघातांतून पोडियम व चौथे स्थान मिळविले; तर हास, मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांनी गुणांच्या जवळच्या चुरशीचा लाभ घेतला. या भिन्न परिणामांचा एकत्रित विचार केल्याशिवाय २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्रीची स्पर्धात्मक कहाणी पूर्ण होत नाही.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_pirelli"/><ref name="AUT22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == खाली १० जुलै २०२२ रोजी जारी केलेल्या एफ.आय.ए.च्या शर्यतीनंतरच्या अजिंक्यपद दस्तऐवजातील संपूर्ण स्थानक्रम दिला आहे. यामध्ये ऑस्ट्रियातील मुख्य शर्यतीत सहभागी नसलेला, परंतु हंगामाच्या सुरुवातीला सहभाग घेतलेला निको ह्युलकेनबर्ग याचाही समावेश आहे.<ref name="AUT22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २०८ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १७० |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १५१ |- | ४ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १३३ |- | ५ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १२८ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १०९ |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६४ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५२ |- | ९ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | १० || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २९ |- | ११ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १७ |- | १३ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १६ |- | १४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १५ |- | १५ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १६ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १७ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५ |- | १८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३ |- | १९ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | २१ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३५९ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३०३ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २३७ |- | ४ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ८१ |- | ५ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ८१ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५१ |- | ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ८ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २७ |- | ९ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १८ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] * [[रेड बुल रिंग]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/austria २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अधिकृत स्पर्धा माहिती] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1115/austria/race-result २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अधिकृत शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Austrian%20Grand%20Prix एफ.आय.ए.चे स्पर्धा निर्णय व दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = ऑस्ट्रियन | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ फ्रेंच ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] bfmyvxtw6igfvrl96vc5ylmo4yqpt29 2725714 2725713 2026-10-24T16:01:48Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725714 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = ऑस्ट्रिया | ग्रांप्री = ऑस्ट्रियन | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Austria.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ हंगामातील रेड बुल रिंग सर्किटचा मार्गनकाशा | दिनांक = १० जुलै | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन रोलेक्स ग्रोसर प्राइस फॉन ओस्टरराइश २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ११ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = रेड बुल रिंग, श्पीलबर्ग, ऑस्ट्रिया | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ४.३१८ | सर्किट_अंतर_मैल = २.६८३ | एकूण_फेऱ्या = ७१ | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.४५२ | एकूण_अंतर_मैल = १९०.४२० | हवामान = कोरडे, काहीसे ढगाळ | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | पोल_वेळ = १:०४.९८४ | जलद_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | जलद_देश = नेदरलँड्स | जलद_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | जलद_वेळ = १:०७.२७५ | जलद_फेरी = ६२ | पहिला_चालक = शार्ल लक्लेर | पहिला_देश = मोनॅको | पहिला_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | दुसरा_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | दुसरा_देश = नेदरलँड्स | दुसरा_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | तिसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ फ्रेंच ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री }} '''२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेची अकरावी फेरी होती. ''फॉर्म्युला वन रोलेक्स ग्रोसर प्राइस फॉन ओस्टरराइश २०२२'' या अधिकृत नावाने आयोजित ही शर्यत १० जुलै २०२२ रोजी ऑस्ट्रियातील श्पीलबर्ग येथे [[रेड बुल रिंग]]वर झाली. त्या हंगामातील स्प्रिंट पद्धतीचा हा दुसरा सप्ताहांत होता: शुक्रवारची पात्रता फेरी शनिवारच्या स्प्रिंटसाठी, तर शनिवारच्या स्प्रिंटचा निकाल रविवारच्या मुख्य शर्यतीच्या प्रारंभ क्रमवारीसाठी निर्णायक होता.{{refn|group=टीप|२०२२ मध्ये शुक्रवारच्या पारंपरिक तीन-फेरी पात्रता सत्राला दोन स्वतंत्र पात्रता फेऱ्या समजता कामा नयेत. स्प्रिंटचे निकाल रविवारची ग्रिड ठरवत होते; मुख्य शर्यतीसाठी आणखी एक स्वतंत्र वेळमोजणी पात्रता फेरी झालेली नव्हती.}}<ref name="AUT22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – स्पर्धा कार्यक्रम आणि सर्किट|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/austria|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_qual">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अंतिम पात्रता फेरी निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_28_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ जुलै २०२२}}</ref> [[स्कुडेरिया फेरारी]]चा [[शार्ल लक्लेर]] याने [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ला १.५३२ सेकंदांनी मागे टाकून विजय मिळविला; [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ|मर्सिडीज]]चा [[लुइस हॅमिल्टन]] तिसरा राहिला. व्हर्सटॅपनने शुक्रवारची पोल पोझिशन, शनिवारची स्प्रिंट आणि रविवारची सर्वात वेगवान फेरी मिळविली; तरी मुख्य शर्यतीत लक्लेरने त्याला वेगवेगळ्या टप्प्यांवर तीनदा मागे टाकले. [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]चे इंजिन ५७व्या फेरीत बंद पडले, तर लक्लेरला अंतिम टप्प्यात थ्रॉटलची अडचण जाणवली.<ref name="AUT22_race">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अंतिम मुख्य शर्यत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_78_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_race_classification_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_fiareport">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – लक्लेरचा विजय आणि सायेन्सची निवृत्ती|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-takes-victory-austria-ahead-verstappen-sainz-retires|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === ब्रिटिश ग्रांप्रीनंतर व्हर्सटॅपन चालक अजिंक्यपदात १८१ गुणांसह पहिला होता. त्याच्या मागे पेरेझ १४७ आणि लक्लेर १३८ गुणांवर होते; सायेन्स १२७ गुणांसह चौथ्या स्थानावर होता. ब्रिटनमध्ये सायेन्सचा पहिलाच एफ.१ विजय झाला होता आणि फेरारीला व्हर्सटॅपनच्या आघाडीवर आव्हान देण्याची संधी ऑस्ट्रियामध्ये मिळाली. रेड बुल व फेरारी या कारनिर्मात्यांतील लढतीसोबत मर्सिडीजचा सातत्यपूर्ण गुणसंचय आणि मधल्या गटातील मॅक्लारेन-अल्पाइन संघर्षही महत्त्वाचा होता.<ref name="AUT22_event"/><ref name="AUT22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – शर्यतीनंतर सर्व संघांचे विश्लेषण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-at-the-2022-austrian-grand-prix.3XmeUFtCxKqhCd7afOMun6|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === श्पीलबर्गजवळचा [[रेड बुल रिंग]] हा ४.३१८ किमी लांबीचा कायमस्वरूपी मार्ग आहे. दहा वळणे, मोठ्या चढणी, वेगवान सरळ भाग आणि वळणाच्या बाहेरील पांढऱ्या सीमारेषा यांमुळे वेगाबरोबर टायर व ट्रॅक-मर्यादांचे व्यवस्थापन महत्त्वाचे ठरले. मुख्य शर्यत ७१ फेऱ्यांची व अधिकृतरीत्या ३०६.४५२ किमीची होती. शुक्रवारी ८ जुलै रोजी पहिला सराव आणि तीन-फेरी पात्रता सत्र; शनिवारी ९ जुलै रोजी दुसरा सराव आणि २३-फेरी स्प्रिंट; रविवारी १० जुलैला मुख्य शर्यत असा कार्यक्रम होता. स्प्रिंट २३ फेऱ्या अथवा ९९.१८८ किमीचा होता.<ref name="AUT22_event"/><ref name="AUT22_sprint">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – स्प्रिंटचा अंतिम निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_51_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_sprint_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=९ जुलै २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === एफ.आय.ए.च्या ८ जुलैच्या अधिकृत प्रवेशयादीत दहा संघ आणि वीस चालक होते. या सप्ताहांतात अतिरिक्त सराव-चालक बदल झाल्याची नोंद संबंधित प्रवेशयादी अथवा पहिल्या सरावाच्या अधिकृत निकालात नाही. मागील ब्रिटिश शर्यतीत अपघातग्रस्त झोउ ग्वान्यू व अलेक्झांडर अल्बोन दोघेही ऑस्ट्रियात नियमित सहभागासाठी परतले.<ref name="AUT22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – सहभागींची अधिकृत यादी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_12_-_2022_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने या छोट्या, चढ-उतारांच्या मार्गासाठी उपलब्ध श्रेणीतील तीन सर्वात मऊ मिश्रणे आणली: कठीण सी३, मध्यम सी४ आणि मऊ सी५. स्प्रिंट सप्ताहांतासाठी प्रत्येक चालकाला दोन कठीण, चार मध्यम आणि सहा मऊ असे एकूण बारा कोरड्या हवामानातील टायर-संच उपलब्ध होते. ही पुरविलेल्या संचांची संख्या आहे; प्रत्येक चालकाने शर्यतीत वापरलेल्या संचांची संख्या नव्हे.<ref name="AUT22_prev">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – पिरेलीची टायरपूर्वतयारी|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-austrian-grand-prix---preview/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=४ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी३ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी४ || पिवळा || ४ |- | मऊ || सी५ || लाल || ६ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_prev"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारच्या पहिल्या आणि स्प्रिंटपूर्व एकमेव नियोजित मुक्त सरावात व्हर्सटॅपनने १:०६.३०२ अशी सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. लक्लेर ०.२५५ सेकंद मागे आणि रसल ०.४०० सेकंद मागे राहिला; पेरेझ व हॅमिल्टनने पहिली पाच स्थाने पूर्ण केली. नॉरिसला तांत्रिक अडचणींमुळे केवळ चौदा फेऱ्या पूर्ण करता आल्या; त्याची १:०९.९१५ वेळ वीसाव्या क्रमांकावर होती. मॅक्लारेनच्या अडचणींनी पुढील पात्रता फेरीतील तयारीवर मर्यादा आणली. पहिल्या सत्रात सर्व वीस नियमित चालकांनी अधिकृत वेळ नोंदवली.<ref name="AUT22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – पहिल्या सरावाचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_17_-_2022_austrian_grand_prix_-_p1_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_qualreport">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – पात्रता फेरीचा वृत्तान्त|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-ferraris-to-pole-in-austria-as-both-mercedes-crash-out-of.gwiQsXrDwuXn1ZgRALzWy|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ जुलै २०२२}}</ref> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.३०२ || ३४ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०६.५५७ || ३२ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.७०२ || ३२ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.८३९ || २७ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.९०९ || ३१ |- | ६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.९६५ || ३२ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०७.०३९ || २९ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०७.१०० || ३२ |- | ९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०७.२४६ || ३२ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०७.२९६ || ३३ |- | ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.४३१ || २६ |- | १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०७.४६२ || २७ |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.४७६ || २९ |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०७.५२२ || २७ |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०७.५८२ || ३२ |- | १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०७.५९२ || ३३ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०७.७४३ || २५ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०७.८८९ || २८ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०८.१४९ || २८ |- | २० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०९.९१५ || १४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_fp1"/> |} == स्प्रिंट शर्यतीची पात्रता फेरी == २०२२च्या नियमानुसार ८ जुलैच्या शुक्रवारच्या पारंपरिक पात्रता सत्रातच शनिवारची स्प्रिंट प्रारंभ क्रमवारी ठरली. खालील फेरी १, फेरी २ आणि फेरी ३ या शुक्रवारच्या एकाच प्रत्यक्ष पात्रता सत्राचे तीन भाग आहेत; मुख्य शर्यतीच्या विभागात त्याच अधिकृत वेळांची स्वतंत्र संदर्भात्मक मांडणी आहे.<ref name="AUT22_qual"/> === फेरी १ === पहिल्या फेरीत लक्लेरने १:०५.४१९ नोंदवत आघाडी घेतली. व्हर्सटॅपनची प्रारंभीची एक फेरी ट्रॅक मर्यादांमुळे रद्द झाली होती, पण नंतर त्याने पुढील फेरीत पात्रता मिळविली. रिकार्डो, स्ट्रोल, झोउ, लतिफी आणि व्हेटेल बाद झाले. शेवटच्या स्थानासाठी गॅस्लीने रिकार्डोपेक्षा ०.०२४ सेकंद वेगवान वेळ नोंदवली; व्हेटेलची जलद फेरीही सीमारेषा उल्लंघनामुळे रद्द झाली.<ref name="AUT22_qualreport"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत लक्लेर, व्हर्सटॅपन, हॅमिल्टन आणि इतर आघाडीचे चालक पुढे गेले; अल्बोन, बोट्टास, पेरेझ, त्सुनोदा व नॉरिस अंतिम दहात पोहोचले नाहीत. पेरेझने मिळविलेली एक पात्रता वेळ व त्याच्या पुढील सर्व तिसऱ्या फेरीतील वेळा ट्रॅक मर्यादा उल्लंघनाच्या निर्णयानुसार रद्द करण्यात आल्या. त्याचे सुरुवातीचे पात्रता स्थान नंतर बदलून तेरावे झाले. याच फरकासाठी निर्णायक आधार अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरण आहे, थेट दूरचित्रवाणीवरील तात्पुरता निकाल नव्हे.<ref name="AUT22_qual"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत हॅमिल्टनने सातव्या वळणावर नियंत्रण गमावून अडथळ्यांना धडक दिली; त्यानंतर रसल शेवटच्या वळणावर घसरून अडथळ्यांना धडकला. त्यामुळे सत्र दोनदा लाल झेंड्यामुळे थांबले. पुनःसुरुवात झाल्यावर फेरारीच्या दोन्ही चालकांनी वेळ सुधारली, पण व्हर्सटॅपनने १:०४.९८४ची पोल वेळ साधली. लक्लेर फक्त ०.०२९ सेकंद, सायेन्स ०.०८२ सेकंद मागे राहिला. अंतिम अधिकृत क्रमवारीत रसल चौथा, ओकॉन पाचवा, तर हासचे मॅग्नुसेन व शुमाकर सहावा-सातवा ठरले.<ref name="AUT22_qualreport"/><ref name="AUT22_qual"/> === स्प्रिंट शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०५.८५२ || १:०५.३७४ || १:०४.९८४ || १९ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.४१९ || १:०५.२८७ || १:०५.०१३ || २६ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.६६० || १:०५.५७६ || १:०५.०६६ || २६ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.२३५ || १:०५.६९७ || १:०५.४३१ || २४ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.४६८ || १:०५.९९३ || १:०५.७२६ || २७ |- | ६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.३६६ || १:०५.८९४ || १:०५.८७९ || २२ |- | ७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.४०५ || १:०६.१५१ || १:०६.०११ || २२ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.०१६ || १:०६.०८२ || १:०६.१०३ || २२ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.०७९ || १:०५.४७५ || १:१३.१५१ || २० |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.५८९ || १:०६.१६० || — || २० |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.५१६ || १:०६.२३० || — || १५ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.४४२ || १:०६.३१९ || — || १४ |- | १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.१४३ || १:०६.४५८ || वेळ रद्द || २४ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.४६३ || १:०६.८५१ || — || १९ |- | १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.३३० || १:२५.८४७ || — || १९ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.६१३ || — || — || १० |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०६.८४७ || — || — || १२ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.९०१ || — || — || ९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०७.००३ || — || — || ९ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.०८३ || — || — || १२ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_qual"/> |} === स्प्रिंट शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === ९ जुलैच्या एफ.आय.ए. अंतिम स्प्रिंट ग्रिडनुसार पेरेझला रद्द वेळांमुळे तेरावे स्थान देण्यात आले होते; त्यामुळे चौथ्यापासून बाराव्या क्रमांकापर्यंतच्या चालकांना तात्पुरत्या क्रमवारीच्या तुलनेत बढती मिळाली. ही क्रमवारी शुक्रवारच्या अंतिम पात्रता निर्णयांनंतरची आहे. अलोन्सोची गाडी पुढे प्रत्यक्ष स्प्रिंट सुरू होऊ शकली नाही; त्यामुळे अधिकृत पूर्व-शर्यत ग्रिडवरील त्याचे आठवे स्थान आणि स्प्रिंटच्या अंतिम निकालातील प्रारंभ न होणे हे दोन स्वतंत्र तथ्य आहेत.<ref name="AUT22_sgrid">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – स्प्रिंटची अधिकृत प्रारंभ क्रमवारी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_36_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=९ जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_sprintreport">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – स्प्रिंटनंतर संघांचे मत|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-following-the-sprint-at-the-2022-austrian-grand-prix.13O6j4GsAOpEMyuEUNWVS4|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=९ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०४.९८४ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.०१३ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.०६६ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०५.४३१ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०५.७२६ |- | ६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०५.८७९ |- | ७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.०११ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.१०३ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१३.१५१ |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.१६० |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.२३० |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.३१९ |- | १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.४५८ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.८५१ |- | १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.८४७ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.६१३ |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०६.८४७ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.९०१ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०७.००३ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.०८३ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_sgrid"/> |} == स्प्रिंट शर्यत == शनिवारी ९ जुलैला स्प्रिंटपूर्वी दुसरे मुक्त सराव सत्रही झाले. त्यात फेरारीच्या कार्लोस सायेन्स जुनियरने १:०८.६१० ही सर्वांत वेगवान वेळ नोंदविली; शार्ल लक्लेर त्याच्यापेक्षा ०.०५० सेकंदांनी, तर मॅक्स व्हर्सटॅपन ०.१६८ सेकंदांनी मागे होता. फर्नांडो अलोन्सो चौथा आणि एस्टेबान ओकॉन पाचवा ठरले. शुक्रवारच्या पारंपरिक पात्रता फेरीनंतर घेतलेला हा सराव शनिवारच्या स्प्रिंटच्या प्रारंभ क्रमवारीत बदल घडवणारी स्वतंत्र पात्रता फेरी नव्हती. लेखाच्या निश्चित स्प्रिंट-सारणी पद्धतीनुसार दुसऱ्या सरावाचे निकाल येथे स्वतंत्र तक्त्यात न देता मजकुरात संक्षेपाने नोंदविले आहेत.<ref name="AUT22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – दुसऱ्या सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1115/austria/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=९ जुलै २०२२}}</ref> शनिवारी ९ जुलैला दुसरा मुक्त सराव झाला आणि त्यानंतर स्प्रिंटचे आयोजन करण्यात आले. त्यापूर्वी अलोन्सोच्या अल्पाइनमध्ये विद्युतसंबंधित समस्या उद्भवली; त्याची गाडी सुरूच न झाल्याने त्याला स्प्रिंटमध्ये प्रारंभ करता आला नाही. झोउची गाडी प्रारंभाच्या प्रक्रियेत क्षणभर थांबली आणि प्रारंभाची प्रक्रिया वाढवावी लागली. व्हर्सटॅपनने पहिल्या वळणापासून नेतृत्व राखले, तर लक्लेर व सायेन्स यांच्या एकमेकांशी झालेल्या संघर्षामुळे आघाडीचे अंतर काही काळ वाढले.<ref name="AUT22_sprintreport"/> पेरेझने तेराव्या स्थानावरून दमदार मुसंडी मारून पाचवे स्थान गाठले. हॅमिल्टनला हासच्या शुमाकरशी बराच वेळ लढावे लागले; शेवटी तो आठवा होऊन एक गुण मिळवू शकला. अल्बोनने नॉरिसला ट्रॅकच्या बाहेर ढकलल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा मिळविली; त्याचा अंतिम क्रमांक सोळावा झाला. व्हेटेलचा अल्बोनशी संपर्क झाल्यावर तो खडीमध्ये घसरला; नुकसान झालेली गाडी पुढे निवृत्त झाली. २३ फेऱ्यांनंतर व्हर्सटॅपन, लक्लेर आणि सायेन्स हे पहिले तीन ठरले; पहिल्या आठ चालकांना अनुक्रमे ८ ते १ गुण दिले गेले.<ref name="AUT22_sprint"/><ref name="AUT22_sprintreport"/> === स्प्रिंट शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २३ || २६:३०.०५९ || ८ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २३ || +१.६७५ || ७ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २३ || +५.६४४ || ६ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २३ || +१३.४२९ || ५ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २३ || +१८.३०२ || ४ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २३ || +३१.०३२ || ३ |- | ७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २३ || +३४.५३९ || २ |- | ८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २३ || +३५.४४७ || १ |- | ९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २३ || +३७.१६३ || ० |- | १० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २३ || +३७.५५७ || ० |- | ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २३ || +३८.५८० || ० |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २३ || +३९.७३८ || ० |- | १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २३ || +४८.२४१ || ० |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २३ || +५०.७५३ || ० |- | १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ || +५२.१२५ || ० |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २३ || +५२.४१२ || ० |- | १७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ || +५४.५५६ || ० |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २३ || +६८.६९४ || ० |- | १९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २१ || निवृत्त || ० |- | २० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ० || प्रारंभ केला नाही || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_sprint"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == २०२२च्या स्प्रिंट नियमांनुसार रविवारसाठी नव्याने दुसरे पात्रता सत्र झाले नाही. शुक्रवारच्या एकाच पात्रता सत्राचे तीन भाग खाली मुख्य शर्यतीच्या संदर्भासाठी पुन्हा दिले आहेत; रविवारची खरी प्रारंभ क्रमवारी मात्र ९ जुलैच्या स्प्रिंटच्या निकालावर व पुढील शिक्षांवर आधारलेली आहे.{{refn|group=टीप|खालील मुख्य शर्यत पात्रता निकाल हा शुक्रवारच्या त्याच अधिकृत वेळमोजणी सत्राचा पुनःसंदर्भ आहे; दोन स्वतंत्र सत्रे झाल्याचे हे दर्शवत नाही.}}<ref name="AUT22_qual"/> === फेरी १ === पहिल्या टप्प्यात फेरारीचा लक्लेर सर्वांत वेगवान होता, तर ट्रॅक मर्यादांमुळे वेळा पुसल्या गेल्याने अनेक चालकांना पुन्हा वेगवान फेऱ्या कराव्या लागल्या. रिकार्डो, स्ट्रोल, झोउ, लतिफी आणि व्हेटेल पहिल्याच टप्प्यात बाद झाले.<ref name="AUT22_qualreport"/> === फेरी २ === दुसऱ्या टप्प्यात पेरेझची वेळ नंतरच्या अधिकृत तपासात रद्द झाल्याने, तिसऱ्या टप्प्यात त्याने भाग घेतला असला तरी अंतिम पात्रता स्थान तेरावे ठरले. अल्बोन, बोट्टास, त्सुनोदा आणि नॉरिस यांनाही पुढील फेरी मिळाली नाही.<ref name="AUT22_qual"/> === फेरी ३ === दोन मर्सिडीज गाड्यांच्या वेगवेगळ्या अपघातांमुळे लाल झेंडे दाखविण्यात आले; अखेरीस व्हर्सटॅपनची १:०४.९८४ ही सर्वोत्तम वेळ नोंदली गेली. लक्लेरचे १:०५.०१३ व सायेन्सचे १:०५.०६६ हे पुढील दोन सर्वोत्तम निकाल होते.<ref name="AUT22_qualreport"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०५.८५२ || १:०५.३७४ || १:०४.९८४ || १९ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.४१९ || १:०५.२८७ || १:०५.०१३ || २६ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.६६० || १:०५.५७६ || १:०५.०६६ || २६ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.२३५ || १:०५.६९७ || १:०५.४३१ || २४ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.४६८ || १:०५.९९३ || १:०५.७२६ || २७ |- | ६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.३६६ || १:०५.८९४ || १:०५.८७९ || २२ |- | ७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.४०५ || १:०६.१५१ || १:०६.०११ || २२ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.०१६ || १:०६.०८२ || १:०६.१०३ || २२ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.०७९ || १:०५.४७५ || १:१३.१५१ || २० |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.५८९ || १:०६.१६० || — || २० |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.५१६ || १:०६.२३० || — || १५ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.४४२ || १:०६.३१९ || — || १४ |- | १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.१४३ || १:०६.४५८ || वेळ रद्द || २४ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.४६३ || १:०६.८५१ || — || १९ |- | १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.३३० || १:२५.८४७ || — || १९ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.६१३ || — || — || १० |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०६.८४७ || — || — || १२ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.९०१ || — || — || ९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०७.००३ || — || — || ९ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.०८३ || — || — || १२ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === १० जुलैच्या अंतिम अधिकृत ग्रिड दस्तऐवजानुसार स्प्रिंट जिंकलेल्या व्हर्सटॅपनला पहिले, लक्लेरला दुसरे आणि सायेन्सला तिसरे स्थान देण्यात आले. अलोन्सोला अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांमुळे मागील भागातून प्रारंभ करावा लागला; स्प्रिंटमध्ये तो सहभागी होऊ शकला नव्हता. बोट्टासला अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक तसेच पार्क फेर्मे परिस्थितीत गाडीत बदल केल्यामुळे ग्रिडवरील क्रमांकाऐवजी पिट लेनमधून सुरू करणे बंधनकारक झाले. खाली त्याला काल्पनिक विसावे भौतिक ग्रिड स्थान दिलेले नाही.<ref name="AUT22_grid">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अंतिम मुख्य शर्यत प्रारंभ क्रमवारी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_60_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || स्प्रिंट क्रमांक १ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || स्प्रिंट क्रमांक २ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || स्प्रिंट क्रमांक ३ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ४ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || स्प्रिंट क्रमांक ५ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ६ |- | ७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ७ |- | ८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ८ |- | ९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ९ |- | १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ११ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक १२ |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक १३ |- | १३ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || स्प्रिंट क्रमांक १४ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || स्प्रिंट क्रमांक १५ |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || स्प्रिंट क्रमांक १६ |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || स्प्रिंट क्रमांक १७ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || स्प्रिंट क्रमांक १८ |- | १८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक १९ |- | १९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट सुरू नाही; पॉवर युनिट शिक्षा |- | पिट लेन || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || पिट लेनमधून प्रारंभ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === प्रारंभ, पहिली आघाडीची लढत आणि पहिली थांब्यांची मालिका === रविवारी बहुतेक चालकांनी मध्यम सी४ टायर निवडले; अलोन्सो, त्सुनोदा, झोउ आणि व्हेटेल यांनी कठीण सी३ टायरवर सुरुवात केली. बोट्टास पिट लेनमधून बाहेर पडला. व्हर्सटॅपनने प्रारंभापासून पहिले स्थान राखले, परंतु चौथ्या वळणावर रसल आणि पेरेझ यांची टक्कर झाली. पेरेझची गाडी खडीच्या भागातून परत आली; नुकसानग्रस्त रेड बुलने लवकर थांबा घेतला आणि पुढे २४व्या फेरीनंतर निवृत्ती पत्करली. धडक घडविल्याबद्दल पंचांनी रसलला पाच सेकंदांची शिक्षा सुनावली; त्याच्या पुढील पिट थांब्यावेळी पुढचा भागही बदलावा लागला.<ref name="AUT22_report">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – मुख्य शर्यतीचा वृत्तान्त|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-shrugs-off-late-reliability-scare-to-overhaul-verstappen-for.15sh3VKHXNeDyFc4FJO65i|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_steward61">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – रसल व पेरेझ धडकेवरील पंचांचा निर्णय|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_61_-_2022_austrian_grand_prix_-_offence_-_car_63_-_causing_a_collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> पहिल्या दहा फेऱ्यांत लक्लेर व्हर्सटॅपनच्या जवळ राहिला. दहाव्या फेरीत जवळून हल्ला करूनही तो पुढे जाऊ शकला नाही; बाराव्या फेरीत त्याने चौथ्या वळणात आतल्या बाजूने पुढे जात प्रत्यक्ष ट्रॅकवरील आघाडी घेतली. टायर झिजू लागल्याने व्हर्सटॅपनने लवकर पहिला पिट थांबा घेतला. लक्लेरने मात्र पहिला टप्पा वाढवून २७व्या फेरीत थांबा घेतला; कमी झिजलेल्या टायरच्या वेगाने त्याला आघाडी पुनः मिळवण्याची संधी तयार झाली.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_fiareport"/> === मधल्या टप्प्यातील रणनीती, ओव्हरटेक आणि तांत्रिक समस्या === अल्पावधीत रेड बुल व फेरारीच्या टायरांच्या कार्यक्षमतेतील फरक अधिक स्पष्ट झाला. लक्लेरने ३७व्या फेरीत व्हर्सटॅपनला मागे टाकून पहिले स्थान परत मिळविले; त्यानंतर रेड बुलने आणखी एक पिट थांबा घेतला. फेरारीने लक्लेरची दुसरी नियमित थांब्याची फेरी ५१व्या फेरीत घेतली. नवीन टायरवर तो ५३व्या फेरीत पुन्हा व्हर्सटॅपनच्या पुढे गेला. या तीन ओव्हरटेकमध्ये केवळ पिट-थांब्यांमुळे तयार झालेली तात्पुरती क्रमवारी नसून ट्रॅकवरील प्रत्यक्ष लढत निर्णायक ठरली.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – पिरेलीचे शर्यतीनंतरचे टायर विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-austrian-grand-prix---sunday-0/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> मर्सिडीजचा हॅमिल्टन प्रारंभी मागे पडूनही मधल्या गटातून वर आला; रसलने पहिल्या फेरीच्या नुकसानातून व दंडातून सावरून पुढील स्थानांसाठी झुंज दिली. हासचे मॅग्नुसेन आणि शुमाकर, मॅक्लारेनचे नॉरिस व रिकार्डो तसेच अल्पाइनचे अलोन्सो-ओकॉन यांच्यात महत्त्वाच्या गुणांसाठी जवळच्या लढती झाल्या. नॉरिसला ट्रॅक मर्यादा उल्लंघनाबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली; रेसच्या वर्गीकरणात त्याचे सातवे स्थान कायम राहिले.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_steward67">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – नॉरिसची ट्रॅक मर्यादा शिक्षा|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_67_-_2022_austrian_grand_prix_-_offence_-_car_4_-_track_limits.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> === सायेन्सची निवृत्ती, आभासी सुरक्षा गाडी आणि अंतिम फेऱ्या === ५७व्या फेरीत सायेन्स व्हर्सटॅपनच्या मागे दुसरे स्थान मिळविण्याच्या प्रयत्नात असताना फेरारीच्या इंजिनने काम करणे बंद केले. गाडी बाजूला थांबविल्यानंतर इंजिन विभागात आग लागली; सायेन्स सुरक्षित बाहेर पडला. गाडी काढण्यासाठी आभासी सुरक्षा गाडीचा कालावधी लागू करण्यात आला. त्या संधीचा फायदा घेत लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन दोघांनी मध्यम टायर लावले; हॅमिल्टन तिसऱ्या क्रमांकावर पोहोचला. शर्यत पुन्हा सुरू होईपर्यंत लक्लेरच्या बाजूने सुमारे चार सेकंदांचा अवकाश होता.<ref name="AUT22_fiareport"/><ref name="AUT22_report"/> अंतिम सुमारे दहा फेऱ्यांत लक्लेरने थ्रॉटल पूर्णपणे बंद न होत असल्याचे रेडिओवर कळविले. मंद वळणांमध्ये गाडी अपेक्षितपणे मंदावत नसल्याने गिअर बदल आणि वळणातून बाहेर पडताना नियंत्रण अधिक अवघड झाले. व्हर्सटॅपन वेगाने जवळ येत होता, पण लक्लेरने वेग सांभाळून ७१ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि केवळ १.५३२ सेकंदांच्या फरकाने विजय मिळविला. व्हर्सटॅपनने ६२व्या फेरीत १:०७.२७५ची सर्वांत वेगवान फेरी नोंदवून पात्र बोनस गुण मिळविला.<ref name="AUT22_race"/><ref name="AUT22_mechanical">{{स्रोत बातमी|title=लक्लेरच्या थ्रॉटलच्या बिघाडाविषयी फेरारीचे स्पष्टीकरण|दुवा=https://www.racefans.net/2022/07/10/ferrari-suspect-mechanical-problem-caused-leclercs-late-race-throttle-glitch/|प्रकाशक=रेसफॅन्स|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> हॅमिल्टनने तिसरे, रसलने चौथे, ओकॉनने पाचवे स्थान मिळविले; शुमाकरची सहावी जागा ही त्या क्षणापर्यंतची त्याची सर्वोत्तम एफ.१ कामगिरी ठरली. त्यानंतर नॉरिस, मॅग्नुसेन, रिकार्डो व अलोन्सो यांनी गुण मिळविले. बोट्टास अकरावा, अल्बोन बारावा, स्ट्रोल तेरावा, झोउ चौदावा, गॅस्ली पंधरावा, त्सुनोदा सोळावा आणि व्हेटेल सतरावा ठरले. सायेन्स, लतिफी आणि पेरेझ शर्यत पूर्ण करू शकले नाहीत.<ref name="AUT22_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ७१ || १:२४:२४.३१२ || २५ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +१.५३२ || १९ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७१ || +४१.२१७ || १५ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७१ || +५८.९७२ || १२ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७१ || +६८.४३६ || १० |- | ६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ८ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ६ |- | ८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ४ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || २ |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || १ |- | ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | वर्गीकृत नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५६ || निवृत्त – पॉवर युनिट || ० |- | वर्गीकृत नाही || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४८ || निवृत्त || ० |- | वर्गीकृत नाही || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २४ || निवृत्त – टक्करीचे नुकसान || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === व्हर्सटॅपनला सर्वात वेगवान वैध फेरीसाठी २०२२च्या नियमानुसार एक अतिरिक्त गुण मिळाला, कारण तो अंतिम वर्गीकरणात पहिल्या दहा चालकांमध्ये होता. खाली क्रमवारीत *सर्व वीस* चालकांच्या एफ.आय.ए.ने नोंदविलेल्या स्वतंत्र सर्वोत्तम फेऱ्या दिल्या आहेत. वेगाची मूल्ये अधिकृत एफ.आय.ए. अहवालातून थेट घेतली आहेत; अंदाजे गणिती वेग नाही.<ref name="AUT22_fast">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या सर्वोत्तम शर्यत फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_11_aut_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ६२ || १:०७.२७५ || २३१.०६३ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ६२ || १:०७.५८३ || २३०.०१० |- | ३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:०८.५५८ || २२६.७३९ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५५ || १:०८.६४९ || २२६.४३८ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६३ || १:०९.००० || २२५.२८६ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६१ || १:०९.०७५ || २२५.०४२ |- | ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६१ || १:०९.२६६ || २२४.४२१ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:०९.३०४ || २२४.२९८ |- | ९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५० || १:०९.३८० || २२४.०५३ |- | १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:०९.५५९ || २२३.४७६ |- | ११ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५० || १:०९.६२५ || २२३.२६४ |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६० || १:०९.६६९ || २२३.१२३ |- | १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६१ || १:०९.९२४ || २२२.३०९ |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६१ || १:०९.९३८ || २२२.२६५ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६२ || १:१०.००१ || २२२.०६५ |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ६२ || १:१०.०२३ || २२१.९९५ |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६४ || १:१०.०४८ || २२१.९१६ |- | १८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ६१ || १:१०.१०४ || २२१.७३९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १४ || १:१०.८९० || २१९.२८० |- | २० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५ || १:११.८४३ || २१६.३७१ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === फेरारीची आक्रमक गती, रेड बुलची टायर झीज आणि विजयाचे स्वरूप === ऑस्ट्रियाचा निकाल केवळ शर्यतीच्या शेवटच्या दीड सेकंदाच्या फरकावरून समजणे अपुरे ठरेल. शनिवारच्या २३-फेरी स्प्रिंटमध्ये व्हर्सटॅपनने पहिल्या स्थानावरून विजय मिळवून वेग आणि नियंत्रण दाखविले होते; परंतु मुख्य शर्यतीतील दीर्घ कालावधीच्या टायर वापराने वेगळे चित्र दाखविले. रविवारच्या पहिल्याच टप्प्यात लक्लेर व्हर्सटॅपनच्या एका सेकंदाच्या आसपास राहू शकत होता, आणि रेड बुलचा चालक अपेक्षेपेक्षा लवकर टायर झिजत असल्याचे संघाला सांगत होता. बारा फेऱ्यांवरच फेरारीने थेट ओव्हरटेक मिळविला. या चढ-उतारांच्या आणि सलग वेगवान वळणांच्या सर्किटवर मध्यम टायरच्या दीर्घकालीन पकडीत फेरारीला लाभ झाला; पहिल्या पिट थांब्यापूर्वीची लढत ही त्याचा पहिला निर्णायक पुरावा होता.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_pirelli"/> वास्तविक, पिरेलीच्या शर्यतीनंतरच्या आकडेवारीनुसार लक्लेर आणि व्हर्सटॅपनची अंतिम टायर-क्रमवारी सारखीच होती: मध्यम, कठीण, कठीण आणि आभासी सुरक्षा गाडीनंतर पुन्हा मध्यम. त्यामुळे एका संघाने सर्वस्वी निराळे मिश्रण निवडल्यामुळे विजय मिळाला असे म्हणता येणार नाही. दोन संघांच्या एकसारख्या मिश्रणांवरील टायर तापमान, पकड आणि झिजेतील फरक हा अधिक निर्णायक घटक होता. रेड बुलने थांबे आधी घेतले, कारण व्हर्सटॅपनला वापरलेल्या टायरवर वेळ वाढत होता; फेरारीचा फायदा दीर्घ पहिल्या टप्प्यात आणि नंतर तुलनेने ताज्या टायरवर नव्याने ओव्हरटेक मिळविण्याच्या क्षमतेत दिसला. महत्त्वाचे म्हणजे लक्लेरला तीनदा व्हर्सटॅपनला प्रत्यक्ष ट्रॅकवर मागे टाकावे लागले; ही केवळ पिट लेनमधून वरखाली झालेली क्रमवारी नव्हती.<ref name="AUT22_pirelli"/><ref name="AUT22_fiareport"/> पिरेलीने कठीण सी३ मिश्रण अपेक्षेपेक्षा अधिक झिजल्याचे निरीक्षण नोंदवले. स्प्रिंट सप्ताहांतातील मर्यादित सरावामुळे संघांना त्या मिश्रणावर शर्यत परिस्थितीची विस्तृत चाचणी करता आली नव्हती; त्याशिवाय कमी फेरीवेळेच्या या सर्किटवर वाहतुकीत अडकून पाठलाग करताना टायरवर वाढणारा ताण महत्त्वाचा ठरला. उलट मध्यम सी४ मिश्रणाने स्पर्धात्मक कामगिरी दिली आणि सर्वात वेगवान फेरीही त्यावर नोंदली गेली. मऊ सी५ मिश्रण शुक्रवारच्या पात्रतेत उपयुक्त ठरले, परंतु रविवारच्या ७१-फेरी शर्यतीत कोणत्याही चालकाने ते वापरले नाही. म्हणून स्प्रिंटमधील एकल-फेरी वेगाचा अंदाज मुख्य शर्यतीतील दीर्घ टप्प्यात जसाच्या तसा लावणे दिशाभूल करणारे ठरते.<ref name="AUT22_pirelli"/> === फेरारीची यांत्रिक विश्वासार्हता आणि निर्णायक अंतिम टप्पा === फेरारीने एका आठवड्यात ब्रिटन आणि ऑस्ट्रिया अशा दोन सलग ग्रांप्री जिंकल्या; तरी निकालात संघाच्या २०२२मधील विश्वासार्हतेची कमकुवत बाजू पुन्हा स्पष्ट झाली. सायेन्स दुसऱ्या स्थानासाठी व्हर्सटॅपनच्या मागे जात असताना त्याचे पॉवर युनिट अपयशी ठरले. त्या क्षणी फेरारीचा एक-दोन निकाल शक्य वाटत होता; परंतु त्याऐवजी संघाला लक्लेरच्या विजयाचे २५ गुणच मिळाले. सायेन्सच्या स्वतःच्या मतानुसार कठीण टायरवरील त्याची गती चांगली होती आणि दुसरे स्थान मिळविण्याच्या परिस्थितीत तो होता. म्हणून या बिघाडाचा परिणाम केवळ एका चालकाच्या निवृत्तीपुरता मर्यादित नव्हता: फेरारीचा प्रतिस्पर्ध्यावर गुणांचा मोठा दबाव आणण्याचा संभाव्य लाभही गेला.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_race"/> त्याच वेळी लक्लेरची थ्रॉटलची समस्या स्वतंत्र होती. त्याने पेडल सोडल्यानंतरही इंजिन काही प्रमाणात शक्ती देत राहिल्यामुळे मंद वळणात गाडी अपेक्षित रीतीने संथ होत नव्हती; परिणामी खाली गिअर बदलण्याची वेळ आणि गाडीचे नियंत्रण दोन्ही अवघड झाले. संघप्रमुख मत्तिया बिनोत्तो यांनी तात्पुरत्या तपासावरून हा प्रश्न इलेक्ट्रॉनिक संकेतांपेक्षा यांत्रिक स्वरूपाचा असू शकतो, असे सांगितले; ते अंतिम तांत्रिक निष्कर्ष म्हणून मांडणे योग्य नाही. लक्लेरने स्वतः अंतिम फेऱ्या अत्यंत कठीण असल्याचे म्हटले. विजय मिळाल्याने त्या दिवशी अपयश घडले नाही, पण सायेन्सची निवृत्ती आणि लक्लेरची अडचण एकत्रित पाहता वेग असूनही सातत्यपूर्ण विश्वासार्हता टिकविणे संघापुढील ठळक आव्हान राहिले.<ref name="AUT22_mechanical"/><ref name="AUT22_reactions"/> शर्यतीच्या अखेरीस आलेली आभासी सुरक्षा गाडी रणनीतीला अचानक नवा संदर्भ देऊन गेली. दोन्ही आघाडीच्या चालकांनी मध्यम टायर घेतल्याने शेवटचा टप्पा पुन्हा जवळच्या संघर्षात परिवर्तित झाला. थ्रॉटलच्या बिघाडाने लक्लेरच्या गाडीचे कोपऱ्यांतून बाहेर पडणे कठीण केले, पण त्याने तोल राखून निर्णायक विजय मिळविला. व्हर्सटॅपनचा ६२व्या फेरीचा वेगवान फेरीचा बोनस त्याच्या संघाला उपयुक्त ठरला, परंतु दुसऱ्या स्थानावरून शर्यत पूर्ण केल्यामुळे त्या दिवसाच्या मुख्य विजयाचे गुण फेरारीकडेच गेले.<ref name="AUT22_fiareport"/><ref name="AUT22_fast"/> === रेड बुल, मर्सिडीज आणि आघाडीच्या संघांमधील गुणांचा हिशेब === रेड बुलसाठी स्प्रिंट व रविवारचे निकाल परस्परविरोधी होते. स्प्रिंटमध्ये व्हर्सटॅपन प्रथम आणि पेरेझ पाचवा राहिल्यामुळे संघाने चांगले गुण मिळविले; मुख्य शर्यतीत व्हर्सटॅपन दुसऱ्या स्थानासाठी आणि सर्वोत्तम फेरीसाठी मिळून १९ गुण राखू शकला, पण पेरेझच्या पहिल्या फेरीतील धडकेने त्याचा संभाव्य गुणलाभ संपविला. पेरेझचे नुकसान झाल्यानंतर संघाने गाडी स्पर्धेत ठेवण्याचा प्रयत्न केला; शेवटी निवृत्ती स्वीकारावी लागली. म्हणून रेड बुलच्या सप्ताहांताचे मूल्यमापन करताना व्हर्सटॅपनच्या टायरसंबंधी अडचणी आणि दुसऱ्या गाडीचे अपघातजन्य नुकसान हे दोन वेगळे मुद्दे आहेत.<ref name="AUT22_sprint"/><ref name="AUT22_reactions"/> मर्सिडीजने शुक्रवारच्या अंतिम पात्रतेत दोन्ही गाड्या अपघातात गमावूनही रविवार तिसरे-चौथे स्थान मिळविले. हॅमिल्टनने मागील स्थानांवरून सातत्याने पुढे जाण्यासाठी मध्यम-कठीण-मध्यम अशी तीन टायर-टप्प्यांची रणनीती वापरली; रसलची मध्यम-कठीण-कठीण अशी भिन्न क्रमवारी होती. रसलला पेरेझशी धडकेची पाच सेकंदांची शिक्षा आणि गाडीचा पुढचा भाग बदलण्याचा अतिरिक्त वेळ सहन करावा लागला. त्या अडचणीनंतर चौथा क्रमांक हा पुनरागमनाचा महत्त्वाचा दाखला ठरला, परंतु त्यांच्या दोन्ही कार फेरारी आणि रेड बुलच्या आघाडीच्या वेगापेक्षा लक्षणीय मागे होत्या. पिरेलीच्या नोंदीनुसार पहिल्या चार चालकांत तीन वेगवेगळ्या टायर रणनीतींचा परिणाम दिसला.<ref name="AUT22_pirelli"/><ref name="AUT22_steward61"/> मर्सिडीजच्या कामगिरीतून एक महत्त्वाची मर्यादा दिसते: हॅमिल्टनच्या पोडियमला सायेन्सच्या निवृत्तीचा महत्त्वाचा फायदा झाला, मात्र संघाने तो मिळविण्यापूर्वी मध्यगटातून स्थान सुधारले आणि रसलने स्वतःचे नुकसान भरून काढले होते. एका स्पर्धकाचा अपघात किंवा बिघाड एखादी जागा उपलब्ध करून देतो, पण उर्वरित शर्यतीत गाडी अखेरपर्यंत पोहोचविणे आणि रणनीती अंमलात आणणे हे स्वतंत्र योगदान असते. त्या दोन्ही बाबींची एकत्रित नोंद या निकालाच्या विश्लेषणात आवश्यक आहे.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_reactions"/> === हास, मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांची मधल्या गटातील स्पर्धा === हाससाठी ऑस्ट्रियन सप्ताहांत हा हंगामातील उभारीचा टप्पा होता. मॅग्नुसेन आणि शुमाकर दोघेही शुक्रवारच्या अंतिम पात्रतेत पहिल्या दहात पोहोचले. स्प्रिंटमध्ये मॅग्नुसेन सातवा होऊन दोन गुण मिळवू शकला; रविवार शुमाकरने सहावा आणि मॅग्नुसेनने आठवा क्रमांक मिळविला. शुमाकरचे हे त्यावेळचे वैयक्तिक सर्वोत्तम मुख्य शर्यत स्थान होते; मागील ब्रिटिश ग्रांप्रीतील पहिल्या गुणांनंतर लगेच त्याने ही प्रगती केली. शुमाकरने मध्यम-कठीण-कठीण रणनीती वापरली. मॅग्नुसेनने शर्यतीभर इंजिनसंबंधी अडचण जाणवल्याचे सांगितले, तरी गाडी अंतिम फेरीपर्यंत चालली. त्यामुळे दोन्ही कारचा दुहेरी गुणलाभ हा केवळ इतरांच्या निवृत्तीचा परिणाम नव्हता, तर चालण्याजोगा वेग, संघर्ष आणि यांत्रिक समस्येवर नियंत्रण यांचे मिश्र फलित होते.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_pirelli"/> मॅक्लारेनने सप्ताहांताची सुरुवात मोठ्या अडचणींतून केली. नॉरिसच्या पहिल्या सरावातील मर्यादित फेऱ्या आणि पात्रतेतील ब्रेकसंबंधी समस्या, तसेच रिकार्डोचा पहिल्याच पात्रता फेरीत बाद होणे, यांनी गाड्यांची सुरुवातीची स्थिती कमकुवत ठेवली. तरी स्प्रिंटमध्ये दोघे काही स्थाने पुढे आले आणि रविवार नॉरिस सातवा, रिकार्डो नववा राहिला. नॉरिसला वारंवार ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा झालेली होती; अंतिम अधिकृत वर्गीकरणात ती धरलेली आहे, स्वतंत्रपणे पुन्हा जोडण्याची गरज नाही. दोघांनी मध्यम-कठीण-कठीण टायर क्रमवारी वापरली. या दुहेरी गुणलाभामुळे अल्पाइनविरुद्धची लढत महत्त्वाची झाली.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_steward67"/> अल्पाइनच्या निकालाला दोन स्वतंत्र गोष्टींनी आकार दिला. ओकॉनने शर्यतीत पाचवे स्थान मिळवून दहा गुण जोडले; त्याची ही शंभरावी मुख्य ग्रांप्री सुरुवात होती. दुसरीकडे अलोन्सोला स्प्रिंट सुरू करता न आल्याने रविवारच्या शर्यतीत मागून सुरुवात करावी लागली. पॉवर युनिट बदलामुळे त्याची ग्रिडस्थिती आणखी बिघडली, परंतु कठीण टायरवरील लांब पहिल्या टप्प्याचा फायदा घेऊन त्याने अनेक स्थानांची भरपाई केली. आभासी सुरक्षा गाडीच्या काळात त्याला अतिरिक्त पिट थांबे घ्यावे लागले; संभाव्य असुरक्षित पिट निर्गमनाचा प्रश्नही तपासला गेला. तरी दहावा क्रमांक मिळवून त्याने एक गुण घेतला. ओकॉनचे पाचवे स्थान आणि अलोन्सोचे पुनरागमन यामुळे अल्पाइनचे गुण मॅक्लारेनच्या बरोबरीवर पोहोचले—दोघांकडे ८१ गुण होते.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_points">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – शर्यतीनंतरचे अजिंक्यपद गुण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_79_-_2022_austrian_grand_prix_-_championship_points_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> === अल्फा रोमिओ, अल्फाटौरी, अ‍ॅस्टन मार्टिन आणि विलियम्स === अल्फा रोमिओला दोन्ही गाड्यांकडून गुण मिळाले नाहीत. बोट्टासने अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक व पार्क फेर्मे बदलांमुळे पिट लेनमधून प्रारंभ केला; तिथून अकराव्या स्थानावर येणे हे मोठे पुनरागमन होते, पण गुण मिळवण्यासाठी एक स्थान अपुरे ठरले. झोउने ब्रिटनमधील मोठ्या अपघातानंतर सहभाग घेत चौदावे स्थान मिळविले; वारंवार ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्याबद्दल त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा ठोठावण्यात आली होती. बोट्टासचा मागून पुढे येण्याचा वेग आणि झोउचा दंड हे एका संघाच्या दोन वेगळ्या निकालांचे स्पष्टीकरण आहेत. अंतिम कारनिर्माता गुणतालिकेत अल्फा रोमिओ ५१ गुणांसह सहावा राहिला.<ref name="AUT22_grid"/><ref name="AUT22_steward68">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – झोउची ट्रॅक मर्यादा शिक्षा|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_68_-_2022_austrian_grand_prix_-_offence_-_car_24_-_track_limits.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_points"/> अल्फाटौरीची समस्या मुख्यतः स्पर्धात्मक वेगाची होती. गॅस्लीला आणि त्सुनोदाला रविवारपर्यंत अपेक्षित पकड मिळाली नाही; गॅस्ली पंधरावा आणि त्सुनोदा सोळावा राहिला. गॅस्लीचा व्हेटेलशी संघर्ष झाला आणि त्या धडकेसाठी त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली; त्याला ट्रॅक मर्यादांसाठीही स्वतंत्र पाच सेकंदांची शिक्षा जाहीर झाली. त्सुनोदाने गाडी सारखी घसरत असल्याने गती काढणे कठीण गेल्याचे सांगितले. म्हणून या संघाच्या गुणशून्य निकालाचे कारण केवळ दंड नव्हे, तर संपूर्ण सप्ताहांतातील टायर-पकड आणि वाहन-संतुलनातील संघर्ष होता.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_race"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी शुक्रवारची पात्रता निराशाजनक होती आणि दोन्ही चालक पहिल्या टप्प्यात बाद झाले. व्हेटेलचा स्प्रिंटमध्ये अल्बोनशी संपर्क झाला, तर मुख्य शर्यतीत गॅस्लीशी धडक झाल्याने त्याची कार नुकसानग्रस्त झाली. मुख्य शर्यतीतील वारंवार ट्रॅक-मर्यादा उल्लंघनाबद्दल त्याला आणखी पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली; त्यामुळे अंतिम सतरावे स्थान नोंदले गेले. स्ट्रोलने तुलनेने अडथळे टाळत तेरावे स्थान मिळविले. हा निकाल संघाच्या सुधारणा प्रक्रियेत वेग, दंड आणि ट्रॅकवरील स्थान अशा वेगवेगळ्या मर्यादा असल्याचे दाखवितो.<ref name="AUT22_sprintreport"/><ref name="AUT22_steward69">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – व्हेटेलची ट्रॅक मर्यादा शिक्षा|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_69_-_2022_austrian_grand_prix_-_offence_-_car_5_-_track_limits.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_reactions"/> विलियम्सचा अल्बोन स्प्रिंटमध्ये नॉरिसला बाहेर ढकलल्याबद्दल पाच सेकंदांच्या शिक्षेमुळे मागे गेला. मुख्य शर्यतीत त्याने बारावा क्रमांक मिळविला, बोट्टाससमोरचा दहावा क्रमांक टिकवता आला नाही. लतिफी ४८ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला. त्यांच्याकडे गुण मिळवणारी नियमित कारगती नसल्याने स्प्रिंटमधील घटनेचा परिणाम, मुख्य शर्यतीत गुणापासून थोडक्यात दूर राहणे आणि सहचालकाची निवृत्ती हे तिन्ही मुद्दे विलियम्सच्या कमी गुणतालिकेशी सुसंगत होते. ११व्या फेरीनंतर संघाकडे फक्त तीन कारनिर्माता गुण होते.<ref name="AUT22_sprint"/><ref name="AUT22_race"/><ref name="AUT22_points"/> === पंचांचे निर्णय, वर्गीकरणाची सत्यता आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम === शर्यतीतील प्रत्येक शिक्षा सारखा परिणाम करत नाही. रसलने चौथ्या वळणावर पेरेझला धडक दिल्याबद्दल पंचांनी रसलची चूक निश्चित केली व पाच सेकंदांची शिक्षा ठोठावली; ती त्याने थांब्यावेळी भोगली. गॅस्लीच्या व्हेटेलबरोबरच्या धडकेबद्दलची शिक्षा आणि नॉरिस, झोउ, गॅस्ली, व्हेटेल यांच्या ट्रॅक-मर्यादा शिक्षांचा विचार करताना त्या वेळातच पूर्ण केल्या किंवा अंतिम अधिकृत वेळेत समाविष्ट झालेल्या आहेत का, हे स्वतंत्रपणे तपासावे लागते. अंतिम १० जुलैचा एफ.आय.ए. निकाल हाच स्थान व गुणांसाठी आधार आहे. त्यामुळे दंड घोषित झाला म्हणून प्रकाशित अंतिम शर्यतवेळेत पुन्हा पाच सेकंद जोडणे चुकीचे ठरेल.<ref name="AUT22_steward61"/><ref name="AUT22_steward67"/><ref name="AUT22_steward68"/><ref name="AUT22_steward69"/><ref name="AUT22_race"/> नियमांच्या अंमलबजावणीत शुक्रवारच्या पेरेझच्या रद्द पात्रता वेळा, शनिवारच्या अल्बोनच्या पाच सेकंदांच्या दंडाने बदललेला स्प्रिंट निकाल, आणि रविवारच्या बोट्टासच्या पिट लेन प्रारंभाचे वेगवेगळे स्वरूप लक्षात ठेवावे लागते. शुक्रवारची अधिकृत वेळमोजणी, शनिवारची स्प्रिंटची अंतिम क्रमवारी आणि रविवारची अंतिम शर्यत ग्रिड ही एकमेकांची जागा घेऊ शकत नाहीत. व्हर्सटॅपन, लक्लेर व हॅमिल्टन यांच्या सहाय्यकांनी शर्यतीनंतर परवानगीशिवाय पार्क फेर्मे भागात प्रवेश केल्याबद्दल संघांवर स्थगित आर्थिक दंड नोंदविण्यात आले; त्यामुळे चालकांच्या अंतिम पहिल्या तीन जागा बदलल्या नाहीत.<ref name="AUT22_qual"/><ref name="AUT22_sprint"/><ref name="AUT22_grid"/><ref name="AUT22_race"/> अंतिम गुणांच्या दस्तऐवजात व्हर्सटॅपन २०८, लक्लेर १७० आणि पेरेझ १५१ गुणांवर होते. याचा अर्थ ब्रिटिश ग्रांप्रीनंतर लक्लेरच्या तुलनेत व्हर्सटॅपनची आघाडी ४३ गुणांवरून ३८ गुणांवर आली; लक्लेरने या एका सप्ताहांतात तात्कालिक अंतर कमी केले, मात्र अजिंक्यपदाची आघाडी मिळविली नाही. रेड बुलच्या ३५९ गुणांच्या तुलनेत फेरारी ३०३ वर होता—५६ गुणांचा फरक. मर्सिडीज २३७ गुणांसह तिसरी होती. मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांचे प्रत्येकी ८१ गुण असल्यामुळे मधल्या गटातील शर्यतीचे महत्त्वही वाढले. अशी स्थिती पुढील फ्रेंच ग्रांप्रीपूर्वीची होती; हंगामाच्या शेवटच्या गुणतालिकेशी तिची गल्लत करू नये.<ref name="AUT22_points"/> या सप्ताहांताचा ऐतिहासिक अर्थ स्प्रिंटच्या विजेत्यापेक्षा मुख्य शर्यतीचा विजेता बदलला एवढाच नव्हता. फेरारीने प्रत्यक्ष वेग आणि ओव्हरटेकची क्षमता सिद्ध केली, पण विश्वासार्हतेची चिंता शिल्लक राहिली; रेड बुलने टायर झिजेमुळे विजय गमावूनही सर्वात वेगवान फेरीचा गुण मिळविला; मर्सिडीजने दुहेरी पात्रता अपघातांतून पोडियम व चौथे स्थान मिळविले; तर हास, मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांनी गुणांच्या जवळच्या चुरशीचा लाभ घेतला. या भिन्न परिणामांचा एकत्रित विचार केल्याशिवाय २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्रीची स्पर्धात्मक कहाणी पूर्ण होत नाही.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_pirelli"/><ref name="AUT22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == खाली १० जुलै २०२२ रोजी जारी केलेल्या एफ.आय.ए.च्या शर्यतीनंतरच्या अजिंक्यपद दस्तऐवजातील संपूर्ण स्थानक्रम दिला आहे. यामध्ये ऑस्ट्रियातील मुख्य शर्यतीत सहभागी नसलेला, परंतु हंगामाच्या सुरुवातीला सहभाग घेतलेला निको ह्युलकेनबर्ग याचाही समावेश आहे.<ref name="AUT22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २०८ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १७० |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १५१ |- | ४ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १३३ |- | ५ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १२८ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १०९ |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६४ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५२ |- | ९ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | १० || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २९ |- | ११ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १७ |- | १३ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १६ |- | १४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १५ |- | १५ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १६ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १७ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५ |- | १८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३ |- | १९ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | २१ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३५९ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३०३ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २३७ |- | ४ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ८१ |- | ५ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ८१ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५१ |- | ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ८ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २७ |- | ९ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १८ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] * [[रेड बुल रिंग]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/austria २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अधिकृत स्पर्धा माहिती] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1115/austria/race-result २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अधिकृत शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Austrian%20Grand%20Prix एफ.आय.ए.चे स्पर्धा निर्णय व दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = ऑस्ट्रियन | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ फ्रेंच ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] p4u6lsobhgh8yqxsa3g85u1b3zh8i8s 2725728 2725714 2026-10-24T16:17:50Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725728 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = ऑस्ट्रिया | ग्रांप्री = ऑस्ट्रियन | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Austria.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ हंगामातील रेड बुल रिंग सर्किटचा मार्गनकाशा | दिनांक = १० जुलै | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन रोलेक्स ग्रोसर प्राइस फॉन ओस्टरराइश २०२२ | शर्यत_क्रमांक = ११ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = रेड बुल रिंग, श्पीलबर्ग, ऑस्ट्रिया | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ४.३१८ | सर्किट_अंतर_मैल = २.६८३ | एकूण_फेऱ्या = ७१ | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.४५२ | एकूण_अंतर_मैल = १९०.४२० | हवामान = कोरडे, काहीसे ढगाळ | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | पोल_वेळ = १:०४.९८४ | जलद_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | जलद_देश = नेदरलँड्स | जलद_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | जलद_वेळ = १:०७.२७५ | जलद_फेरी = ६२ | पहिला_चालक = शार्ल लक्लेर | पहिला_देश = मोनॅको | पहिला_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | दुसरा_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | दुसरा_देश = नेदरलँड्स | दुसरा_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | तिसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ फ्रेंच ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री }} '''२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेची अकरावी फेरी होती. ''फॉर्म्युला वन रोलेक्स ग्रोसर प्राइस फॉन ओस्टरराइश २०२२'' या अधिकृत नावाने आयोजित ही शर्यत १० जुलै २०२२ रोजी ऑस्ट्रियातील श्पीलबर्ग येथे [[रेड बुल रिंग]]वर झाली. त्या हंगामातील स्प्रिंट पद्धतीचा हा दुसरा सप्ताहांत होता: शुक्रवारची पात्रता फेरी शनिवारच्या स्प्रिंटसाठी, तर शनिवारच्या स्प्रिंटचा निकाल रविवारच्या मुख्य शर्यतीच्या प्रारंभ क्रमवारीसाठी निर्णायक होता.{{refn|group=टीप|२०२२ मध्ये शुक्रवारच्या पारंपरिक तीन-फेरी पात्रता सत्राला दोन स्वतंत्र पात्रता फेऱ्या समजता कामा नयेत. स्प्रिंटचे निकाल रविवारची ग्रिड ठरवत होते; मुख्य शर्यतीसाठी आणखी एक स्वतंत्र वेळमोजणी पात्रता फेरी झालेली नव्हती.}}<ref name="AUT22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – स्पर्धा कार्यक्रम आणि सर्किट|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/austria|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_qual">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अंतिम पात्रता फेरी निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_28_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ जुलै २०२२}}</ref> [[स्कुडेरिया फेरारी]]चा [[शार्ल लक्लेर]] याने [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ला १.५३२ सेकंदांनी मागे टाकून विजय मिळविला; [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ|मर्सिडीज]]चा [[लुइस हॅमिल्टन]] तिसरा राहिला. व्हर्सटॅपनने शुक्रवारची पोल पोझिशन, शनिवारची स्प्रिंट आणि रविवारची सर्वात वेगवान फेरी मिळविली; तरी मुख्य शर्यतीत लक्लेरने त्याला वेगवेगळ्या टप्प्यांवर तीनदा मागे टाकले. [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]चे इंजिन ५७व्या फेरीत बंद पडले, तर लक्लेरला अंतिम टप्प्यात थ्रॉटलची अडचण जाणवली.<ref name="AUT22_race">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अंतिम मुख्य शर्यत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_78_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_race_classification_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_fiareport">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – लक्लेरचा विजय आणि सायेन्सची निवृत्ती|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-takes-victory-austria-ahead-verstappen-sainz-retires|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === ब्रिटिश ग्रांप्रीनंतर व्हर्सटॅपन चालक अजिंक्यपदात १८१ गुणांसह पहिला होता. त्याच्या मागे पेरेझ १४७ आणि लक्लेर १३८ गुणांवर होते; सायेन्स १२७ गुणांसह चौथ्या स्थानावर होता. ब्रिटनमध्ये सायेन्सचा पहिलाच एफ.१ विजय झाला होता आणि फेरारीला व्हर्सटॅपनच्या आघाडीवर आव्हान देण्याची संधी ऑस्ट्रियामध्ये मिळाली. रेड बुल व फेरारी या कारनिर्मात्यांतील लढतीसोबत मर्सिडीजचा सातत्यपूर्ण गुणसंचय आणि मधल्या गटातील मॅक्लारेन-अल्पाइन संघर्षही महत्त्वाचा होता.<ref name="AUT22_event"/><ref name="AUT22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – शर्यतीनंतर सर्व संघांचे विश्लेषण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-at-the-2022-austrian-grand-prix.3XmeUFtCxKqhCd7afOMun6|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === श्पीलबर्गजवळचा [[रेड बुल रिंग]] हा ४.३१८ किमी लांबीचा कायमस्वरूपी मार्ग आहे. दहा वळणे, मोठ्या चढणी, वेगवान सरळ भाग आणि वळणाच्या बाहेरील पांढऱ्या सीमारेषा यांमुळे वेगाबरोबर टायर व ट्रॅक-मर्यादांचे व्यवस्थापन महत्त्वाचे ठरले. मुख्य शर्यत ७१ फेऱ्यांची व अधिकृतरीत्या ३०६.४५२ किमीची होती. शुक्रवारी ८ जुलै रोजी पहिला सराव आणि तीन-फेरी पात्रता सत्र; शनिवारी ९ जुलै रोजी दुसरा सराव आणि २३-फेरी स्प्रिंट; रविवारी १० जुलैला मुख्य शर्यत असा कार्यक्रम होता. स्प्रिंट २३ फेऱ्या अथवा ९९.१८८ किमीचा होता.<ref name="AUT22_event"/><ref name="AUT22_sprint">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – स्प्रिंटचा अंतिम निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_51_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_sprint_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=९ जुलै २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === एफ.आय.ए.च्या ८ जुलैच्या अधिकृत प्रवेशयादीत दहा संघ आणि वीस चालक होते. या सप्ताहांतात अतिरिक्त सराव-चालक बदल झाल्याची नोंद संबंधित प्रवेशयादी अथवा पहिल्या सरावाच्या अधिकृत निकालात नाही. मागील ब्रिटिश शर्यतीत अपघातग्रस्त झोउ ग्वान्यू व अलेक्झांडर अल्बोन दोघेही ऑस्ट्रियात नियमित सहभागासाठी परतले.<ref name="AUT22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – सहभागींची अधिकृत यादी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_12_-_2022_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने या छोट्या, चढ-उतारांच्या मार्गासाठी उपलब्ध श्रेणीतील तीन सर्वात मऊ मिश्रणे आणली: कठीण सी३, मध्यम सी४ आणि मऊ सी५. स्प्रिंट सप्ताहांतासाठी प्रत्येक चालकाला दोन कठीण, चार मध्यम आणि सहा मऊ असे एकूण बारा कोरड्या हवामानातील टायर-संच उपलब्ध होते. ही पुरविलेल्या संचांची संख्या आहे; प्रत्येक चालकाने शर्यतीत वापरलेल्या संचांची संख्या नव्हे.<ref name="AUT22_prev">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – पिरेलीची टायरपूर्वतयारी|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-austrian-grand-prix---preview/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=४ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी३ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी४ || पिवळा || ४ |- | मऊ || सी५ || लाल || ६ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_prev"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारच्या पहिल्या आणि स्प्रिंटपूर्व एकमेव नियोजित मुक्त सरावात व्हर्सटॅपनने १:०६.३०२ अशी सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. लक्लेर ०.२५५ सेकंद मागे आणि रसल ०.४०० सेकंद मागे राहिला; पेरेझ व हॅमिल्टनने पहिली पाच स्थाने पूर्ण केली. नॉरिसला तांत्रिक अडचणींमुळे केवळ चौदा फेऱ्या पूर्ण करता आल्या; त्याची १:०९.९१५ वेळ वीसाव्या क्रमांकावर होती. मॅक्लारेनच्या अडचणींनी पुढील पात्रता फेरीतील तयारीवर मर्यादा आणली. पहिल्या सत्रात सर्व वीस नियमित चालकांनी अधिकृत वेळ नोंदवली.<ref name="AUT22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – पहिल्या सरावाचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_17_-_2022_austrian_grand_prix_-_p1_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=८ जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_qualreport">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – पात्रता फेरीचा वृत्तान्त|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-ferraris-to-pole-in-austria-as-both-mercedes-crash-out-of.gwiQsXrDwuXn1ZgRALzWy|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=८ जुलै २०२२}}</ref> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.३०२ || ३४ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०६.५५७ || ३२ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.७०२ || ३२ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.८३९ || २७ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.९०९ || ३१ |- | ६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.९६५ || ३२ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०७.०३९ || २९ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०७.१०० || ३२ |- | ९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०७.२४६ || ३२ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०७.२९६ || ३३ |- | ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.४३१ || २६ |- | १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०७.४६२ || २७ |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.४७६ || २९ |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०७.५२२ || २७ |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०७.५८२ || ३२ |- | १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०७.५९२ || ३३ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०७.७४३ || २५ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०७.८८९ || २८ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०८.१४९ || २८ |- | २० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०९.९१५ || १४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_fp1"/> |} == स्प्रिंट शर्यतीची पात्रता फेरी == २०२२च्या नियमानुसार ८ जुलैच्या शुक्रवारच्या पारंपरिक पात्रता सत्रातच शनिवारची स्प्रिंट प्रारंभ क्रमवारी ठरली. खालील फेरी १, फेरी २ आणि फेरी ३ या शुक्रवारच्या एकाच प्रत्यक्ष पात्रता सत्राचे तीन भाग आहेत; मुख्य शर्यतीच्या विभागात त्याच अधिकृत वेळांची स्वतंत्र संदर्भात्मक मांडणी आहे.<ref name="AUT22_qual"/> === फेरी १ === पहिल्या फेरीत लक्लेरने १:०५.४१९ नोंदवत आघाडी घेतली. व्हर्सटॅपनची प्रारंभीची एक फेरी ट्रॅक मर्यादांमुळे रद्द झाली होती, पण नंतर त्याने पुढील फेरीत पात्रता मिळविली. रिकार्डो, स्ट्रोल, झोउ, लतिफी आणि व्हेटेल बाद झाले. शेवटच्या स्थानासाठी गॅस्लीने रिकार्डोपेक्षा ०.०२४ सेकंद वेगवान वेळ नोंदवली; व्हेटेलची जलद फेरीही सीमारेषा उल्लंघनामुळे रद्द झाली.<ref name="AUT22_qualreport"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत लक्लेर, व्हर्सटॅपन, हॅमिल्टन आणि इतर आघाडीचे चालक पुढे गेले; अल्बोन, बोट्टास, पेरेझ, त्सुनोदा व नॉरिस अंतिम दहात पोहोचले नाहीत. पेरेझने मिळविलेली एक पात्रता वेळ व त्याच्या पुढील सर्व तिसऱ्या फेरीतील वेळा ट्रॅक मर्यादा उल्लंघनाच्या निर्णयानुसार रद्द करण्यात आल्या. त्याचे सुरुवातीचे पात्रता स्थान नंतर बदलून तेरावे झाले. याच फरकासाठी निर्णायक आधार अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरण आहे, थेट दूरचित्रवाणीवरील तात्पुरता निकाल नव्हे.<ref name="AUT22_qual"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत हॅमिल्टनने सातव्या वळणावर नियंत्रण गमावून अडथळ्यांना धडक दिली; त्यानंतर रसल शेवटच्या वळणावर घसरून अडथळ्यांना धडकला. त्यामुळे सत्र दोनदा लाल झेंड्यामुळे थांबले. पुनःसुरुवात झाल्यावर फेरारीच्या दोन्ही चालकांनी वेळ सुधारली, पण व्हर्सटॅपनने १:०४.९८४ची पोल वेळ साधली. लक्लेर फक्त ०.०२९ सेकंद, सायेन्स ०.०८२ सेकंद मागे राहिला. अंतिम अधिकृत क्रमवारीत रसल चौथा, ओकॉन पाचवा, तर हासचे मॅग्नुसेन व शुमाकर सहावा-सातवा ठरले.<ref name="AUT22_qualreport"/><ref name="AUT22_qual"/> === स्प्रिंट शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०५.८५२ || १:०५.३७४ || १:०४.९८४ || १९ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.४१९ || १:०५.२८७ || १:०५.०१३ || २६ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.६६० || १:०५.५७६ || १:०५.०६६ || २६ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.२३५ || १:०५.६९७ || १:०५.४३१ || २४ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.४६८ || १:०५.९९३ || १:०५.७२६ || २७ |- | ६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.३६६ || १:०५.८९४ || १:०५.८७९ || २२ |- | ७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.४०५ || १:०६.१५१ || १:०६.०११ || २२ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.०१६ || १:०६.०८२ || १:०६.१०३ || २२ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.०७९ || १:०५.४७५ || १:१३.१५१ || २० |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.५८९ || १:०६.१६० || — || २० |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.५१६ || १:०६.२३० || — || १५ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.४४२ || १:०६.३१९ || — || १४ |- | १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.१४३ || १:०६.४५८ || वेळ रद्द || २४ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.४६३ || १:०६.८५१ || — || १९ |- | १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.३३० || १:२५.८४७ || — || १९ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.६१३ || — || — || १० |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०६.८४७ || — || — || १२ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.९०१ || — || — || ९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०७.००३ || — || — || ९ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.०८३ || — || — || १२ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_qual"/> |} === स्प्रिंट शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === ९ जुलैच्या एफ.आय.ए. अंतिम स्प्रिंट ग्रिडनुसार पेरेझला रद्द वेळांमुळे तेरावे स्थान देण्यात आले होते; त्यामुळे चौथ्यापासून बाराव्या क्रमांकापर्यंतच्या चालकांना तात्पुरत्या क्रमवारीच्या तुलनेत बढती मिळाली. ही क्रमवारी शुक्रवारच्या अंतिम पात्रता निर्णयांनंतरची आहे. अलोन्सोची गाडी पुढे प्रत्यक्ष स्प्रिंट सुरू होऊ शकली नाही; त्यामुळे अधिकृत पूर्व-शर्यत ग्रिडवरील त्याचे आठवे स्थान आणि स्प्रिंटच्या अंतिम निकालातील प्रारंभ न होणे हे दोन स्वतंत्र तथ्य आहेत.<ref name="AUT22_sgrid">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – स्प्रिंटची अधिकृत प्रारंभ क्रमवारी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_36_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=९ जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_sprintreport">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – स्प्रिंटनंतर संघांचे मत|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-following-the-sprint-at-the-2022-austrian-grand-prix.13O6j4GsAOpEMyuEUNWVS4|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=९ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०४.९८४ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.०१३ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.०६६ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०५.४३१ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०५.७२६ |- | ६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०५.८७९ |- | ७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.०११ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.१०३ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१३.१५१ |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.१६० |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.२३० |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.३१९ |- | १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.४५८ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.८५१ |- | १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.८४७ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.६१३ |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०६.८४७ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.९०१ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०७.००३ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.०८३ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_sgrid"/> |} == स्प्रिंट शर्यत == शनिवारी ९ जुलैला स्प्रिंटपूर्वी दुसरे मुक्त सराव सत्रही झाले. त्यात फेरारीच्या कार्लोस सायेन्स जुनियरने १:०८.६१० ही सर्वांत वेगवान वेळ नोंदविली; शार्ल लक्लेर त्याच्यापेक्षा ०.०५० सेकंदांनी, तर मॅक्स व्हर्सटॅपन ०.१६८ सेकंदांनी मागे होता. फर्नांडो अलोन्सो चौथा आणि एस्टेबान ओकॉन पाचवा ठरले. शुक्रवारच्या पारंपरिक पात्रता फेरीनंतर घेतलेला हा सराव शनिवारच्या स्प्रिंटच्या प्रारंभ क्रमवारीत बदल घडवणारी स्वतंत्र पात्रता फेरी नव्हती. लेखाच्या निश्चित स्प्रिंट-सारणी पद्धतीनुसार दुसऱ्या सरावाचे निकाल येथे स्वतंत्र तक्त्यात न देता मजकुरात संक्षेपाने नोंदविले आहेत.<ref name="AUT22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – दुसऱ्या सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1115/austria/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=९ जुलै २०२२}}</ref> शनिवारी ९ जुलैला दुसरा मुक्त सराव झाला आणि त्यानंतर स्प्रिंटचे आयोजन करण्यात आले. त्यापूर्वी अलोन्सोच्या अल्पाइनमध्ये विद्युतसंबंधित समस्या उद्भवली; त्याची गाडी सुरूच न झाल्याने त्याला स्प्रिंटमध्ये प्रारंभ करता आला नाही. झोउची गाडी प्रारंभाच्या प्रक्रियेत क्षणभर थांबली आणि प्रारंभाची प्रक्रिया वाढवावी लागली. व्हर्सटॅपनने पहिल्या वळणापासून नेतृत्व राखले, तर लक्लेर व सायेन्स यांच्या एकमेकांशी झालेल्या संघर्षामुळे आघाडीचे अंतर काही काळ वाढले.<ref name="AUT22_sprintreport"/> पेरेझने तेराव्या स्थानावरून दमदार मुसंडी मारून पाचवे स्थान गाठले. हॅमिल्टनला हासच्या शुमाकरशी बराच वेळ लढावे लागले; शेवटी तो आठवा होऊन एक गुण मिळवू शकला. अल्बोनने नॉरिसला ट्रॅकच्या बाहेर ढकलल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा मिळविली; त्याचा अंतिम क्रमांक सोळावा झाला. व्हेटेलचा अल्बोनशी संपर्क झाल्यावर तो खडीमध्ये घसरला; नुकसान झालेली गाडी पुढे निवृत्त झाली. २३ फेऱ्यांनंतर व्हर्सटॅपन, लक्लेर आणि सायेन्स हे पहिले तीन ठरले; पहिल्या आठ चालकांना अनुक्रमे ८ ते १ गुण दिले गेले.<ref name="AUT22_sprint"/><ref name="AUT22_sprintreport"/> === स्प्रिंट शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २३ || २६:३०.०५९ || ८ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २३ || +१.६७५ || ७ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २३ || +५.६४४ || ६ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २३ || +१३.४२९ || ५ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २३ || +१८.३०२ || ४ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २३ || +३१.०३२ || ३ |- | ७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २३ || +३४.५३९ || २ |- | ८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २३ || +३५.४४७ || १ |- | ९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २३ || +३७.१६३ || ० |- | १० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २३ || +३७.५५७ || ० |- | ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २३ || +३८.५८० || ० |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २३ || +३९.७३८ || ० |- | १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २३ || +४८.२४१ || ० |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २३ || +५०.७५३ || ० |- | १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ || +५२.१२५ || ० |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २३ || +५२.४१२ || ० |- | १७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ || +५४.५५६ || ० |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २३ || +६८.६९४ || ० |- | १९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २१ || निवृत्त || ० |- | २० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ० || प्रारंभ केला नाही || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_sprint"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == २०२२च्या स्प्रिंट नियमांनुसार रविवारसाठी नव्याने दुसरे पात्रता सत्र झाले नाही. शुक्रवारच्या एकाच पात्रता सत्राचे तीन भाग खाली मुख्य शर्यतीच्या संदर्भासाठी पुन्हा दिले आहेत; रविवारची खरी प्रारंभ क्रमवारी मात्र ९ जुलैच्या स्प्रिंटच्या निकालावर व पुढील शिक्षांवर आधारलेली आहे.{{refn|group=टीप|खालील मुख्य शर्यत पात्रता निकाल हा शुक्रवारच्या त्याच अधिकृत वेळमोजणी सत्राचा पुनःसंदर्भ आहे; दोन स्वतंत्र सत्रे झाल्याचे हे दर्शवत नाही.}}<ref name="AUT22_qual"/> === फेरी १ === पहिल्या टप्प्यात फेरारीचा लक्लेर सर्वांत वेगवान होता, तर ट्रॅक मर्यादांमुळे वेळा पुसल्या गेल्याने अनेक चालकांना पुन्हा वेगवान फेऱ्या कराव्या लागल्या. रिकार्डो, स्ट्रोल, झोउ, लतिफी आणि व्हेटेल पहिल्याच टप्प्यात बाद झाले.<ref name="AUT22_qualreport"/> === फेरी २ === दुसऱ्या टप्प्यात पेरेझची वेळ नंतरच्या अधिकृत तपासात रद्द झाल्याने, तिसऱ्या टप्प्यात त्याने भाग घेतला असला तरी अंतिम पात्रता स्थान तेरावे ठरले. अल्बोन, बोट्टास, त्सुनोदा आणि नॉरिस यांनाही पुढील फेरी मिळाली नाही.<ref name="AUT22_qual"/> === फेरी ३ === दोन मर्सिडीज गाड्यांच्या वेगवेगळ्या अपघातांमुळे लाल झेंडे दाखविण्यात आले; अखेरीस व्हर्सटॅपनची १:०४.९८४ ही सर्वोत्तम वेळ नोंदली गेली. लक्लेरचे १:०५.०१३ व सायेन्सचे १:०५.०६६ हे पुढील दोन सर्वोत्तम निकाल होते.<ref name="AUT22_qualreport"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०५.८५२ || १:०५.३७४ || १:०४.९८४ || १९ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.४१९ || १:०५.२८७ || १:०५.०१३ || २६ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:०५.६६० || १:०५.५७६ || १:०५.०६६ || २६ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.२३५ || १:०५.६९७ || १:०५.४३१ || २४ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.४६८ || १:०५.९९३ || १:०५.७२६ || २७ |- | ६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.३६६ || १:०५.८९४ || १:०५.८७९ || २२ |- | ७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०६.४०५ || १:०६.१५१ || १:०६.०११ || २२ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:०६.०१६ || १:०६.०८२ || १:०६.१०३ || २२ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:०६.०७९ || १:०५.४७५ || १:१३.१५१ || २० |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.५८९ || १:०६.१६० || — || २० |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.५१६ || १:०६.२३० || — || १५ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.४४२ || १:०६.३१९ || — || १४ |- | १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:०६.१४३ || १:०६.४५८ || वेळ रद्द || २४ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:०६.४६३ || १:०६.८५१ || — || १९ |- | १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.३३० || १:२५.८४७ || — || १९ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:०६.६१३ || — || — || १० |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०६.८४७ || — || — || १२ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:०६.९०१ || — || — || ९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०७.००३ || — || — || ९ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:०७.०८३ || — || — || १२ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === १० जुलैच्या अंतिम अधिकृत ग्रिड दस्तऐवजानुसार स्प्रिंट जिंकलेल्या व्हर्सटॅपनला पहिले, लक्लेरला दुसरे आणि सायेन्सला तिसरे स्थान देण्यात आले. अलोन्सोला अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांमुळे मागील भागातून प्रारंभ करावा लागला; स्प्रिंटमध्ये तो सहभागी होऊ शकला नव्हता. बोट्टासला अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक तसेच पार्क फेर्मे परिस्थितीत गाडीत बदल केल्यामुळे ग्रिडवरील क्रमांकाऐवजी पिट लेनमधून सुरू करणे बंधनकारक झाले. खाली त्याला काल्पनिक विसावे भौतिक ग्रिड स्थान दिलेले नाही.<ref name="AUT22_grid">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अंतिम मुख्य शर्यत प्रारंभ क्रमवारी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_60_-_2022_austrian_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || स्प्रिंट क्रमांक १ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || स्प्रिंट क्रमांक २ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || स्प्रिंट क्रमांक ३ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ४ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || स्प्रिंट क्रमांक ५ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ६ |- | ७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ७ |- | ८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ८ |- | ९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ९ |- | १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक ११ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक १२ |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक १३ |- | १३ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || स्प्रिंट क्रमांक १४ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || स्प्रिंट क्रमांक १५ |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || स्प्रिंट क्रमांक १६ |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || स्प्रिंट क्रमांक १७ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || स्प्रिंट क्रमांक १८ |- | १८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट क्रमांक १९ |- | १९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || स्प्रिंट सुरू नाही; पॉवर युनिट शिक्षा |- | पिट लेन || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || पिट लेनमधून प्रारंभ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === प्रारंभ, पहिली आघाडीची लढत आणि पहिली थांब्यांची मालिका === रविवारी बहुतेक चालकांनी मध्यम सी४ टायर निवडले; अलोन्सो, त्सुनोदा, झोउ आणि व्हेटेल यांनी कठीण सी३ टायरवर सुरुवात केली. बोट्टास पिट लेनमधून बाहेर पडला. व्हर्सटॅपनने प्रारंभापासून पहिले स्थान राखले, परंतु चौथ्या वळणावर रसल आणि पेरेझ यांची टक्कर झाली. पेरेझची गाडी खडीच्या भागातून परत आली; नुकसानग्रस्त रेड बुलने लवकर थांबा घेतला आणि पुढे २४व्या फेरीनंतर निवृत्ती पत्करली. धडक घडविल्याबद्दल पंचांनी रसलला पाच सेकंदांची शिक्षा सुनावली; त्याच्या पुढील पिट थांब्यावेळी पुढचा भागही बदलावा लागला.<ref name="AUT22_report">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – मुख्य शर्यतीचा वृत्तान्त|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-shrugs-off-late-reliability-scare-to-overhaul-verstappen-for.15sh3VKHXNeDyFc4FJO65i|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_steward61">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – रसल व पेरेझ धडकेवरील पंचांचा निर्णय|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_61_-_2022_austrian_grand_prix_-_offence_-_car_63_-_causing_a_collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> पहिल्या दहा फेऱ्यांत लक्लेर व्हर्सटॅपनच्या जवळ राहिला. दहाव्या फेरीत जवळून हल्ला करूनही तो पुढे जाऊ शकला नाही; बाराव्या फेरीत त्याने चौथ्या वळणात आतल्या बाजूने पुढे जात प्रत्यक्ष ट्रॅकवरील आघाडी घेतली. टायर झिजू लागल्याने व्हर्सटॅपनने लवकर पहिला पिट थांबा घेतला. लक्लेरने मात्र पहिला टप्पा वाढवून २७व्या फेरीत थांबा घेतला; कमी झिजलेल्या टायरच्या वेगाने त्याला आघाडी पुनः मिळवण्याची संधी तयार झाली.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_fiareport"/> === मधल्या टप्प्यातील रणनीती, ओव्हरटेक आणि तांत्रिक समस्या === अल्पावधीत रेड बुल व फेरारीच्या टायरांच्या कार्यक्षमतेतील फरक अधिक स्पष्ट झाला. लक्लेरने ३७व्या फेरीत व्हर्सटॅपनला मागे टाकून पहिले स्थान परत मिळविले; त्यानंतर रेड बुलने आणखी एक पिट थांबा घेतला. फेरारीने लक्लेरची दुसरी नियमित थांब्याची फेरी ५१व्या फेरीत घेतली. नवीन टायरवर तो ५३व्या फेरीत पुन्हा व्हर्सटॅपनच्या पुढे गेला. या तीन ओव्हरटेकमध्ये केवळ पिट-थांब्यांमुळे तयार झालेली तात्पुरती क्रमवारी नसून ट्रॅकवरील प्रत्यक्ष लढत निर्णायक ठरली.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – पिरेलीचे शर्यतीनंतरचे टायर विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-austrian-grand-prix---sunday-0/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> मर्सिडीजचा हॅमिल्टन प्रारंभी मागे पडूनही मधल्या गटातून वर आला; रसलने पहिल्या फेरीच्या नुकसानातून व दंडातून सावरून पुढील स्थानांसाठी झुंज दिली. हासचे मॅग्नुसेन आणि शुमाकर, मॅक्लारेनचे नॉरिस व रिकार्डो तसेच अल्पाइनचे अलोन्सो-ओकॉन यांच्यात महत्त्वाच्या गुणांसाठी जवळच्या लढती झाल्या. नॉरिसला ट्रॅक मर्यादा उल्लंघनाबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली; रेसच्या वर्गीकरणात त्याचे सातवे स्थान कायम राहिले.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_steward67">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – नॉरिसची ट्रॅक मर्यादा शिक्षा|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_67_-_2022_austrian_grand_prix_-_offence_-_car_4_-_track_limits.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> === सायेन्सची निवृत्ती, आभासी सुरक्षा गाडी आणि अंतिम फेऱ्या === ५७व्या फेरीत सायेन्स व्हर्सटॅपनच्या मागे दुसरे स्थान मिळविण्याच्या प्रयत्नात असताना फेरारीच्या इंजिनने काम करणे बंद केले. गाडी बाजूला थांबविल्यानंतर इंजिन विभागात आग लागली; सायेन्स सुरक्षित बाहेर पडला. गाडी काढण्यासाठी आभासी सुरक्षा गाडीचा कालावधी लागू करण्यात आला. त्या संधीचा फायदा घेत लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन दोघांनी मध्यम टायर लावले; हॅमिल्टन तिसऱ्या क्रमांकावर पोहोचला. शर्यत पुन्हा सुरू होईपर्यंत लक्लेरच्या बाजूने सुमारे चार सेकंदांचा अवकाश होता.<ref name="AUT22_fiareport"/><ref name="AUT22_report"/> अंतिम सुमारे दहा फेऱ्यांत लक्लेरने थ्रॉटल पूर्णपणे बंद न होत असल्याचे रेडिओवर कळविले. मंद वळणांमध्ये गाडी अपेक्षितपणे मंदावत नसल्याने गिअर बदल आणि वळणातून बाहेर पडताना नियंत्रण अधिक अवघड झाले. व्हर्सटॅपन वेगाने जवळ येत होता, पण लक्लेरने वेग सांभाळून ७१ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि केवळ १.५३२ सेकंदांच्या फरकाने विजय मिळविला. व्हर्सटॅपनने ६२व्या फेरीत १:०७.२७५ची सर्वांत वेगवान फेरी नोंदवून पात्र बोनस गुण मिळविला.<ref name="AUT22_race"/><ref name="AUT22_mechanical">{{स्रोत बातमी|title=लक्लेरच्या थ्रॉटलच्या बिघाडाविषयी फेरारीचे स्पष्टीकरण|दुवा=https://www.racefans.net/2022/07/10/ferrari-suspect-mechanical-problem-caused-leclercs-late-race-throttle-glitch/|प्रकाशक=रेसफॅन्स|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> हॅमिल्टनने तिसरे, रसलने चौथे, ओकॉनने पाचवे स्थान मिळविले; शुमाकरची सहावी जागा ही त्या क्षणापर्यंतची त्याची सर्वोत्तम एफ.१ कामगिरी ठरली. त्यानंतर नॉरिस, मॅग्नुसेन, रिकार्डो व अलोन्सो यांनी गुण मिळविले. बोट्टास अकरावा, अल्बोन बारावा, स्ट्रोल तेरावा, झोउ चौदावा, गॅस्ली पंधरावा, त्सुनोदा सोळावा आणि व्हेटेल सतरावा ठरले. सायेन्स, लतिफी आणि पेरेझ शर्यत पूर्ण करू शकले नाहीत.<ref name="AUT22_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ७१ || १:२४:२४.३१२ || २५ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +१.५३२ || १९ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७१ || +४१.२१७ || १५ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७१ || +५८.९७२ || १२ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७१ || +६८.४३६ || १० |- | ६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ८ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ६ |- | ८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ४ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || २ |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || १ |- | ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | वर्गीकृत नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५६ || निवृत्त – पॉवर युनिट || ० |- | वर्गीकृत नाही || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४८ || निवृत्त || ० |- | वर्गीकृत नाही || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २४ || निवृत्त – टक्करीचे नुकसान || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === व्हर्सटॅपनला सर्वात वेगवान वैध फेरीसाठी २०२२च्या नियमानुसार एक अतिरिक्त गुण मिळाला, कारण तो अंतिम वर्गीकरणात पहिल्या दहा चालकांमध्ये होता. खाली क्रमवारीत *सर्व वीस* चालकांच्या एफ.आय.ए.ने नोंदविलेल्या स्वतंत्र सर्वोत्तम फेऱ्या दिल्या आहेत. वेगाची मूल्ये अधिकृत एफ.आय.ए. अहवालातून थेट घेतली आहेत; अंदाजे गणिती वेग नाही.<ref name="AUT22_fast">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या सर्वोत्तम शर्यत फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_11_aut_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ६२ || १:०७.२७५ || २३१.०६३ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ६२ || १:०७.५८३ || २३०.०१० |- | ३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:०८.५५८ || २२६.७३९ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५५ || १:०८.६४९ || २२६.४३८ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६३ || १:०९.००० || २२५.२८६ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६१ || १:०९.०७५ || २२५.०४२ |- | ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६१ || १:०९.२६६ || २२४.४२१ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:०९.३०४ || २२४.२९८ |- | ९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५० || १:०९.३८० || २२४.०५३ |- | १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:०९.५५९ || २२३.४७६ |- | ११ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५० || १:०९.६२५ || २२३.२६४ |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६० || १:०९.६६९ || २२३.१२३ |- | १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६१ || १:०९.९२४ || २२२.३०९ |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६१ || १:०९.९३८ || २२२.२६५ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६२ || १:१०.००१ || २२२.०६५ |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ६२ || १:१०.०२३ || २२१.९९५ |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६४ || १:१०.०४८ || २२१.९१६ |- | १८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ६१ || १:१०.१०४ || २२१.७३९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १४ || १:१०.८९० || २१९.२८० |- | २० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५ || १:११.८४३ || २१६.३७१ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === फेरारीची आक्रमक गती, रेड बुलची टायर झीज आणि विजयाचे स्वरूप === ऑस्ट्रियाचा निकाल केवळ शर्यतीच्या शेवटच्या दीड सेकंदाच्या फरकावरून समजणे अपुरे ठरेल. शनिवारच्या २३-फेरी स्प्रिंटमध्ये व्हर्सटॅपनने पहिल्या स्थानावरून विजय मिळवून वेग आणि नियंत्रण दाखविले होते; परंतु मुख्य शर्यतीतील दीर्घ कालावधीच्या टायर वापराने वेगळे चित्र दाखविले. रविवारच्या पहिल्याच टप्प्यात लक्लेर व्हर्सटॅपनच्या एका सेकंदाच्या आसपास राहू शकत होता, आणि रेड बुलचा चालक अपेक्षेपेक्षा लवकर टायर झिजत असल्याचे संघाला सांगत होता. बारा फेऱ्यांवरच फेरारीने थेट ओव्हरटेक मिळविला. या चढ-उतारांच्या आणि सलग वेगवान वळणांच्या सर्किटवर मध्यम टायरच्या दीर्घकालीन पकडीत फेरारीला लाभ झाला; पहिल्या पिट थांब्यापूर्वीची लढत ही त्याचा पहिला निर्णायक पुरावा होता.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_pirelli"/> वास्तविक, पिरेलीच्या शर्यतीनंतरच्या आकडेवारीनुसार लक्लेर आणि व्हर्सटॅपनची अंतिम टायर-क्रमवारी सारखीच होती: मध्यम, कठीण, कठीण आणि आभासी सुरक्षा गाडीनंतर पुन्हा मध्यम. त्यामुळे एका संघाने सर्वस्वी निराळे मिश्रण निवडल्यामुळे विजय मिळाला असे म्हणता येणार नाही. दोन संघांच्या एकसारख्या मिश्रणांवरील टायर तापमान, पकड आणि झिजेतील फरक हा अधिक निर्णायक घटक होता. रेड बुलने थांबे आधी घेतले, कारण व्हर्सटॅपनला वापरलेल्या टायरवर वेळ वाढत होता; फेरारीचा फायदा दीर्घ पहिल्या टप्प्यात आणि नंतर तुलनेने ताज्या टायरवर नव्याने ओव्हरटेक मिळविण्याच्या क्षमतेत दिसला. महत्त्वाचे म्हणजे लक्लेरला तीनदा व्हर्सटॅपनला प्रत्यक्ष ट्रॅकवर मागे टाकावे लागले; ही केवळ पिट लेनमधून वरखाली झालेली क्रमवारी नव्हती.<ref name="AUT22_pirelli"/><ref name="AUT22_fiareport"/> पिरेलीने कठीण सी३ मिश्रण अपेक्षेपेक्षा अधिक झिजल्याचे निरीक्षण नोंदवले. स्प्रिंट सप्ताहांतातील मर्यादित सरावामुळे संघांना त्या मिश्रणावर शर्यत परिस्थितीची विस्तृत चाचणी करता आली नव्हती; त्याशिवाय कमी फेरीवेळेच्या या सर्किटवर वाहतुकीत अडकून पाठलाग करताना टायरवर वाढणारा ताण महत्त्वाचा ठरला. उलट मध्यम सी४ मिश्रणाने स्पर्धात्मक कामगिरी दिली आणि सर्वात वेगवान फेरीही त्यावर नोंदली गेली. मऊ सी५ मिश्रण शुक्रवारच्या पात्रतेत उपयुक्त ठरले, परंतु रविवारच्या ७१-फेरी शर्यतीत कोणत्याही चालकाने ते वापरले नाही. म्हणून स्प्रिंटमधील एकल-फेरी वेगाचा अंदाज मुख्य शर्यतीतील दीर्घ टप्प्यात जसाच्या तसा लावणे दिशाभूल करणारे ठरते.<ref name="AUT22_pirelli"/> === फेरारीची यांत्रिक विश्वासार्हता आणि निर्णायक अंतिम टप्पा === फेरारीने एका आठवड्यात ब्रिटन आणि ऑस्ट्रिया अशा दोन सलग ग्रांप्री जिंकल्या; तरी निकालात संघाच्या २०२२मधील विश्वासार्हतेची कमकुवत बाजू पुन्हा स्पष्ट झाली. सायेन्स दुसऱ्या स्थानासाठी व्हर्सटॅपनच्या मागे जात असताना त्याचे पॉवर युनिट अपयशी ठरले. त्या क्षणी फेरारीचा एक-दोन निकाल शक्य वाटत होता; परंतु त्याऐवजी संघाला लक्लेरच्या विजयाचे २५ गुणच मिळाले. सायेन्सच्या स्वतःच्या मतानुसार कठीण टायरवरील त्याची गती चांगली होती आणि दुसरे स्थान मिळविण्याच्या परिस्थितीत तो होता. म्हणून या बिघाडाचा परिणाम केवळ एका चालकाच्या निवृत्तीपुरता मर्यादित नव्हता: फेरारीचा प्रतिस्पर्ध्यावर गुणांचा मोठा दबाव आणण्याचा संभाव्य लाभही गेला.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_race"/> त्याच वेळी लक्लेरची थ्रॉटलची समस्या स्वतंत्र होती. त्याने पेडल सोडल्यानंतरही इंजिन काही प्रमाणात शक्ती देत राहिल्यामुळे मंद वळणात गाडी अपेक्षित रीतीने संथ होत नव्हती; परिणामी खाली गिअर बदलण्याची वेळ आणि गाडीचे नियंत्रण दोन्ही अवघड झाले. संघप्रमुख मत्तिया बिनोत्तो यांनी तात्पुरत्या तपासावरून हा प्रश्न इलेक्ट्रॉनिक संकेतांपेक्षा यांत्रिक स्वरूपाचा असू शकतो, असे सांगितले; ते अंतिम तांत्रिक निष्कर्ष म्हणून मांडणे योग्य नाही. लक्लेरने स्वतः अंतिम फेऱ्या अत्यंत कठीण असल्याचे म्हटले. विजय मिळाल्याने त्या दिवशी अपयश घडले नाही, पण सायेन्सची निवृत्ती आणि लक्लेरची अडचण एकत्रित पाहता वेग असूनही सातत्यपूर्ण विश्वासार्हता टिकविणे संघापुढील ठळक आव्हान राहिले.<ref name="AUT22_mechanical"/><ref name="AUT22_reactions"/> शर्यतीच्या अखेरीस आलेली आभासी सुरक्षा गाडी रणनीतीला अचानक नवा संदर्भ देऊन गेली. दोन्ही आघाडीच्या चालकांनी मध्यम टायर घेतल्याने शेवटचा टप्पा पुन्हा जवळच्या संघर्षात परिवर्तित झाला. थ्रॉटलच्या बिघाडाने लक्लेरच्या गाडीचे कोपऱ्यांतून बाहेर पडणे कठीण केले, पण त्याने तोल राखून निर्णायक विजय मिळविला. व्हर्सटॅपनचा ६२व्या फेरीचा वेगवान फेरीचा बोनस त्याच्या संघाला उपयुक्त ठरला, परंतु दुसऱ्या स्थानावरून शर्यत पूर्ण केल्यामुळे त्या दिवसाच्या मुख्य विजयाचे गुण फेरारीकडेच गेले.<ref name="AUT22_fiareport"/><ref name="AUT22_fast"/> === रेड बुल, मर्सिडीज आणि आघाडीच्या संघांमधील गुणांचा हिशेब === रेड बुलसाठी स्प्रिंट व रविवारचे निकाल परस्परविरोधी होते. स्प्रिंटमध्ये व्हर्सटॅपन प्रथम आणि पेरेझ पाचवा राहिल्यामुळे संघाने चांगले गुण मिळविले; मुख्य शर्यतीत व्हर्सटॅपन दुसऱ्या स्थानासाठी आणि सर्वोत्तम फेरीसाठी मिळून १९ गुण राखू शकला, पण पेरेझच्या पहिल्या फेरीतील धडकेने त्याचा संभाव्य गुणलाभ संपविला. पेरेझचे नुकसान झाल्यानंतर संघाने गाडी स्पर्धेत ठेवण्याचा प्रयत्न केला; शेवटी निवृत्ती स्वीकारावी लागली. म्हणून रेड बुलच्या सप्ताहांताचे मूल्यमापन करताना व्हर्सटॅपनच्या टायरसंबंधी अडचणी आणि दुसऱ्या गाडीचे अपघातजन्य नुकसान हे दोन वेगळे मुद्दे आहेत.<ref name="AUT22_sprint"/><ref name="AUT22_reactions"/> मर्सिडीजने शुक्रवारच्या अंतिम पात्रतेत दोन्ही गाड्या अपघातात गमावूनही रविवार तिसरे-चौथे स्थान मिळविले. हॅमिल्टनने मागील स्थानांवरून सातत्याने पुढे जाण्यासाठी मध्यम-कठीण-मध्यम अशी तीन टायर-टप्प्यांची रणनीती वापरली; रसलची मध्यम-कठीण-कठीण अशी भिन्न क्रमवारी होती. रसलला पेरेझशी धडकेची पाच सेकंदांची शिक्षा आणि गाडीचा पुढचा भाग बदलण्याचा अतिरिक्त वेळ सहन करावा लागला. त्या अडचणीनंतर चौथा क्रमांक हा पुनरागमनाचा महत्त्वाचा दाखला ठरला, परंतु त्यांच्या दोन्ही कार फेरारी आणि रेड बुलच्या आघाडीच्या वेगापेक्षा लक्षणीय मागे होत्या. पिरेलीच्या नोंदीनुसार पहिल्या चार चालकांत तीन वेगवेगळ्या टायर रणनीतींचा परिणाम दिसला.<ref name="AUT22_pirelli"/><ref name="AUT22_steward61"/> मर्सिडीजच्या कामगिरीतून एक महत्त्वाची मर्यादा दिसते: हॅमिल्टनच्या पोडियमला सायेन्सच्या निवृत्तीचा महत्त्वाचा फायदा झाला, मात्र संघाने तो मिळविण्यापूर्वी मध्यगटातून स्थान सुधारले आणि रसलने स्वतःचे नुकसान भरून काढले होते. एका स्पर्धकाचा अपघात किंवा बिघाड एखादी जागा उपलब्ध करून देतो, पण उर्वरित शर्यतीत गाडी अखेरपर्यंत पोहोचविणे आणि रणनीती अंमलात आणणे हे स्वतंत्र योगदान असते. त्या दोन्ही बाबींची एकत्रित नोंद या निकालाच्या विश्लेषणात आवश्यक आहे.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_reactions"/> === हास, मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांची मधल्या गटातील स्पर्धा === हाससाठी ऑस्ट्रियन सप्ताहांत हा हंगामातील उभारीचा टप्पा होता. मॅग्नुसेन आणि शुमाकर दोघेही शुक्रवारच्या अंतिम पात्रतेत पहिल्या दहात पोहोचले. स्प्रिंटमध्ये मॅग्नुसेन सातवा होऊन दोन गुण मिळवू शकला; रविवार शुमाकरने सहावा आणि मॅग्नुसेनने आठवा क्रमांक मिळविला. शुमाकरचे हे त्यावेळचे वैयक्तिक सर्वोत्तम मुख्य शर्यत स्थान होते; मागील ब्रिटिश ग्रांप्रीतील पहिल्या गुणांनंतर लगेच त्याने ही प्रगती केली. शुमाकरने मध्यम-कठीण-कठीण रणनीती वापरली. मॅग्नुसेनने शर्यतीभर इंजिनसंबंधी अडचण जाणवल्याचे सांगितले, तरी गाडी अंतिम फेरीपर्यंत चालली. त्यामुळे दोन्ही कारचा दुहेरी गुणलाभ हा केवळ इतरांच्या निवृत्तीचा परिणाम नव्हता, तर चालण्याजोगा वेग, संघर्ष आणि यांत्रिक समस्येवर नियंत्रण यांचे मिश्र फलित होते.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_pirelli"/> मॅक्लारेनने सप्ताहांताची सुरुवात मोठ्या अडचणींतून केली. नॉरिसच्या पहिल्या सरावातील मर्यादित फेऱ्या आणि पात्रतेतील ब्रेकसंबंधी समस्या, तसेच रिकार्डोचा पहिल्याच पात्रता फेरीत बाद होणे, यांनी गाड्यांची सुरुवातीची स्थिती कमकुवत ठेवली. तरी स्प्रिंटमध्ये दोघे काही स्थाने पुढे आले आणि रविवार नॉरिस सातवा, रिकार्डो नववा राहिला. नॉरिसला वारंवार ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा झालेली होती; अंतिम अधिकृत वर्गीकरणात ती धरलेली आहे, स्वतंत्रपणे पुन्हा जोडण्याची गरज नाही. दोघांनी मध्यम-कठीण-कठीण टायर क्रमवारी वापरली. या दुहेरी गुणलाभामुळे अल्पाइनविरुद्धची लढत महत्त्वाची झाली.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_steward67"/> अल्पाइनच्या निकालाला दोन स्वतंत्र गोष्टींनी आकार दिला. ओकॉनने शर्यतीत पाचवे स्थान मिळवून दहा गुण जोडले; त्याची ही शंभरावी मुख्य ग्रांप्री सुरुवात होती. दुसरीकडे अलोन्सोला स्प्रिंट सुरू करता न आल्याने रविवारच्या शर्यतीत मागून सुरुवात करावी लागली. पॉवर युनिट बदलामुळे त्याची ग्रिडस्थिती आणखी बिघडली, परंतु कठीण टायरवरील लांब पहिल्या टप्प्याचा फायदा घेऊन त्याने अनेक स्थानांची भरपाई केली. आभासी सुरक्षा गाडीच्या काळात त्याला अतिरिक्त पिट थांबे घ्यावे लागले; संभाव्य असुरक्षित पिट निर्गमनाचा प्रश्नही तपासला गेला. तरी दहावा क्रमांक मिळवून त्याने एक गुण घेतला. ओकॉनचे पाचवे स्थान आणि अलोन्सोचे पुनरागमन यामुळे अल्पाइनचे गुण मॅक्लारेनच्या बरोबरीवर पोहोचले—दोघांकडे ८१ गुण होते.<ref name="AUT22_report"/><ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_points">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – शर्यतीनंतरचे अजिंक्यपद गुण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_79_-_2022_austrian_grand_prix_-_championship_points_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref> === अल्फा रोमिओ, अल्फाटौरी, अ‍ॅस्टन मार्टिन आणि विलियम्स === अल्फा रोमिओला दोन्ही गाड्यांकडून गुण मिळाले नाहीत. बोट्टासने अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक व पार्क फेर्मे बदलांमुळे पिट लेनमधून प्रारंभ केला; तिथून अकराव्या स्थानावर येणे हे मोठे पुनरागमन होते, पण गुण मिळवण्यासाठी एक स्थान अपुरे ठरले. झोउने ब्रिटनमधील मोठ्या अपघातानंतर सहभाग घेत चौदावे स्थान मिळविले; वारंवार ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्याबद्दल त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा ठोठावण्यात आली होती. बोट्टासचा मागून पुढे येण्याचा वेग आणि झोउचा दंड हे एका संघाच्या दोन वेगळ्या निकालांचे स्पष्टीकरण आहेत. अंतिम कारनिर्माता गुणतालिकेत अल्फा रोमिओ ५१ गुणांसह सहावा राहिला.<ref name="AUT22_grid"/><ref name="AUT22_steward68">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – झोउची ट्रॅक मर्यादा शिक्षा|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_68_-_2022_austrian_grand_prix_-_offence_-_car_24_-_track_limits.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_points"/> अल्फाटौरीची समस्या मुख्यतः स्पर्धात्मक वेगाची होती. गॅस्लीला आणि त्सुनोदाला रविवारपर्यंत अपेक्षित पकड मिळाली नाही; गॅस्ली पंधरावा आणि त्सुनोदा सोळावा राहिला. गॅस्लीचा व्हेटेलशी संघर्ष झाला आणि त्या धडकेसाठी त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली; त्याला ट्रॅक मर्यादांसाठीही स्वतंत्र पाच सेकंदांची शिक्षा जाहीर झाली. त्सुनोदाने गाडी सारखी घसरत असल्याने गती काढणे कठीण गेल्याचे सांगितले. म्हणून या संघाच्या गुणशून्य निकालाचे कारण केवळ दंड नव्हे, तर संपूर्ण सप्ताहांतातील टायर-पकड आणि वाहन-संतुलनातील संघर्ष होता.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_race"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी शुक्रवारची पात्रता निराशाजनक होती आणि दोन्ही चालक पहिल्या टप्प्यात बाद झाले. व्हेटेलचा स्प्रिंटमध्ये अल्बोनशी संपर्क झाला, तर मुख्य शर्यतीत गॅस्लीशी धडक झाल्याने त्याची कार नुकसानग्रस्त झाली. मुख्य शर्यतीतील वारंवार ट्रॅक-मर्यादा उल्लंघनाबद्दल त्याला आणखी पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली; त्यामुळे अंतिम सतरावे स्थान नोंदले गेले. स्ट्रोलने तुलनेने अडथळे टाळत तेरावे स्थान मिळविले. हा निकाल संघाच्या सुधारणा प्रक्रियेत वेग, दंड आणि ट्रॅकवरील स्थान अशा वेगवेगळ्या मर्यादा असल्याचे दाखवितो.<ref name="AUT22_sprintreport"/><ref name="AUT22_steward69">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – व्हेटेलची ट्रॅक मर्यादा शिक्षा|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_69_-_2022_austrian_grand_prix_-_offence_-_car_5_-_track_limits.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१० जुलै २०२२}}</ref><ref name="AUT22_reactions"/> विलियम्सचा अल्बोन स्प्रिंटमध्ये नॉरिसला बाहेर ढकलल्याबद्दल पाच सेकंदांच्या शिक्षेमुळे मागे गेला. मुख्य शर्यतीत त्याने बारावा क्रमांक मिळविला, बोट्टाससमोरचा दहावा क्रमांक टिकवता आला नाही. लतिफी ४८ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला. त्यांच्याकडे गुण मिळवणारी नियमित कारगती नसल्याने स्प्रिंटमधील घटनेचा परिणाम, मुख्य शर्यतीत गुणापासून थोडक्यात दूर राहणे आणि सहचालकाची निवृत्ती हे तिन्ही मुद्दे विलियम्सच्या कमी गुणतालिकेशी सुसंगत होते. ११व्या फेरीनंतर संघाकडे फक्त तीन कारनिर्माता गुण होते.<ref name="AUT22_sprint"/><ref name="AUT22_race"/><ref name="AUT22_points"/> === पंचांचे निर्णय, वर्गीकरणाची सत्यता आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम === शर्यतीतील प्रत्येक शिक्षा सारखा परिणाम करत नाही. रसलने चौथ्या वळणावर पेरेझला धडक दिल्याबद्दल पंचांनी रसलची चूक निश्चित केली व पाच सेकंदांची शिक्षा ठोठावली; ती त्याने थांब्यावेळी भोगली. गॅस्लीच्या व्हेटेलबरोबरच्या धडकेबद्दलची शिक्षा आणि नॉरिस, झोउ, गॅस्ली, व्हेटेल यांच्या ट्रॅक-मर्यादा शिक्षांचा विचार करताना त्या वेळातच पूर्ण केल्या किंवा अंतिम अधिकृत वेळेत समाविष्ट झालेल्या आहेत का, हे स्वतंत्रपणे तपासावे लागते. अंतिम १० जुलैचा एफ.आय.ए. निकाल हाच स्थान व गुणांसाठी आधार आहे. त्यामुळे दंड घोषित झाला म्हणून प्रकाशित अंतिम शर्यतवेळेत पुन्हा पाच सेकंद जोडणे चुकीचे ठरेल.<ref name="AUT22_steward61"/><ref name="AUT22_steward67"/><ref name="AUT22_steward68"/><ref name="AUT22_steward69"/><ref name="AUT22_race"/> नियमांच्या अंमलबजावणीत शुक्रवारच्या पेरेझच्या रद्द पात्रता वेळा, शनिवारच्या अल्बोनच्या पाच सेकंदांच्या दंडाने बदललेला स्प्रिंट निकाल, आणि रविवारच्या बोट्टासच्या पिट लेन प्रारंभाचे वेगवेगळे स्वरूप लक्षात ठेवावे लागते. शुक्रवारची अधिकृत वेळमोजणी, शनिवारची स्प्रिंटची अंतिम क्रमवारी आणि रविवारची अंतिम शर्यत ग्रिड ही एकमेकांची जागा घेऊ शकत नाहीत. व्हर्सटॅपन, लक्लेर व हॅमिल्टन यांच्या सहाय्यकांनी शर्यतीनंतर परवानगीशिवाय पार्क फेर्मे भागात प्रवेश केल्याबद्दल संघांवर स्थगित आर्थिक दंड नोंदविण्यात आले; त्यामुळे चालकांच्या अंतिम पहिल्या तीन जागा बदलल्या नाहीत.<ref name="AUT22_qual"/><ref name="AUT22_sprint"/><ref name="AUT22_grid"/><ref name="AUT22_race"/> अंतिम गुणांच्या दस्तऐवजात व्हर्सटॅपन २०८, लक्लेर १७० आणि पेरेझ १५१ गुणांवर होते. याचा अर्थ ब्रिटिश ग्रांप्रीनंतर लक्लेरच्या तुलनेत व्हर्सटॅपनची आघाडी ४३ गुणांवरून ३८ गुणांवर आली; लक्लेरने या एका सप्ताहांतात तात्कालिक अंतर कमी केले, मात्र अजिंक्यपदाची आघाडी मिळविली नाही. रेड बुलच्या ३५९ गुणांच्या तुलनेत फेरारी ३०३ वर होता—५६ गुणांचा फरक. मर्सिडीज २३७ गुणांसह तिसरी होती. मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांचे प्रत्येकी ८१ गुण असल्यामुळे मधल्या गटातील शर्यतीचे महत्त्वही वाढले. अशी स्थिती पुढील फ्रेंच ग्रांप्रीपूर्वीची होती; हंगामाच्या शेवटच्या गुणतालिकेशी तिची गल्लत करू नये.<ref name="AUT22_points"/> या सप्ताहांताचा ऐतिहासिक अर्थ स्प्रिंटच्या विजेत्यापेक्षा मुख्य शर्यतीचा विजेता बदलला एवढाच नव्हता. फेरारीने प्रत्यक्ष वेग आणि ओव्हरटेकची क्षमता सिद्ध केली, पण विश्वासार्हतेची चिंता शिल्लक राहिली; रेड बुलने टायर झिजेमुळे विजय गमावूनही सर्वात वेगवान फेरीचा गुण मिळविला; मर्सिडीजने दुहेरी पात्रता अपघातांतून पोडियम व चौथे स्थान मिळविले; तर हास, मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांनी गुणांच्या जवळच्या चुरशीचा लाभ घेतला. या भिन्न परिणामांचा एकत्रित विचार केल्याशिवाय २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्रीची स्पर्धात्मक कहाणी पूर्ण होत नाही.<ref name="AUT22_reactions"/><ref name="AUT22_pirelli"/><ref name="AUT22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == खाली १० जुलै २०२२ रोजी जारी केलेल्या एफ.आय.ए.च्या शर्यतीनंतरच्या अजिंक्यपद दस्तऐवजातील संपूर्ण स्थानक्रम दिला आहे. यामध्ये ऑस्ट्रियातील मुख्य शर्यतीत सहभागी नसलेला, परंतु हंगामाच्या सुरुवातीला सहभाग घेतलेला निको ह्युलकेनबर्ग याचाही समावेश आहे.<ref name="AUT22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २०८ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १७० |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १५१ |- | ४ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १३३ |- | ५ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १२८ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १०९ |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६४ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५२ |- | ९ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | १० || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २९ |- | ११ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १७ |- | १३ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १६ |- | १४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १५ |- | १५ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १६ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १७ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५ |- | १८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३ |- | १९ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | २१ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३५९ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३०३ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २३७ |- | ४ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ८१ |- | ५ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ८१ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५१ |- | ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ८ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २७ |- | ९ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १८ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="AUT22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] * [[रेड बुल रिंग]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/austria २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अधिकृत स्पर्धा माहिती] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1115/austria/race-result २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री – अधिकृत शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Austrian%20Grand%20Prix एफ.आय.ए.चे स्पर्धा निर्णय व दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ फ्रेंच ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] lw9frxxmd47ebskg0ib2o2o7be38hup 0 351293 2725729 2641255 2026-10-24T16:25:20Z Koolkrazy 1591 2725729 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = फ्रान्स | ग्रांप्री = फ्रेंच | चित्र = 2022 F1 CourseLayout France.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ फ्रेंच ग्रांप्रीसाठी सर्किट पॉल रिकार्डचा मार्गनकाशा | दिनांक = २४ जुलै | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन लेनोव्हो ग्रांप्री डी फ्रान्स २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १२ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = सर्किट पॉल रिकार्ड, ले कॅस्तेले, फ्रान्स | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.८४२ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.६३० | एकूण_फेऱ्या = ५३ | एकूण_अंतर_किमी = ३०९.६९० | एकूण_अंतर_मैल = १९२.४३२ | हवामान = कोरडे आणि उष्ण | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | पोल_वेळ = १:३०.८७२ | जलद_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | जलद_देश = स्पेन | जलद_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | जलद_वेळ = १:३५.७८१ | जलद_फेरी = ५१ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | दुसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | तिसरा_चालक = जॉर्ज रसल | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ हंगेरियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ फ्रेंच ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = }} '''२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेची बारावी फेरी होती. ''फॉर्म्युला वन लेनोव्हो ग्रांप्री डी फ्रान्स २०२२'' या अधिकृत नावाने आयोजित ही स्पर्धा २२ ते २४ जुलैदरम्यान फ्रान्समधील ले कॅस्तेले येथील [[सर्किट पॉल रिकार्ड]]वर झाली. रविवार, २४ जुलै रोजी ५३ फेऱ्यांची मुख्य शर्यत पार पडली. [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]]चा [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] विजेता ठरला; [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ|मर्सिडीज]]चे [[लुइस हॅमिल्टन]] आणि [[जॉर्ज रसल]] अनुक्रमे दुसरे आणि तिसरे राहिले. शनिवारची पोल पोझिशन मिळविणारा [[शार्ल लक्लेर]] आघाडीवर असताना शर्यतीतून निवृत्त झाला; ग्रिडवरील एकोणिसाव्या स्थानावरून सुरुवात करणाऱ्या [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]ने पाचवा क्रमांक आणि सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळविला.<ref name="FRA22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – अधिकृत स्पर्धावृत्त आणि सर्किट माहिती|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/france|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_race">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – अधिकृत अंतिम शर्यत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_54_-_2022_french_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_fast">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या अधिकृत जलद फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_12_fra_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref> हा नियमित, स्प्रिंट नसलेला शर्यत सप्ताहांत होता. शुक्रवारी दोन आणि शनिवारी एक मुक्त सराव सत्र झाले; शनिवारी तीन टप्प्यांची पात्रता फेरी पार पडली. रविवारच्या मुख्य शर्यतीत लक्लेरच्या निवृत्तीनंतर सुरक्षा गाडी बाहेर आल्याने पहिल्या दहा स्थानांच्या रणनीतींवर महत्त्वाचा परिणाम झाला. २०२२ नंतर पुढील हंगामात फ्रेंच ग्रांप्री आयोजित न झाल्यामुळे २०२३ मधील संबंधित शर्यत ही मागोमागची आवृत्ती नव्हती.<ref name="FRA22_event"/><ref name="FRA22_report">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपनचा विजय आणि आघाडीवर असलेल्या लक्लेरची निवृत्ती|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-wins-the-2022-french-grand-prix-as-pole-sitter-leclerc-crashes.11eNOAzyvZfPOnRnY3AYuz.11eNOAzyvZfPOnRnY3AYuz|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === ऑस्ट्रियन ग्रांप्रीनंतर चालक अजिंक्यपदात व्हर्सटॅपन २०८ गुणांसह प्रथम होता; लक्लेर १७० आणि सर्जिओ पेरेझ १५१ गुणांसह अनुक्रमे दुसऱ्या व तिसऱ्या स्थानावर होते. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ३५९, फेरारी ३०३ आणि मर्सिडीज २३७ गुणांवर होते. मागील शर्यतीत लक्लेरने विजय मिळवून व्हर्सटॅपनवरील अंतर कमी केले होते; त्यामुळे फ्रान्समध्ये फेरारीचा एकल-फेरी वेग आणि रेड बुलची शर्यतीची रणनीती ही स्पर्धेची मध्यवर्ती पार्श्वभूमी होती. चौथ्या स्थानासाठी मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांच्याकडे प्रत्येकी ८१ गुण होते.<ref name="FRA22_points">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – शर्यतीनंतरचे चालक व कारनिर्माते गुण|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/french-grand-prix/championship-points|प्रकाशक=एफ.आय.ए. निर्णयपत्रांचा दस्तऐवजी संग्रह|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_report"/> फ्रान्समध्ये लुइस हॅमिल्टनने त्याच्या कारकिर्दीतील ३०० व्या फॉर्म्युला वन ग्रांप्री सहभागाची नोंद केली. स्थानिक प्रेक्षकांच्या उपस्थितीत अल्पाइनचे एस्टेबान ओकॉन व अल्फाटौरीचे पियर गॅस्ली हे फ्रेंच चालक विशेष लक्षात होते. तांत्रिक बदलांमध्ये मॅक्लारेनने सुधारित उपकरणे आणली आणि अल्फाटौरीने गाडीतील वायुगतिकीय बदलांची चाचणी केली; तथापि शुक्रवारच्या व शनिवारच्या वेगाचा अर्थ रविवारच्या पूर्ण टायर-अवधीतील कार्यक्षमतेसारखाच असेल, असे गृहीत धरता येत नव्हते.<ref name="FRA22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=फ्रेंच ग्रांप्रीनंतर दहा संघांचे आणि चालकांचे मूल्यमापन|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-france-2022.2yKQyitjDfUHR9U2TJZOCQ.2yKQyitjDfUHR9U2TJZOCQ|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_fp1report">{{स्रोत बातमी|title=फ्रेंच ग्रांप्री – पहिल्या सरावात लक्लेरची आघाडी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-leclerc-beats-verstappen-to-fastest-time-in-opening-french-gp-practice.ioRIdhCsRSDmCWr60vywU.ioRIdhCsRSDmCWr60vywU|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२२ जुलै २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === [[सर्किट पॉल रिकार्ड]]चा २०२२ स्पर्धेसाठी वापरलेला मार्ग ५.८४२ किलोमीटर (३.६३० मैल) लांबीचा होता. ५३ फेऱ्यांमध्ये नियोजित ३०९.६९० किलोमीटर अंतर पार करायचे होते. सपाट, वेगवान भाग, दीर्घ मिस्त्राल सरळ पट्टा, मध्यभागातील शीकॅन आणि जलद सिन्ये–बोसे वळणांच्या मालिकेमुळे समोरच्या टायरचे तापमान, वायुगतिकीय स्थैर्य आणि मागील टायरवरील ताण या सर्वांमध्ये संतुलन महत्त्वाचे होते. शनिवारच्या पात्रतेतील एकल फेरीचा वेग वेगळा, तर उन्हात लांब कालावधीपर्यंत चालणारी शर्यतीची कामगिरी वेगळी ठरणार होती.<ref name="FRA22_event"/><ref name="FRA22_media">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – अधिकृत माहिती पुस्तिका|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/gpf1_media_kit_2022_en_light.pdf|प्रकाशक=फ्रेंच ग्रांप्री आयोजक|दिनांक=जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – टायर, तापमान व शर्यतीनंतरची रणनीती|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-french-grand-prix---sunday-/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref> २२ जुलै रोजी शुक्रवारी पहिला आणि दुसरा मुक्त सराव, २३ जुलै रोजी शनिवारी तिसरा सराव व तीन-टप्प्यांची पात्रता फेरी, तर २४ जुलै रोजी रविवारी मुख्य शर्यत आयोजित झाली. सप्ताहांतात पाऊस पडून शर्यत ओल्या ट्रॅकवर झाली नाही; उलट वाढत्या तापमानामुळे टायरचे आयुष्य आणि योग्य वेळी पिट थांबा घेणे निर्णायक ठरले.<ref name="FRA22_event"/><ref name="FRA22_pirelli"/> === सहभागी चालक आणि संघ === शर्यतीच्या अधिकृत नोंदणीत दहा संघांचे वीस नियमित चालक होते. तथापि पहिल्या मुक्त सरावात मर्सिडीजच्या लुइस हॅमिल्टनच्या जागी [[न्यक डी व्रीस]] (कार क्रमांक १९) आणि अल्फा रोमिओच्या वालट्टेरी बोट्टासच्या जागी [[रॉबर्ट कुबित्सा]] (कार क्रमांक ८८) सहभागी झाले. या दोन्ही तात्पुरत्या नियुक्त्यांमुळे पहिल्या सरावाच्या वर्गीकरणात त्यांची नावे येतात; शनिवारच्या पात्रतेत किंवा मुख्य शर्यतीत त्यांची नावे चुकीने समाविष्ट करू नयेत. नियमित चालकांनी दुसऱ्या सरावापासून स्वतःच्या कार परत घेतल्या.<ref name="FRA22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – अधिकृत सहभागी चालकांची यादी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_12_-_2022_french_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – पहिल्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/french-grand-prix/p1-classification|प्रकाशक=एफ.आय.ए. निर्णयपत्रांचा दस्तऐवजी संग्रह|दिनांक=२२ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – दुसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/french-grand-prix/p2-classification|प्रकाशक=एफ.आय.ए. निर्णयपत्रांचा दस्तऐवजी संग्रह|दिनांक=२२ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने २०२२ फ्रेंच ग्रांप्रीसाठी सी२ कठीण, सी३ मध्यम व सी४ मऊ अशी सलग तीन ड्राय मिश्रणे निवडली. प्रत्येक चालकाला दोन कठीण, तीन मध्यम आणि आठ मऊ असे एकूण तेरा ड्राय संच देण्यात आले. कठीण टायरच्या दीर्घ कार्यकाळाची शक्यता आणि उष्ण ट्रॅकवरील मऊ टायरचा तुलनेने मर्यादित टिकाव पाहता मध्यम–कठीण अशी एक-थांबा रणनीती महत्त्वाची मानली जात होती; परंतु प्रत्येक संघाचे नंतरचे निर्णय प्रत्यक्ष तापमान, वाहतूक आणि सुरक्षा गाडीवर अवलंबून होते.<ref name="FRA22_allocation">{{स्रोत बातमी|title=फ्रेंच ग्रांप्रीसाठी चालकांना उपलब्ध टायरचे संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-french-grand-prix.58EOZxJbEn9HrkWwff65Le|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२० जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_pirelli"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी२ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी३ || पिवळा || ३ |- | मऊ || सी४ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_allocation"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === २२ जुलै रोजी पहिल्या सरावात लक्लेर १:३३.९३० वेळेसह आघाडीवर होता. व्हर्सटॅपन त्याच्यापेक्षा ०.०९१ सेकंद आणि सायेन्स ०.३३८ सेकंद मागे होते. ट्रॅकचे तापमान जवळपास ५८° सेल्सियसपर्यंत पोहोचल्याने टायरचे तापमान नियंत्रित ठेवण्याची समस्या सुरुवातीलाच दिसली. पाचवा क्रमांक मिळविणाऱ्या स्थानिक चालक गॅस्लीने अल्फाटौरीच्या बदलांनंतर आशादायी वेग दाखविला. हॅमिल्टनच्या जागी डी व्रीस नववा राहिला, तर बोट्टासच्या जागी कुबित्सा एकोणिसावा; या आकडेवारीवरून स्थायी चालकांचा शुक्रवारी पहिल्या तासातील वेळ असल्याचा चुकीचा अर्थ काढू नये.<ref name="FRA22_fp1"/><ref name="FRA22_fp1report"/> डी व्रीसने २३ फेऱ्या आणि कुबित्साने १९ फेऱ्या पूर्ण केल्या. विलियम्सचा अलेक्झांडर अल्बोन आठवा, तर दुसऱ्या मर्सिडीजमधील रसल चौथा राहिला. हे अल्पकालीन सरावातील स्थान होते; शर्यतीच्या उष्ण, लांब टप्प्यातील टायर झीज किंवा इंधनभार यावरून पूर्ण गतीचे थेट मोजमाप मानता येत नाही.<ref name="FRA22_fp1"/><ref name="FRA22_fp1report"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३३.९३० || २३ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.०२१ || १९ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३४.२६८ || २१ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३४.८८१ || २५ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३४.९७९ || २१ |- | ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३५.१७४ || २१ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३५.२३२ || २१ |- | ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.४१४ || २४ |- | ९ || १९ || [[न्यक डी व्रीस]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३५.४२६ || २३ |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३५.६६० || २१ |- | ११ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३५.६७६ || २१ |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३५.८१० || १९ |- | १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३५.८२८ || २१ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३५.८५१ || २४ |- | १५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३५.८७५ || २२ |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३६.०२२ || १९ |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३६.१०४ || २२ |- | १८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३६.१२७ || २६ |- | १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३६.३३२ || १९ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३७.०४३ || २३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी दुपारच्या दुसऱ्या सरावात फेरारीच्या सायेन्सने १:३२.५२७ वेळ नोंदवून लक्लेरपेक्षा ०.१०१ सेकंद आघाडी घेतली. व्हर्सटॅपन तिसरा, रसल चौथा आणि परतलेल्या हॅमिल्टनने पाचवा क्रमांक मिळविला. दुसऱ्या सरावात हॅमिल्टनने २३ आणि बोट्टासने २७ फेऱ्या पूर्ण केल्या; दोन्ही संघांनी सकाळच्या तरुण/राखीव चालक प्रयोगानंतर नियमित शर्यतचालकांना पुन्हा उपलब्ध केले होते.<ref name="FRA22_fp2"/><ref name="FRA22_entry"/> उच्च तापमान, टायरच्या कामकाजाची श्रेणी आणि दीर्घ शर्यत-फेऱ्यांमधील वेगाची घसरण तपासण्यावर संघांचा भर होता. व्हर्सटॅपनकडे १७ फेऱ्याच होत्या, तर फेरारीच्या दोन्ही गाड्यांनी प्रत्येकी २२ फेऱ्या पूर्ण केल्या. नॉरिस सहावा आणि रिकार्डो नववा राहिल्यामुळे मॅक्लारेनच्या सुधारित गाडीचा वेग स्पर्धात्मक वाटत होता, परंतु शनिवारी प्रत्यक्ष क्रमवारी व रविवारी टायरव्यवस्थापन यावर अंतिम मूल्यमापन अवलंबून होते.<ref name="FRA22_fp2"/><ref name="FRA22_reactions"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३२.५२७ || २२ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३२.६२८ || २२ |- | ३ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.०७७ || १७ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३३.२९१ || २० |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३३.५१७ || २३ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३३.६०७ || २१ |- | ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३३.९०६ || २४ |- | ८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.९२८ || २४ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३३.९८४ || २३ |- | १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.०६० || १६ |- | ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३४.२५९ || २४ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३४.२६४ || २७ |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३४.४२० || २७ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३४.५४० || २४ |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३४.५९५ || २६ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३४.६५३ || २३ |- | १७ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३४.६५४ || २६ |- | १८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३४.६६० || २६ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३५.१९५ || २२ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.४१२ || २७ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवार, २३ जुलैच्या शेवटच्या सरावात व्हर्सटॅपनने १:३२.२७२ वेळेत सर्वात जलद फेरी पूर्ण केली. त्यानंतर सायेन्स ०.३५४ सेकंद आणि लक्लेर ०.६३७ सेकंदांनी मागे होते. हॅमिल्टन चौथा, पेरेझ पाचवा व रसल सहावा राहिला. फेरारीच्या पात्रता-वेगाबरोबरच रेड बुलचा संभाव्य एकल-फेरी वेग आता स्पष्ट झाला; मात्र सायेन्सला त्या सप्ताहांतात अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक वापरल्यामुळे मागील ग्रिडवरून सुरुवात करावी लागणार होती.<ref name="FRA22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – तिसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_29_-_2022_french_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_grid">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – रविवारची अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_41_-_2022_french_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref> अल्पाइनचा अलोन्सो सातवा, विलियम्सचा अल्बोन आठवा व मॅक्लारेनचा नॉरिस नववा राहिला. स्थानिक गॅस्लीने तेरावा वेळ नोंदविला, तर व्हेटेल सर्वांत मागे होता. कडक उष्णता आणि बदलते गाडीचे संतुलन या पार्श्वभूमीवर सरावात दिसणारा वेग तीन पात्रता फेऱ्यांमध्ये कायम राहीलच असे नव्हते.<ref name="FRA22_fp3"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३२.२७२ || २३ |- | २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३२.६२६ || १४ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३२.९०९ || २० |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३३.२५५ || २२ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.२९३ || २५ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३३.३७६ || १८ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३३.५०५ || १८ |- | ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.५५८ || १९ |- | ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३३.६६९ || १६ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३३.७५१ || १९ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३३.७८८ || १७ |- | १२ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.८४१ || १६ |- | १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३३.८६९ || १८ |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३३.८७२ || २० |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३३.९११ || १९ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३४.०३१ || २३ |- | १७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३४.१२२ || १८ |- | १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३४.१७७ || २० |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३४.२२२ || १२ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३४.५३६ || ११ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारच्या पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत लक्लेरने १:३१.७२७ वेळ नोंदविला; व्हर्सटॅपनचा १:३१.८९१ हा पुढचा चांगला वेळ होता. पाच चालक बाहेर पडले: पियर गॅस्ली, लान्स स्ट्रोल, झोउ ग्वान्यू, मिक शुमाकर आणि निकोलस लतिफी. गॅस्ली व स्ट्रोल दोघांची अधिकृत सर्वोत्तम वेळ १:३३.४३९ एवढीच नोंदली गेली, तरी अंतिम पात्रता दस्तऐवजात क्रमवारी गॅस्ली सोळावा व स्ट्रोल सतरावा अशी दिली आहे.<ref name="FRA22_qual">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – अंतिम पात्रता वर्गीकरण|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/french-grand-prix/final-qualifying-classification|प्रकाशक=एफ.आय.ए. निर्णयपत्रांचा दस्तऐवजी संग्रह|दिनांक=२३ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_qualreport">{{स्रोत बातमी|title=फ्रान्समधील पात्रता – लक्लेरचा पोल आणि सायेन्सचे सहकार्य|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-tows-leclerc-to-first-french-grand-prix-pole-as-verstappen-qualifies.2Siuhjy4WwL2bH0FMoYDN9|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२३ जुलै २०२२}}</ref> शुमाकरने वेगवान फेरी केली होती, परंतु ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्यामुळे त्याची वेळ अमान्य ठरल्याने त्याला पुढील फेरी गाठता आली नाही. लतिफी शेवटच्या स्थानावर राहिला. गॅस्लीच्या मागील दिवसाच्या सरावातील प्रगतीचे रूपांतर पात्रता स्थानात झाले नाही, ही अल्फाटौरीसाठी प्रमुख निराशा होती.<ref name="FRA22_qualreport"/><ref name="FRA22_reactions"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत सायेन्सने १:३१.०८१ अशी या टप्प्यातील सर्वोत्तम वेळ नोंदविली; लक्लेर १:३१.२१६ वेळेसह त्याच्यामागे होता. पॉवर युनिटमधील बदलामुळे सायेन्सला मागून सुरुवात करावी लागणार असली, तरी त्याने पात्रतेत भाग घेऊन फेरारीला प्रतिस्पर्ध्यांच्या वास्तविक वेगाचे मोजमाप करण्याची संधी दिली. व्हर्सटॅपनचा या फेरीतील सर्वोत्तम वेळ १:३१.९९० होता.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_qualreport"/> रिकार्डो, ओकॉन, बोट्टास, व्हेटेल आणि अल्बोन दुसऱ्या फेरीनंतर बाद झाले. अव्वल दहात मॅक्लारेनकडून नॉरिस, अल्पाइनकडून अलोन्सो आणि अल्फाटौरीकडून त्सुनोदा सहभागी होते. बोट्टास बाद झाल्याने अल्फा रोमिओच्या दोन्ही गाड्या अंतिम फेरीपासून दूर होत्या, तर अल्पाइनच्या घरच्या शर्यतीत फक्त एक गाडी अंतिम दहात पोहोचली.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_qualreport"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत फेरारीने सायेन्सच्या मदतीने लक्लेरला पुढील सरळ पट्ट्यात हवेच्या प्रवाहाचा लाभ मिळवून दिला. लक्लेरने १:३०.८७२ अशी निर्णायक वेळ नोंदवत व्हर्सटॅपनच्या १:३१.१७६ वेळेवर ०.३०४ सेकंदांची आघाडी घेतली. पेरेझ तिसरा (१:३१.३३५), हॅमिल्टन चौथा (१:३१.७६५), नॉरिस पाचवा आणि रसल सहावा राहिला. अलोन्सो सातवा आणि त्सुनोदा आठवा ठरले.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_qualreport"/> सायेन्सची अंतिम फेरीतील वेळ अधिकृत वर्गीकरणात वैध पूर्ण वेगवान फेरी म्हणून नोंदलेली नाही; त्याच्या नोंदीत DNF असा फेरी-स्थिती उल्लेख येतो, आणि मॅग्नुसेनने या फेरीत वेळ नोंदविली नाही. त्यामुळे दोघांनी पात्रतेत अनुक्रमे नववे व दहावे स्थान मिळविले असले तरी रविवारच्या अधिकृत ग्रिडवरील त्यांची जागा पॉवर युनिट शिक्षेमुळे एकोणिसावी व विसावी झाली. त्यांना केवळ वेळ नोंदविलेली नाही म्हणून शर्यतीस अपात्र समजणे चुकीचे आहे.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_grid"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३१.७२७ || १:३१.२१६ || १:३०.८७२ || १७ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३१.८९१ || १:३१.९९० || १:३१.१७६ || १४ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३२.३५४ || १:३२.१२० || १:३१.३३५ || २० |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३३.०४१ || १:३२.२७४ || १:३१.७६५ || १९ |- | ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३२.६७२ || १:३२.७७७ || १:३२.०३२ || १४ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३३.१०९ || १:३२.६३३ || १:३२.१३१ || २० |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३२.८१९ || १:३२.६३१ || १:३२.५५२ || १७ |- | ८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३३.३९४ || १:३२.८३६ || १:३२.७८० || २० |- | ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३२.२९७ || १:३१.०८१ || DNF || १० |- | १० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३२.७५६ || १:३२.६४९ || — || ९ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३३.४०४ || १:३२.९२२ || — || १२ |- | १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३३.३४६ || १:३३.०४८ || — || १२ |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३३.०३४ || १:३३.०५२ || — || १३ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३३.२८५ || १:३३.२७६ || — || १५ |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.४२३ || १:३३.३०७ || — || ११ |- | १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३३.४३९ || — || — || ७ |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३३.४३९ || — || — || ९ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३३.६७४ || — || — || ८ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.७०१ || — || — || ९ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.७९४ || — || — || ६ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === रविवारच्या एफ.आय.ए. अंतिम ग्रिडमध्ये पोलवरील लक्लेर आणि दुसऱ्या स्थानावरील व्हर्सटॅपन कायम राहिले. अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक वापरल्यामुळे फेरारीचा सायेन्स आणि हासचा मॅग्नुसेन अनुक्रमे एकोणिसाव्या व विसाव्या स्थानावर गेले. यामुळे पात्रतेच्या नवव्या-दहाव्या क्रमांकावर असलेले दोन्ही चालक शेवटच्या ओळीवर होते, तर इतर चालकांना त्यानुसार पुढील जागा मिळाल्या. अधिकृत ग्रिडमध्ये सर्व वीस चालकांना क्रमांकित स्थान होते; या शर्यतीत कोणालाही पिट लेन प्रारंभ म्हणून चुकीने दाखवू नये.<ref name="FRA22_grid"/><ref name="FRA22_qual"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३०.८७२ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३१.१७६ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३१.३३५ |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३१.७६५ |- | ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३२.०३२ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३२.१३१ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३२.५५२ |- | ८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३२.७८० |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३२.९२२ |- | १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३३.०४८ |- | ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३३.०५२ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३३.२७६ |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.३०७ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३३.४३९ |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३३.४३९ |- | १६ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३३.६७४ |- | १७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.७०१ |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.७९४ |- | १९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || पॉवर युनिट घटकांमुळे ग्रिड शिक्षा |- | २० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || पॉवर युनिट घटकांमुळे ग्रिड शिक्षा |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === प्रारंभ, टायर व्यवस्थापन आणि पहिली क्रमवारी === रविवारच्या तीव्र उन्हात फेरारीचा लक्लेर पोलवरून पुढे निघाला आणि रेड बुलचा व्हर्सटॅपन त्याच्या मागे राहिला. हॅमिल्टनने पहिल्या वळणांच्या लढतीत पेरेझला मागे टाकून तिसरे स्थान मिळविले. अलोन्सोनेही चांगली सुरुवात करून काही काळ पुढच्या गटात स्थान मिळविले. याच वेळी एस्टेबान ओकॉनच्या अल्पाइनची युकी त्सुनोदाच्या अल्फाटौरीशी धडक झाली; पंचांनी या घटनेसाठी ओकॉनला पाच सेकंदांची शिक्षा ठोठावली. त्सुनोदाची गाडी बिघडल्याने त्याला पुढे निवृत्त व्हावे लागले.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_fiareport">{{स्रोत बातमी|title=फ्रान्समध्ये मॅक्स व्हर्सटॅपनचा विजय – अधिकृत एफ.आय.ए. वृत्त|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-verstappen-wins-france-ahead-mercedes-cars-leclerc-crashes-out-lead|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref> लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन यांच्या आघाडीच्या लढतीत समोरील गाडीमागे राहिल्याने टायरचे तापमान वाढण्याचा परिणाम दिसू लागला. व्हर्सटॅपनने काही फेऱ्या दबाव ठेवला, मात्र फेरारीची स्वच्छ हवेतली गती आणि रेड बुलची तापमान नियंत्रणाची मर्यादा यामुळे थेट ओव्हरटेक साधला नाही. रेड बुलने सतराव्या फेरीत व्हर्सटॅपनला पिटमध्ये बोलावून मध्यम टायरच्या जागी कठीण टायर बसविले. हा आधी थांबून नव्या टायरचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न होता; लक्लेरने प्रतिसाद दिल्यास कोणत्या गाडीला शर्यतीतील प्रभावी आघाडी मिळेल हे अजून उघड व्हायचे होते.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_reactions"/> === लक्लेरची निवृत्ती आणि सुरक्षा गाडी === अठराव्या फेरीत लक्लेरची गाडी अकराव्या वळणावर मागील भागाची पकड सुटून सुरक्षा अडथळ्यात गेली; त्याची शर्यत तेथेच संपली. शर्यत नियंत्रणाने सुरक्षा गाडी तैनात केली. लक्लेरच्या निवृत्तीमुळे व्हर्सटॅपनला पिट-थांब्याच्या तुलनात्मक परिणामाची प्रत्यक्ष कसोटी पूर्ण होण्याआधीच निर्णायक आघाडी मिळाली. लक्लेरने नंतर स्वतःची चूक मान्य केली; संपर्कानंतर मागे घेण्याचा प्रयत्न करताना थ्रॉटल व रेडिओवरून संभ्रम निर्माण झाल्याचा भाग हा अपघाताचे मूळ कारण आणि धडकेनंतरची परिस्थिती असा वेगळा समजला पाहिजे.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_reactions"/> सुरक्षा गाडीच्या वेळी हॅमिल्टन आणि पेरेझ यांसारख्या चालकांनी योग्य संधी साधून पिट थांबे घेतले. सुमारे बाविसाव्या फेरीत पुन्हा वेगाने शर्यत सुरू झाली तेव्हा व्हर्सटॅपन पहिला, हॅमिल्टन दुसरा, पेरेझ तिसरा आणि रसल चौथा होता. पुढच्या फेऱ्यांमध्ये व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनवरील अंतर वाढविले; आघाडीवरील दडपण कमी झाले असले तरी टायरचा दीर्घकाळ टिकाव आणि ५३ फेऱ्यांच्या एकूण अंतराची अट महत्त्वाची राहिली.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_pirelli"/> === सायेन्सची चढाई, फेरारीचा दुसरा थांबा आणि मधल्या गटाची चुरस === ग्रिडवरील एकोणिसाव्या स्थानावरून सुरुवात केलेल्या सायेन्सने अन्य गाड्या मागे टाकत पहिल्या दहात प्रवेश केला. त्याने कठीण टायरवर पहिला टप्पा सुरू केला आणि नंतर मध्यम मिश्रण वापरले. सुरक्षा गाडीच्या काळात फेरारीने त्याला पिटमध्ये आणले, पण गाडीला अल्बोनच्या मार्गावर असुरक्षितरीत्या पाठवल्याबद्दल सायेन्सला पाच सेकंदांची शिक्षा झाली. हा दंड शर्यतीच्या अंतिम वेळेत पुन्हा स्वतंत्रपणे वाढवायचा नव्हता; त्याने पुढच्या थांब्यात शिक्षा भोगली.<ref name="FRA22_sainz">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक ५५ – असुरक्षित पिट लेन निर्गमनाबद्दल शिक्षा|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_45_-_2022_french_grand_prix_-_offence_-_car_55_-_unsafe_release.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_report"/> सायेन्सने रसलला मागे टाकून पोडियमच्या जवळ मजल मारली आणि पुढे पेरेझशी झुंज दिली. फेरारीने टायरस्थिती आणि उर्वरित अंतर लक्षात घेऊन सुमारे त्रेचाळिसाव्या फेरीत त्याला पुन्हा पिटमध्ये बोलावले; यामुळे अल्पकाळ मिळविलेले तिसरे स्थान सोडून त्याला पुन्हा शर्यत करावी लागली. त्याने शेवटी पाचवे स्थान मिळवले आणि ५१व्या फेरीत १:३५.७८१ ही संपूर्ण शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी नोंदवत अतिरिक्त गुणही घेतला. फेरारीची ही रणनीती पोडियम मिळविण्याच्या प्रयत्नापेक्षा नवीन टायरवरील खात्रीशीर समारोपाकडे वळली, त्यामुळे तिच्यावर प्रश्न उपस्थित झाले.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_fast"/><ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_reactions"/> मधल्या गटात अलोन्सोने सहावे स्थान राखले; नॉरिस सातवा, ओकॉन आठवा आणि रिकार्डो नववा राहिला. अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या स्ट्रोलने व्हेटेलला मागे ठेवून दहावा क्रमांक व एक गुण मिळविला. झोउ आणि शुमाकर यांच्यातील धडकेसाठी झोउला पाच सेकंदांची शिक्षा झाली. लतिफी व मॅग्नुसेन यांच्या संपर्कानंतर झालेल्या चौकशीत पंचांनी दोघांपैकी कोणावरही अतिरिक्त कारवाई केली नाही; उर्वरित शर्यतीत दोन्ही चालक निवृत्त झाले.<ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_zhou">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक २४ – धडकेस कारणीभूत ठरल्याबद्दल निर्णय|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_46_-_2022_french_grand_prix_-_offence_-_car_24_-_causing_a_collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_noaction">{{स्रोत बातमी|title=लतिफी व मॅग्नुसेन यांची धडक – पुढील कारवाई नाही|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_51_-_2022_french_grand_prix_-_decision_-_car_6_-_alleged_incident_with_car_20.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_reactions"/> === आभासी सुरक्षा गाडी आणि शेवटच्या पोडियमची लढाई === शेवटच्या टप्प्यात झोउच्या अल्फा रोमिओतील पॉवर युनिटच्या समस्येमुळे आभासी सुरक्षा गाडी लागू झाली. पुन्हा हिरवा संकेत मिळताच रसलने पेरेझला मागे टाकून तिसरा क्रमांक हस्तगत केला. दोघांमध्ये यापूर्वीच्या लढतीत वळणावर संपर्क व आक्षेप होते; त्यांच्या संघर्षातून गुणांची मोठी अदलाबदल झाली, परंतु शर्यतीचा अंतिम पोडियम रसलच्या बाजूने निश्चित झाला. हॅमिल्टनने दुसरे स्थान राखल्याने मर्सिडीजला त्या हंगामातील महत्त्वपूर्ण दुहेरी पोडियम मिळाले.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_fiareport"/><ref name="FRA22_reactions"/> ५३ फेऱ्या पूर्ण करून व्हर्सटॅपनने १:३०:०२.११२ वेळेत विजय मिळविला; हॅमिल्टन १०.५८७ सेकंद आणि रसल १६.४९५ सेकंदांनी मागे राहिले. पेरेझ चौथा, सायेन्स पाचवा, अलोन्सो सहावा, नॉरिस सातवा, ओकॉन आठवा, रिकार्डो नववा व स्ट्रोल दहावा ठरले. झोउने ४७ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि अंतिम वर्गीकरणात सोळाव्या स्थानावर नोंद राहिली; लतिफी, मॅग्नुसेन, लक्लेर आणि त्सुनोदा यांना अपूर्ण फेऱ्यांमुळे अवर्गीकृत निवृत्ती नोंदविली गेली.<ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_result">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1116/france/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || १:३०:०२.११२ || २५ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५३ || +१०.५८७ || १८ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५३ || +१६.४९५ || १५ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +१७.३१० || १२ |- | ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५३ || +२८.८७२ || ११ |- | ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५३ || +४२.८७९ || ८ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५३ || +५२.०२६ || ६ |- | ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५३ || +५६.९५९ || ४ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५३ || +६०.३७२ || २ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५३ || +६२.५४९ || १ |- | ११ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५३ || +६४.४९४ || ० |- | १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५३ || +६५.४४८ || ० |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५३ || +६८.५६५ || ० |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५३ || +७६.६६६ || ० |- | १५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५३ || +८०.३९४ || ० |- | १६ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४७ || +६ फेऱ्या || ० |- | अवर्गीकृत || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४० || निवृत्त || ० |- | अवर्गीकृत || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७ || निवृत्त || ० |- | अवर्गीकृत || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १७ || निवृत्त || ० |- | अवर्गीकृत || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १७ || निवृत्त || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === खालील तक्त्यात शर्यतीत वैध वेळ नोंदविलेल्या सर्व २० चालकांची वैयक्तिक सर्वात वेगवान फेरी दिली आहे. फेरी क्रमांक आणि वेग एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र अधिकृत वेगवान-फेरी दस्तऐवजातून घेतले आहेत. सायेन्सची ५१व्या फेरीतील १:३५.७८१ वेळ सर्वांत जलद ठरली; अंतिम पाचवे स्थान असल्यामुळे त्याला २०२२ च्या नियमानुसार अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळाला.{{refn|group=टीप|सर्व चालकांच्या वैयक्तिक सर्वात वेगवान फेऱ्यांचा तक्ता म्हणजे सर्व चालकांना बोनस गुण मिळाल्याचे संकेत नाहीत. त्या हंगामाच्या नियमानुसार सर्वोत्तम शर्यत फेरी नोंदविणाऱ्या पात्र चालकाला, शर्यत पहिल्या दहात पूर्ण केल्यास, केवळ एक अतिरिक्त गुण मिळत होता.}}<ref name="FRA22_fast"/><ref name="FRA22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५१ || १:३५.७८१ || २१९.५७५ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३० || १:३७.४९१ || २१५.७२४ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५१ || १:३७.५४८ || २१५.५९८ |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३० || १:३७.६६८ || २१५.३३३ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४५ || १:३७.७८० || २१५.०८६ |- | ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ || १:३७.९६३ || २१४.६८५ |- | ७ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४ || १:३८.०८८ || २१४.४११ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५३ || १:३८.१६० || २१४.२५४ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५३ || १:३८.६८४ || २१३.११६ |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५३ || १:३८.७८६ || २१२.८९६ |- | ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४३ || १:३९.०३७ || २१२.३५६ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४३ || १:३९.०४४ || २१२.३४१ |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४८ || १:३९.०६८ || २१२.२९० |- | १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २७ || १:३९.१३३ || २१२.१५१ |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५२ || १:३९.१८५ || २१२.०४० |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५३ || १:३९.१९९ || २१२.०१० |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ११ || १:३९.२६५ || २११.८६९ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २५ || १:३९.३६८ || २११.६४९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४० || १:३९.६५० || २११.०५० |- | २० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ४ || १:४०.२१६ || २०९.८५८ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === विजयाच्या रणनीतीचे मूल्यमापन आणि लक्लेरच्या निवृत्तीचा परिणाम === २०२२ फ्रेंच ग्रांप्रीमध्ये व्हर्सटॅपनच्या विजयामागे दोन स्वतंत्र घटक होते: सुरुवातीपासून त्याचा टिकून राहणारा शर्यतवेग आणि लक्लेरच्या निवृत्तीने त्याच्या पिट-स्टॉपच्या गणितात झालेला मूलभूत बदल. पहिल्या टप्प्यात लक्लेरने स्वच्छ हवेत आपल्या गाडीचा वापर करून पहिला क्रमांक राखला; व्हर्सटॅपन जवळ राहूनही ओव्हरटेक करू शकला नाही. रेड बुलच्या चालकाच्या म्हणण्यानुसार फेरारीमागे दीर्घकाळ राहिल्यावर टायर गरम होत होते. म्हणून त्याची सतराव्या फेरीतील थांब्याची वेळ ही केवळ नियमित एक-थांबा योजना नव्हती, तर फेरारीवर अंडरकटचा दबाव निर्माण करणारी स्पर्धात्मक चाल होती.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_pirelli"/> अंडरकट यशस्वी झाला असता का, याचे निश्चित उत्तर शर्यतीत मिळाले नाही. कारण व्हर्सटॅपनचा नवीन कठीण टायरवरील पहिला पूर्ण तुलनात्मक टप्पा सुरू असतानाच लक्लेरची गाडी अठराव्या फेरीत नियंत्रणाबाहेर गेली. फेरारीच्या तुलनेने स्वच्छ हवेतल्या शर्यतवेगाची आणि रेड बुलच्या नव्या टायरची प्रत्यक्ष सामना-परीक्षा संपण्याआधीच स्पर्धात्मक परिस्थिती बदलली. रेड बुलच्या संघप्रमुखांनीही लवकर थांबून प्रतिस्पर्ध्यावर दबाव आणल्याचे स्पष्ट केले; मात्र अपघात झाला म्हणून अंडरकट प्रत्यक्ष यशस्वी झाला होता, असे दाखविणे या ऐतिहासिक घटनाक्रमाशी विसंगत ठरेल.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_report"/> लक्लेरने स्वतः चूक स्वीकारली हा महत्त्वाचा चालक-संदर्भ आहे; त्याचवेळी त्याची गाडी अपघाताच्या क्षणी आघाडीवर होती ही वस्तुस्थिती बदलत नाही. अपघातानंतर रेडिओवरील थ्रॉटलसंबंधी उल्लेखांना स्वतंत्र यांत्रिक बिघाडामुळेच पहिल्यांदा पकड सुटली, असा निर्णायक पुरावा मानू नये. वळणात पकड सुटणे, अडथळ्यावर आदळणे आणि कार परत मागे घेण्याच्या प्रयत्नात आलेली अडचण हे वेगवेगळे टप्पे होते. अपघाताची जबाबदारी स्वीकारूनही लक्लेरने अजिंक्यपदात मोठे गुण गमावले; तंत्रज्ञान, चालकनिर्णय आणि स्पर्धात्मक दबाव यांच्या विश्लेषणात या बाबींची सांगड तटस्थपणे घालणे गरजेचे आहे.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_reactions"/> लक्लेरच्या निवृत्तीनंतर व्हर्सटॅपनने आघाडी राखताना टायरची अनावश्यक झीज न करता अंतर वाढविण्यावर भर दिला. त्याने ५३ फेऱ्यांची शर्यत एका नियोजित थांब्याने पूर्ण केली; पिरेलीच्या माहितीनुसार त्याच्या कठीण टायरचा दुसरा टप्पा विशेष लांब होता. अशा तापमानात वेग वाढवून सर्वाधिक जलद फेरी मिळविण्यापेक्षा पहिल्या क्रमांकाचे पंचवीस गुण सुरक्षित करणे अधिक महत्त्वाचे ठरले. म्हणून सर्वात जलद फेरी फेरारीच्या सायेन्सकडे असली तरी हा विजय टायरनियंत्रण आणि परिस्थितीनुसार निर्णय घेण्याच्या क्षमतेचाही दाखला आहे.<ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_fast"/><ref name="FRA22_reactions"/> === उष्ण सर्किटवरील टायरची निवड, पिट लेनचा खर्च आणि सुरक्षा गाडी === पिरेलीने फ्रान्समध्ये सी२, सी३ आणि सी४ अशी मध्यम श्रेणीतील मिश्रणे पुरविली होती. गरम डांबरावर वापरल्या जाणाऱ्या मऊ मिश्रणाचा एका संपूर्ण दीर्घ टप्प्यासाठी लाभ मर्यादित असल्याने मोठ्या प्रमाणावर मध्यम–कठीण एक-थांबा रणनीती वापरली गेली. टायरच्या कामकाजातील तापमानमर्यादा, दाब आणि पुढील गाडीच्या अस्वच्छ हवेचा संपर्क यामुळे दुसऱ्याला अगदी जवळून पाठलाग करताना टायरचे आयुष्य कमी होऊ शकते. पहिल्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनला आलेली अडचण हे याचे प्रत्यक्ष उदाहरण; दुसरीकडे स्वच्छ हवेत असल्याने लक्लेरला काही प्रमाणात फायदा होता.<ref name="FRA22_allocation"/><ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_reactions"/> सर्किट पॉल रिकार्डवरील पिट लेन दीर्घ असल्यामुळे सामान्य हिरव्या झेंड्याखाली पिट थांब्यात स्थान गमावण्याचा खर्च मोठा होता. यामुळे एकाच थांब्यावर शक्य तितकी लांब शर्यत करण्यास प्रोत्साहन मिळत होते. मात्र अठराव्या फेरीतील अपघातानंतरची सुरक्षा गाडी ही अशा गणितातील महत्त्वाची अपवादात्मक घटना ठरली. तिच्या कालावधीत तुलनेने कमी स्थानहानीने टायर बदलू शकलेल्या गाड्यांचे पुढील टप्पे बदलले. रणनीतीची यशस्विता पाहताना केवळ किती थांबे घेतले यापेक्षा त्या थांब्यांवर शर्यतीची स्थिती कोणती होती, हे महत्त्वाचे ठरते.<ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_report"/> फेरारीच्या सायेन्सने पहिला कठीण टायरचा टप्पा आणि पुढे मध्यम टायरचे टप्पे वापरले. त्याची सुरुवात मागील ग्रिडवरून असल्याने सुरुवातीची लढाई जास्त वाहतुकीत झाली; पुढे सुरक्षागाडीच्या वेळी त्याला जवळ आलेल्या गाड्यांमधून वर येण्याची संधी मिळाली. मात्र दुसऱ्या थांब्याच्या वेळी भोगावी लागलेली शिक्षा आणि उर्वरित दहा-एक फेऱ्यांसाठीचा ताजा टायरचा वेग यांची प्रत्यक्ष किंमत फेरारीला मोजावी लागली. हे धोरण पूर्णपणे चुकीचे किंवा निर्विवाद बरोबर असे कोणतेही विधान स्रोतांशिवाय करता येणार नाही: संघाने टायरवरील झीज व शेवटच्या फेऱ्यांतील संभाव्य धोक्याचा विचार केला, तर चालकाची पोडियमच्या जवळची प्रत्यक्ष स्थिती दुसरी शक्यता दर्शवत होती.<ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_reactions"/> सायेन्सच्या जलद फेरीमुळे मिळालेला अतिरिक्त एक गुण त्याच्या एकोणिसाव्या सुरुवातीच्या जागेच्या संदर्भात महत्त्वाचा होता. तथापि हा गुण मिळविण्याची पद्धत आणि पोडियमची संधी यांचे सरळ एकास एक मूल्यांकन करता येत नाही. तिसरे स्थान मिळाल्यास पंधरा गुण, पाचवे स्थान व सर्वात जलद फेरी मिळाल्यास अकरा गुण, असा अधिकृत गुणफरक होता. या तुलनेत संभाव्य रेस-पोजिशन, टायरचा उर्वरित टिकाव, त्या क्षणचे प्रतिस्पर्धी आणि शिक्षा या घटकांचा समावेश आहे; त्या वेळच्या प्रत्येक अंदाजाला प्रत्यक्ष घडलेला निकाल समजता येणार नाही.<ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_fast"/><ref name="FRA22_pirelli"/> === फेरारी: पात्रतेतील सहकार्य, मुख्य शर्यतीतील दडपण आणि दोन गाड्यांची वेगळी कहाणी === फेरारीच्या शनिवारच्या पात्रतेचे वैशिष्ट्य सायेन्सने लक्लेरला दिलेली मदत होते. दोन फेरारी गाड्यांतील नियोजित अंतराचा वापर करून अंतिम वेगवान फेरीत लक्लेरला पुढे जाण्यासाठी अनुकूल हवेचा प्रवाह मिळवून देण्यात आला. परिणामी लक्लेरची १:३०.८७२ वेळ व्हर्सटॅपनपेक्षा ०.३०४ सेकंद जलद ठरली. त्यामुळे फेरारीकडे एकल-फेरीतील वेग होता आणि हा वेग प्रत्यक्ष शर्यतीच्या पहिल्या टप्प्यातही लक्लेरने जपला. मात्र दोन्ही फेरारी गाड्या त्या क्षणी समान स्थानावर नव्हत्या: सायेन्सच्या अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांमुळे त्याला एकोणिसाव्या ग्रिडवरून सुरुवात करावी लागणार होती. एका चालकाचा पोल आणि दुसऱ्याची मागील सुरुवात ही रणनीती आखण्यासाठी असमतोल निर्माण करणारी बाब होती.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_grid"/><ref name="FRA22_qualreport"/> लक्लेरच्या निवृत्तीमुळे फेरारीचा सरळ विजयाचा मार्ग बंद झाला. शर्यतीतील पहिल्या टप्प्यात कारने दाखवलेला वेग उपयोगात आला नाही; त्याच वेळी सायेन्सने मागून येताना सलग ओव्हरटेक करून संघाची गुणांची अपेक्षा टिकवली. सायेन्सच्या पिट लेन निर्गमनातील चूक ही स्वतंत्र संघ-कारभाराची समस्या होती: आक्रमकपणे चालकाला बाहेर पाठविण्याचा निर्णय इतर चालकाच्या सुरक्षित मार्गाशी संघर्षात आला. एफ.आय.ए. पंचांनी पाच सेकंदांची शिक्षा निश्चित केली. त्यामुळे वेगवान गाडीचा लाभ, पिट थांब्याची शिस्त आणि चालकाची शक्यता यांची स्वतंत्र तपासणी आवश्यक आहे.<ref name="FRA22_sainz"/><ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_report"/> सायेन्सने पेरेझला मागे टाकून तिसऱ्या स्थानावर पोहोचल्यानंतरच्या पिट संदेशांमुळे फेरारीच्या रणनीतीवर बाहेरून चर्चा झाली. चालकाला पुढे जाण्याची संधी दिसत असताना संघाला टायरचा उर्वरित टिकाव व अपघाताचा धोका दिसत होता; बाहेरून पाहणाऱ्यांकडे संघाच्या वास्तविक सर्व माहितीचा प्रवेश नव्हता. अंतिम वर्गीकरणातील पाचवे स्थान आणि बोनस गुण हे निश्चित तथ्य आहे; फेरारीने न थांबता निश्चित पोडियम मिळवलेच असते किंवा थांब्यामुळे हमखास गुण वाचले, अशा दोन्ही विधानांना पुरेशा पुराव्याशिवाय अंतिम ऐतिहासिक निष्कर्ष बनवता येत नाही.<ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/> === रेड बुल आणि मर्सिडीज: वेग, व्यवस्थापन आणि दुहेरी पोडियमचा संदर्भ === रेड बुलचा मुख्य फायदा व्हर्सटॅपनने पहिल्या टप्प्यात आघाडीच्या गाडीच्या दृष्टीक्षेपात राहून वेळेवर पिट-थांबा घेतला यात होता. लक्लेरच्या निवृत्तीनंतर त्याला प्रतिस्पर्ध्याला चाकांवर ओव्हरटेक करावे लागले नाही, ही बाब विजयाच्या इतिहासात स्पष्टपणे नोंदणे आवश्यक आहे. त्याचे स्थान बदलण्यामागील अपघाताचे कारण स्वीकारूनही रेड बुलने पुढील पूर्ण अंतर विश्वासार्हपणे पूर्ण केले, कठीण टायरची झीज नियंत्रणात ठेवली आणि पिट लेनमधून परत आलेल्या इतर संघांना संधी दिली नाही. आघाडी मिळणे आणि ती शेवटपर्यंत राखणे हे वेगवेगळे यश होते.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_reactions"/> दुसऱ्या रेड बुलमधील पेरेझला सुरुवातीलाच हॅमिल्टनने मागे टाकले; नंतर सायेन्स आणि रसल यांच्याशी झालेल्या लढतीत तो भरपूर वेळ अडकला. आभासी सुरक्षा गाडी संपल्यानंतर त्याने रसलला तिसरे स्थान गमावले. रेड बुलच्या बाजूने आभासी सुरक्षा गाडीचा संकेत व त्याच्या समाप्तीतील अनिश्चिततेवर प्रश्न उपस्थित करण्यात आले, तर पेरेझने स्वतः टायरनियंत्रण आणि शर्यतवेगातील अडचणींचा उल्लेख केला. म्हणून फक्त एकाच संकेतावरून त्याचे चौथे स्थान स्पष्ट केले तर पहिल्या टप्प्यातील त्याच्या गतीवरील मर्यादा दुर्लक्षित होतील. तरी अंतिम पोडियमच्या बदलात पुनर्प्रारंभाची वेळ निर्णायक ठरली.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_report"/> मर्सिडीजसाठी हा गुणांच्या दृष्टीने अत्यंत यशस्वी, पण निरपेक्ष वेगाच्या दृष्टीने फेरारी व रेड बुलपासून अद्याप अंतर असल्याचे दाखविणारा रविवार होता. हॅमिल्टनच्या ३००व्या ग्रांप्रीमध्ये दुसरे स्थान मिळाले; रसलने आघाडीच्या दोन्ही गाड्यांशी सामना करून तिसरे स्थान मिळविले. संघाच्या कामगिरीत पहिल्या फेरीतील हॅमिल्टनचा पेरेझवरील ओव्हरटेक, सुरक्षा गाडीच्या टप्प्यातील व्यवस्थित पिट थांबे आणि रसलने शेवटी मिळवलेले स्थान हे तीन वेगळे घटक होते. फेरारीचा पोल विजेता निवृत्त झाला म्हणून पोडियमसाठी एक जागा खुली झाली; मात्र मर्सिडीजने दोन्ही गाड्या योग्य जागी ठेवल्या नसत्या तर दुहेरी पोडियम शक्य झाला नसता.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_report"/> रसल–पेरेझ संघर्षाबाबत घडलेले ओव्हरटेक आणि पंचांनी प्रत्यक्ष लागू केलेल्या शिक्षा यांची गल्लत होऊ नये. या संघर्षातील तक्रारी म्हणजे मुख्य शर्यतीच्या अधिकृत वर्गीकरणात स्वयंचलित बदल झाला, असा अर्थ नाही. रसलचा तिसरा व पेरेझचा चौथा क्रमांक अंतिम नोंदीत कायम आहेत. त्यामुळे आघाडीच्या गुणस्थितीत मर्सिडीजला प्रत्येकी पंधरा आणि अठरा असे एकूण तेहतीस गुण मिळाले; हे सप्ताहांताचे तात्कालिक आर्थिक नसलेले स्पर्धात्मक फलित होते.<ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_points"/><ref name="FRA22_reactions"/> === अल्पाइन आणि मॅक्लारेन: गुणांतील जवळची लढत आणि टायर-वेगातील तफावत === अल्पाइन व मॅक्लारेन दोन्ही संघांनी फ्रेंच ग्रांप्रीमध्ये दोन गाड्यांना गुण मिळवून दिले, परंतु त्यांचा गुणांचा प्रमाणात्मक लाभ भिन्न होता. अलोन्सोने सहावा आणि ओकॉनने आठवा क्रमांक मिळविल्याने अल्पाइनला बारा गुण मिळाले; मॅक्लारेनला नॉरिसच्या सातव्या आणि रिकार्डोच्या नवव्या क्रमांकातून आठ गुण मिळाले. ऑस्ट्रियानंतर दोघे प्रत्येकी ८१ गुणांवर असताना या चार गुणांच्या सापेक्ष वाढीमुळे अल्पाइन ९३ आणि मॅक्लारेन ८९ वर गेला. अजिंक्यपदातील चौथ्या स्थानासाठी हा लहान वाटणारा फरक पुढील शर्यतींच्या रणनीतीची पार्श्वभूमी बनला.<ref name="FRA22_points"/><ref name="FRA22_race"/> अलोन्सोने पात्रतेत सातवे स्थान मिळविले आणि शर्यतीत टायरचा वेग प्रमाणात ठेवत अधिक वेगवान आघाडीच्या गाड्यांशी अनावश्यक संघर्ष टाळला. मॅक्लारेनच्या दोन्ही गाड्यांवर त्याला पुरेसा वेगाचा व रणनीतीचा लाभ होता. ओकॉनला पहिल्या टप्प्यात त्सुनोदाशी धडक झाल्यामुळे पाच सेकंदांची शिक्षा झाली; त्याच्यामुळे अल्पाइनची शर्यत संपली नाही. त्याने शिक्षा सहन करूनही आठव्या स्थानापर्यंत पुढे येणे म्हणजे गाडीचा मधल्या गटातील टिकाऊ शर्यतवेग हा महत्वाचा घटक होता. स्थानिक शर्यतीतील त्याचा गुणलाभ हा केवळ इतरांच्या निवृत्तीवर अवलंबून नव्हता.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_report"/> मॅक्लारेनने आणलेल्या बदलांची अंतिम उपयुक्तता पाहताना शनिवारची नॉरिसची पाचवी पात्रता आणि रविवारचे सातवे स्थान यातील फरक महत्त्वाचा आहे. सुधारित गाडीला एकल-फेरीत फायदा झाला तरी सतत गरम राहणाऱ्या टायरांवरील पूर्ण शर्यतवेग अल्पाइनच्या तुलनेत कमकुवत होता, असे संघाच्या प्रतिक्रिया सूचित करतात. नॉरिसने अलोन्सोला रोखता आले नाही आणि रिकार्डोही ओकॉनच्या मागे राहिला. यामुळे कागदावर पात्रतेत उच्च स्थान मिळाले म्हणजे अंतिम शर्यतवर्गीकरणात तोच लाभ टिकतो, असा सार्वत्रिक नियम नसल्याचे स्पष्ट झाले.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन, अल्फाटौरी, हास, अल्फा रोमिओ आणि विलियम्सची स्वतंत्र परिस्थिती === अ‍ॅस्टन मार्टिनने सराव आणि पात्रता सत्रात आघाडीचे वेग दाखविले नाहीत, परंतु स्पर्धेच्या शेवटपर्यंत शांत, लांब टप्पे पूर्ण करून एक गुण मिळवला. स्ट्रोल दहावा आणि व्हेटेल अकरावा राहिला. शेवटच्या टप्प्यात सहचालकांमधील अत्यंत जवळच्या लढतीत स्ट्रोलने स्थान राखले; गाड्यांचे अंतर लहान असले तरी त्याचा एक बिंदू थेट संघाच्या गुणतालिकेत नोंदला गेला. अल्पाइन व मॅक्लारेनपेक्षा अनेकदा मागे राहिलेल्या गाडीला एक गुण मिळणे हे शर्यतीत वाहन टिकवून ठेवण्याचे फलित होते. याउलट त्या गुणावरून संघाकडे आघाडीचा वेग होता, असा निष्कर्ष काढता येणार नाही.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_points"/> अल्फाटौरीने फ्रान्समध्ये सुधारित वायुगतिकीय भागांची चाचणी केली होती, परंतु शुक्रवारी गॅस्लीला दिसलेला तुलनेने चांगला वेग पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत टिकला नाही. त्याची सोळावी पात्रता आणि बारावी शर्यत क्रमवारी ही प्रगतीची मर्यादा दर्शविते. त्सुनोदाने आठवी पात्रता मिळविली होती, त्यामुळे दोन चालकांमध्ये एकल-फेरी कामगिरीचा फरक मोठा होता; मात्र पहिल्या फेरीतील ओकॉनबरोबरच्या धडकेमुळे त्याला शर्यत सोडावी लागली. परिणामी अल्फाटौरी गुणशून्य राहिला. गॅस्लीच्या गाडीतील बदलांचा दीर्घकाळ टिकणारा फायदा झाला नाही हे आणि त्सुनोदाची धडक यांना स्वतंत्र कारणे म्हणून पाहिले पाहिजे.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/> हाससाठी मागील दोन ग्रांप्रीमध्ये मिळालेल्या गुणांच्या मालिकेनंतर फ्रान्समध्ये परत निराशा झाली. मॅग्नुसेनला पॉवर युनिट बदलासाठी मागील ग्रिडवरून सुरुवात करावी लागली, तर शुमाकरची वेगवान पात्रता फेरी ट्रॅक मर्यादांमुळे बाद झाली. शर्यतीत संघाने पिट थांबा लवकर घेतला; नंतर सुरक्षा गाडी बाहेर आल्याने त्या वेळेचा तुलनात्मक फायदा कमी झाला. शुमाकरला झोउशी धडक झाली आणि मॅग्नुसेनचा लतिफीशी संपर्क झाला. पंचांनी लतिफी–मॅग्नुसेन घटनेसाठी कोणालाही दोषी ठरवून पुढील शिक्षा दिली नाही. मॅग्नुसेन निवृत्त झाला आणि शुमाकर पंधरावा राहिला. त्यामुळे अपयश समजाविताना केवळ एक अपघात न नमूद करता ग्रिड शिक्षा, पात्रतेतील वेळ रद्द होणे, सुरक्षा गाडीच्या विरुद्ध गेलेली पिट वेळ आणि प्रत्यक्ष धडका या सर्वांचा विचार आवश्यक आहे.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_noaction"/><ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/> अल्फा रोमिओच्या बोट्टासने पहिल्या सरावात सहभाग घेतला नव्हता; तो नियमित कार्यक्रमात परतल्यावर त्याने अकरावी पात्रता मिळविली. मात्र शर्यतीत कठीण टायरवरील प्रारंभ आणि पुढील टायर निवडींचा अपेक्षित फायदा झाला नाही; तो चौदावा राहिला. झोउ सोळावा अधिकृत वर्गीकृत चालक होता. त्याच्या गाडीला शेवटी यांत्रिक समस्या आली, शिवाय मिक शुमाकरशी झालेल्या धडकेसाठी पाच सेकंदांची शिक्षा लावण्यात आली. तो पूर्ण ५३ फेऱ्या पार करू शकला नाही, तरी किमान आवश्यक अंतर पूर्ण केल्यामुळे अंतिम नोंदीत वर्गीकृत राहिला; त्याला निवृत्तांच्या अवर्गीकृत यादीत चुकीने हलवू नये. संघाला एकही गुण मिळाला नाही.<ref name="FRA22_fp1"/><ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_zhou"/><ref name="FRA22_reactions"/> विलियम्सला अल्बोनच्या तुलनेने चांगल्या सराव आणि पात्रता स्थानांचे गुणात रूपांतर करता आले नाही. अल्बोनने तेरावा क्रमांक राखला, तर लतिफीने चाळीस फेऱ्यांनंतर शर्यत सोडली. मॅग्नुसेनशी झालेल्या धडकेस पंचांनी शर्यतीतील घटना मानून पुढील कारवाई केली नाही, ही महत्त्वाची अधिकृत नोंद आहे. अल्बोनच्या गाडीत वेगाच्या मर्यादा आणि टायरच्या घसरणीचा परिणाम दिसला; त्यामुळे पुढच्या संघांच्या तुलनेत स्वच्छ, त्रुटीविरहित शर्यत करणेही गुणासाठी पुरेसे ठरले नाही. अखेर विलियम्सचे हंगामी कारनिर्माता गुण तीनच राहिले.<ref name="FRA22_fp3"/><ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_noaction"/><ref name="FRA22_points"/><ref name="FRA22_reactions"/> === पंचांचे निर्णय, दंडांचे प्रत्यक्ष परिणाम आणि अंतिम वर्गीकरण === या शर्यतीतील सर्वांत स्पष्ट लेखी पंचनिर्णयांपैकी एक सायेन्सच्या असुरक्षित पिट निर्गमनाचा होता. पिट बॉक्समधून बाहेर पडताना त्याची गाडी अल्बोनच्या मार्गाजवळ आल्याबद्दल पंचांनी पाच सेकंदांची वेळशिक्षा नोंदविली. सायेन्सने पुढील नियोजित थांब्यावेळी ती शिक्षा पूर्ण केली. अशा वेळी अंतिम अधिकृत निकालातील वेळ हीच ग्राह्य धरायची असते; स्वतंत्रपणे पुन्हा पाच सेकंद जोडल्यास ऐतिहासिक निकाल बदलल्यासारखी चुकीची नोंद तयार होईल. चालकाने कार पुढे नेण्यात दाखविलेल्या वेगापासून पिट लेनमधील सुरक्षा निर्णय वेगळा समजावा.<ref name="FRA22_sainz"/><ref name="FRA22_race"/> दुसरा महत्त्वाचा निर्णय झोउच्या शुमाकरशी संपर्काबाबत होता. पंचांनी कार क्रमांक २४चा चालक धडकेस कारणीभूत ठरल्याचे नोंदवून पाच सेकंदांची शिक्षा आणि सुपर लायसन्सवरील दंडगुण लावले. त्याचा उपयोग झोउच्या अधिकृत वर्गीकरणातील वेळेत केला गेला असला तरी याचा अर्थ त्याचे संपूर्ण शर्यतवर्गीकरण रद्द झाले नव्हते. झोउने ४७ फेऱ्या पूर्ण केल्याने तो वर्गीकृत चालक राहिला. दंड, फेऱ्या अपूर्ण राहणे आणि गुण न मिळणे ही वेगवेगळी तथ्ये आहेत; ती एका अस्पष्ट निवृत्त संज्ञेत बसवता येणार नाहीत.<ref name="FRA22_zhou"/><ref name="FRA22_race"/> ओकॉनच्या त्सुनोदाशी पहिल्या फेरीतील धडकेबद्दलही पाच सेकंदांची शिक्षा नोंदविली गेली; त्यानंतर अल्पाइन चालकाला आठव्या क्रमांकाचे चार गुण मिळाले. यामुळे पंचांनी शिक्षा दिली आणि चालकाला स्पर्धेतून बाहेर काढले यांचा संबंध सरसकट जोडता येत नाही. उलट लतिफी–मॅग्नुसेनच्या घटनेत पंचांनी कोणालाही पुढील शिक्षा केली नाही; दोन्ही गाड्यांच्या नंतरच्या निवृत्तीचे वर्गीकरण त्यामुळे बदलले नाही. अंतिम निकाल व गुणतालिकेत केवळ पुष्टी झालेली शिक्षा आणि त्याचा अधिकृत परिणाम वापरणे आवश्यक आहे.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_noaction"/><ref name="FRA22_race"/> रसल आणि पेरेझ यांच्या वळणातील संघर्षात रेसिंग रेषा, उपलब्ध जागा आणि सुरक्षा गाडीच्या समाप्तीची वेळ या विषयांवर स्पर्धकांमध्ये वेगवेगळी मते होती. तथापि या चर्चेमुळे तिसऱ्या स्थानावर पोहोचलेल्या रसलचा अधिकृत निकाल आपोआप रद्द होत नाही. अंतिम वर्गीकरणात रसल तिसरा व पेरेझ चौथा राहतो. वादग्रस्त घटनांचे स्पष्टीकरण देताना चालक किंवा संघाचे वक्तव्य, नियमानुसार निश्चित झालेली चूक आणि प्रत्यक्ष अंतिम निकाल या तिन्ही स्वतंत्र स्तरांवर माहिती द्यावी लागते.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/> === अजिंक्यपदावरील परिणाम आणि ऐतिहासिक महत्त्व === फ्रेंच ग्रांप्रीनंतर व्हर्सटॅपनकडे २३३ आणि लक्लेरकडे १७० गुण होते; त्यांच्या दरम्यानचे अंतर ६३ गुणांवर गेले. पेरेझ १६३ गुणांसह तिसरा होता. मागील ऑस्ट्रियन शर्यतीत लक्लेरने विजय मिळवून जे अंतर कमी केले होते, ते फ्रान्समधील त्याच्या शून्य गुणांमुळे पुन्हा मोठ्या प्रमाणात वाढले. एका प्रतिस्पर्ध्याच्या निवृत्तीमुळे विजेत्यास पूर्ण गुण मिळणे आणि त्याला प्रत्युत्तर देण्याची प्रतिस्पर्ध्याकडे संधी राहू नये, हा या गुणबदलाचा सर्वात थेट परिणाम होता. कोणतीही पुढील शर्यत किंवा अखेरचा २०२२ हंगाम या त्या दिवसाच्या गुणस्थितीत मिसळू नये.<ref name="FRA22_points"/><ref name="FRA22_race"/> कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ३९६ गुण, फेरारी ३१४ आणि मर्सिडीज २७० गुणांवर आले. रेड बुलने आपल्या दोन्ही कारांतून एकूण ३७ गुण मिळविले; फेरारीला सायेन्सचे ११ गुण मिळाले, तर लक्लेरचा गुणशून्य निकाल निर्णायक ठरला. मर्सिडीजने ३३ गुणांचे दुहेरी पोडियम मिळवून आघाडीच्या दोन संघांपासून असलेला फरक कमी केला, परंतु त्या क्षणी तिसऱ्या स्थानावरच होता. अल्पाइन ९३ गुणांवर जाऊन मॅक्लारेनच्या ८९ गुणांपेक्षा पुढे गेला. गुणांच्या या वेगवेगळ्या गटांमधील हालचालींवरून फ्रान्सच्या शर्यतीचे महत्त्व केवळ विजेतेपदापुरते मर्यादित नव्हते, हे दिसते.<ref name="FRA22_points"/><ref name="FRA22_race"/> हॅमिल्टनच्या ३००व्या ग्रांप्रीच्या निमित्ताने मिळालेले दुसरे स्थान आणि रसलच्या लढतीतून मिळालेला पोडियम हे मर्सिडीजसाठी त्या काळातील प्रगतीचे प्रतीक होते. परंतु फेरारीच्या गाडीचा पात्रतेतील वेग, रेड बुलच्या एक-थांबा रणनीतीतील विश्वासार्हता आणि अल्पाइनच्या संपूर्ण शर्यतीतील तुलनेने मजबूत मध्यमगट वेग यांचे एकत्रित निरीक्षण केल्यास तीन वेगवेगळे स्पर्धात्मक निकष दिसतात. पात्रतेत जलद असलेली कार, रणनीती अंमलात आणण्यात प्रभावी संघ आणि उष्ण हवेत लांब धाव टिकवून ठेवणारा मध्यगटातील संघ हे एकच मोजमाप वापरून तुलना करण्यासारखे नव्हते.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_qual"/> २०२२ फ्रेंच ग्रांप्रीचे दीर्घकालीन स्मरण आघाडीवर असलेल्या लक्लेरची चूक, व्हर्सटॅपनचा सातत्यपूर्ण विजय, मर्सिडीजचा दुहेरी पोडियम आणि शेवटच्या टप्प्यातील सायेन्स–पेरेझ–रसल संघर्ष या घटनांभोवती आहे. तरीही हंगामाच्या अभ्यासासाठी डी व्रीस व कुबित्साच्या सराव सहभागाची नोंद, दोन पॉवर युनिट शिक्षांमुळे बदललेली अधिकृत ग्रिड, सायेन्सचा असुरक्षित निर्गमन दंड, झोउच्या वर्गीकृत अपूर्ण फेऱ्या आणि अल्पाइन–मॅक्लारेन गुणांची अदलाबदल हेही तितकेच आवश्यक संदर्भ आहेत. या स्वतंत्र तपशीलांना स्रोतांच्या मदतीने जपल्यास भविष्यातील वाचकाला तत्कालीन स्पर्धात्मक निर्णय समजून घेता येतात.<ref name="FRA22_entry"/><ref name="FRA22_grid"/><ref name="FRA22_sainz"/><ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == खाली २४ जुलै २०२२ रोजीच्या फ्रेंच ग्रांप्रीनंतर एफ.आय.ए.ने नोंदविलेला संपूर्ण गुणक्रम आहे. हंगामात आधी सहभागी होऊन या शर्यतीत नसलेल्या चालकाचाही—निको ह्युलकेनबर्गचाही—या यादीत समावेश केला आहे. खालील गुण हे या शर्यतीनंतरचे ऐतिहासिक गुण आहेत; नंतरच्या फेऱ्यांतील गुण यात मिसळलेले नाहीत.<ref name="FRA22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २३३ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १७० |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १६३ |- | ४ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १४४ |- | ५ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १४३ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १२७ |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७० |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५६ |- | ९ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | १० || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३७ |- | ११ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १९ |- | १३ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १६ |- | १४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १५ |- | १५ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १६ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १७ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५ |- | १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | २१ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३९६ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३१४ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २७० |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ९३ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ८९ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५१ |- | ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ८ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २७ |- | ९ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १९ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[फ्रेंच ग्रांप्री]] * [[सर्किट पॉल रिकार्ड]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/france २०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – फॉर्म्युला वन अधिकृत कार्यक्रमपृष्ठ] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1116/france/race-result फ्रेंच ग्रांप्री – अधिकृत शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/french-grand-prix/eventtiming-information एफ.आय.ए. – स्पर्धेचे निर्णय आणि वेळमोजणी कागदपत्रे] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = फ्रेंच ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ हंगेरियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ फ्रेंच ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फ्रेंच ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] io2vvxzm9tsizjyba6brxzzj8s5dgc3 2725730 2725729 2026-10-24T16:25:36Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725730 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = फ्रान्स | ग्रांप्री = फ्रेंच | चित्र = 2022 F1 CourseLayout France.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ फ्रेंच ग्रांप्रीसाठी सर्किट पॉल रिकार्डचा मार्गनकाशा | दिनांक = २४ जुलै | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन लेनोव्हो ग्रांप्री डी फ्रान्स २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १२ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = सर्किट पॉल रिकार्ड, ले कॅस्तेले, फ्रान्स | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.८४२ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.६३० | एकूण_फेऱ्या = ५३ | एकूण_अंतर_किमी = ३०९.६९० | एकूण_अंतर_मैल = १९२.४३२ | हवामान = कोरडे आणि उष्ण | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | पोल_वेळ = १:३०.८७२ | जलद_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | जलद_देश = स्पेन | जलद_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | जलद_वेळ = १:३५.७८१ | जलद_फेरी = ५१ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | दुसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | तिसरा_चालक = जॉर्ज रसल | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ हंगेरियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ फ्रेंच ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = }} '''२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेची बारावी फेरी होती. ''फॉर्म्युला वन लेनोव्हो ग्रांप्री डी फ्रान्स २०२२'' या अधिकृत नावाने आयोजित ही स्पर्धा २२ ते २४ जुलैदरम्यान फ्रान्समधील ले कॅस्तेले येथील [[सर्किट पॉल रिकार्ड]]वर झाली. रविवार, २४ जुलै रोजी ५३ फेऱ्यांची मुख्य शर्यत पार पडली. [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]]चा [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] विजेता ठरला; [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ|मर्सिडीज]]चे [[लुइस हॅमिल्टन]] आणि [[जॉर्ज रसल]] अनुक्रमे दुसरे आणि तिसरे राहिले. शनिवारची पोल पोझिशन मिळविणारा [[शार्ल लक्लेर]] आघाडीवर असताना शर्यतीतून निवृत्त झाला; ग्रिडवरील एकोणिसाव्या स्थानावरून सुरुवात करणाऱ्या [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]ने पाचवा क्रमांक आणि सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळविला.<ref name="FRA22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – अधिकृत स्पर्धावृत्त आणि सर्किट माहिती|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/france|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_race">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – अधिकृत अंतिम शर्यत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_54_-_2022_french_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_fast">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या अधिकृत जलद फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_12_fra_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref> हा नियमित, स्प्रिंट नसलेला शर्यत सप्ताहांत होता. शुक्रवारी दोन आणि शनिवारी एक मुक्त सराव सत्र झाले; शनिवारी तीन टप्प्यांची पात्रता फेरी पार पडली. रविवारच्या मुख्य शर्यतीत लक्लेरच्या निवृत्तीनंतर सुरक्षा गाडी बाहेर आल्याने पहिल्या दहा स्थानांच्या रणनीतींवर महत्त्वाचा परिणाम झाला. २०२२ नंतर पुढील हंगामात फ्रेंच ग्रांप्री आयोजित न झाल्यामुळे २०२३ मधील संबंधित शर्यत ही मागोमागची आवृत्ती नव्हती.<ref name="FRA22_event"/><ref name="FRA22_report">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपनचा विजय आणि आघाडीवर असलेल्या लक्लेरची निवृत्ती|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-wins-the-2022-french-grand-prix-as-pole-sitter-leclerc-crashes.11eNOAzyvZfPOnRnY3AYuz.11eNOAzyvZfPOnRnY3AYuz|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === ऑस्ट्रियन ग्रांप्रीनंतर चालक अजिंक्यपदात व्हर्सटॅपन २०८ गुणांसह प्रथम होता; लक्लेर १७० आणि सर्जिओ पेरेझ १५१ गुणांसह अनुक्रमे दुसऱ्या व तिसऱ्या स्थानावर होते. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ३५९, फेरारी ३०३ आणि मर्सिडीज २३७ गुणांवर होते. मागील शर्यतीत लक्लेरने विजय मिळवून व्हर्सटॅपनवरील अंतर कमी केले होते; त्यामुळे फ्रान्समध्ये फेरारीचा एकल-फेरी वेग आणि रेड बुलची शर्यतीची रणनीती ही स्पर्धेची मध्यवर्ती पार्श्वभूमी होती. चौथ्या स्थानासाठी मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांच्याकडे प्रत्येकी ८१ गुण होते.<ref name="FRA22_points">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – शर्यतीनंतरचे चालक व कारनिर्माते गुण|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/french-grand-prix/championship-points|प्रकाशक=एफ.आय.ए. निर्णयपत्रांचा दस्तऐवजी संग्रह|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_report"/> फ्रान्समध्ये लुइस हॅमिल्टनने त्याच्या कारकिर्दीतील ३०० व्या फॉर्म्युला वन ग्रांप्री सहभागाची नोंद केली. स्थानिक प्रेक्षकांच्या उपस्थितीत अल्पाइनचे एस्टेबान ओकॉन व अल्फाटौरीचे पियर गॅस्ली हे फ्रेंच चालक विशेष लक्षात होते. तांत्रिक बदलांमध्ये मॅक्लारेनने सुधारित उपकरणे आणली आणि अल्फाटौरीने गाडीतील वायुगतिकीय बदलांची चाचणी केली; तथापि शुक्रवारच्या व शनिवारच्या वेगाचा अर्थ रविवारच्या पूर्ण टायर-अवधीतील कार्यक्षमतेसारखाच असेल, असे गृहीत धरता येत नव्हते.<ref name="FRA22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=फ्रेंच ग्रांप्रीनंतर दहा संघांचे आणि चालकांचे मूल्यमापन|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-france-2022.2yKQyitjDfUHR9U2TJZOCQ.2yKQyitjDfUHR9U2TJZOCQ|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_fp1report">{{स्रोत बातमी|title=फ्रेंच ग्रांप्री – पहिल्या सरावात लक्लेरची आघाडी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-leclerc-beats-verstappen-to-fastest-time-in-opening-french-gp-practice.ioRIdhCsRSDmCWr60vywU.ioRIdhCsRSDmCWr60vywU|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२२ जुलै २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === [[सर्किट पॉल रिकार्ड]]चा २०२२ स्पर्धेसाठी वापरलेला मार्ग ५.८४२ किलोमीटर (३.६३० मैल) लांबीचा होता. ५३ फेऱ्यांमध्ये नियोजित ३०९.६९० किलोमीटर अंतर पार करायचे होते. सपाट, वेगवान भाग, दीर्घ मिस्त्राल सरळ पट्टा, मध्यभागातील शीकॅन आणि जलद सिन्ये–बोसे वळणांच्या मालिकेमुळे समोरच्या टायरचे तापमान, वायुगतिकीय स्थैर्य आणि मागील टायरवरील ताण या सर्वांमध्ये संतुलन महत्त्वाचे होते. शनिवारच्या पात्रतेतील एकल फेरीचा वेग वेगळा, तर उन्हात लांब कालावधीपर्यंत चालणारी शर्यतीची कामगिरी वेगळी ठरणार होती.<ref name="FRA22_event"/><ref name="FRA22_media">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – अधिकृत माहिती पुस्तिका|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/gpf1_media_kit_2022_en_light.pdf|प्रकाशक=फ्रेंच ग्रांप्री आयोजक|दिनांक=जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – टायर, तापमान व शर्यतीनंतरची रणनीती|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-french-grand-prix---sunday-/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref> २२ जुलै रोजी शुक्रवारी पहिला आणि दुसरा मुक्त सराव, २३ जुलै रोजी शनिवारी तिसरा सराव व तीन-टप्प्यांची पात्रता फेरी, तर २४ जुलै रोजी रविवारी मुख्य शर्यत आयोजित झाली. सप्ताहांतात पाऊस पडून शर्यत ओल्या ट्रॅकवर झाली नाही; उलट वाढत्या तापमानामुळे टायरचे आयुष्य आणि योग्य वेळी पिट थांबा घेणे निर्णायक ठरले.<ref name="FRA22_event"/><ref name="FRA22_pirelli"/> === सहभागी चालक आणि संघ === शर्यतीच्या अधिकृत नोंदणीत दहा संघांचे वीस नियमित चालक होते. तथापि पहिल्या मुक्त सरावात मर्सिडीजच्या लुइस हॅमिल्टनच्या जागी [[न्यक डी व्रीस]] (कार क्रमांक १९) आणि अल्फा रोमिओच्या वालट्टेरी बोट्टासच्या जागी [[रॉबर्ट कुबित्सा]] (कार क्रमांक ८८) सहभागी झाले. या दोन्ही तात्पुरत्या नियुक्त्यांमुळे पहिल्या सरावाच्या वर्गीकरणात त्यांची नावे येतात; शनिवारच्या पात्रतेत किंवा मुख्य शर्यतीत त्यांची नावे चुकीने समाविष्ट करू नयेत. नियमित चालकांनी दुसऱ्या सरावापासून स्वतःच्या कार परत घेतल्या.<ref name="FRA22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – अधिकृत सहभागी चालकांची यादी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_12_-_2022_french_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२२ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – पहिल्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/french-grand-prix/p1-classification|प्रकाशक=एफ.आय.ए. निर्णयपत्रांचा दस्तऐवजी संग्रह|दिनांक=२२ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – दुसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/french-grand-prix/p2-classification|प्रकाशक=एफ.आय.ए. निर्णयपत्रांचा दस्तऐवजी संग्रह|दिनांक=२२ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने २०२२ फ्रेंच ग्रांप्रीसाठी सी२ कठीण, सी३ मध्यम व सी४ मऊ अशी सलग तीन ड्राय मिश्रणे निवडली. प्रत्येक चालकाला दोन कठीण, तीन मध्यम आणि आठ मऊ असे एकूण तेरा ड्राय संच देण्यात आले. कठीण टायरच्या दीर्घ कार्यकाळाची शक्यता आणि उष्ण ट्रॅकवरील मऊ टायरचा तुलनेने मर्यादित टिकाव पाहता मध्यम–कठीण अशी एक-थांबा रणनीती महत्त्वाची मानली जात होती; परंतु प्रत्येक संघाचे नंतरचे निर्णय प्रत्यक्ष तापमान, वाहतूक आणि सुरक्षा गाडीवर अवलंबून होते.<ref name="FRA22_allocation">{{स्रोत बातमी|title=फ्रेंच ग्रांप्रीसाठी चालकांना उपलब्ध टायरचे संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-french-grand-prix.58EOZxJbEn9HrkWwff65Le|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२० जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_pirelli"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी२ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी३ || पिवळा || ३ |- | मऊ || सी४ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_allocation"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === २२ जुलै रोजी पहिल्या सरावात लक्लेर १:३३.९३० वेळेसह आघाडीवर होता. व्हर्सटॅपन त्याच्यापेक्षा ०.०९१ सेकंद आणि सायेन्स ०.३३८ सेकंद मागे होते. ट्रॅकचे तापमान जवळपास ५८° सेल्सियसपर्यंत पोहोचल्याने टायरचे तापमान नियंत्रित ठेवण्याची समस्या सुरुवातीलाच दिसली. पाचवा क्रमांक मिळविणाऱ्या स्थानिक चालक गॅस्लीने अल्फाटौरीच्या बदलांनंतर आशादायी वेग दाखविला. हॅमिल्टनच्या जागी डी व्रीस नववा राहिला, तर बोट्टासच्या जागी कुबित्सा एकोणिसावा; या आकडेवारीवरून स्थायी चालकांचा शुक्रवारी पहिल्या तासातील वेळ असल्याचा चुकीचा अर्थ काढू नये.<ref name="FRA22_fp1"/><ref name="FRA22_fp1report"/> डी व्रीसने २३ फेऱ्या आणि कुबित्साने १९ फेऱ्या पूर्ण केल्या. विलियम्सचा अलेक्झांडर अल्बोन आठवा, तर दुसऱ्या मर्सिडीजमधील रसल चौथा राहिला. हे अल्पकालीन सरावातील स्थान होते; शर्यतीच्या उष्ण, लांब टप्प्यातील टायर झीज किंवा इंधनभार यावरून पूर्ण गतीचे थेट मोजमाप मानता येत नाही.<ref name="FRA22_fp1"/><ref name="FRA22_fp1report"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३३.९३० || २३ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.०२१ || १९ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३४.२६८ || २१ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३४.८८१ || २५ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३४.९७९ || २१ |- | ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३५.१७४ || २१ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३५.२३२ || २१ |- | ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.४१४ || २४ |- | ९ || १९ || [[न्यक डी व्रीस]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३५.४२६ || २३ |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३५.६६० || २१ |- | ११ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३५.६७६ || २१ |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३५.८१० || १९ |- | १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३५.८२८ || २१ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३५.८५१ || २४ |- | १५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३५.८७५ || २२ |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३६.०२२ || १९ |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३६.१०४ || २२ |- | १८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३६.१२७ || २६ |- | १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३६.३३२ || १९ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३७.०४३ || २३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी दुपारच्या दुसऱ्या सरावात फेरारीच्या सायेन्सने १:३२.५२७ वेळ नोंदवून लक्लेरपेक्षा ०.१०१ सेकंद आघाडी घेतली. व्हर्सटॅपन तिसरा, रसल चौथा आणि परतलेल्या हॅमिल्टनने पाचवा क्रमांक मिळविला. दुसऱ्या सरावात हॅमिल्टनने २३ आणि बोट्टासने २७ फेऱ्या पूर्ण केल्या; दोन्ही संघांनी सकाळच्या तरुण/राखीव चालक प्रयोगानंतर नियमित शर्यतचालकांना पुन्हा उपलब्ध केले होते.<ref name="FRA22_fp2"/><ref name="FRA22_entry"/> उच्च तापमान, टायरच्या कामकाजाची श्रेणी आणि दीर्घ शर्यत-फेऱ्यांमधील वेगाची घसरण तपासण्यावर संघांचा भर होता. व्हर्सटॅपनकडे १७ फेऱ्याच होत्या, तर फेरारीच्या दोन्ही गाड्यांनी प्रत्येकी २२ फेऱ्या पूर्ण केल्या. नॉरिस सहावा आणि रिकार्डो नववा राहिल्यामुळे मॅक्लारेनच्या सुधारित गाडीचा वेग स्पर्धात्मक वाटत होता, परंतु शनिवारी प्रत्यक्ष क्रमवारी व रविवारी टायरव्यवस्थापन यावर अंतिम मूल्यमापन अवलंबून होते.<ref name="FRA22_fp2"/><ref name="FRA22_reactions"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३२.५२७ || २२ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३२.६२८ || २२ |- | ३ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.०७७ || १७ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३३.२९१ || २० |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३३.५१७ || २३ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३३.६०७ || २१ |- | ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३३.९०६ || २४ |- | ८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.९२८ || २४ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३३.९८४ || २३ |- | १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.०६० || १६ |- | ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३४.२५९ || २४ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३४.२६४ || २७ |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३४.४२० || २७ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३४.५४० || २४ |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३४.५९५ || २६ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३४.६५३ || २३ |- | १७ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३४.६५४ || २६ |- | १८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३४.६६० || २६ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३५.१९५ || २२ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.४१२ || २७ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवार, २३ जुलैच्या शेवटच्या सरावात व्हर्सटॅपनने १:३२.२७२ वेळेत सर्वात जलद फेरी पूर्ण केली. त्यानंतर सायेन्स ०.३५४ सेकंद आणि लक्लेर ०.६३७ सेकंदांनी मागे होते. हॅमिल्टन चौथा, पेरेझ पाचवा व रसल सहावा राहिला. फेरारीच्या पात्रता-वेगाबरोबरच रेड बुलचा संभाव्य एकल-फेरी वेग आता स्पष्ट झाला; मात्र सायेन्सला त्या सप्ताहांतात अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक वापरल्यामुळे मागील ग्रिडवरून सुरुवात करावी लागणार होती.<ref name="FRA22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – तिसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_29_-_2022_french_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२३ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_grid">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – रविवारची अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_41_-_2022_french_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref> अल्पाइनचा अलोन्सो सातवा, विलियम्सचा अल्बोन आठवा व मॅक्लारेनचा नॉरिस नववा राहिला. स्थानिक गॅस्लीने तेरावा वेळ नोंदविला, तर व्हेटेल सर्वांत मागे होता. कडक उष्णता आणि बदलते गाडीचे संतुलन या पार्श्वभूमीवर सरावात दिसणारा वेग तीन पात्रता फेऱ्यांमध्ये कायम राहीलच असे नव्हते.<ref name="FRA22_fp3"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३२.२७२ || २३ |- | २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३२.६२६ || १४ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३२.९०९ || २० |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३३.२५५ || २२ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.२९३ || २५ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३३.३७६ || १८ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३३.५०५ || १८ |- | ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.५५८ || १९ |- | ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३३.६६९ || १६ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३३.७५१ || १९ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३३.७८८ || १७ |- | १२ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.८४१ || १६ |- | १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३३.८६९ || १८ |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३३.८७२ || २० |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३३.९११ || १९ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३४.०३१ || २३ |- | १७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३४.१२२ || १८ |- | १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३४.१७७ || २० |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३४.२२२ || १२ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३४.५३६ || ११ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारच्या पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत लक्लेरने १:३१.७२७ वेळ नोंदविला; व्हर्सटॅपनचा १:३१.८९१ हा पुढचा चांगला वेळ होता. पाच चालक बाहेर पडले: पियर गॅस्ली, लान्स स्ट्रोल, झोउ ग्वान्यू, मिक शुमाकर आणि निकोलस लतिफी. गॅस्ली व स्ट्रोल दोघांची अधिकृत सर्वोत्तम वेळ १:३३.४३९ एवढीच नोंदली गेली, तरी अंतिम पात्रता दस्तऐवजात क्रमवारी गॅस्ली सोळावा व स्ट्रोल सतरावा अशी दिली आहे.<ref name="FRA22_qual">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – अंतिम पात्रता वर्गीकरण|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/french-grand-prix/final-qualifying-classification|प्रकाशक=एफ.आय.ए. निर्णयपत्रांचा दस्तऐवजी संग्रह|दिनांक=२३ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_qualreport">{{स्रोत बातमी|title=फ्रान्समधील पात्रता – लक्लेरचा पोल आणि सायेन्सचे सहकार्य|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-tows-leclerc-to-first-french-grand-prix-pole-as-verstappen-qualifies.2Siuhjy4WwL2bH0FMoYDN9|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२३ जुलै २०२२}}</ref> शुमाकरने वेगवान फेरी केली होती, परंतु ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्यामुळे त्याची वेळ अमान्य ठरल्याने त्याला पुढील फेरी गाठता आली नाही. लतिफी शेवटच्या स्थानावर राहिला. गॅस्लीच्या मागील दिवसाच्या सरावातील प्रगतीचे रूपांतर पात्रता स्थानात झाले नाही, ही अल्फाटौरीसाठी प्रमुख निराशा होती.<ref name="FRA22_qualreport"/><ref name="FRA22_reactions"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत सायेन्सने १:३१.०८१ अशी या टप्प्यातील सर्वोत्तम वेळ नोंदविली; लक्लेर १:३१.२१६ वेळेसह त्याच्यामागे होता. पॉवर युनिटमधील बदलामुळे सायेन्सला मागून सुरुवात करावी लागणार असली, तरी त्याने पात्रतेत भाग घेऊन फेरारीला प्रतिस्पर्ध्यांच्या वास्तविक वेगाचे मोजमाप करण्याची संधी दिली. व्हर्सटॅपनचा या फेरीतील सर्वोत्तम वेळ १:३१.९९० होता.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_qualreport"/> रिकार्डो, ओकॉन, बोट्टास, व्हेटेल आणि अल्बोन दुसऱ्या फेरीनंतर बाद झाले. अव्वल दहात मॅक्लारेनकडून नॉरिस, अल्पाइनकडून अलोन्सो आणि अल्फाटौरीकडून त्सुनोदा सहभागी होते. बोट्टास बाद झाल्याने अल्फा रोमिओच्या दोन्ही गाड्या अंतिम फेरीपासून दूर होत्या, तर अल्पाइनच्या घरच्या शर्यतीत फक्त एक गाडी अंतिम दहात पोहोचली.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_qualreport"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत फेरारीने सायेन्सच्या मदतीने लक्लेरला पुढील सरळ पट्ट्यात हवेच्या प्रवाहाचा लाभ मिळवून दिला. लक्लेरने १:३०.८७२ अशी निर्णायक वेळ नोंदवत व्हर्सटॅपनच्या १:३१.१७६ वेळेवर ०.३०४ सेकंदांची आघाडी घेतली. पेरेझ तिसरा (१:३१.३३५), हॅमिल्टन चौथा (१:३१.७६५), नॉरिस पाचवा आणि रसल सहावा राहिला. अलोन्सो सातवा आणि त्सुनोदा आठवा ठरले.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_qualreport"/> सायेन्सची अंतिम फेरीतील वेळ अधिकृत वर्गीकरणात वैध पूर्ण वेगवान फेरी म्हणून नोंदलेली नाही; त्याच्या नोंदीत DNF असा फेरी-स्थिती उल्लेख येतो, आणि मॅग्नुसेनने या फेरीत वेळ नोंदविली नाही. त्यामुळे दोघांनी पात्रतेत अनुक्रमे नववे व दहावे स्थान मिळविले असले तरी रविवारच्या अधिकृत ग्रिडवरील त्यांची जागा पॉवर युनिट शिक्षेमुळे एकोणिसावी व विसावी झाली. त्यांना केवळ वेळ नोंदविलेली नाही म्हणून शर्यतीस अपात्र समजणे चुकीचे आहे.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_grid"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३१.७२७ || १:३१.२१६ || १:३०.८७२ || १७ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३१.८९१ || १:३१.९९० || १:३१.१७६ || १४ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३२.३५४ || १:३२.१२० || १:३१.३३५ || २० |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३३.०४१ || १:३२.२७४ || १:३१.७६५ || १९ |- | ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३२.६७२ || १:३२.७७७ || १:३२.०३२ || १४ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३३.१०९ || १:३२.६३३ || १:३२.१३१ || २० |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३२.८१९ || १:३२.६३१ || १:३२.५५२ || १७ |- | ८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३३.३९४ || १:३२.८३६ || १:३२.७८० || २० |- | ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३२.२९७ || १:३१.०८१ || DNF || १० |- | १० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३२.७५६ || १:३२.६४९ || — || ९ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३३.४०४ || १:३२.९२२ || — || १२ |- | १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३३.३४६ || १:३३.०४८ || — || १२ |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३३.०३४ || १:३३.०५२ || — || १३ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३३.२८५ || १:३३.२७६ || — || १५ |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.४२३ || १:३३.३०७ || — || ११ |- | १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३३.४३९ || — || — || ७ |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३३.४३९ || — || — || ९ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३३.६७४ || — || — || ८ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.७०१ || — || — || ९ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.७९४ || — || — || ६ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === रविवारच्या एफ.आय.ए. अंतिम ग्रिडमध्ये पोलवरील लक्लेर आणि दुसऱ्या स्थानावरील व्हर्सटॅपन कायम राहिले. अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक वापरल्यामुळे फेरारीचा सायेन्स आणि हासचा मॅग्नुसेन अनुक्रमे एकोणिसाव्या व विसाव्या स्थानावर गेले. यामुळे पात्रतेच्या नवव्या-दहाव्या क्रमांकावर असलेले दोन्ही चालक शेवटच्या ओळीवर होते, तर इतर चालकांना त्यानुसार पुढील जागा मिळाल्या. अधिकृत ग्रिडमध्ये सर्व वीस चालकांना क्रमांकित स्थान होते; या शर्यतीत कोणालाही पिट लेन प्रारंभ म्हणून चुकीने दाखवू नये.<ref name="FRA22_grid"/><ref name="FRA22_qual"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३०.८७२ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३१.१७६ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३१.३३५ |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३१.७६५ |- | ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३२.०३२ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३२.१३१ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३२.५५२ |- | ८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३२.७८० |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३२.९२२ |- | १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३३.०४८ |- | ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३३.०५२ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३३.२७६ |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.३०७ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३३.४३९ |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३३.४३९ |- | १६ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३३.६७४ |- | १७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.७०१ |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.७९४ |- | १९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || पॉवर युनिट घटकांमुळे ग्रिड शिक्षा |- | २० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || पॉवर युनिट घटकांमुळे ग्रिड शिक्षा |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === प्रारंभ, टायर व्यवस्थापन आणि पहिली क्रमवारी === रविवारच्या तीव्र उन्हात फेरारीचा लक्लेर पोलवरून पुढे निघाला आणि रेड बुलचा व्हर्सटॅपन त्याच्या मागे राहिला. हॅमिल्टनने पहिल्या वळणांच्या लढतीत पेरेझला मागे टाकून तिसरे स्थान मिळविले. अलोन्सोनेही चांगली सुरुवात करून काही काळ पुढच्या गटात स्थान मिळविले. याच वेळी एस्टेबान ओकॉनच्या अल्पाइनची युकी त्सुनोदाच्या अल्फाटौरीशी धडक झाली; पंचांनी या घटनेसाठी ओकॉनला पाच सेकंदांची शिक्षा ठोठावली. त्सुनोदाची गाडी बिघडल्याने त्याला पुढे निवृत्त व्हावे लागले.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_fiareport">{{स्रोत बातमी|title=फ्रान्समध्ये मॅक्स व्हर्सटॅपनचा विजय – अधिकृत एफ.आय.ए. वृत्त|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-verstappen-wins-france-ahead-mercedes-cars-leclerc-crashes-out-lead|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref> लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन यांच्या आघाडीच्या लढतीत समोरील गाडीमागे राहिल्याने टायरचे तापमान वाढण्याचा परिणाम दिसू लागला. व्हर्सटॅपनने काही फेऱ्या दबाव ठेवला, मात्र फेरारीची स्वच्छ हवेतली गती आणि रेड बुलची तापमान नियंत्रणाची मर्यादा यामुळे थेट ओव्हरटेक साधला नाही. रेड बुलने सतराव्या फेरीत व्हर्सटॅपनला पिटमध्ये बोलावून मध्यम टायरच्या जागी कठीण टायर बसविले. हा आधी थांबून नव्या टायरचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न होता; लक्लेरने प्रतिसाद दिल्यास कोणत्या गाडीला शर्यतीतील प्रभावी आघाडी मिळेल हे अजून उघड व्हायचे होते.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_reactions"/> === लक्लेरची निवृत्ती आणि सुरक्षा गाडी === अठराव्या फेरीत लक्लेरची गाडी अकराव्या वळणावर मागील भागाची पकड सुटून सुरक्षा अडथळ्यात गेली; त्याची शर्यत तेथेच संपली. शर्यत नियंत्रणाने सुरक्षा गाडी तैनात केली. लक्लेरच्या निवृत्तीमुळे व्हर्सटॅपनला पिट-थांब्याच्या तुलनात्मक परिणामाची प्रत्यक्ष कसोटी पूर्ण होण्याआधीच निर्णायक आघाडी मिळाली. लक्लेरने नंतर स्वतःची चूक मान्य केली; संपर्कानंतर मागे घेण्याचा प्रयत्न करताना थ्रॉटल व रेडिओवरून संभ्रम निर्माण झाल्याचा भाग हा अपघाताचे मूळ कारण आणि धडकेनंतरची परिस्थिती असा वेगळा समजला पाहिजे.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_reactions"/> सुरक्षा गाडीच्या वेळी हॅमिल्टन आणि पेरेझ यांसारख्या चालकांनी योग्य संधी साधून पिट थांबे घेतले. सुमारे बाविसाव्या फेरीत पुन्हा वेगाने शर्यत सुरू झाली तेव्हा व्हर्सटॅपन पहिला, हॅमिल्टन दुसरा, पेरेझ तिसरा आणि रसल चौथा होता. पुढच्या फेऱ्यांमध्ये व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनवरील अंतर वाढविले; आघाडीवरील दडपण कमी झाले असले तरी टायरचा दीर्घकाळ टिकाव आणि ५३ फेऱ्यांच्या एकूण अंतराची अट महत्त्वाची राहिली.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_pirelli"/> === सायेन्सची चढाई, फेरारीचा दुसरा थांबा आणि मधल्या गटाची चुरस === ग्रिडवरील एकोणिसाव्या स्थानावरून सुरुवात केलेल्या सायेन्सने अन्य गाड्या मागे टाकत पहिल्या दहात प्रवेश केला. त्याने कठीण टायरवर पहिला टप्पा सुरू केला आणि नंतर मध्यम मिश्रण वापरले. सुरक्षा गाडीच्या काळात फेरारीने त्याला पिटमध्ये आणले, पण गाडीला अल्बोनच्या मार्गावर असुरक्षितरीत्या पाठवल्याबद्दल सायेन्सला पाच सेकंदांची शिक्षा झाली. हा दंड शर्यतीच्या अंतिम वेळेत पुन्हा स्वतंत्रपणे वाढवायचा नव्हता; त्याने पुढच्या थांब्यात शिक्षा भोगली.<ref name="FRA22_sainz">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक ५५ – असुरक्षित पिट लेन निर्गमनाबद्दल शिक्षा|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_45_-_2022_french_grand_prix_-_offence_-_car_55_-_unsafe_release.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_report"/> सायेन्सने रसलला मागे टाकून पोडियमच्या जवळ मजल मारली आणि पुढे पेरेझशी झुंज दिली. फेरारीने टायरस्थिती आणि उर्वरित अंतर लक्षात घेऊन सुमारे त्रेचाळिसाव्या फेरीत त्याला पुन्हा पिटमध्ये बोलावले; यामुळे अल्पकाळ मिळविलेले तिसरे स्थान सोडून त्याला पुन्हा शर्यत करावी लागली. त्याने शेवटी पाचवे स्थान मिळवले आणि ५१व्या फेरीत १:३५.७८१ ही संपूर्ण शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी नोंदवत अतिरिक्त गुणही घेतला. फेरारीची ही रणनीती पोडियम मिळविण्याच्या प्रयत्नापेक्षा नवीन टायरवरील खात्रीशीर समारोपाकडे वळली, त्यामुळे तिच्यावर प्रश्न उपस्थित झाले.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_fast"/><ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_reactions"/> मधल्या गटात अलोन्सोने सहावे स्थान राखले; नॉरिस सातवा, ओकॉन आठवा आणि रिकार्डो नववा राहिला. अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या स्ट्रोलने व्हेटेलला मागे ठेवून दहावा क्रमांक व एक गुण मिळविला. झोउ आणि शुमाकर यांच्यातील धडकेसाठी झोउला पाच सेकंदांची शिक्षा झाली. लतिफी व मॅग्नुसेन यांच्या संपर्कानंतर झालेल्या चौकशीत पंचांनी दोघांपैकी कोणावरही अतिरिक्त कारवाई केली नाही; उर्वरित शर्यतीत दोन्ही चालक निवृत्त झाले.<ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_zhou">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक २४ – धडकेस कारणीभूत ठरल्याबद्दल निर्णय|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_46_-_2022_french_grand_prix_-_offence_-_car_24_-_causing_a_collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_noaction">{{स्रोत बातमी|title=लतिफी व मॅग्नुसेन यांची धडक – पुढील कारवाई नाही|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_51_-_2022_french_grand_prix_-_decision_-_car_6_-_alleged_incident_with_car_20.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref><ref name="FRA22_reactions"/> === आभासी सुरक्षा गाडी आणि शेवटच्या पोडियमची लढाई === शेवटच्या टप्प्यात झोउच्या अल्फा रोमिओतील पॉवर युनिटच्या समस्येमुळे आभासी सुरक्षा गाडी लागू झाली. पुन्हा हिरवा संकेत मिळताच रसलने पेरेझला मागे टाकून तिसरा क्रमांक हस्तगत केला. दोघांमध्ये यापूर्वीच्या लढतीत वळणावर संपर्क व आक्षेप होते; त्यांच्या संघर्षातून गुणांची मोठी अदलाबदल झाली, परंतु शर्यतीचा अंतिम पोडियम रसलच्या बाजूने निश्चित झाला. हॅमिल्टनने दुसरे स्थान राखल्याने मर्सिडीजला त्या हंगामातील महत्त्वपूर्ण दुहेरी पोडियम मिळाले.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_fiareport"/><ref name="FRA22_reactions"/> ५३ फेऱ्या पूर्ण करून व्हर्सटॅपनने १:३०:०२.११२ वेळेत विजय मिळविला; हॅमिल्टन १०.५८७ सेकंद आणि रसल १६.४९५ सेकंदांनी मागे राहिले. पेरेझ चौथा, सायेन्स पाचवा, अलोन्सो सहावा, नॉरिस सातवा, ओकॉन आठवा, रिकार्डो नववा व स्ट्रोल दहावा ठरले. झोउने ४७ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि अंतिम वर्गीकरणात सोळाव्या स्थानावर नोंद राहिली; लतिफी, मॅग्नुसेन, लक्लेर आणि त्सुनोदा यांना अपूर्ण फेऱ्यांमुळे अवर्गीकृत निवृत्ती नोंदविली गेली.<ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_result">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1116/france/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ जुलै २०२२}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || १:३०:०२.११२ || २५ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५३ || +१०.५८७ || १८ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५३ || +१६.४९५ || १५ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +१७.३१० || १२ |- | ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५३ || +२८.८७२ || ११ |- | ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५३ || +४२.८७९ || ८ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५३ || +५२.०२६ || ६ |- | ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५३ || +५६.९५९ || ४ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५३ || +६०.३७२ || २ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५३ || +६२.५४९ || १ |- | ११ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५३ || +६४.४९४ || ० |- | १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५३ || +६५.४४८ || ० |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५३ || +६८.५६५ || ० |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५३ || +७६.६६६ || ० |- | १५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५३ || +८०.३९४ || ० |- | १६ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४७ || +६ फेऱ्या || ० |- | अवर्गीकृत || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४० || निवृत्त || ० |- | अवर्गीकृत || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७ || निवृत्त || ० |- | अवर्गीकृत || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १७ || निवृत्त || ० |- | अवर्गीकृत || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १७ || निवृत्त || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === खालील तक्त्यात शर्यतीत वैध वेळ नोंदविलेल्या सर्व २० चालकांची वैयक्तिक सर्वात वेगवान फेरी दिली आहे. फेरी क्रमांक आणि वेग एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र अधिकृत वेगवान-फेरी दस्तऐवजातून घेतले आहेत. सायेन्सची ५१व्या फेरीतील १:३५.७८१ वेळ सर्वांत जलद ठरली; अंतिम पाचवे स्थान असल्यामुळे त्याला २०२२ च्या नियमानुसार अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळाला.{{refn|group=टीप|सर्व चालकांच्या वैयक्तिक सर्वात वेगवान फेऱ्यांचा तक्ता म्हणजे सर्व चालकांना बोनस गुण मिळाल्याचे संकेत नाहीत. त्या हंगामाच्या नियमानुसार सर्वोत्तम शर्यत फेरी नोंदविणाऱ्या पात्र चालकाला, शर्यत पहिल्या दहात पूर्ण केल्यास, केवळ एक अतिरिक्त गुण मिळत होता.}}<ref name="FRA22_fast"/><ref name="FRA22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५१ || १:३५.७८१ || २१९.५७५ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३० || १:३७.४९१ || २१५.७२४ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५१ || १:३७.५४८ || २१५.५९८ |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३० || १:३७.६६८ || २१५.३३३ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४५ || १:३७.७८० || २१५.०८६ |- | ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ || १:३७.९६३ || २१४.६८५ |- | ७ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४ || १:३८.०८८ || २१४.४११ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५३ || १:३८.१६० || २१४.२५४ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५३ || १:३८.६८४ || २१३.११६ |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५३ || १:३८.७८६ || २१२.८९६ |- | ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४३ || १:३९.०३७ || २१२.३५६ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४३ || १:३९.०४४ || २१२.३४१ |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४८ || १:३९.०६८ || २१२.२९० |- | १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २७ || १:३९.१३३ || २१२.१५१ |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५२ || १:३९.१८५ || २१२.०४० |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५३ || १:३९.१९९ || २१२.०१० |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ११ || १:३९.२६५ || २११.८६९ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २५ || १:३९.३६८ || २११.६४९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४० || १:३९.६५० || २११.०५० |- | २० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ४ || १:४०.२१६ || २०९.८५८ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === विजयाच्या रणनीतीचे मूल्यमापन आणि लक्लेरच्या निवृत्तीचा परिणाम === २०२२ फ्रेंच ग्रांप्रीमध्ये व्हर्सटॅपनच्या विजयामागे दोन स्वतंत्र घटक होते: सुरुवातीपासून त्याचा टिकून राहणारा शर्यतवेग आणि लक्लेरच्या निवृत्तीने त्याच्या पिट-स्टॉपच्या गणितात झालेला मूलभूत बदल. पहिल्या टप्प्यात लक्लेरने स्वच्छ हवेत आपल्या गाडीचा वापर करून पहिला क्रमांक राखला; व्हर्सटॅपन जवळ राहूनही ओव्हरटेक करू शकला नाही. रेड बुलच्या चालकाच्या म्हणण्यानुसार फेरारीमागे दीर्घकाळ राहिल्यावर टायर गरम होत होते. म्हणून त्याची सतराव्या फेरीतील थांब्याची वेळ ही केवळ नियमित एक-थांबा योजना नव्हती, तर फेरारीवर अंडरकटचा दबाव निर्माण करणारी स्पर्धात्मक चाल होती.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_pirelli"/> अंडरकट यशस्वी झाला असता का, याचे निश्चित उत्तर शर्यतीत मिळाले नाही. कारण व्हर्सटॅपनचा नवीन कठीण टायरवरील पहिला पूर्ण तुलनात्मक टप्पा सुरू असतानाच लक्लेरची गाडी अठराव्या फेरीत नियंत्रणाबाहेर गेली. फेरारीच्या तुलनेने स्वच्छ हवेतल्या शर्यतवेगाची आणि रेड बुलच्या नव्या टायरची प्रत्यक्ष सामना-परीक्षा संपण्याआधीच स्पर्धात्मक परिस्थिती बदलली. रेड बुलच्या संघप्रमुखांनीही लवकर थांबून प्रतिस्पर्ध्यावर दबाव आणल्याचे स्पष्ट केले; मात्र अपघात झाला म्हणून अंडरकट प्रत्यक्ष यशस्वी झाला होता, असे दाखविणे या ऐतिहासिक घटनाक्रमाशी विसंगत ठरेल.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_report"/> लक्लेरने स्वतः चूक स्वीकारली हा महत्त्वाचा चालक-संदर्भ आहे; त्याचवेळी त्याची गाडी अपघाताच्या क्षणी आघाडीवर होती ही वस्तुस्थिती बदलत नाही. अपघातानंतर रेडिओवरील थ्रॉटलसंबंधी उल्लेखांना स्वतंत्र यांत्रिक बिघाडामुळेच पहिल्यांदा पकड सुटली, असा निर्णायक पुरावा मानू नये. वळणात पकड सुटणे, अडथळ्यावर आदळणे आणि कार परत मागे घेण्याच्या प्रयत्नात आलेली अडचण हे वेगवेगळे टप्पे होते. अपघाताची जबाबदारी स्वीकारूनही लक्लेरने अजिंक्यपदात मोठे गुण गमावले; तंत्रज्ञान, चालकनिर्णय आणि स्पर्धात्मक दबाव यांच्या विश्लेषणात या बाबींची सांगड तटस्थपणे घालणे गरजेचे आहे.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_reactions"/> लक्लेरच्या निवृत्तीनंतर व्हर्सटॅपनने आघाडी राखताना टायरची अनावश्यक झीज न करता अंतर वाढविण्यावर भर दिला. त्याने ५३ फेऱ्यांची शर्यत एका नियोजित थांब्याने पूर्ण केली; पिरेलीच्या माहितीनुसार त्याच्या कठीण टायरचा दुसरा टप्पा विशेष लांब होता. अशा तापमानात वेग वाढवून सर्वाधिक जलद फेरी मिळविण्यापेक्षा पहिल्या क्रमांकाचे पंचवीस गुण सुरक्षित करणे अधिक महत्त्वाचे ठरले. म्हणून सर्वात जलद फेरी फेरारीच्या सायेन्सकडे असली तरी हा विजय टायरनियंत्रण आणि परिस्थितीनुसार निर्णय घेण्याच्या क्षमतेचाही दाखला आहे.<ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_fast"/><ref name="FRA22_reactions"/> === उष्ण सर्किटवरील टायरची निवड, पिट लेनचा खर्च आणि सुरक्षा गाडी === पिरेलीने फ्रान्समध्ये सी२, सी३ आणि सी४ अशी मध्यम श्रेणीतील मिश्रणे पुरविली होती. गरम डांबरावर वापरल्या जाणाऱ्या मऊ मिश्रणाचा एका संपूर्ण दीर्घ टप्प्यासाठी लाभ मर्यादित असल्याने मोठ्या प्रमाणावर मध्यम–कठीण एक-थांबा रणनीती वापरली गेली. टायरच्या कामकाजातील तापमानमर्यादा, दाब आणि पुढील गाडीच्या अस्वच्छ हवेचा संपर्क यामुळे दुसऱ्याला अगदी जवळून पाठलाग करताना टायरचे आयुष्य कमी होऊ शकते. पहिल्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनला आलेली अडचण हे याचे प्रत्यक्ष उदाहरण; दुसरीकडे स्वच्छ हवेत असल्याने लक्लेरला काही प्रमाणात फायदा होता.<ref name="FRA22_allocation"/><ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_reactions"/> सर्किट पॉल रिकार्डवरील पिट लेन दीर्घ असल्यामुळे सामान्य हिरव्या झेंड्याखाली पिट थांब्यात स्थान गमावण्याचा खर्च मोठा होता. यामुळे एकाच थांब्यावर शक्य तितकी लांब शर्यत करण्यास प्रोत्साहन मिळत होते. मात्र अठराव्या फेरीतील अपघातानंतरची सुरक्षा गाडी ही अशा गणितातील महत्त्वाची अपवादात्मक घटना ठरली. तिच्या कालावधीत तुलनेने कमी स्थानहानीने टायर बदलू शकलेल्या गाड्यांचे पुढील टप्पे बदलले. रणनीतीची यशस्विता पाहताना केवळ किती थांबे घेतले यापेक्षा त्या थांब्यांवर शर्यतीची स्थिती कोणती होती, हे महत्त्वाचे ठरते.<ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_report"/> फेरारीच्या सायेन्सने पहिला कठीण टायरचा टप्पा आणि पुढे मध्यम टायरचे टप्पे वापरले. त्याची सुरुवात मागील ग्रिडवरून असल्याने सुरुवातीची लढाई जास्त वाहतुकीत झाली; पुढे सुरक्षागाडीच्या वेळी त्याला जवळ आलेल्या गाड्यांमधून वर येण्याची संधी मिळाली. मात्र दुसऱ्या थांब्याच्या वेळी भोगावी लागलेली शिक्षा आणि उर्वरित दहा-एक फेऱ्यांसाठीचा ताजा टायरचा वेग यांची प्रत्यक्ष किंमत फेरारीला मोजावी लागली. हे धोरण पूर्णपणे चुकीचे किंवा निर्विवाद बरोबर असे कोणतेही विधान स्रोतांशिवाय करता येणार नाही: संघाने टायरवरील झीज व शेवटच्या फेऱ्यांतील संभाव्य धोक्याचा विचार केला, तर चालकाची पोडियमच्या जवळची प्रत्यक्ष स्थिती दुसरी शक्यता दर्शवत होती.<ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_reactions"/> सायेन्सच्या जलद फेरीमुळे मिळालेला अतिरिक्त एक गुण त्याच्या एकोणिसाव्या सुरुवातीच्या जागेच्या संदर्भात महत्त्वाचा होता. तथापि हा गुण मिळविण्याची पद्धत आणि पोडियमची संधी यांचे सरळ एकास एक मूल्यांकन करता येत नाही. तिसरे स्थान मिळाल्यास पंधरा गुण, पाचवे स्थान व सर्वात जलद फेरी मिळाल्यास अकरा गुण, असा अधिकृत गुणफरक होता. या तुलनेत संभाव्य रेस-पोजिशन, टायरचा उर्वरित टिकाव, त्या क्षणचे प्रतिस्पर्धी आणि शिक्षा या घटकांचा समावेश आहे; त्या वेळच्या प्रत्येक अंदाजाला प्रत्यक्ष घडलेला निकाल समजता येणार नाही.<ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_fast"/><ref name="FRA22_pirelli"/> === फेरारी: पात्रतेतील सहकार्य, मुख्य शर्यतीतील दडपण आणि दोन गाड्यांची वेगळी कहाणी === फेरारीच्या शनिवारच्या पात्रतेचे वैशिष्ट्य सायेन्सने लक्लेरला दिलेली मदत होते. दोन फेरारी गाड्यांतील नियोजित अंतराचा वापर करून अंतिम वेगवान फेरीत लक्लेरला पुढे जाण्यासाठी अनुकूल हवेचा प्रवाह मिळवून देण्यात आला. परिणामी लक्लेरची १:३०.८७२ वेळ व्हर्सटॅपनपेक्षा ०.३०४ सेकंद जलद ठरली. त्यामुळे फेरारीकडे एकल-फेरीतील वेग होता आणि हा वेग प्रत्यक्ष शर्यतीच्या पहिल्या टप्प्यातही लक्लेरने जपला. मात्र दोन्ही फेरारी गाड्या त्या क्षणी समान स्थानावर नव्हत्या: सायेन्सच्या अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांमुळे त्याला एकोणिसाव्या ग्रिडवरून सुरुवात करावी लागणार होती. एका चालकाचा पोल आणि दुसऱ्याची मागील सुरुवात ही रणनीती आखण्यासाठी असमतोल निर्माण करणारी बाब होती.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_grid"/><ref name="FRA22_qualreport"/> लक्लेरच्या निवृत्तीमुळे फेरारीचा सरळ विजयाचा मार्ग बंद झाला. शर्यतीतील पहिल्या टप्प्यात कारने दाखवलेला वेग उपयोगात आला नाही; त्याच वेळी सायेन्सने मागून येताना सलग ओव्हरटेक करून संघाची गुणांची अपेक्षा टिकवली. सायेन्सच्या पिट लेन निर्गमनातील चूक ही स्वतंत्र संघ-कारभाराची समस्या होती: आक्रमकपणे चालकाला बाहेर पाठविण्याचा निर्णय इतर चालकाच्या सुरक्षित मार्गाशी संघर्षात आला. एफ.आय.ए. पंचांनी पाच सेकंदांची शिक्षा निश्चित केली. त्यामुळे वेगवान गाडीचा लाभ, पिट थांब्याची शिस्त आणि चालकाची शक्यता यांची स्वतंत्र तपासणी आवश्यक आहे.<ref name="FRA22_sainz"/><ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_report"/> सायेन्सने पेरेझला मागे टाकून तिसऱ्या स्थानावर पोहोचल्यानंतरच्या पिट संदेशांमुळे फेरारीच्या रणनीतीवर बाहेरून चर्चा झाली. चालकाला पुढे जाण्याची संधी दिसत असताना संघाला टायरचा उर्वरित टिकाव व अपघाताचा धोका दिसत होता; बाहेरून पाहणाऱ्यांकडे संघाच्या वास्तविक सर्व माहितीचा प्रवेश नव्हता. अंतिम वर्गीकरणातील पाचवे स्थान आणि बोनस गुण हे निश्चित तथ्य आहे; फेरारीने न थांबता निश्चित पोडियम मिळवलेच असते किंवा थांब्यामुळे हमखास गुण वाचले, अशा दोन्ही विधानांना पुरेशा पुराव्याशिवाय अंतिम ऐतिहासिक निष्कर्ष बनवता येत नाही.<ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/> === रेड बुल आणि मर्सिडीज: वेग, व्यवस्थापन आणि दुहेरी पोडियमचा संदर्भ === रेड बुलचा मुख्य फायदा व्हर्सटॅपनने पहिल्या टप्प्यात आघाडीच्या गाडीच्या दृष्टीक्षेपात राहून वेळेवर पिट-थांबा घेतला यात होता. लक्लेरच्या निवृत्तीनंतर त्याला प्रतिस्पर्ध्याला चाकांवर ओव्हरटेक करावे लागले नाही, ही बाब विजयाच्या इतिहासात स्पष्टपणे नोंदणे आवश्यक आहे. त्याचे स्थान बदलण्यामागील अपघाताचे कारण स्वीकारूनही रेड बुलने पुढील पूर्ण अंतर विश्वासार्हपणे पूर्ण केले, कठीण टायरची झीज नियंत्रणात ठेवली आणि पिट लेनमधून परत आलेल्या इतर संघांना संधी दिली नाही. आघाडी मिळणे आणि ती शेवटपर्यंत राखणे हे वेगवेगळे यश होते.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_reactions"/> दुसऱ्या रेड बुलमधील पेरेझला सुरुवातीलाच हॅमिल्टनने मागे टाकले; नंतर सायेन्स आणि रसल यांच्याशी झालेल्या लढतीत तो भरपूर वेळ अडकला. आभासी सुरक्षा गाडी संपल्यानंतर त्याने रसलला तिसरे स्थान गमावले. रेड बुलच्या बाजूने आभासी सुरक्षा गाडीचा संकेत व त्याच्या समाप्तीतील अनिश्चिततेवर प्रश्न उपस्थित करण्यात आले, तर पेरेझने स्वतः टायरनियंत्रण आणि शर्यतवेगातील अडचणींचा उल्लेख केला. म्हणून फक्त एकाच संकेतावरून त्याचे चौथे स्थान स्पष्ट केले तर पहिल्या टप्प्यातील त्याच्या गतीवरील मर्यादा दुर्लक्षित होतील. तरी अंतिम पोडियमच्या बदलात पुनर्प्रारंभाची वेळ निर्णायक ठरली.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_report"/> मर्सिडीजसाठी हा गुणांच्या दृष्टीने अत्यंत यशस्वी, पण निरपेक्ष वेगाच्या दृष्टीने फेरारी व रेड बुलपासून अद्याप अंतर असल्याचे दाखविणारा रविवार होता. हॅमिल्टनच्या ३००व्या ग्रांप्रीमध्ये दुसरे स्थान मिळाले; रसलने आघाडीच्या दोन्ही गाड्यांशी सामना करून तिसरे स्थान मिळविले. संघाच्या कामगिरीत पहिल्या फेरीतील हॅमिल्टनचा पेरेझवरील ओव्हरटेक, सुरक्षा गाडीच्या टप्प्यातील व्यवस्थित पिट थांबे आणि रसलने शेवटी मिळवलेले स्थान हे तीन वेगळे घटक होते. फेरारीचा पोल विजेता निवृत्त झाला म्हणून पोडियमसाठी एक जागा खुली झाली; मात्र मर्सिडीजने दोन्ही गाड्या योग्य जागी ठेवल्या नसत्या तर दुहेरी पोडियम शक्य झाला नसता.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_report"/> रसल–पेरेझ संघर्षाबाबत घडलेले ओव्हरटेक आणि पंचांनी प्रत्यक्ष लागू केलेल्या शिक्षा यांची गल्लत होऊ नये. या संघर्षातील तक्रारी म्हणजे मुख्य शर्यतीच्या अधिकृत वर्गीकरणात स्वयंचलित बदल झाला, असा अर्थ नाही. रसलचा तिसरा व पेरेझचा चौथा क्रमांक अंतिम नोंदीत कायम आहेत. त्यामुळे आघाडीच्या गुणस्थितीत मर्सिडीजला प्रत्येकी पंधरा आणि अठरा असे एकूण तेहतीस गुण मिळाले; हे सप्ताहांताचे तात्कालिक आर्थिक नसलेले स्पर्धात्मक फलित होते.<ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_points"/><ref name="FRA22_reactions"/> === अल्पाइन आणि मॅक्लारेन: गुणांतील जवळची लढत आणि टायर-वेगातील तफावत === अल्पाइन व मॅक्लारेन दोन्ही संघांनी फ्रेंच ग्रांप्रीमध्ये दोन गाड्यांना गुण मिळवून दिले, परंतु त्यांचा गुणांचा प्रमाणात्मक लाभ भिन्न होता. अलोन्सोने सहावा आणि ओकॉनने आठवा क्रमांक मिळविल्याने अल्पाइनला बारा गुण मिळाले; मॅक्लारेनला नॉरिसच्या सातव्या आणि रिकार्डोच्या नवव्या क्रमांकातून आठ गुण मिळाले. ऑस्ट्रियानंतर दोघे प्रत्येकी ८१ गुणांवर असताना या चार गुणांच्या सापेक्ष वाढीमुळे अल्पाइन ९३ आणि मॅक्लारेन ८९ वर गेला. अजिंक्यपदातील चौथ्या स्थानासाठी हा लहान वाटणारा फरक पुढील शर्यतींच्या रणनीतीची पार्श्वभूमी बनला.<ref name="FRA22_points"/><ref name="FRA22_race"/> अलोन्सोने पात्रतेत सातवे स्थान मिळविले आणि शर्यतीत टायरचा वेग प्रमाणात ठेवत अधिक वेगवान आघाडीच्या गाड्यांशी अनावश्यक संघर्ष टाळला. मॅक्लारेनच्या दोन्ही गाड्यांवर त्याला पुरेसा वेगाचा व रणनीतीचा लाभ होता. ओकॉनला पहिल्या टप्प्यात त्सुनोदाशी धडक झाल्यामुळे पाच सेकंदांची शिक्षा झाली; त्याच्यामुळे अल्पाइनची शर्यत संपली नाही. त्याने शिक्षा सहन करूनही आठव्या स्थानापर्यंत पुढे येणे म्हणजे गाडीचा मधल्या गटातील टिकाऊ शर्यतवेग हा महत्वाचा घटक होता. स्थानिक शर्यतीतील त्याचा गुणलाभ हा केवळ इतरांच्या निवृत्तीवर अवलंबून नव्हता.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_report"/> मॅक्लारेनने आणलेल्या बदलांची अंतिम उपयुक्तता पाहताना शनिवारची नॉरिसची पाचवी पात्रता आणि रविवारचे सातवे स्थान यातील फरक महत्त्वाचा आहे. सुधारित गाडीला एकल-फेरीत फायदा झाला तरी सतत गरम राहणाऱ्या टायरांवरील पूर्ण शर्यतवेग अल्पाइनच्या तुलनेत कमकुवत होता, असे संघाच्या प्रतिक्रिया सूचित करतात. नॉरिसने अलोन्सोला रोखता आले नाही आणि रिकार्डोही ओकॉनच्या मागे राहिला. यामुळे कागदावर पात्रतेत उच्च स्थान मिळाले म्हणजे अंतिम शर्यतवर्गीकरणात तोच लाभ टिकतो, असा सार्वत्रिक नियम नसल्याचे स्पष्ट झाले.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन, अल्फाटौरी, हास, अल्फा रोमिओ आणि विलियम्सची स्वतंत्र परिस्थिती === अ‍ॅस्टन मार्टिनने सराव आणि पात्रता सत्रात आघाडीचे वेग दाखविले नाहीत, परंतु स्पर्धेच्या शेवटपर्यंत शांत, लांब टप्पे पूर्ण करून एक गुण मिळवला. स्ट्रोल दहावा आणि व्हेटेल अकरावा राहिला. शेवटच्या टप्प्यात सहचालकांमधील अत्यंत जवळच्या लढतीत स्ट्रोलने स्थान राखले; गाड्यांचे अंतर लहान असले तरी त्याचा एक बिंदू थेट संघाच्या गुणतालिकेत नोंदला गेला. अल्पाइन व मॅक्लारेनपेक्षा अनेकदा मागे राहिलेल्या गाडीला एक गुण मिळणे हे शर्यतीत वाहन टिकवून ठेवण्याचे फलित होते. याउलट त्या गुणावरून संघाकडे आघाडीचा वेग होता, असा निष्कर्ष काढता येणार नाही.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_points"/> अल्फाटौरीने फ्रान्समध्ये सुधारित वायुगतिकीय भागांची चाचणी केली होती, परंतु शुक्रवारी गॅस्लीला दिसलेला तुलनेने चांगला वेग पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत टिकला नाही. त्याची सोळावी पात्रता आणि बारावी शर्यत क्रमवारी ही प्रगतीची मर्यादा दर्शविते. त्सुनोदाने आठवी पात्रता मिळविली होती, त्यामुळे दोन चालकांमध्ये एकल-फेरी कामगिरीचा फरक मोठा होता; मात्र पहिल्या फेरीतील ओकॉनबरोबरच्या धडकेमुळे त्याला शर्यत सोडावी लागली. परिणामी अल्फाटौरी गुणशून्य राहिला. गॅस्लीच्या गाडीतील बदलांचा दीर्घकाळ टिकणारा फायदा झाला नाही हे आणि त्सुनोदाची धडक यांना स्वतंत्र कारणे म्हणून पाहिले पाहिजे.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/> हाससाठी मागील दोन ग्रांप्रीमध्ये मिळालेल्या गुणांच्या मालिकेनंतर फ्रान्समध्ये परत निराशा झाली. मॅग्नुसेनला पॉवर युनिट बदलासाठी मागील ग्रिडवरून सुरुवात करावी लागली, तर शुमाकरची वेगवान पात्रता फेरी ट्रॅक मर्यादांमुळे बाद झाली. शर्यतीत संघाने पिट थांबा लवकर घेतला; नंतर सुरक्षा गाडी बाहेर आल्याने त्या वेळेचा तुलनात्मक फायदा कमी झाला. शुमाकरला झोउशी धडक झाली आणि मॅग्नुसेनचा लतिफीशी संपर्क झाला. पंचांनी लतिफी–मॅग्नुसेन घटनेसाठी कोणालाही दोषी ठरवून पुढील शिक्षा दिली नाही. मॅग्नुसेन निवृत्त झाला आणि शुमाकर पंधरावा राहिला. त्यामुळे अपयश समजाविताना केवळ एक अपघात न नमूद करता ग्रिड शिक्षा, पात्रतेतील वेळ रद्द होणे, सुरक्षा गाडीच्या विरुद्ध गेलेली पिट वेळ आणि प्रत्यक्ष धडका या सर्वांचा विचार आवश्यक आहे.<ref name="FRA22_qual"/><ref name="FRA22_noaction"/><ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/> अल्फा रोमिओच्या बोट्टासने पहिल्या सरावात सहभाग घेतला नव्हता; तो नियमित कार्यक्रमात परतल्यावर त्याने अकरावी पात्रता मिळविली. मात्र शर्यतीत कठीण टायरवरील प्रारंभ आणि पुढील टायर निवडींचा अपेक्षित फायदा झाला नाही; तो चौदावा राहिला. झोउ सोळावा अधिकृत वर्गीकृत चालक होता. त्याच्या गाडीला शेवटी यांत्रिक समस्या आली, शिवाय मिक शुमाकरशी झालेल्या धडकेसाठी पाच सेकंदांची शिक्षा लावण्यात आली. तो पूर्ण ५३ फेऱ्या पार करू शकला नाही, तरी किमान आवश्यक अंतर पूर्ण केल्यामुळे अंतिम नोंदीत वर्गीकृत राहिला; त्याला निवृत्तांच्या अवर्गीकृत यादीत चुकीने हलवू नये. संघाला एकही गुण मिळाला नाही.<ref name="FRA22_fp1"/><ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_zhou"/><ref name="FRA22_reactions"/> विलियम्सला अल्बोनच्या तुलनेने चांगल्या सराव आणि पात्रता स्थानांचे गुणात रूपांतर करता आले नाही. अल्बोनने तेरावा क्रमांक राखला, तर लतिफीने चाळीस फेऱ्यांनंतर शर्यत सोडली. मॅग्नुसेनशी झालेल्या धडकेस पंचांनी शर्यतीतील घटना मानून पुढील कारवाई केली नाही, ही महत्त्वाची अधिकृत नोंद आहे. अल्बोनच्या गाडीत वेगाच्या मर्यादा आणि टायरच्या घसरणीचा परिणाम दिसला; त्यामुळे पुढच्या संघांच्या तुलनेत स्वच्छ, त्रुटीविरहित शर्यत करणेही गुणासाठी पुरेसे ठरले नाही. अखेर विलियम्सचे हंगामी कारनिर्माता गुण तीनच राहिले.<ref name="FRA22_fp3"/><ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_noaction"/><ref name="FRA22_points"/><ref name="FRA22_reactions"/> === पंचांचे निर्णय, दंडांचे प्रत्यक्ष परिणाम आणि अंतिम वर्गीकरण === या शर्यतीतील सर्वांत स्पष्ट लेखी पंचनिर्णयांपैकी एक सायेन्सच्या असुरक्षित पिट निर्गमनाचा होता. पिट बॉक्समधून बाहेर पडताना त्याची गाडी अल्बोनच्या मार्गाजवळ आल्याबद्दल पंचांनी पाच सेकंदांची वेळशिक्षा नोंदविली. सायेन्सने पुढील नियोजित थांब्यावेळी ती शिक्षा पूर्ण केली. अशा वेळी अंतिम अधिकृत निकालातील वेळ हीच ग्राह्य धरायची असते; स्वतंत्रपणे पुन्हा पाच सेकंद जोडल्यास ऐतिहासिक निकाल बदलल्यासारखी चुकीची नोंद तयार होईल. चालकाने कार पुढे नेण्यात दाखविलेल्या वेगापासून पिट लेनमधील सुरक्षा निर्णय वेगळा समजावा.<ref name="FRA22_sainz"/><ref name="FRA22_race"/> दुसरा महत्त्वाचा निर्णय झोउच्या शुमाकरशी संपर्काबाबत होता. पंचांनी कार क्रमांक २४चा चालक धडकेस कारणीभूत ठरल्याचे नोंदवून पाच सेकंदांची शिक्षा आणि सुपर लायसन्सवरील दंडगुण लावले. त्याचा उपयोग झोउच्या अधिकृत वर्गीकरणातील वेळेत केला गेला असला तरी याचा अर्थ त्याचे संपूर्ण शर्यतवर्गीकरण रद्द झाले नव्हते. झोउने ४७ फेऱ्या पूर्ण केल्याने तो वर्गीकृत चालक राहिला. दंड, फेऱ्या अपूर्ण राहणे आणि गुण न मिळणे ही वेगवेगळी तथ्ये आहेत; ती एका अस्पष्ट निवृत्त संज्ञेत बसवता येणार नाहीत.<ref name="FRA22_zhou"/><ref name="FRA22_race"/> ओकॉनच्या त्सुनोदाशी पहिल्या फेरीतील धडकेबद्दलही पाच सेकंदांची शिक्षा नोंदविली गेली; त्यानंतर अल्पाइन चालकाला आठव्या क्रमांकाचे चार गुण मिळाले. यामुळे पंचांनी शिक्षा दिली आणि चालकाला स्पर्धेतून बाहेर काढले यांचा संबंध सरसकट जोडता येत नाही. उलट लतिफी–मॅग्नुसेनच्या घटनेत पंचांनी कोणालाही पुढील शिक्षा केली नाही; दोन्ही गाड्यांच्या नंतरच्या निवृत्तीचे वर्गीकरण त्यामुळे बदलले नाही. अंतिम निकाल व गुणतालिकेत केवळ पुष्टी झालेली शिक्षा आणि त्याचा अधिकृत परिणाम वापरणे आवश्यक आहे.<ref name="FRA22_report"/><ref name="FRA22_noaction"/><ref name="FRA22_race"/> रसल आणि पेरेझ यांच्या वळणातील संघर्षात रेसिंग रेषा, उपलब्ध जागा आणि सुरक्षा गाडीच्या समाप्तीची वेळ या विषयांवर स्पर्धकांमध्ये वेगवेगळी मते होती. तथापि या चर्चेमुळे तिसऱ्या स्थानावर पोहोचलेल्या रसलचा अधिकृत निकाल आपोआप रद्द होत नाही. अंतिम वर्गीकरणात रसल तिसरा व पेरेझ चौथा राहतो. वादग्रस्त घटनांचे स्पष्टीकरण देताना चालक किंवा संघाचे वक्तव्य, नियमानुसार निश्चित झालेली चूक आणि प्रत्यक्ष अंतिम निकाल या तिन्ही स्वतंत्र स्तरांवर माहिती द्यावी लागते.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_race"/> === अजिंक्यपदावरील परिणाम आणि ऐतिहासिक महत्त्व === फ्रेंच ग्रांप्रीनंतर व्हर्सटॅपनकडे २३३ आणि लक्लेरकडे १७० गुण होते; त्यांच्या दरम्यानचे अंतर ६३ गुणांवर गेले. पेरेझ १६३ गुणांसह तिसरा होता. मागील ऑस्ट्रियन शर्यतीत लक्लेरने विजय मिळवून जे अंतर कमी केले होते, ते फ्रान्समधील त्याच्या शून्य गुणांमुळे पुन्हा मोठ्या प्रमाणात वाढले. एका प्रतिस्पर्ध्याच्या निवृत्तीमुळे विजेत्यास पूर्ण गुण मिळणे आणि त्याला प्रत्युत्तर देण्याची प्रतिस्पर्ध्याकडे संधी राहू नये, हा या गुणबदलाचा सर्वात थेट परिणाम होता. कोणतीही पुढील शर्यत किंवा अखेरचा २०२२ हंगाम या त्या दिवसाच्या गुणस्थितीत मिसळू नये.<ref name="FRA22_points"/><ref name="FRA22_race"/> कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ३९६ गुण, फेरारी ३१४ आणि मर्सिडीज २७० गुणांवर आले. रेड बुलने आपल्या दोन्ही कारांतून एकूण ३७ गुण मिळविले; फेरारीला सायेन्सचे ११ गुण मिळाले, तर लक्लेरचा गुणशून्य निकाल निर्णायक ठरला. मर्सिडीजने ३३ गुणांचे दुहेरी पोडियम मिळवून आघाडीच्या दोन संघांपासून असलेला फरक कमी केला, परंतु त्या क्षणी तिसऱ्या स्थानावरच होता. अल्पाइन ९३ गुणांवर जाऊन मॅक्लारेनच्या ८९ गुणांपेक्षा पुढे गेला. गुणांच्या या वेगवेगळ्या गटांमधील हालचालींवरून फ्रान्सच्या शर्यतीचे महत्त्व केवळ विजेतेपदापुरते मर्यादित नव्हते, हे दिसते.<ref name="FRA22_points"/><ref name="FRA22_race"/> हॅमिल्टनच्या ३००व्या ग्रांप्रीच्या निमित्ताने मिळालेले दुसरे स्थान आणि रसलच्या लढतीतून मिळालेला पोडियम हे मर्सिडीजसाठी त्या काळातील प्रगतीचे प्रतीक होते. परंतु फेरारीच्या गाडीचा पात्रतेतील वेग, रेड बुलच्या एक-थांबा रणनीतीतील विश्वासार्हता आणि अल्पाइनच्या संपूर्ण शर्यतीतील तुलनेने मजबूत मध्यमगट वेग यांचे एकत्रित निरीक्षण केल्यास तीन वेगवेगळे स्पर्धात्मक निकष दिसतात. पात्रतेत जलद असलेली कार, रणनीती अंमलात आणण्यात प्रभावी संघ आणि उष्ण हवेत लांब धाव टिकवून ठेवणारा मध्यगटातील संघ हे एकच मोजमाप वापरून तुलना करण्यासारखे नव्हते.<ref name="FRA22_reactions"/><ref name="FRA22_pirelli"/><ref name="FRA22_qual"/> २०२२ फ्रेंच ग्रांप्रीचे दीर्घकालीन स्मरण आघाडीवर असलेल्या लक्लेरची चूक, व्हर्सटॅपनचा सातत्यपूर्ण विजय, मर्सिडीजचा दुहेरी पोडियम आणि शेवटच्या टप्प्यातील सायेन्स–पेरेझ–रसल संघर्ष या घटनांभोवती आहे. तरीही हंगामाच्या अभ्यासासाठी डी व्रीस व कुबित्साच्या सराव सहभागाची नोंद, दोन पॉवर युनिट शिक्षांमुळे बदललेली अधिकृत ग्रिड, सायेन्सचा असुरक्षित निर्गमन दंड, झोउच्या वर्गीकृत अपूर्ण फेऱ्या आणि अल्पाइन–मॅक्लारेन गुणांची अदलाबदल हेही तितकेच आवश्यक संदर्भ आहेत. या स्वतंत्र तपशीलांना स्रोतांच्या मदतीने जपल्यास भविष्यातील वाचकाला तत्कालीन स्पर्धात्मक निर्णय समजून घेता येतात.<ref name="FRA22_entry"/><ref name="FRA22_grid"/><ref name="FRA22_sainz"/><ref name="FRA22_race"/><ref name="FRA22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == खाली २४ जुलै २०२२ रोजीच्या फ्रेंच ग्रांप्रीनंतर एफ.आय.ए.ने नोंदविलेला संपूर्ण गुणक्रम आहे. हंगामात आधी सहभागी होऊन या शर्यतीत नसलेल्या चालकाचाही—निको ह्युलकेनबर्गचाही—या यादीत समावेश केला आहे. खालील गुण हे या शर्यतीनंतरचे ऐतिहासिक गुण आहेत; नंतरच्या फेऱ्यांतील गुण यात मिसळलेले नाहीत.<ref name="FRA22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २३३ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १७० |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १६३ |- | ४ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १४४ |- | ५ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १४३ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १२७ |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७० |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५६ |- | ९ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | १० || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३७ |- | ११ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १९ |- | १३ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १६ |- | १४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १५ |- | १५ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १६ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १७ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५ |- | १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | २१ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३९६ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३१४ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २७० |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ९३ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ८९ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५१ |- | ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ८ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २७ |- | ९ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १९ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="FRA22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[फ्रेंच ग्रांप्री]] * [[सर्किट पॉल रिकार्ड]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/france २०२२ फ्रेंच ग्रांप्री – फॉर्म्युला वन अधिकृत कार्यक्रमपृष्ठ] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1116/france/race-result फ्रेंच ग्रांप्री – अधिकृत शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/french-grand-prix/eventtiming-information एफ.आय.ए. – स्पर्धेचे निर्णय आणि वेळमोजणी कागदपत्रे] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = फ्रेंच ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ हंगेरियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ फ्रेंच ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = - }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फ्रेंच ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 63rn6g8woqk2r9supq55h6snses4npx 0 351294 2725747 2641267 2026-10-24T17:01:06Z Koolkrazy 1591 2725747 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = हंगेरी | ग्रांप्री = हंगेरियन | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Hungary.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ हंगेरियन ग्रांप्रीमध्ये वापरलेल्या हंगरोरिंग सर्किटचा मार्गनकाशा | दिनांक = ३१ जुलै | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन अरामको मॅज्यार नाज्दी २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १३ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = हंगरोरिंग, मोज्योरोद, हंगेरी | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ४.३८१ | सर्किट_अंतर_मैल = २.७२२ | एकूण_फेऱ्या = ७० | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.६३० | एकूण_अंतर_मैल = १९०.५३१ | हवामान = ढगाळ व थंडसर; अखेरीस हलक्या सरी | पोल_चालक = जॉर्ज रसल | पोल_देश = युनायटेड किंग्डम | पोल_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | पोल_वेळ = १:१७.३७७ | जलद_चालक = लुइस हॅमिल्टन | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:२१.३८६ | जलद_फेरी = ५७ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | दुसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | तिसरा_चालक = जॉर्ज रसल | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ फ्रेंच ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ बेल्जियम ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ हंगेरियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ हंगेरियन ग्रांप्री }} '''२०२२ हंगेरियन ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील तेरावी शर्यत होती. ''फॉर्म्युला वन अरामको मॅज्यार नाज्दी २०२२'' या अधिकृत नावाने २९–३१ जुलैदरम्यान हंगेरीतील [[हंगरोरिंग]] येथे हा नियमित, स्प्रिंट नसलेला सप्ताहांत आयोजित करण्यात आला. ३१ जुलैच्या ७०-फेरी शर्यतीत [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]]चा [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] दहाव्या ग्रिडवरून येऊन विजेता ठरला; [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ|मर्सिडीज]]चे [[लुइस हॅमिल्टन]] आणि [[जॉर्ज रसल]] अनुक्रमे दुसरे व तिसरे राहिले. रसलने त्याच्या कारकिर्दीतील पहिलीच पोल पोझिशन मिळविली, तर हॅमिल्टनने सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळविला.<ref name="HUN22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ हंगेरियन ग्रांप्री – अधिकृत स्पर्धा कार्यक्रम|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/hungary|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_qual">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरी – अंतिम पात्रता वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_30_-_2022_hungarian_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=३० जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_race">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरी – अंतिम शर्यत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_45_-_2022_hungarian_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_fast">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या अधिकृत जलद फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_13_hun_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref> थंड हवामानात कठीण टायरची अपेक्षेपेक्षा कमी कामगिरी, फेरारीचा शार्ल लक्लेरसाठीचा टायर निर्णय, रेड बुलची मध्यम टायरवरील दोन-थांबा रणनीती आणि हॅमिल्टनची अखेरच्या टप्प्यातील मुसंडी ही शर्यतीची निर्णायक वैशिष्ट्ये होती. व्हर्सटॅपनने शर्यतीदरम्यान एकदा गाडी फिरूनही विजय टिकविला. अंतिम काही फेऱ्यांत पडलेल्या हलक्या पावसामुळे आणि वालट्टेरी बोट्टासची गाडी थांबल्यामुळे आभासी सुरक्षा गाडीचा टप्पा आला, परंतु पूर्ण सुरक्षा गाडीची दीर्घ अवस्था आली नाही.<ref name="HUN22_report">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री – दहाव्या ग्रिडवरून व्हर्सटॅपनचा विजय|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-recovers-from-p10-to-take-hungarian-gp-win-as-mercedes-secure.41mevfV7YnC3RrLK6mUv23.41mevfV7YnC3RrLK6mUv23|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ हंगेरियन ग्रांप्री – शर्यतीनंतरचे टायर व रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-hungarian-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_race"/> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === मागील फ्रेंच ग्रांप्रीनंतर व्हर्सटॅपन २३३ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात आघाडीवर होता; लक्लेर १७० व सर्जिओ पेरेझ १६३ गुणांवर होते. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ३९६, फेरारी ३१४ आणि मर्सिडीज २७० गुणांसह अनुक्रमे पहिल्या तीन स्थानी होते. फ्रान्समध्ये आघाडीवर असताना लक्लेरची निवृत्ती आणि व्हर्सटॅपनचा विजय झाल्याने फेरारीसाठी उन्हाळी विश्रांतीपूर्वीचा हंगेरियन सप्ताहांत स्पर्धात्मक दृष्ट्या महत्त्वाचा होता. अल्पाइन व मॅक्लारेन यांच्यात मधल्या गटातील चौथ्या स्थानासाठीही थेट स्पर्धा सुरू होती.<ref name="HUN22_pointssecondary">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ हंगेरियन ग्रांप्रीनंतरची संपूर्ण गुणतालिका|दुवा=https://www.statsf1.com/en/2022/hongrie/championnat.aspx|प्रकाशक=स्टॅट्स एफ.१|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_report"/> गुरुवारी, शर्यतीआधी, चार वेळा विश्वविजेता [[सेबास्टियन व्हेटेल]]ने २०२२ हंगामानंतर फॉर्म्युला वनमधून निवृत्त होण्याची घोषणा केली होती. म्हणून त्याच्या अ‍ॅस्टन मार्टिन संघासाठी आणि चाहत्यांसाठीही हा सप्ताहांत विशेष होता. मुख्य स्पर्धेत मर्सिडीजला सुरुवातीच्या सरावातून आश्वासक संकेत कमी मिळाले, परंतु बदलत्या ट्रॅकस्थितीत शनिवारच्या पात्रतेत रसलची उल्लेखनीय सुधारणा दिसली.<ref name="HUN22_qualteams">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री – पात्रतेनंतर सर्व संघांची मते|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-qualifying-in-hungary-2022.uDENh1u7nrAEnzYpqdSJF|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=३० जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरीतील शर्यतीनंतर दहा संघांचे निरीक्षण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-hungary-2022.5cZAMQG3pjn2N4Xng9J3hu.5cZAMQG3pjn2N4Xng9J3hu|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === बुडापेस्टजवळ मोज्योरोद येथील [[हंगरोरिंग]] हा ४.३८१ किमी लांबीचा, चौदा वळणांचा कायमस्वरूपी मार्ग आहे. ७० फेऱ्यांची अधिकृत शर्यत ३०६.६३० किमी लांबीची होती. तुलनेने कमी लांबीचे सरळ भाग, एकामागून एक येणारी मध्यम वेगाची वळणे, ओव्हरटेकिंगसाठी मर्यादित संधी आणि उच्च डाउनफोर्सची गरज यामुळे येथे पात्रतेतील चांगले स्थान व टायरवरील सातत्य या दोन्हींना महत्त्व असते. शुक्रवारी २९ जुलैला दोन सराव, शनिवारी ३० जुलैला तिसरा सराव व पात्रता आणि रविवारी ३१ जुलैला मुख्य शर्यत झाली.<ref name="HUN22_event"/><ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_pirelli"/> पावसाने प्रभावित शनिवारी तिसऱ्या सरावात ट्रॅक ओला होता; मात्र त्यानंतरच्या पात्रतेवेळी कोरड्या ट्रॅकवर वेगवान वेळा नोंदल्या गेल्या. रविवारच्या शर्यतीवेळी वातावरण साधारण २०° सेल्सियस व ट्रॅक सुमारे २५° सेल्सियसवर होता. नेहमीच्या उष्ण हंगेरियन ग्रांप्रीच्या तुलनेत या थंड तापमानाने टायरची उपयुक्तता बदलली; अखेरीस आलेल्या हलक्या सरींनी अंतर कमी झाले तरी कोरड्या हवामानातील टायर बदलावे लागतील इतका पाऊस झाला नाही.<ref name="HUN22_pirelli"/><ref name="HUN22_qualreport">{{स्रोत बातमी|title=रसलची पहिली पोल पोझिशन आणि रेड बुलचे पात्रतेतील प्रश्न|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/mercedes-take-their-first-pole-position-of-2022-as-russell-sets-the-pace-in.6Vqx91758duUbTENjFUaU0.6Vqx91758duUbTENjFUaU0|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=३० जुलै २०२२}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === अधिकृत प्रवेशयादीत दहा संघांचे वीस मुख्य शर्यतचालक होते. पहिल्या मुक्त सरावासाठी [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]]ने नियमित चालक [[वालट्टेरी बोट्टास]]च्या जागी [[रॉबर्ट कुबित्सा]]ला कार क्रमांक ८८ मध्ये संधी दिली. कुबित्सा केवळ पहिल्या सरावात सहभागी झाला; बोट्टास दुसऱ्या सरावापासून आपल्या क्रमांक ७७च्या गाडीत परतला. त्यामुळे शर्यत सहभागींचा तक्ता व सराव क्रमवारी वेगवेगळ्या व्यक्तींशी संबंधित आहेत.<ref name="HUN22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ हंगेरियन ग्रांप्री – अधिकृत सहभागी यादी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_10_-_2022_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरी – पहिल्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_13_hun_f1_p1_timing_firstpracticesessionclassification_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरी – दुसऱ्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_13_hun_f1_p2_timing_secondpracticesessionclassification_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२९ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="HUN22_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने हंगेरीसाठी सी२ कठीण, सी३ मध्यम व सी४ मऊ अशी टायर मिश्रणे आणली. सामान्य शर्यत सप्ताहांतासाठी प्रत्येक चालकाला दोन कठीण, तीन मध्यम आणि आठ मऊ असे तेरा कोरड्या टायरचे संच उपलब्ध होते; हे मिळालेले संच आहेत, शर्यतीत प्रत्यक्ष वापरलेले नव्हेत. पिरेलीच्या पूर्वअंदाजानुसार वळणावळणाच्या मार्गावर दोन थांब्यांची शक्यता होती; परंतु शर्यतीच्या दिवशी अपेक्षेपेक्षा कमी तापमानाने कठीण सी२ मिश्रणाची गती मर्यादित केली.<ref name="HUN22_preview">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्रीसाठी उपलब्ध टायर मिश्रणे व संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-the-drivers-have-for-the-2022-hungarian-grand.5PuhP8wwAEKwpOMfvDRcK8|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२८ जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_pirelli"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी२ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी३ || पिवळा || ३ |- | मऊ || सी४ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="HUN22_preview"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === २९ जुलैच्या पहिल्या सरावात फेरारीच्या [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]ने १:१८.७५० अशी सर्वांत वेगवान वेळ नोंदवली. व्हर्सटॅपन ०.१३० सेकंद, लक्लेर ०.२८९ सेकंद मागे होते. मॅक्लारेनचा लॅन्डो नॉरिस चौथा आणि मर्सिडीजचा रसल पाचवा राहिला. हॅमिल्टन सातवा, तर तात्पुरता सरावचालक कुबित्सा २० फेऱ्या पूर्ण करून एकोणिसावा राहिला; दुसऱ्या सत्रात बोट्टासची पुनरागमन नोंद वेगळी आहे.<ref name="HUN22_fp1"/> सरावाच्या पहिल्या दिवशी फेरारीच्या दोन्ही गाड्यांचा लहान फेरीवरील वेग चांगला दिसत होता, परंतु सततच्या वळणांत टायरचा तापमानसंतुलन व कारच्या सेटअपमध्ये फरक पडू शकतो. पहिल्या सत्राचे वेळापत्रक, इंधनभार व प्रयुक्त टायर प्रत्येक संघासाठी एकसारखे नसल्यामुळे या क्रमवारीला रविवारच्या शर्यतीसाठी निश्चित भविष्यवाणी मानता येत नाही.<ref name="HUN22_fp1"/><ref name="HUN22_qualteams"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१८.७५० || २६ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.८८० || २४ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१९.०३९ || २६ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१९.२९९ || २१ |- | ५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१९.६०६ || २८ |- | ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१९.६२२ || २४ |- | ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१९.७१० || २५ |- | ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१९.८४१ || २८ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२०.३४८ || ३० |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२०.३७७ || २७ |- | ११ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२०.३८३ || २६ |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२०.४१४ || २५ |- | १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२०.४५६ || २८ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२०.६९५ || २७ |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२०.८१० || २३ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.८३४ || २८ |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२०.९२१ || २४ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२१.०२७ || २५ |- | १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२१.१७९ || २० |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२१.४१३ || २७ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="HUN22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी दुसऱ्या सरावात लक्लेरने १:१८.४४५ वेळ नोंदवत नॉरिसपेक्षा ०.२१७ सेकंदांची आघाडी मिळविली. फेरारीचा सायेन्स तिसरा, व्हर्सटॅपन चौथा, रिकार्डो पाचवा व अलोन्सो सहावा राहिला. अल्फा रोमिओची नियमित गाडी परत चालविणारा बोट्टास ३० फेऱ्यांसह दहावा राहिला. मर्सिडीजच्या रसलला आठवी आणि हॅमिल्टनला अकरावी वेळ मिळाली; त्यामुळे शनिवारी पोल मिळण्यापूर्वी मर्सिडीज सर्वांत बलवान दिसत नव्हती.<ref name="HUN22_fp2"/><ref name="HUN22_qualteams"/> अल्पाइनने अलोन्सो व ओकॉनकडून लांब अंतराची माहिती मिळविली, तर मॅक्लारेनच्या दोन्ही गाड्या अव्वल पाचमध्ये राहणे हे मागील फ्रेंच ग्रांप्रीच्या अद्ययावत भागांची कार्यक्षमता सुधारल्याचे निदर्शक मानले गेले. शुक्रवारच्या वेगावरून फेरारीची आशा वाढली, परंतु रविवारचे थंड हवामान टायरची गती बदलणार असल्याचा निष्कर्ष नंतरच नोंदवता येतो.<ref name="HUN22_fp2"/><ref name="HUN22_reactions"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१८.४४५ || २७ |- | २ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१८.६६२ || २९ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१८.६७६ || २९ |- | ४ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.७२८ || २६ |- | ५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१८.८७२ || २७ |- | ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१९.०४९ || ३० |- | ७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१९.२५३ || ३१ |- | ८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१९.३५५ || २८ |- | ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१९.३९७ || २८ |- | १० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१९.४११ || ३० |- | ११ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१९.५४७ || २३ |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१९.६०५ || २६ |- | १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१९.६१४ || २७ |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१९.७०२ || ३० |- | १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१९.७३० || २८ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.८१८ || २९ |- | १७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.९८५ || २८ |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.४८८ || ३० |- | १९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२०.५२१ || ३१ |- | २० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.६१५ || २० |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="HUN22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी ३० जुलैच्या मुसळधार पावसामुळे तिसरे सत्र ओल्या ट्रॅकवर पार पडले. विलियम्सचा [[निकोलस लतिफी]] शेवटच्या फेरीत १:४१.४८० वेळ घेऊन सर्वांत जलद ठरला; लक्लेर दुसरा व लतिफीचा सहकारी [[अलेक्झांडर अल्बोन]] तिसरा राहिला. ओल्या रेषेवर ग्रिप सुधारत असल्याने शेवटच्या क्षणी क्रमवारी मोठ्या प्रमाणात बदलली. लतिफीचे सरावातील पहिले स्थान त्याला कोरड्या पात्रतेतही आघाडी मिळाली, असा अर्थ दर्शवत नाही.<ref name="HUN22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरी – तिसऱ्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_23_-_2022_hungarian_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=३० जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_qualreport"/> ओल्या परिस्थितीत व्हेटेलने नियंत्रण सुटून अडथळ्याला धडक दिल्याने लाल झेंड्याचा अडथळा निर्माण झाला; तरी त्याने पात्रता सत्रासाठी गाडी दुरुस्त करून सहभाग घेतला. पेरेझ वीसावा आणि व्हर्सटॅपन चौथा राहिला. सरावातील ही फेरबदलणारी क्रमवारी गाडीच्या कोरड्या ट्रॅकवरील क्षमता दर्शवित नसल्यामुळे संघांनी अंतिम पात्रतेसाठी स्वतंत्र सेटअप व टायर निवड महत्त्वाची मानली.<ref name="HUN22_fp3"/><ref name="HUN22_qualreport"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४१.४८० || १७ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४२.१४१ || १४ |- | ३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४२.३८१ || १९ |- | ४ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.२०५ || १० |- | ५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४३.४३४ || १३ |- | ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.५७० || १६ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४३.५८९ || १५ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४३.७४३ || १३ |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४४.१७८ || १४ |- | १० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४४.६५५ || २० |- | ११ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४४.८३२ || ११ |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४५.१५६ || १८ |- | १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४५.५७० || १७ |- | १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४५.६२४ || ११ |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४५.६३८ || १७ |- | १६ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४५.६९१ || १७ |- | १७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४५.८५० || १७ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४५.९३० || २० |- | १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४६.०९१ || १८ |- | २० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४८.२४० || ११ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="HUN22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारी पावसाचे ढग असूनही पात्रता कोरड्या ट्रॅकवर सुरू झाली. पहिल्या फेरीत हॅमिल्टनची १:१८.३७४ ही सर्वोत्तम वेळ होती; रसल १:१८.४०७ आणि सायेन्स १:१८.४३४ वेळांनी जवळ होते. या टप्प्यात त्सुनोदा, अल्बोन, व्हेटेल, गॅस्ली व लतिफी बाद झाले. सकाळी सर्वांत जलद असलेला लतिफी १:१९.५७० वेळेसह वीसावा राहणे म्हणजे हवामानामुळे आलेल्या सराव क्रमवारीतील बदलाचे स्पष्ट उदाहरण होते.<ref name="HUN22_qual"/><ref name="HUN22_qualreport"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:१७.७०३ वेळ घेऊन पुढाकार मिळविला; लक्लेर, अलोन्सो व सायेन्सही १:१८च्या आत गेले. पेरेझ १:१८.५१६ वेळेसह अकरावा राहून बाद झाला, तर झोउ बारावा, मॅग्नुसेन तेरावा, स्ट्रोल चौदावा व शुमाकर पंधरावा ठरले. अल्पाइनच्या दोन्ही गाड्या आणि दोन्ही मॅक्लारेन अंतिम फेरीत पोहोचल्याने मधल्या गटातील स्पर्धा अधिक तीव्र झाली.<ref name="HUN22_qual"/><ref name="HUN22_qualreport"/> === फेरी ३ === शेवटच्या टप्प्यात सायेन्सची १:१७.४२१ ही वेळ पोलसाठी पुरेशी वाटत होती; परंतु रसलने १:१७.३७७ नोंदवून केवळ ०.०४४ सेकंदांनी त्याला मागे टाकले. लक्लेर तिसरा, नॉरिस चौथा, ओकॉन पाचवा आणि अलोन्सो सहावा राहिला. रसलसाठी ही पहिली पोल, तर मर्सिडीजसाठी २०२२ हंगामातील पहिली पोल होती.<ref name="HUN22_qual"/><ref name="HUN22_qualreport"/> हॅमिल्टनच्या गाडीवरील डीआरएस प्रणालीच्या बिघाडामुळे त्याची अंतिम प्रयत्नातील गती मर्यादित राहिली आणि तो सातवा ठरला. व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलला अंतिम धावीत शक्तीपुरवठ्यात अडचण आली; त्यामुळे तो दहावा राहिला. या अपयशाचा अर्थ त्याच्या शुक्रवारच्या सरावातील मूलभूत शर्यतवेग नाहीसा झाला असा नव्हता, हे रविवारच्या रणनीतीने दाखवून दिले.<ref name="HUN22_qualreport"/><ref name="HUN22_qualteams"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१८.४०७ || १:१८.१५४ || १:१७.३७७ || २३ |- | २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१८.४३४ || १:१७.९४६ || १:१७.४२१ || २२ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१८.८०६ || १:१७.७६८ || १:१७.५६७ || २२ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१८.६५३ || १:१८.१२१ || १:१७.७६९ || १९ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१८.८६६ || १:१८.२१६ || १:१८.०१८ || २० |- | ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१८.७१६ || १:१७.९०४ || १:१८.०७८ || १७ |- | ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१८.३७४ || १:१८.०३५ || १:१८.१४२ || २१ |- | ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१८.९३५ || १:१८.४४५ || १:१८.१५७ || २० |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१८.७७५ || १:१८.१९८ || १:१८.३७९ || १९ |- | १० || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.५०९ || १:१७.७०३ || १:१८.८२३ || २१ |- | ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१९.११८ || १:१८.५१६ || — || १६ |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१८.९७३ || १:१८.५७३ || — || १६ |- | १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१८.९९३ || १:१८.८२५ || — || १८ |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१९.२०५ || १:१९.१३७ || — || १६ |- | १५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.१६४ || १:१९.२०२ || — || १६ |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१९.२४० || — || — || ९ |- | १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.२५६ || — || — || १० |- | १८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१९.२७३ || — || — || १० |- | १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१९.५२७ || — || — || ९ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.५७० || — || — || १० |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="HUN22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.ने ३१ जुलैला प्रसिद्ध केलेल्या अंतिम ग्रिडमध्ये रसल प्रथम, सायेन्स दुसरा, लक्लेर तिसरा आणि नॉरिस चौथा होता. गॅस्लीने पॉवर युनिट घटक बदलले व बंदिस्त गाडी-स्थितीच्या (पार्क फेर्मे) अटींत बदल झाले म्हणून त्याला क्रमांकित ग्रिडऐवजी पिट लेनमधून सुरू करणे बंधनकारक होते. त्यामुळे लतिफीने एकोणिसावे क्रमांकित स्थान घेतले आणि गॅस्लीसाठी काल्पनिक विसावा ग्रिड क्रमांक देण्यात आलेला नाही.<ref name="HUN22_grid">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरी – अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_39_-_2022_hungarian_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_gas">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक १० – पॉवर युनिट व पिट लेन प्रारंभाबाबत निर्णय|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_39_-_2022_hungarian_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१७.३७७ |- | २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१७.४२१ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१७.५६७ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१७.७६९ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१८.०१८ |- | ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१८.०७८ |- | ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१८.१४२ |- | ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१८.१५७ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१८.३७९ |- | १० || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.८२३ |- | ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.५१६ |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१८.५७३ |- | १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१८.८२५ |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१९.१३७ |- | १५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.२०२ |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१९.२४० |- | १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.२५६ |- | १८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१९.२७३ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.५७० |- | पिट लेन || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || पार्क फेर्मे आणि पॉवर युनिट बदल |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="HUN22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === प्रारंभ आणि आभासी सुरक्षा गाडी === रविवारी ढगाळ आकाशात शर्यतीला प्रारंभ झाला तेव्हा रसलने पोलवरील स्थान राखले. सायेन्सने पहिल्या वळणात बाहेरील बाजूने दबाव आणला, मात्र नेतृत्व मिळाले नाही. चौथ्या स्थानावरील नॉरिसच्या मागे हॅमिल्टन पुढे सरकत होता. अल्पाइनच्या अलोन्सो व ओकॉनमध्ये पहिल्या वळणात जवळची स्थिती निर्माण झाली; हॅमिल्टन त्यांच्यापुढे जाऊन पाचव्या स्थानापर्यंत पोहोचला. दहाव्या ग्रिडवरील व्हर्सटॅपन पहिल्या फेरीअखेरीस आठवा, तर पेरेझ नववा झाला.<ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_race"/> पहिल्या फेरीतील काही किरकोळ संपर्कांमुळे मॅग्नुसेन–रिकार्डो आणि व्हेटेल–अल्बोन यांच्याशी संबंधित अवशेष दूर करण्यासाठी आभासी सुरक्षा गाडी लागू झाली. मॅग्नुसेनच्या गाडीच्या पुढच्या विंगचे नुकसान झाल्याने हासने त्याला लवकर पिटमध्ये बोलावले. तिसऱ्या फेरीपर्यंत आभासी सुरक्षा गाडी मागे घेण्यात आली आणि रसलने नव्याने शर्यत सुरू होतानाच आघाडीचे अंतर वाढविले. विलियम्सचा अल्बोन लवकर थांबून गाडीचा पुढचा पंख बदलावा लागल्यामुळे गुणांच्या लढतीपासून मागे पडला.<ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_reactions"/> === पहिली पिट थांब्यांची मालिका === रसल आणि काही प्रतिस्पर्ध्यांनी प्रारंभी मऊ टायरचा उपयोग केला; फेरारीच्या दोन्ही गाड्या आणि हॅमिल्टनने मध्यम टायर निवडले होते. व्हर्सटॅपनने मध्यगटातून अलोन्सो, ओकॉन व नॉरिस यांच्या पुढे जाण्यासाठी ओव्हरटेकिंगसोबत टायरसह नियोजन केले. रसलने पंधराव्या फेरीत पिट थांबा घेतला, तर सोळाव्या फेरीत व्हर्सटॅपनने आपल्या मऊ टायरऐवजी मध्यम टायर बसवले. रेड बुलच्या या आधीच्या थांब्याने प्रतिस्पर्धी थांबे घेत असताना नव्या टायरवरील वेगाचा फायदा—अंडरकट—साधण्याची संधी मिळाली.<ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_pirelli"/> सायेन्सने रसलच्या थांब्यानंतर काही काळ नेतृत्व घेतले; लक्लेरने पहिला टप्पा २१ फेऱ्यांपर्यंत वाढवून २२व्या फेरीत मध्यम टायर पुन्हा घेतले. फेरारीच्या दोन्ही कारमध्ये नेतृत्वाची शक्यता कायम असतानाही त्यांचे थांबे वेगवेगळे होते. पिट थांब्यांनंतर रसल पुन्हा पुढे आला; परंतु मध्यम टायरवरील लक्लेर त्याच्यापेक्षा अधिक वेगवान ठरून ३१व्या फेरीत पहिल्या वळणात आघाडीवर गेला. सायेन्सलाही रसलपुढे राहण्याच्या रणनीतीत वेळ व टायरचा विचार करावा लागत होता.<ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_pirelli"/> === मधल्या टप्प्यातील रणनीती, हार्ड टायर आणि व्हर्सटॅपनची फिरकी === व्हर्सटॅपनने ३९व्या फेरीत आणखी एक थांबा घेत मध्यम टायरवरच पुढील टप्पा सुरू केला. रेड बुलने दोन मध्यम टायर टप्प्यांवर विश्वास ठेवून थंड वातावरणात कठीण टायर टाळण्याचा निर्णय घेतला. लक्लेरने फेरारीकडून आणलेल्या कठीण सी२ टायरवर दुसरा थांबा घेतला तेव्हा हे टायर अपेक्षित कार्यरत तापमान पटकन प्राप्त करू शकले नाहीत. जलद वेगाने पुढे जाणाऱ्या व्हर्सटॅपनने लक्लेरला मागे टाकले. हा निर्णायक फरक केवळ थांब्यांच्या संख्येत नव्हता; त्या क्षणी बसवलेल्या टायरच्या प्रत्यक्ष पकडीत होता.<ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_pirelli"/> आघाडीसाठीच्या या चढाओढीत व्हर्सटॅपनची गाडी एका वळणावर पूर्ण फिरली आणि त्याला तात्पुरते लक्लेरमागे जावे लागले. त्याने नियंत्रण पुन्हा मिळवून मध्यम टायरवरील गतीने लक्लेरला पुन्हा मागे टाकले. फेरारीच्या कठीण टायरवरील वेगाचा प्रश्न कायम असल्याने लक्लेरला नंतर तिसऱ्यांदा पिटमध्ये येऊन मऊ टायर लावावे लागले; त्याने आघाडीची लढत सोडून सहाव्या क्रमांकावर समाधान मानले. फेरारीचे हे नुकसान कोणत्याही अधिकृत शर्यत-अयोग्यतेमुळे नव्हे, तर वेगळ्या रणनीतीच्या अंमलबजावणीमुळे झाले.<ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_pirelli"/><ref name="HUN22_race"/> === हॅमिल्टनची मुसंडी, अखेरच्या सरी आणि निकाल === हॅमिल्टनने मध्यम टायरचा पहिला आणि दुसरा टप्पा दीर्घ ठेवून अंतिम पिट थांब्यानंतर मऊ टायर वापरण्याचा पर्याय राखला. त्याने ५२व्या फेरीत मऊ टायर लावल्यानंतर वेग वाढवला; ५७व्या फेरीत १:२१.३८६ अशी संपूर्ण शर्यतीतील सर्वांत वेगवान फेरी घेतली. पुढे त्याने सायेन्सला आणि ६५व्या फेरीत सहकारी रसलला मागे टाकत दुसरे स्थान मिळविले. सुरुवातीला सातव्या स्थानावर असलेला चालक अशा रणनीतीने दुसरा पोहोचला; दोन्ही मर्सिडीज गाड्या पोडियमवर राहिल्या.<ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_fast"/> अखेरच्या टप्प्यात वालट्टेरी बोट्टासच्या अल्फा रोमिओमधील इंधन प्रणालीतील समस्येमुळे गाडी थांबली. आभासी सुरक्षा गाडी पुन्हा बाहेर आली; शेवटच्या फेऱ्यांमध्ये हलक्या सरी सुरू होत्या. व्हर्सटॅपनने परिस्थिती सांभाळून हॅमिल्टनपेक्षा ७.८३४ सेकंदांनी विजय मिळविला; रसल १२.३३७ सेकंद मागे तिसरा राहिला. सायेन्स चौथा, पेरेझ पाचवा, लक्लेर सहावा, नॉरिस सातवा, अलोन्सो आठवा, ओकॉन नववा आणि व्हेटेल दहावा ठरला.<ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_pirelli"/> अधिकृत वर्गीकरणात २०ही चालकांची नोंद आहे; बोट्टासला ६५ फेऱ्या पूर्ण केल्यामुळे नियमानुसार वर्गीकृत स्थान मिळाले, जरी त्याची गाडी अंतिम टप्प्यात बंद पडली होती. रिकार्डोला स्ट्रोलशी झालेल्या धडकेसाठी पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाल्यामुळे तो पंधरावा ठरला. पंचांनी निश्चित केलेले पाच सेकंद अंतिम निकालात आधीच विचारात घेतलेले असल्याने त्याची पुन्हा बेरीज करणे चुकीचे ठरेल.<ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_ric">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक ३ – धडकेबाबत पाच सेकंदांची शिक्षा|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_42_-_2022_hungarian_grand_prix_-_offence_-_car_3_-_causing_a_collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७० || १:३९:३५.९१२ || २५ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७० || +७.८३४ सेकंद || १९ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७० || +१२.३३७ सेकंद || १५ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ७० || +१४.५७९ सेकंद || १२ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७० || +१५.६८८ सेकंद || १० |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ७० || +१६.०४७ सेकंद || ८ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७० || +७८.३०० सेकंद || ६ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६९ || +१ फेरी || ४ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६९ || +१ फेरी || २ |- | १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६९ || +१ फेरी || १ |- | ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६९ || +१ फेरी || ० |- | १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ६९ || +१ फेरी || ० |- | १३ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६९ || +१ फेरी || ० |- | १४ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६९ || +१ फेरी || ० |- | १५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६९ || +१ फेरी; ५ सेकंद शिक्षा || ० |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६९ || +१ फेरी || ० |- | १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || +१ फेरी || ० |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || +१ फेरी || ० |- | १९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ६८ || +२ फेऱ्या || ० |- | २० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६५ || निवृत्त; अधिकृत वर्गीकृत || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="HUN22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === खालील वेळा आणि वेग एफ.आय.ए.च्या शर्यत वेळमोजणीतील सर्वोत्तम फेरी नोंदींवर आधारित आहेत. प्रत्येक चालकाची एक वैध सर्वोत्तम फेरी दाखविली आहे. ‘‘फेरी (एफआयए)’’मध्ये एफ.आय.ए.ने दिलेला क्रमांक वापरलेला आहे; इतर संकेतस्थळांच्या ऑफसेट असलेल्या गणनेशी विसंगती असल्यास एफ.आय.ए.ची नोंद निर्णायक मानली आहे. हॅमिल्टनला दहाच्या आत स्थान मिळाल्याने जलद फेरीसाठी अतिरिक्त एक गुण देण्यात आला.{{refn|group=टीप|काही फॉर्म्युला वन संकेतस्थळांवरील क्रमांकात आणि एफ.आय.ए.च्या क्रमांकात चालकविशिष्ट फरक आढळू शकतो; उदाहरणार्थ रिकार्डोची सर्वोत्तम फेरी एफ.आय.ए. नोंदीनुसार ६३वी आहे. या तक्त्यात अधिकृत एफ.आय.ए. क्रमांक वापरला आहे.}} {{refn|group=टीप|२०२२च्या नियमानुसार मुख्य शर्यतीत सर्वांत वेगवान फेरी पूर्ण करून पहिल्या दहा वर्गीकृत चालकांमध्ये राहणाऱ्यास एक अतिरिक्त गुण मिळत असे. या शर्यतीत हॅमिल्टन दुसरा असल्याने हा गुण पात्र ठरला.}}<ref name="HUN22_fast"/><ref name="HUN22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५७ || १:२१.३८६ || १९३.७८७ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५७ || १:२१.६२२ || १९३.२२७ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४४ || १:२१.९४० || १९२.४७७ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५१ || १:२२.००० || १९२.३३६ |- | ५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५८ || १:२२.०२९ || १९२.२६८ |- | ६ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४५ || १:२२.१२६ || १९२.०४१ |- | ७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५१ || १:२२.४३७ || १९१.३१७ |- | ८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६० || १:२२.४७८ || १९१.२२१ |- | ९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५७ || १:२२.७६६ || १९०.५५६ |- | १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५१ || १:२२.८२४ || १९०.४२३ |- | ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४७ || १:२३.०४३ || १८९.९२० |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४३ || १:२३.०४७ || १८९.९११ |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५० || १:२३.१५१ || १८९.६७४ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५८ || १:२३.१९९ || १८९.५६४ |- | १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७ || १:२३.५११ || १८८.८५६ |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५८ || १:२३.५३८ || १८८.७९५ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६३ || १:२३.६५४ || १८८.५३३ |- | १८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ४७ || १:२३.९७९ || १८७.८०४ |- | १९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६० || १:२४.००२ || १८७.७५२ |- | २० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६० || १:२४.१४९ || १८७.४२४ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="HUN22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलचे जोखीम व्यवस्थापन आणि विजयाची कारणमीमांसा === व्हर्सटॅपनचा दहाव्या ग्रिडवरून पहिल्या स्थानापर्यंत झालेला प्रवास फक्त कारच्या वेगाचा परिणाम नव्हता. पात्रतेच्या शेवटी शक्तीपुरवठ्याचा त्रास झाल्यामुळे रेड बुलने सुरुवातीचे प्रतिकूल स्थान स्वीकारावे लागले; त्यानंतर शर्यतीसाठी टायरचे तापमान, उपलब्ध मऊ टायर आणि पिट थांब्यांचे वेळापत्रक जुळवले. सुरुवातीचा मऊ टायर टप्पा मोठ्या इंधनभारात आणि कमी तापमानात योग्य पकड देत होता. व्हर्सटॅपनला अल्पाइन व मॅक्लारेनच्या गाड्यांपुढे लवकर पाठवून प्रतिस्पर्ध्यांकडे स्वच्छ हवेतील वेळ फारसा जाऊ दिला नाही. फेरारीच्या दोन्ही गाड्या पुढे असल्या तरी रेड बुलने नवीन टायरवर वेगाने फेऱ्या पूर्ण करण्याची संधी आधी प्राप्त केली.<ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_pirelli"/><ref name="HUN22_reactions"/> रेड बुलने परिस्थितीचा फेरविचार करून कठीण टायर वापरणे टाळले आणि मऊ–मध्यम–मध्यम अशी दोन-थांबा योजना स्वीकारली. पिरेलीने शर्यतीनंतर थंड वातावरणात सी३ मध्यम टायर अधिक संतुलित असल्याचे स्पष्ट केले; तीसपेक्षा अधिक फेऱ्या यशस्वीपणे पूर्ण करण्याची त्याची क्षमता असल्याने योजनेतील दुसरा व तिसरा टप्पा व्यवहार्य झाला. वेगवान पिट थांबा पुरेसा नसतो: नवीन टायर थंड ट्रॅकवर लगेच पकड मिळवेल का, पुढे स्वच्छ जागा असेल का, प्रतिस्पर्धी कधी थांबतील या मुद्द्यांवर योग्य अंदाज हवा. रेड बुलची गती हे या घटकांवर मिळालेल्या एकत्रित फायद्याचे उदाहरण होती.<ref name="HUN22_pirelli"/><ref name="HUN22_racefans">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्रीमधील वेगवेगळ्या टायर रणनीती|दुवा=https://www.racefans.net/2022/07/31/2022-hungarian-grand-prix-interactive-data-lap-charts-times-and-tyres/|प्रकाशक=रेसफॅन्स|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_reactions"/> व्हर्सटॅपनकडून शर्यतीत कार एकदा पूर्ण फिरल्यामुळे परिस्थिती काही काळ धोक्यात आली. मात्र त्याची गाडी अविरत राहिली आणि टायरची पकड टिकून असल्याने त्याने त्वरीत लक्लेरला पुन्हा मागे टाकले. या घटनेला वेगवान चालकाचा सहज विजय असे संबोधल्यास चूक होईल; कारण हातात असलेली रणनीतीची आघाडी एखाद्या चालकाच्या चुकीनेही कमी होऊ शकते. परंतु फेरारीचे कठीण टायर योग्य कार्यस्थितीत न आल्यामुळे त्या तात्पुरत्या चुकानंतरही रेड बुलला संधी परत मिळाली. हा प्रसंग एका निर्णयाच्या सामर्थ्यासोबत प्रतिस्पर्ध्यांच्या निर्णयातील अडचणही दाखवतो.<ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_pirelli"/> पेरेझने अकराव्या ग्रिडवरून पाचवे स्थान गाठले; रेड बुलच्या दुहेरी गुणांमध्ये त्याचा वाटा दहा गुणांचा होता. शर्यतीच्या उत्तरार्धात फेरारीशी लढताना पिट थांब्यांची मालिका आणि शेवटच्या आभासी सुरक्षा गाडीच्या क्षणी उपलब्ध टायर तापमान यांचा परिणाम झाला. पेरेझने शर्यतीनंतर आभासी सुरक्षा गाडीमुळे सायेन्स व रसलला पकडण्याची त्याची शक्यता कमी झाल्याचे सांगितले; हे चालकाचे मूल्यमापन आहे, ते निश्चित पर्यायी निकाल मानता येत नाही. व्हर्सटॅपनच्या २५ व पेरेझच्या १० गुणांनी रेड बुलने फेरारीपेक्षा आणखी आघाडी मिळविली.<ref name="HUN22_reactions"/><ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_points">{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री – शर्यतीनंतरचे अधिकृत अजिंक्यपद गुण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref> === फेरारीची टायर निवड: गती आणि नियंत्रणातील फरक === फेरारीकडे ग्रिडवरील दुसरे व तिसरे स्थान होते आणि मध्यम टायरवर सुरुवातीचा वेग चांगला होता. लक्लेरने रसलला ३१व्या फेरीत मागे टाकून नेतृत्व घेतले, म्हणजे फेरारीमध्ये आघाडीवर जाण्याची प्रत्यक्ष क्षमता होती. परंतु दुसऱ्या पिट थांब्यावेळी प्रतिस्पर्धी नवीन मध्यम टायरवर बाहेर पडत असताना लक्लेरसाठी सी२ कठीण टायर निवडले गेले. मागच्या काही शर्यतींमध्ये लांब अंतरासाठी उपयुक्त ठरू शकणारे कठीण टायर हंगेरीच्या त्या थंड हवेत अपेक्षित तापमान लवकर गाठू शकले नाहीत. फेरारीची ही रणनीती प्रत्यक्ष त्या दिवशीचा टायर कार्यप्रदर्शन डेटा लक्षात घेता अपयशी ठरली.<ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_pirelli"/><ref name="HUN22_reactions"/> कठीण टायरच्या कमी पकडीमुळे लक्लेरची गाडी वेगवान असूनही वेळ लक्षणीय प्रमाणात गमावत होती. या संथ टप्प्याला उत्तर देण्यासाठी आणखी एक मऊ टायर थांबा घ्यावा लागला, त्यामुळे शर्यतीच्या शेवटच्या भागात त्याला प्रतिस्पर्ध्यांमागे येणे भाग पडले. नंतरच्या मऊ टायरचा तुलनेने चांगला वेग आधी गमावलेले स्थान परत मिळविण्यास पुरेसा नव्हता. केवळ अंतिम सहाव्या क्रमांकाकडे पाहिल्यास, मधल्या शर्यतीत प्रत्यक्ष आघाडीवर असताना त्यांनी गमावलेल्या संधीची कल्पना येत नाही. पिट थांब्याचा क्षण, टायरची निवड आणि त्या वेळची थंड ट्रॅकस्थिती हे तिन्ही एकत्र परिणामकारक होते.<ref name="HUN22_pirelli"/><ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_racefans"/> सायेन्सने चौथे स्थान मिळविले; परंतु फेरारीच्या शर्यतीचा वेग शुक्रवारी आणि पात्रतेत दिसलेल्या तुलनात्मक श्रेष्ठतेइतका प्रभावी नव्हता. मॅटिया बिनोट्टो यांनी शर्यतीनंतर सेटअप, रणनीती व पिट थांब्यांचे सर्व पैलू तपासण्याची गरज मान्य केली. यावरून टीमचे स्पष्टीकरण केवळ एका कठीण टायरच्या निवडीपुरते मर्यादित नव्हते; फेरारीच्या पूर्ण कार्यक्रमात अपेक्षित गती टिकवता न आल्याचा मुद्दा होता. फेरारीच्या नेतृत्वाला निर्णयाचे समर्थन करताना वेगवेगळी कारणे मांडता येतील, पण अधिकृत पिरेलीचा शर्यत-दिवसाचा टायर अहवाल कठीण सी२ हा कमी तापमानात कमजोर पर्याय ठरल्याचे स्पष्ट करतो.<ref name="HUN22_reactions"/><ref name="HUN22_pirelli"/> लक्लेरने शर्यतीनंतर सहाव्या स्थानावर समाधानी नसल्याचे आणि कठीण टायर वापरल्यानंतर अपेक्षित स्पर्धात्मक स्थिती ढासळल्याचे स्पष्ट केले. अशा प्रतिक्रिया संघाच्या धोरणात्मक आकलनाचा पुरावा देतात; त्यांना पंचनिर्णय किंवा तांत्रिक अपात्रतेचे स्वरूप देता येत नाही. फेरारीच्या दोन्ही गाड्या अधिकृतरीत्या वर्गीकृत व गुण मिळविणाऱ्या होत्या. त्यामुळे फेरारीची हार हा रणनीतीच्या कामगिरीचा निष्कर्ष आहे; निकाल फसवणूक किंवा दंडामुळे बदलला असे सुचविणे चुकीचे ठरेल.<ref name="HUN22_reactions"/><ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_pirelli"/> === मर्सिडीज: एकल-फेरीतील पहिली पोल आणि दोन भिन्न शर्यत योजना === शनिवारी रसलने मिळविलेली १:१७.३७७ची पोल मर्सिडीजसाठी २०२२मधील पहिली ठरली. शुक्रवारच्या सरावात संघाला अपेक्षित संतुलन सापडत नव्हते, तर पावसातील तिसरा सराव फारसा प्रतिनिधिक नव्हता. प्रत्यक्ष पात्रतेच्या कोरड्या ट्रॅकवर रसलने फेरारीच्या दोन चालकांना मागे टाकले. म्हणूनच या कामगिरीला केवळ रेड बुलच्या उशिराच्या बिघाडामुळे मिळालेला पोल म्हणणे अयोग्य आहे: त्याच्या एका फेरीतील गाडी नियंत्रण, योग्य टायर तापमान आणि धाव यांमुळे सायेन्सच्या पूर्ण झालेल्या वेळेवर ०.०४४ सेकंदांची खरी आघाडी मिळाली.<ref name="HUN22_qual"/><ref name="HUN22_qualreport"/><ref name="HUN22_qualteams"/> पोलवरून सुरुवात करणाऱ्या रसलने वापरलेल्या मऊ टायरवर सुरुवातीचा वेग मिळविला; परंतु पुढील मध्यम टायरवरील दोन टप्प्यांमध्ये शर्यतीच्या अखेरीस तो प्रतिस्पर्ध्यांच्या तुलनेत मागे पडला. स्वतः रसलने पुढील काळात टायरचे तापमान कमी होण्याची समस्या जाणवल्याचे नमूद केले. त्याला तिसरे स्थान मिळाले, पण मोठा भाग नेतृत्वात असलेल्या गाडीला विजय मिळू नये याचे कारण त्याच्या एकल-फेरीवेगाचा अभाव नव्हता; टायरची कामगिरी बदलणे आणि दुसऱ्या संघांची नंतरची रणनीती कारणीभूत होती.<ref name="HUN22_reactions"/><ref name="HUN22_pirelli"/><ref name="HUN22_report"/> हॅमिल्टनची रणनीती वेगळी होती: सातव्या स्थानावरून सुरुवात करताना त्याने मध्यम टायरवरील आरंभीच्या दोन टप्प्यांनंतर अंतिम सत्रासाठी मऊ टायर राखले. कमी इंधनभार आणि थंड वातावरणात त्या मऊ टायरवरील त्याचा वेग सातत्याने चांगला होता; त्याने सायेन्स व रसल यांना अखेरीस मागे टाकले. हॅमिल्टनने ५७व्या फेरीत नोंदविलेली १:२१.३८६ ही पूर्ण शर्यतीतील जलद वेळ त्याच्या शेवटच्या टप्प्यातील गतीचे परिमाण दर्शविते. या वेळी प्रथम दहा क्रमांकांत स्थान असल्याने जलद फेरीचा एक गुणही मिळाला.<ref name="HUN22_report"/><ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_fast"/><ref name="HUN22_pirelli"/> हॅमिल्टनच्या अंतिम पात्रता धावीत डीआरएस बिघाड झाला नसता तर त्याची संभाव्य ग्रिड किंवा निकालस्थिती वेगळी राहिली असती, असे मर्सिडीजच्या नेतृत्वाने सूचित केले; परंतु तो पर्यायी अंदाज आहे, अधिकृत निकाल नव्हे. मिळालेले निश्चित तथ्य म्हणजे रसल पहिल्या ग्रिडवरून तिसरा व हॅमिल्टन सातव्या ग्रिडवरून दुसरा राहिला, त्यामुळे संघाला एकूण ३४ गुण मिळाले. फ्रान्सनंतर सलग दुसऱ्या ग्रांप्रीमध्ये दोन मर्सिडीज चालक पोडियमवर आले. फेरारीचा परिणाम २० गुणांवर राहिल्याने मर्सिडीजने कारनिर्माता अजिंक्यपदात तिसरे स्थान कायम ठेवून फरक कमी केला.<ref name="HUN22_reactions"/><ref name="HUN22_points"/><ref name="HUN22_race"/> === अल्पाइन–मॅक्लारेन: मधल्या गटाची सरळ तुलना === मॅक्लारेनचा नॉरिस पात्रतेत चौथा होता, मात्र रेड बुल व मर्सिडीजच्या गाड्या त्याच्यापेक्षा वेगवान असल्याने अंतिम सातवे स्थान तो वास्तववादी सर्वोच्च संभाव्य निकाल मानत होता. मॅक्लारेनने फ्रेंच ग्रांप्रीत आणलेल्या सुधारणांबाबत अधिक समज विकसित केल्याचा संघाने उल्लेख केला. पहिल्या सरावात चौथा व दुसऱ्यात दुसरा क्रमांक मिळवणाऱ्या नॉरिसचा एकल-फेरी वेग पुढील प्रतिस्पर्ध्यांना दबावात ठेवण्यासाठी उपयुक्त ठरला; मात्र शर्यतीत त्याने गुण मिळविले तरी आघाडीच्या सहा गाड्यांशी समसमान गती राखण्याची क्षमता असल्याचे म्हणता येणार नाही.<ref name="HUN22_fp1"/><ref name="HUN22_fp2"/><ref name="HUN22_qual"/><ref name="HUN22_reactions"/> रिकार्डोचा अनुभव पूर्णतः वेगळा होता. पात्रतेत नववा आणि शर्यतीत काही वेळ मधल्या गटात लढत असतानाच त्याच्या गाडीवर कठीण टायर बसविले गेले. कमी तापमानामुळे पकड लवकर मिळवणे अवघड झाले; त्याच काळात स्ट्रोल बाहेरून त्याला मागे टाकत असताना रिकार्डोचा पुढचा डावा टायर ब्रेकिंगवेळी लॉक झाला आणि त्याची गाडी स्ट्रोलला धडकली. पंचांनी रिकार्डोला जबाबदार ठरवून पाच सेकंद व दोन सुपर लायसन्स दंडगुण लावले. हा चालकाचे नियंत्रण, त्या क्षणीचे टायर कार्यप्रदर्शन आणि अधिकृत नियम यांचा एकत्र विचार करण्याजोगा प्रसंग होता. शेवटी तो पंधरावा राहिला; संघाचे सहा गुण सर्व नॉरिसकडून आले.<ref name="HUN22_ric"/><ref name="HUN22_pirelli"/><ref name="HUN22_reactions"/><ref name="HUN22_race"/> अल्पाइनच्या अलोन्सो आणि ओकॉनने अनुक्रमे आठवे व नववे स्थान मिळवून सहा गुण मिळविले. दोन्ही गाड्यांनी वेगळ्या, एक-थांबा स्वरूपाच्या रणनीतीत कठीण टायरचा दीर्घ टप्पा वापरला; पिरेलीच्या मते थंडीत हा पर्याय तुलनेने कमी वेगवान होता. तरीही मर्यादित ओव्हरटेकिंगच्या सर्किटवर अल्पाइनचे स्थान आणि पुरेसा टायर टिकाव यांमुळे दोघांनाही गुण मिळाले. त्यांची परस्पर शर्यत आणि पहिल्या वळणातील जवळची लढत संघव्यवस्थापनासाठी विचारात घेण्यासारखी होती. पण संघाला एकूण सहा गुण मिळणे हे रणनीती पूर्णपणे अपयशी झाल्याचे चित्र नव्हे.<ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_pirelli"/><ref name="HUN22_reactions"/> हंगेरीत अल्पाइन आणि मॅक्लारेन या दोन्ही संघांना प्रत्येकी सहा गुण मिळाले, त्यामुळे अल्पाइन ९९ आणि मॅक्लारेन ९५ गुणांवरच एकमेकांच्या जवळ राहिले. चौथ्या स्थानावरील फरक चार गुणांचा होता. एकाच शर्यतीत दोन विरुद्ध धोरणे—मॅक्लारेनकडून नॉरिसचा वेग आणि अल्पाइनकडून दोघांचे गुण—यांतून साधारण समान प्राप्ती होऊ शकते, हे या निकालावरून लक्षात येते. रिकार्डोचा दंड व कठीण टायरवरील समस्या यांनी मॅक्लारेनला अधिक गुण मिळवण्याची संधी कमी केली.<ref name="HUN22_points"/><ref name="HUN22_reactions"/><ref name="HUN22_ric"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन, अल्फाटौरी आणि विलियम्सच्या वेगळ्या अडचणी === अ‍ॅस्टन मार्टिनकडून व्हेटेल दहावा आणि स्ट्रोल अकरावा राहिला. टीमने स्ट्रोलला ओकॉनचा पाठलाग करण्यासाठी पुढे पाठवले, पण अंतिम टप्प्यात व्हेटेलची गती अधिक असल्याने सहकाऱ्यांची स्थानांची अदलाबदल केली; व्हेटेल ओकॉनपेक्षा फक्त ०.१४३ सेकंद मागे राहिला. स्ट्रोलला शेवटी स्थान पुन्हा देता आले नाही, अशी संघप्रमुखांची भूमिका होती. हा निर्णय एक गुण मिळवणाऱ्या चालकाचे स्थान आणि दोन गाड्यांचा एकत्रित अपेक्षित गुणलाभ यांच्यातील संतुलन स्पष्ट करतो. व्हेटेलच्या हंगामाअखेरीस होणाऱ्या निवृत्तीच्या घोषणेच्या पार्श्वभूमीवर त्याचे गुणस्थान लक्षवेधी ठरले, परंतु त्याला मोठा शर्यत-सामर्थ्याचा पुरावा मानता येणार नाही.<ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_reactions"/> अल्फाटौरीमध्ये गॅस्लीला गाडीतील पॉवर युनिट घटक व पार्क फेर्मेतील बदलांमुळे पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागली. त्याने पुढील गाड्यांना मागे टाकून बारावे स्थान मिळविले; संघाने सेटअपमध्ये केलेल्या बदलांमुळे काही सुधारणा जाणवली असे गॅस्ली म्हणाला. त्सुनोदाला मात्र ग्रिप व संतुलनाचा प्रश्न सतत भेडसावला आणि एका वळणातील अतिरिक्त कर्ब घेतल्यामुळे तो फिरला. तो ६८ फेऱ्यांनंतर एकोणिसावा राहिला. दोन्ही गाड्यांमधील फरक केवळ प्रारंभस्थानाचा नव्हता; त्यांनी रविवारी वेगळे कार-संतुलन अनुभवले.<ref name="HUN22_grid"/><ref name="HUN22_reactions"/><ref name="HUN22_race"/> विलियम्ससाठी शनिवारचा ओल्या ट्रॅकवरील सराव हा सर्वाधिक लक्षवेधी क्षण होता. लतिफी पहिला आणि अल्बोन तिसरा असल्याने पावसात स्पर्धात्मक कामगिरी दिसली, परंतु पात्रतेत दोन्ही गाड्या पहिल्या फेरीत बाद झाल्या. रविवारच्या सुरुवातीस दोघांच्या गाड्यांना संपर्कामुळे नुकसान झाले; अल्बोनला दुसऱ्या फेरीत पुढचा पंख बदलण्यासाठी थांबावे लागले. संघाने कठीण टायर टाळले, पण अतिरिक्त थांबे व खराब वायुगतिकीय संतुलनामुळे त्याचा भरपाईस्वरूप फायदा झाला नाही. अल्बोन सतरावा व लतिफी अठरावा राहिला; विलियम्सचे हंगामी तीन गुण बदलले नाहीत.<ref name="HUN22_fp3"/><ref name="HUN22_qual"/><ref name="HUN22_reactions"/><ref name="HUN22_points"/> === अल्फा रोमिओ आणि हास: अपूर्ण संधी आणि विश्वसनीयतेचे प्रश्न === अल्फा रोमिओने बोट्टास व झोउ यांच्यासाठी कठीण टायरवर आधारित एक-थांबा योजना स्वीकारली. सुरूवातीला दोन्ही गाड्यांचे स्थान खालावले; त्यानंतर कठीण टायरवरील कमी पकडीमुळे पुढे जाण्याची शक्यता मर्यादित राहिली. बोट्टास शेवटच्या काही फेऱ्यांत इंधन प्रणालीशी संबंधित तांत्रिक बिघाडामुळे गाडी बाजूला उभी करावी लागून निवृत्त झाला. त्याने ६५ फेऱ्या पूर्ण केल्याने अधिकृत वर्गीकरणात विसावे स्थान दिले गेले; हे शून्य गुण असूनही वर्गीकृत स्थान असणे व शर्यत प्रत्यक्ष पूर्ण न करणे यांतला महत्त्वाचा फरक आहे.<ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_reactions"/><ref name="HUN22_pirelli"/> झोउ तेरावा ठरला. शुमाकरबरोबरच्या एका घटनेत ट्रॅकबाहेर जाऊन फायदा घेतल्याचा प्रश्न पंचांसमोर गेला, परंतु त्याची अंतिम गुणस्थिती बदलल्याचे अधिकृत शर्यत-वर्गीकरणात दिसत नाही. रिकार्डोला दिलेल्या प्रत्यक्ष पाच सेकंदांच्या शिक्षेशी झोउचा तपास गोंधळू नये. अल्फा रोमिओचे ५१ कारनिर्माता गुण कायम राहिले; बोट्टासचे ४६ आणि झोउचे ५ गुण होते.<ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_points"/><ref name="HUN22_eventfia">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ हंगेरियन ग्रांप्री – एफ.आय.ए. निर्णयपत्रे|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/hungarian-grand-prix/eventtiming-information|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=३१ जुलै २०२२}}</ref> हासने पात्रतेत मॅग्नुसेनला तेरावे आणि शुमाकरला पंधरावे स्थान मिळवून दिले होते. मात्र पहिल्या फेरीत मॅग्नुसेनच्या पुढच्या विंगला धक्का बसल्याने पिट थांबा आवश्यक झाला; त्याच्या शर्यतीच्या रणनीतीची मूळ रचना त्यावेळीच विस्कळीत झाली. मॅग्नुसेनने तीन थांबे घेतले, तर शुमाकरने दोन थांबे घेऊन चौदावे स्थान मिळविले. मॅग्नुसेन सोळावा आणि हास गुणशून्य राहिला. हे परिणाम फेरारी किंवा रेड बुलच्या मुख्य लढतीबरोबर एकाच वेगाचा निष्कर्ष काढण्यासारखे नाहीत; मधल्या गटातील गाडीचे पहिले काही फेऱ्यांमधील नुकसानच पूर्ण दिवसाला निर्णायक ठरू शकते.<ref name="HUN22_reactions"/><ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_racefans"/> === पंचांचे निर्णय, नियम आणि अंतिम वर्गीकरण === एफ.आय.ए.च्या ३१ जुलैच्या अंतिम प्रारंभ क्रमवारीमध्ये गॅस्लीला क्रमांकित विसावे स्थान दिलेले नाही; पार्क फेर्मे स्थिती व पॉवर युनिट घटक बदलल्याने त्याला पिट लेनमधून बाहेर पडणे बंधनकारक होते. हे सामान्य ग्रिड ड्रॉपपेक्षा वेगळे आहे. उलट व्हर्सटॅपन व पेरेझसाठी पात्रतेनंतर केलेल्या घटक बदलांबाबत एफ.आय.ए.च्या परवानगीमुळे त्यांना क्रमांकित ग्रिडवरील मूळ स्थान कायम ठेवता आले. त्यामुळे एकाच सप्ताहांतातील तांत्रिक बदल सर्व चालकांना समान दंड देतात असे गृहीत धरता येत नाही.<ref name="HUN22_grid"/><ref name="HUN22_report"/> रिकार्डोच्या स्ट्रोलशी झालेल्या संपर्कावर एफ.आय.ए. पंचांनी कार क्रमांक ३ला पूर्ण जबाबदार ठरविले. स्ट्रोल दुसऱ्या वळणात बाहेरील बाजूने पुढे जात असताना रिकार्डोने डाव्या पुढील टायरला लॉक केले आणि त्याच्या गाडीने स्ट्रोलला धडक दिली; त्यानंतर स्ट्रोलची गाडी फिरली. पंचनिर्णयात पाच सेकंद व दोन सुपर लायसन्स दंडगुण नोंदवले गेले. अंतिम वर्गीकरणात रिकार्डो पंधरावा असल्याने तेच स्थान वापरले पाहिजे; पंचनिर्णयातील पाच सेकंद पुन्हा जोडून त्याची नवी वर्गवारी तयार करणे म्हणजे एकाच शिक्षेचा दुहेरी वापर ठरेल.<ref name="HUN22_ric"/><ref name="HUN22_race"/> अल्बोनसंबंधी कार क्रमांक २३ने पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत इलेक्ट्रॉनिक नोंदीनुसार आधीच परत केलेला म्हणून दर्शविलेल्या टायर संचाचा वापर केल्याबद्दल पंचांनी विलियम्स संघाला १,००० युरो दंड ठोठावला. संघाची प्रशासकीय नोंद चुकीची होती आणि प्रत्यक्ष न वापरलेल्या टायरचा संच वेळेत परत केल्याचे तांत्रिक प्रतिनिधींनी स्पष्ट केले; तरीही हा नियमभंग होता. हा संघावरील आर्थिक दंड होता, अल्बोनच्या मुख्य शर्यतीच्या ग्रिडवर अथवा अंतिम स्थानावर लावलेली शिक्षा नव्हती. झोउच्या कथित ट्रॅकबाहेरील लाभावरील तपास नोंदही स्वतंत्र आहे. अंतिम अधिकृत शर्यतवर्गीकरण आणि अजिंक्यपद गुणपत्रकात कोणते दंड लागू झाले हे तपासल्याशिवाय प्रकरणात आरोप झाला म्हणजे अंतिम स्थान आपोआप बदलले असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="HUN22_albon">{{स्रोत बातमी|title=कार क्रमांक २३ – परत केलेल्या टायरसंबंधी निर्णय|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_28_-_2022_hungarian_grand_prix_-_offence_-_car_23_-_use_of_electronically_returned_tyres.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=३० जुलै २०२२}}</ref><ref name="HUN22_eventfia"/><ref name="HUN22_race"/> बोट्टासच्या निवृत्तीचे उदाहरण वर्गीकरणाच्या नियमाचा दुसरा पैलू दाखवते. त्याने ७०पैकी ६५ फेऱ्या पूर्ण केल्या; त्यामुळे शर्यतीच्या अंतिम टप्प्यात तांत्रिक बिघाडामुळे थांबूनही अधिकृत वर्गीकृत निकालात त्याचे विसावे स्थान आहे. त्याचे नाव सरसकट अवर्गीकृत समजून टाकल्यास २० सहभागींच्या अंतिम यादीत चुकीची कपात होईल. वेळमोजणीच्या एफ.आय.ए.च्या २० चालकांच्या जलद फेऱ्यांतील त्याची ६०वी फेरीही वैध आहे.<ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_fast"/> === उन्हाळी विश्रांतीपूर्वीचे अजिंक्यपद आणि ऐतिहासिक संदर्भ === हंगेरीतील विजयामुळे व्हर्सटॅपनचा गुणसंच २५८ झाला; लक्लेर १७८, पेरेझ १७३, रसल १५८ व सायेन्स १५६ गुणांवर राहिले. व्हर्सटॅपनने लक्लेरवरील आघाडी ८० गुणांपर्यंत वाढवली. हे अंतर केवळ व्हर्सटॅपनच्या २५ गुणांमुळे नव्हे, तर नेतृत्वात आल्यावर फेरारीकडून मिळालेल्या आठ गुणांच्या तुलनेनेही वाढले. हॅमिल्टनच्या सर्वात वेगवान फेरीच्या अतिरिक्त गुणाने त्याचा हंगामी संच १४६वर गेला. त्यामुळे उन्हाळी विश्रांतीपूर्वी चालक अजिंक्यपदात रेड बुलची भूमिका अधिक मजबूत झाली.<ref name="HUN22_points"/><ref name="HUN22_pointssecondary"/><ref name="HUN22_fast"/> कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ४३१ गुण, फेरारी ३३४ आणि मर्सिडीज ३०४ गुणांसह पहिल्या तीन स्थानी होते. रेड बुलची फेरारीवरील आघाडी ९७ गुणांवर गेली, तर मर्सिडीज फेरारीपासून ३० गुण मागे राहिली. या शर्यतीत रेड बुलला ३५, फेरारीला २० व मर्सिडीजला ३४ गुण मिळाले. स्वतंत्र टायर योजनांमधील गतीचा फरक हंगामी गुणक्रमावर कसा मोठा परिणाम घडवतो याचे हे स्पष्टीकरणात्मक उदाहरण होते.<ref name="HUN22_points"/><ref name="HUN22_pointssecondary"/><ref name="HUN22_pirelli"/> मधल्या गटात अल्पाइन ९९ व मॅक्लारेन ९५ गुणांवर चौथे आणि पाचवे होते. अल्फा रोमिओ ५१, हास ३४, अल्फाटौरी २७, अ‍ॅस्टन मार्टिन २० आणि विलियम्स ३ गुणांवर होते. जरी तीन आघाडीचे संघ पोडियम आणि मुख्य जागांसाठी लढत होते, तरी उरलेल्या संघांमध्ये पिट थांब्याचा एक बदल, खराब झालेला फ्रंट विंग, पिट लेन प्रारंभ किंवा सहचालकांची स्थान अदलाबदल या निर्णयांचा कमी गुणांवरील स्थानावर मोठा परिणाम झाला.<ref name="HUN22_points"/><ref name="HUN22_reactions"/> या शर्यतीचे दीर्घकालीन महत्त्व दोन धाग्यांनी ओळखता येते. पहिला, दहाव्या ग्रिडवरून व्हर्सटॅपनने थंड हवेत योग्य टायर व्यवस्थापन व वेळेवर थांबे करून मोठ्या आघाडीवरील फेरारीला मागे टाकले; दुसरा, मर्सिडीजची पहिली पोल व सलग दुहेरी पोडियम स्पर्धात्मक सुधारणेची चिन्हे होती. तरी या शर्यतीतील प्रत्येक कथन अधिकृत तीन स्तरांत विभागणे आवश्यक आहे: पात्रता व ग्रिड, प्रत्यक्ष ट्रॅकवरील घटना आणि अंतिम एफ.आय.ए. निकाल/गुण. अशा विभागणीने २०२२ हंगामाच्या मध्यातील रणनीती, यांत्रिक विश्वासार्हता आणि स्पर्धात्मक स्थिती यांचे ऐतिहासिक चित्र स्पष्ट राहते.<ref name="HUN22_qual"/><ref name="HUN22_grid"/><ref name="HUN22_race"/><ref name="HUN22_points"/><ref name="HUN22_pirelli"/> == निकालानंतर गुणतालिका == खालील संपूर्ण गुणतालिका ३१ जुलै २०२२च्या हंगेरियन ग्रांप्रीनंतरच्या अधिकृत ऐतिहासिक स्थितीवर आधारित आहे; पुढील बेल्जियम ग्रांप्री किंवा इतर शर्यतींचे गुण यात मिसळलेले नाहीत. एफ.आय.ए.च्या हस्ताक्षरीत गुणपत्रकात दाखविलेले एकाच गुणांवरील पदक्रम वेगळ्या संकेतस्थळांमध्ये मांडणीने भिन्न दिसू शकतात.<ref name="HUN22_points"/><ref name="HUN22_pointssecondary"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २५८ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १७८ |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १७३ |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १५८ |- | ५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १५६ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १४६ |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७६ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५८ |- | ९ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | १० || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ४१ |- | ११ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १९ |- | १३ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १६ |- | १४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १६ |- | १५ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १६ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १७ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५ |- | १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | २१ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="HUN22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४३१ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३३४ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३०४ |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ९९ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ९५ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५१ |- | ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ८ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २७ |- | ९ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २० |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="HUN22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[हंगेरियन ग्रांप्री]] * [[हंगरोरिंग]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/hungary हंगेरियन ग्रांप्रीचे अधिकृत फॉर्म्युला वन कार्यक्रमपृष्ठ] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1117/hungary/race-result अधिकृत मुख्य शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/hungarian-grand-prix/eventtiming-information एफ.आय.ए.चे अधिकृत स्पर्धाविषयक निर्णय व वेळमोजणी दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = हंगेरियन ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ फ्रेंच ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ बेल्जियम ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ हंगेरियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ हंगेरियन ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:हंगेरियन ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] dzvzpwyvkbrrowe3adfl50smuneolew 0 351296 2725991 2641257 2026-10-25T11:32:33Z Koolkrazy 1591 2725991 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = बेल्जियम | ग्रांप्री = बेल्जियम | चित्र = Spa Francorchamps 2022.png | चित्र_शीर्षक = २०२२ बेल्जियम ग्रांप्रीसाठी वापरलेल्या सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पसचा मार्गनकाशा | दिनांक = २८ ऑगस्ट | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन रोलेक्स बेल्जियम ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १४ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस, स्ताव्हलो, बेल्जियम | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ७.००४ | सर्किट_अंतर_मैल = ४.३५२ | एकूण_फेऱ्या = ४४ | एकूण_अंतर_किमी = ३०८.०५२ | एकूण_अंतर_मैल = १९१.४१५ | हवामान = रविवार सूर्यप्रकाशयुक्त व कोरडे; शुक्रवारी अधूनमधून पाऊस | पोल_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | पोल_देश = स्पेन | पोल_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | पोल_वेळ = १:४४.२९७ | जलद_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | जलद_देश = नेदरलँड्स | जलद_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | जलद_वेळ = १:४९.३५४ | जलद_फेरी = ३२ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | तिसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | तिसरा_देश = स्पेन | तिसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ हंगेरियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ डच ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ बेल्जियम ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ बेल्जियम ग्रांप्री }} '''२०२२ बेल्जियम ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेची चौदावी फेरी होती. ''फॉर्म्युला वन रोलेक्स बेल्जियम ग्रांप्री २०२२'' या अधिकृत नावाने हा शर्यत-सप्ताहांत २६ ते २८ ऑगस्ट २०२२ दरम्यान बेल्जियममधील [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]] येथे आयोजित करण्यात आला. उन्हाळी विश्रांतीनंतरची ही पहिली शर्यत होती; २८ ऑगस्ट रोजी ४४ फेऱ्यांच्या नियमित स्पर्धेत [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने चौदाव्या सुरुवातीच्या स्थानावरून विजय मिळविला. [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]]चा त्याचा सहकारी [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा आणि [[स्कुडेरिया फेरारी]]चा [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] तिसरा राहिला.<ref name="BEL22_event">{{स्रोत बातमी|title=फॉर्म्युला वन रोलेक्स बेल्जियम ग्रांप्री २०२२ – कार्यक्रम व सर्किट|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/belgium|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}}</ref><ref name="BEL22_race">{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री – अधिकृत शर्यत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/belgian-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_report">{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री – चौदाव्या स्थानावरून व्हर्सटॅपनचा विजय|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०२२}}}</ref> शनिवारी पात्रतेत व्हर्सटॅपनची १:४३.६६५ ही वेळ सर्वात जलद होती; परंतु अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांबाबतच्या शिक्षेमुळे त्याला चौदाव्या स्थानी सुरुवात करावी लागली आणि सायेन्सने पोल पोझिशन मिळविली. रविवारी [[लुइस हॅमिल्टन]] आणि [[फर्नांडो अलोन्सो]] यांची पहिल्याच फेरीत धडक झाली. [[शार्ल लक्लेर]]ने अखेरीस सर्वांत वेगवान फेरीचा प्रयत्न केला, मात्र पिट लेनमध्ये मर्यादेपेक्षा जास्त वेगामुळे मिळालेल्या पाच सेकंदांच्या शिक्षेनंतर त्याचे पाचवे स्थान सहावे झाले. व्हर्सटॅपनला शर्यतीतील सर्वांत वेगवान फेरीसाठी एक अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळाला.<ref name="BEL22_qual">{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री – अंतिम पात्रता फेरी वर्गीकरण, निर्णयपत्र ५६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_56_-_2022_belgian_grand_prix_-_final_qualifying_classification_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२७ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_grid">{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री – अंतिम सुरुवातीची अधिकृत क्रमवारी, निर्णयपत्र ६३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_63_-_2022_belgian_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_fast">{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या अधिकृत जलद फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_14_bel_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_hamcollision">{{स्रोत बातमी|title=हॅमिल्टन–अलोन्सो धडकेबाबत पुढील कारवाई नाही, निर्णयपत्र ६५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_65_-_2022_belgian_grand_prix_-_offence_-_car_44_-_alleged_causing_a_collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_leclercpen">{{स्रोत बातमी|title=कार १६ – पिट लेन वेगमर्यादा नियमभंगाचा निर्णय, पत्र ६७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_67_-_2022_belgian_grand_prix_-_offence_-_car_16_-_pit_lane_speeding.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०२२}}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === हंगेरियन ग्रांप्रीनंतर व्हर्सटॅपन २५८ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात पहिला होता. त्याच्या मागे लक्लेर १७८ आणि पेरेझ १७३ गुणांवर होते; त्यामुळे व्हर्सटॅपनचे लक्लेरवरील अंतर ८० गुण होते. [[जॉर्ज रसल]] १५८, सायेन्स १५६ आणि हॅमिल्टन १४६ गुणांवर होते. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ४३१, फेरारी ३३४ आणि मर्सिडीज ३०४ गुणांवर होते. अल्पाइन आणि मॅक्लारेन यांच्यात चौथ्या स्थानासाठी फक्त चार गुणांचे अंतर होते: अनुक्रमे ९९ आणि ९५. हंगामी क्रमवार बदलाची मांडणी करताना या शर्यतीपूर्वीचे गुण आणि शर्यतीनंतरचे गुण स्वतंत्र ठेवणे आवश्यक आहे.<ref name="BEL22_points">{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री – अंतिम अजिंक्यपद गुण, निर्णयपत्र ७२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_secondary">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ बेल्जियम ग्रांप्रीनंतर चालक व कारनिर्माते गुण|दुवा=https://gpracingstats.com/seasons/2022-world-championship/2022-belgian-grand-prix/|प्रकाशक=ग्रांप्री रेसिंग स्टॅट्स}}}</ref> स्पर्धा ऑगस्टमधील अनिवार्य उन्हाळी विश्रांतीनंतर सुरू झाली. सर्किटवरील अलीकडील कामांमुळे काही भागांतील सुरक्षा व्यवस्था, खडीचे पलंग आणि पृष्ठभाग बदलले होते. परिणामी टायरची घासझीज व तापमान याबद्दलच्या पूर्वीच्या अनुभवांवर पूर्णपणे विसंबून राहता येणार नव्हते. अनेक आघाडीच्या चालकांनी हंगामातील उर्वरित भागात वापरण्यासाठी नवीन पॉवर युनिट आणि नियंत्रित संख्येतील घटक या स्पर्धेत बसविण्याची निवड केली; त्यामुळे पात्रतेतील वेगवान क्रमवारी आणि प्रत्यक्ष रविवारीचा ग्रिड मोठ्या प्रमाणात वेगळा होता.<ref name="BEL22_preview">{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्रीमध्ये वापरली जाणारी टायर मिश्रणे आणि संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-belgian-grand-prix.3Oe5pImn6WlfNAasi7BP2W|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२४ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_qualreport">{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री – पात्रता वेगवान व्हर्सटॅपन, पोल सायेन्स|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-fastest-in-qualifying-but-sainz-set-to-start-on-pole-after.18uRqCjdY4iTx2s1CtiQ1m.18uRqCjdY4iTx2s1CtiQ1m|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२७ ऑगस्ट २०२२}}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]] हा अर्देन्स डोंगराळ प्रदेशातील ७.००४ किमी लांबीचा जलद, चढ-उतार असलेला कायमस्वरूपी मार्ग आहे. ईओ रूज–रेडियोन चढ, केम्मेल सरळ पट्टा, ले कॉम्ब, पूऑन आणि ब्लांशिमॉं यांसारख्या भागांत सरळ रेषेतील वेग आणि वळणांतील वायुगतिकीय दाब यांचे संतुलन निर्णायक ठरते. ४४ फेऱ्यांतील अधिकृत शर्यत अंतर ३०८.०५२ किमी होते. २६ ऑगस्टला दोन मुक्त सराव सत्रे, २७ ऑगस्टला तिसरा सराव आणि तीन टप्प्यांची पात्रता, तर २८ ऑगस्टला मुख्य शर्यत झाली. हा स्प्रिंट सप्ताहांत नव्हता.<ref name="BEL22_event"/><ref name="BEL22_preview"/><ref name="BEL22_commons">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पसचा पडताळलेला मार्गनकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Spa_Francorchamps_2022.png|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स|दिनांक=२२ ऑगस्ट २०२२}}}</ref> शुक्रवारी काही भागांत पावसाच्या सरी, लाल झेंडा आणि सतत बदलणारी पकड होती, तर शर्यतीच्या दिवशी ऊन व अधिक उष्ण ट्रॅक होता. त्यामुळे शुक्रवारच्या एकल-फेरीतील वेगावरून थेट रविवारच्या रेस-पेसचा निष्कर्ष काढणे उचित ठरत नव्हते. पिरेलीने या नवीन रस्तापृष्ठावरील अनुभवांबाबत आधीच सावधगिरी व्यक्त केली होती.<ref name="BEL22_fp1report">{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियममधील पहिल्या मुक्त सरावात फेरारीच्या दोन गाड्या आघाडीवर|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-sainz-heads-ferrari-1-2-in-belgium-as-f1-returns-after-summer-break.2lcFarjYXkXAjwUy0Hn520|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२६ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ बेल्जियम ग्रांप्री – पिरेलीचे शर्यतपश्चात टायर व रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-belgian-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_event"/> === सहभागी चालक आणि संघ === हंगामातील सर्व दहा संघांकडून प्रत्येकी दोन शर्यतचालक सहभागी झाले. पहिल्या सरावात अल्फाटौरीने पियर गॅस्लीऐवजी तरुण चालक [[लियाम लॉसन]]ला क्रमांक ४० कारमध्ये संधी दिली; त्या एका सत्रातील त्याचा सहभाग मुख्य शर्यतीच्या प्रवेशयादीत समाविष्ट करणे चुकीचे ठरेल. दुसऱ्या सरावापासून गॅस्ली क्रमांक १० कारमध्ये परतला. अधिकृत प्रवेशयादीतील सरावासाठीचे प्रशासकीय कार-ओळख क्रमांक आणि वेळमोजणीतील प्रत्यक्ष क्रमांक वेगळे असू शकतात; खाली वेळमोजणीतील वापरलेले क्रमांक दिले आहेत.<ref name="BEL22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ बेल्जियम ग्रांप्री – एफ.आय.ए. सहभागी चालकांची यादी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_9_-_2022_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२६ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री – पहिल्या मुक्त सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_14_bel_f1_p1_timing_firstpracticesessionclassification_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२६ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_fp1report"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BEL22_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने सी२ कठीण, सी३ मध्यम आणि सी४ मऊ अशी तीन कोरड्या ट्रॅकवरील टायर मिश्रणे निवडली. प्रत्येक चालकासाठी अनुक्रमे दोन, तीन आणि आठ संचांची उपलब्धता अधिकृत पूर्वसूचनेत होती. आर्द्र परिस्थितीसाठी स्वतंत्र इंटरमीडिएट व पूर्ण पावसाचे टायर नियमानुसार उपलब्ध असले, तरी खालील कोरडे मिश्रण-संच तक्त्यात ते मिसळलेले नाहीत.<ref name="BEL22_preview"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी२ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी३ || पिवळा || ३ |- | मऊ || सी४ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BEL22_preview"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवार, २६ ऑगस्टच्या पहिल्या सत्रात बदलत्या पावसामुळे काही काळ मध्यम पावसाच्या टायरची आवश्यकता भासली आणि नंतर कोरड्या टायरवरील वेग वाढला. सायेन्सने १:४६.५३८ अशी सर्वोत्तम वेळ नोंदवून लक्लेरला अवघ्या ०.०६९ सेकंदांनी मागे टाकले. व्हर्सटॅपन तिसरा, रसल चौथा आणि स्ट्रोल पाचवा राहिला. सत्राच्या उत्तरार्धात केविन मॅग्नुसेनच्या हास गाडीला विद्युत प्रणालीचा संशयित बिघाड झाल्यानंतर कार थांबवावी लागली आणि लाल झेंडा दाखविण्यात आला. त्यानंतर आलेल्या पावसामुळे शेवटच्या वेळा सुधारल्या नाहीत.<ref name="BEL22_fp1"/><ref name="BEL22_fp1report"/> लॉसनने गॅस्लीच्या गाडीत १४ फेऱ्या पूर्ण करून एकोणिसावी सर्वोत्तम वेळ नोंदविली. बोट्टासने दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या, परंतु वैध वेळ नोंदविली नाही; त्याला तक्त्यातून वगळणे अथवा कल्पित वेळ देणे योग्य नाही. ओकॉनसाठीही मर्यादित धावसंख्या होती. संभाव्य ग्रिड शिक्षांमुळे काही संघांनी पात्रतेऐवजी रविवारसाठीचे सेटअप परीक्षण महत्त्वाचे मानले.<ref name="BEL22_fp1"/><ref name="BEL22_fp1report"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४६.५३८ || १६ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४६.६०७ || १६ |- | ३ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४६.७५५ || १० |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४७.३९६ || १३ |- | ५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४७.४३७ || १३ |- | ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४७.८३५ || १५ |- | ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४८.०८१ || १४ |- | ८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४८.३१० || १७ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४८.४२० || १० |- | १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४८.४७४ || १३ |- | ११ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४८.४८५ || १३ |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४८.६७२ || १६ |- | १३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४९.४७० || १५ |- | १४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४९.६६४ || १७ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४९.८१३ || १२ |- | १६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५०.३१५ || ५ |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५०.९८२ || ९ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५१.२५९ || १५ |- | १९ || ४० || [[लियाम लॉसन]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५२.०६५ || १४ |- | २० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || वेळ नोंदविली नाही || २ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BEL22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === दुपारच्या दुसऱ्या सरावात व्हर्सटॅपनने १:४५.५०७ अशा वेळेसह मोठी आघाडी घेतली; लक्लेर ०.८६२ सेकंद मागे दुसरा आणि नॉरिस तिसरा होता. स्ट्रोल आणि सायेन्स पुढच्या स्थानांवर होते. रेड बुलच्या एका फेरीच्या वेगामुळे, इंजिन बदलांमुळे मागून सुरुवात करावी लागणाऱ्या व्हर्सटॅपनची रविवारच्या शर्यतीतील क्षमता कमी लेखता येणार नाही असे दिसले. सत्रातील सराव-प्रारंभ रांगेतील क्रम मोडल्यामुळे व्हर्सटॅपनला पंचांकडून औपचारिक इशारा मिळाला; ही शिक्षा ग्रिड ड्रॉप नव्हती.<ref name="BEL22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री – दुसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/belgian-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२६ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_verwarn">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपनला दुसऱ्या सरावातील सराव-प्रारंभाबाबत इशारा, पत्र ४०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_40_-_2022_belgian_grand_prix_-_offence_-_car_1_-_practice_start_infringement.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२७ ऑगस्ट २०२२}}}</ref> हॅमिल्टन सहावा, अलोन्सो सातवा आणि रसल आठवा राहिले. नवव्या क्रमांकावरील रिकार्डो व दहाव्या पेरेझने रेस-सेटअपची माहिती गोळा केली. लॉसनच्या एकसत्रीय संधीची सांगता झाल्यावर गॅस्लीने चौदावे स्थान मिळवून नियमित कामगिरी पुन्हा सुरू केली. वेगाच्या आकड्यांबरोबर टायरचा वापर व इंधनाचे प्रमाण बदलल्यामुळे या वर्गीकरणाला स्पर्धात्मक क्रमवार निश्चिती समजता येणार नाही.<ref name="BEL22_fp2"/><ref name="BEL22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ बेल्जियम ग्रांप्रीनंतर दहा संघांचे अभिप्राय|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-belgium-2022.6OXc6CoL54mJLG6hBSH6I1.6OXc6CoL54mJLG6hBSH6I1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}}</ref> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४५.५०७ || २० |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४६.३६९ || २१ |- | ३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४६.५८९ || १७ |- | ४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४६.६३५ || १६ |- | ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४६.६४९ || २० |- | ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४६.८९३ || १८ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४६.९७५ || १९ |- | ८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४७.०४२ || २२ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४७.२५५ || १८ |- | १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४७.३४६ || १५ |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४७.५२० || १५ |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४७.६१७ || २१ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४७.६५८ || १६ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४७.७८२ || १९ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४७.८६७ || १९ |- | १६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४७.९४४ || २१ |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४८.२०८ || १९ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४८.४१९ || २१ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४८.६१२ || १४ |- | २० || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४९.९४१ || २३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BEL22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारच्या अंतिम सरावात पेरेझने १:४५.०४७ अशी सर्वात जलद वेळ नोंदविली आणि व्हर्सटॅपन ०.१३७ सेकंद मागे दुसरा राहिला. सायेन्स तिसरा, नॉरिस चौथा आणि अलोन्सो पाचवा राहिला; त्यानंतर रसल, लक्लेर, व्हेटेल, ओकॉन आणि गॅस्ली होते. रेड बुलच्या दोन्ही कार सुरुवातीच्या दहामध्ये जवळजवळ सातत्याने वेगवान दिसत असल्या तरी पॉवर युनिट शिक्षांमुळे रविवारची पहिली ओळ कोणाला मिळेल, हा वेगळाच प्रश्न होता.<ref name="BEL22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री – तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/belgian-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२७ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_qualreport"/> अल्बोन चौदावा आणि विलियम्सचा लतिफी तेरावा होता, तरी अल्बोनने नंतर पात्रतेतील तिसरी फेरी गाठून वेगळेच चित्र दाखवले. मिक शुमाकरने फक्त सहा फेऱ्या पूर्ण करून सर्वांत संथ वेळ नोंदविली; अभ्यासात प्रत्यक्ष वेळ आणि संपूर्ण फेऱ्या यांची स्वतंत्र नोंद महत्त्वाची आहे. या सरावात लॉसन सहभागी नव्हता.<ref name="BEL22_fp3"/><ref name="BEL22_qual"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४५.०४७ || १९ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४५.१८४ || १९ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४५.८२४ || १३ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४५.९६५ || २० |- | ५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४६.०६१ || १६ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४६.०७१ || १९ |- | ७ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४६.१२० || १२ |- | ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४६.१६६ || १८ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४६.६०१ || २४ |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४६.६०४ || १९ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४६.६४६ || १८ |- | १२ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४६.७६९ || २० |- | १३ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.८११ || २० |- | १४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.८३६ || २० |- | १५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४६.८८१ || २० |- | १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४६.९७५ || १६ |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४६.९८२ || १४ |- | १८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४७.०३५ || २३ |- | १९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४७.०८९ || २० |- | २० || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५२.४९४ || ६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BEL22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === २७ ऑगस्टला तीन टप्प्यांची पात्रता सुरू होण्यास पोर्श सुपरकप शर्यतीनंतरच्या अडथळ्याच्या दुरुस्तीमुळे सुमारे २५ मिनिटांचा विलंब झाला. पहिल्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:४४.५८१ नोंदवून सायेन्स आणि पेरेझपेक्षा पुढे स्थान मिळविले. फेरारीचा लक्लेर चौथा राहिला. व्हेटेलला अवघ्या ०.००२ सेकंदांनी पुढील फेरी गाठता आली नाही; लतिफी, मॅग्नुसेन, त्सुनोदा आणि बोट्टासही पहिल्या फेरीत बाहेर पडले. या चालकांना मात्र आधीच जाहीर झालेल्या शिक्षांमुळे रविवारच्या अधिकृत ग्रिडवर पात्रतेतील तुलनेत वरच्या स्थानी संधी मिळाली.<ref name="BEL22_qual"/><ref name="BEL22_qualreport"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत लक्लेरचा १:४४.५५१ हा वेग सर्वांत लक्षणीय ठरला; व्हर्सटॅपनने १:४४.७२३, पेरेझने १:४४.७९४ आणि सायेन्सने १:४५.४१८ नोंदविले. अल्बोनने दोन्ही पहिल्या फेऱ्यांतील स्थिर वेगाने पहिल्या दहांत प्रवेश केला. रिकार्डो अकरावा, गॅस्ली बारावा, झोउ तेरावा, स्ट्रोल चौदावा आणि शुमाकर पंधरावा राहून बाद झाले. पॉवर युनिट व गिअरबॉक्सच्या शिक्षांमुळे पात्रता-रँकिंग पुढील दिवसाच्या ग्रिडचा सरळ क्रम नव्हता.<ref name="BEL22_qual"/><ref name="BEL22_qualreport"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत व्हर्सटॅपनने १:४३.६६५ नोंदवून सायेन्सच्या १:४४.२९७ पेक्षा ०.६३२ सेकंद जलद फेरी पूर्ण केली. पेरेझ तिसरा आणि लक्लेर चौथा; त्यानंतर ओकॉन, अलोन्सो, हॅमिल्टन, रसल, अल्बोन व नॉरिस होते. पात्रतेतील सर्वांत वेगवान चालक आणि अंतिम अधिकृत ग्रिडवरील पोल चालक यांतील फरक येथे महत्त्वाचा आहे: व्हर्सटॅपनने वेगात पहिला क्रमांक पटकावला, परंतु मागील ग्रिडवर जाण्याच्या शिक्षेमुळे सायेन्स पहिल्या स्थानावर ठेवला गेला.<ref name="BEL22_qual"/><ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_qualreport"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४४.५८१ || १:४४.७२३ || १:४३.६६५ || ९ |- | २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४५.०५० || १:४५.४१८ || १:४४.२९७ || १४ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४५.३७७ || १:४४.७९४ || १:४४.४६२ || १२ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४५.५७२ || १:४४.५५१ || १:४४.५५३ || १४ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४६.०३९ || १:४५.४७५ || १:४५.१८० || १५ |- | ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४६.०७५ || १:४५.५५२ || १:४५.३६८ || १६ |- | ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४५.७३६ || १:४५.४२० || १:४५.५०३ || २० |- | ८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४५.६५० || १:४५.४६१ || १:४५.७७६ || २० |- | ९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.६७२ || १:४५.६७५ || १:४५.८३७ || १८ |- | १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४५.७४५ || १:४५.६०३ || १:४६.१७८ || १४ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४६.२१२ || १:४५.७६७ || — || ९ |- | १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४६.१८३ || १:४५.८२७ || — || १२ |- | १३ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४६.१७८ || १:४६.०८५ || — || १२ |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४६.२५६ || १:४६.६११ || — || १२ |- | १५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४६.३४२ || १:४७.७१८ || — || १३ |- | १६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४६.३४४ || — || — || ६ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.४०१ || — || — || ७ |- | १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४६.५५७ || — || — || ६ |- | १९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४६.६९२ || — || — || ६ |- | २० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४७.८६६ || — || — || ५ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BEL22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === २८ ऑगस्ट रोजी दुपारी १३:००ला जारी केलेल्या एफ.आय.ए.च्या अंतिम ग्रिडपत्रकात सायेन्स पहिला आणि पेरेझ दुसरा होता. अलोन्सो व हॅमिल्टन दुसऱ्या ओळीत होते. अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांमुळे व्हर्सटॅपन १४, लक्लेर १५, ओकॉन १६, नॉरिस १७, झोउ १८ आणि शुमाकर १९ क्रमांकावर आले. बोट्टासला नियंत्रित घटक बदलांमुळे १३वे स्थान देण्यात आले. त्सुनोदाची कार पार्क फेर्मे नियमांतर्गत बदलल्यामुळे त्याने सुरुवातीपासूनच पिट लेनमधून बाहेर पडायचे होते.<ref name="BEL22_grid"/> या अधिकृत दस्तऐवजानंतर प्रत्यक्ष सुरुवातीच्या अगदी आधी गॅस्लीच्या आठव्या ग्रिडवरील कारची विद्युत प्रणाली कार्यरत राहिली नाही. कार परत गॅरेजमध्ये आणून पुन्हा सुरू केली गेली आणि गॅस्लीनेही पिट लेनमधूनच सुरुवात केली. म्हणून खाली अंतिम प्रकाशित दस्तऐवजातील त्याचे आठवे स्थान स्पष्ट नोंदविले असले तरी प्रत्यक्ष वापरलेला ग्रिड रिकामा होता.{{refn|group=टीप|एफ.आय.ए.च्या १३:०० वाजताच्या अंतिम ग्रिडपत्रकात गॅस्ली आठव्या स्थानी दिसतो. प्रत्यक्ष फॉर्मेशन लॅपच्या आधी तांत्रिक बिघाड झाल्याने त्याने ते स्थान व्यापले नाही; पिट लेनमधून सुरुवात केली. तक्त्यात दोन वेळांची माहिती वेगळी दाखविली आहे.}}<ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_actualgrid">{{स्रोत बातमी|title=गॅस्लीची गाडी सुरुवातीपूर्वी बंद पडल्यामुळे त्याने पिट लेनमधून सुरुवात केली|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-belgium-2022.6OXc6CoL54mJLG6hBSH6I1.6OXc6CoL54mJLG6hBSH6I1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}}</ref><ref name="BEL22_gasly">{{स्रोत बातमी|title=गॅस्लीच्या शंभराव्या ग्रांप्रीमध्ये पिट लेन प्रारंभ आणि नववे स्थान|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/gasly-hails-pretty-incredible-100th-grand-prix-after-pit-lane-to-points-run.6YOcpnb1ddsYRDjvNxsncf.6YOcpnb1ddsYRDjvNxsncf|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=३० ऑगस्ट २०२२}}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४४.२९७ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४४.४६२ |- | ३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४५.३६८ |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४५.५०३ |- | ५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४५.७७६ |- | ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.८३७ |- | ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४५.७६७ |- | पिट लेन || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४५.८२७ — प्रकाशित ग्रिडवर ८; प्रत्यक्ष पिट लेन प्रारंभ |- | ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४६.६११ |- | १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४६.३४४ |- | ११ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.४०१ |- | १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४६.५५७ |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४७.८६६ — घटक-बदल शिक्षा |- | १४ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.६६५ — घटक-बदल शिक्षा |- | १५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४४.५५३ — घटक-बदल शिक्षा |- | १६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४५.१८० — घटक-बदल शिक्षा |- | १७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४६.१७८ — घटक-बदल शिक्षा |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४६.०८५ — घटक-बदल शिक्षा |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४७.७१८ — घटक-बदल शिक्षा |- | पिट लेन || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४६.६९२ — पार्क फेर्मे बदल |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_actualgrid"/> |} == मुख्य शर्यत == === पहिली फेरी, धडक आणि सुरक्षा गाडी === रविवार, २८ ऑगस्ट रोजी कोरड्या व उबदार वातावरणात सुरुवात झाली. सायेन्सने पहिल्या स्थानावरून आघाडी राखली, तर अलोन्सोने सुरुवातीला पेरेझपुढे झेप घेतली. ले कॉम्ब परिसरात हॅमिल्टन आणि अलोन्सो यांची धडक झाली. हॅमिल्टनची मर्सिडीज हवेत उडाल्यानंतर नुकसान झाल्यामुळे त्याला पुढे गाडी थांबवावी लागली; त्याने शर्यतीतील पूर्ण फेरी नोंदविली नाही. अलोन्सो मात्र पुढे शर्यत चालू ठेवू शकला. पंचांनी ही पहिल्या फेरीतील अनेक कारांच्या हालचालींची घटना मानून पुढील कारवाई न करण्याचा निर्णय दिला.<ref name="BEL22_report"/><ref name="BEL22_hamcollision"/><ref name="BEL22_race"/> याच सुरुवातीच्या गोंधळात लतिफीची गाडी फिरल्यानंतर बोट्टासने ती टाळण्याचा प्रयत्न केला आणि त्याची गाडी खडीच्या क्षेत्रात अडकली. बोट्टास एक फेरी पूर्ण करून निवृत्त झाला; घटनांमुळे सुरक्षा गाडी बाहेर आली. त्यावेळी सायेन्स आघाडीवर, पेरेझ दुसरा आणि रसल पुढच्या स्थानांवर होता. चौदाव्या क्रमांकावरून सुरुवात केलेल्या व्हर्सटॅपनने पहिल्याच काही फेऱ्यांत अनेक चालकांना मागे टाकले. लक्लेरच्या पुढील ब्रेक-डक्टमध्ये हेल्मेटच्या पारदर्शक पट्टीचा तुकडा अडकल्याने फेरारीने त्याला लवकर पिट थांब्यास बोलावले; त्याच्या रणनीतीची मूळ योजना यामुळे बदलली.<ref name="BEL22_report"/><ref name="BEL22_ferrarirecap">{{स्रोत बातमी|title=फेरारीचे बेल्जियम शर्यतीविषयी अधिकृत निरीक्षण|दुवा=https://www.ferrari.com/en-BE/formula1/articles/belgian-grand-prix-2022-race|प्रकाशक=स्कुडेरिया फेरारी|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_race"/> === व्हर्सटॅपनची चढाई आणि आघाडीतील बदल === सुरक्षा गाडी मागे गेल्यानंतर व्हर्सटॅपनने आठव्या स्थानावरून वेगाने प्रगती करत आठव्या फेरीपर्यंत तिसरे स्थान मिळविले. त्याच्या मऊ टायरवरील सुरुवातीच्या वेगाने इतर चालकांशी लढताना वेळ कमी गमावला. रेड बुलच्या पुढे जाण्याच्या योजनेत पेरेझने सहकाऱ्याला मार्ग दिला आणि सायेन्स पहिल्या पिट थांब्यास गेल्यावर व्हर्सटॅपनला आघाडी मिळाली. ट्रॅकच्या सरळ भागांत रेड बुलची गती आणि चांगला टायर वापर एकत्र आले.<ref name="BEL22_report"/><ref name="BEL22_pirelli"/> सायेन्सने बाराव्या फेरीत मऊ टायर सोडून मध्यम टायर घेतले; व्हर्सटॅपनने पहिला थांबा पुढे ढकलून मध्यम टायर वापरले. फेरारीकडून पुढे आल्यावर काही काळ सायेन्सने पुन्हा नेतृत्व घेतले, पण व्हर्सटॅपनने उन्नीसाव्या फेरीच्या सुमारास त्याला मागे टाकून निर्णायक आघाडी प्राप्त केली. पेरेझला त्याच्या सहकाऱ्याइतका वेग सुरुवातीस लाभला नव्हता, तरी त्याच्या वेगळ्या टायर मिश्रणांच्या रणनीतीमुळे दुहेरी पोडियमची शक्यता कायम राहिली.<ref name="BEL22_report"/><ref name="BEL22_pirelli"/><ref name="BEL22_ferrarirecap"/> === दोन थांबे, मधल्या गटातील संघर्ष आणि अंतिम निकाल === शर्यतीच्या मधल्या भागात सायेन्स आणि लक्लेरने सव्विसाव्या फेरीत आणखी थांबे घेतले; सायेन्स कठीण, लक्लेर मध्यम टायरवर गेला. पेरेझने अठ्ठाविसाव्या फेरीत कठीण टायर स्वीकारले, तर रसलने तीसाव्या फेरीत मध्यम टायर सोडून कठीण टायर घेतले. व्हर्सटॅपनने एकतिसाव्या फेरीत मध्यम टायरचा आणखी संच लावूनही आघाडी टिकवली. रेड बुलचा वेग इतका होता की दुसऱ्या थांब्याने ट्रॅकवरील प्रत्यक्ष नेतृत्व हिरावले गेले नाही.<ref name="BEL22_pirelli"/><ref name="BEL22_report"/> रसलने अखेरच्या टप्प्यात सायेन्सचा पाठलाग केला, पण सायेन्सने तिसरे स्थान राखले; दोघांमधील अंतिम अंतर अवघे २.२५४ सेकंद होते. अल्पाइनच्या अलोन्सोने पाचवे आणि ओकॉनने सातवे स्थान मिळविले. ओकॉनने पुढील सरळ पट्ट्यावर मध्यगटात गॅस्ली व व्हेटेलशी झालेल्या चढाओढीत दुहेरी ओव्हरटेक केला. व्हेटेल आठवा, पिट लेनमधून आलेला गॅस्ली नववा आणि अल्बोन दहावा राहिला. अल्बोनने मागे असलेल्या स्ट्रोल आणि नॉरिसला रोखून विलियम्सला एक गुण मिळवून दिला.<ref name="BEL22_report"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_reactions"/> अखेरच्या फेऱ्यांत लक्लेरला अतिरिक्त गुणासाठी जलद फेरी घ्यावी म्हणून फेरारीने पुन्हा बोलावले; तो नरम टायर घेऊन आला. प्रयत्न करूनही त्याची १:४९.९८४ ही वेळ व्हर्सटॅपनच्या १:४९.३५४पेक्षा मंद राहिली. अंतिम पिट भेटीत ८० किमी/ताशी वेगमर्यादा ओलांडल्यामुळे पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली. लक्लेर प्रत्यक्ष समाप्तीरेषेवर अलोन्सोपुढे पाचवा होता, पण अधिकृत वर्गीकरणात सहावा झाला. व्हर्सटॅपनने १७.८४१ सेकंदांच्या आघाडीसह विजय मिळविला; पेरेझ दुसरा व सायेन्स तिसरा होता.<ref name="BEL22_fast"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_leclercpen"/><ref name="BEL22_report"/> मॅक्लारेनच्या दोन्ही गाड्या गुणांबाहेर राहिल्या; नॉरिस बारावा, रिकार्डो पंधरावा. त्सुनोदा तेरावा, झोउ चौदावा, मॅग्नुसेन सोळावा, शुमाकर सतरावा आणि लतिफी अठरावा होता. बोट्टास व हॅमिल्टन आधीच निवृत्त झाले होते. बोट्टासची एक पूर्ण फेरी होती तर हॅमिल्टनला एकही पूर्ण फेरी मिळाली नव्हती. अधिकृत शर्यत वर्गीकरणात दोघांची स्थिती वेगळी आहे; त्यांच्या नावांसमोर वैध जलद शर्यतफेरी नोंदविली गेली नाही.<ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_fast"/><ref name="BEL22_reactions"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४४ || १:२५:५२.८९४ || २६ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४४ || +१७.८४१ सेकंद || १८ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४४ || +२६.८८६ सेकंद || १५ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४४ || +२९.१४० सेकंद || १२ |- | ५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ४४ || +७३.२५६ सेकंद || १० |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४४ || +७४.९३६ सेकंद; ५ सेकंद शिक्षा समाविष्ट || ८ |- | ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ४४ || +७५.६४० सेकंद || ६ |- | ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४४ || +७८.१०७ सेकंद || ४ |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ४४ || +९२.१८१ सेकंद || २ |- | १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४४ || +१०१.९०० सेकंद || १ |- | ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४४ || +१०३.०७८ सेकंद || ० |- | १२ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४४ || +१०४.७३९ सेकंद || ० |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ४४ || +१०५.२१७ सेकंद || ० |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४४ || +१०६.२५२ सेकंद || ० |- | १५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४४ || +१०७.१६३ सेकंद || ० |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४३ || +१ फेरी || ० |- | १७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४३ || +१ फेरी || ० |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४३ || +१ फेरी || ० |- | निवृत्त || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १ || निवृत्त; अपूर्ण अंतर || ० |- | निवृत्त || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ० || निवृत्त; पूर्ण फेरी नाही || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_formularesult">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ बेल्जियम ग्रांप्री – संपूर्ण शर्यत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1118/belgium/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}}</ref> |} === सर्वात वेगवान फेरी === एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र शर्यत-जलद-फेरी पत्रकात १८ चालकांसाठी वैध वेळ नोंद आहे; एक पूर्ण फेरी पूर्ण करून निवृत्त झालेल्या बोट्टासची आणि पूर्ण फेरी नसलेल्या हॅमिल्टनची सर्वोत्तम वेळ त्या यादीत नाही. त्यामुळे त्यांच्या नावांसाठी काल्पनिक फेरी क्रमांक वा वेग जोडलेला नाही. खालील फेरी क्रमांक विशेषतः एफ.आय.ए.च्या वेळमोजणीतील आहेत. व्हर्सटॅपनने ३२व्या फेरीत १:४९.३५४ नोंदवून पहिल्या दहात स्थान मिळविल्यामुळे अतिरिक्त एक अजिंक्यपद गुण प्राप्त केला.{{refn|group=टीप|२०२२मध्ये संपूर्ण शर्यतीतील सर्वांत जलद फेरी नोंदविणाऱ्या पहिल्या दहामधील वर्गीकृत चालकाला अतिरिक्त एक गुण देण्याची तरतूद होती. येथे ती व्हर्सटॅपनला लागू झाली; लक्लेरच्या शेवटच्या थांब्याच्या प्रयत्नाला असा गुण मिळाला नाही.}}<ref name="BEL22_fast"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३२ || १:४९.३५४ || २३०.५७५ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४४ || १:४९.९८४ || २२९.२५५ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २९ || १:५०.७६४ || २२७.६४० |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३१ || १:५०.७९३ || २२७.५८१ |- | ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ३१ || १:५१.६७८ || २२५.७७७ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३६ || १:५१.७१७ || २२५.६९८ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३२ || १:५१.९७७ || २२५.१७४ |- | ८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३८ || १:५२.२५६ || २२४.६१५ |- | ९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ३० || १:५२.३१७ || २२४.४९३ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३२ || १:५२.४३६ || २२४.२५५ |- | ११ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४० || १:५२.५१५ || २२४.०९८ |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३५ || १:५२.६४६ || २२३.८३७ |- | १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३५ || १:५२.८६८ || २२३.३९७ |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २९ || १:५२.८८० || २२३.३७३ |- | १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २४ || १:५३.००२ || २२३.१३२ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २८ || १:५३.०५५ || २२३.०२७ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ३४ || १:५३.०८० || २२२.९७८ |- | १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २९ || १:५३.३३२ || २२२.४८२ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BEL22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलची गती, मागून सुरुवात आणि टायर निवडीचे निर्णायक महत्त्व === व्हर्सटॅपनचा चौदाव्या क्रमांकावरून विजय हा केवळ पुढच्या कारची गती जास्त असल्यामुळे मिळालेला परिणाम नव्हता. रेड बुलने पॉवर युनिटच्या हंगामी वापरमर्यादेतून अधिक घटक घेण्याची शिक्षा स्वीकारल्यावर स्पर्धेच्या सुरुवातीच्या टप्प्यांसाठी मऊ सी४ टायर निवडले. इतर अनेक स्पर्धक मध्यम टायरवर असताना पहिल्या फेऱ्यांत अतिरिक्त पकड महत्त्वाची ठरली. सुरक्षा गाडीनंतर व्हर्सटॅपन आठव्या क्रमांकावर होता आणि आठव्या फेरीपर्यंत तो तिसरा झाला; या प्रक्रियेत तो इतर गाड्यांच्या मागे फार काळ अडकला नाही. त्यामुळे त्याचे पात्रतेतील वेगवान पण दंडामुळे कमी असलेले सुरुवातीचे स्थान मुख्य शर्यतीतील निर्णायक अडथळा ठरले नाही.<ref name="BEL22_report"/><ref name="BEL22_pirelli"/><ref name="BEL22_grid"/> पिरेलीच्या विश्लेषणानुसार मऊ–मध्यम–मध्यम हे व्हर्सटॅपनचे दोन-थांबा टायर संयोजन यशस्वी ठरले. पहिला मऊ टायर टप्पा १६ फेऱ्यांच्या आसपास चालवल्यानंतर दोन मध्यम टायर टप्प्यांत टायरची पकड आणि शर्यतीतील वेग टिकले. प्रतिस्पर्ध्यांना शर्यतीदरम्यान अधिक जोरात टायर वापरणे भाग पडत असताना रेड बुलला मध्यम टायरवर दीर्घकाळ स्थिर लॅप वेळा मिळाल्या. अंतिम थांबा घेऊनही व्हर्सटॅपनने आघाडी राखल्याने या शर्यतीतील कारची शुद्ध क्षमता आणि रणनीतीचा फायदा किती मोठा होता हे स्पष्ट होते.<ref name="BEL22_pirelli"/><ref name="BEL22_report"/> पेरेझला पहिल्या काही फेऱ्यांत सायेन्स, अलोन्सो आणि मर्सिडीज गाड्यांशी स्थान टिकविण्याची गरज होती. त्याने सुरुवातीला मध्यम टायर घेतले आणि दोन मध्यम टप्प्यांनंतर कठीण टायरवर शर्यत संपविली. यामुळे रेड बुलच्या दोन चालकांसाठी एका यशस्वी परिणामापर्यंत पोहोचण्यासाठी अगदी समान मार्ग वापरला गेला नाही. पेरेझने सायेन्सला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळविले; दोन्ही रेड बुल कारांनी मिळून ४४ गुण मिळविले, म्हणजे दोन प्रतिस्पर्ध्यांच्या वेगवेगळ्या अडचणींचाही त्यांच्या दुहेरी विजयावर परिणाम झाला.<ref name="BEL22_pirelli"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_points"/> शर्यतीपूर्वी व्हर्सटॅपनची लक्लेरवरील ८० गुणांची आघाडी होती; शर्यतीनंतर ती ९८ गुणांवर गेली, तर पेरेझ १९१ गुणांसह लक्लेरच्या १८६ गुणांवरून पुढे गेला. रेड बुलचे कारनिर्माता गुण ४३१वरून ४७५ झाले आणि फेरारीचे ३३४वरून ३५७. या तुलनेत रेड बुलला ४४, फेरारीला २३ गुण मिळाले. संपूर्ण शर्यतीतील दोन्ही संघांची कारगती आणि त्यांचे अंतिम गुण यांत असा थेट संबंध असला तरी फेरारीच्या लवकर व उशिराच्या अनपेक्षित पिट निर्णयांमुळे अंतर आणखी वाढले.<ref name="BEL22_points"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_pirelli"/> === फेरारीचा पोलचा लाभ, ब्रेक-डक्टची समस्या आणि शेवटचा निर्णय === सायेन्सने अधिकृत पोलवरून पहिला टप्पा आघाडीवर चालवला. फेरारीने त्याच्यासाठी सुरुवातीला मऊ, त्यानंतर मध्यम आणि अखेरीस कठीण टायर वापरून दोन थांब्यांची योजना ठेवली. ती योजना व्यर्थ नव्हती: त्यातून त्याने रसलसमोर तिसरे स्थान टिकविले. तथापि सायेन्सला वेगवान रेड बुलचा गतीफरक भरून काढता आला नाही. रसल त्याच्या काही सेकंदांवर आला तेव्हा तिसऱ्या थांब्यासाठी वेळ किंवा नवीन टायरच्या संभाव्य वेगाचा लाभ पुरेल का, असा फेरारीसमोर प्रश्न निर्माण झाला. आणखी एक थांबा घेतल्यास रसलपुढील स्थान निसटण्याचा धोका असल्याने टीमने सायेन्सला ट्रॅकवर ठेवले.<ref name="BEL22_ferrarirecap"/><ref name="BEL22_report"/><ref name="BEL22_pirelli"/> लक्लेरचा दिवस त्याहून वेगळा होता. सुरुवातीच्या सुरक्षा गाडीच्या काळात त्याच्या ब्रेक-डक्टमध्ये आलेला हेल्मेटच्या पट्टीचा तुकडा काढण्यासाठी लवकर पिट थांबा करावा लागला. त्यामुळे शर्यतीच्या पूर्वनियोजित थांब्यांच्या जागा बदलल्या आणि पहिल्या आघाडीच्या लढतीत चांगल्या वेगाने पुनरागमन करावे लागले. त्याने पुढे गॅस्ली, त्सुनोदा, मॅग्नुसेन, नॉरिस, स्ट्रोल आणि इतरांना मागे टाकले; पण अतिरिक्त थांब्यामुळे मिळालेल्या वेळेची आणि ट्रॅकस्थितीची किंमत मोठी होती. हा तांत्रिक अडथळा ड्रायव्हरच्या वेगातील कमतरता मानता येणार नाही.<ref name="BEL22_ferrarirecap"/><ref name="BEL22_report"/> अंतिम दोन फेऱ्यांदरम्यान फेरारीने सर्वांत वेगवान फेरीचा एक गुण मिळविण्यासाठी लक्लेरला मऊ टायरवर परत पाठविले. त्या वेळेपर्यंत व्हर्सटॅपनकडे १:४९.३५४ ही सर्वोत्तम फेरी होती; फेरारीच्या प्रयत्नात लक्लेरला १:४९.९८४ एवढीच वेळ मिळाली. त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे शेवटच्या थांब्यात पिट लेन वेगमर्यादा ओलांडण्याबद्दल पाच सेकंद जोडल्याने त्याची अधिकृत क्रमवारी पाचवरून सहा झाली. लक्लेर पाचव्या स्थानी ध्वजापाशी पोहोचला ही ट्रॅकवरील घटना आणि अलोन्सोच्या मागे सहावा हा अंतिम अधिकृत निकाल दोन्ही नमूद केले पाहिजेत; शिक्षेची दुसऱ्यांदा भर टाकता येणार नाही.<ref name="BEL22_leclercpen"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_ferrarirecap"/><ref name="BEL22_fast"/> या शर्यतीनंतरच्या फेरारीच्या प्रतिक्रियांमध्ये शुद्ध वेगाच्या कमतरतेबरोबर स्पर्धकांमधील फरक मोठा होता हे मान्य केले गेले. स्पातील सरळ पट्टा, बदललेले रस्तापृष्ठ आणि वेगवेगळ्या टायरच्या कार्यपद्धतीच्या संदर्भात एकाच सत्रात वेगवान असल्याने रविवारच्या दीर्घ टप्प्यात तितकीच गती टिकेल असे नाही. सायेन्सचा पोल व तिसरा क्रमांक, आणि लक्लेरची चौथी पात्रता-वेळ पण सहावा निकाल या तिन्ही नोंदी या फरकाची समांतर उदाहरणे आहेत.<ref name="BEL22_reactions"/><ref name="BEL22_pirelli"/><ref name="BEL22_qual"/><ref name="BEL22_race"/> === मर्सिडीज आणि अल्पाइन: पहिल्या फेरीच्या धडकेनंतर दोन वेगवेगळे परिणाम === मर्सिडीजच्या हॅमिल्टनने चौथ्या ग्रिडवरून सुरुवात केली, पण ले कॉम्बमध्ये अलोन्सोला जागा कमी पडल्यामुळे दोघांच्या कारांचा संपर्क झाला. हॅमिल्टनची गाडी हवेत गेल्यानंतर तांत्रिक नुकसान होऊन त्याला निवृत्त व्हावे लागले; त्याच्या खात्यात शर्यतीतील एकही पूर्ण फेरी नोंदली गेली नाही. पंचांनी व्हिडिओ पाहून अलोन्सो आतल्या बाजूने होता आणि हॅमिल्टन वळणाच्या मध्यभागाकडे आला असे निरीक्षण केले; तरी पहिल्या फेरीतील अनेक कारांच्या हालचाली ध्यानात घेऊन “पुढील कारवाई नाही” असा अधिकृत निर्णय दिला. त्यामुळे हॅमिल्टनवर धडकेसाठी पाच किंवा दहा सेकंदांची शिक्षा झाली असे म्हणणे तथ्यदोषी ठरेल.<ref name="BEL22_hamcollision"/><ref name="BEL22_race"/> रसलला या धडकेचा फायदा होऊन पुढे जाण्याची संधी मिळाली आणि त्याने शर्यत चौथ्या क्रमांकावर संपवली. अंतिम टप्प्यात सायेन्सचा पाठलाग असूनही त्याला पोडियम गाठता आले नाही. मर्सिडीजचा शनिवारचा पात्रता-वेग रेड बुल व फेरारीपेक्षा कमी होता आणि रविवारच्या शर्यतीतील टायर बदलांनंतरही रसलचा वेग सायेन्सपुढे जाण्याइतका नव्हता. त्यामुळे मर्सिडीजच्या हंगेरियन दुहेरी पोडियमचा अचूक पुनरुच्चार बेल्जियममध्ये झाला नाही; मात्र रसलचे १२ गुण संघाच्या अजिंक्यपदासाठी उपयुक्त होते.<ref name="BEL22_qual"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_reactions"/> अल्पाइनसाठी अलोन्सोने धडकेनंतरही नियंत्रण राखून पाचवे स्थान मिळविले. चांगले सुरुवातीचे स्थान, मध्यम टायरवरचे लवचिक टप्पे आणि पुढे लक्लेरवर मिळालेली अधिकृत एक स्थानाची बढती यांमुळे त्याला दहा गुण मिळाले. ओकॉनच्या बाबतीत पात्रतेतील पाचवी सर्वोत्तम वेळ असूनही पॉवर युनिट शिक्षेमुळे सोळाव्या स्थानावरून सुरुवात करावी लागली. त्याने सातव्या स्थानी पोहोचून सहा गुण मिळविले. मधल्या गटात स्पर्धकांना तीन जण जवळजवळ एकाच सरळ पट्ट्यावर ओलांडण्याची त्याची कृती महत्त्वाची ठरली, पण परिणाम केवळ त्या एका ओव्हरटेकमुळे झालेला नव्हता.<ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_reactions"/> अल्पाइनचे १६ गुण त्यांना ११५ कारनिर्माता गुणांवर घेऊन गेले. मॅक्लारेन ९५ गुणांवरच राहिला, त्यामुळे दोन्ही संघांतील आघाडी चारवरून वीस झाली. इतर भागांतील ओव्हरटेकिंगच्या तुलनेत अल्पाइनने टायर व्यवस्थापन आणि दोन चालकांना गुणांपर्यंत आणण्यात कार्यक्षमतेचे दर्शन घडविले. अलोन्सो–हॅमिल्टन घटनेवरील पंचांचा निर्णय आणि ओकॉनचा मागून मिळविलेला गुणलाभ हे दोन स्वतंत्र परिणाम आहेत; त्यांना एकाच “धडकेमुळे अल्पाइन यशस्वी” या कारणात बसवू नये.<ref name="BEL22_points"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_hamcollision"/> === विलियम्स, अल्फाटौरी आणि मध्यगटातील सरळ-रेषेचा वेग === अल्बोनने विलियम्सला मिळवून दिलेला दहाव्या स्थानाचा एक गुण संपूर्ण शर्यतीतील मधल्या गटासाठी विशेष महत्त्वाचा होता. शनिवारच्या पात्रतेत नववी सर्वोत्तम वेळ नोंदवून तो सहाव्या ग्रिडवर आला होता; नंतर शर्यतीत पुढे असलेल्या गाड्यांकडून स्थान घसरूनही त्याने शेवटपर्यंत स्ट्रोल व नॉरिस यांना मागे ठेवले. विलियम्सच्या कमी हवेचा प्रतिकार असलेल्या कारमध्ये केम्मेलसारख्या सरळ भागावर बचावात्मक वेग उपयोगी पडला; मात्र ट्रॅकच्या वळणांमधील मर्यादा नाकारता येणार नाही. एका गुणामुळे विलियम्सचा संच चार झाला.<ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_reactions"/> याउलट लतिफीची पहिल्या टप्प्यातील चूक पुढे मोठा परिणाम घडवणारी ठरली. त्याच्या कारच्या फिरण्याने बोट्टासला बाजूचा मार्ग घ्यावा लागला आणि अल्फा रोमिओची गाडी खडीमध्ये अडकली. लतिफीने पुढे चालवून ४३ फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण १८वा राहिला. विलियम्सचे दोन चालक त्यामुळे एकाच संघातील वेगवेगळ्या कामगिरीची उदाहरणे झाले: अल्बोनचा बचावात्मक दहावा क्रमांक आणि लतिफीच्या शर्यतीतील पहिल्या फेऱ्यांमधील चुकीचा परिणाम.<ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_report"/><ref name="BEL22_reactions"/> अल्फाटौरीच्या गॅस्लीसाठी ही त्याची शंभरावी फॉर्म्युला वन ग्रांप्री होती. प्रकाशित अंतिम ग्रिडमध्ये आठव्या स्थानी असलेली त्याची गाडी फॉर्मेशन लॅपपूर्वी विद्युत प्रणालीच्या बिघाडामुळे सुरू झाली नाही. गॅरेजमध्ये परत नेऊन चालू केल्यावर त्याने त्सुनोदासह पिट लेनमधून सुरुवात केली आणि नववा क्रमांक मिळविला. संघाने मधल्या टायर टप्प्याची लांबी कमी आणि शेवटचा टप्पा जास्त लांब ठेवला; अल्बोनच्या मागे अडकलेल्या गाड्यांच्या मालिकेतून बाहेर पडण्यास या निर्णयाने मदत केली, असे टीमचे विश्लेषण होते.<ref name="BEL22_gasly"/><ref name="BEL22_reactions"/><ref name="BEL22_actualgrid"/> त्सुनोदाला त्याच्या कारवरील पार्क फेर्मे बदलांमुळे सुरूवातीपासून पिट लेन प्रारंभाची शिक्षा लागू होती. त्याने सुरुवातीस कठीण टायर घेतले, परंतु सरळ पट्ट्यावर अल्बोनच्या गाडीमागे असलेल्या लांब डीआरएस गटात अडकल्यामुळे अपेक्षित पुढे जाणे कठीण झाले; अखेर तेरावा क्रमांक मिळाला. गॅस्लीच्या परिस्थितीशी हे मिसळता कामा नये: त्सुनोदाचा पिट लेन प्रारंभ आधी जाहीर केलेल्या तांत्रिक बदलांशी संबंधित होता, तर गॅस्लीची समस्या अगदी शेवटच्या क्षणी उद्भवली.<ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_reactions"/><ref name="BEL22_race"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन, मॅक्लारेन आणि शून्य गुणांची किंमत === अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या व्हेटेलने दहाव्या क्रमांकावरून आठव्या क्रमांकापर्यंत प्रगती करून चार गुण मिळविले. काही वेळा ओकॉन व गॅस्ली यांच्याशी प्रत्यक्ष लढती झाल्या; शेवटी अल्पाइनच्या दोन्ही चालकांपुढे जाता आले नाही. स्ट्रोलच्या बाबतीत नवव्या ग्रिडवरून अकराव्या स्थानावर घट झाली आणि अल्बोनचा पाठलाग करूनही तो गुणांपर्यंत पोहोचू शकला नाही. त्यामुळे संघाच्या २४ गुणांपैकी या शर्यतीतील योगदान चार होते, जे स्पातील रणनीतीचे विशिष्ट यश दाखवते; सर्व गाड्यांचा वेग सारखा होता असे त्यातून सिद्ध होत नाही.<ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_reactions"/> मॅक्लारेनची परिस्थिती आणखी कठीण होती. नॉरिसने पात्रतेतील दहावे स्थान मिळविले तरी पॉवर युनिट शिक्षेमुळे सतराव्या ग्रिडवरून सुरुवात केली. त्याने शर्यत बाराव्या स्थानावर संपवली आणि अल्बोन, स्ट्रोल यांच्या ताफ्यामागे काही काळ अडकला; संभाव्य पुढील स्थानांसाठी उपलब्ध वेळ मर्यादित राहिला. रिकार्डोने सातव्या ग्रिडचा फायदा टिकवला नाही आणि पंधरावा झाला. अल्पाइनने एकूण १६ गुण मिळविलेले असताना मॅक्लारेन शून्यावर राहणे कारनिर्मात्यांच्या चौथ्या स्थानावरील शर्यतीत अधिक महत्त्वाचे होते.<ref name="BEL22_qual"/><ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_points"/><ref name="BEL22_reactions"/> रिकार्डोने ऑगस्टमधील सप्ताहांतापूर्वी मॅक्लारेनचा करार हंगामअखेरीस समाप्त करण्याची घोषणा केलेली होती; त्यामुळे त्याची कामगिरी केवळ एका शर्यतीच्या निकालावर न तोलता संघाच्या त्या हंगामातील व्यापक स्पर्धात्मक स्थितीच्या पार्श्वभूमीवर पाहण्यास वाव आहे. मात्र व्यक्तीगत कराराच्या चर्चेला प्रत्यक्ष शर्यतीतील कारचा वेग व टायर निर्णयाचे पुष्ट कारण समजून जोडणे उचित होणार नाही. स्पामधील गुणशून्य वास्तव अधिकृत निकाल व संघाच्या गुणपत्रकातूनच सिद्ध होते.<ref name="BEL22_reactions"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_points"/> === अल्फा रोमिओ व हास: सुरुवातीच्या घटनांपासून वायुगतिकीय मर्यादांपर्यंत === अल्फा रोमिओचा बोट्टास हा लतिफीला टाळताना खडीच्या भागात अडकल्यामुळे लवकर निवृत्त झाला; त्याच्या नोंदीत केवळ एक पूर्ण फेरी होती. झोउलाही अतिरिक्त पॉवर युनिट आणि प्रतिबंधित घटक वापरल्याच्या शिक्षांमुळे मागून सुरुवात करावी लागली. त्याने अंतिम टप्प्यात त्सुनोदाशी चढाओढ केली, परंतु चौदावा राहिला आणि गुण मिळाले नाहीत. त्यामुळे कारनिर्मात्यांचा संच ५१वरच राहिला. बोट्टासच्या निवृत्तीचा दोष प्रत्येक वेळी स्वतःच्या गाडीच्या विश्वासार्हतेवर टाकण्यापेक्षा त्याच्या आजूबाजूच्या पहिल्या फेरीतील घटनांची वेळ लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_report"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_points"/> हाससाठी स्पातील लांब सरळ पट्ट्यांवर कमी हवेचा प्रतिकार साधण्याची मर्यादा संघाच्या अधिकृत नोंदीत नमूद केली गेली. संघप्रमुखांच्या मते २०२२च्या कारमध्ये कमी ड्रॅग लागणाऱ्या ट्रॅकवर सातत्याने स्पर्धात्मक गती मिळत नव्हती. मॅग्नुसेन १२व्या ग्रिडवरून १६वा आणि शुमाकर १९व्या ग्रिडवरून १७वा राहिला; दोघांनी प्रत्येकी ४३ फेऱ्या पूर्ण केल्या. नवीन सुधारणांच्या वापराची मर्यादा आणि टायर घासझीज यांचा संघाच्या प्रतिस्पर्धी वेगावर परिणाम झाला. त्यामुळे त्यांची गुणशून्य स्थिती फक्त एका चुकीच्या पिट थांब्याचा प्रश्न नव्हता.<ref name="BEL22_haasrecap">{{स्रोत बातमी|title=हास संघ – बेल्जियम शर्यतीची तांत्रिक व स्पर्धात्मक नोंद|दुवा=https://www.haasf1team.com/news/belgian-grand-prix-race-recap-4|प्रकाशक=हास एफ.१ संघ|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_grid"/> हासकडे ३४ गुण कायम राहिले आणि कारनिर्मात्यांमध्ये तो सातवा होता. त्याच्या मागे अल्फाटौरी २९ गुणांवर, अ‍ॅस्टन मार्टिन २४ आणि विलियम्स ४वर होता. ही क्रमवारी पाहता एकाच ग्रांप्रीत गॅस्लीच्या दोन गुणांचे आणि अल्बोनच्या एका गुणाचे महत्त्व वेगळे होते: कमी गुणांच्या गटात अगदी लहान सुधारणा पुढील फेऱ्यांमध्ये स्थान बदलू शकते. स्पामधील कमी-ड्रॅग आवश्यकतांमुळे सर्व संघांना समान नुकसान झाले असा निष्कर्ष मात्र अधिकृत आकडे सिद्ध करत नाहीत.<ref name="BEL22_points"/><ref name="BEL22_haasrecap"/><ref name="BEL22_race"/> === पंचनिर्णय आणि दंडाची अचूक विभागणी === या शर्यतीच्या पंचकारवाईत सर्वांत महत्त्वाची वर्गीकरण बदलणारी शिक्षा लक्लेरला दिलेले पाच सेकंद होते. अंतिम पिट भेटीत वेगमर्यादा ओलांडण्याचा नियमभंग त्याच्या वेळेत जोडला गेला आणि त्यामुळे त्याचे स्थान पाचव्यावरून सहाव्यावर आले. शर्यतीतील कोणत्याही अतिरिक्त फेरारी-विरुद्ध तांत्रिक अपात्रतेचा हा प्रसंग नव्हता. दुसऱ्यांदा पाच सेकंद जोडल्यास ऐतिहासिक निकाल आणि अलोन्सोच्या गुणांची चूक होईल.<ref name="BEL22_leclercpen"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_formularesult"/> हॅमिल्टन–अलोन्सो धडकेसंदर्भातील एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ६५मध्ये “पुढील कारवाई नाही” असे स्पष्ट लिहिले आहे. स्वतंत्र निर्णयपत्र ६६मध्ये मात्र धडकेनंतर आवश्यक वैद्यकीय केंद्रात प्रथम जाण्यास नकार दिल्याबद्दल हॅमिल्टनला औपचारिक इशारा देण्यात आला. पहिल्याचे निष्कर्ष धडकेबाबत आहेत; दुसरा वैद्यकीय तपासणीचे पालन याबाबत आहे. यांपैकी कोणतीही बाब रविवारी शर्यत पूर्ण न केलेल्या हॅमिल्टनची वर्गीकृत अंतिम स्थिती बदलणारी टाइम-पेनल्टी नव्हती.<ref name="BEL22_hamcollision"/><ref name="BEL22_hammedical">{{स्रोत बातमी|title=वैद्यकीय तपासणीसंबंधी हॅमिल्टनला इशारा, निर्णयपत्र ६६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_66_-_2022_belgian_grand_prix_-_offence_-_car_44_-_refusal_to_visit_medical_centre.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०२२}}}</ref> सुरुवातीपूर्वीच्या परिक्षण फेऱ्यांमध्ये गॅस्लीने ८० किमी/ताशी मर्यादा ५.१ किमी/ताशी ओलांडल्याबद्दल एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ६४नुसार अल्फाटौरी संघाला ६०० युरो आर्थिक दंड झाला. हा दंड गॅस्लीला आठव्या ग्रिडवरून पिट लेनमध्ये जावे लागण्याचा मूळ कारणात्मक निर्णय नव्हता: पिट लेन प्रारंभ त्याच्या इलेक्ट्रिकल अडचणीमुळे झाला होता. त्याचप्रमाणे दुसऱ्या सरावातील चाचणी-प्रारंभ रांगेच्या नियमांचे उल्लंघन केल्याबद्दल व्हर्सटॅपनला इशारा मिळाला, पण त्यातून मुख्य शर्यतीच्या ग्रिडवर कोणतीही नवीन जागेची कपात झाली नाही.<ref name="BEL22_gaslyfine">{{स्रोत बातमी|title=कार १० – पहिल्या तपासणी फेऱ्यांमधील वेगमर्यादेसाठी संघाला दंड, पत्र ६४|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_64_-_2022_belgian_grand_prix_-_offence_-_car_10_-_pit_lane_speeding.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२८ ऑगस्ट २०२२}}}</ref><ref name="BEL22_actualgrid"/><ref name="BEL22_verwarn"/> पात्रतेपूर्वीच विविध कारांवरील पॉवर युनिट आणि मर्यादित वापराच्या घटकांबाबत दंड ठरले होते. त्यांचे अंतिम परिणाम एफ.आय.ए.च्या २८ ऑगस्टच्या ग्रिडपत्रकात वेगवेगळे दिसतात. प्रकाशित ग्रिडवरील २० ड्रायव्हरपैकी त्सुनोदा पिट लेन प्रारंभासाठी नियुक्त होता, आणि त्यानंतर गॅस्लीला प्रत्यक्ष परिस्थितीमुळे तसेच सुरुवात करावी लागली. अधिकृत मुद्रित ग्रिड आणि प्रत्यक्ष रविवारी वापरलेला रस्ता यांतील बदल दाखवल्याने बाद झालेल्या चालकांसाठी चुकीचे क्रमांक देणे टाळता येते.<ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_gasly"/><ref name="BEL22_race"/> === २०२२ हंगामावरील परिणाम आणि ऐतिहासिक संदर्भ === बेल्जियम ग्रांप्रीनंतर व्हर्सटॅपन २८४ गुणांवर पोहोचला, पेरेझ १९१ आणि लक्लेर १८६ गुणांसह राहिले. आधी दुसरा असलेला लक्लेर आता तिसरा झाला; रेड बुलच्या दोन चालकांनी चालक अजिंक्यपदातील पहिली दोन स्थाने व्यापली. सायेन्सचे १७१ व रसलचे १७० असे केवळ एका गुणाचे अंतर राहिले. यातून हंगामाच्या उत्तरार्धात विजेतेपदाचा मुख्य कल रेड बुलकडे झुकला असला तरी इतर चालकांच्या अंतर्गत स्थानांची लढत वेगळी राहिली हे स्पष्ट होते.<ref name="BEL22_points"/> कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ४७५, फेरारी ३५७ आणि मर्सिडीज ३१६ गुणांवर होते; रेड बुलने फेरारीवरील आघाडी ११८ गुणांपर्यंत वाढविली. अल्पाइन ११५ गुणांसह मॅक्लारेनच्या ९५पेक्षा पुढे गेला. विलियम्सच्या एका गुणामुळे त्याचा संच चार झाला, तर अल्फाटौरीच्या दोन गुणांनी तो २९वर पोहोचला. अल्फा रोमिओ व हास गुणशून्य राहिल्याने त्यांच्या स्थानी बदल झाला नाही. या अधिकृत तपशीलाची तुलना करताना पुढच्या डच ग्रांप्रीमधील गुण अजिबात यात मिसळू नयेत.<ref name="BEL22_points"/><ref name="BEL22_secondary"/> ही शर्यत २०२१मधील असाधारण पावसामुळे मर्यादित पूर्ण झालेल्या बेल्जियम स्पर्धेपेक्षा वेगळी होती. २०२२मध्ये नियमित ४४ फेऱ्या पूर्ण झाल्या; सुरुवातीच्या सुरक्षा गाडीचा काळ सोडला तर शर्यतीत दीर्घ लाल-झेंडा स्थगिती नव्हती. म्हणून या परिणामाचे ऐतिहासिक वैशिष्ट्य म्हणजे चौदाव्या स्थानावरून व्हर्सटॅपनचा निर्भेळ वेग, रेड बुलची दुहेरी आघाडी, बदललेल्या सर्किटवरील रणनीती आणि असंख्य यांत्रिक घटकांच्या शिक्षांमुळे पात्रता व ग्रिडमध्ये निर्माण झालेली मोठी दरी हे होते.<ref name="BEL22_event"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_report"/> संपूर्ण आठवड्याच्या घटनांवरून स्वतंत्र तीन स्तर महत्त्वाचे ठरतात. पहिला स्तर अधिकृत पात्रता वर्गीकरण: व्हर्सटॅपन सर्वांत वेगवान. दुसरा स्तर शिक्षा लागू केलेला व शेवटच्या क्षणी बदललेला प्रत्यक्ष सुरुवातीचा ग्रिड: सायेन्स पोलवर आणि गॅस्ली–त्सुनोदा पिट लेनमध्ये. तिसरा स्तर अंतिम शर्यत व गुणपत्रक: व्हर्सटॅपन विजेता व जलद-फेरी गुणाचा हक्कदार, अलोन्सो पाचवा आणि पिट वेगमर्यादेच्या शिक्षेनंतर लक्लेर सहावा. हे स्तर व्यवस्थित वेगळे मांडल्याने नंतरच्या वाचकाला कोणता निर्णय कधी लागू झाला आणि का हे समजते.<ref name="BEL22_qual"/><ref name="BEL22_grid"/><ref name="BEL22_actualgrid"/><ref name="BEL22_race"/><ref name="BEL22_points"/><ref name="BEL22_leclercpen"/> == निकालानंतर गुणतालिका == खालील तालिका २८ ऑगस्ट २०२२ रोजी एफ.आय.ए.ने जारी केलेल्या निर्णयपत्र ७२ मधील चालक आणि कारनिर्माते गुणांवर आधारित आहेत. दोन समान गुणांच्या चालकांना अधिकृत पत्रकात दिलेल्या क्रमाने स्थान दिले आहे. आधीच्या फेऱ्यांमध्ये उतरलेल्या निको ह्युलकेनबर्गचा शून्य गुण असलेला प्रवेशही जतन केला आहे.<ref name="BEL22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २८४ |- | २ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १९१ |- | ३ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १८६ |- | ४ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १७१ |- | ५ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १७० |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १४६ |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७६ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६४ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५१ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | ११ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १२ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २० |- | १३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १९ |- | १४ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १८ |- | १५ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १६ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १७ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५ |- | १८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | १९ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | २१ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BEL22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४७५ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३५७ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३१६ |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ११५ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ९५ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५१ |- | ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ८ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २९ |- | ९ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २४ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BEL22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[बेल्जियम ग्रांप्री]] * [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/belgium २०२२ बेल्जियम ग्रांप्री – अधिकृत फॉर्म्युला वन कार्यक्रमपृष्ठ] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1118/belgium/race-result २०२२ बेल्जियम ग्रांप्री – अधिकृत मुख्य शर्यतीचा निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/belgian-grand-prix/eventtiming-information एफ.आय.ए.ची बेल्जियम ग्रांप्री निर्णयपत्रे आणि वेळमोजणी कागदपत्रे] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = बेल्जियम ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ हंगेरियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ डच ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ बेल्जियम ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ बेल्जियम ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:बेल्जियम ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] idtuisnwlo7vhd7y8eiy4zyi0oj1yab 0 351297 2725992 2641253 2026-10-25T11:33:28Z Koolkrazy 1591 2725992 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = नेदरलँड्स | ग्रांप्री = डच | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Netherlands.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ डच ग्रांप्रीसाठी वापरलेल्या सर्किट झॉन्डवुर्टचा मार्गनकाशा | दिनांक = ४ सप्टेंबर | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन हायनेकेन डच ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १५ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = सर्किट झॉन्डवुर्ट, झॉन्डवुर्ट, नेदरलँड्स | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ४.२५९ | सर्किट_अंतर_मैल = २.६४६ | एकूण_फेऱ्या = ७२ | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.५८७ | एकूण_अंतर_मैल = १९०.५०३ | हवामान = कोरडे व काहीसे ढगाळ | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | पोल_वेळ = १:१०.३४२ | जलद_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | जलद_देश = नेदरलँड्स | जलद_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | जलद_वेळ = १:१३.६५२ | जलद_फेरी = ६२ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = जॉर्ज रसल | दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | दुसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | तिसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | तिसरा_देश = मोनॅको | तिसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ बेल्जियम ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ इटालियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ डच ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ डच ग्रांप्री }} '''२०२२ डच ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील पंधरावी शर्यत होती. ''फॉर्म्युला वन हायनेकेन डच ग्रांप्री २०२२'' या अधिकृत नावाने २–४ सप्टेंबर २०२२ या काळात नेदरलँड्समधील [[सर्किट झॉन्डवुर्ट]] येथे ती आयोजित करण्यात आली. ४ सप्टेंबरच्या ७२ फेऱ्यांच्या मुख्य शर्यतीत [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]]चा [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] विजेता झाला; [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]]चा [[जॉर्ज रसल]] दुसरा आणि [[स्कुडेरिया फेरारी]]चा [[शार्ल लक्लेर]] तिसरा राहिला. व्हर्सटॅपनने पात्रतेत पोल पोझिशन आणि शर्यतीत सर्वात वेगवान फेरीही मिळविली.<ref name="NED22_event">{{स्रोत बातमी|title=फॉर्म्युला वन हायनेकेन डच ग्रांप्री २०२२ – कार्यक्रम|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/netherlands|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="NED22_race">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्री – अंतिम शर्यत वर्गीकरण, निर्णयपत्र ६१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_61_-_2022_dutch_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref><ref name="NED22_qual">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्री – एफ.आय.ए. अंतिम पात्रता वर्गीकरण, निर्णयपत्र ४३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_43_-_2022_dutch_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=३ सप्टेंबर २०२२}}</ref><ref name="NED22_fast">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या सर्वाधिक वेगवान शर्यत फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_15_ned_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref> हा स्प्रिंट नसलेला नियमित ग्रांप्री सप्ताहांत होता. सुरुवातीच्या भागात दोन थांब्यांची रणनीती आणि मर्सिडीजचा कठीण टायरवर आधारित दीर्घ पहिला टप्पा यांमध्ये संघर्ष दिसला. [[युकी त्सुनोदा]]च्या तांत्रिक अडचणीमुळे आभासी सुरक्षा गाडी, तर [[वालट्टेरी बोट्टास]]च्या निवृत्तीमुळे पूर्ण सुरक्षा गाडी आली; उशिरा झालेल्या पुन्हा सुरुवातीनंतर व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनला मागे टाकून विजय निश्चित केला. फेरारीच्या [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]ला असुरक्षित पिट निर्गमनासाठी पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाल्यामुळे तो अंतिम निकालात आठव्या स्थानावर गेला.<ref name="NED22_report">{{स्रोत बातमी|title=उशिराच्या सुरक्षा गाडीनंतर व्हर्सटॅपनचा डच ग्रांप्री विजय|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-wins-dramatic-dutch-gp-as-russell-and-leclerc-complete-podium.7sGMacvx6CE3ki0xVcoYS9|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref><ref name="NED22_stew56">{{स्रोत बातमी|title=कार्लोस सायेन्सची असुरक्षित पिट निर्गमन शिक्षा, निर्णयपत्र ५६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_56_-_2022_dutch_grand_prix_-_offence_-_car_55_-_unsafe_release.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref><ref name="NED22_stew59">{{स्रोत बातमी|title=युकी त्सुनोदाला असुरक्षित अवस्थेतील चालवण्याबाबत समज, निर्णयपत्र ५९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_59_-_2022_dutch_grand_prix_-_offence_-_car_22_-_unsafe_condition.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === बेल्जियममधील मागील शर्यतीनंतर व्हर्सटॅपन २८४ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात आघाडीवर होता; त्याचा सहकारी सर्जिओ पेरेझ १९१ आणि लक्लेर १८६ गुणांवर होते. रसल व सायेन्स अनुक्रमे १७० व १७१ गुणांवर होते. रेड बुलने बेल्जियममध्ये पहिली दोन स्थाने पटकावल्यामुळे नेदरलँड्समधील घरच्या शर्यतीसाठी व्हर्सटॅपनला स्पष्ट गुणात्मक आघाडी मिळाली होती. कारनिर्मात्यांत रेड बुल फेरारी आणि मर्सिडीजच्या पुढे होता; मध्यगटात अल्पाइन व मॅक्लारेनची चौथ्या स्थानासाठीची चुरस कायम होती.<ref name="NED22_podium">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्रीनंतर अधिकृत फॉर्म्युला वन गुणतालिका|दुवा=https://www.racefans.net/2022/09/04/2022-dutch-grand-prix-championship-points/|प्रकाशक=रेसफॅन्स|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref><ref name="NED22_event"/> २०२१ मध्ये कोविडनंतर पुन्हा आयोजित झालेली डच ग्रांप्री व्हर्सटॅपनने जिंकली होती. त्यामुळे घरच्या नारिंगी प्रेक्षकांसमोर त्याच्यावर विजयाची अपेक्षा होती; तथापि, तुलनेने धीमे वेगाचे वळणदार सर्किट, टायरचे तापमान आणि शनिवारचे अरुंद पात्रता अंतर यांमुळे बेल्जियमसारख्या सरळ रेषेतील वेगावर आधारलेली कामगिरी येथे हमखास चालेल असे नव्हते.<ref name="NED22_event"/><ref name="NED22_qualnews">{{स्रोत बातमी|title=झॉन्डवुर्टमध्ये लक्लेरला ०.०२१ सेकंदांनी मागे टाकून व्हर्सटॅपनला पोल|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-leclerc-to-zandvoort-pole-by-0-021s.2QpeEgbq9VbLr2lbK2jFI5|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=३ सप्टेंबर २०२२}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === नेदरलँड्सच्या उत्तर समुद्रकिनाऱ्याजवळील [[सर्किट झॉन्डवुर्ट]]ची एक फेरी ४.२५९ किलोमीटर लांब होती. चौदा वळणांत तिसरे आणि चौदावे वळण लक्षणीय उंचावलेल्या वक्रावर आहेत. वळणांमध्ये उच्च बाजूचा वेग, समुद्रकिनाऱ्यावरील वाळू व वारा आणि मर्यादित ओव्हरटेकिंग क्षेत्रे असल्यामुळे एरोडायनॅमिक संतुलन, पात्रतेतील स्थान व टायरची आयुर्मर्यादा महत्त्वाची ठरत होती. ७२ फेऱ्यांच्या शर्यतीचे अधिकृत अंतर ३०६.५८७ किलोमीटर होते; प्रकाशित ४.२५९ किलोमीटर हा प्रति-फेरी आकडा गोलाकार असल्यामुळे सरळ गुणाकाराशी काही मीटरची तफावत येऊ शकते.<ref name="NED22_event"/><ref name="NED22_preview">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्री – पिरेली टायरची प्राथमिक माहिती|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-dutch-grand-prix--preview/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref><ref name="NED22_race"/> शुक्रवारी २ सप्टेंबर रोजी दोन मुक्त सराव सत्रे, शनिवारी ३ सप्टेंबर रोजी तिसरा सराव व मुख्य पात्रता फेरी, आणि रविवारी ४ सप्टेंबर रोजी मुख्य ग्रांप्री झाली. या सप्ताहांतात स्प्रिंट शर्यत किंवा त्यासाठी स्वतंत्र पात्रता फेरी नव्हती. फेरीमधील सतत बदलणारे वारे आणि कोरडी ट्रॅकस्थिती यांचा संघांनी सरावात अभ्यास केला.<ref name="NED22_event"/><ref name="NED22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्री – पहिला मुक्त सराव अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_15_ned_f1_p1_timing_firstpracticesessionclassification_v01_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२ सप्टेंबर २०२२}}</ref><ref name="NED22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्री – दुसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/dutch-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="NED22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्री – तिसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/dutch-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === अधिकृत कार्यक्रमात दहा कारनिर्मात्यांकडून वीस नियमित चालक सहभागी झाले. पहिल्या, दुसऱ्या व तिसऱ्या सरावातही हेच वीस चालक होते; एका सत्रापुरता पर्यायी किंवा कनिष्ठ चालक सहभागी झाला नाही. आधीच्या दोन फेऱ्यांतील वैयक्तिक राखीव चालकांच्या उपस्थितीवरून या कार्यक्रमासाठी अतिरिक्त सरावचालक गृहीत धरलेला नाही.<ref name="NED22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ डच ग्रांप्री – एफ.आय.ए. प्रवेशयादी|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/dutch-grand-prix/eventtiming-information|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="NED22_fp1"/><ref name="NED22_fp2"/><ref name="NED22_fp3"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="NED22_entry"/><ref name="NED22_fiaclass">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्री – तिन्ही सराव, पात्रता व ग्रिडचे संकलित एफ.आय.ए. निकाल|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/dutch-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> |} === टायर === या शर्यतीसाठी पिरेलीने कठीण सी१ (पांढरी), मध्यम सी२ (पिवळी) आणि मऊ सी३ (लाल) ही तीन मिश्रणे निश्चित केली. नियमित कोरड्या सप्ताहांतासाठी प्रत्येक चालकाला कठीण टायरचे दोन, मध्यमचे तीन आणि मऊचे आठ संच उपलब्ध होते. अधिकृत पिरेली पूर्वावलोकनात या मिश्रणांची स्पष्ट नोंद आहे; एका स्वतंत्र फॉर्म्युला वन पूर्वावलोकनाच्या परिच्छेदात दिसणारे सी५ हे टंकदोषासारखे विसंगत संकेत असल्यामुळे त्याऐवजी प्राथमिक पुरवठादाराची सी३ ही माहिती स्वीकारली आहे.{{refn|group=टीप|पिरेलीच्या २०२२ डच ग्रांप्री पूर्वावलोकनात C1 hard, C2 medium, C3 soft स्पष्ट लिहिले आहे. फॉर्म्युला वनच्या समकालीन परिच्छेदातील C5 soft हा त्या विधानाशी विसंगत मजकूर आहे; पुरवठादाराची मूलभूत माहिती ग्राह्य धरलेली आहे.}}<ref name="NED22_preview"/><ref name="NED22_pirace">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ डच ग्रांप्री – पिरेलीचे शर्यतीनंतरचे टायर व रणनीती परीक्षण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-dutch-grand-prix--sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी१ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी२ || पिवळा || ३ |- | मऊ || सी३ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="NED22_preview"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारच्या पहिल्या एक तासाच्या सरावात रसलने १:१२.४५५ ही सर्वात वेगवान वेळ नोंदविली. हॅमिल्टन ०.२४० सेकंद मागे, सायेन्स ०.३९० सेकंद मागे होता. मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्या पहिल्या दोन स्थानी आल्याने बेल्जियममधील स्पर्धात्मक पिछाडीतून संघाने सुधारणा केल्याचे प्राथमिक संकेत मिळाले; मॅक्लारेनचे नॉरिस व रिकार्डो चौथे व पाचवे ठरले.<ref name="NED22_fp1"/><ref name="NED22_fp1news">{{स्रोत बातमी|title=पहिल्या मुक्त सरावात मर्सिडीजचा पहिला-दुसरा क्रमांक आणि व्हर्सटॅपनचे तांत्रिक संकट|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-russell-heads-mercedes-1-2-as-verstappen-suffers-issue-in-dutch-gp-first.3yieDTTAbRHE3bCTeuw5Ua|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२ सप्टेंबर २०२२}}</ref> घरच्या प्रेक्षकांसमोर व्हर्सटॅपनच्या गिअरबॉक्स किंवा ट्रान्समिशन प्रणालीतील अडचणीमुळे गाडी ट्रॅकवर थांबली. त्यानंतर लाल झेंडा दाखविण्यात आला. त्याला फक्त सात फेऱ्या पूर्ण करता आल्या आणि अधिकृत वेळतक्त्यात तो एकोणिसावा राहिला; कमी चाचणीमुळे रेड बुलला शुक्रवारच्या पुढील सत्रात कारचे संतुलन नव्याने तपासावे लागले. पेरेझही सातव्या क्रमांकावर राहिला, त्यामुळे दिवसाच्या सुरुवातीला रेड बुलचे प्राबल्य गृहीत धरणे योग्य नव्हते.<ref name="NED22_fp1news"/><ref name="NED22_fp1"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१२.४५५ || २९ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१२.६९५ || २८ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१२.८४५ || ३० |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१२.९२९ || ३२ |- | ५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१३.०७७ || ३१ |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१३.१२७ || ३० |- | ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१३.४१६ || ३० |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१३.६३३ || ३१ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१३.९६३ || ३३ |- | १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१४.०६३ || २९ |- | ११ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१४.१६३ || २९ |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१४.२५७ || ३० |- | १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१४.४०५ || ३१ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१४.४७४ || २८ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१४.५०० || २८ |- | १६ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१४.५३४ || १८ |- | १७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१४.६३० || ३१ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१४.६९५ || २२ |- | १९ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१४.७१४ || ७ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१५.१२२ || ३३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="NED22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारच्या दुपारच्या सत्रात फेरारीचा लक्लेर १:१२.३४५ अशी वेळ नोंदवून पहिला आणि त्याचा सहकारी सायेन्स अवघ्या ०.००४ सेकंदांनी दुसरा राहिला. हॅमिल्टन तिसरा, नॉरिस चौथा व रसल पाचवा ठरला. अल्पाइनचा अलोन्सो सातव्या, तर व्हर्सटॅपन आठव्या स्थानी राहिला; त्याच्या वेगात पहिल्या सरावापेक्षा सुधारणा झाली, पण फेरारीच्या आघाडीपेक्षा तो ०.६९७ सेकंद मागे होता. पेरेझचा बारावा क्रमांक रेड बुलच्या शनिवारपूर्वीच्या सुधारणा-गरजेचा दुसरा संकेत होता.<ref name="NED22_fp2"/><ref name="NED22_fp2news">{{स्रोत बातमी|title=दुसऱ्या सरावात लक्लेर आघाडीवर आणि रेड बुलची अडचण|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-leclerc-tops-ferrari-1-2-zandvoort-red-bull-racing-struggle|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=२ सप्टेंबर २०२२}}</ref> रिकार्डोच्या मॅक्लारेनमध्ये रेडिएटरमधील तेलगळतीमुळे त्याचे सत्र केवळ दहा फेऱ्यांवर थांबले. त्सुनोदा दहाव्या वळणानंतरच्या रेतीच्या भागात अडकला आणि लाल झेंडा दाखवावा लागला; काही मिनिटांच्या व्यत्ययानंतर सराव पुन्हा सुरू झाला. त्यामुळे दीर्घ फेऱ्यांवरील टायर टिकाऊपणाच्या चाचण्यांवर परिणाम झाला.<ref name="NED22_fp2news"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१२.३४५ || २७ |- | २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१२.३४९ || ३० |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१२.४१७ || २१ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१२.४४८ || २४ |- | ५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१२.६५५ || २७ |- | ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१२.७४६ || २८ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१२.८४८ || २५ |- | ८ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१३.०४२ || २२ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१३.३०५ || २७ |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१३.३६२ || १० |- | ११ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१३.४१९ || १९ |- | १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१३.४९३ || २३ |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१३.६०४ || २७ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१३.६११ || २७ |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१३.६२४ || २५ |- | १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१३.६६६ || १६ |- | १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१३.८३७ || २६ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१४.१६७ || २७ |- | १९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१४.२८२ || २५ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१४.७९७ || २४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="NED22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारच्या तिसऱ्या सरावात लक्लेरने १:११.६३२ सह पुन्हा आघाडी घेतली; रसल त्याच्यापेक्षा ०.०६६ आणि व्हर्सटॅपन ०.१६१ सेकंदांनी मागे राहिला. सायेन्स चौथा, हॅमिल्टन पाचवा व पेरेझ सहावा ठरला. अलोन्सोने सातवा वेग नोंदविला; व्हेटेल आठवा आणि हासचा मिक शुमाकर नववा होता. हा निकाल आघाडीच्या तीन संघांतील पात्रतेची चुरस दर्शवत होता.<ref name="NED22_fp3"/><ref name="NED22_fp3news">{{स्रोत बातमी|title=शनिवारच्या शेवटच्या सरावात लक्लेर सर्वात वेगवान|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp3-leclerc-leads-russell-and-verstappen-in-close-cut-final-session-at.34JSRF2Mt5b5KkvwWMheaH|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=३ सप्टेंबर २०२२}}</ref> लक्लेरच्या गाडीभोवती तांत्रिक तपासणीसाठी काही काळ यंत्रज्ञ जमले होते, परंतु फेरारीने गंभीर समस्या असल्याचे सांगितले नाही आणि त्यानंतरच त्याने सर्वोत्तम वेळ नोंदविली. पियर गॅस्ली नवव्या वळणाजवळ ट्रॅकबाहेर गेला व दिशादर्शक फलकाला धडकला; तरी तिसऱ्या सरावात लाल झेंडा दाखविण्याची गरज पडली नाही.<ref name="NED22_fp3news"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:११.६३२ || २० |- | २ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:११.६९८ || २४ |- | ३ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:११.७९३ || २२ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:११.९७१ || १७ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१२.१५६ || २५ |- | ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१२.१७६ || २९ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१२.३२७ || १६ |- | ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१२.४९१ || २५ |- | ९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१२.५५८ || १५ |- | १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१२.५९१ || १८ |- | ११ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१२.६०६ || १५ |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१२.७७३ || १८ |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१२.७७५ || १८ |- | १४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१३.००३ || २० |- | १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१३.०४६ || २३ |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१३.२५६ || २२ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१३.२९९ || २० |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१३.३५९ || १५ |- | १९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१३.४२१ || १४ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१३.६२५ || २२ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="NED22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारच्या पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:११.३१७ ही सर्वात वेगवान वेळ नोंदविली आणि मर्सिडीजचा हॅमिल्टन त्याच्यापाठोपाठ होता. टायर तापमानात व कोरड्या ट्रॅकवरील पकडीत वाढ होत असताना अंतिम प्रयत्न महत्त्वाचे ठरले. अल्फा रोमिओचा बोट्टास, मॅक्लारेनचा रिकार्डो, हासचा मॅग्नुसेन, अ‍ॅस्टन मार्टिनचा व्हेटेल आणि विलियम्सचा लतिफी हे पहिले पाच बाद झाले. व्हेटेल शेवटच्या प्रयत्नात रेतीच्या बाजूला गेल्यामुळे त्याला सुधारणा करता आली नाही.<ref name="NED22_qual"/><ref name="NED22_qualnews"/> मॅग्नुसेनचा ट्रॅक मर्यादा नियमभंगामुळे एक प्रयत्न ग्राह्य धरला गेला नाही. अंतिम पात्रता वर्गीकरणानुसार रिकार्डो सतरावा आणि मॅग्नुसेन अठरावा ठरला; आधीच्या काही प्रसारित तक्त्यांमध्ये यांचा बदललेला क्रम दिसू शकतो, म्हणून ४३ क्रमांकाचे अधिकृत अंतिम निर्णयपत्र हे या तक्त्याचे प्राधान्यस्रोत आहे.<ref name="NED22_qual"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत सायेन्सने १:१०.८१४ वेळ नोंदवून आघाडी घेतली आणि रसल १:१०.८२४ सह ०.०१० सेकंदांनी मागे राहिला. व्हर्सटॅपन तिसऱ्या स्थानावरील वेळेसह अंतिम फेरीत दाखल झाला. गॅस्ली, ओकॉन, अलोन्सो, झोउ आणि अल्बोन हे अनुक्रमे अकरा ते पंधरा स्थानी राहिल्याने बाद झाले; अल्पाइनच्या दोन्ही गाड्यांना अंतिम दहामध्ये प्रवेश करता आला नाही.<ref name="NED22_qual"/><ref name="NED22_qualnews"/> === फेरी ३ === तिसऱ्या फेरीच्या सुरुवातीस लक्लेरने तात्पुरती पोल मिळविली होती. अंतिम प्रयत्नात त्याने स्वतःची वेळ १:१०.३६३ पर्यंत सुधारली; तथापि व्हर्सटॅपनने १:१०.३४२ करून त्याला केवळ ०.०२१ सेकंदांनी मागे टाकले. सायेन्स १:१०.४३४ सह तिसरा आणि हॅमिल्टन १:१०.६४८ सह चौथा राहिला. पेरेझ पाचवा, रसल सहावा व नॉरिस सातवा होता.<ref name="NED22_qual"/><ref name="NED22_qualnews"/> पेरेझने अंतिम प्रयत्नात शेवटच्या भागात गाडी फिरविल्यामुळे पिवळा झेंडा दाखवावा लागला; त्यामुळे हॅमिल्टनसह काही चालकांना अखेरचा वेग सुधारण्याची संधी कमी झाली. हासच्या मिक शुमाकरने आठवे स्थान, त्सुनोदाने नववे स्थान मिळविले. अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या लान्स स्ट्रोलला तांत्रिक बिघाडामुळे अंतिम फेरीत वेळ नोंदविता आली नाही; तरी मागील फेरीतील वेळेच्या आधारे तो दहावा पात्र ठरला.<ref name="NED22_qual"/><ref name="NED22_qualnews"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:११.३१७ || १:१०.९२७ || १:१०.३४२ || १२ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:११.४४३ || १:१०.९८८ || १:१०.३६३ || १८ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:११.७६७ || १:१०.८१४ || १:१०.४३४ || १८ |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:११.३३१ || १:११.०७५ || १:१०.६४८ || १८ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:११.६४१ || १:११.३१४ || १:११.०७७ || १९ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:११.५६१ || १:१०.८२४ || १:११.१४७ || १८ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:११.५५६ || १:११.११६ || १:११.१७४ || १८ |- | ८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:११.७४१ || १:११.४२० || १:११.४४२ || २१ |- | ९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:११.४२७ || १:११.४२८ || १:१२.५५६ || २१ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:११.५६८ || १:११.४१६ || — || १४ |- | ११ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:११.७०५ || १:११.५१२ || — || १५ |- | १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:११.७४८ || १:११.६०५ || — || १२ |- | १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:११.६६७ || १:११.६१३ || — || ११ |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:११.८२६ || १:११.७०४ || — || १५ |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:११.६९५ || १:११.८०२ || — || १६ |- | १६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:११.९६१ || — || — || ९ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१२.०८१ || — || — || ८ |- | १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१२.३१९ || — || — || ९ |- | १९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१२.३९१ || — || — || ८ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१३.३५३ || — || — || ५ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="NED22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.चे क्रमांक ४८चे अंतिम सुरुवातीचे क्रमवारीपत्र रविवारच्या शर्यतीपूर्वी प्रसिद्ध झाले. या फेरीत वीसही चालकांनी पात्रतेतील क्रमांकानुसार ग्रिडवर स्थान मिळविले; कोणालाही पिट लेनमधून सुरुवात किंवा मागील शर्यतीची स्थानदंड शिक्षा लागू झाली नव्हती. मात्र पात्रता क्रमवारी आणि सुरुवातीची क्रमवारी या दोन स्वतंत्र अधिकृत नोंदी आहेत. स्ट्रोलचे दहावे स्थान वैध फेरी २ वेळेवर आधारित होते; त्याच्याकडे फेरी ३ची नोंद नव्हती.<ref name="NED22_grid">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्री – एफ.आय.ए. अंतिम ग्रिड, निर्णयपत्र ४८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_48_-_2022_dutch_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref><ref name="NED22_qual"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१०.३४२ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१०.३६३ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१०.४३४ |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१०.६४८ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:११.०७७ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:११.१४७ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:११.१७४ |- | ८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:११.४४२ |- | ९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१२.५५६ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:११.४१६ |- | ११ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:११.५१२ |- | १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:११.६०५ |- | १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:११.६१३ |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:११.७०४ |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:११.८०२ |- | १६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:११.९६१ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१२.०८१ |- | १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१२.३१९ |- | १९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१२.३९१ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१३.३५३ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="NED22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === प्रारंभ, पहिली आघाडी आणि टायरमधील फरक === रविवारी वीस गाड्यांनी कोरड्या ट्रॅकवर सुरुवात केली. पोलवरून व्हर्सटॅपनने पहिल्या वळणात आघाडी टिकविली; लक्लेर दुसरा, सायेन्स तिसरा आणि हॅमिल्टन चौथा होता. पहिल्याच फेरीत हॅमिल्टन व सायेन्स यांच्यात किरकोळ संपर्क झाला; तरी दोघे शर्यतीत पुढे राहिले. बहुतेक चालकांनी मऊ टायर निवडले होते, तर मर्सिडीजच्या हॅमिल्टन व रसलसह चार चालकांनी मध्यम टायरवर सुरुवात केली. पहिल्या टप्प्यात टायरचे आयुष्य वाढवून पुढे कठीण टायरवर कमी थांब्यांची रणनीती घेण्याचा मर्सिडीजचा पर्याय होता.<ref name="NED22_report"/><ref name="NED22_pirace"/><ref name="NED22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्रीनंतर दहा संघांची स्पर्धात्मक प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-the-netherlands.3yqUmIW7TJU4lbZhGIPfrd.3yqUmIW7TJU4lbZhGIPfrd|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref> हासचा मॅग्नुसेन दुसऱ्या फेरीत ट्रॅकबाहेर जाऊन अडथळ्याला धडकला, पण गाडी फारशी खराब न झाल्यामुळे पुढे चालू राहिला. शुमाकरला आठव्या ग्रिडवरून सुरुवात करूनही आरंभी स्थाने गमवावी लागली. अरुंद सर्किटवर मधल्या गटातील वाहनांमधील अंतर कमी असल्यामुळे ड्रॅग-रिडक्शन प्रणालीच्या गाड्यांच्या साखळीत अडकलेल्या चालकांना ओव्हरटेक करणे अवघड गेले.<ref name="NED22_report"/><ref name="NED22_reactions"/> === पहिल्या थांब्यांचे निर्णय आणि मर्सिडीजचा आव्हान === फेरारीने सायेन्सला चौदाव्या फेरीत बोलावले. हा थांबा उशिरा ठरल्याने मागचा एक टायर वेळेवर तयार नसल्यामुळे त्याला दीर्घकाळ पिटमध्ये थांबावे लागले; या विलंबाने त्याचे संभाव्य पोडियम आव्हान कमकुवत झाले. त्या वेळी पेरेझची गाडी बाहेर पडताना फेरारीचा चाक बदलण्याचा उपकरण भाग पिट लेनमध्ये होता; दोन्ही संघांच्या हालचालींवर पंचांनी नंतर स्वतंत्र निर्णय घेतले.<ref name="NED22_report"/><ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_stew57">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझच्या पिट लेन प्रसंगात पुढील कारवाई नाही, निर्णयपत्र ५७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_57_-_2022_dutch_grand_prix_-_decision_-_car_11_-_alleged_pit_lane_infringement.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref><ref name="NED22_stew58">{{स्रोत बातमी|title=सायेन्सच्या पिट लेन जवळच्या प्रसंगात पुढील कारवाई नाही, निर्णयपत्र ५८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2022_dutch_grand_prix_-_decision_-_car_55_-_alleged_pit_lane_infringement.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref> लक्लेरने सतराव्या आणि व्हर्सटॅपनने अठराव्या फेरीत मऊ टायर बदलून मध्यम टायर बसविले. याउलट मध्यम टायरवर सुरुवात केलेल्या मर्सिडीजच्या गाड्या अधिक काळ ट्रॅकवर राहिल्या. हॅमिल्टन व रसलने अनुक्रमे सुमारे एकोणतीस आणि एकतीस फेऱ्यांनंतर कठीण टायर घेतले; ट्रॅकवरील सुधारलेल्या पकडीत त्यांचा वेग प्रतिस्पर्ध्यांशी बरोबरी करणारा ठरला. त्यामुळे ट्रॅकवरील तत्कालीन आघाडी व्हर्सटॅपनकडे असूनही संभाव्य एक-थांबा रणनीतीत मर्सिडीजला विजयाची वास्तविक संधी निर्माण झाली होती.<ref name="NED22_report"/><ref name="NED22_pirace"/><ref name="NED22_reactions"/> या टप्प्यात अलोन्सोने तुलनेने लवकर कठीण टायर बसवून दीर्घ मधला टप्पा निवडला. अल्पाइनने नॉरिसच्या मॅक्लारेनशी तुलनात्मक स्पर्धेत दोन्ही गाड्यांच्या वेगवेगळ्या पर्यायांचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न केला; ओकॉननेही मधल्या गटातील स्थानांची लढाई टिकवली. सायेन्सची पहिली विलंबित सेवा झाल्याने फेरारीच्या दोन गाड्यांच्या परिणामांत मोठी दरी पडली.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_pirace"/> === त्सुनोदाचा बिघाड आणि आभासी सुरक्षा गाडी === सुमारे त्रेचाळीसाव्या फेरीत त्सुनोदाने पिट थांब्यानंतर चाक नीट बसले नसल्याची शंका व्यक्त केली. तो काही काळ ट्रॅकच्या कडेला थांबला; संघाने चाकाच्या बसवणीबद्दल खात्री दिल्यावर तो पुन्हा पिटमध्ये गेला. तेथे तपासणी व सुरक्षा पट्टा घट्ट करण्याचे काम झाले. पुढे गाडी परत ट्रॅकवर गेल्यावर डिफरेंशियलमधील बिघाडामुळे त्याला कायमचे थांबावे लागले, आणि जवळपास अठ्ठेचाळीसाव्या फेरीत आभासी सुरक्षा गाडीची अवस्था लागू झाली.<ref name="NED22_report"/><ref name="NED22_stew59"/><ref name="NED22_reactions"/> या आभासी सुरक्षा गाडीच्या टप्प्यात व्हर्सटॅपन, फेरारी आणि मर्सिडीजसह अनेक अग्रगण्य चालकांनी कमी वेळ गमावून टायर बदलण्याची संधी घेतली. रेड बुलने व्हर्सटॅपनसाठी मध्यमनंतर कठीण टायर निवडला, तर मर्सिडीजने आपल्या दीर्घ एक-थांबा पर्यायाचा त्याग करून मध्यम टायर बसविले. मर्सिडीजचे दोन चालक नव्या टायरवर शर्यतीच्या उरलेल्या भागात वेगवान असले, तरी रेड बुलला पिटमध्ये कमी वेळ गमावून ट्रॅकस्थान टिकवण्याची संधी या तटस्थीकरणामुळे मिळाली.<ref name="NED22_report"/><ref name="NED22_pirace"/><ref name="NED22_reactions"/> === बोट्टासची निवृत्ती, पूर्ण सुरक्षा गाडी आणि शेवटचा टप्पा === चौपन्नाव्या फेरीच्या आसपास बोट्टासच्या अल्फा रोमिओमध्ये शक्तीयंत्राचा संभाव्य बिघाड झाला आणि तो मुख्य सरळ रेषेच्या जवळ थांबला. धोकादायक ठिकाणी थांबलेल्या गाडीमुळे पूर्ण सुरक्षा गाडी लागू करण्यात आली. व्हर्सटॅपनने मऊ टायरसाठी थांबण्याचा निर्णय घेतला; रसलनेही मऊ टायर बसविले आणि लक्लेरने त्याच पर्यायाचा लाभ घेतला. हॅमिल्टनने ट्रॅकवरील आघाडी वाचविण्यासाठी मागील मध्यम टायर कायम ठेवले.<ref name="NED22_report"/><ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_pirace"/> सुरक्षा गाडीमागील स्थितीत हॅमिल्टन सर्वात पुढे असला, तरी त्याच्यामागील व्हर्सटॅपनकडे ताजे मऊ टायर होते. एकसष्टाव्या फेरीत शर्यत पुन्हा सुरू झाल्यावर व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनला मागे टाकून आघाडी मिळविली. त्यानंतर रसल आणि लक्लेर यांनीही हॅमिल्टनला ओलांडले. मध्यम टायर गरजेइतक्या वेगाने कार्यरत नसल्यामुळे हॅमिल्टनला पहिल्या दोन स्थानांऐवजी चौथे स्थान स्वीकारावे लागले. व्हर्सटॅपनने अखेरीस रसलपेक्षा ४.०७१ सेकंदांच्या आघाडीने विजय मिळविला.<ref name="NED22_report"/><ref name="NED22_race"/><ref name="NED22_pirace"/> उशिरा झालेल्या टायर बदलानंतर सायेन्स आणि पेरेझ यांच्या लढतीमुळे अलोन्सो व नॉरिस जवळ आले. सायेन्स ट्रॅकवर पाचवा दिसत असला, तरी पिट लेनमध्ये अलोन्सोच्या मार्गात असुरक्षितपणे गाडी सोडल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा त्याच्या निकालात जोडण्यात आली. त्यामुळे पेरेझ पाचवा, अलोन्सो सहावा, नॉरिस सातवा आणि सायेन्स आठवा अधिकृत ठरला. ओकॉन नववा व स्ट्रोल दहावा राहिला.<ref name="NED22_race"/><ref name="NED22_stew56"/><ref name="NED22_report"/> गॅस्ली अकरावा, अल्बोन बारावा, शुमाकर तेरावा, व्हेटेल चौदावा व मॅग्नुसेन पंधरावा राहिले. झोउ, रिकार्डो व लतिफी अनुक्रमे सोळावा ते अठरावा अधिकृत वर्गीकृत झाले. व्हेटेलला निळ्या झेंड्यांकडे दुर्लक्ष केल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा झाली होती; झोउने पिट लेनमधील वेगमर्यादा ओलांडल्याबद्दलची पाच सेकंदांची शिक्षा भोगली. बोट्टास (५३ फेऱ्या) आणि त्सुनोदा (४३ फेऱ्या) अधिकृतपणे वर्गीकृत नाही होते; दोघेही शर्यतीच्या पूर्ण अंतरापर्यंत पोहोचले नाहीत.<ref name="NED22_race"/><ref name="NED22_stew52">{{स्रोत बातमी|title=व्हेटेलचे निळ्या झेंड्यांकडे दुर्लक्ष, निर्णयपत्र ५२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_52_-_2022_dutch_grand_prix_-_offence_-_car_5_-_ignoring_blue_flags.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref><ref name="NED22_stew49">{{स्रोत बातमी|title=झोउचा पिट लेन वेगमर्यादा भंग, निर्णयपत्र ४९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_49_-_2022_dutch_grand_prix_-_offence_-_car_24_-_pit_lane_speeding.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७२ || १:३६:४२.७७३ || २६ |- | २ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७२ || +४.०७१ || १८ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ७२ || +१०.९२९ || १५ |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७२ || +१३.०१६ || १२ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७२ || +१८.१६८ || १० |- | ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७२ || +१८.७५४ || ८ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७२ || +१९.३०६ || ६ |- | ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ७२ || +२०.९१६{{refn|group=टीप|सायेन्सच्या पाच सेकंदांच्या असुरक्षित पिट निर्गमन शिक्षेसह अंतिम अधिकृत अंतर दिले आहे; शिक्षा पुन्हा जोडू नये.}} || ४ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७२ || +२१.११७ || २ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ७२ || +२२.४५९ || १ |- | ११ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ७२ || +२७.००९ || ० |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७२ || +३०.३९० || ० |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७२ || +३२.९९५ || ० |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ७२ || +३६.००७{{refn|group=टीप|निळ्या झेंड्यांकडे दुर्लक्ष केल्याबद्दल व्हेटेलला मिळालेली पाच सेकंदांची शिक्षा अधिकृत अंतिम वर्गीकरणात आधीच समाविष्ट आहे.}} || ० |- | १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७२ || +३६.८६९ || ० |- | १६ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ७२ || +३७.३२० || ० |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७२ || +३७.७६४ || ० |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७१ || +१ फेरी || ० |- | वर्गीकृत नाही || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५३ || निवृत्त || ० |- | वर्गीकृत नाही || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ४३ || निवृत्त || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="NED22_race"/><ref name="NED22_formularesult">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ डच ग्रांप्री – मुख्य शर्यत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1119/netherlands/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> |} === सर्वात वेगवान फेरी === अधिकृत शर्यतीत व्हर्सटॅपनची बासष्टाव्या फेरीतील १:१३.६५२ ही सर्वात वेगवान वेळ नोंदली गेली; त्याचा सरासरी वेग २०८.१७३ किमी/ता. होता. तो अंतिम क्रमवारीत पहिल्या दहामध्ये असल्यामुळे २०२२ च्या नियमानुसार त्याला एक अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळाला. खाली एफ.आय.ए.च्या शर्यतफेरी क्रमांकांचा वापर केलेला आहे; दोन्ही निवृत्त चालकांसह सर्व वीस चालकांच्या वैध सर्वोत्तम फेऱ्या नोंदविलेल्या आहेत.<ref name="NED22_fast"/><ref name="NED22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ६२ || १:१३.६५२ || २०८.१७३ |- | २ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७२ || १:१३.६७१ || २०८.११९ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५४ || १:१३.८५४ || २०७.६०४ |- | ४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५१ || १:१४.१४४ || २०६.७९२ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ६३ || १:१४.४०४ || २०६.०६९ |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ६२ || १:१४.४१३ || २०६.०४४ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ६३ || १:१४.६४३ || २०५.४०९ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६३ || १:१४.७०६ || २०५.२३६ |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५० || १:१४.८६२ || २०४.८०८ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६५ || १:१५.०४३ || २०४.३१४ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६४ || १:१५.०८४ || २०४.२०३ |- | १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ६५ || १:१५.१६५ || २०३.९८३ |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५१ || १:१५.२३३ || २०३.७९८ |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५३ || १:१५.३६९ || २०३.४३१ |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६५ || १:१५.५३४ || २०२.९८६ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५२ || १:१५.५७७ || २०२.८७१ |- | १७ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६३ || १:१५.९४० || २०१.९०१ |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६२ || १:१६.०६६ || २०१.५६७ |- | १९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५१ || १:१६.८४४ || १९९.५२६ |- | २० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १६ || १:१७.१३८ || १९८.७६५ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="NED22_fast"/><ref name="NED22_fiaracehtml">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्री – अधिकृत शर्यत व सर्व जलद फेऱ्यांचे नोंदपत्र|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/dutch-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलचा विजय : वेग, टायर आणि तटस्थीकरणांचा संयुक्त परिणाम === व्हर्सटॅपनच्या विजयाकडे केवळ पोलवरून पहिल्यापर्यंतची शर्यत म्हणून पाहता येत नाही. त्याने सुरुवातीला मऊ टायरवर लक्लेरवरील आघाडी टिकविली; मध्यम टायरवरील पुढील भागात मात्र मर्सिडीजच्या कठीण टायरवरील वेगामुळे दोन थांब्यांची योजना आव्हानासमोर आली. पिरेलीच्या शर्यतपश्चात मूल्यांकनानुसार कठीण टायरची अतिशय कमी झीज आणि वाढलेली पकड हे रविवारचे प्रमुख तांत्रिक घटक होते. मर्सिडीजने प्रथम याच परिणामाचे पूर्ण आकलन करून अधिक लांब टप्प्याची योजना आखली; रेड बुलने तटस्थीकरणांत कमी वेळ गमावून बदलते परिस्थिती अनुकूल केली.<ref name="NED22_pirace"/><ref name="NED22_reactions"/> यशातील निर्णायक भाग म्हणजे आभासी सुरक्षा गाडी आणि नंतरच्या पूर्ण सुरक्षा गाडीच्या टप्प्यात घेतलेले दोन वेगळे निर्णय. सुरुवातीच्या दोन-थांबा योजनेंतर्गत व्हर्सटॅपनला शर्यतीचा शेवटचा भाग ट्रॅकवरील स्थान मिळविण्यासाठी संघर्ष करावा लागला असता, पण त्सुनोदाच्या गाडीमुळे व्हर्च्युअल सुरक्षा गाडी लागू झाल्याने त्याचा पिटमध्ये हरवणारा वेळ कमी झाला. बोट्टास थांबल्यानंतर ट्रॅकवरील स्थान जाऊ शकते हे माहीत असूनही मऊ टायर बसविणे हा दुसरा महत्त्वाचा निर्णय होता. पुन्हा सुरुवातीच्या वेळी टायरच्या वेगातील फरक पुरेसा असल्याने हॅमिल्टनवरील ओव्हरटेक यशस्वी झाला.<ref name="NED22_pirace"/><ref name="NED22_report"/><ref name="NED22_reactions"/> रेड बुल संघप्रमुख ख्रिश्चन हॉर्नरने शर्यतीनंतर सुरक्षागाडीमागे आघाडीवर असलेल्या गाडीला पुन्हा पिटमध्ये बोलावणे हा मोठा निर्णय असल्याचे स्पष्ट केले. त्यांच्या मते प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा योग्य टायर घेणे अधिक महत्त्वाचे ठरले. व्हर्सटॅपननेही मर्सिडीजची कठीण टायरवरील गती अपेक्षेपेक्षा अधिक असल्याचे सांगितले. अशा निवेदनांमधून रेड बुलची कार्यक्षम पिट-वॉल निर्णयप्रक्रिया दिसते; मात्र हा विजय पूर्ण शर्यतीत प्रत्येक टायरवर रेड बुलच सर्वात जलद होता, असे सिद्ध करत नाही.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_pirace"/> पेरेझचे पाचवे स्थान संघाला उपयुक्त गुण देणारे ठरले, पण त्याचा वेग विजेत्या सहकाऱ्याइतका नव्हता. संघाच्या म्हणण्यानुसार पहिल्या दोन टप्प्यांत टायर झीज आणि संतुलन यामुळे त्याला अडचणी आल्या. शेवटच्या सुरक्षा गाडीदरम्यान त्याच्याकडे मऊच्या ऐवजी मध्यम टायर उपलब्ध होते; हॉर्नरने नंतर मऊ टायर देण्याचा पर्याय गांभीर्याने घ्यायला हवा होता अशी प्रतिक्रिया दिली. परिणामी पेरेझचा निकाल रणनीतीतील लहान फरक किती स्थानांना कारणीभूत होऊ शकतो याचे उदाहरण होता.<ref name="NED22_reactions"/> === मर्सिडीज : एक-थांबा संधीपासून रसलचे दुसरे स्थान आणि हॅमिल्टनची निराशा === मर्सिडीजचा रविवारचा वेग हा शर्यतीच्या महत्त्वाच्या निष्कर्षांपैकी एक होता. बेल्जियममध्ये मर्यादित कामगिरीनंतर झॉन्डवुर्टच्या अधिक वळणदार सर्किटवर मर्सिडीजच्या कारना स्थिरता आणि टायरवरील अधिक चांगली कार्यक्षमता मिळाली. हॅमिल्टन व रसल या दोघांनीही सुरुवातीला मध्यम मिश्रण वापरल्याने त्यांना स्पर्धकांच्या आधीच्या पिट थांब्यांनंतर तात्पुरते ट्रॅकस्थान मिळू शकले. कठीण टायरवर दोघे प्रभावी वेग दाखवत होते आणि हा दीर्घ टप्पा प्रत्यक्ष विजयाचा पर्याय होता.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_pirace"/> मर्सिडीजचे अभियंता अँड्र्यू शॉव्हलिन यांच्या मते अपेक्षित दोन-थांबा रेड बुल/फेरारीविरुद्ध एक थांबा करून वेगळा पर्याय घेण्याचे नियोजन आधीपासूनच होते. त्सुनोदाच्या आभासी सुरक्षा गाडीमुळे व्हर्सटॅपनला अपेक्षेपेक्षा कमी वेळेत थांबता आले व मर्सिडीजची तयार झालेली स्थिती बदलली. त्यानंतरच्या पूर्ण सुरक्षा गाडीत हॅमिल्टनला मऊ टायरसाठी बोलावले असते तर आघाडी गमावण्याची शक्यता होती; बाहेर ठेवले तर नव्या मऊ टायरवरील प्रतिस्पर्ध्यांना रोखण्याची जोखीम होती. त्यांनी आघाडी राखून विजयाचा प्रयत्न निवडला.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_report"/> रसलने मात्र नव्या मऊ टायरची मागणी करून शेवटच्या टप्प्यांत प्रतिस्पर्ध्यांशी वेग जुळविला आणि दुसरे स्थान मिळवले. हॅमिल्टनच्या जुन्या मध्यम टायरना पुन्हा सुरुवातीवेळी आवश्यक पकड मिळाली नाही; त्याने एका-नंतर-एक तीन स्थानांचा त्याग केला. त्याने रेडिओवरील उद्विग्न प्रतिक्रियेबद्दल नंतर संघाची माफी मागितली आणि कारच्या रविवारच्या प्रगतीचा सकारात्मक उल्लेख केला. त्यामुळे या परिणामाचा अर्थ मर्सिडीजचा शुद्ध वेग कमी होता असा नाही; बदलत्या परिस्थितीत दोन गाड्यांसाठी भिन्न जोखीम स्वीकारल्याने पोडियमचा निकाल विभागला गेला.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_report"/> संघप्रमुख टोटो वोल्फ यांनी दोन्ही गाड्या सुरक्षितरीत्या दुसऱ्या-तिसऱ्या स्थानी ठेवण्यापेक्षा विजयासाठी जोखीम घेणे योग्य वाटल्याचे सांगितले. हा निर्णय चुकला की नाही याचा निश्चित निकाल प्रतिस्पर्ध्यांनी सुरक्षागाडी नसताना काय केले असते यावर अवलंबून आहे; ते घडलेच नाही. ऐतिहासिक दृष्टिकोनातून हा प्रसंग टायरच्या कार्यरत खिडकीतील बदल व सुरक्षागाडीच्या अनिश्चिततेत एक-थांबा आणि दोन-थांबा या दोन्ही रणनीतींची तुलना करण्यासाठी महत्त्वाचा ठरतो.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_pirace"/> === फेरारी : पात्रतेतील वेग, पिटमधील अडथळे आणि अंतिम वर्गीकरण === लक्लेरने पात्रतेत पोलपेक्षा फक्त ०.०२१ सेकंद कमी वेळ गमावला, तरी शर्यतीच्या लांब टप्प्यांत त्याला व्हर्सटॅपनच्या वेगाशी समसमान स्पर्धा करता आली नाही. त्याच्या मते पहिल्या मऊ-टायर टप्प्यात कार समाधानकारक होती; मध्यम टायरवर ती अधिक अवघड झाली, विशेषतः मर्सिडीज कठीण टायरवर वेगवान झाल्यावर. म्हणून तिसरे स्थान मिळूनही फेरारीला पात्रतेत दिसलेली क्षमता शर्यतीत पुरेशी रूपांतरित करता आली नाही. हा फरक कारच्या एका फेरीतील वेग आणि अनेक फेऱ्यांतील संतुलन यांतील मूलभूत भेद दाखवतो.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_pirace"/> सायेन्सच्या पहिल्या पिट थांब्यावर मागच्या चाकाच्या संचाच्या तयारीत विलंब झाल्यामुळे बहुमूल्य वेळ वाया गेला. संघाने पिट बोलावणी उशिरा केल्याचे नंतर मान्य केले. यानंतरही सायेन्सने पेरेझशी सामना केला, परंतु शेवटच्या पिटबाहेर पडताना अलोन्सोच्या मार्गात गाडी आली आणि अलोन्सोला टक्कर टाळण्यासाठी मार्ग बदलावा लागला. एफ.आय.ए.च्या निर्णयपत्र क्रमांक ५६ने याच कृतीला असुरक्षित निर्गमन ठरवून पाच सेकंदांची शिक्षा दिली; ती अंतिम वर्गीकरणात समाविष्ट झाल्यावर सायेन्स पाचव्याऐवजी आठवा ठरला.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_stew56"/><ref name="NED22_race"/> याहून वेगळ्या दोन प्रसंगांची पंचांनी स्वतंत्र चौकशी केली. पेरेझ पिटमधून निघताना फेरारीच्या चाक बदलण्याच्या उपकरणावरून गेला, पण तातडीने दंड होईल इतकी पिट लेन प्रक्रिया त्याने मोडली नाही, असे पंचांनी ठरवले. तसेच सायेन्सची गाडी रेड बुलच्या चाक-बदल पथकाच्या हवेच्या नळीच्या जवळून गेली; झॉन्डवुर्टच्या आखूड पिट लेनच्या भौमितिक रचनेमुळे स्पर्श घडल्याचे मानून त्या वेगळ्या आरोपावरही पुढील कारवाई केली गेली नाही. ही पुढील कारवाई नाही अशी दोन प्रकरणे सायेन्सवर लादलेल्या आधीच्या वास्तविक पाच सेकंदांच्या शिक्षेशी गल्लत करता कामा नयेत.<ref name="NED22_stew57"/><ref name="NED22_stew58"/><ref name="NED22_stew56"/> फेरारी संघप्रमुख मत्तिया बिनोत्तो यांनी पात्रतेनंतरचा शर्यतीतील वेग पुरेसा नसल्याचे मान्य केले. दोन्ही गाड्यांच्या रणनीतीमध्ये कार्यवाहीतील दोष आणि टायरवरील गतीचे गुणोत्तर हे स्वतंत्र मुद्दे होते: लक्लेरच्या बाबतीत सातत्याचा प्रश्न महत्त्वाचा होता, तर सायेन्सच्या बाबतीत थांब्यांची अंमलबजावणी व पंचांची शिक्षा थेट गुणकपातीस कारणीभूत ठरली.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_race"/> === मध्यगट : अल्पाइन विरुद्ध मॅक्लारेन आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनचे एक गुण === अल्पाइनने दोन्ही चालकांकडून गुण मिळवून कारनिर्माता क्रमवारीतील मॅक्लारेनवरील आघाडी वाढविली. तेराव्या ग्रिडवरील अलोन्सोने सुरुवातीला मऊ, पुढे दीर्घ कठीण आणि शेवटी नव्या मऊ टायरच्या टप्प्यांचा वापर केला; सुरक्षा गाडीच्या बदलत्या परिस्थितीत नॉरिसला मागे ठेवून तो सहावा ठरला. ओकॉनने बाराव्या स्थानावरून नवव्या क्रमांकापर्यंत प्रगती केली. संघाच्या मते झॉन्डवुर्टमध्ये मधल्या गटात दोन वेगळ्या रणनीती वापरता येणे हा त्यांच्यासाठी लाभदायक पर्याय होता.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_pirace"/><ref name="NED22_race"/> मॅक्लारेनच्या नॉरिसने सातव्या स्थानावरून सुरुवात करून अखेरीस तेच स्थान मिळविले, पण ही वरवर समान क्रमवारी त्याच्या शर्यतीची पूर्ण कहाणी नाही. तो अल्पाइनच्या दोन गाड्यांच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांमध्ये अडकला होता; शेवटच्या सुरक्षा गाडीमागील मऊ टायर थांब्याने ताज्या टायरवरील अलोन्सोच्या तुलनेत त्याचे स्थान बिघडले. संघप्रमुख अँड्रियास सायडल यांनी अंतिम सुरक्षा गाडीचा काळ प्रतिकूल ठरल्याचे सांगितले. रिकार्डोने सतराव्या क्रमांकावरून सुरुवात करून सतराव्या क्रमांकावरच समाप्ती केली; धावत्या गाड्यांच्या समूहात अडकल्याने स्पष्ट मोकळी जागा मिळाली नाही.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_race"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनचा स्ट्रोल दहाव्या स्थानावर राहून एक गुण मिळवून गेला. त्याने एकापेक्षा अधिक टायर मिश्रणांचा संतुलित उपयोग करून शेवटच्या टप्प्यात गॅस्लीला मागे ठेवले. दुसरीकडे व्हेटेल एकोणिसाव्या स्थानावरून चौदाव्या स्थानी आला, परंतु निळ्या झेंड्यांच्या सूचनांकडे विलंबाने लक्ष दिल्याबद्दल त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा आणि सुपर-लायसन्सवरील एक शिक्षागुण मिळाला. त्यामुळे व्हेटेलचा सुधारलेला ट्रॅकवरील क्रमांक व अंतिम अधिकृत निकाल यांचा वेगळा विचार करावा लागतो.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_stew52"/><ref name="NED22_race"/> === अल्फाटौरी, अल्फा रोमिओ, विलियम्स आणि हास : निर्णय व विश्वासार्हतेचे परिणाम === अल्फाटौरीचा त्सुनोदा हा रणनीतीच्या दृष्टीने महत्त्वाचा चालक ठरला, कारण त्याच्या निवृत्तीमुळे आभासी सुरक्षा गाडी लागू झाली. सुरुवातीला चाक सैल असल्याचा त्याला संशय आला, परंतु शर्यतीनंतरच्या एफ.आय.ए. तपासात पिटमधून सोडताना गाडी असुरक्षित नव्हती, तर डिफरेंशियलमध्ये वास्तविक बिघाड होता असे नोंदले गेले. त्सुनोदाने ट्रॅकवर थांबल्यानंतर सुरक्षा पट्टा काही प्रमाणात सैल केला आणि पुन्हा गाडी चालवली होती; हा नियम-सुरक्षेचा मुद्दा मानून पंचांनी त्याला चालकाच्या शर्यतचालना-वर्तनाशी संबंधित नसलेली समज दिली. पिट संघाने चाक चुकीचे बसवले होते म्हणून गाडी थांबली, असा निष्कर्ष या निर्णयात दिलेला नाही.<ref name="NED22_stew59"/><ref name="NED22_reactions"/> गॅस्लीने अकरावे स्थान मिळविले आणि गुण गाठता आले नाहीत. त्याने पहिल्या मध्यम टायरच्या टप्प्यात वाहतुकीमुळे वेग कमी झाल्याचे सांगितले; कठीण टायरवरील वेग तुलनेने चांगला होता. स्ट्रोलच्या कारच्या शेवटच्या वळणातील वेगामुळे त्याला निर्णायक ओव्हरटेक करता आला नाही. अशा प्रकारे दोन्ही अल्फाटौरी चालकांचे सप्ताहांत वेगवेगळ्या कारणांनी अपयशी ठरले—एकाचा तांत्रिक बिघाड व एकाचा मध्यगटातील स्पर्धात्मक वेग.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_race"/> अल्फा रोमिओचा बोट्टास हा इंधन किंवा टायर नियोजनामुळे नव्हे, तर संघाच्या प्राथमिक निवेदनानुसार शक्तीयंत्राशी संबंधित बिघाडामुळे थांबला. त्याची गाडी जिथे थांबली ते ठिकाण सुरक्षा गाडी लावण्यासाठी महत्त्वाचे होते आणि त्यामुळे आघाडीच्या शर्यतीवर अप्रत्यक्ष परिणाम झाला. झोउने सोळाव्या स्थानी पूर्ण अंतर कापले; पिट लेनची मर्यादा ६० किमी/ता. असताना अधिकृतपणे ६१ किमी/ता. वेग नोंदवल्यामुळे त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा झाली. हा वेगमर्यादा भंग संघाला आर्थिक दंड लावण्यासारखा वेगळा प्रकार नसून शर्यतीत लागू झालेली चालकाची वेळशिक्षा होती.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_stew49"/><ref name="NED22_race"/> विलियम्सच्या अल्बोनने मध्यम टायरवर लांब सुरुवातीचा टप्पा घेऊन प्रतिस्पर्ध्यांच्या पिट थांब्यांदरम्यान तात्पुरती उंच जागा मिळविली, पण नंतरच्या सुरक्षागाडीमुळे हा लाभ टिकला नाही. त्याने बारावे स्थान मिळवले. त्याचा सहकारी लतिफी एक फेरी मागे अठरावा राहिला. संघाने वेगाची काही सुधारणा दाखविली असली तरी सुरक्षागाडीच्या काळात नवी पकड मिळवून देणारी अनुकूल टायर निवड उपलब्ध असणे सर्वच चालकांसाठी सारखे उपयुक्त ठरले नाही.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_race"/> हासच्या शुमाकरने पात्रतेत आठवे स्थान मिळवून मध्यगटात आशादायक सुरुवात केली. परंतु पहिल्या टप्प्यांतील स्थाने गमावणे आणि पुढच्या जॅकच्या यंत्रणेशी संबंधित विलंबित पिट थांबा यामुळे त्याला गुणतालिकेबाहेर तेरावे स्थान मिळाले. मॅग्नुसेनने दुसऱ्या फेरीतील स्वतःच्या चुकीमुळे अडथळ्याला धडक दिली; गाडी सुरू राहिली, तरी वेळेची मोठी हानी होऊन तो पंधरावा राहिला. अशा अरुंद सर्किटवर एकदा मागे पडल्यानंतर उत्तम पात्रता स्थानाचा फायदा परत मिळविणे कठीण होते, हे हासच्या निकालावरून स्पष्ट झाले.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_race"/> === एफ.आय.ए.चे निर्णय : दंड, निर्दोष निष्कर्ष आणि गुणांच्या नोंदी === या ग्रांप्रीमध्ये पंचांच्या तपासणींची भिन्न कायदेशीर स्थिती अत्यंत महत्त्वाची आहे. सायेन्सवर असुरक्षित निर्गमनासाठी पाच सेकंदांची वेळशिक्षा (निर्णयपत्र ५६), व्हेटेलवर निळ्या झेंड्यांकडे दुर्लक्ष केल्याबद्दल पाच सेकंद आणि एक शिक्षागुण (पत्र ५२), तर झोउवर पिट लेनच्या वेगमर्यादा भंगासाठी पाच सेकंद (पत्र ४९) निश्चित झाले. सायेन्स व व्हेटेल यांच्या शिक्षांचे अंतिम वर्गीकरणात आधीच प्रतिबिंब आहे; त्यांना पुन्हा पाच सेकंद जोडल्यास अधिकृत निकाल चुकीचा होईल.<ref name="NED22_stew56"/><ref name="NED22_stew52"/><ref name="NED22_stew49"/><ref name="NED22_race"/> पेरेझ आणि सायेन्सच्या उपकरण-व-हवेच्या नळीच्या परस्पर संपर्कासंबंधी स्वतंत्र पत्रे ५७ व ५८ मध्ये पुढील कारवाई न करण्याचे आदेश दिले गेले. त्यामुळे पिट लेनमध्ये वाद झाला असा एकसंध उल्लेख करून सर्वांनाच समान शिक्षा ठोठावली गेली असे समजणे चुकीचे होईल. तसेच पात्रता फेरीत नॉरिसची कार त्सुनोदासमोर असुरक्षितरीत्या सोडल्यामुळे मॅक्लारेनला पाच हजार युरो आर्थिक दंड ठोठावण्यात आला होता; ही संघाची आर्थिक शिक्षा होती आणि नॉरिसचे सातवे ग्रिडस्थान कमी करण्यात आले नव्हते.<ref name="NED22_stew57"/><ref name="NED22_stew58"/><ref name="NED22_stew40">{{स्रोत बातमी|title=मॅक्लारेनची असुरक्षित निर्गमनाबद्दल आर्थिक शिक्षा, निर्णयपत्र ४०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_40_-_2022_dutch_grand_prix_-_offence_-_car_4_-_unsafe_release.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=३ सप्टेंबर २०२२}}</ref><ref name="NED22_grid"/> त्सुनोदाविषयीचे पत्र ५९ही स्वतंत्र श्रेणीतील कारवाई होती. डिफरेंशियलमध्ये बिघाड आणि पहिल्या पिट निर्गमनावेळी चाक सुरक्षित बसलेले असणे या तांत्रिक निष्कर्षांसोबत त्याच्या अंशतः सैल केलेल्या सुरक्षा पट्ट्याच्या वर्तनाची पंचांनी नोंद केली. त्यातून गैर-ड्रायव्हिंग रेप्रिमँड देण्यात आला; शर्यतीतील इतर चालकांच्या वर्गीकरणात बदल झाला नाही. समकालीन चर्चेत या थांब्याचा विजेत्यावर झालेला रणनीतीगत परिणाम नोंदविता येतो; पण संघाने जाणीवपूर्वक सुरक्षा गाडी घडवून आणली असा आरोप अधिकृत तपासाने सिद्ध केलेला नाही.<ref name="NED22_stew59"/><ref name="NED22_race"/> === हंगामाच्या अजिंक्यपदावर व पुढील फेर्यांवर परिणाम === व्हर्सटॅपनने विजयाचे २५ आणि शर्यतीतील सर्वात वेगवान वैध फेरीचा एक असे २६ गुण मिळवून त्यांची एकूण संख्या ३१०वर नेली. त्याच्या मागे लक्लेर व पेरेझ दोघांचे २०१ गुण असले, तरी अधिकृत गुणतालिकेत पूर्वीच्या अधिक विजयानुसार लक्लेर दुसऱ्या व पेरेझ तिसऱ्या स्थानी होते. त्यामुळे व्हर्सटॅपनची पुढील प्रतिस्पर्ध्यावरची आघाडी १०९ गुणांवर गेली. रसल १८८, सायेन्स १७५ आणि हॅमिल्टन १५८ गुणांवर राहिले.<ref name="NED22_points">{{स्रोत बातमी|title=डच ग्रांप्री – अधिकृत चालक व कारनिर्माते गुण, निर्णयपत्र ६२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_62_-_2022_dutch_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=४ सप्टेंबर २०२२}}</ref><ref name="NED22_race"/> कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ५११ गुणांसह अव्वल, फेरारी ३७६ आणि मर्सिडीज ३४६ गुणांसह पुढे होते. अल्पाइनचे १२५ व मॅक्लारेनचे १०१ गुण असल्याने मध्यगटात अल्पाइनला २४ गुणांची आघाडी मिळाली. अल्फा रोमिओचे ५१, हासचे ३४, अल्फाटौरीचे २९, अ‍ॅस्टन मार्टिनचे २५ आणि विलियम्सचे ४ गुण होते. एका बाजूला व्हर्सटॅपनची ड्रायव्हर्स चॅम्पियनशिपवरील पकड मजबूत झाली, तर दुसरीकडे मर्सिडीजने फेरारीशी कारनिर्मात्यांच्या दुसऱ्या स्थानासाठीचे अंतर तीस गुणांपर्यंत आणले.<ref name="NED22_points"/><ref name="NED22_podium"/> हंगामातील पुढील फेरी इटलीतील अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा येथे होणार होती. झॉन्डवुर्टचा निकाल वेगवेगळ्या सर्किट प्रकारांवर संघांच्या ताकदीतील फरक स्पष्ट करत होता: रेड बुलचे रणनीतीगत लवचिकपण, मर्सिडीजचा कठीण टायरवरील वेग, फेरारीचे पात्रतेतील बलस्थान पण शर्यत-कार्यान्वयनातील त्रुटी, तसेच मध्यगटातील अल्पाइनच्या दोन्ही चालकांच्या गुणांची सातत्यपूर्ण कमाई हे पुढील फेरीकडे जाताना महत्त्वाचे निरीक्षण होते. हे विश्लेषण त्या विशिष्ट रविवारच्या पडताळलेल्या घटना व संघांच्या निवेदनांपुरते मर्यादित आहे.<ref name="NED22_reactions"/><ref name="NED22_pirace"/><ref name="NED22_points"/> === रणनीतीची तुलना : सुरक्षा गाडीच्या टप्प्यांचे गुणात्मक महत्त्व === पिरेलीच्या अहवालात एकाहून अधिक प्रभावी रणनीती अस्तित्वात असल्याचे दिसते: मऊ टायरचा जलद पहिला टप्पा घेऊन मध्यम टायरवर जाणे, किंवा मध्यम टायरवर सुरुवात करून कठीण टायरची मोठी कालमर्यादा वापरणे. पहिल्या पर्यायात ट्रॅकवरील स्थान लवकर मिळविता येत होते; दुसऱ्या पर्यायात टायरची कमी झीज आणि उशिराच्या थांब्याची लवचिकता होती. झॉन्डवुर्टमध्ये ओव्हरटेक करणे कठीण असल्यामुळे मोकळ्या ट्रॅकवरील वेगासोबत प्रतिस्पर्ध्यांच्या मागे अडकण्याचा वेळदेखील निर्णायक होता. त्यामुळे रविवारी शर्यतीच्या प्रत्येक टप्प्यात सर्वात जलद कार कोणती होती याचे एकच उत्तर मिळत नाही.<ref name="NED22_pirace"/><ref name="NED22_reactions"/> प्रथम आभासी सुरक्षा गाडी आणि त्यानंतर पूर्ण सुरक्षा गाडीचा परिणाम वेगळा होता. आभासी सुरक्षा गाडीमुळे पिटमध्ये येताना नेहमीपेक्षा कमी स्थान-आधारित हानी होत असल्याने रेड बुलला आधीच्या नियोजनात बदल करता आला. पूर्ण सुरक्षा गाडीमुळे गाड्यांमधील अंतर पुसले गेल्यावर आघाडीवर राहण्यासाठी जुना टायर स्वीकारायचा की पुढील पुन्हा-सुरुवातीचा वेग वाढविण्यासाठी नवीन टायर निवडायचा, हा स्वतंत्र प्रश्न निर्माण झाला. मर्सिडीजने हॅमिल्टनला बाहेर ठेवून शर्यतीतील प्रत्यक्ष पहिले स्थान टिकविले, तर रसलला बोलावून उशिराच्या टप्प्यातील पकड वाढविली. या दोन्ही निर्णयांमध्ये परस्परविरोधी हेतू नव्हता; परिणामातील फरक प्रतिस्पर्ध्यांच्या नव्या टायरवरील वेगामुळे स्पष्ट झाला.<ref name="NED22_pirace"/><ref name="NED22_report"/><ref name="NED22_reactions"/> येथे तांत्रिक आणि नियमविषयक कारणपरंपरा स्वतंत्र ठेवणे गरजेचे आहे. त्सुनोदाच्या गाडीतील डिफरेंशियल बिघाडाने तटस्थीकरणाला सुरुवात झाली, पण त्याच्यावरील सुरक्षा-पट्ट्यासंबंधी समज ही वेगळी नंतरची चौकशी होती. बोट्टासच्या गाडीमुळे नंतर संपूर्ण सुरक्षा गाडी लागू झाली, परंतु त्या प्रक्रियेने कोणत्याही चालकाला स्वयंचलित अतिरिक्त गुण दिले नाहीत. सर्वात वेगवान फेरीचा गुण केवळ अधिकृत वर्गीकरण आणि २०२२ च्या पात्रता-अटींनुसार व्हर्सटॅपनला मिळाला. अशा घटनांचा नेमका क्रम आणि वेगवेगळे निर्णयपत्र नोंदविल्याशिवाय रणनीतीतील फायदा अनपेक्षित नियामक मदत म्हणून चुकून मांडला जाऊ शकतो.<ref name="NED22_stew59"/><ref name="NED22_race"/><ref name="NED22_points"/> मध्यगटातही टायरची लवचिकता प्रत्यक्ष परिणामांत दिसते. अलोन्सो आणि ओकॉन यांच्या वेगळ्या योजनांनी अल्पाइनला दुहेरी गुण मिळवून दिले, तर नॉरिस एकटाच गुण मिळविणारा मॅक्लारेन चालक ठरला. स्ट्रोलने शेवटचा उपलब्ध गुण वाचवला आणि अल्फाटौरी, विलियम्स, हास तसेच अल्फा रोमिओ यांना या फेरीत गुण मिळाले नाहीत. आघाडीवरील नाट्यमय बदलांखेरीजही हा मध्यगटातील तफावत वाढविणारा सप्ताहांत ठरला; मात्र प्रत्येक गाडीच्या निकालाचे कारण केवळ टायर-निवड मानता येत नाही. पिट थांब्यांतील अडथळे, वाहतुकीची स्थिती, तांत्रिक दोष आणि पात्रतेतील स्थान यांची एकत्रित भूमिका होती.<ref name="NED22_race"/><ref name="NED22_points"/><ref name="NED22_reactions"/> == निकालानंतर गुणतालिका == === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === खाली दिलेले गुण एफ.आय.ए.च्या डच ग्रांप्रीपश्चात निर्णयपत्र क्रमांक ६२मधील ऐतिहासिक स्थितीशी जुळवून दिलेले आहेत. या फेरीत सहभागी नसून हंगामाच्या सुरुवातीला शर्यत खेळलेल्या निको ह्युलकेनबर्गचा शून्य गुणांसह समावेश आहे. समान २०१ गुणांवरील लक्लेर व पेरेझ यांचा क्रम एफ.आय.ए.च्या अधिकृत टायब्रेकनुसार घेतला आहे.<ref name="NED22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३१० |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २०१ |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २०१ |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १८८ |- | ५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १७५ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १५८ |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ८२ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६६ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५९ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | ११ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १२ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २० |- | १३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १९ |- | १४ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १८ |- | १५ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १६ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १७ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५ |- | १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | २१ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="NED22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५११ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३७६ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३४६ |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १२५ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १०१ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५१ |- | ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ८ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २९ |- | ९ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २५ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="NED22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[डच ग्रांप्री]] * [[सर्किट झॉन्डवुर्ट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/netherlands फॉर्म्युला वन – २०२२ डच ग्रांप्री कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1119/netherlands/race-result फॉर्म्युला वन – २०२२ डच ग्रांप्रीचे अधिकृत निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/dutch-grand-prix/eventtiming-information आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ – २०२२ डच ग्रांप्रीचे निर्णयपत्रे] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = डच ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ बेल्जियम ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ इटालियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ डच ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ डच ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:डच ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] kwhaavmtzwrg3inhbikajf947yefzpk 0 351299 2725993 2641247 2026-10-25T11:34:32Z Koolkrazy 1591 2725993 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = इटली | ग्रांप्री = इटालियन | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Italia.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ इटालियन ग्रांप्रीमध्ये वापरलेल्या अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा सर्किटचा मार्गनकाशा | दिनांक = ११ सप्टेंबर | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन पिरेली ग्रान प्रेमियो दितालिया २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १६ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा, मोंझा, इटली | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.७९३ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.६०० | एकूण_फेऱ्या = ५३ | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.७२० | एकूण_अंतर_मैल = १९०.५८७ | हवामान = कोरडे, सूर्यप्रकाश | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | पोल_वेळ = १:२०.१६१ | जलद_चालक = सर्जिओ पेरेझ | जलद_देश = मेक्सिको | जलद_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | जलद_वेळ = १:२४.०३० | जलद_फेरी = ४६ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | दुसरा_देश = मोनॅको | दुसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | तिसरा_चालक = जॉर्ज रसल | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ डच ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ सिंगापूर ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ इटालियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ इटालियन ग्रांप्री }} '''२०२२ इटालियन ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील सोळावी शर्यत होती. ''फॉर्म्युला वन पिरेली ग्रान प्रेमियो दितालिया २०२२'' या अधिकृत नावाने ती ९ ते ११ सप्टेंबर २०२२ या काळात [[अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा]] येथे झाली. फेरारीच्या घरच्या शर्यतीत [[शार्ल लक्लेर]]ने पोल मिळवला, परंतु सातव्या स्थानावरून सुरुवात केलेल्या रेड बुलच्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने विजय मिळवला. लक्लेर दुसरा व मर्सिडीजचा [[जॉर्ज रसल]] तिसरा ठरला. [[सर्जिओ पेरेझ]]ला सर्वात वेगवान शर्यत फेरी आणि त्यासाठीचा अतिरिक्त गुण मिळाला.<ref name="ITA22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ इटालियन ग्रांप्री – कार्यक्रम व परिणाम|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/italy|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="ITA22_race">{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्री – अंतिम शर्यत वर्गीकरण, निर्णयपत्र ६४|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_64_-_2022_italian_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="ITA22_grid">{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्री – अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, निर्णयपत्र ५७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> ही नियमित, स्प्रिंटविरहित ग्रांप्री होती. उशिरा थांबलेल्या [[डॅनियल रिकार्डो]]च्या गाडीमुळे सुरक्षा गाडी आल्यावर अखेरच्या फेऱ्यांत पुन्हा हिरवा झेंडा दाखवता आला नाही. [[अलेक्झांडर अल्बोन]]च्या आजारपणामुळे त्याची गाडी चालवणाऱ्या [[निक डे व्ह्रीस]]ने अचानक मिळालेल्या फॉर्म्युला वन पदार्पणाच्या संधीचे नवव्या स्थानात रूपांतर केले. अनेक पॉवर-युनिट व गिअरबॉक्स बदलांमुळे पात्रतेच्या निकालांपेक्षा रविवारची सुरुवातीची क्रमवारी लक्षणीय वेगळी होती.<ref name="ITA22_racereport">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपनचा सुरक्षा गाडीमागे संपलेल्या इटालियन ग्रांप्रीत विजय|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-takes-his-first-ever-italian-grand-prix-win-behind-the-safety-car.3Jo49yrxzyLb1G4FPtePdV|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="ITA22_fp3news">{{स्रोत बातमी|title=अल्बोनच्या आजारानंतर डे व्ह्रीसचे विलियम्ससाठी पदार्पण; तिसरा सराव|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-beats-leclerc-top-spot-fp3-de-vries-steps-albon-williams|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="ITA22_safety">{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्री सुरक्षा गाडीमागे संपण्याविषयी एफ.आय.ए.चे स्पष्टीकरण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fia-explain-decision-to-end-italian-grand-prix-behind-safety-car.1oJCkEFiO2wmWjMRKWJvqd.1oJCkEFiO2wmWjMRKWJvqd|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === मागील डच ग्रांप्रीनंतर व्हर्सटॅपनने ३१० गुण घेतले होते; लक्लेर व पेरेझ प्रत्येकी २०१ गुणांवर होते. रसल १८८ गुणांसह चौथा आणि सायेन्स १७५ गुणांसह पाचवा होता. रेड बुल कारनिर्मात्यांच्या स्पर्धेत फेरारी व मर्सिडीजच्या पुढे होता. मोंझामधील फेरारीचे ऐतिहासिक महत्त्व आणि २०२२ मधील टप्प्याटप्प्याने वाढणारी व्हर्सटॅपनची आघाडी पाहता ही शर्यत प्रतिस्पर्ध्यांच्या रणनीती व इंजिन-पेनल्टी निर्णयांची महत्त्वाची कसोटी ठरली.<ref name="ITA22_points">{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्रीनंतरची अधिकृत चालक व कारनिर्माता गुणतालिका, निर्णयपत्र ६५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_65_-_2022_italian_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="ITA22_event"/> शर्यतीच्या आधी इटालियन स्पर्धेसाठी अनेक चालकांनी नवीन पॉवर-युनिट घटक घेतले. परिणामी कारच्या एका फेरीच्या वेगाचे गुणोत्तर आणि प्रत्यक्ष ग्रिड स्थान यांत मोठा फरक निर्माण झाला. फेरारीने पात्रतेतील पोल मिळवली तरी रेड बुलच्या शर्यतगतीच्या आणि टायर टिकाऊपणाच्या पार्श्वभूमीवर एकतर्फी विजयाचा अंदाज बांधता येत नव्हता. २०२२ मध्ये २२ नियोजित ग्रांप्री होत्या आणि मोंझानंतर सहा शर्यती शिल्लक होत्या.<ref name="ITA22_grid"/><ref name="ITA22_preview">{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्रीसाठी पिरेलीचे टायर पूर्वावलोकन|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-italian-grand-prix---preview-2/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === [[अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा]] हे १९२२ मध्ये बांधलेले ऐतिहासिक कायमस्वरूपी सर्किट आहे. या ग्रांप्रीसाठी एक फेरी ५.७९३ किमीची आणि ५३ फेऱ्यांचे अधिकृत शर्यत अंतर ३०६.७२० किमीचे होते. लांब सरळ भाग, वेगवान लेस्मो व अस्कारी वळणे, पहिल्या व दुसऱ्या शीकॅनमधील तीव्र ब्रेकिंग आणि अत्यल्प हवाई प्रतिरोध यामुळे सर्किटवरील गाडीचा वेग अतिशय जास्त असतो. त्यामुळे गाडीची कमी डाउनफोर्स व्यवस्था, टायरचे यांत्रिक पकड, इंधन व ब्रेक व्यवस्थापन या परस्परविरोधी मागण्यांची सांगड घालावी लागते.<ref name="ITA22_event"/><ref name="ITA22_preview"/><ref name="ITA22_commons">{{स्रोत बातमी|title=विकिमीडिया कॉमन्स – २०२२ मॉन्झा सर्किट मार्गनकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Italia.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> शुक्रवारी ९ सप्टेंबरला पहिले व दुसरे मुक्त सराव, शनिवारी १० सप्टेंबरला तिसरा सराव व मुख्य पात्रता फेरी, आणि रविवारी ११ सप्टेंबरला मुख्य शर्यत झाली. मागील २०२१ च्या मोंझा ग्रांप्रीप्रमाणे यावेळी स्प्रिंट नव्हती. तत्कालीन युनायटेड किंग्डमच्या महाराणी एलिझाबेथ दुसऱ्यांच्या निधनानंतर शर्यतीपूर्वी सहभागी चालक व संघांनी मौन पाळून आदरांजली वाहिली.<ref name="ITA22_racereport"/> === सहभागी चालक आणि संघ === दहा संघांच्या प्रत्येकी दोन अशा वीस गाड्या शर्यतीसाठी नोंदल्या गेल्या होत्या. शुक्रवारी पहिल्या सरावात दोन वेगळे पर्यायी चालक उतरले: [[अँटोनियो जियोविनाझी]]ने हाससाठी मिक शुमाकरच्या जागी गाडी क्रमांक ९९ चालवली आणि [[निक डे व्ह्रीस]]ने अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी सेबास्टियन व्हेटेलच्या जागी क्रमांक ३४ चालवली. शुक्रवारी विलियम्सची क्रमांक २३ गाडी अल्बोनने चालवली होती. त्याला अपेंडिसायटिसचा त्रास झाल्यावर शनिवारी सकाळी डे व्ह्रीसला विलियम्सची क्रमांक ४५ गाडी तिसऱ्या सरावापासून चालवण्यास बोलावण्यात आले. त्यामुळे पुढील पात्रता, ग्रिड व शर्यतीच्या अधिकृत प्रवेशात डे व्ह्रीस हा अल्बोनच्या जागी होता; शुक्रवारी त्याच्या अ‍ॅस्टन मार्टिनमधील पहिल्या सरावातील सहभागाची नोंद शर्यतीतील संघ म्हणून करता येणार नाही.<ref name="ITA22_fp">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ इटालियन ग्रांप्री – तिन्ही मुक्त सराव सत्रांचे अधिकृत वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/italian-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="ITA22_fp3news"/><ref name="ITA22_official">{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्री – एफ.आय.ए. कार्यक्रम व वेळापत्रक दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/italian-grand-prix/eventtiming-information|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निक डे व्ह्रीस]] || ४५ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ITA22_fp"/><ref name="ITA22_grid"/> |} === टायर === पिरेलीने मोंझासाठी सी२ कठीण (पांढरा पट्टा), सी३ मध्यम (पिवळा पट्टा) आणि सी४ मऊ (लाल पट्टा) ही मिश्रणे दिली. नियमित सप्ताहांतातील प्रत्येक चालकाला कोरड्या हवेसाठी अनुक्रमे दोन, तीन व आठ संच मिळाले. सर्किटवर सरळ भागातील वेग जपताना मंद वळणांत मागच्या चाकांची पकड आणि टायर तापमान नियंत्रित करणे महत्त्वाचे होते. सुरुवातीला मऊ टायरचा वेग, मध्यम टायरची दीर्घ आयुर्मर्यादा आणि सुरक्षा गाडीच्या शक्यतेमुळे टायर-बदलाची वेळ हे निर्णयाधार होते.<ref name="ITA22_preview"/><ref name="ITA22_sets">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ इटालियन ग्रांप्री – उपलब्ध टायर मिश्रणे व संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-italian-grand-prix.7uEHB4PyHVg5rDYFNDYlF3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी२ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी३ || पिवळा || ३ |- | मऊ || सी४ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ITA22_sets"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या सत्रात लक्लेरने १:२२.४१० इतकी सर्वात चांगली फेरी नोंदवली. सायेन्स फक्त ०.०७७ सेकंदांनी मागे होता; त्यानंतर रसल, हॅमिल्टन व व्हर्सटॅपन होते. घरच्या शर्यतीपूर्वी फेरारीच्या गाडीचा एका फेरीतील वेग प्रभावी दिसला; मात्र सरावातील इंधनभार, टायर आणि इंजिन नकाशे भिन्न असल्यामुळे ही क्रमवारी अंतिम शर्यतगतीचा थेट पुरावा नव्हती. जियोविनाझी व डे व्ह्रीसच्या प्रात्यक्षिक फेऱ्यांची नोंद स्वतंत्रपणे महत्त्वाची आहे; विशेषतः डे व्ह्रीसने या दिवशी अ‍ॅस्टन मार्टिन गाडी चालवली, विलियम्सची नाही.<ref name="ITA22_fp"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२२.४१० || २५ |- | २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२२.४८७ || २३ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२२.६८९ || २७ |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२२.८३१ || २४ |- | ५ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२२.८४० || २७ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२३.०७५ || २८ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२३.०९९ || २६ |- | ८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२३.२६० || २६ |- | ९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२३.३९४ || २७ |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२३.५११ || २६ |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२३.५२९ || २४ |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२३.५७० || २८ |- | १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२३.६४० || २७ |- | १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२३.६६१ || २१ |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२३.६८८ || २८ |- | १६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२३.८५६ || २७ |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२४.००६ || २४ |- | १८ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२४.३१७ || २५ |- | १९ || ३४ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२४.७३१ || २२ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२४.९४१ || २४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ITA22_fp"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी दुसऱ्या सत्रात सायेन्सने १:२१.६६४ फेरी नोंदवत आघाडी घेतली. व्हर्सटॅपन केवळ ०.१४३ सेकंदांनी मागे, तर लक्लेर तिसरा होता; नॉरिस चौथा आणि रसल पाचवा आला. या सत्रात व्हेटेल अ‍ॅस्टन मार्टिनमध्ये आणि शुमाकर हासमध्ये परतले; त्यांची जागा तात्पुरती घेणारे पहिल्या सरावातील पर्यायी चालक या सत्रात नव्हते. सत्रातील नवव्या स्थानापर्यंत अल्पाइनच्या दोन्ही चालकांनी गती दाखवली; अल्बोनने विलियम्समधून दहावे स्थान मिळवले. हा पुढे त्याचा अखेरचा प्रत्यक्ष सहभागी सराव ठरला.<ref name="ITA22_fp"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२१.६६४ || २४ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२१.८०७ || २७ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२१.८५७ || २३ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२२.३३८ || २९ |- | ५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२२.३८६ || २४ |- | ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२२.३९४ || २६ |- | ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२२.५०३ || २५ |- | ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२२.७२८ || २९ |- | ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२२.७५२ || २८ |- | १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.८३५ || २४ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२२.९११ || २६ |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२२.९३८ || ३० |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२२.९९३ || २६ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२३.१३५ || २५ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२३.२१७ || ३१ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२३.५५७ || २५ |- | १७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२३.७३१ || २६ |- | १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२३.७८५ || २७ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२३.९८२ || २३ |- | २० || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२४.५८६ || ९ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ITA22_fp"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी तिसऱ्या सरावापूर्वी अल्बोनची अपेंडिसायटिसमुळे वैद्यकीय तपासणी व उपचार सुरू झाल्याचे विलियम्सने जाहीर केले. डे व्ह्रीसला विलियम्स गाडीचा अनुभव फार कमी असताना तातडीने बोलावले गेले; त्याने क्रमांक ४५ गाडीने २१ फेऱ्या पूर्ण करून चौदावा क्रमांक मिळवला. त्यामुळे तिसऱ्या सरावातील सहभागी संच आणि शुक्रवारचा संच वेगळा होता. व्हर्सटॅपनची १:२१.२५२ ही सर्वोत्तम वेळ लक्लेरपेक्षा ०.३४७ सेकंद जलद होती. पेरेझ तिसरा, सायेन्स चौथा आणि अलोन्सो पाचवा; कमी डाउनफोर्स समायोजन व पात्रतेपूर्वीच्या टायर तयारीच्या चाचण्या या सत्रात सुरू राहिल्या.<ref name="ITA22_fp3news"/><ref name="ITA22_fp"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२१.२५२ || १९ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२१.५९९ || १५ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२१.८४८ || २६ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२१.८९७ || १७ |- | ५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२२.३०६ || १७ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२२.३१९ || १९ |- | ७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२२.३५७ || २४ |- | ८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२२.४३० || २७ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२२.५०६ || १७ |- | १० || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२२.५६७ || २२ |- | ११ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२२.६५७ || १४ |- | १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२२.७५५ || २१ |- | १३ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.७७६ || १९ |- | १४ || ४५ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.८६९ || २१ |- | १५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२२.८७१ || १९ |- | १६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२२.९५० || २६ |- | १७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२३.१०४ || २० |- | १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२३.२०३ || १७ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२३.३९२ || ८ |- | २० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२३.७३९ || १६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ITA22_fp"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारी पात्रतेची पहिली फेरी अनेक घोषित ग्रिड शिक्षांच्या पार्श्वभूमीवर झाली. व्हर्सटॅपनने १:२०.९२२ वेळेसह सर्वाधिक वेगवान फेरी नोंदवली; त्याच्या मागे लक्लेर व सायेन्स होते. विलियम्ससाठी पहिल्यांदाच पात्रता खेळणाऱ्या डे व्ह्रीसने पहिला अडथळा पार केला. लतिफी सोळावा, व्हेटेल सतरावा, स्ट्रोल अठरावा, मॅग्नुसेन एकोणिसावा आणि मिक शुमाकर विसावा राहून बाद झाले. बाद होण्याची कारणे आणि पुढील दंडांमुळे मिळणारे अंतिम ग्रिड स्थान ही दोन वेगळी माहिती आहेत.<ref name="ITA22_qual">{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्री – अंतिम पात्रता वर्गीकरण, निर्णयपत्र ५१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="ITA22_qualiarticle">{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्री पात्रता फेरी – लक्लेरची पोल पोझिशन|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-takes-pole-position-for-the-2022-italian-grand-prix-with-russell-to.6yiWZGMfvHSvrU1FH9w7bU|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत सायेन्सने १:२०.८७८ वेळेत सर्वोच्च कामगिरी केली; लक्लेर व व्हर्सटॅपन पुढील टप्प्यात गेले. ओकॉन अकरावा, बोट्टास बारावा, डे व्ह्रीस तेरावा, झोउ चौदावा व त्सुनोदा पंधरावा अशी अधिकृत पात्रता क्रमवारी नोंदली गेली. डे व्ह्रीसला अवघ्या काही तासांपूर्वी मिळालेल्या गाडीतून दुसऱ्या फेरीत पोहोचता आले; त्यामुळे त्याची प्रत्यक्ष ग्रिड क्रमवारी ग्रिड शिक्षांचा विचार करून निश्चित करावी लागली. या कामगिरीचा नियमित चालकांच्या मूल्यमापनावरही परिणाम झाला.<ref name="ITA22_qual"/><ref name="ITA22_qualreactions">{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्री – पात्रतेनंतर संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-qualifying-in-italy-2022.7y7CpjFhi38RCat6RME55r|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === फेरी ३ === निर्णायक फेरीत लक्लेरने १:२०.१६१ वेळ साधली. व्हर्सटॅपन ०.१४५ सेकंद मागे, सायेन्स ०.२६८ सेकंद मागे, तर पेरेझ चौथा आला. हॅमिल्टन पाचवा, रसल सहावा, नॉरिस सातवा, रिकार्डो आठवा आणि गॅस्ली नववा. अलोन्सो तिसऱ्या पात्रता फेरीची मध्ये दाखल झाला तरी त्याची वैध फेरी नोंदली गेली नाही; त्यामुळे अधिकृत वर्गीकरणात त्याच्या तिसऱ्या फेरीच्या वेळेची जागा रिकामी आहे. पात्रतेतील वेगापेक्षा पॉवर-युनिट निर्बंधांमुळे रविवारची पहिली ओळ लक्लेर व रसलची होणार होती.<ref name="ITA22_qual"/><ref name="ITA22_qualiarticle"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२१.२८० || १:२१.२०८ || १:२०.१६१ || १४ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२०.९२२ || १:२१.२६५ || १:२०.३०६ || १६ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२१.३४८ || १:२०.८७८ || १:२०.४२९ || १३ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२१.४९५ || १:२१.३५८ || १:२१.२०६ || १५ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२२.०४८ || १:२१.७०८ || १:२१.५२४ || १७ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२१.७८५ || १:२१.७४७ || १:२१.५४२ || १७ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२२.१३० || १:२१.८३१ || १:२१.५८४ || १९ |- | ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२२.१३९ || १:२१.८५५ || १:२१.९२५ || २० |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२२.०१० || १:२२.०६२ || १:२२.६४८ || १८ |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२२.०८९ || १:२१.८६१ || — || १७ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२२.१६६ || १:२२.१३० || — || १२ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२२.२५४ || १:२२.२३५ || — || १२ |- | १३ || ४५ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.५६७ || १:२२.४७१ || — || १३ |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२२.००३ || १:२२.५७७ || — || १२ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२२.०२० || — || — || ६ |- | १६ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.५८७ || — || — || ७ |- | १७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२२.६३६ || — || — || ७ |- | १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२२.७४८ || — || — || ९ |- | १९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२२.९०८ || — || — || १० |- | २० || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२३.००५ || — || — || ९ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ITA22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === लक्लेरचे पोल स्थान कायम राहिले, परंतु पॉवर-युनिट व मर्यादित संख्येतील घटकांशी संबंधित अनेक ग्रिड शिक्षा आणि त्सुनोदाच्या शिस्तभंगाचा परिणाम म्हणून जवळजवळ निम्मा ग्रिड फेरबदलला. व्हर्सटॅपनला पाच स्थानांची शिक्षा मिळाल्याने तो सातवा, तर सायेन्स अठरावा, हॅमिल्टन एकोणिसावा आणि त्सुनोदा विसावा ठरला. पेरेझला तेरावे, ओकॉनला चौदावे, बोट्टासला पंधरावे, मॅग्नुसेनला सोळावे व मिक शुमाकरला सतरावे स्थान मिळाले. डे व्ह्रीस पात्रतेत तेरावा असताना अंतिम ग्रिडवर आठवा झाला. हा तक्ता रविवारी प्रकाशित अंतिम एफ.आय.ए. ग्रिडचा आहे, शनिवारच्या पात्रतेचे पुनर्क्रमांकन म्हणून अंदाजे तयार केलेला नाही.{{refn|group=टीप|पात्रता क्रमवारी आणि अधिकृत अंतिम ग्रिड स्वतंत्र कागदपत्रे आहेत. या कार्यक्रमातील दस्तऐवज ५७ मध्ये २० गाड्यांना स्पष्टपणे क्रमांकित ग्रिड स्थाने आहेत; म्हणून कोणतीही काल्पनिक पिट-लेन सुरुवात गृहीत धरलेली नाही.}}<ref name="ITA22_grid"/><ref name="ITA22_fiaindex">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ इटालियन ग्रांप्री – एफ.आय.ए. निर्णय दस्तऐवज सूची|दुवा=https://www.fia.com/documents/season/season-2022-2005/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/Italian%20Grand%20Prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२०.१६१ |- | २ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२१.५४२ |- | ३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२१.५८४ |- | ४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२१.९२५ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२२.६४८ |- | ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२१.८६१ |- | ७ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२०.३०६ |- | ८ || ४५ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.४७१ |- | ९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२२.५७७ |- | १० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.५८७ |- | ११ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२२.६३६ |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२२.७४८ |- | १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२१.२०६ |- | १४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२२.१३० |- | १५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२२.२३५ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२२.९०८ |- | १७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२३.००५ |- | १८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२०.४२९ |- | १९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२१.५२४ |- | २० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२२.०२० |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ITA22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात व सुरुवातीची आघाडी === रविवारी ११ सप्टेंबरला कोरड्या स्थितीत ५३ फेऱ्यांची शर्यत सुरू झाली. लक्लेर व रसल पहिल्या ओळीत होते; व्हर्सटॅपन सातव्या स्थानावर, तर वेगवान फेरारीचा सायेन्स अठराव्या आणि मर्सिडीजचा हॅमिल्टन एकोणिसाव्या स्थानावर होता. रसलने पहिल्या वळणात बाहेरून आक्रमण केले, पण लक्लेर आघाडीवर राहिला. व्हर्सटॅपनने सुरुवातीच्या दोन फेऱ्यांत अनेक कार मागे टाकल्या आणि पाचव्या फेरीत रसलला मागे टाकून दुसरे स्थान घेतले. रिकार्डो सुरुवातीला पहिल्या गटात होता, तर नॉरिसची सुरुवात अपेक्षेइतकी चांगली झाली नाही. सायेन्सने मागील रांगांतून क्रमशः पुढे येण्यास सुरुवात केली.<ref name="ITA22_racereport"/> पहिल्या फेरीच्या पहिल्या वळणातील गोंधळात मॅग्नुसेन व बोट्टास यांच्यात संपर्क झाला. मॅग्नुसेनने ट्रॅक सोडून परत येताना स्थानाचा फायदा राखल्याचे नंतर पंचांनी निश्चित केले. पेरेझला सुरुवातीच्या टप्प्यातच ब्रेक तापमानाशी संबंधित त्रास जाणवला; त्याने आठव्या फेरीत मध्यमऐवजी कठीण टायर घेण्यासाठी लवकर थांबा घेतला. त्याच्या समोरील ब्रेकजवळ धूर किंवा ठिणग्या दिसत असल्या तरी संघाने शर्यत पुढे चालू ठेवली. दुसरीकडे सायेन्सने नऊ ते बारा फेऱ्यांदरम्यान अनेक स्थानांची भरपाई केली.<ref name="ITA22_racereport"/><ref name="ITA22_magdecision">{{स्रोत बातमी|title=मॅग्नुसेन – ट्रॅकबाहेर जाऊन फायदा मिळविल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा, निर्णयपत्र ५८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2020%20-%20Leaving%20the%20track%20and%20gaining%20an%20advantage.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === पहिला आभासी सुरक्षा-गाडी टप्पा आणि रणनीती === अकराव्या फेरीनंतर व्हेटेलच्या अ‍ॅस्टन मार्टिनची ऊर्जा-पुनर्प्राप्ती प्रणाली बिघडली आणि त्याने गाडी बाजूला थांबवली. त्यामुळे बाराव्या फेरीत आभासी सुरक्षा गाडी लागू झाली. या संधीचा फेरारीने फायदा घेत लक्लेरला मऊवरून मध्यम टायरवर आणले; कमी वेगाच्या काळात थांब्याचा तुलनात्मक वेळ-तोटा कमी होत होता. तो तिसऱ्या स्थानावर परतला, तर व्हर्सटॅपनने बाहेर राहून आघाडी घेतली. रणनीतीतील मूलभूत फरक येथे निर्माण झाला: रेड बुलने प्रारंभीच्या मऊ टायरचे आयुष्य लांबवले, फेरारीने लवकर पहिला थांबा निवडून दोन-थांब्याच्या दिशेने धोरण वळवले.<ref name="ITA22_racereport"/><ref name="ITA22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्री – शर्यतीनंतरचे पिरेली रणनीती परीक्षण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-italian-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref> रसलने वेगळ्या मिश्रणावर लांब टप्पा सांभाळला. पेरेझच्या सुरुवातीच्या थांब्यानंतर त्याचा वेग व चढाई स्वतंत्ररीत्या विकसित झाली. व्हर्सटॅपनने आपला पहिला नियोजित थांबा पंचविसाव्या फेरीच्या शेवटी घेतला आणि पुढील फेरीत मध्यम टायरवर परतला. लक्लेरला पुन्हा आघाडी मिळाली; मात्र त्याचे मध्यम टायर शेवटपर्यंत टिकवून वेगवान राहण्याची शक्यता मर्यादित झाली. अलोन्सोची अल्पाइन पॉवर-युनिट अडचणीमुळे ३१ फेऱ्यांनंतर शर्यत संपली.<ref name="ITA22_pirelli"/><ref name="ITA22_racereport"/> === उत्तरार्धातील पाठलाग व सुरक्षा गाडी === सायेन्सने मध्यम टायरवर दीर्घ पहिला टप्पा चालवून अनेक कार मागे टाकल्या; त्यानंतर त्याच्या मऊ टायरवरील गतीने त्याला पुन्हा पुढच्या गटात आणले. लक्लेरने तेहतीसाव्या फेरीनंतर दुसरा थांबा घेऊन मऊ टायर बसवले आणि सुमारे वीस सेकंदांचे अंतर कमी करण्याचा प्रयत्न केला. व्हर्सटॅपनचा मध्यम टायरवरील वेग त्याला आवश्यक अंतर राखण्यास पुरेसा ठरला. हॅमिल्टननेही मागील रांगेतून परत येण्यासाठी मऊ टायर वापरून नॉरिस व गॅस्लीच्या आसपासच्या गाड्यांना मागे टाकले. रसलने तिसऱ्या स्थानावर नियंत्रण ठेवले, जरी मर्सिडीजची सरळ रेषेतील गती सर्वोच्च गटापेक्षा कमी होती.<ref name="ITA22_racereport"/><ref name="ITA22_pirelli"/> ४६व्या फेरीच्या सुमारास रिकार्डोची मॅक्लारेन दुसऱ्या लेस्मोनंतर थांबली. ती सुरक्षितरीत्या हटवण्यासाठी सुरक्षा गाडी तैनात करण्यात आली. अग्रक्रमावरील चालकांनी आवश्यकतेनुसार मऊ टायर घेऊन संभाव्य पुनर्सुरुवातीची तयारी केली. मात्र अडकलेल्या गाडीला न्यूट्रलमध्ये ढकलता न आल्यामुळे पुनर्प्राप्तीची प्रक्रिया लांबली. सुरुवातीला सुरक्षा गाडीने शर्यत नेत्याऐवजी रसलला उचलल्याने गाड्यांची क्रमवारी पुन्हा योग्य लावण्याला अधिक वेळ गेला, असे समकालीन तपशीलवार शर्यत विश्लेषणात नमूद झाले. अखेरीस ५३वी फेरी सुरक्षा गाडीमागेच संपली; नियोजित शेवटच्या हिरव्या-ध्वजाखालील झुंजीला संधीच मिळाली नाही.<ref name="ITA22_safety"/><ref name="ITA22_racereport"/> व्हर्सटॅपनने लक्लेरपेक्षा २.४४६ सेकंदांच्या अधिकृत अंतराने विजय मिळवला; सुरक्षा गाडीखाली हा अंतिम फरक प्रत्यक्ष शर्यतगतीचे प्रतिनिधित्व करत नाही. रसल तिसरा, सायेन्स चौथा, हॅमिल्टन पाचवा आणि पेरेझ सहावा राहिला. नॉरिस सातवा, गॅस्ली आठवा आणि पदार्पण करणारा डे व्ह्रीस नववा ठरला; झोउने दहावे स्थान आणि एक गुण मिळवला. ओकॉन व शुमाकर त्यापाठोपाठ होते. रिकार्डो, स्ट्रोल, अलोन्सो आणि व्हेटेल हे अधिकृतपणे वर्गीकृत नसलेले निवृत्त चालक होते; मॅग्नुसेनच्या शिक्षेसह अंतिम स्थाननिर्धारण एफ.आय.ए. निकालाप्रमाणेच वापरले आहे.<ref name="ITA22_race"/><ref name="ITA22_racereport"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || १:२०:२७.५११ || २५ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५३ || +२.४४६ || १८ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५३ || +३.४०५ || १५ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५३ || +५.०६१ || १२ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५३ || +५.३८० || १० |- | ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +६.०९१ || ९ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५३ || +६.२०७ || ६ |- | ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५३ || +६.३९६ || ४ |- | ९ || ४५ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५३ || +७.१२२ || २ |- | १० || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५३ || +७.९१० || १ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५३ || +८.३२३ || — |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५३ || +८.५४९ || — |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ || १ फेरी मागे || — |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५२ || १ फेरी मागे || — |- | १५ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५२ || १ फेरी मागे || — |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५२ || १ फेरी मागे{{refn|group=टीप|मॅग्नुसेनला पहिल्या वळणातील घटनेनंतर पाच सेकंदांची वेळेची शिक्षा दिली गेली. ही शिक्षा अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरणात समाविष्ट आहे; पुन्हा जोडलेली नाही.}} || — |- | वर्गीकृत नाही || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४५ || वर्गीकृत नाही (निवृत्त) || — |- | वर्गीकृत नाही || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३९ || वर्गीकृत नाही (निवृत्त) || — |- | वर्गीकृत नाही || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३१ || वर्गीकृत नाही (निवृत्त) || — |- | वर्गीकृत नाही || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १० || वर्गीकृत नाही (निवृत्त) || — |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ITA22_race"/><ref name="ITA22_magdecision"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === पेरेझने ४६व्या फेरीत १:२४.०३० (२४८.१८२ किमी/ता.) वेळ साधून सर्वात वेगवान शर्यत फेरी नोंदवली. तो सहाव्या स्थानावर वर्गीकृत झाल्यामुळे २०२२ च्या नियमानुसार अतिरिक्त एक अजिंक्यपद गुण त्याला मिळाला. खालील तक्त्यात सर्व वीस चालकांच्या अधिकृतपणे वैध ठरलेल्या प्रत्येकाच्या सर्वाधिक वेगवान शर्यत फेरीची माहिती आहे; एखादा चालक शर्यतीतून निवृत्त झाला तरी त्याची यापूर्वीची वैध वेळ नोंदवली जाते. तक्त्यातील फेरी क्रमांक एफ.आय.ए. नोंदीनुसार आहेत.<ref name="ITA22_fast">{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्री – एफ.आय.ए. शर्यत वर्गीकरणातील सर्व चालकांच्या जलद फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/italian-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="ITA22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४६ || १:२४.०३० || २४८.१८२ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३८ || १:२४.३३६ || २४७.२८२ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४३ || १:२४.४३४ || २४६.९९५ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४१ || १:२४.४४६ || २४६.९६० |- | ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४३ || १:२४.७१८ || २४६.१६७ |- | ६ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३८ || १:२४.७४५ || २४६.०८८ |- | ७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४० || १:२५.२८८ || २४४.५२२ |- | ८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४३ || १:२५.२९८ || २४४.४९३ |- | ९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४५ || १:२५.७०६ || २४३.३२९ |- | १० || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४१ || १:२६.३६१ || २४१.४८४ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३७ || १:२६.५९३ || २४०.८३७ |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ३९ || १:२६.६०३ || २४०.८०९ |- | १३ || ४५ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४१ || १:२६.६२४ || २४०.७५० |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३० || १:२६.७१८ || २४०.४८९ |- | १५ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १७ || १:२६.७९८ || २४०.२६८ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७ || १:२६.७९८ || २४०.२६८ |- | १७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ४३ || १:२६.८५७ || २४०.१०५ |- | १८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७ || १:२७.२०३ || २३९.१५२ |- | १९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३४ || १:२७.४६७ || २३८.४३० |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४ || १:२७.५०१ || २३८.३३७ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ITA22_fast"/><ref name="ITA22_race"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === वेग, टायर टिकाऊपणा आणि रेड बुल–फेरारी संघर्ष === मोंझाचा निकाल फक्त सुरुवातीच्या सातव्या क्रमांकावरून व्हर्सटॅपन पहिला झाला, या निष्कर्षात मावणारा नाही. पात्रतेत लक्लेरने ०.१४५ सेकंदाच्या फरकाने त्याला हरवले होते. परंतु शर्यतीतील अनेक फेऱ्यांवरील गती, ट्रॅकवरील इतर चालकांना मागे टाकण्याची क्षमता आणि मऊ टायरवर अपेक्षेपेक्षा अधिक फेऱ्या स्पर्धात्मक वेगाने पूर्ण करणे या तीन घटकांमुळे रेड बुलचा शनिवारचा ग्रिड तोटा रविवारच्या स्पर्धेत मर्यादित ठरला. पहिल्या पाच फेऱ्यांतील व्हर्सटॅपनची चढाई आणि रसलवरील निर्णायक ओव्हरटेक यामुळे फेरारीला रेड बुलशी सरळ शर्यतीत लढावे लागले. नुसते फ्रंट-रो सुरुवातीचे स्थान जपणे विजयासाठी पुरेसे ठरणार नव्हते. पिरेलीच्या विश्लेषणानुसार या दिवशी मऊ मिश्रणाची झीज अपेक्षेपेक्षा कमी होती, म्हणून रेड बुलला एकाच नियोजित थांब्यावर विश्वास ठेवता आला.<ref name="ITA22_pirelli"/><ref name="ITA22_racereport"/><ref name="ITA22_qual"/> व्हर्सटॅपनने इतर कार मागे टाकताना वेळ गमावूनही चौथ्या फेरीपर्यंत तो अग्रगटात पोहोचला. त्याच्या गाडीचा सरळ रेषेतील वेग आणि उच्च-वेगवान वळणांतील स्थिरता यांचा एकत्रित फायदा मिळाल्याचे प्रत्यक्ष ट्रॅकवरील ओव्हरटेकवरून दिसले; तरी प्रत्येक आघाडीचा कारणसंबंध फक्त एरोडायनॅमिक डाऊनफोर्सला देणे योग्य ठरणार नाही. इतर चालकांच्या टायरवरील स्थिती, डीआरएस, सुरुवातीच्या वळणांत निर्माण झालेली मोकळी जागा आणि ग्रिडवर कारची मूळ क्रमवारी हादरवणाऱ्या शिक्षाही महत्त्वाच्या होत्या. त्यामुळे 'सातव्या स्थानावरून विजय' हा केवळ मागच्या रांगेतून प्रतिकाराचा चमत्कार नसून उत्कृष्ट शर्यतगती आणि विशिष्ट ग्रिड परिस्थितीचा परिणाम होता.<ref name="ITA22_racereport"/><ref name="ITA22_grid"/> फेरारीच्या निर्णयाची सर्वात कठीण चिकित्सा व्हेटेलच्या थांब्यानंतर लागू झालेल्या आभासी सुरक्षा गाडीच्या वेळी घ्यावी लागते. लक्लेरला तत्काळ बोलावून मध्यम टायर बसवणे चुकीचे वाटण्याची गरज त्या क्षणी नव्हती: धीम्या वेगामुळे पिटमधील सापेक्ष नुकसान कमी होते आणि समोरच्या प्रतिस्पर्ध्याशी वेगळी रणनीती वापरता येते. मात्र थांबा इतक्या लवकर झाल्याने शेवटच्या ४०हून अधिक फेऱ्यांसाठी मध्यम टायर वापरण्याचे जोखीमपूर्ण समीकरण तयार झाले. पिरेलीच्या शर्यतीनंतरच्या आढाव्यात टायरची प्रत्यक्ष झीज कमी असल्याचे नोंदले आहे. त्यामुळे रेड बुलला एक थांबा पुरेसा पडला, तर फेरारीला लक्लेरची गती टिकवण्यासाठी दुसरा थांबा घ्यावा लागला; त्या वेळी व्हर्सटॅपनला मिळालेली ट्रॅकवरील स्थिती आणि मोकळे अंतर निर्णायक बनले.<ref name="ITA22_pirelli"/><ref name="ITA22_racereport"/> लक्लेरच्या दुसऱ्या थांब्यानंतर त्याच्याकडे नव्या मऊ टायरचा प्रति-फेरी फायदा असण्याची शक्यता होती; त्यासाठी सुमारे वीस सेकंदांचे अंतर भरून काढायचे होते. उर्वरित फेऱ्यांची संख्या, व्हर्सटॅपनचा वेग आणि गाड्यांमध्ये असलेली वाहतूक यांवर प्रत्यक्ष पाठलाग अवलंबून होता. आभासी सुरक्षा गाडीपासून अंतिम सुरक्षा गाडीपर्यंतच्या तटस्थ कालखंडाबाहेरही शर्यत जिंकण्यासाठी फेरारीला रेड बुलची सातत्यपूर्ण गती हरवावी लागली असती. म्हणून केवळ अखेरची सुरक्षा गाडी हा फेरारीच्या अपयशाचा एकमेव उलगडा नाही. शर्यत सामान्य स्थितीतच पूर्ण झाली असती, तरी व्हर्सटॅपनची आघाडी मोठी होती; शेवटी हिरवा झेंडा मिळाला असता लक्लेरला प्रत्यक्ष झुंज देण्याची संधी मिळाली असती, पण त्या पर्यायी घटनेचा विजेता खात्रीने ठरवता येत नाही.<ref name="ITA22_racereport"/><ref name="ITA22_safety"/> पिरेलीने पहिल्या दहा चालकांत आठ वेगवेगळ्या टायर रणनीती वापरल्या गेल्याची नोंद केली. या विविधतेवरून एकच सर्वोत्तम वेळापत्रक सर्व कारवर लागू होईल असे मानणे दिशाभूल करणारे ठरेल. वाहनाचा वेग, त्याचा आरंभीचा टायर, मागे-पुढे असणाऱ्या कार, ब्रेकची स्थिती आणि परवानगी मिळणारी स्वच्छ हवा यांमुळे एकाच पिरेली मिश्रणाचा उपयोग संघागणिक बदलत होता. फेरारीची दोन-थांब्याची पद्धत आणि रेड बुलची संभाव्य एक-थांब्याची पद्धत यांच्यातील संघर्ष खरा होता; अंतिम सुरक्षा गाडीच्या काळातील अतिरिक्त थांबे हा नेहमीच्या रणनीती-थांब्यांच्या संख्येशी गोंधळून मोजू नये.<ref name="ITA22_pirelli"/> === फेरारी, मर्सिडीज आणि आघाडीच्या चार गाड्यांतील तुलना === फेरारीसाठी लक्लेरची पोल हा घरच्या प्रेक्षकांसमोर लक्षणीय यशाचा क्षण होता; पात्रतेतील त्याच्या कारची विशिष्ट फेरीवरील कामगिरी रेड बुलपेक्षा उजवी ठरली. सायेन्सच्या शनिवारी तिसऱ्या स्थानाच्या वेळेचा अंतिम अठराव्या ग्रिड स्थानाशी संबंध नव्हता; घटकबदलाची शिक्षा वेगळी होती. त्यामुळे त्याच्या रविवारच्या चौथ्या स्थानाला आघाडीतील यश अथवा अपयश ठरवताना ही प्रतिकूल सुरुवात लक्षात घ्यावी लागते. सायेन्सने मध्यम टायरवर दीर्घ पहिला टप्पा आणि नंतर मऊ टायरवर अनेक ओव्हरटेक करत रसलपर्यंत अंतर कमी केले. शेवटच्या तटस्थ टप्प्यामुळे त्याला तिसऱ्या स्थानासाठी आणखी आक्रमण करता आले नाही. फेरारीने एकाच शर्यतीत दोन भिन्न प्रश्न सोडवले: पोलवरून विजय मिळवण्याचा प्रयत्न आणि मागील रांगेतून उच्च स्थानावर पोहोचणे.<ref name="ITA22_race"/><ref name="ITA22_racereport"/> मर्सिडीजने फेरारी आणि रेड बुलसारखा सर्वोच्च एका फेरीचा वेग साधला नाही; तरी रसलची सुरुवातीच्या दुसऱ्या स्थानापासून तिसऱ्या स्थानापर्यंतची कामगिरी संघाच्या सातत्यपूर्ण शर्यतगतीचे उदाहरण ठरली. रसलने कठीण टायर वापरला हा पिरेलीने स्पष्ट केलेला एक वेगळा पैलू आहे: पहिल्या तीन क्रमांकातील तो एकमेव असा चालक होता. पुढील गाड्यांच्या दाबाला सामोरे जाऊन त्याने पॉडियम जपले; पाचव्या फेरीत व्हर्सटॅपनला थोपवता न आल्याने मात्र रेड बुलच्या प्रत्यक्ष गतीतील फरक समोर आला. रसलची दुसऱ्या स्थानावर झालेली पदोन्नती त्याच्या पात्रतेतील सहाव्या स्थानाच्या वेळेपेक्षा दंडांमुळे झाली होती, पण तिसऱ्या स्थानाचा शर्यतीतील निकाल केवळ त्या पदोन्नतीने स्पष्ट होत नाही.<ref name="ITA22_pirelli"/><ref name="ITA22_grid"/><ref name="ITA22_race"/> हॅमिल्टनच्या बाबतीत उलट परिस्थिती होती: पात्रतेत पाचवी सर्वोत्तम वेळ असूनही अतिरिक्त घटकांमुळे तो एकोणिसाव्या स्थानावरून सुरू झाला. त्याने सुरुवातीला वाहतूक व वळणांतील अडथळे टाळल्यानंतर क्रमाक्रमाने स्थान सुधारले. नव्या मऊ टायरवर मध्यगटातील डीआरएस-गाड्यांच्या मालिकेवर मात करणे सोपे नव्हते. पाचवे अंतिम स्थान हे पुनरागमन आणि रणनीतीतील लवचिकता यांचे फलित होते. रेड बुलशी त्याच्या पहिल्या गाडीची सरळ तुलना करणाऱ्या साध्या वेळफरकापेक्षा दंडामुळे मिळालेले सुरुवातीचे स्थान आणि नंतरच्या चढाईला लागलेला वेळ यांचा विचार केल्यास हे मूल्यमापन अधिक अर्थपूर्ण होते.<ref name="ITA22_racereport"/><ref name="ITA22_grid"/> === रेड बुलचे दोन्ही चालक, ब्रेक व्यवस्थापन आणि गुणसंख्या === पेरेझचे सहावे स्थान समजून घेताना आठव्या फेरीतील लवकरचा थांबा आणि ब्रेकची असामान्य उष्णता महत्त्वाची आहे. तांत्रिक काळजीमुळे त्याला सुरुवातीच्या नियोजित शर्यतीच्या रणनितीऐवजी वेगळ्या मार्गाने जावे लागले; नंतर कठीण टायर वापरत त्याने अजून स्थानांची भरपाई केली. वेगवान फेरीसाठी स्वतंत्रपणे केलेला प्रयत्न यशस्वी ठरला: ४६व्या फेरीतील १:२४.०३० ही संपूर्ण शर्यतीतील सर्वोत्तम वेळ होती. तो पहिल्या दहांत वर्गीकृत असल्याने त्याला सहाव्या स्थानाचे आठ आणि सर्वाधिक वेगवान फेरीचे एक असे नऊ गुण मिळाले. त्या अतिरिक्त गुणामुळेच पेरेझने लक्लेरशी असलेली अजिंक्यपदातील जवळीक वाढवली असे म्हणता येणार नाही; अंतिम गुणतालिकेत तो लक्लेरपेक्षा नऊ गुणांनी मागे होता.<ref name="ITA22_race"/><ref name="ITA22_fast"/><ref name="ITA22_points"/> रेड बुलसाठी व्हर्सटॅपनचा पूर्ण विजय आणि पेरेझचे अतिरिक्त गुण या दोन स्वतंत्र लाभांनी कारनिर्माता अजिंक्यपदातील आघाडी वाढली. पिरेलीच्या मूल्यमापनात विजेत्यासाठी संभाव्य एक-थांब्याचा पर्याय सर्वोत्तम असल्याचे दिसते. याच वेळी पेरेझच्या ब्रेकशी निगडित बदलांनी प्रत्येक कारची शर्यत एकसारखी चालली असे नाही, हे दाखवले. तंत्रज्ञान व रणनीतीचा अचूक निष्कर्ष काढताना एकाच संघाच्या दोन्ही गाड्यांमधील फरक लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे; एका चालकाच्या यशाला दुसऱ्याच्या समस्येपासून पूर्णपणे वेगळे करणेही चुकीचे आहे.<ref name="ITA22_pirelli"/><ref name="ITA22_racereport"/> === मॅक्लारेन–अल्पाइन मध्यगटातील संघर्ष === मॅक्लारेनला दंडांच्या फेरबदलानंतर नॉरिस व रिकार्डोच्या तिसऱ्या आणि चौथ्या ग्रिड स्थानांचा फायदा झाला; मात्र वेगवान मागील रांगेतील गाड्यांना रोखण्याची त्यांची क्षमता मर्यादित होती. नॉरिस सातवा राहून सहा गुण घेऊ शकला. त्याला सुरुवातीला काही स्थानांचा तोटा झाला, आणि पुढील थांब्यांनंतर हॅमिल्टनच्या चढाईला प्रत्युत्तर द्यावे लागले. रिकार्डोने गॅस्ली व मध्यगटातील इतर गाड्यांबरोबर महत्त्वाच्या टप्प्यांवर झुंज दिली, पण अखेरीस त्याच्या कारने काम करणे थांबवले. त्याच्या निवृत्तीने केवळ संभाव्य गुण गमावले नाहीत; त्याच घटनेतून आलेल्या सुरक्षा गाडीने संपूर्ण शर्यतीचा अंतिम दृश्यात्मक आणि नियमविषयक विवाद घडवून आणला.<ref name="ITA22_racereport"/><ref name="ITA22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्री – शर्यतीनंतर सर्व संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-italy-2022.1kFtZudCEwjvlbQobPu2Gh|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> अल्पाइनकडे अलोन्सोला सहाव्या ग्रिड स्थानाचा फायदा होता, तर ओकॉनला दंडांमुळे चौदाव्या स्थानावरून सुरू करावे लागले. पात्रता फेरीत अलोन्सोने अंतिम तिसऱ्या पात्रता फेरीची वैध वेळ न नोंदवल्याने सुरुवातीची क्रमवारी पाहून त्याच्या पात्रतेचा निष्कर्ष काढता येत नाही. रविवारी अलोन्सोचे पॉवर-युनिटसंबंधी निवृत्ती आणि ओकॉनचे अकरावे स्थान यांमुळे संघाला एकही गुण मिळाला नाही. उलट मॅक्लारेनने नॉरिसच्या सातव्या स्थानामुळे सहा गुण मिळवले. अल्पाइनने मध्यगटाच्या हंगामी चौथ्या स्थानासाठीचे संपूर्ण आघाडीचे स्थान गमावले नाही; तरी मोंझाच्या फेरीत सहा गुणांनी प्रतिस्पर्ध्याच्या अधिक जवळ येण्याची संधी दिली.<ref name="ITA22_race"/><ref name="ITA22_reactions"/><ref name="ITA22_points"/> या संघर्षात निर्णायक मोजमाप एकाच शर्यतीची गती नव्हे तर यंत्रविश्वासार्हता, गाडीच्या घटकांवरील मर्यादा, दंड आणि अंतिम गुण आहेत. नॉरिसचा सातवा क्रमांक अल्पाइनच्या शून्य गुणांवर स्पष्ट वरचढ होता, तरी रिकार्डोचे अपयश मॅक्लारेनच्या दुहेरी गुणसंकलनाच्या आशा संपवणारे होते. अलोन्सोने नऊ किंवा दहा स्थानांची प्रगती करून संभाव्य गुण मिळवले असते असा निश्चित पर्यायी निष्कर्ष काढण्याऐवजी त्याच्या वास्तविक ३१ फेऱ्या आणि संघाच्या अधिकृत शून्य गुणांची नोंद अधिक भक्कम पुरावा आहे.<ref name="ITA22_race"/><ref name="ITA22_points"/> === विलियम्सची अद्वितीय चालकबदल परिस्थिती === विलियम्सच्या निकालाचे मूल्यमापन केवळ डे व्ह्रीसच्या दोन गुणांवरून करता येणार नाही. शुक्रवारी तो अ‍ॅस्टन मार्टिनमध्ये नियोजित एका सरावासाठी आलेला चालक होता; शनिवारी अचानक त्याला दुसऱ्या संघाची वेगळी गाडी चालवावी लागली. त्या आधी अल्बोनची विलियम्स गाडी दोन सरावांत धावली होती. अपेंडिसायटिससाठी अल्बोन उपलब्ध नसल्यावर डे व्ह्रीसने तिसऱ्या सरावातील चौदाव्या स्थानापासून थोड्याच वेळात पात्रतेतील तेरावे स्थान साधले आणि शिक्षांमुळे आठव्या ग्रिड स्थानावर प्रवेश केला. त्याने शर्यतीत अधिक अनुभवी स्पर्धकांशी बचावात्मक चुरस राखून नववे स्थान मिळवले. हा अनुभव नवीन गाडीचा कमी सराव मिळालेल्या चालकाच्या जलद जुळवून घेण्याचा ठोस नमुना ठरला.<ref name="ITA22_fp3news"/><ref name="ITA22_grid"/><ref name="ITA22_race"/> डे व्ह्रीसवर अखेरच्या सुरक्षा गाडीच्या काळातील अनपेक्षित कठोर ब्रेकिंगसाठी तपास झाला. पंचांच्या निर्णयपत्र ६२ नुसार क्रमांक २४ च्या झोउ गाडीजवळ ही कृती झाली आणि नियमभंग निश्चित करण्यात आला. डे व्ह्रीसला 'डेल्टा वेळ' दाखवणाऱ्या यंत्राची समज, ब्रेकसंबंधी संवाद आणि संघाची बदललेली सूचना यांत अडचणी आल्या होत्या. पंचांनी तो शेवटच्या क्षणी आणलेला पर्यायी चालक होता, आणि विलियम्सची कार त्याने प्रथमच तिसऱ्या सरावात चालवली होती, हे सौम्यकरणाचे कारण मानले. परिणामी त्याला वाहनचालनाबाबत औपचारिक समज देण्यात आली; वेळेची किंवा स्थानाची शिक्षा नव्हती आणि नववे स्थान कायम राहिले. त्यामुळे पदार्पणाच्या गुणांसह शिस्तभंगाची नोंदही अचूकपणे द्यावी लागते.<ref name="ITA22_devdecision">{{स्रोत बातमी|title=डे व्ह्रीस – सुरक्षा गाडीच्या काळातील अनियमित वाहनचालनाबाबत समज, निर्णयपत्र ६२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2045%20-%20Driving%20Erratically.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> लतिफीला दहाव्या ग्रिड स्थानाचा फायदा मिळाला, तरी तो शेवटी पंधरावा राहिला. त्याची व डे व्ह्रीसची तुलना ही एकाच सर्किटवरील दोन गाड्यांच्या अंतिम क्रमांकांवर आधारित आहे; डे व्ह्रीसला नवी गाडी व कमी सराव, लतिफीला नियमित अनुभव असूनही भिन्न परिस्थिती होती. विलियम्सने हंगामी सहा गुण मिळवले असल्याने त्या क्षणी डे व्ह्रीसचे दोन गुण संपूर्ण संघाच्या गुणांपैकी महत्त्वाचे प्रमाण ठरले. अल्बोनचे आधी कमावलेले चार गुण बदललेल्या चालकाला आपोआप हस्तांतरित झाले नाहीत; अधिकृत चालक अजिंक्यपदात दोघांची स्वतंत्र नावे आहेत.<ref name="ITA22_points"/><ref name="ITA22_race"/> === अल्फाटौरी, अल्फा रोमिओ, हास आणि अ‍ॅस्टन मार्टिन === अल्फाटौरीसाठी गॅस्लीच्या आठव्या स्थानातून चार गुण मिळाले, तर त्सुनोदा पूर्ण २०व्या क्रमांकावरून सुरू होऊन चौदावाच राहिला. त्सुनोदाला कार घटकांबरोबर आधी जमा झालेल्या तंबी आणि पिवळ्या झेंड्यांशी संबंधित शिक्षाही प्रभावी ठरल्या. गॅस्लीचा पाचवा ग्रिड क्रमांक दंडांमुळे फायद्याचा होता, परंतु संपूर्ण शर्यतीतील मध्यगटाच्या वेगाशी जुळवून घेत त्याला आठव्या स्थानावरील गुण मिळाले. दोन कारमधील परिणामातील एवढी तफावत केवळ एका गाडीच्या गतीवरून मोजता येत नाही; सुरुवातीचे स्थान, पुढे जाण्यास लागणारा वेळ आणि फेरीच्या वेळी इतर गाड्यांशी साधलेला संपर्क हे घटक महत्त्वाचे होते.<ref name="ITA22_grid"/><ref name="ITA22_race"/><ref name="ITA22_reactions"/> अल्फा रोमिओला झोउच्या दहाव्या स्थानामुळे एक गुण मिळाला, पण बोट्टास तेरावा राहिला. बोट्टासला सुरुवातीच्या घटनेत मॅग्नुसेनशी संपर्काचा फटका बसला; त्याची गाडी ५२ फेऱ्यांनंतर एका फेरीने मागे पूर्ण झाली. झोउने दहावे स्थान टिकवले आणि डे व्ह्रीसच्या मागे अंतिम फेरीत अंतर राखले. संघाच्या त्या क्षणाच्या ५२ गुणांत झोउच्या सहा आणि बोट्टासच्या ४६ गुणांचा वाटा होता. एखाद्या एका शर्यतीत नवे घटक किंवा वेगातील फरक असला तरी हंगामी स्थानावरील परिणामाचे मूल्यमापन संपूर्ण आकडेवारीशी करणे आवश्यक आहे.<ref name="ITA22_race"/><ref name="ITA22_points"/> हासची शर्यत दोन्ही चालकांसाठी कठीण झाली. मॅग्नुसेनची कार सुरुवातीच्या संपर्कानंतर क्षतिग्रस्त असल्याचे संघाने म्हटले; त्यामुळे गाडीची कार्यक्षमता घटल्याचा त्यांचा दावा होता. तथापि पंचांनी पहिल्या वळणातून बाहेर जाऊन सहाव्या क्रमांकाच्या लतिफी कारपुढे परत येऊन मिळवलेला फायदा परत न दिल्याचे ठरवून पाच सेकंदांची वेळेची शिक्षा आणि परवान्यावर एक दंडगुण दिला. संघप्रमुख ग्युन्थर स्टायनर यांनी या शिक्षेबद्दल नाराजी व्यक्त केली; ही संघाची प्रतिक्रिया आहे, अधिकृत निर्णयाचा पर्याय नाही. मिक शुमाकरच्या कारला शुक्रवारी पहिल्या सरावात जियोविनाझीने घेतलेली जागा, पुढील मर्यादित सराव व मागील ग्रिड स्थान यांचा सामना करावा लागला; त्याने बारा क्रमांक मिळवला.<ref name="ITA22_magdecision"/><ref name="ITA22_reactions"/><ref name="ITA22_fp"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी मोंझा हा विश्वासार्हतेच्या दृष्टीने निराशाजनक सप्ताहांत ठरला. व्हेटेलच्या ऊर्जा-पुनर्प्राप्ती प्रणालीच्या अडचणीमुळे पहिली आभासी सुरक्षा गाडी लागली. स्ट्रोलच्या कारची पुढील यांत्रिक काळजी घेण्यासाठी संघाने तिला निवृत्त केले. परिणामी दोन्ही गाड्या अधिकृत वर्गीकृत यादीच्या बाहेर गेल्या; हंगामातील संघाची पहिली दुहेरी निवृत्ती होती असे समकालीन संघ-परीक्षण नमूद करते. शुक्रवारच्या पहिल्या सरावात व्हेटेलची गाडी डे व्ह्रीसने चालवली हा वेगळा कार्यक्रम होता; त्याची आणि रविवारच्या व्हेटेलच्या स्वतःच्या कारमधील यांत्रिक बिघाडाची थेट कारणसाखळी स्थापित होत नाही. म्हणून असे निष्कर्ष पुराव्याविना काढता येणार नाहीत.<ref name="ITA22_reactions"/><ref name="ITA22_race"/> === सुरक्षा गाडी, पंचांचे निर्णय आणि नियमपालन === रिकार्डोची गाडी थांबल्यानंतर शेवटच्या क्षणी आलेली पूर्ण सुरक्षा गाडी ही शर्यतीची सर्वाधिक चर्चिली गेलेली बाब होती. फेरारीच्या समर्थकांना लक्लेरची व्हर्सटॅपनशी पुनर्सुरुवातीची झुंज पाहायला मिळाली नाही. एफ.आय.ए.च्या अधिकृत स्पष्टीकरणानुसार रिकार्डोची कार लगेच न्यूट्रलमध्ये आणून सुरक्षित बाहेर काढणे शक्य झाले नाही; सुरक्षा कर्मचारी व क्रेनमार्गे पुनर्प्राप्ती सुरक्षित होईपर्यंत शर्यत तटस्थ राखणे प्रथम आवश्यक होते. त्यांच्या मते ही घटना लाल झेंडा दाखवण्याइतकी मोठी नव्हती आणि सर्व स्पर्धकांबरोबर मान्य प्रक्रियेप्रमाणे सुरक्षा गाडीमागेच समाप्ती झाली. शर्यत शेवटापर्यंत तटस्थ ठेवण्याचा हा निर्णय आणि त्यावरील टीका या दोन्ही स्वतंत्र वस्तुस्थिती आहेत.<ref name="ITA22_safety"/> समकालीन फेरी-आकडेवारीवर आधारित स्वतंत्र विश्लेषणात सुरक्षा गाडीने सुरुवातीला शर्यत नेत्याऐवजी रसलच्या कारला उचलले व योग्य क्रम लावण्यासाठी अधिक वेळ गेला असे स्पष्ट करण्यात आले. उपलब्ध वेळेवर त्याचा काही परिणाम झाला असावा; परंतु पुनर्प्राप्तीची असुरक्षित स्थिती, कर्मचारी व वाहन हटवण्यातील अडथळे आणि तात्कालीन प्रक्रियांचा विचार न करता 'जानबूझकर पुनर्सुरुवात रोखली' असा निष्कर्ष काढता येत नाही. पंचांचे नियमपालनावरील निष्कर्ष, स्पर्धक व प्रेक्षकांचा निकालावरील असंतोष आणि पर्यायी पुनर्सुरुवातीचे अनिश्चित परिणाम यांची परस्पर सरमिसळ करणे इतिहासदृष्ट्या अयोग्य ठरेल.<ref name="ITA22_safety"/><ref name="ITA22_racereport"/> इतर दोन निर्णायक पंचनिर्णय वेगवेगळे होते. मॅग्नुसेनच्या ट्रॅक मर्यादा ओलांडून फायदा मिळवण्याच्या प्रकरणात स्पष्ट पाच सेकंदांची शिक्षा होती, अंतिम वर्गीकरणात तिची अंमलबजावणी आधीच झाली होती. डे व्ह्रीसच्या सुरक्षा गाडीखाली कठोर ब्रेकिंगच्या प्रकरणात समज दिली गेली; त्याच्या नवव्या स्थानावर परिणाम झाला नाही. या दोन्ही चालकांची घटना, नियमविषयक निष्कर्ष आणि कारवाई वेगळ्या शीर्षकाखालीच समजणे महत्त्वाचे आहे. शिवाय ग्रिडच्या पॉवर-युनिट शिक्षांची अंमलबजावणी शर्यतीपूर्वी झाली होती; त्यामुळे त्या वेळा शर्यतीनंतर पुन्हा लावण्याचा प्रश्न नव्हता.<ref name="ITA22_magdecision"/><ref name="ITA22_devdecision"/><ref name="ITA22_grid"/> === अजिंक्यपदाच्या स्थितीवरील परिणाम आणि ऐतिहासिक महत्त्व === इटालियन ग्रांप्रीनंतर व्हर्सटॅपनचे ३३५ गुण झाले; लक्लेर २१९ आणि पेरेझ २१० गुणांवर होता. त्यामुळे प्रमुख प्रतिस्पर्धी लक्लेरवर त्याची ११६ गुणांची आघाडी राहिली. शिल्लक सहा शर्यतींमध्ये अजिंक्यपदासाठी लक्लेरला मोठे पुनरागमन आवश्यक होते. रसल २०३ गुणांसह चौथा आणि सायेन्स १८७ गुणांसह पाचवा होता. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ५४५, फेरारी ४०६ आणि मर्सिडीज ३७१ गुणांवर होते; रेड बुलची फेरारीवरील आघाडी १३९ गुणांपर्यंत गेली. या अधिकृत गुणसंख्येत पेरेझचा सर्वात वेगवान फेरीचा बोनस समाविष्ट आहे.<ref name="ITA22_points"/><ref name="ITA22_race"/> अल्पाइनचे १२५ आणि मॅक्लारेनचे १०७ गुण होते. या दोघांमधील १८ गुणांचे अंतर मध्यगटातील स्पर्धेला उर्वरित हंगामात चालना देणारे होते. विलियम्स सहा गुणांसह तळाशी असताना डे व्ह्रीसच्या एका पदार्पणातून मिळालेले दोन गुण संघाच्या त्या वर्षातील हंगामी गुणांच्या एकतृतीयांशाइतके होते. ज्येष्ठ व नव्या चालकांची तुलना करताना केवळ गाडीचा वेग किंवा एकवेळची वेळ न पाहता पात्रतेतील अचानक बदल, शनिवारी मिळालेला मर्यादित अनुभव, रविवारचा ग्रिड, सरळ रेषेतील गती व तांत्रिक दंड हे घटक तपासले पाहिजेत.<ref name="ITA22_points"/><ref name="ITA22_fp3news"/> शंभर वर्षांपूर्वी बांधलेल्या मोंझा सर्किटवरील या शर्यतीत लक्लेरची फेरारी पोल, व्हर्सटॅपनची वेगवान आणि टिकाऊ रेड बुल, रसलचे पद्धतशीर पॉडियम, मागच्या रांगेतून सायेन्स व हॅमिल्टनचे पुनरागमन, डे व्ह्रीसचे ऐतिहासिक पदार्पण आणि सुरक्षा गाडीच्या नियमांवर उठलेले प्रश्न हे परस्परपूरक कथाभाग होते. यामुळे २०२२ च्या स्पर्धात्मक चित्राचा बोध होतो: पात्रतेतील जलद फेरी, शर्यतीतील दीर्घकालीन वेग आणि अधिकृत नियमन यांपैकी कोणताही एक पैलू एकट्याने अंतिम परिणाम स्पष्ट करू शकत नाही. उर्वरित हंगामासाठी कारनिर्माता व चालक गुणतालिकेतील मोठी आघाडी, तर मागे असलेल्या संघांमध्ये विश्वासार्हता व सातत्याची किंमत, या दोन्ही गोष्टी मोंझाने ठळक केल्या.<ref name="ITA22_points"/><ref name="ITA22_racereport"/><ref name="ITA22_reactions"/> == निकालानंतर गुणतालिका == === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === इटालियन ग्रांप्री संपल्यानंतरच्या अधिकृत एफ.आय.ए. गुणतालिकेत डे व्ह्रीस नव्याने पदार्पण करून विसाव्या क्रमांकावर दोन गुणांसह समाविष्ट झाला; अल्बोनचे यापूर्वीचे चार गुण स्वतंत्र राहिले. या फेरीत न उतरलेले ह्युलकेनबर्गसुद्धा हंगामातील आधीच्या सहभागामुळे शून्य गुणांसह अधिकृत यादीत होता. येथे शर्यतीतील वीस कार नव्हे तर त्या क्षणापर्यंतच्या अजिंक्यपदातील सर्व २२ चालक दिले आहेत.<ref name="ITA22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३३५ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २१९ |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २१० |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २०३ |- | ५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १८७ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १६८ |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ८८ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६६ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५९ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | ११ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २२ |- | १२ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १३ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २० |- | १४ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १९ |- | १५ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १६ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १७ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ |- | १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | २० || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २१ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | २२ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ITA22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === सर्व दहा कारनिर्मात्यांची गुणसंख्या एफ.आय.ए.च्या शर्यतीनंतरच्या गुणपत्रकावरून नोंदवलेली आहे. विलियम्सचे सहा गुण अल्बोन व डे व्ह्रीस यांचे मिळून आहेत; डे व्ह्रीसच्या शुक्रवारी अ‍ॅस्टन मार्टिनमध्ये झालेल्या सरावास या गुणांशी कोणताही संबंध नाही.<ref name="ITA22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५४५ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४०६ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३७१ |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १२५ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १०७ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ |- | ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ८ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३३ |- | ९ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २५ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="ITA22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[इटालियन ग्रांप्री]] * [[अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/italy अधिकृत फॉर्म्युला वन २०२२ इटालियन ग्रांप्री कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1120/italy/race-result इटालियन ग्रांप्री अधिकृत शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/season/season-2022-2005/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/Italian%20Grand%20Prix २०२२ इटालियन ग्रांप्री – एफ.आय.ए. निर्णय दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = इटालियन ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ डच ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ सिंगापूर ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ इटालियन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ इटालियन ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:इटालियन ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 8niaosaiifrg2kanux5scbxy80ezfun 0 351300 2725994 2641264 2026-10-25T11:35:06Z Koolkrazy 1591 2725994 wikitext text/x-wiki उ{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = सिंगापूर | ग्रांप्री = सिंगापूर | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Singapore.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीमध्ये वापरलेला मरीना बे स्ट्रीट सर्किटचा ऐतिहासिक मार्गनकाशा | दिनांक = २ ऑक्टोबर | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन सिंगापूर एअरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १७ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = मरीना बे स्ट्रीट सर्किट, मरीना बे, सिंगापूर | सर्किट_प्रकार = तात्पुरते रस्त्यावरील सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.०६३ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.१४६ | एकूण_फेऱ्या = ५९ | एकूण_अंतर_किमी = २९८.५८० | एकूण_अंतर_मैल = १८५.५२९ | हवामान = मुसळधार पावसानंतर ओला आणि क्रमशः कोरडा होत गेलेला ट्रॅक; दमट वातावरण | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | पोल_वेळ = १:४९.४१२ | जलद_चालक = जॉर्ज रसल | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:४६.४५८ | जलद_फेरी = ५४ | पहिला_चालक = सर्जिओ पेरेझ | पहिला_देश = मेक्सिको | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | दुसरा_देश = मोनॅको | दुसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | तिसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | तिसरा_देश = स्पेन | तिसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ इटालियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ जपानी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ सिंगापूर ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ सिंगापूर ग्रांप्री }} '''२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला वन सिंगापूर एअरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील सतरावी शर्यत होती. ती २ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सिंगापूरमधील [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]वर झाली. २०१९ नंतर तीन वर्षांनी या रात्रीच्या ग्रांप्रीचे पुनरागमन झाले. रविवारी मुसळधार पावसामुळे उशीर झालेल्या शर्यतीत नियोजित ६१ ऐवजी ५९ फेऱ्या पूर्ण झाल्या. [[सर्जिओ पेरेझ]]ने पोलवरून सुरू केलेल्या [[शार्ल लक्लेर]]ला पहिल्या वळणापर्यंत मागे टाकले आणि नंतर सुरक्षा गाडीमागे अंतर न राखल्याच्या पाच सेकंदांच्या शिक्षेसह विजय राखला. लक्लेर दुसरा आणि [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] तिसरा राहिला. [[जॉर्ज रसल]]ने सर्वांत वेगवान फेरी नोंदवली, पण चौदाव्या स्थानामुळे त्याला त्या फेरीचा अजिंक्यपद गुण मिळाला नाही.<ref name="SGP22_race">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ५८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2022_singapore_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_perezrule">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझ – सुरक्षा गाडीपासून अंतर राखण्याचा दुसरा नियमभंग, दस्तऐवज ५७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_57_-_2022_singapore_grand_prix_-_offence_-_car_11_-_sc_infringement_2nd.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – अधिकृत कार्यक्रम व शर्यत माहिती|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/singapore|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === सोळा फेऱ्यांनंतर [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]चे ३३५, लक्लेरचे २१९ आणि पेरेझचे २१० गुण होते; व्हर्सटॅपनची लक्लेरवरील आघाडी ११६ गुणांची होती. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुलचे ५४५, फेरारीचे ४०६ व मर्सिडीजचे ३७१ गुण होते. याच वेळी अल्पाइनचे १२५ आणि मॅक्लारेनचे १०७ गुण असल्याने चौथ्या स्थानाच्या शर्यतीत त्यांच्या विश्वासार्हतेचा मोठा वाटा होता. सिंगापूर हा उरलेल्या सहा ग्रांप्रींपैकी पहिला कार्यक्रम होता; व्हर्सटॅपनला या शर्यतीत विजेतेपद निश्चित करण्याची गणिती शक्यता होती, मात्र प्रत्यक्ष पात्रता व निकालामुळे निर्णय पुढे गेला.<ref name="SGP22_prepoints">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ इटालियन ग्रांप्रीनंतरचे गुण – अधिकृत दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_65_-_2022_italian_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_event"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === २०२२ मधील [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]ची लांबी ५.०६३ किमी (३.१४६ मैल), वळणे २३ आणि नियोजित अंतर ६१ फेऱ्यांत ३०८.७०६ किमी होते. हाच २०२२ मधील जुन्या २३-वळणी मार्गाचा नकाशा आहे; २०२३ नंतरचा बदललेला १९-वळणी मार्ग येथे वापरलेला नाही. ही तात्पुरत्या सार्वजनिक रस्त्यांवर होणारी रात्रीची शर्यत असल्याने कमी मोकळी जागा, जास्त दमटपणा, धक्के आणि संरक्षणभिंतींचा जवळचा परिसर चालकांसाठी महत्त्वाचा ठरतो. शुक्रवारी ३० सप्टेंबर रोजी पहिला-दुसरा सराव, शनिवारी १ ऑक्टोबर रोजी तिसरा सराव व तीन पात्रता फेऱ्या, आणि रविवारी २ ऑक्टोबर रोजी मुख्य शर्यत होती. हा स्प्रिंट सप्ताहांत नव्हता.<ref name="SGP22_event"/><ref name="SGP22_commons">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मरीना बे सर्किटचा प्रमाणित कॉमन्स नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Singapore.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> रविवारी नियोजित रात्रीच्या प्रारंभाच्या आधी कोसळलेल्या मुसळधार पावसाने ट्रॅक पाण्याखाली गेला. त्यामुळे सुरक्षिततेसाठी सुरुवातीस सुमारे एक तास विलंब झाला; शर्यतीचा पूर्ण ३०८.७०६ किमीचा कार्यक्रम न होता दोन तासांच्या मर्यादेत ५९ फेऱ्या आणि २९८.५८० किमी एवढेच अधिकृत अंतर पूर्ण झाले. नियोजित अंतर आणि प्रत्यक्ष पूर्ण अंतर ही वेगवेगळी आकडेवारी म्हणून येथे दिली आहे.{{refn|group=टीप|२०२२ सिंगापूरची अधिकृत अंतिम शर्यत वर्गवारी ५९ फेऱ्या व २९८.५८० किमी दाखवते, तर कार्यक्रमाची नियोजित शर्यत ६१ फेऱ्यांची होती. दोन तासांची सक्रिय शर्यत मर्यादा लागू झाल्याने शेवटच्या दोन फेऱ्या झाल्या नाहीत.}}<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_fiareport">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझला शिक्षा, तरी सिंगापूर ग्रांप्री विजय कायम|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-perez-penalised-wins-singapore-ahead-leclerc-verstappen-finishes-seventh|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === सर्व दहा कारनिर्मात्यांचे प्रत्येकी दोन असे वीस नियमित चालक या सप्ताहांतात होते. मागील इटालियन ग्रांप्रीमध्ये विलियम्सची गाडी चालवणाऱ्या निक डे व्ह्रीसऐवजी मूळ चालक अलेक्झांडर अल्बोन सिंगापूरमध्ये परतला. तीनही सराव सत्रांत याच वीस चालकांनी भाग घेतला; वेगळे नवोदित सरावचालक अधिकृत वर्गीकरणात नाहीत. चालक व गाड्यांची यादी प्रत्यक्ष पात्रता व शर्यत सहभागी नोंदीशी जुळवली आहे.<ref name="SGP22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – पहिल्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_17_sgp_f1_p1_timing_firstpracticesessionclassification_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – दुसऱ्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_17_sgp_f1_p2_timing_secondpracticesessionclassification_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज २९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_29_-_2022_singapore_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_qual">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – अंतिम पात्रता वर्गीकरण, दस्तऐवज ४१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_41_-_2022_singapore_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_fp1"/> |} === टायर === पिरेलीने पांढरे C3 कठीण, पिवळे C4 मध्यम आणि लाल C5 मऊ असे तीन सर्वांत मऊ ड्राय मिश्रण निवडले; प्रत्येकी अनुक्रमे दोन, तीन आणि आठ संच उपलब्ध होते. ओल्या परिस्थितीसाठी हिरवे इंटरमीडिएट व निळे संपूर्ण पावसाचे टायरही उपलब्ध होते. नव्याने डांबरीकरण झालेल्या काही भागांमुळे, आर्द्रतेमुळे आणि सामान्य रस्त्यावरील रंगीत खुणांमुळे टायर गरम होण्याचे व चकाकणाऱ्या पृष्ठभागावरील पकडीचे प्रश्न महत्त्वाचे होते. रविवारी प्रत्यक्ष पावसाने या तीन ड्राय मिश्रणांच्या अपेक्षित रणनीतीऐवजी इंटरमीडिएटवर दीर्घ टप्प्याची गरज निर्माण केली.<ref name="SGP22_preview">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्री २०२२ – पिरेलीचे टायर पूर्वावलोकन|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-singapore-grand-prix---preview/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref><ref name="SGP22_alloc">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्रीसाठी २०२२ मध्ये निवडलेली टायर मिश्रणे व संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-singapore-grand-prix.6HHFZYnPHBnKcByUWIptCN|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="SGP22_sunday">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – रविवारचे पिरेली टायर विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-singapore-grand-prix---sunday-0/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || C3 || पांढरा || २ |- | मध्यम || C4 || पिवळा || ३ |- | मऊ || C5 || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_alloc"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या सरावात हॅमिल्टनने १:४३.०३३ नोंदवून व्हर्सटॅपनला अवघ्या ०.०८४ सेकंदांनी मागे ठेवले. लक्लेर तिसरा, पेरेझ चौथा आणि रसल पाचवा होता. मर्सिडीजच्या या एका फेरीवरील वेगावरून संघ रविवारी जिंकू शकणारच असे भाकीत करता येत नव्हते; कमी गतीच्या वळणांत ट्रॅक विकसित होत होता आणि अनेक संघ गाड्यांचे संतुलन तपासत होते. स्ट्रोलची संरक्षणभिंतीशी झालेली घटना सरावात व्यत्यय निर्माण करणाऱ्या प्रसंगांपैकी होती. सर्व वीस चालकांनी वेळ नोंदवली; हॅमिल्टनच्या २०, सायेन्सच्या २४ व त्सुनोदाच्या २६ फेऱ्यांमध्ये वेगळ्या चाचणी कार्यक्रमांचे प्रतिबिंब दिसते.<ref name="SGP22_fp1"/><ref name="SGP22_fp">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्री – सराव सत्रांतील अधिकृत नोंदी|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/singapore|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४३.०३३ || २० |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.११७ || २० |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४३.४३५ || १७ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.८३९ || १५ |- | ५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४४.०६६ || २१ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४४.१३८ || २४ |- | ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४४.७३६ || २४ |- | ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४५.२२१ || १२ |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४५.२५८ || २४ |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४५.३३६ || ११ |- | ११ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४५.३५४ || २२ |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४५.७२४ || २१ |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४५.७२५ || २४ |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४६.०२८ || २२ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४६.०८१ || २६ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.११९ || २० |- | १७ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४६.४०८ || २५ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४६.६०१ || २३ |- | १९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४६.६८० || २२ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४७.०९२ || १८ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी रात्रीच्या दुसऱ्या सरावात फेरारीची जोडी पहिल्या दोन स्थानांवर आली. सायेन्सचा १:४२.५८७ हा सर्वोत्तम वेळ होता; लक्लेर ०.२०८ सेकंदांनी मागे व रसल ०.३२४ सेकंदांनी मागे होता. व्हर्सटॅपन चौथा असला तरी त्याच्या फक्त आठ फेऱ्या झाल्या. फेरारी आणि रेड बुलच्या धावसंख्येतील हा फरक वेगाचा थेट सूचक नाही: दीर्घ धाव, इंधन, टायर आणि तांत्रिक दुरुस्तीचा कार्यक्रम निरनिराळा होता. पेरेझच्या १३ व लक्लेरच्या १४ फेऱ्यांच्या तुलनेत रसल व बोट्टास यांनी प्रत्येकी २६ फेऱ्या घेतल्या; मॅक्लारेनने नॉरिसचा मर्यादित सराव वापरून कामगिरीविषयक माहिती संकलित केली.<ref name="SGP22_fp2"/><ref name="SGP22_qualteam">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर २०२२ – पात्रतेनंतर दहा संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-qualifying-in-singapore-2022.73u8qmIejC6MnyCmOsqbLp|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४२.५८७ || २३ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४२.७९५ || १४ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४२.९११ || २६ |- | ४ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.९२६ || ८ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४३.१८२ || २२ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.४१२ || २३ |- | ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४३.४३१ || २६ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.५२० || २३ |- | ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.९०६ || १३ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४३.९८२ || २१ |- | ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४४.०१३ || १६ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४४.२४९ || २४ |- | १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४४.४२२ || २२ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४४.४६९ || २२ |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४४.५२४ || २५ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.१४४ || २५ |- | १७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४५.२११ || ११ |- | १८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४५.४४७ || १८ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४५.६२३ || २३ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.५५३ || २५ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी मुसळधार पाऊस पडल्याने तिसऱ्या सरावाचा मोठा भाग पावसात गेला व प्रत्यक्ष उपयुक्त धावणे मर्यादित राहिले. इंटरमीडिएट टायरवरील वेगाने लक्लेरला १:५७.७८२ वेळेसह पहिले स्थान दिले. व्हर्सटॅपन त्याच्यापेक्षा ०.५२६ सेकंद, सायेन्स १.०६६ सेकंद मागे आणि अलोन्सो चौथा होता. पेरेझ पाचवा, स्ट्रोल सहावा आणि ओकॉन सातवा; हॅमिल्टन बारावा राहिला. ड्राय सरावापेक्षा फेरीचे वेळमान अचानक वाढल्यामुळे शनिवारी पात्रतेत टायर निवड आणि पाण्याचा निचरा हे घटक मध्यवर्ती ठरणार होते. अधिकृत यादीत वीस चालकांच्या वेळा आहेत.<ref name="SGP22_fp3"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:५७.७८२ || ११ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५८.३०८ || १२ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:५८.८४८ || १२ |- | ४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५९.४२९ || ९ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५९.५२६ || ११ |- | ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २:००.३७३ || ११ |- | ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २:००.९११ || ९ |- | ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २:०१.००७ || ११ |- | ९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २:०१.०१० || १० |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २:०१.०३६ || १३ |- | ११ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २:०१.०८९ || १३ |- | १२ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २:०१.२२० || ८ |- | १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २:०१.२४५ || १५ |- | १४ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २:०१.५०२ || १३ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २:०१.६७९ || १४ |- | १६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २:०१.७९१ || १३ |- | १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २:०१.९०७ || १३ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २:०२.०६६ || ११ |- | १९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २:०२.५९९ || ११ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २:०३.५१० || १० |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारी पहिल्या पात्रता फेरीत ट्रॅक ओला असतानाही क्रमशः सुधारत होता; सर्वाधिक उपयुक्त निवड इंटरमीडिएट टायरची होती. शेवटच्या प्रयत्नात व्हर्सटॅपनने १:५३.०५७ वेळ काढला, हॅमिल्टनने १:५३.१६१ नोंदवले. महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ही एका चालकाची सर्वसाधारण वेगवान फेरी होती, अंतिम पोलचा निर्णय नव्हता. बोट्टास सोळावा, रिकार्डो सतरावा, ओकॉन अठरावा, अल्बोन एकोणिसावा आणि लतिफी विसावा राहून बाद झाले. मॅक्लारेनची दोन गाड्यांमधली दरी आणि अल्पाइनच्या एका गाडीच्या लवकर बाद होण्याचे परिणाम रविवारी स्पष्ट झाले.<ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_quali">{{स्रोत बातमी|title=ओल्या ते कोरड्या पात्रतेत लक्लेर पोलवर; व्हर्सटॅपन आठवा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पुन्हा इंटरमीडिएटवरील जलद वेळेसह लक्लेर १:५२.३४३ वर गेला; हॅमिल्टन, पेरेझ, व्हर्सटॅपन आणि अलोन्सो पुढच्या संघर्षात राहिले. रसलच्या १:५४.०१२ वेळेमुळे तो अकरावाच राहिला, तर स्ट्रोल बारावा, मिक शुमाकर तेरावा, व्हेटेल चौदावा आणि झोउ पंधरावा झाला. रसलचा निकाल त्याच्या शुक्रवारीच्या प्रायोगिक वेगापेक्षा भिन्न होता; मर्सिडीजमधील हॅमिल्टनची तिसऱ्या फेरीत प्रवेश करणारी गाडी याउलट वरच्या गटात राहिली. त्यामुळे एका संघाचे दोन्ही चालक एकसारख्या परिस्थितीत वेगळ्या टायर तापमान व रेसिंग लाइन अनुभवाला सामोरे गेले.<ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_qualteam"/> === फेरी ३ === तिसऱ्या फेरीत ओल्या-कोरड्या संक्रमणाच्या पार्श्वभूमीवर ड्राय मऊ टायर उपयोगात आले. लक्लेरने १:४९.४१२ वेळेसह पोल मिळवला; पेरेझ केवळ ०.०२२ सेकंद आणि हॅमिल्टन ०.०५४ सेकंद मागे होते. सायेन्स चौथा, अलोन्सो पाचवा, नॉरिस सहावा व गॅस्ली सातवा. व्हर्सटॅपनकडे काही टप्प्यांवर पोलला आव्हान देण्याइतका वेग असला तरी रेड बुलने इंधनाचा आवश्यक नमुना राखण्यासाठी त्याला अंतिम वेगवान प्रयत्न पूर्ण न करता परत बोलावले; तो आठवा ठरला. मॅग्नुसेन व त्सुनोदा अनुक्रमे नववा-दहावा होते. ही इंधनविषयक रणनीतिक चूक रविवारच्या आघाडीच्या स्पर्धेत व्हर्सटॅपनला अतिरिक्त वाहतुकीत ढकलणारी ठरली.<ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_quali"/><ref name="SGP22_qualteam"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:५४.१२९ || १:५२.३४३ || १:४९.४१२ || २० |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५४.४०४ || १:५२.८१८ || १:४९.४३४ || २० |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:५३.१६१ || १:५२.६९१ || १:४९.४६६ || २४ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:५४.५५९ || १:५३.२१९ || १:४९.५८३ || २२ |- | ५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५५.३६० || १:५३.१२७ || १:४९.९६६ || २३ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:५५.९१४ || १:५३.९४२ || १:५०.५८४ || २४ |- | ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५५.६०६ || १:५३.५४६ || १:५१.२११ || २४ |- | ८ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५३.०५७ || १:५२.७२३ || १:५१.३९५ || २० |- | ९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५५.१०३ || १:५४.००६ || १:५१.५७३ || २३ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५५.३१४ || १:५३.८४८ || १:५१.९८३ || २३ |- | ११ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:५४.६३३ || १:५४.०१२ || — || १७ |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:५५.६२९ || १:५४.२११ || — || १५ |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५५.७३६ || १:५४.३७० || — || १६ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:५५.६०२ || १:५४.३८० || — || १५ |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:५५.३७५ || १:५५.५१८ || — || १४ |- | १६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:५६.०८३ || — || — || ७ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:५६.२२६ || — || — || ९ |- | १८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५६.३३७ || — || — || ९ |- | १९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:५६.९८५ || — || — || ७ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:५७.५३२ || — || — || ८ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.च्या अंतिम ग्रिडच्या दस्तऐवज ४८ मध्ये पोलवरील लक्लेरपासून एकोणिसाव्या क्रमांकावरील लतिफीपर्यंत क्रमांकित स्थाने दिली आहेत. पात्रतेत अकरावा असलेला जॉर्ज रसल मात्र गाडीचे घटक 'पार्क फेर्मे'च्या निर्बंधात बदलल्याने आणि अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटक वापरल्याने पिट लेनमधून सुरुवात करणार होता. त्याला काल्पनिक '२०वा क्रमांक' देण्यात आलेला नाही. बाकीची पात्रता क्रमवारी मूलतः तशीच राहिली; व्हर्सटॅपन आठवाच राहिला. वेगवान पात्रता वेळ व प्रत्यक्ष प्रारंभस्थळ दोन्ही स्वतंत्ररीत्या दर्शविले आहेत.{{refn|group=टीप|दस्तऐवज ४८ मध्ये १९ क्रमांकित ग्रिड स्थाने असून 'DRIVERS REQUIRED TO START FROM THE PIT LANE' या स्वतंत्र नोंदीत रसलची कार क्र. ६३ आहे. पिट लेनमधून सुरुवात करणाऱ्या चालकास वीसावे भौतिक ग्रिड स्थान देणे चुकीचे ठरेल.}}<ref name="SGP22_grid">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – अधिकृत अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Singapore%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_fiaindex">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्री २०२२ – एफ.आय.ए.ची वेळापत्रक व निर्णय-दस्तऐवज सूची|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/singapore-grand-prix/eventtiming-information|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४९.४१२ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४९.४३४ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४९.४६६ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४९.५८३ |- | ५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४९.९६६ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:५०.५८४ |- | ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५१.२११ |- | ८ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५१.३९५ |- | ९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५१.५७३ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५१.९८३ |- | ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:५४.२११ |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५४.३७० |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:५४.३८० |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:५५.५१८ |- | १५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:५६.०८३ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:५६.२२६ |- | १७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५६.३३७ |- | १८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:५६.९८५ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:५७.५३२ |- | पिट लेन || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || पार्क फेर्मे बदल; पिट लेनमधून सुरुवात |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === पाऊस, विलंब व सुरुवातीच्या चढाओढी === २ ऑक्टोबरला नियोजित रात्रीच्या प्रारंभापूर्वी जोरदार पावसामुळे ट्रॅकवर पाणी साचले. सुरक्षित तपासणीनंतर सुरुवात उशिरा झाली; त्या वेळी पाऊस थांबला होता पण रेसिंग लाइन अद्याप ओली होती. सर्व चालकांनी इंटरमीडिएट टायरवर सुरुवात केली. पहिल्या वळणाकडे जाताना पेरेझने पोलवरील लक्लेरला मागे टाकून पहिला क्रमांक मिळवला. सायेन्सने हॅमिल्टनला मागे टाकून तिसरे स्थान मिळवले. व्हर्सटॅपनची सुरुवात खराब झाल्याने आठव्या ग्रिड क्रमांकावरून तो अनेक स्थाने मागे गेला आणि पहिल्या टप्प्यात बचावात्मक चढाओढ करावी लागली.<ref name="SGP22_ferrarirecap">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर शर्यतीतील फेरारीचा अधिकृत वृत्तान्त|दुवा=https://www.ferrari.com/en-US/formula1/articles/singapore-grand-prix-2022-race-recap|प्रकाशक=फेरारी}}</ref><ref name="SGP22_fiareport"/><ref name="SGP22_racereport">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझचा सिंगापूर विजय; व्हर्सटॅपन सातवा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-holds-off-leclerc-to-win-rollercoaster-2022-singapore-grand-prix-as.6fJ3Awe6YmTCf7KSqI2IVG|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> हॅमिल्टनला सरळरेषीय पकडीच्या तुलनेत ब्रेकिंगच्या वेळी कमी विश्वास वाटत असल्याचे संघाच्या वृत्तांतात नमूद होते; त्याचवेळी नॉरिस व अलोन्सो पहिल्या सहा जणांत होते. पहिल्या फेऱ्यांत मागील गटात मॅग्नुसेनच्या पुढील विंगचे नुकसान झाल्यामुळे त्याला मर्यादित कामगिरीचा सामना करावा लागला. त्याला धोकादायक सैल भागासाठी काळा-केशरी ध्वज दाखवून दुरुस्तीची गरज कळवण्यात आली. सिंगापूरच्या अरुंद रस्त्यांवर अशा थांब्यांमुळे हरवलेला वेळ परत मिळवणे अवघड होते.<ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्री – शर्यतीनंतर सर्व संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-singapore-2022.7jaGhyvisu9c7OCdYfN8PL|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === पहिली सुरक्षा गाडी आणि पाण्यावर टिकून राहण्याची रणनीती === सातव्या-आठव्या फेरीच्या सुमारास लतिफी आणि झोउ यांच्यात पाचव्या वळणाकडे संपर्क झाला. झोउची अल्फा रोमिओ जागीच थांबली; लतिफीची विलियम्सही नुकसानीमुळे बाद झाली. अडथळा सुरक्षित काढण्यासाठी पूर्ण सुरक्षा गाडी लावण्यात आली. पहिल्या पुनर्सुरुवातीस पेरेझने लक्लेरवर आघाडी राखली. नंतर पंचांनी झोउला बाजूला जाण्यास पर्याप्त जागा न सोडल्याचे कारण देऊन लतिफीला त्याच्या पुढील स्पर्धेसाठी पाच स्थानांची ग्रिड शिक्षा दिली; ती सिंगापूरच्या पूर्ण झालेल्या वर्गीकरणावर वेळेच्या शिक्षेसारखी लागू नव्हती.<ref name="SGP22_latifi">{{स्रोत बातमी|title=लतिफी व झोउ यांची धडक – पंच निर्णय, दस्तऐवज ५०|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/singapore-grand-prix/offence-car-6-causing-a-collision-with-car-24|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघाच्या निर्णयपत्राचे प्रतिलेखन}}</ref><ref name="SGP22_racereport"/> ओल्या भागांवर कोरड्या टायरची गाडी नियंत्रित ठेवणे कठीण असल्याने मधल्या काळात संघांनी इंटरमीडिएटवर अधिक वेळ राहणे पसंत केले. पिरेलीच्या मते नवीन डांबरीकरण आणि मंद निचऱ्यामुळे काही वळणांत पाण्याचा थर टिकून होता. पेरेझ व लक्लेरमध्ये काहीवेळा कमी अंतर होते, परंतु अतिशय नाजूक पकडीच्या भागात धोकादायक हल्ला करण्याऐवजी लक्लेरने पाठलाग जपला. व्हर्सटॅपनने दरम्यान व्हेटेल व गॅस्लीला मागे टाकून गुणांच्या दिशेने प्रगती केली; मात्र पाण्यातील मर्यादित ओव्हरटेकिंग संधी कायम होत्या.<ref name="SGP22_sunday"/><ref name="SGP22_fiareport"/> === यांत्रिक निवृत्ती, आभासी सुरक्षा गाड्या आणि बदलती रेसिंग लाइन === २१व्या फेरीच्या आसपास अलोन्सोची अल्पाइन इंजिनच्या समस्येमुळे थांबली; त्यामुळे आभासी सुरक्षा गाडी (व्ही.एस.सी.) लागू करण्यात आली. त्याच्या ३५०व्या ग्रांप्री सहभागाच्या ऐतिहासिक टप्प्यात अशा प्रकारे गुण मिळवण्याची शक्यता संपली. याच टप्प्याच्या आसपास रसलने कोरड्या मिश्रणांवर लवकर प्रयोग केला, पण अजून पूर्ण सुकलेला नसलेला ट्रॅक त्याच्या रणनीतीविरुद्ध गेला. अल्बोनची विलियम्स नंतर आठव्या वळणाजवळ आदळली व पुढील विंगचे नुकसान झाले; पुढील आभासी सुरक्षा गाडीची गरज निर्माण झाली. अल्बोनला पुढे गाडी निवृत्त करावी लागली.<ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_reactions"/> ओकॉनच्या अल्पाइन गाडीचा पॉवर-युनिट बिघाड झाला आणि तोही शर्यतीबाहेर पडला; त्यामुळे अल्पाइनचे दोन्ही चालक शून्य गुणांवर थांबले. त्यांच्याशी थेट गुणांकरिता लढणाऱ्या मॅक्लारेनच्या दोन्ही गाड्या मात्र शर्यतीत होत्या. हॅमिल्टनने ३३व्या फेरीत संरक्षणभिंतीला धडक दिल्यावर पुढील विंगचा भाग बदलण्यासाठी पिट-स्टॉप घ्यावा लागला; या चुका आणि विलंबाचा त्याच्या उच्च स्थानावरून मागे जाण्यात महत्त्वाचा वाटा होता.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_ferrarirecap"/> === कोरड्या टायरचा निर्णय आणि त्सुनोदाची सुरक्षा गाडी === ३४-३६व्या फेऱ्यांत ट्रॅकवरील कोरडी रेषा पुरेशी तयार झाल्याचे दिसू लागल्यावर आघाडीच्या संघांनी ड्राय टायरचा वापर केला. लक्लेरचा मध्यम टायरसाठी थांबा त्याच्या गाडीला पिट-चिन्हापेक्षा पुढे थांबावे लागल्याने सुमारे ५.३ सेकंदांचा झाला; पेरेझने पुढील थांब्यानंतरही महत्त्वाची आघाडी राखली. सायेन्सनेही मध्यम मिश्रण घेतले. गॅस्लीचा आधी घेतलेला निर्णय त्याला पिट-लेनमधील वेळ वाचवण्याची संधी कमी देणारा ठरला; रणनीतीची ही तुलना नंतर त्याच्या स्वतःच्या प्रतिक्रियेतही आली.<ref name="SGP22_ferrarirecap"/><ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_sunday"/> याच संक्रमणकाळात त्सुनोदाची कार दहाव्या वळणाजवळ संरक्षणभिंतीला धडकली आणि पुन्हा पूर्ण सुरक्षा गाडी बाहेर आली. नॉरिस व रिकार्डो यांनी त्या वेळचा फायदा घेत ड्राय टायरसाठी तुलनेने कमी वेळेत थांबा घेतला. नॉरिस चौथ्या स्थानावर आणि रिकार्डो नंतर पाचव्या स्थानावर पोहोचल्याने मॅक्लारेनला या निवडीचे प्रचंड गुणात्मक महत्त्व होते. रिकार्डोने मऊ आणि नॉरिसने मध्यम ड्राय मिश्रण वापरल्याचे अधिकृत शर्यत वृत्तांत वर्णन करतो; सर्वच चालकांनी अगदी एकसारखी रणनीती वापरली असा दावा करता येणार नाही.<ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_sunday"/> === शेवटच्या पुनर्सुरुवातीतील संघर्ष व वेळमर्यादा === शेवटच्या पूर्ण सुरक्षा गाडीनंतर प्रतिस्पर्धी पुन्हा वेग घेत असताना व्हर्सटॅपनने नॉरिसला मागे टाकण्याच्या प्रयत्नात सातव्या वळणावर उशिरा ब्रेकिंग करून चाके लॉक केली. तो बाहेरच्या सुटकेच्या रस्त्यावर गेला; टायरवर सपाट भाग पडल्याने त्याला पुन्हा थांबून नवे टायर घ्यावे लागले आणि स्थान घसरले. पुढील फेऱ्यांत त्याने परत प्रगती करून शेवटच्या फेरीत व्हेटेलला मागे टाकत सातवे स्थान मिळवले. या घटनेमुळे आठव्या ग्रिड स्थानावरून त्याला अव्वल गटात झुंज देता आली नाही आणि त्या दिवशी संभाव्य अजिंक्यपद निर्णय होऊ शकला नाही.<ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_fiareport"/> लक्लेरने नंतर पेरेझला काही फेऱ्यांत दबावाखाली ठेवले; पण मंद वळणे, पाण्याच्या कडेचा प्रभाव आणि ड्राय टायरच्या उष्णतेची अनिश्चितता यांमुळे प्रत्यक्ष ओव्हरटेकिंग शक्य झाले नाही. पेरेझने आपला वेग नियंत्रित ठेवत हळूहळू अंतर वाढवले. पावसाच्या उशिराने सुरू झालेली व अनेक तटस्थ टप्प्यांनी खंडित झालेली शर्यत नियोजित ६१ फेऱ्या पूर्ण न होता ५९ फेऱ्यांनंतर थांबली. पेरेझने लक्लेरपेक्षा ७.५९५ सेकंद आधी रेषा ओलांडली; नंतर पंचांनी त्याच्या वेळेत पाच सेकंद मिळवून अधिकृत अंतर २.५९५ सेकंद ठेवले. सायेन्स तिसरा, नॉरिस चौथा, रिकार्डो पाचवा आणि स्ट्रोल सहावा झाला.<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_perezrule"/><ref name="SGP22_fiareport"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनचा व्हेटेल आठवा, हॅमिल्टन नववा आणि गॅस्ली दहावा राहिला. दोन्ही अल्पाइन, दोन्ही विलियम्स, त्सुनोदा आणि झोउ अशी सहा गाड्या अधिकृतरित्या 'वर्गीकृत नाहीत' या विभागात होत्या. रसल चौदाव्या स्थानावर दोन फेऱ्यांनी मागे असला तरी अधिकृत वर्गीकृत यादीत समाविष्ट आहे. या वर्गीकरणाचा 'निवृत्त' याच्याशी सरळ अर्थसाम्य लावू नये.<ref name="SGP22_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === ३ ऑक्टोबरला जारी झालेल्या एफ.आय.ए.च्या अंतिम दस्तऐवज ५८ मधील वेळा खाली दिल्या आहेत. पेरेझच्या अंतिम अधिकृत २:०२:२०.२३८ वेळेत पाच सेकंदांची शिक्षा आधीच समाविष्ट आहे; ती दुसऱ्यांदा जोडलेली नाही. रसलचा वेगवान फेरीचा गुण त्याच्या चौदाव्या स्थानामुळे शून्य राहिला.{{refn|group=टीप|पेरेझने प्रत्यक्ष २:०२:१५.२३८ मध्ये रेषा पार केली होती; दस्तऐवज ५८ मधील दंडानंतरची अंतिम वेळ २:०२:२०.२३८ आणि लक्लेरवरील अधिकृत आघाडी २.५९५ सेकंद आहे.}}<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_perezrule"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५९ || २:०२:२०.२३८ || २५ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५९ || +२.५९५ || १८ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५९ || +१०.३०५ || १५ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५९ || +२१.१३३ || १२ |- | ५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५९ || +५३.२८२ || १० |- | ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५९ || +५६.३३० || ८ |- | ७ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५९ || +५८.८२५ || ६ |- | ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५९ || +६०.०३२ || ४ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५९ || +६१.५१५ || २ |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५९ || +६९.५७६ || १ |- | ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५९ || +८८.८४४ || — |- | १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५९ || +९२.६१० || — |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५८ || +१ फेरी || — |- | १४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५७ || +२ फेऱ्या || — |- | अवर्गीकृत || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३४ || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २६ || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २५ || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २० || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७ || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ || निवृत्त || — |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === जॉर्ज रसलने ५४व्या फेरीत १:४६.४५८ वेळ व सरासरी १७१.२११ किमी/ता. वेग नोंदवला. त्याने शर्यत चौदाव्या स्थानावर पूर्ण केल्यामुळे २०२२ मधील पहिल्या दहा स्थानांच्या पात्रतेची अट पूर्ण झाली नाही आणि कोणालाही सर्वांत वेगवान फेरीचा बोनस गुण मिळाला नाही. खाली अधिकृत एफ.आय.ए. नोंदीतील सर्व वीस चालकांचे स्वतंत्र सर्वोत्तम वैध वेळमान, वेग आणि एफ.आय.ए. फेरी क्रमांक आहेत; निवृत्त चालकही त्यांच्या प्रत्यक्ष नोंदवलेल्या वैध फेऱ्यांसह आले आहेत.<ref name="SGP22_fast">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या वेगवान शर्यत फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_17_sgp_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५४ || १:४६.४५८ || १७१.२११ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५७ || १:४८.१६५ || १६८.५०९ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५९ || १:४८.४१४ || १६८.१२२ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५४ || १:४८.७५३ || १६७.५९८ |- | ५ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || १:४९.१४२ || १६७.००० |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५६ || १:४९.२१२ || १६६.८९३ |- | ७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५८ || १:५०.२८३ || १६५.२७२ |- | ८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५८ || १:५०.२९० || १६५.२६२ |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५६ || १:५०.५६९ || १६४.८४५ |- | १० || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५८ || १:५०.६२२ || १६४.७६६ |- | ११ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५८ || १:५०.६६९ || १६४.६९६ |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५७ || १:५१.००६ || १६४.१९६ |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ || १:५१.८६४ || १६२.९३७ |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५९ || १:५२.०६७ || १६२.६४१ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३२ || १:५८.७१६ || १५३.५३२ |- | १६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १९ || २:००.४६३ || १५१.३०६ |- | १७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २४ || २:०१.१०५ || १५०.५०४ |- | १८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २४ || २:०२.१२१ || १४९.२५१ |- | १९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५ || २:०५.५५६ || १४५.१६८ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५ || २:०५.५८५ || १४५.१३५ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === पेरेझचा विजय: पहिल्या वळणातील निर्णय आणि ओल्या ट्रॅकवरील सातत्य === सिंगापूरमध्ये रेड बुलच्या निकालातील सर्वांत महत्त्वाचा फरक एका गाडीच्या अंतिम वेगापेक्षा दोन चालकांच्या शर्यतीतील निर्णयांत दिसून येतो. पेरेझने पहिल्याच सरळ रेषेतून लक्लेरपेक्षा चांगली सुरुवात केली; अवघ्या काही सेकंदांनी त्याने ज्या स्थानासाठी संपूर्ण ओल्या शर्यतीत बचाव करायचा होता ते स्थान मिळवले. सामान्य कोरड्या सर्किटवर डी.आर.एस.चा फायदा घेऊन स्थान परत मिळवणे शक्य झाले असते, परंतु सिंगापूरच्या ओल्या मार्गावर रेसिंग लाइनबाहेर वाहन नेल्यास पकड अतिशय कमी होण्याचा धोका होता. या एकाच प्रारंभिक विजयाने पुढील सुरक्षा-गाडीच्या टप्प्यांनंतरही पेरेझला वेग निवडून चालवण्याचे स्वातंत्र्य दिले. फेरारीला ओव्हरटेकिंगसाठी त्याच्या टायरपेक्षा अधिक विश्वासार्ह पकड आणि योग्य वेळेवरचा धोका स्वीकारण्याची गरज पडली.<ref name="SGP22_fiareport"/><ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_sunday"/> पेरेझच्या विजयाचे श्रेय केवळ सुरुवातीला पुढे जाण्याला देणेही अपुरे आहे. ओला ट्रॅक कधी पुरेसा सुकणार, इंटरमीडिएटचे तापमान किती टिकेल आणि ड्राय टायरवर जायची योग्य फेरी कोणती, या तीन प्रश्नांची उत्तरे शर्यतीत बदलत गेली. पेरेझने कोणतीही निर्णायक चूक न करता जवळपास सर्व नियोजित ओव्हरटेकिंग अडचणी टाळल्या; फेरीच्या लांब काळात स्थिर अंतर राखून घाईचे थांबे टाळले. शेवटी त्याची आघाडी सात सेकंदांपेक्षा अधिक झाल्याने संभाव्य पाच सेकंदांच्या शिक्षेला त्याने कामगिरीद्वारे सामोरे जाणे शक्य झाले. संघाने रेडिओवर त्याला अंतर वाढवण्याची सूचना दिली होती, असे समकालीन अहवालात स्पष्ट करण्यात आले. पंचांनी निर्णय नंतर दिला असला, तरी अंतिम अंतर इतके जास्त होते की शिक्षा लागू झाल्यावरही स्थान बदलले नाही.<ref name="SGP22_perezrule"/><ref name="SGP22_fiareport"/><ref name="SGP22_reactions"/> रेड बुलच्या दुसऱ्या गाडीत व्हर्सटॅपनसाठी परिस्थिती जवळजवळ उलटी होती. त्याने पात्रतेत इंधनाचा नमुना ठेवण्यासाठी संभाव्य वेगवान फेरी सोडली आणि आठव्या स्थानावरून सुरुवात केली; प्रत्यक्ष सुरुवात खराब झाल्यावर वाहतुकीत वेळ घालवावा लागला. नियंत्रित आक्रमकतेने त्याने पुन्हा काही गाड्या मागे टाकल्या, पण सातव्या वळणात नॉरिसवर हल्ला करताना चाके लॉक झाल्यावर टायर बदलणे बंधनकारक झाले. या निर्णयांच्या साखळीमुळे संघाच्या सर्वोच्च वेगाचा लाभ दुसऱ्या गाडीवर उतरला नाही. सातवा क्रमांक आणि सहा गुण मिळाले, परंतु त्या दिवशी दुसऱ्याच जागेवरील गुणांची मोठी शक्यता होती, असा दावा ठाम करण्याऐवजी प्रत्यक्ष ग्रिड, चुकलेला ओव्हरटेक व झालेला थांबा यांची नोंद अधिक तपासण्याजोगी आहे.<ref name="SGP22_quali"/><ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_race"/> === फेरारीचे दोन पोडियम: पोल असूनही विजय का निसटला? === लक्लेरच्या पात्रता कामगिरीने फेरारीचा ओला-कोरडा ट्रॅक वाचण्याचा वेग सिद्ध केला. केवळ ०.०२२ सेकंदांनी मिळालेल्या पोलवरून तो बाहेर पडला; त्यामागे रेड बुल व मर्सिडीजची गती फार जवळ होती. मात्र रविवारी पहिल्याच वळणावर स्थान गेल्यानंतर सर्किटचे स्वरूप त्याच्या विरोधात गेले. जवळ येणाऱ्या गाडीच्या समोरच्या चाकांची पकड आणि पुढच्या गाडीमागील वायुप्रवाहाचा परिणाम यांचा विचार करता पाण्याच्या कडांजवळून आत शिरण्याचा प्रयत्न नेहमीच व्यवहार्य नव्हता. संघाच्या धोरणात पेरेझच्या चुकीची वाट न पाहता दाब कायम ठेवण्याचा पर्याय होता. त्यामुळे लक्लेर अनेक फेऱ्यांत जवळ राहिला, परंतु प्रथम स्थान परत मिळवणे शक्य झाले नाही.<ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_fiareport"/><ref name="SGP22_ferrarirecap"/> ड्राय टायरवर जाण्याचा क्षण सिंगापूरमधील रणनीतीतील केंद्रीय मुद्दा होता. लक्लेर मध्यम टायरसाठी थांबला तेव्हा पिट-बॉक्सवर गाडी नियोजित खूण ओलांडल्याने थांबा सामान्यपेक्षा मंद झाला. पाच सेकंदांहून अधिक काळात झालेला हा थांबा ओव्हरकट किंवा अंडरकटच्या मर्यादित संधी असलेल्या रेसमध्ये महाग पडू शकला असता; तरी येथे पेरेझपासूनचे अंतर आणि सुरक्षा गाडीची पुढची घटना अधिक महत्त्वाची होती. फेरारीचा नंतरचा वेग वेळोवेळी स्पर्धात्मक होता, परंतु मागील कारला धोकादायक ओल्या रेषेतून पुढे नेण्याची संधी नसताना कागदावरील एका फेरीचा लाभ थेट क्रमवारीत रूपांतरित होत नाही. ही बाब सिंगापूरमध्ये पात्रतेत पोल आणि शर्यतीत विजय यांच्यातील फरक दाखवते.<ref name="SGP22_ferrarirecap"/><ref name="SGP22_sunday"/><ref name="SGP22_racereport"/> सायेन्सच्या तिसऱ्या स्थानाने फेरारीला एकूण ३३ गुण मिळवून दिले. त्याने हॅमिल्टनला सुरुवातीस मागे टाकल्याने पहिल्या तीन गाड्यांत फेरारीच्या दोन्ही गाड्या राहिल्या. नंतर मध्यम ड्राय टायरवरील फेऱ्यांत त्याला आघाडीच्या दोन चालकांच्या वेगाशी पूर्णपणे जुळवणे शक्य झाले नाही. तरी संरक्षणभिंतींनी भरलेल्या, सतत बदलणाऱ्या ओल्या रात्रीत पोडियम वाचवून त्याने संघाची कारनिर्माता गुणसंख्या ४३९ वर नेली. दंडानंतरही पेरेझच्या विजयामुळे फेरारीने रेड बुलची आघाडी मोठ्या प्रमाणात कमी केली नाही, पण रेड बुलच्या ३१ गुणांच्या तुलनेत फेरारीचे ३३ गुण असल्याने त्या एकाच फेरीत रेड बुलवरील फरक दोन गुणांनी कमी झाला.<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_points">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीनंतर चालक व कारनिर्माते अजिंक्यपद गुण, दस्तऐवज ५९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_59_-_2022_singapore_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_ferrarirecap"/> === मॅक्लारेनचा रणनीतिक लाभ आणि अल्पाइनवरील निर्णायक सरशी === सिंगापूरची मध्यगटातील सर्वांत महत्त्वाची घटना मॅक्लारेनच्या दोन्ही गाड्यांचे चौथे व पाचवे स्थान हे होते. नॉरिसने सहाव्या ग्रिड स्थानाचा फायदा घेत शर्यतीच्या सुरुवातीपासून पुढच्या गटात स्थान राखले. रिकार्डो केवळ सोळाव्या स्थानावरून सुरू झाला होता; त्याच्यासाठी सातत्याने इंटरमीडिएट वापरणे, अनावश्यक कोरडा-टायर प्रयोग न करणे आणि त्सुनोदाच्या दुर्घटनेनंतर सुरक्षा गाडीखाली योग्य थांबा घेणे अधिक उपयुक्त ठरले. या प्रक्रियेत मॅक्लारेनने दोन्ही गाड्यांना अखेरच्या टप्प्यात गुणांसाठी चांगले स्थान दिले. 'सुरक्षा गाडीमुळेच निकाल आला' असे एकरेषीय स्पष्टीकरण अपुरे आहे, कारण अशी संधी घेण्यासाठी दोन्ही गाड्या त्या वेळेपर्यंत स्पर्धेत टिकून असणेही आवश्यक होते.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_racereport"/> संघप्रमुख आंद्रेयास साइडल यांनी नंतर रणनीतीत संयम राखणे व नवे ड्राय टायर लवकर न लावणे हा विचारपूर्वक निवडलेला पर्याय होता असे स्पष्ट केले. त्यांच्या मते गाडीच्या विश्वसनीयतेसह नीट अंमलात आणलेल्या पिट-स्टॉपचे महत्त्व होते. नॉरिसच्या कारवर वापरलेले अद्ययावत घटक अपेक्षेप्रमाणे काम करत असल्याचेही संघाने नमूद केले; हे संघाचे तांत्रिक मूल्यमापन आहे, स्वतंत्र शर्यत-दस्तऐवजात मोजलेला एकसंध वेळेचा लाभ नाही. सिंगापूरच्या २२ गुणांनी मॅक्लारेनची गुणसंख्या १०७ वरून १२९ झाली; त्याच शर्यतीत अल्पाइनला एकही गुण न मिळाल्याने मॅक्लारेनने अल्पाइनच्या १२५ गुणांवर चार गुणांची आघाडी घेत चौथ्या स्थानावर झेप घेतली.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_points"/><ref name="SGP22_prepoints"/> अल्पाइनची दोन्ही गाड्या निवृत्त झाल्या हा केवळ रणनीतीचा पराभव नव्हता. अलोन्सो आणि ओकॉन दोघांनाही शक्तियंत्रणेशी संबंधित समस्या आल्या; संघप्रमुख ओटमार स्झाफनॉयर यांनी दोन्ही समस्यांचे स्वरूप सारखे दिसत असल्याचे सांगून तपास करण्याची आवश्यकता मांडली. तपास पूर्ण झाल्याचा अधिकृत निष्कर्ष त्याच वेळी उपलब्ध नसताना त्यांना एकच विशिष्ट घटक नक्की दोषी होता असे सांगणे अयोग्य ठरेल. अलोन्सोच्या ३५०व्या ग्रांप्री सहभागात गुणांसाठी पात्र वेग असूनही २० फेऱ्यांवर निवृत्ती आली; ओकॉनचे २६ फेऱ्यांनंतर अपयश झाले. या दुहेरी अपयशाचे वजन २२ गुणांच्या एका दिवसातील मॅक्लारेनच्या कमाईने कित्येक पटींनी वाढवले.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_points"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिनचे नियोजन, हॅमिल्टनची चूक आणि रसलचा वेगवान फेरी विरोधाभास === अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी स्ट्रोलच्या सहाव्या आणि व्हेटेलच्या आठव्या स्थानांमधून एकूण बारा गुण मिळाले. याचा प्रारंभिक आधार ओल्या परिस्थितीत गाड्यांना न घाबरता चालवणे आणि अधिक वेगवान गाड्यांना दोष न करता स्थिर रेसिंग लाइन निवडणे हा होता. स्ट्रोलने शर्यतीत चांगला वेग राखत आपला त्या हंगामातील सर्वोत्तम निकाल मिळवला. व्हेटेलने ओल्या टायरचे आयुष्य व्यवस्थापित केले, पुढे हॅमिल्टन आणि व्हर्सटॅपनच्या दबावाखाली अनेक फेऱ्या बचाव केला, पण शेवटच्या फेरीत व्हर्सटॅपनने त्याला मागे टाकले. व्हेटेलच्या प्रतिक्रियेत टायर थोडे लवकर बदलले असावेत अशी सावध नोंद होती; तिची पुष्टी स्वतंत्र शर्यत-डेटाशिवाय अंतिम रणनीतीची चूक म्हणून करू नये.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_race"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनचे हे बारा गुण हंगामाच्या सातव्या स्थानापर्यंतच्या प्रगतीसाठी निर्णायक ठरले. आधीच्या तुलनेत संघाची रेसिंग लाइनवरील शिस्त आणि पिट-स्टॉपचा वेळ निवडणे या गोष्टींचा प्रभाव जास्त पडला, असे संघप्रमुख माइक क्रॅक यांच्या प्रतिक्रियेवरून दिसते. अल्फा रोमिओचे दोन्ही चालक गुणांच्या बाहेर गेल्यावर अ‍ॅस्टन मार्टिनला अंतर कमी करण्याची संधी मिळाली. परंतु एकाच ओल्या शर्यतीतील निकालावरून कोरड्या सर्किटवरील संपूर्ण गाडी-विकास क्रमवारी बदलली असा निष्कर्ष काढणे अयोग्य ठरेल. एका विशेष परिस्थितीत विश्वासार्हता आणि निर्णयशिस्त यांनी वेगाचे महत्त्व अंशतः मागे टाकले, एवढी अधिक समर्थित तुलना आहे.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_points"/> मर्सिडीजकडे शर्यतीच्या आधी मोठ्या अपेक्षा होत्या: हॅमिल्टन शुक्रवारी पहिल्या सरावात पहिला आला होता, आणि शनिवारी पात्रतेत तिसऱ्या स्थानाची फेरी नोंदली होती. तरी त्याने शर्यतीत संरक्षणभिंतीला धडक दिली व गाडीच्या पुढील भागाच्या दुरुस्तीसाठी थांबावे लागले. त्यामुळे तिसऱ्या ग्रिड स्थानाचा पुरेसा उपयोग झाला नाही; तो शेवटी नववा झाला. २०२२ मध्ये हे एकाच वेळी एक-फेरीचा वेग व दमट, बदलत्या पकडीवरील दोन तासांची कामगिरी यांतला फरक दाखवत होते. चालकाच्या चुकांचा परिणाम कोरड्या सरावाच्या चांगल्या आकड्यांनी मिटत नाही; उलट ओल्या फेऱ्यांत धोक्याची मर्यादा अधिक काटेकोर ठरते.<ref name="SGP22_fp1"/><ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_reactions"/> रसलची परिस्थिती विरोधाभासी वाटू शकते. पात्रतेत अकरावा असताना अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटक व पार्क फेर्मे बदलांमुळे त्याने पिट लेनमधून सुरुवात केली. त्याने फार लवकर ड्राय टायरचा प्रयोग केला, पण ट्रॅक पुरेसा न सुकल्याने वेग कमी पडला. शेवटच्या टप्प्यात उघड्या ट्रॅकवर गाडीचा वेग असताना त्याने ५४व्या फेरीत संपूर्ण शर्यतीतील सर्वांत जलद १:४६.४५८ फेरी काढली. तथापि अधिकृत शर्यतीच्या वर्गीकरणात तो दोन फेऱ्यांनी मागे चौदावा होता. २०२२ च्या नियमांनुसार टॉप-टेनच्या बाहेर असल्याने एकही अतिरिक्त गुण मिळाला नाही; एखादा चालक सर्वांत वेगवान असणे आणि त्याच्या संघाला त्या फेरीचे गुण मिळणे या स्वतंत्र बाबी आहेत.<ref name="SGP22_grid"/><ref name="SGP22_fast"/><ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_sunday"/> === अल्फाटौरी, अल्फा रोमिओ आणि हास: मधल्या गटातील गमावलेल्या संधी === अल्फाटौरीच्या गॅस्लीने दहावे स्थान मिळवून एक गुण नोंदवला; त्याच्या मते पिट-स्टॉप लवकर घेणे हा अतिजोखमीचा निर्णय ठरला. गॅस्ली त्या वेळी नॉरिसच्या मागे व अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या गाड्यांसमोर होता, पण पुढील सुरक्षा गाडीच्या वेळी इतरांना कमी खर्चात टायर बदलता आले. यात एका रणनीतिक निर्णयाचा प्रत्यक्ष क्रमवारीतील परिणाम दिसतो: चांगला वेग असूनही सुरक्षा-गाडीच्या वेळेचा विपरीत परिणाम मधल्या गटात अनेक स्थानांचा फरक घडवू शकतो. त्सुनोदाने ड्राय टायरच्या संक्रमणकाळात संरक्षणभिंतीला धडक दिल्याने त्याच्या शर्यतीचा अंत झाला आणि अल्फाटौरीला दुहेरी गुण मिळवता आले नाहीत.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_ferrarirecap"/><ref name="SGP22_race"/> अल्फा रोमिओच्या झोउला सुरुवातीच्या लतिफीसोबतच्या धडकेत गाडी थांबवावी लागली; तेव्हा संभाव्य वेगाचे कोणतेही व्यापक मूल्यमापन करण्याइतका त्याने अंतरच पूर्ण केले नव्हते. लतिफीच्या हालचालीत कारला पुरेशी जागा न दिल्याचा निष्कर्ष काढून पंचांनी पुढच्या जपानी ग्रांप्रीसाठी पाच स्थानांची शिक्षा जाहीर केली. त्यामुळे झोउला झालेला तोटा आणि सिंगापूरच्या ग्रिडवर लतिफीची भविष्यातील शिक्षा लागू नसणे, हे दोन स्वतंत्र तथ्य समजणे आवश्यक आहे. बोट्टास अकरावा राहिल्याने संघाला या कार्यक्रमातून शून्य गुण मिळाले. अल्फा रोमिओचे हंगामी एकूण ५२ गुण कायम राहिले; अ‍ॅस्टन मार्टिनने अंतर कमी केले.<ref name="SGP22_latifi"/><ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_points"/> हासच्या मॅग्नुसेनने सुरुवातीच्या फेऱ्यांमध्ये फ्रंट विंगचे नुकसान झाल्यानंतर अतिरिक्त थांबा घेतला. ओल्या रस्त्यांवरील हवेच्या प्रवाहात गाडीच्या समोरील भागातील नुकसान मोठ्या महत्त्वाचे होते; परंतु त्या नुकसानीमुळेच संपूर्ण बारावे स्थान आले असे स्वतंत्र निदान उपलब्ध नाही. मिक शुमाकरचा दिवसही गुणांविना गेला; अंतिम तेराव्या स्थानापर्यंत पोहोचला आणि पूर्ण ५९ फेऱ्यांपैकी ५८ पूर्ण केल्या. संघाच्या मुख्य प्रतिस्पर्ध्यांपैकी अल्फाटौरीने एक गुण, तर अ‍ॅस्टन मार्टिनने बारा मिळवले; हास ३४ गुणांवर अल्फाटौरीसमवेत राहिला. अधिकृत अजिंक्यपद क्रमवारीत दोघांची गुणसंख्या समान असतानाही आधीचे सर्वोत्तम निकाल या स्थानभेदासाठी निर्णायक असतात.<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_points"/> === विलियम्सचा दुहेरी अपघात आणि चालकबदलानंतरची परिस्थिती === विलियम्ससाठी अल्बोनचे नियमित शर्यतीत पुनरागमन ही या सप्ताहांताची महत्त्वाची पार्श्वभूमी होती. मागील इटालियन ग्रांप्रीत आजारपणामुळे त्याच्या जागी डे व्ह्रीस उतरला होता; सिंगापूरमध्ये अल्बोन पुन्हा स्वतःच्या कारवर होता. मात्र तो चुकून संरक्षणभिंतीकडे गेला, पुढील विंगला नुकसान झाले आणि शर्यतीच्या २५ फेऱ्यांवर त्याची नोंद संपली. संघाच्या वाहनकामगिरी विभागाने ओल्या ब्रेकिंग स्थितीतील चुका व त्यानंतरची गाडीची हानी मान्य केली. त्यामुळे सुरुवातीच्या सरावात काही सुधारणा दिसली असली तरी विश्वासार्ह पूर्ण शर्यत मिळवता आली नाही.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_race"/> दुसऱ्या कारमधील लतिफीच्या सात फेऱ्यांनंतर झालेल्या धडकेत झोउची अल्फा रोमिओ आणि विलियम्स या दोन्ही गाड्या बाहेर पडल्या. पंचांनी लतिफी दोषी असल्याचे स्पष्ट नोंदवले; पुढील जपान शर्यतीतील पाच स्थानांची ग्रिड शिक्षा व परवान्यावर दोन दंडगुण या निर्णयाचे वेगळे परिणाम होते. या शर्यतीत त्याच्या गुणांची कपात झालेली नव्हती, कारण तो आधीच अवर्गीकृत होता. विलियम्सचे सहा हंगामी गुण मात्र कायम राहिले: चार अल्बोनचे आणि मागील फेरीत दोन डे व्ह्रीसचे. येथे डे व्ह्रीस या सप्ताहांतात सहभागी नव्हता, पण हंगामी चालक गुणतालिकेत त्याचे नाव आवश्यक आहे.<ref name="SGP22_latifi"/><ref name="SGP22_points"/><ref name="SGP22_prepoints"/> === नियमपालन: पेरेझवरील दोन निर्णय, वेळेची शिक्षा आणि इतर चौकशी === पेरेझच्या निकालावर सर्वात मोठी औपचारिक छाया ही एफ.आय.ए. स्पोर्टिंग नियमातील सुरक्षा गाडीमागे निर्धारित दहा कार-लांबीच्या अंतराचा संदर्भ होती. पहिल्या सुरक्षा-गाडीच्या टप्प्यात हे अंतर योग्यरित्या न राखल्याबद्दल पंचांनी त्याला समज दिली. दुसऱ्या टप्प्यात शर्यत नियंत्रणाकडून त्याच्या संघाला आधीच सूचना गेल्यानंतरही पेरेझने पुन्हा अपेक्षित अंतर न राखल्याचे पंचांनी निश्चित केले. त्यामुळे दुसऱ्या नियमभंगासाठी पाच सेकंदांची वेळेची शिक्षा व दोन दंडगुण दिले. एकाच कृतीसाठी दोन वेळा एकच शिक्षा झाली असा हा मामला नव्हता: पहिली घटना समज देण्याची, नंतरची स्वतंत्र घटना पाच सेकंदाची होती.<ref name="SGP22_perezfirst">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझ – पहिला सुरक्षा गाडी नियमभंग, दस्तऐवज ५६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_56_-_2022_singapore_grand_prix_-_offence_-_car_11_-_sc_infringement_.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_perezrule"/><ref name="SGP22_fiareport"/> अधिकृत वर्गीकरणात शर्यत संपल्यानंतरच्या निर्णयाची अंमलबजावणी झाली आहे. प्रत्यक्ष रेषा ओलांडताना पेरेझ व लक्लेरमधील अंतर ७.५९५ सेकंद होते; त्यात पाच सेकंदांची शिक्षा लक्षात घेतल्यावर अधिकृत फरक २.५९५ सेकंद राहिला. त्यामुळे पेरेझचे २५ आणि लक्लेरचे १८ गुण कायम राहिले, परंतु प्रकाशित अंतिम वेळा मूळ रेषा पार करण्याच्या वेळेपेक्षा वेगळ्या आहेत. निकालतालिकेत दंडानंतरची वेळ वापरल्यावर पुढील मजकुरात आणखी पाच सेकंद जोडणे चुकीचे ठरेल. विजय त्याच्याकडे राहिला, तरी नियमभंगाबाबत पंचांचे निष्कर्षही अधिकृत इतिहासाचा भाग आहेत.<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_perezrule"/> लतिफीची झोउसोबतची धडक हे दुसरे महत्त्वाचे प्रकरण होते. पंचांनी व्हिडिओ तपासून झोउला ओव्हरटेक करण्यासाठी पुरेशी जागा न दिल्याची चूक लतिफीकडे असल्याचे म्हटले; त्याला पुढच्या स्पर्धेत ग्रिडवर पाच स्थानांची शिक्षा देण्यात आली. व्हर्सटॅपन व मॅग्नुसेन यांच्या सातव्या वळणाजवळील संभाव्य घटनेबाबतही स्वतंत्र निर्णयपत्र होते; चौकशीचा उल्लेख करताना दंड आपोआप झाला असे दाखवू नये. अन्य प्रशासकीय प्रकरणे, पिट-लेन वेगाच्या आर्थिक शिक्षा व गाडीबदलांचे निकालावर होणारे परिणाम हे ड्रायव्हरची पाच सेकंदांची रेस टाइम पेनल्टी किंवा पुढील रेसची ग्रिड शिक्षा यांच्या पर्यायी संज्ञा नाहीत.<ref name="SGP22_latifi"/><ref name="SGP22_other">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपन व मॅग्नुसेन यांची घटना – पंच निर्णय, दस्तऐवज ५२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_52_-_2022_singapore_grand_prix_-_decision_-_car_1_-_turn_7_incident_with_car_20.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_fiaindex"/> === अजिंक्यपदातील स्थानबदल, गुणांची तुलना आणि ऐतिहासिक मूल्य === सिंगापूरनंतर व्हर्सटॅपन ३४१ गुणांवर पोहोचला; लक्लेर २३७ व पेरेझ २३५ गुणांवर होते. त्यामुळे व्हर्सटॅपनची प्रमुख पाठलागकर्त्यावरील आघाडी ११६ वरून १०४ गुणांपर्यंत कमी झाली, परंतु तो अजूनही मोठ्या फरकाने पहिला होता. पेरेझला २५ गुण मिळाल्याने लक्लेरशी त्याचे अंतर दोन गुणांपर्यंत आले. रसल २०३ गुणांवर चौथा आणि सायेन्स २०२ गुणांवर पाचवा राहिला. २०२२ च्या बोनस नियमांनुसार रसलचा सर्वांत जलद फेरीचा गुण दिला गेला नसल्यामुळे या आकड्यांमध्ये काल्पनिक बोनस वाढवलेला नाही. अजिंक्यपद निर्णायक लढत लगेच संपण्याऐवजी पुढच्या जपानी ग्रांप्रीकडे गेली.<ref name="SGP22_points"/><ref name="SGP22_race"/> कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ५७६, फेरारी ४३९ व मर्सिडीज ३७३ गुणांवर राहिले. अधिक लक्ष वेधून घेणारा बदल चौथ्या स्थानावर झाला: मॅक्लारेनने अल्पाइनला १२९ विरुद्ध १२५ गुणांनी मागे टाकले. अ‍ॅस्टन मार्टिन ३७ गुणांवर सातव्या स्थानावर, हास आणि अल्फाटौरी प्रत्येकी ३४ गुणांवर, अल्फा रोमिओ ५२ आणि विलियम्स सहा गुणांवर होते. अशा गुणांच्या विश्लेषणात एका चालकाच्या चांगल्या पात्रता क्रमांकापेक्षा सर्व गाड्या पूर्ण करतात का आणि सुरक्षा गाडीतल्या थांब्याचा फायदा घेऊ शकतात का, हे मापन अधिक प्रभावी ठरते.<ref name="SGP22_points"/><ref name="SGP22_reactions"/> या परतीच्या सिंगापूर ग्रांप्रीचे ऐतिहासिक महत्त्व अनेक स्तरांवर आहे. २०१९ नंतरची ही पहिली मरीना बे रात्रीची शर्यत होती; २०२२ च्या २३-वळणी मार्गावर ओला ट्रॅक सुकण्यासाठी लागलेला प्रदीर्घ काळ, पाच सेकंदांची शिक्षा मिळूनही पेरेझचा कायम राहिलेला विजय, दोन्ही फेरारीचे पोडियम, मॅक्लारेनचे दुहेरी अव्वल-पाच, अल्पाइनची दुहेरी यांत्रिक निवृत्ती आणि रसलच्या बोनसशिवाय नोंदवलेल्या सर्वांत जलद फेरीमुळे हा कार्यक्रम विशेष ठरतो. पुढच्या वर्षीच्या वेगळ्या सर्किट मार्गाशी याची साधी तुलना भ्रामक होऊ शकते. शर्यतीतील क्रम, नियमपालन आणि अर्थपूर्ण संघ-विश्लेषण या तिन्ही बाबींचा एकत्रित अभ्यास केल्यावरच त्या रविवारच्या निकालाचे टिकाऊ स्पष्टीकरण मिळते.<ref name="SGP22_commons"/><ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_sunday"/><ref name="SGP22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ५९ मध्ये सिंगापूर ग्रांप्रीनंतरचे सर्व २२ हंगामी चालक नोंदवले आहेत. यामध्ये सिंगापूरला न उतरलेले परंतु वर्षात आधी स्पर्धा केलेले डे व्ह्रीस व ह्युलकेनबर्ग आहेत. लतिफी व ह्युलकेनबर्ग हे दोघेही शून्य गुणांवर असले तरी अधिकृत क्रमवारीत त्यांच्या स्थानांचा क्रम स्वतंत्र आहे. अंतिम क्रमवारी वापरली आहे; शर्यतीत सहभागी असलेले वीस जणच दाखवून दोन नावे वगळलेली नाहीत.<ref name="SGP22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३४१ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २३७ |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २३५ |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २०३ |- | ५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २०२ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १७० |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १०० |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६६ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५९ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | ११ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २९ |- | १२ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २४ |- | १३ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ |- | १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १३ |- | १६ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १७ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १८ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | २० || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २१ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | २२ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === सर्व दहा कारनिर्मात्यांची क्रमवारी व एकूण गुण एफ.आय.ए.च्या सिंगापूरनंतरच्या गुणपत्रकावरून घेतले आहेत. मॅक्लारेन आणि अल्पाइनची स्थानबदलाची तुलना प्रत्यक्ष २२ विरुद्ध शून्य गुणांवर आधारित आहे; सर्व चालकांच्या पूर्ण वर्षातील गुणांचा कोणत्याही चुकीच्या नव्या संघात पुनर्वाटप केलेला नाही. हास व अल्फाटौरी यांच्या ३४ गुणांची बरोबरी असून अधिकृत क्रमवारीतील हासचे आठवे, अल्फाटौरीचे नववे स्थान तसेच राखले आहे.<ref name="SGP22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५७६ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४३९ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३७३ |- | ४ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १२९ |- | ५ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १२५ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ |- | ७ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३७ |- | ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ९ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३४ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[सिंगापूर ग्रांप्री]] * [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/singapore फॉर्म्युला वन – २०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीचा कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1133/singapore/race-result फॉर्म्युला वन – २०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीचे अधिकृत निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/singapore-grand-prix/eventtiming-information एफ.आय.ए. – २०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीचे निर्णय व नोंदी] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = सिंगापूर | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ इटालियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ जपानी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ सिंगापूर ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ सिंगापूर ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:सिंगापूर ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] p7sh06fdw7qx7s9fxa2umqg5qorwssr 2725995 2725994 2026-10-25T11:35:59Z Koolkrazy 1591 2725995 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = सिंगापूर | ग्रांप्री = सिंगापूर | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Singapore.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीमध्ये वापरलेला मरीना बे स्ट्रीट सर्किटचा ऐतिहासिक मार्गनकाशा | दिनांक = २ ऑक्टोबर | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन सिंगापूर एअरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १७ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = मरीना बे स्ट्रीट सर्किट, मरीना बे, सिंगापूर | सर्किट_प्रकार = तात्पुरते रस्त्यावरील सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.०६३ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.१४६ | एकूण_फेऱ्या = ५९ | एकूण_अंतर_किमी = २९८.५८० | एकूण_अंतर_मैल = १८५.५२९ | हवामान = मुसळधार पावसानंतर ओला आणि क्रमशः कोरडा होत गेलेला ट्रॅक; दमट वातावरण | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | पोल_वेळ = १:४९.४१२ | जलद_चालक = जॉर्ज रसल | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:४६.४५८ | जलद_फेरी = ५४ | पहिला_चालक = सर्जिओ पेरेझ | पहिला_देश = मेक्सिको | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | दुसरा_देश = मोनॅको | दुसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | तिसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | तिसरा_देश = स्पेन | तिसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ इटालियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ जपानी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ सिंगापूर ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ सिंगापूर ग्रांप्री }} '''२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला वन सिंगापूर एअरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील सतरावी शर्यत होती. ती २ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सिंगापूरमधील [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]वर झाली. २०१९ नंतर तीन वर्षांनी या रात्रीच्या ग्रांप्रीचे पुनरागमन झाले. रविवारी मुसळधार पावसामुळे उशीर झालेल्या शर्यतीत नियोजित ६१ ऐवजी ५९ फेऱ्या पूर्ण झाल्या. [[सर्जिओ पेरेझ]]ने पोलवरून सुरू केलेल्या [[शार्ल लक्लेर]]ला पहिल्या वळणापर्यंत मागे टाकले आणि नंतर सुरक्षा गाडीमागे अंतर न राखल्याच्या पाच सेकंदांच्या शिक्षेसह विजय राखला. लक्लेर दुसरा आणि [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] तिसरा राहिला. [[जॉर्ज रसल]]ने सर्वांत वेगवान फेरी नोंदवली, पण चौदाव्या स्थानामुळे त्याला त्या फेरीचा अजिंक्यपद गुण मिळाला नाही.<ref name="SGP22_race">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ५८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2022_singapore_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_perezrule">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझ – सुरक्षा गाडीपासून अंतर राखण्याचा दुसरा नियमभंग, दस्तऐवज ५७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_57_-_2022_singapore_grand_prix_-_offence_-_car_11_-_sc_infringement_2nd.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – अधिकृत कार्यक्रम व शर्यत माहिती|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/singapore|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === सोळा फेऱ्यांनंतर [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]चे ३३५, लक्लेरचे २१९ आणि पेरेझचे २१० गुण होते; व्हर्सटॅपनची लक्लेरवरील आघाडी ११६ गुणांची होती. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुलचे ५४५, फेरारीचे ४०६ व मर्सिडीजचे ३७१ गुण होते. याच वेळी अल्पाइनचे १२५ आणि मॅक्लारेनचे १०७ गुण असल्याने चौथ्या स्थानाच्या शर्यतीत त्यांच्या विश्वासार्हतेचा मोठा वाटा होता. सिंगापूर हा उरलेल्या सहा ग्रांप्रींपैकी पहिला कार्यक्रम होता; व्हर्सटॅपनला या शर्यतीत विजेतेपद निश्चित करण्याची गणिती शक्यता होती, मात्र प्रत्यक्ष पात्रता व निकालामुळे निर्णय पुढे गेला.<ref name="SGP22_prepoints">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ इटालियन ग्रांप्रीनंतरचे गुण – अधिकृत दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_65_-_2022_italian_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_event"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === २०२२ मधील [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]ची लांबी ५.०६३ किमी (३.१४६ मैल), वळणे २३ आणि नियोजित अंतर ६१ फेऱ्यांत ३०८.७०६ किमी होते. हाच २०२२ मधील जुन्या २३-वळणी मार्गाचा नकाशा आहे; २०२३ नंतरचा बदललेला १९-वळणी मार्ग येथे वापरलेला नाही. ही तात्पुरत्या सार्वजनिक रस्त्यांवर होणारी रात्रीची शर्यत असल्याने कमी मोकळी जागा, जास्त दमटपणा, धक्के आणि संरक्षणभिंतींचा जवळचा परिसर चालकांसाठी महत्त्वाचा ठरतो. शुक्रवारी ३० सप्टेंबर रोजी पहिला-दुसरा सराव, शनिवारी १ ऑक्टोबर रोजी तिसरा सराव व तीन पात्रता फेऱ्या, आणि रविवारी २ ऑक्टोबर रोजी मुख्य शर्यत होती. हा स्प्रिंट सप्ताहांत नव्हता.<ref name="SGP22_event"/><ref name="SGP22_commons">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मरीना बे सर्किटचा प्रमाणित कॉमन्स नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Singapore.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> रविवारी नियोजित रात्रीच्या प्रारंभाच्या आधी कोसळलेल्या मुसळधार पावसाने ट्रॅक पाण्याखाली गेला. त्यामुळे सुरक्षिततेसाठी सुरुवातीस सुमारे एक तास विलंब झाला; शर्यतीचा पूर्ण ३०८.७०६ किमीचा कार्यक्रम न होता दोन तासांच्या मर्यादेत ५९ फेऱ्या आणि २९८.५८० किमी एवढेच अधिकृत अंतर पूर्ण झाले. नियोजित अंतर आणि प्रत्यक्ष पूर्ण अंतर ही वेगवेगळी आकडेवारी म्हणून येथे दिली आहे.{{refn|group=टीप|२०२२ सिंगापूरची अधिकृत अंतिम शर्यत वर्गवारी ५९ फेऱ्या व २९८.५८० किमी दाखवते, तर कार्यक्रमाची नियोजित शर्यत ६१ फेऱ्यांची होती. दोन तासांची सक्रिय शर्यत मर्यादा लागू झाल्याने शेवटच्या दोन फेऱ्या झाल्या नाहीत.}}<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_fiareport">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझला शिक्षा, तरी सिंगापूर ग्रांप्री विजय कायम|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-perez-penalised-wins-singapore-ahead-leclerc-verstappen-finishes-seventh|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === सर्व दहा कारनिर्मात्यांचे प्रत्येकी दोन असे वीस नियमित चालक या सप्ताहांतात होते. मागील इटालियन ग्रांप्रीमध्ये विलियम्सची गाडी चालवणाऱ्या निक डे व्ह्रीसऐवजी मूळ चालक अलेक्झांडर अल्बोन सिंगापूरमध्ये परतला. तीनही सराव सत्रांत याच वीस चालकांनी भाग घेतला; वेगळे नवोदित सरावचालक अधिकृत वर्गीकरणात नाहीत. चालक व गाड्यांची यादी प्रत्यक्ष पात्रता व शर्यत सहभागी नोंदीशी जुळवली आहे.<ref name="SGP22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – पहिल्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_17_sgp_f1_p1_timing_firstpracticesessionclassification_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – दुसऱ्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_17_sgp_f1_p2_timing_secondpracticesessionclassification_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज २९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_29_-_2022_singapore_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_qual">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – अंतिम पात्रता वर्गीकरण, दस्तऐवज ४१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_41_-_2022_singapore_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_fp1"/> |} === टायर === पिरेलीने पांढरे C3 कठीण, पिवळे C4 मध्यम आणि लाल C5 मऊ असे तीन सर्वांत मऊ ड्राय मिश्रण निवडले; प्रत्येकी अनुक्रमे दोन, तीन आणि आठ संच उपलब्ध होते. ओल्या परिस्थितीसाठी हिरवे इंटरमीडिएट व निळे संपूर्ण पावसाचे टायरही उपलब्ध होते. नव्याने डांबरीकरण झालेल्या काही भागांमुळे, आर्द्रतेमुळे आणि सामान्य रस्त्यावरील रंगीत खुणांमुळे टायर गरम होण्याचे व चकाकणाऱ्या पृष्ठभागावरील पकडीचे प्रश्न महत्त्वाचे होते. रविवारी प्रत्यक्ष पावसाने या तीन ड्राय मिश्रणांच्या अपेक्षित रणनीतीऐवजी इंटरमीडिएटवर दीर्घ टप्प्याची गरज निर्माण केली.<ref name="SGP22_preview">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्री २०२२ – पिरेलीचे टायर पूर्वावलोकन|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-singapore-grand-prix---preview/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref><ref name="SGP22_alloc">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्रीसाठी २०२२ मध्ये निवडलेली टायर मिश्रणे व संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-singapore-grand-prix.6HHFZYnPHBnKcByUWIptCN|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="SGP22_sunday">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – रविवारचे पिरेली टायर विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-singapore-grand-prix---sunday-0/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || C3 || पांढरा || २ |- | मध्यम || C4 || पिवळा || ३ |- | मऊ || C5 || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_alloc"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या सरावात हॅमिल्टनने १:४३.०३३ नोंदवून व्हर्सटॅपनला अवघ्या ०.०८४ सेकंदांनी मागे ठेवले. लक्लेर तिसरा, पेरेझ चौथा आणि रसल पाचवा होता. मर्सिडीजच्या या एका फेरीवरील वेगावरून संघ रविवारी जिंकू शकणारच असे भाकीत करता येत नव्हते; कमी गतीच्या वळणांत ट्रॅक विकसित होत होता आणि अनेक संघ गाड्यांचे संतुलन तपासत होते. स्ट्रोलची संरक्षणभिंतीशी झालेली घटना सरावात व्यत्यय निर्माण करणाऱ्या प्रसंगांपैकी होती. सर्व वीस चालकांनी वेळ नोंदवली; हॅमिल्टनच्या २०, सायेन्सच्या २४ व त्सुनोदाच्या २६ फेऱ्यांमध्ये वेगळ्या चाचणी कार्यक्रमांचे प्रतिबिंब दिसते.<ref name="SGP22_fp1"/><ref name="SGP22_fp">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्री – सराव सत्रांतील अधिकृत नोंदी|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/singapore|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४३.०३३ || २० |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.११७ || २० |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४३.४३५ || १७ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.८३९ || १५ |- | ५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४४.०६६ || २१ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४४.१३८ || २४ |- | ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४४.७३६ || २४ |- | ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४५.२२१ || १२ |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४५.२५८ || २४ |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४५.३३६ || ११ |- | ११ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४५.३५४ || २२ |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४५.७२४ || २१ |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४५.७२५ || २४ |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४६.०२८ || २२ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४६.०८१ || २६ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.११९ || २० |- | १७ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४६.४०८ || २५ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४६.६०१ || २३ |- | १९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४६.६८० || २२ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४७.०९२ || १८ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी रात्रीच्या दुसऱ्या सरावात फेरारीची जोडी पहिल्या दोन स्थानांवर आली. सायेन्सचा १:४२.५८७ हा सर्वोत्तम वेळ होता; लक्लेर ०.२०८ सेकंदांनी मागे व रसल ०.३२४ सेकंदांनी मागे होता. व्हर्सटॅपन चौथा असला तरी त्याच्या फक्त आठ फेऱ्या झाल्या. फेरारी आणि रेड बुलच्या धावसंख्येतील हा फरक वेगाचा थेट सूचक नाही: दीर्घ धाव, इंधन, टायर आणि तांत्रिक दुरुस्तीचा कार्यक्रम निरनिराळा होता. पेरेझच्या १३ व लक्लेरच्या १४ फेऱ्यांच्या तुलनेत रसल व बोट्टास यांनी प्रत्येकी २६ फेऱ्या घेतल्या; मॅक्लारेनने नॉरिसचा मर्यादित सराव वापरून कामगिरीविषयक माहिती संकलित केली.<ref name="SGP22_fp2"/><ref name="SGP22_qualteam">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर २०२२ – पात्रतेनंतर दहा संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-qualifying-in-singapore-2022.73u8qmIejC6MnyCmOsqbLp|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४२.५८७ || २३ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४२.७९५ || १४ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४२.९११ || २६ |- | ४ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.९२६ || ८ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४३.१८२ || २२ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.४१२ || २३ |- | ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४३.४३१ || २६ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.५२० || २३ |- | ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.९०६ || १३ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४३.९८२ || २१ |- | ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४४.०१३ || १६ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४४.२४९ || २४ |- | १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४४.४२२ || २२ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४४.४६९ || २२ |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४४.५२४ || २५ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.१४४ || २५ |- | १७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४५.२११ || ११ |- | १८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४५.४४७ || १८ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४५.६२३ || २३ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.५५३ || २५ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी मुसळधार पाऊस पडल्याने तिसऱ्या सरावाचा मोठा भाग पावसात गेला व प्रत्यक्ष उपयुक्त धावणे मर्यादित राहिले. इंटरमीडिएट टायरवरील वेगाने लक्लेरला १:५७.७८२ वेळेसह पहिले स्थान दिले. व्हर्सटॅपन त्याच्यापेक्षा ०.५२६ सेकंद, सायेन्स १.०६६ सेकंद मागे आणि अलोन्सो चौथा होता. पेरेझ पाचवा, स्ट्रोल सहावा आणि ओकॉन सातवा; हॅमिल्टन बारावा राहिला. ड्राय सरावापेक्षा फेरीचे वेळमान अचानक वाढल्यामुळे शनिवारी पात्रतेत टायर निवड आणि पाण्याचा निचरा हे घटक मध्यवर्ती ठरणार होते. अधिकृत यादीत वीस चालकांच्या वेळा आहेत.<ref name="SGP22_fp3"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:५७.७८२ || ११ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५८.३०८ || १२ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:५८.८४८ || १२ |- | ४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५९.४२९ || ९ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५९.५२६ || ११ |- | ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २:००.३७३ || ११ |- | ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २:००.९११ || ९ |- | ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २:०१.००७ || ११ |- | ९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २:०१.०१० || १० |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २:०१.०३६ || १३ |- | ११ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २:०१.०८९ || १३ |- | १२ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २:०१.२२० || ८ |- | १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २:०१.२४५ || १५ |- | १४ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २:०१.५०२ || १३ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २:०१.६७९ || १४ |- | १६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २:०१.७९१ || १३ |- | १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २:०१.९०७ || १३ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २:०२.०६६ || ११ |- | १९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २:०२.५९९ || ११ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २:०३.५१० || १० |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारी पहिल्या पात्रता फेरीत ट्रॅक ओला असतानाही क्रमशः सुधारत होता; सर्वाधिक उपयुक्त निवड इंटरमीडिएट टायरची होती. शेवटच्या प्रयत्नात व्हर्सटॅपनने १:५३.०५७ वेळ काढला, हॅमिल्टनने १:५३.१६१ नोंदवले. महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ही एका चालकाची सर्वसाधारण वेगवान फेरी होती, अंतिम पोलचा निर्णय नव्हता. बोट्टास सोळावा, रिकार्डो सतरावा, ओकॉन अठरावा, अल्बोन एकोणिसावा आणि लतिफी विसावा राहून बाद झाले. मॅक्लारेनची दोन गाड्यांमधली दरी आणि अल्पाइनच्या एका गाडीच्या लवकर बाद होण्याचे परिणाम रविवारी स्पष्ट झाले.<ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_quali">{{स्रोत बातमी|title=ओल्या ते कोरड्या पात्रतेत लक्लेर पोलवर; व्हर्सटॅपन आठवा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पुन्हा इंटरमीडिएटवरील जलद वेळेसह लक्लेर १:५२.३४३ वर गेला; हॅमिल्टन, पेरेझ, व्हर्सटॅपन आणि अलोन्सो पुढच्या संघर्षात राहिले. रसलच्या १:५४.०१२ वेळेमुळे तो अकरावाच राहिला, तर स्ट्रोल बारावा, मिक शुमाकर तेरावा, व्हेटेल चौदावा आणि झोउ पंधरावा झाला. रसलचा निकाल त्याच्या शुक्रवारीच्या प्रायोगिक वेगापेक्षा भिन्न होता; मर्सिडीजमधील हॅमिल्टनची तिसऱ्या फेरीत प्रवेश करणारी गाडी याउलट वरच्या गटात राहिली. त्यामुळे एका संघाचे दोन्ही चालक एकसारख्या परिस्थितीत वेगळ्या टायर तापमान व रेसिंग लाइन अनुभवाला सामोरे गेले.<ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_qualteam"/> === फेरी ३ === तिसऱ्या फेरीत ओल्या-कोरड्या संक्रमणाच्या पार्श्वभूमीवर ड्राय मऊ टायर उपयोगात आले. लक्लेरने १:४९.४१२ वेळेसह पोल मिळवला; पेरेझ केवळ ०.०२२ सेकंद आणि हॅमिल्टन ०.०५४ सेकंद मागे होते. सायेन्स चौथा, अलोन्सो पाचवा, नॉरिस सहावा व गॅस्ली सातवा. व्हर्सटॅपनकडे काही टप्प्यांवर पोलला आव्हान देण्याइतका वेग असला तरी रेड बुलने इंधनाचा आवश्यक नमुना राखण्यासाठी त्याला अंतिम वेगवान प्रयत्न पूर्ण न करता परत बोलावले; तो आठवा ठरला. मॅग्नुसेन व त्सुनोदा अनुक्रमे नववा-दहावा होते. ही इंधनविषयक रणनीतिक चूक रविवारच्या आघाडीच्या स्पर्धेत व्हर्सटॅपनला अतिरिक्त वाहतुकीत ढकलणारी ठरली.<ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_quali"/><ref name="SGP22_qualteam"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:५४.१२९ || १:५२.३४३ || १:४९.४१२ || २० |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५४.४०४ || १:५२.८१८ || १:४९.४३४ || २० |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:५३.१६१ || १:५२.६९१ || १:४९.४६६ || २४ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:५४.५५९ || १:५३.२१९ || १:४९.५८३ || २२ |- | ५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५५.३६० || १:५३.१२७ || १:४९.९६६ || २३ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:५५.९१४ || १:५३.९४२ || १:५०.५८४ || २४ |- | ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५५.६०६ || १:५३.५४६ || १:५१.२११ || २४ |- | ८ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५३.०५७ || १:५२.७२३ || १:५१.३९५ || २० |- | ९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५५.१०३ || १:५४.००६ || १:५१.५७३ || २३ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५५.३१४ || १:५३.८४८ || १:५१.९८३ || २३ |- | ११ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:५४.६३३ || १:५४.०१२ || — || १७ |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:५५.६२९ || १:५४.२११ || — || १५ |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५५.७३६ || १:५४.३७० || — || १६ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:५५.६०२ || १:५४.३८० || — || १५ |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:५५.३७५ || १:५५.५१८ || — || १४ |- | १६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:५६.०८३ || — || — || ७ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:५६.२२६ || — || — || ९ |- | १८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५६.३३७ || — || — || ९ |- | १९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:५६.९८५ || — || — || ७ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:५७.५३२ || — || — || ८ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.च्या अंतिम ग्रिडच्या दस्तऐवज ४८ मध्ये पोलवरील लक्लेरपासून एकोणिसाव्या क्रमांकावरील लतिफीपर्यंत क्रमांकित स्थाने दिली आहेत. पात्रतेत अकरावा असलेला जॉर्ज रसल मात्र गाडीचे घटक 'पार्क फेर्मे'च्या निर्बंधात बदलल्याने आणि अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटक वापरल्याने पिट लेनमधून सुरुवात करणार होता. त्याला काल्पनिक '२०वा क्रमांक' देण्यात आलेला नाही. बाकीची पात्रता क्रमवारी मूलतः तशीच राहिली; व्हर्सटॅपन आठवाच राहिला. वेगवान पात्रता वेळ व प्रत्यक्ष प्रारंभस्थळ दोन्ही स्वतंत्ररीत्या दर्शविले आहेत.{{refn|group=टीप|दस्तऐवज ४८ मध्ये १९ क्रमांकित ग्रिड स्थाने असून 'DRIVERS REQUIRED TO START FROM THE PIT LANE' या स्वतंत्र नोंदीत रसलची कार क्र. ६३ आहे. पिट लेनमधून सुरुवात करणाऱ्या चालकास वीसावे भौतिक ग्रिड स्थान देणे चुकीचे ठरेल.}}<ref name="SGP22_grid">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – अधिकृत अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Singapore%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_fiaindex">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्री २०२२ – एफ.आय.ए.ची वेळापत्रक व निर्णय-दस्तऐवज सूची|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/singapore-grand-prix/eventtiming-information|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४९.४१२ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४९.४३४ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४९.४६६ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४९.५८३ |- | ५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४९.९६६ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:५०.५८४ |- | ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५१.२११ |- | ८ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५१.३९५ |- | ९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५१.५७३ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५१.९८३ |- | ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:५४.२११ |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५४.३७० |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:५४.३८० |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:५५.५१८ |- | १५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:५६.०८३ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:५६.२२६ |- | १७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५६.३३७ |- | १८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:५६.९८५ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:५७.५३२ |- | पिट लेन || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || पार्क फेर्मे बदल; पिट लेनमधून सुरुवात |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === पाऊस, विलंब व सुरुवातीच्या चढाओढी === २ ऑक्टोबरला नियोजित रात्रीच्या प्रारंभापूर्वी जोरदार पावसामुळे ट्रॅकवर पाणी साचले. सुरक्षित तपासणीनंतर सुरुवात उशिरा झाली; त्या वेळी पाऊस थांबला होता पण रेसिंग लाइन अद्याप ओली होती. सर्व चालकांनी इंटरमीडिएट टायरवर सुरुवात केली. पहिल्या वळणाकडे जाताना पेरेझने पोलवरील लक्लेरला मागे टाकून पहिला क्रमांक मिळवला. सायेन्सने हॅमिल्टनला मागे टाकून तिसरे स्थान मिळवले. व्हर्सटॅपनची सुरुवात खराब झाल्याने आठव्या ग्रिड क्रमांकावरून तो अनेक स्थाने मागे गेला आणि पहिल्या टप्प्यात बचावात्मक चढाओढ करावी लागली.<ref name="SGP22_ferrarirecap">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर शर्यतीतील फेरारीचा अधिकृत वृत्तान्त|दुवा=https://www.ferrari.com/en-US/formula1/articles/singapore-grand-prix-2022-race-recap|प्रकाशक=फेरारी}}</ref><ref name="SGP22_fiareport"/><ref name="SGP22_racereport">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझचा सिंगापूर विजय; व्हर्सटॅपन सातवा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-holds-off-leclerc-to-win-rollercoaster-2022-singapore-grand-prix-as.6fJ3Awe6YmTCf7KSqI2IVG|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> हॅमिल्टनला सरळरेषीय पकडीच्या तुलनेत ब्रेकिंगच्या वेळी कमी विश्वास वाटत असल्याचे संघाच्या वृत्तांतात नमूद होते; त्याचवेळी नॉरिस व अलोन्सो पहिल्या सहा जणांत होते. पहिल्या फेऱ्यांत मागील गटात मॅग्नुसेनच्या पुढील विंगचे नुकसान झाल्यामुळे त्याला मर्यादित कामगिरीचा सामना करावा लागला. त्याला धोकादायक सैल भागासाठी काळा-केशरी ध्वज दाखवून दुरुस्तीची गरज कळवण्यात आली. सिंगापूरच्या अरुंद रस्त्यांवर अशा थांब्यांमुळे हरवलेला वेळ परत मिळवणे अवघड होते.<ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्री – शर्यतीनंतर सर्व संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-singapore-2022.7jaGhyvisu9c7OCdYfN8PL|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === पहिली सुरक्षा गाडी आणि पाण्यावर टिकून राहण्याची रणनीती === सातव्या-आठव्या फेरीच्या सुमारास लतिफी आणि झोउ यांच्यात पाचव्या वळणाकडे संपर्क झाला. झोउची अल्फा रोमिओ जागीच थांबली; लतिफीची विलियम्सही नुकसानीमुळे बाद झाली. अडथळा सुरक्षित काढण्यासाठी पूर्ण सुरक्षा गाडी लावण्यात आली. पहिल्या पुनर्सुरुवातीस पेरेझने लक्लेरवर आघाडी राखली. नंतर पंचांनी झोउला बाजूला जाण्यास पर्याप्त जागा न सोडल्याचे कारण देऊन लतिफीला त्याच्या पुढील स्पर्धेसाठी पाच स्थानांची ग्रिड शिक्षा दिली; ती सिंगापूरच्या पूर्ण झालेल्या वर्गीकरणावर वेळेच्या शिक्षेसारखी लागू नव्हती.<ref name="SGP22_latifi">{{स्रोत बातमी|title=लतिफी व झोउ यांची धडक – पंच निर्णय, दस्तऐवज ५०|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/singapore-grand-prix/offence-car-6-causing-a-collision-with-car-24|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघाच्या निर्णयपत्राचे प्रतिलेखन}}</ref><ref name="SGP22_racereport"/> ओल्या भागांवर कोरड्या टायरची गाडी नियंत्रित ठेवणे कठीण असल्याने मधल्या काळात संघांनी इंटरमीडिएटवर अधिक वेळ राहणे पसंत केले. पिरेलीच्या मते नवीन डांबरीकरण आणि मंद निचऱ्यामुळे काही वळणांत पाण्याचा थर टिकून होता. पेरेझ व लक्लेरमध्ये काहीवेळा कमी अंतर होते, परंतु अतिशय नाजूक पकडीच्या भागात धोकादायक हल्ला करण्याऐवजी लक्लेरने पाठलाग जपला. व्हर्सटॅपनने दरम्यान व्हेटेल व गॅस्लीला मागे टाकून गुणांच्या दिशेने प्रगती केली; मात्र पाण्यातील मर्यादित ओव्हरटेकिंग संधी कायम होत्या.<ref name="SGP22_sunday"/><ref name="SGP22_fiareport"/> === यांत्रिक निवृत्ती, आभासी सुरक्षा गाड्या आणि बदलती रेसिंग लाइन === २१व्या फेरीच्या आसपास अलोन्सोची अल्पाइन इंजिनच्या समस्येमुळे थांबली; त्यामुळे आभासी सुरक्षा गाडी (व्ही.एस.सी.) लागू करण्यात आली. त्याच्या ३५०व्या ग्रांप्री सहभागाच्या ऐतिहासिक टप्प्यात अशा प्रकारे गुण मिळवण्याची शक्यता संपली. याच टप्प्याच्या आसपास रसलने कोरड्या मिश्रणांवर लवकर प्रयोग केला, पण अजून पूर्ण सुकलेला नसलेला ट्रॅक त्याच्या रणनीतीविरुद्ध गेला. अल्बोनची विलियम्स नंतर आठव्या वळणाजवळ आदळली व पुढील विंगचे नुकसान झाले; पुढील आभासी सुरक्षा गाडीची गरज निर्माण झाली. अल्बोनला पुढे गाडी निवृत्त करावी लागली.<ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_reactions"/> ओकॉनच्या अल्पाइन गाडीचा पॉवर-युनिट बिघाड झाला आणि तोही शर्यतीबाहेर पडला; त्यामुळे अल्पाइनचे दोन्ही चालक शून्य गुणांवर थांबले. त्यांच्याशी थेट गुणांकरिता लढणाऱ्या मॅक्लारेनच्या दोन्ही गाड्या मात्र शर्यतीत होत्या. हॅमिल्टनने ३३व्या फेरीत संरक्षणभिंतीला धडक दिल्यावर पुढील विंगचा भाग बदलण्यासाठी पिट-स्टॉप घ्यावा लागला; या चुका आणि विलंबाचा त्याच्या उच्च स्थानावरून मागे जाण्यात महत्त्वाचा वाटा होता.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_ferrarirecap"/> === कोरड्या टायरचा निर्णय आणि त्सुनोदाची सुरक्षा गाडी === ३४-३६व्या फेऱ्यांत ट्रॅकवरील कोरडी रेषा पुरेशी तयार झाल्याचे दिसू लागल्यावर आघाडीच्या संघांनी ड्राय टायरचा वापर केला. लक्लेरचा मध्यम टायरसाठी थांबा त्याच्या गाडीला पिट-चिन्हापेक्षा पुढे थांबावे लागल्याने सुमारे ५.३ सेकंदांचा झाला; पेरेझने पुढील थांब्यानंतरही महत्त्वाची आघाडी राखली. सायेन्सनेही मध्यम मिश्रण घेतले. गॅस्लीचा आधी घेतलेला निर्णय त्याला पिट-लेनमधील वेळ वाचवण्याची संधी कमी देणारा ठरला; रणनीतीची ही तुलना नंतर त्याच्या स्वतःच्या प्रतिक्रियेतही आली.<ref name="SGP22_ferrarirecap"/><ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_sunday"/> याच संक्रमणकाळात त्सुनोदाची कार दहाव्या वळणाजवळ संरक्षणभिंतीला धडकली आणि पुन्हा पूर्ण सुरक्षा गाडी बाहेर आली. नॉरिस व रिकार्डो यांनी त्या वेळचा फायदा घेत ड्राय टायरसाठी तुलनेने कमी वेळेत थांबा घेतला. नॉरिस चौथ्या स्थानावर आणि रिकार्डो नंतर पाचव्या स्थानावर पोहोचल्याने मॅक्लारेनला या निवडीचे प्रचंड गुणात्मक महत्त्व होते. रिकार्डोने मऊ आणि नॉरिसने मध्यम ड्राय मिश्रण वापरल्याचे अधिकृत शर्यत वृत्तांत वर्णन करतो; सर्वच चालकांनी अगदी एकसारखी रणनीती वापरली असा दावा करता येणार नाही.<ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_sunday"/> === शेवटच्या पुनर्सुरुवातीतील संघर्ष व वेळमर्यादा === शेवटच्या पूर्ण सुरक्षा गाडीनंतर प्रतिस्पर्धी पुन्हा वेग घेत असताना व्हर्सटॅपनने नॉरिसला मागे टाकण्याच्या प्रयत्नात सातव्या वळणावर उशिरा ब्रेकिंग करून चाके लॉक केली. तो बाहेरच्या सुटकेच्या रस्त्यावर गेला; टायरवर सपाट भाग पडल्याने त्याला पुन्हा थांबून नवे टायर घ्यावे लागले आणि स्थान घसरले. पुढील फेऱ्यांत त्याने परत प्रगती करून शेवटच्या फेरीत व्हेटेलला मागे टाकत सातवे स्थान मिळवले. या घटनेमुळे आठव्या ग्रिड स्थानावरून त्याला अव्वल गटात झुंज देता आली नाही आणि त्या दिवशी संभाव्य अजिंक्यपद निर्णय होऊ शकला नाही.<ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_fiareport"/> लक्लेरने नंतर पेरेझला काही फेऱ्यांत दबावाखाली ठेवले; पण मंद वळणे, पाण्याच्या कडेचा प्रभाव आणि ड्राय टायरच्या उष्णतेची अनिश्चितता यांमुळे प्रत्यक्ष ओव्हरटेकिंग शक्य झाले नाही. पेरेझने आपला वेग नियंत्रित ठेवत हळूहळू अंतर वाढवले. पावसाच्या उशिराने सुरू झालेली व अनेक तटस्थ टप्प्यांनी खंडित झालेली शर्यत नियोजित ६१ फेऱ्या पूर्ण न होता ५९ फेऱ्यांनंतर थांबली. पेरेझने लक्लेरपेक्षा ७.५९५ सेकंद आधी रेषा ओलांडली; नंतर पंचांनी त्याच्या वेळेत पाच सेकंद मिळवून अधिकृत अंतर २.५९५ सेकंद ठेवले. सायेन्स तिसरा, नॉरिस चौथा, रिकार्डो पाचवा आणि स्ट्रोल सहावा झाला.<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_perezrule"/><ref name="SGP22_fiareport"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनचा व्हेटेल आठवा, हॅमिल्टन नववा आणि गॅस्ली दहावा राहिला. दोन्ही अल्पाइन, दोन्ही विलियम्स, त्सुनोदा आणि झोउ अशी सहा गाड्या अधिकृतरित्या 'वर्गीकृत नाहीत' या विभागात होत्या. रसल चौदाव्या स्थानावर दोन फेऱ्यांनी मागे असला तरी अधिकृत वर्गीकृत यादीत समाविष्ट आहे. या वर्गीकरणाचा 'निवृत्त' याच्याशी सरळ अर्थसाम्य लावू नये.<ref name="SGP22_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === ३ ऑक्टोबरला जारी झालेल्या एफ.आय.ए.च्या अंतिम दस्तऐवज ५८ मधील वेळा खाली दिल्या आहेत. पेरेझच्या अंतिम अधिकृत २:०२:२०.२३८ वेळेत पाच सेकंदांची शिक्षा आधीच समाविष्ट आहे; ती दुसऱ्यांदा जोडलेली नाही. रसलचा वेगवान फेरीचा गुण त्याच्या चौदाव्या स्थानामुळे शून्य राहिला.{{refn|group=टीप|पेरेझने प्रत्यक्ष २:०२:१५.२३८ मध्ये रेषा पार केली होती; दस्तऐवज ५८ मधील दंडानंतरची अंतिम वेळ २:०२:२०.२३८ आणि लक्लेरवरील अधिकृत आघाडी २.५९५ सेकंद आहे.}}<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_perezrule"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५९ || २:०२:२०.२३८ || २५ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५९ || +२.५९५ || १८ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५९ || +१०.३०५ || १५ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५९ || +२१.१३३ || १२ |- | ५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५९ || +५३.२८२ || १० |- | ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५९ || +५६.३३० || ८ |- | ७ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५९ || +५८.८२५ || ६ |- | ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५९ || +६०.०३२ || ४ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५९ || +६१.५१५ || २ |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५९ || +६९.५७६ || १ |- | ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५९ || +८८.८४४ || — |- | १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५९ || +९२.६१० || — |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५८ || +१ फेरी || — |- | १४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५७ || +२ फेऱ्या || — |- | अवर्गीकृत || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३४ || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २६ || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २५ || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २० || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७ || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ || निवृत्त || — |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === जॉर्ज रसलने ५४व्या फेरीत १:४६.४५८ वेळ व सरासरी १७१.२११ किमी/ता. वेग नोंदवला. त्याने शर्यत चौदाव्या स्थानावर पूर्ण केल्यामुळे २०२२ मधील पहिल्या दहा स्थानांच्या पात्रतेची अट पूर्ण झाली नाही आणि कोणालाही सर्वांत वेगवान फेरीचा बोनस गुण मिळाला नाही. खाली अधिकृत एफ.आय.ए. नोंदीतील सर्व वीस चालकांचे स्वतंत्र सर्वोत्तम वैध वेळमान, वेग आणि एफ.आय.ए. फेरी क्रमांक आहेत; निवृत्त चालकही त्यांच्या प्रत्यक्ष नोंदवलेल्या वैध फेऱ्यांसह आले आहेत.<ref name="SGP22_fast">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या वेगवान शर्यत फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_17_sgp_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५४ || १:४६.४५८ || १७१.२११ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५७ || १:४८.१६५ || १६८.५०९ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५९ || १:४८.४१४ || १६८.१२२ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५४ || १:४८.७५३ || १६७.५९८ |- | ५ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || १:४९.१४२ || १६७.००० |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५६ || १:४९.२१२ || १६६.८९३ |- | ७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५८ || १:५०.२८३ || १६५.२७२ |- | ८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५८ || १:५०.२९० || १६५.२६२ |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५६ || १:५०.५६९ || १६४.८४५ |- | १० || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५८ || १:५०.६२२ || १६४.७६६ |- | ११ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५८ || १:५०.६६९ || १६४.६९६ |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५७ || १:५१.००६ || १६४.१९६ |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ || १:५१.८६४ || १६२.९३७ |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५९ || १:५२.०६७ || १६२.६४१ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३२ || १:५८.७१६ || १५३.५३२ |- | १६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १९ || २:००.४६३ || १५१.३०६ |- | १७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २४ || २:०१.१०५ || १५०.५०४ |- | १८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २४ || २:०२.१२१ || १४९.२५१ |- | १९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५ || २:०५.५५६ || १४५.१६८ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५ || २:०५.५८५ || १४५.१३५ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === पेरेझचा विजय: पहिल्या वळणातील निर्णय आणि ओल्या ट्रॅकवरील सातत्य === सिंगापूरमध्ये रेड बुलच्या निकालातील सर्वांत महत्त्वाचा फरक एका गाडीच्या अंतिम वेगापेक्षा दोन चालकांच्या शर्यतीतील निर्णयांत दिसून येतो. पेरेझने पहिल्याच सरळ रेषेतून लक्लेरपेक्षा चांगली सुरुवात केली; अवघ्या काही सेकंदांनी त्याने ज्या स्थानासाठी संपूर्ण ओल्या शर्यतीत बचाव करायचा होता ते स्थान मिळवले. सामान्य कोरड्या सर्किटवर डी.आर.एस.चा फायदा घेऊन स्थान परत मिळवणे शक्य झाले असते, परंतु सिंगापूरच्या ओल्या मार्गावर रेसिंग लाइनबाहेर वाहन नेल्यास पकड अतिशय कमी होण्याचा धोका होता. या एकाच प्रारंभिक विजयाने पुढील सुरक्षा-गाडीच्या टप्प्यांनंतरही पेरेझला वेग निवडून चालवण्याचे स्वातंत्र्य दिले. फेरारीला ओव्हरटेकिंगसाठी त्याच्या टायरपेक्षा अधिक विश्वासार्ह पकड आणि योग्य वेळेवरचा धोका स्वीकारण्याची गरज पडली.<ref name="SGP22_fiareport"/><ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_sunday"/> पेरेझच्या विजयाचे श्रेय केवळ सुरुवातीला पुढे जाण्याला देणेही अपुरे आहे. ओला ट्रॅक कधी पुरेसा सुकणार, इंटरमीडिएटचे तापमान किती टिकेल आणि ड्राय टायरवर जायची योग्य फेरी कोणती, या तीन प्रश्नांची उत्तरे शर्यतीत बदलत गेली. पेरेझने कोणतीही निर्णायक चूक न करता जवळपास सर्व नियोजित ओव्हरटेकिंग अडचणी टाळल्या; फेरीच्या लांब काळात स्थिर अंतर राखून घाईचे थांबे टाळले. शेवटी त्याची आघाडी सात सेकंदांपेक्षा अधिक झाल्याने संभाव्य पाच सेकंदांच्या शिक्षेला त्याने कामगिरीद्वारे सामोरे जाणे शक्य झाले. संघाने रेडिओवर त्याला अंतर वाढवण्याची सूचना दिली होती, असे समकालीन अहवालात स्पष्ट करण्यात आले. पंचांनी निर्णय नंतर दिला असला, तरी अंतिम अंतर इतके जास्त होते की शिक्षा लागू झाल्यावरही स्थान बदलले नाही.<ref name="SGP22_perezrule"/><ref name="SGP22_fiareport"/><ref name="SGP22_reactions"/> रेड बुलच्या दुसऱ्या गाडीत व्हर्सटॅपनसाठी परिस्थिती जवळजवळ उलटी होती. त्याने पात्रतेत इंधनाचा नमुना ठेवण्यासाठी संभाव्य वेगवान फेरी सोडली आणि आठव्या स्थानावरून सुरुवात केली; प्रत्यक्ष सुरुवात खराब झाल्यावर वाहतुकीत वेळ घालवावा लागला. नियंत्रित आक्रमकतेने त्याने पुन्हा काही गाड्या मागे टाकल्या, पण सातव्या वळणात नॉरिसवर हल्ला करताना चाके लॉक झाल्यावर टायर बदलणे बंधनकारक झाले. या निर्णयांच्या साखळीमुळे संघाच्या सर्वोच्च वेगाचा लाभ दुसऱ्या गाडीवर उतरला नाही. सातवा क्रमांक आणि सहा गुण मिळाले, परंतु त्या दिवशी दुसऱ्याच जागेवरील गुणांची मोठी शक्यता होती, असा दावा ठाम करण्याऐवजी प्रत्यक्ष ग्रिड, चुकलेला ओव्हरटेक व झालेला थांबा यांची नोंद अधिक तपासण्याजोगी आहे.<ref name="SGP22_quali"/><ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_race"/> === फेरारीचे दोन पोडियम: पोल असूनही विजय का निसटला? === लक्लेरच्या पात्रता कामगिरीने फेरारीचा ओला-कोरडा ट्रॅक वाचण्याचा वेग सिद्ध केला. केवळ ०.०२२ सेकंदांनी मिळालेल्या पोलवरून तो बाहेर पडला; त्यामागे रेड बुल व मर्सिडीजची गती फार जवळ होती. मात्र रविवारी पहिल्याच वळणावर स्थान गेल्यानंतर सर्किटचे स्वरूप त्याच्या विरोधात गेले. जवळ येणाऱ्या गाडीच्या समोरच्या चाकांची पकड आणि पुढच्या गाडीमागील वायुप्रवाहाचा परिणाम यांचा विचार करता पाण्याच्या कडांजवळून आत शिरण्याचा प्रयत्न नेहमीच व्यवहार्य नव्हता. संघाच्या धोरणात पेरेझच्या चुकीची वाट न पाहता दाब कायम ठेवण्याचा पर्याय होता. त्यामुळे लक्लेर अनेक फेऱ्यांत जवळ राहिला, परंतु प्रथम स्थान परत मिळवणे शक्य झाले नाही.<ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_fiareport"/><ref name="SGP22_ferrarirecap"/> ड्राय टायरवर जाण्याचा क्षण सिंगापूरमधील रणनीतीतील केंद्रीय मुद्दा होता. लक्लेर मध्यम टायरसाठी थांबला तेव्हा पिट-बॉक्सवर गाडी नियोजित खूण ओलांडल्याने थांबा सामान्यपेक्षा मंद झाला. पाच सेकंदांहून अधिक काळात झालेला हा थांबा ओव्हरकट किंवा अंडरकटच्या मर्यादित संधी असलेल्या रेसमध्ये महाग पडू शकला असता; तरी येथे पेरेझपासूनचे अंतर आणि सुरक्षा गाडीची पुढची घटना अधिक महत्त्वाची होती. फेरारीचा नंतरचा वेग वेळोवेळी स्पर्धात्मक होता, परंतु मागील कारला धोकादायक ओल्या रेषेतून पुढे नेण्याची संधी नसताना कागदावरील एका फेरीचा लाभ थेट क्रमवारीत रूपांतरित होत नाही. ही बाब सिंगापूरमध्ये पात्रतेत पोल आणि शर्यतीत विजय यांच्यातील फरक दाखवते.<ref name="SGP22_ferrarirecap"/><ref name="SGP22_sunday"/><ref name="SGP22_racereport"/> सायेन्सच्या तिसऱ्या स्थानाने फेरारीला एकूण ३३ गुण मिळवून दिले. त्याने हॅमिल्टनला सुरुवातीस मागे टाकल्याने पहिल्या तीन गाड्यांत फेरारीच्या दोन्ही गाड्या राहिल्या. नंतर मध्यम ड्राय टायरवरील फेऱ्यांत त्याला आघाडीच्या दोन चालकांच्या वेगाशी पूर्णपणे जुळवणे शक्य झाले नाही. तरी संरक्षणभिंतींनी भरलेल्या, सतत बदलणाऱ्या ओल्या रात्रीत पोडियम वाचवून त्याने संघाची कारनिर्माता गुणसंख्या ४३९ वर नेली. दंडानंतरही पेरेझच्या विजयामुळे फेरारीने रेड बुलची आघाडी मोठ्या प्रमाणात कमी केली नाही, पण रेड बुलच्या ३१ गुणांच्या तुलनेत फेरारीचे ३३ गुण असल्याने त्या एकाच फेरीत रेड बुलवरील फरक दोन गुणांनी कमी झाला.<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_points">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीनंतर चालक व कारनिर्माते अजिंक्यपद गुण, दस्तऐवज ५९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_59_-_2022_singapore_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_ferrarirecap"/> === मॅक्लारेनचा रणनीतिक लाभ आणि अल्पाइनवरील निर्णायक सरशी === सिंगापूरची मध्यगटातील सर्वांत महत्त्वाची घटना मॅक्लारेनच्या दोन्ही गाड्यांचे चौथे व पाचवे स्थान हे होते. नॉरिसने सहाव्या ग्रिड स्थानाचा फायदा घेत शर्यतीच्या सुरुवातीपासून पुढच्या गटात स्थान राखले. रिकार्डो केवळ सोळाव्या स्थानावरून सुरू झाला होता; त्याच्यासाठी सातत्याने इंटरमीडिएट वापरणे, अनावश्यक कोरडा-टायर प्रयोग न करणे आणि त्सुनोदाच्या दुर्घटनेनंतर सुरक्षा गाडीखाली योग्य थांबा घेणे अधिक उपयुक्त ठरले. या प्रक्रियेत मॅक्लारेनने दोन्ही गाड्यांना अखेरच्या टप्प्यात गुणांसाठी चांगले स्थान दिले. 'सुरक्षा गाडीमुळेच निकाल आला' असे एकरेषीय स्पष्टीकरण अपुरे आहे, कारण अशी संधी घेण्यासाठी दोन्ही गाड्या त्या वेळेपर्यंत स्पर्धेत टिकून असणेही आवश्यक होते.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_racereport"/> संघप्रमुख आंद्रेयास साइडल यांनी नंतर रणनीतीत संयम राखणे व नवे ड्राय टायर लवकर न लावणे हा विचारपूर्वक निवडलेला पर्याय होता असे स्पष्ट केले. त्यांच्या मते गाडीच्या विश्वसनीयतेसह नीट अंमलात आणलेल्या पिट-स्टॉपचे महत्त्व होते. नॉरिसच्या कारवर वापरलेले अद्ययावत घटक अपेक्षेप्रमाणे काम करत असल्याचेही संघाने नमूद केले; हे संघाचे तांत्रिक मूल्यमापन आहे, स्वतंत्र शर्यत-दस्तऐवजात मोजलेला एकसंध वेळेचा लाभ नाही. सिंगापूरच्या २२ गुणांनी मॅक्लारेनची गुणसंख्या १०७ वरून १२९ झाली; त्याच शर्यतीत अल्पाइनला एकही गुण न मिळाल्याने मॅक्लारेनने अल्पाइनच्या १२५ गुणांवर चार गुणांची आघाडी घेत चौथ्या स्थानावर झेप घेतली.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_points"/><ref name="SGP22_prepoints"/> अल्पाइनची दोन्ही गाड्या निवृत्त झाल्या हा केवळ रणनीतीचा पराभव नव्हता. अलोन्सो आणि ओकॉन दोघांनाही शक्तियंत्रणेशी संबंधित समस्या आल्या; संघप्रमुख ओटमार स्झाफनॉयर यांनी दोन्ही समस्यांचे स्वरूप सारखे दिसत असल्याचे सांगून तपास करण्याची आवश्यकता मांडली. तपास पूर्ण झाल्याचा अधिकृत निष्कर्ष त्याच वेळी उपलब्ध नसताना त्यांना एकच विशिष्ट घटक नक्की दोषी होता असे सांगणे अयोग्य ठरेल. अलोन्सोच्या ३५०व्या ग्रांप्री सहभागात गुणांसाठी पात्र वेग असूनही २० फेऱ्यांवर निवृत्ती आली; ओकॉनचे २६ फेऱ्यांनंतर अपयश झाले. या दुहेरी अपयशाचे वजन २२ गुणांच्या एका दिवसातील मॅक्लारेनच्या कमाईने कित्येक पटींनी वाढवले.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_points"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिनचे नियोजन, हॅमिल्टनची चूक आणि रसलचा वेगवान फेरी विरोधाभास === अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी स्ट्रोलच्या सहाव्या आणि व्हेटेलच्या आठव्या स्थानांमधून एकूण बारा गुण मिळाले. याचा प्रारंभिक आधार ओल्या परिस्थितीत गाड्यांना न घाबरता चालवणे आणि अधिक वेगवान गाड्यांना दोष न करता स्थिर रेसिंग लाइन निवडणे हा होता. स्ट्रोलने शर्यतीत चांगला वेग राखत आपला त्या हंगामातील सर्वोत्तम निकाल मिळवला. व्हेटेलने ओल्या टायरचे आयुष्य व्यवस्थापित केले, पुढे हॅमिल्टन आणि व्हर्सटॅपनच्या दबावाखाली अनेक फेऱ्या बचाव केला, पण शेवटच्या फेरीत व्हर्सटॅपनने त्याला मागे टाकले. व्हेटेलच्या प्रतिक्रियेत टायर थोडे लवकर बदलले असावेत अशी सावध नोंद होती; तिची पुष्टी स्वतंत्र शर्यत-डेटाशिवाय अंतिम रणनीतीची चूक म्हणून करू नये.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_race"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनचे हे बारा गुण हंगामाच्या सातव्या स्थानापर्यंतच्या प्रगतीसाठी निर्णायक ठरले. आधीच्या तुलनेत संघाची रेसिंग लाइनवरील शिस्त आणि पिट-स्टॉपचा वेळ निवडणे या गोष्टींचा प्रभाव जास्त पडला, असे संघप्रमुख माइक क्रॅक यांच्या प्रतिक्रियेवरून दिसते. अल्फा रोमिओचे दोन्ही चालक गुणांच्या बाहेर गेल्यावर अ‍ॅस्टन मार्टिनला अंतर कमी करण्याची संधी मिळाली. परंतु एकाच ओल्या शर्यतीतील निकालावरून कोरड्या सर्किटवरील संपूर्ण गाडी-विकास क्रमवारी बदलली असा निष्कर्ष काढणे अयोग्य ठरेल. एका विशेष परिस्थितीत विश्वासार्हता आणि निर्णयशिस्त यांनी वेगाचे महत्त्व अंशतः मागे टाकले, एवढी अधिक समर्थित तुलना आहे.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_points"/> मर्सिडीजकडे शर्यतीच्या आधी मोठ्या अपेक्षा होत्या: हॅमिल्टन शुक्रवारी पहिल्या सरावात पहिला आला होता, आणि शनिवारी पात्रतेत तिसऱ्या स्थानाची फेरी नोंदली होती. तरी त्याने शर्यतीत संरक्षणभिंतीला धडक दिली व गाडीच्या पुढील भागाच्या दुरुस्तीसाठी थांबावे लागले. त्यामुळे तिसऱ्या ग्रिड स्थानाचा पुरेसा उपयोग झाला नाही; तो शेवटी नववा झाला. २०२२ मध्ये हे एकाच वेळी एक-फेरीचा वेग व दमट, बदलत्या पकडीवरील दोन तासांची कामगिरी यांतला फरक दाखवत होते. चालकाच्या चुकांचा परिणाम कोरड्या सरावाच्या चांगल्या आकड्यांनी मिटत नाही; उलट ओल्या फेऱ्यांत धोक्याची मर्यादा अधिक काटेकोर ठरते.<ref name="SGP22_fp1"/><ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_reactions"/> रसलची परिस्थिती विरोधाभासी वाटू शकते. पात्रतेत अकरावा असताना अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटक व पार्क फेर्मे बदलांमुळे त्याने पिट लेनमधून सुरुवात केली. त्याने फार लवकर ड्राय टायरचा प्रयोग केला, पण ट्रॅक पुरेसा न सुकल्याने वेग कमी पडला. शेवटच्या टप्प्यात उघड्या ट्रॅकवर गाडीचा वेग असताना त्याने ५४व्या फेरीत संपूर्ण शर्यतीतील सर्वांत जलद १:४६.४५८ फेरी काढली. तथापि अधिकृत शर्यतीच्या वर्गीकरणात तो दोन फेऱ्यांनी मागे चौदावा होता. २०२२ च्या नियमांनुसार टॉप-टेनच्या बाहेर असल्याने एकही अतिरिक्त गुण मिळाला नाही; एखादा चालक सर्वांत वेगवान असणे आणि त्याच्या संघाला त्या फेरीचे गुण मिळणे या स्वतंत्र बाबी आहेत.<ref name="SGP22_grid"/><ref name="SGP22_fast"/><ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_sunday"/> === अल्फाटौरी, अल्फा रोमिओ आणि हास: मधल्या गटातील गमावलेल्या संधी === अल्फाटौरीच्या गॅस्लीने दहावे स्थान मिळवून एक गुण नोंदवला; त्याच्या मते पिट-स्टॉप लवकर घेणे हा अतिजोखमीचा निर्णय ठरला. गॅस्ली त्या वेळी नॉरिसच्या मागे व अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या गाड्यांसमोर होता, पण पुढील सुरक्षा गाडीच्या वेळी इतरांना कमी खर्चात टायर बदलता आले. यात एका रणनीतिक निर्णयाचा प्रत्यक्ष क्रमवारीतील परिणाम दिसतो: चांगला वेग असूनही सुरक्षा-गाडीच्या वेळेचा विपरीत परिणाम मधल्या गटात अनेक स्थानांचा फरक घडवू शकतो. त्सुनोदाने ड्राय टायरच्या संक्रमणकाळात संरक्षणभिंतीला धडक दिल्याने त्याच्या शर्यतीचा अंत झाला आणि अल्फाटौरीला दुहेरी गुण मिळवता आले नाहीत.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_ferrarirecap"/><ref name="SGP22_race"/> अल्फा रोमिओच्या झोउला सुरुवातीच्या लतिफीसोबतच्या धडकेत गाडी थांबवावी लागली; तेव्हा संभाव्य वेगाचे कोणतेही व्यापक मूल्यमापन करण्याइतका त्याने अंतरच पूर्ण केले नव्हते. लतिफीच्या हालचालीत कारला पुरेशी जागा न दिल्याचा निष्कर्ष काढून पंचांनी पुढच्या जपानी ग्रांप्रीसाठी पाच स्थानांची शिक्षा जाहीर केली. त्यामुळे झोउला झालेला तोटा आणि सिंगापूरच्या ग्रिडवर लतिफीची भविष्यातील शिक्षा लागू नसणे, हे दोन स्वतंत्र तथ्य समजणे आवश्यक आहे. बोट्टास अकरावा राहिल्याने संघाला या कार्यक्रमातून शून्य गुण मिळाले. अल्फा रोमिओचे हंगामी एकूण ५२ गुण कायम राहिले; अ‍ॅस्टन मार्टिनने अंतर कमी केले.<ref name="SGP22_latifi"/><ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_points"/> हासच्या मॅग्नुसेनने सुरुवातीच्या फेऱ्यांमध्ये फ्रंट विंगचे नुकसान झाल्यानंतर अतिरिक्त थांबा घेतला. ओल्या रस्त्यांवरील हवेच्या प्रवाहात गाडीच्या समोरील भागातील नुकसान मोठ्या महत्त्वाचे होते; परंतु त्या नुकसानीमुळेच संपूर्ण बारावे स्थान आले असे स्वतंत्र निदान उपलब्ध नाही. मिक शुमाकरचा दिवसही गुणांविना गेला; अंतिम तेराव्या स्थानापर्यंत पोहोचला आणि पूर्ण ५९ फेऱ्यांपैकी ५८ पूर्ण केल्या. संघाच्या मुख्य प्रतिस्पर्ध्यांपैकी अल्फाटौरीने एक गुण, तर अ‍ॅस्टन मार्टिनने बारा मिळवले; हास ३४ गुणांवर अल्फाटौरीसमवेत राहिला. अधिकृत अजिंक्यपद क्रमवारीत दोघांची गुणसंख्या समान असतानाही आधीचे सर्वोत्तम निकाल या स्थानभेदासाठी निर्णायक असतात.<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_points"/> === विलियम्सचा दुहेरी अपघात आणि चालकबदलानंतरची परिस्थिती === विलियम्ससाठी अल्बोनचे नियमित शर्यतीत पुनरागमन ही या सप्ताहांताची महत्त्वाची पार्श्वभूमी होती. मागील इटालियन ग्रांप्रीत आजारपणामुळे त्याच्या जागी डे व्ह्रीस उतरला होता; सिंगापूरमध्ये अल्बोन पुन्हा स्वतःच्या कारवर होता. मात्र तो चुकून संरक्षणभिंतीकडे गेला, पुढील विंगला नुकसान झाले आणि शर्यतीच्या २५ फेऱ्यांवर त्याची नोंद संपली. संघाच्या वाहनकामगिरी विभागाने ओल्या ब्रेकिंग स्थितीतील चुका व त्यानंतरची गाडीची हानी मान्य केली. त्यामुळे सुरुवातीच्या सरावात काही सुधारणा दिसली असली तरी विश्वासार्ह पूर्ण शर्यत मिळवता आली नाही.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_race"/> दुसऱ्या कारमधील लतिफीच्या सात फेऱ्यांनंतर झालेल्या धडकेत झोउची अल्फा रोमिओ आणि विलियम्स या दोन्ही गाड्या बाहेर पडल्या. पंचांनी लतिफी दोषी असल्याचे स्पष्ट नोंदवले; पुढील जपान शर्यतीतील पाच स्थानांची ग्रिड शिक्षा व परवान्यावर दोन दंडगुण या निर्णयाचे वेगळे परिणाम होते. या शर्यतीत त्याच्या गुणांची कपात झालेली नव्हती, कारण तो आधीच अवर्गीकृत होता. विलियम्सचे सहा हंगामी गुण मात्र कायम राहिले: चार अल्बोनचे आणि मागील फेरीत दोन डे व्ह्रीसचे. येथे डे व्ह्रीस या सप्ताहांतात सहभागी नव्हता, पण हंगामी चालक गुणतालिकेत त्याचे नाव आवश्यक आहे.<ref name="SGP22_latifi"/><ref name="SGP22_points"/><ref name="SGP22_prepoints"/> === नियमपालन: पेरेझवरील दोन निर्णय, वेळेची शिक्षा आणि इतर चौकशी === पेरेझच्या निकालावर सर्वात मोठी औपचारिक छाया ही एफ.आय.ए. स्पोर्टिंग नियमातील सुरक्षा गाडीमागे निर्धारित दहा कार-लांबीच्या अंतराचा संदर्भ होती. पहिल्या सुरक्षा-गाडीच्या टप्प्यात हे अंतर योग्यरित्या न राखल्याबद्दल पंचांनी त्याला समज दिली. दुसऱ्या टप्प्यात शर्यत नियंत्रणाकडून त्याच्या संघाला आधीच सूचना गेल्यानंतरही पेरेझने पुन्हा अपेक्षित अंतर न राखल्याचे पंचांनी निश्चित केले. त्यामुळे दुसऱ्या नियमभंगासाठी पाच सेकंदांची वेळेची शिक्षा व दोन दंडगुण दिले. एकाच कृतीसाठी दोन वेळा एकच शिक्षा झाली असा हा मामला नव्हता: पहिली घटना समज देण्याची, नंतरची स्वतंत्र घटना पाच सेकंदाची होती.<ref name="SGP22_perezfirst">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझ – पहिला सुरक्षा गाडी नियमभंग, दस्तऐवज ५६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_56_-_2022_singapore_grand_prix_-_offence_-_car_11_-_sc_infringement_.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_perezrule"/><ref name="SGP22_fiareport"/> अधिकृत वर्गीकरणात शर्यत संपल्यानंतरच्या निर्णयाची अंमलबजावणी झाली आहे. प्रत्यक्ष रेषा ओलांडताना पेरेझ व लक्लेरमधील अंतर ७.५९५ सेकंद होते; त्यात पाच सेकंदांची शिक्षा लक्षात घेतल्यावर अधिकृत फरक २.५९५ सेकंद राहिला. त्यामुळे पेरेझचे २५ आणि लक्लेरचे १८ गुण कायम राहिले, परंतु प्रकाशित अंतिम वेळा मूळ रेषा पार करण्याच्या वेळेपेक्षा वेगळ्या आहेत. निकालतालिकेत दंडानंतरची वेळ वापरल्यावर पुढील मजकुरात आणखी पाच सेकंद जोडणे चुकीचे ठरेल. विजय त्याच्याकडे राहिला, तरी नियमभंगाबाबत पंचांचे निष्कर्षही अधिकृत इतिहासाचा भाग आहेत.<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_perezrule"/> लतिफीची झोउसोबतची धडक हे दुसरे महत्त्वाचे प्रकरण होते. पंचांनी व्हिडिओ तपासून झोउला ओव्हरटेक करण्यासाठी पुरेशी जागा न दिल्याची चूक लतिफीकडे असल्याचे म्हटले; त्याला पुढच्या स्पर्धेत ग्रिडवर पाच स्थानांची शिक्षा देण्यात आली. व्हर्सटॅपन व मॅग्नुसेन यांच्या सातव्या वळणाजवळील संभाव्य घटनेबाबतही स्वतंत्र निर्णयपत्र होते; चौकशीचा उल्लेख करताना दंड आपोआप झाला असे दाखवू नये. अन्य प्रशासकीय प्रकरणे, पिट-लेन वेगाच्या आर्थिक शिक्षा व गाडीबदलांचे निकालावर होणारे परिणाम हे ड्रायव्हरची पाच सेकंदांची रेस टाइम पेनल्टी किंवा पुढील रेसची ग्रिड शिक्षा यांच्या पर्यायी संज्ञा नाहीत.<ref name="SGP22_latifi"/><ref name="SGP22_other">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपन व मॅग्नुसेन यांची घटना – पंच निर्णय, दस्तऐवज ५२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_52_-_2022_singapore_grand_prix_-_decision_-_car_1_-_turn_7_incident_with_car_20.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_fiaindex"/> === अजिंक्यपदातील स्थानबदल, गुणांची तुलना आणि ऐतिहासिक मूल्य === सिंगापूरनंतर व्हर्सटॅपन ३४१ गुणांवर पोहोचला; लक्लेर २३७ व पेरेझ २३५ गुणांवर होते. त्यामुळे व्हर्सटॅपनची प्रमुख पाठलागकर्त्यावरील आघाडी ११६ वरून १०४ गुणांपर्यंत कमी झाली, परंतु तो अजूनही मोठ्या फरकाने पहिला होता. पेरेझला २५ गुण मिळाल्याने लक्लेरशी त्याचे अंतर दोन गुणांपर्यंत आले. रसल २०३ गुणांवर चौथा आणि सायेन्स २०२ गुणांवर पाचवा राहिला. २०२२ च्या बोनस नियमांनुसार रसलचा सर्वांत जलद फेरीचा गुण दिला गेला नसल्यामुळे या आकड्यांमध्ये काल्पनिक बोनस वाढवलेला नाही. अजिंक्यपद निर्णायक लढत लगेच संपण्याऐवजी पुढच्या जपानी ग्रांप्रीकडे गेली.<ref name="SGP22_points"/><ref name="SGP22_race"/> कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ५७६, फेरारी ४३९ व मर्सिडीज ३७३ गुणांवर राहिले. अधिक लक्ष वेधून घेणारा बदल चौथ्या स्थानावर झाला: मॅक्लारेनने अल्पाइनला १२९ विरुद्ध १२५ गुणांनी मागे टाकले. अ‍ॅस्टन मार्टिन ३७ गुणांवर सातव्या स्थानावर, हास आणि अल्फाटौरी प्रत्येकी ३४ गुणांवर, अल्फा रोमिओ ५२ आणि विलियम्स सहा गुणांवर होते. अशा गुणांच्या विश्लेषणात एका चालकाच्या चांगल्या पात्रता क्रमांकापेक्षा सर्व गाड्या पूर्ण करतात का आणि सुरक्षा गाडीतल्या थांब्याचा फायदा घेऊ शकतात का, हे मापन अधिक प्रभावी ठरते.<ref name="SGP22_points"/><ref name="SGP22_reactions"/> या परतीच्या सिंगापूर ग्रांप्रीचे ऐतिहासिक महत्त्व अनेक स्तरांवर आहे. २०१९ नंतरची ही पहिली मरीना बे रात्रीची शर्यत होती; २०२२ च्या २३-वळणी मार्गावर ओला ट्रॅक सुकण्यासाठी लागलेला प्रदीर्घ काळ, पाच सेकंदांची शिक्षा मिळूनही पेरेझचा कायम राहिलेला विजय, दोन्ही फेरारीचे पोडियम, मॅक्लारेनचे दुहेरी अव्वल-पाच, अल्पाइनची दुहेरी यांत्रिक निवृत्ती आणि रसलच्या बोनसशिवाय नोंदवलेल्या सर्वांत जलद फेरीमुळे हा कार्यक्रम विशेष ठरतो. पुढच्या वर्षीच्या वेगळ्या सर्किट मार्गाशी याची साधी तुलना भ्रामक होऊ शकते. शर्यतीतील क्रम, नियमपालन आणि अर्थपूर्ण संघ-विश्लेषण या तिन्ही बाबींचा एकत्रित अभ्यास केल्यावरच त्या रविवारच्या निकालाचे टिकाऊ स्पष्टीकरण मिळते.<ref name="SGP22_commons"/><ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_sunday"/><ref name="SGP22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ५९ मध्ये सिंगापूर ग्रांप्रीनंतरचे सर्व २२ हंगामी चालक नोंदवले आहेत. यामध्ये सिंगापूरला न उतरलेले परंतु वर्षात आधी स्पर्धा केलेले डे व्ह्रीस व ह्युलकेनबर्ग आहेत. लतिफी व ह्युलकेनबर्ग हे दोघेही शून्य गुणांवर असले तरी अधिकृत क्रमवारीत त्यांच्या स्थानांचा क्रम स्वतंत्र आहे. अंतिम क्रमवारी वापरली आहे; शर्यतीत सहभागी असलेले वीस जणच दाखवून दोन नावे वगळलेली नाहीत.<ref name="SGP22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३४१ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २३७ |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २३५ |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २०३ |- | ५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २०२ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १७० |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १०० |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६६ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५९ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | ११ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २९ |- | १२ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २४ |- | १३ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ |- | १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १३ |- | १६ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १७ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १८ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | २० || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २१ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | २२ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === सर्व दहा कारनिर्मात्यांची क्रमवारी व एकूण गुण एफ.आय.ए.च्या सिंगापूरनंतरच्या गुणपत्रकावरून घेतले आहेत. मॅक्लारेन आणि अल्पाइनची स्थानबदलाची तुलना प्रत्यक्ष २२ विरुद्ध शून्य गुणांवर आधारित आहे; सर्व चालकांच्या पूर्ण वर्षातील गुणांचा कोणत्याही चुकीच्या नव्या संघात पुनर्वाटप केलेला नाही. हास व अल्फाटौरी यांच्या ३४ गुणांची बरोबरी असून अधिकृत क्रमवारीतील हासचे आठवे, अल्फाटौरीचे नववे स्थान तसेच राखले आहे.<ref name="SGP22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५७६ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४३९ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३७३ |- | ४ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १२९ |- | ५ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १२५ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ |- | ७ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३७ |- | ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ९ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३४ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[सिंगापूर ग्रांप्री]] * [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/singapore फॉर्म्युला वन – २०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीचा कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1133/singapore/race-result फॉर्म्युला वन – २०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीचे अधिकृत निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/singapore-grand-prix/eventtiming-information एफ.आय.ए. – २०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीचे निर्णय व नोंदी] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = सिंगापूर | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ इटालियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ जपानी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ सिंगापूर ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ सिंगापूर ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:सिंगापूर ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] bj13tummgjou986gbfvwqpbboibjmqa 2725999 2725995 2026-10-25T11:38:10Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725999 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = सिंगापूर | ग्रांप्री = सिंगापूर | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Singapore.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीमध्ये वापरलेला मरीना बे स्ट्रीट सर्किटचा ऐतिहासिक मार्गनकाशा | दिनांक = २ ऑक्टोबर | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन सिंगापूर एअरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १७ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = मरीना बे स्ट्रीट सर्किट, मरीना बे, सिंगापूर | सर्किट_प्रकार = तात्पुरते रस्त्यावरील सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.०६३ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.१४६ | एकूण_फेऱ्या = ५९ | एकूण_अंतर_किमी = २९८.५८० | एकूण_अंतर_मैल = १८५.५२९ | हवामान = मुसळधार पावसानंतर ओला आणि क्रमशः कोरडा होत गेलेला ट्रॅक; दमट वातावरण | पोल_चालक = शार्ल लक्लेर | पोल_देश = मोनॅको | पोल_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | पोल_वेळ = १:४९.४१२ | जलद_चालक = जॉर्ज रसल | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:४६.४५८ | जलद_फेरी = ५४ | पहिला_चालक = सर्जिओ पेरेझ | पहिला_देश = मेक्सिको | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | दुसरा_देश = मोनॅको | दुसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | तिसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | तिसरा_देश = स्पेन | तिसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ इटालियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ जपानी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ सिंगापूर ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ सिंगापूर ग्रांप्री }} '''२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला वन सिंगापूर एअरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील सतरावी शर्यत होती. ती २ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सिंगापूरमधील [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]वर झाली. २०१९ नंतर तीन वर्षांनी या रात्रीच्या ग्रांप्रीचे पुनरागमन झाले. रविवारी मुसळधार पावसामुळे उशीर झालेल्या शर्यतीत नियोजित ६१ ऐवजी ५९ फेऱ्या पूर्ण झाल्या. [[सर्जिओ पेरेझ]]ने पोलवरून सुरू केलेल्या [[शार्ल लक्लेर]]ला पहिल्या वळणापर्यंत मागे टाकले आणि नंतर सुरक्षा गाडीमागे अंतर न राखल्याच्या पाच सेकंदांच्या शिक्षेसह विजय राखला. लक्लेर दुसरा आणि [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] तिसरा राहिला. [[जॉर्ज रसल]]ने सर्वांत वेगवान फेरी नोंदवली, पण चौदाव्या स्थानामुळे त्याला त्या फेरीचा अजिंक्यपद गुण मिळाला नाही.<ref name="SGP22_race">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ५८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2022_singapore_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_perezrule">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझ – सुरक्षा गाडीपासून अंतर राखण्याचा दुसरा नियमभंग, दस्तऐवज ५७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_57_-_2022_singapore_grand_prix_-_offence_-_car_11_-_sc_infringement_2nd.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – अधिकृत कार्यक्रम व शर्यत माहिती|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/singapore|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === सोळा फेऱ्यांनंतर [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]चे ३३५, लक्लेरचे २१९ आणि पेरेझचे २१० गुण होते; व्हर्सटॅपनची लक्लेरवरील आघाडी ११६ गुणांची होती. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुलचे ५४५, फेरारीचे ४०६ व मर्सिडीजचे ३७१ गुण होते. याच वेळी अल्पाइनचे १२५ आणि मॅक्लारेनचे १०७ गुण असल्याने चौथ्या स्थानाच्या शर्यतीत त्यांच्या विश्वासार्हतेचा मोठा वाटा होता. सिंगापूर हा उरलेल्या सहा ग्रांप्रींपैकी पहिला कार्यक्रम होता; व्हर्सटॅपनला या शर्यतीत विजेतेपद निश्चित करण्याची गणिती शक्यता होती, मात्र प्रत्यक्ष पात्रता व निकालामुळे निर्णय पुढे गेला.<ref name="SGP22_prepoints">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ इटालियन ग्रांप्रीनंतरचे गुण – अधिकृत दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_65_-_2022_italian_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_event"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === २०२२ मधील [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]ची लांबी ५.०६३ किमी (३.१४६ मैल), वळणे २३ आणि नियोजित अंतर ६१ फेऱ्यांत ३०८.७०६ किमी होते. हाच २०२२ मधील जुन्या २३-वळणी मार्गाचा नकाशा आहे; २०२३ नंतरचा बदललेला १९-वळणी मार्ग येथे वापरलेला नाही. ही तात्पुरत्या सार्वजनिक रस्त्यांवर होणारी रात्रीची शर्यत असल्याने कमी मोकळी जागा, जास्त दमटपणा, धक्के आणि संरक्षणभिंतींचा जवळचा परिसर चालकांसाठी महत्त्वाचा ठरतो. शुक्रवारी ३० सप्टेंबर रोजी पहिला-दुसरा सराव, शनिवारी १ ऑक्टोबर रोजी तिसरा सराव व तीन पात्रता फेऱ्या, आणि रविवारी २ ऑक्टोबर रोजी मुख्य शर्यत होती. हा स्प्रिंट सप्ताहांत नव्हता.<ref name="SGP22_event"/><ref name="SGP22_commons">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मरीना बे सर्किटचा प्रमाणित कॉमन्स नकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Singapore.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> रविवारी नियोजित रात्रीच्या प्रारंभाच्या आधी कोसळलेल्या मुसळधार पावसाने ट्रॅक पाण्याखाली गेला. त्यामुळे सुरक्षिततेसाठी सुरुवातीस सुमारे एक तास विलंब झाला; शर्यतीचा पूर्ण ३०८.७०६ किमीचा कार्यक्रम न होता दोन तासांच्या मर्यादेत ५९ फेऱ्या आणि २९८.५८० किमी एवढेच अधिकृत अंतर पूर्ण झाले. नियोजित अंतर आणि प्रत्यक्ष पूर्ण अंतर ही वेगवेगळी आकडेवारी म्हणून येथे दिली आहे.{{refn|group=टीप|२०२२ सिंगापूरची अधिकृत अंतिम शर्यत वर्गवारी ५९ फेऱ्या व २९८.५८० किमी दाखवते, तर कार्यक्रमाची नियोजित शर्यत ६१ फेऱ्यांची होती. दोन तासांची सक्रिय शर्यत मर्यादा लागू झाल्याने शेवटच्या दोन फेऱ्या झाल्या नाहीत.}}<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_fiareport">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझला शिक्षा, तरी सिंगापूर ग्रांप्री विजय कायम|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-perez-penalised-wins-singapore-ahead-leclerc-verstappen-finishes-seventh|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === सर्व दहा कारनिर्मात्यांचे प्रत्येकी दोन असे वीस नियमित चालक या सप्ताहांतात होते. मागील इटालियन ग्रांप्रीमध्ये विलियम्सची गाडी चालवणाऱ्या निक डे व्ह्रीसऐवजी मूळ चालक अलेक्झांडर अल्बोन सिंगापूरमध्ये परतला. तीनही सराव सत्रांत याच वीस चालकांनी भाग घेतला; वेगळे नवोदित सरावचालक अधिकृत वर्गीकरणात नाहीत. चालक व गाड्यांची यादी प्रत्यक्ष पात्रता व शर्यत सहभागी नोंदीशी जुळवली आहे.<ref name="SGP22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – पहिल्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_17_sgp_f1_p1_timing_firstpracticesessionclassification_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – दुसऱ्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_17_sgp_f1_p2_timing_secondpracticesessionclassification_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज २९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_29_-_2022_singapore_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_qual">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – अंतिम पात्रता वर्गीकरण, दस्तऐवज ४१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_41_-_2022_singapore_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_fp1"/> |} === टायर === पिरेलीने पांढरे C3 कठीण, पिवळे C4 मध्यम आणि लाल C5 मऊ असे तीन सर्वांत मऊ ड्राय मिश्रण निवडले; प्रत्येकी अनुक्रमे दोन, तीन आणि आठ संच उपलब्ध होते. ओल्या परिस्थितीसाठी हिरवे इंटरमीडिएट व निळे संपूर्ण पावसाचे टायरही उपलब्ध होते. नव्याने डांबरीकरण झालेल्या काही भागांमुळे, आर्द्रतेमुळे आणि सामान्य रस्त्यावरील रंगीत खुणांमुळे टायर गरम होण्याचे व चकाकणाऱ्या पृष्ठभागावरील पकडीचे प्रश्न महत्त्वाचे होते. रविवारी प्रत्यक्ष पावसाने या तीन ड्राय मिश्रणांच्या अपेक्षित रणनीतीऐवजी इंटरमीडिएटवर दीर्घ टप्प्याची गरज निर्माण केली.<ref name="SGP22_preview">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्री २०२२ – पिरेलीचे टायर पूर्वावलोकन|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-singapore-grand-prix---preview/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref><ref name="SGP22_alloc">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्रीसाठी २०२२ मध्ये निवडलेली टायर मिश्रणे व संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-singapore-grand-prix.6HHFZYnPHBnKcByUWIptCN|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="SGP22_sunday">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – रविवारचे पिरेली टायर विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-singapore-grand-prix---sunday-0/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || C3 || पांढरा || २ |- | मध्यम || C4 || पिवळा || ३ |- | मऊ || C5 || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_alloc"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या सरावात हॅमिल्टनने १:४३.०३३ नोंदवून व्हर्सटॅपनला अवघ्या ०.०८४ सेकंदांनी मागे ठेवले. लक्लेर तिसरा, पेरेझ चौथा आणि रसल पाचवा होता. मर्सिडीजच्या या एका फेरीवरील वेगावरून संघ रविवारी जिंकू शकणारच असे भाकीत करता येत नव्हते; कमी गतीच्या वळणांत ट्रॅक विकसित होत होता आणि अनेक संघ गाड्यांचे संतुलन तपासत होते. स्ट्रोलची संरक्षणभिंतीशी झालेली घटना सरावात व्यत्यय निर्माण करणाऱ्या प्रसंगांपैकी होती. सर्व वीस चालकांनी वेळ नोंदवली; हॅमिल्टनच्या २०, सायेन्सच्या २४ व त्सुनोदाच्या २६ फेऱ्यांमध्ये वेगळ्या चाचणी कार्यक्रमांचे प्रतिबिंब दिसते.<ref name="SGP22_fp1"/><ref name="SGP22_fp">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्री – सराव सत्रांतील अधिकृत नोंदी|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/singapore|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४३.०३३ || २० |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.११७ || २० |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४३.४३५ || १७ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.८३९ || १५ |- | ५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४४.०६६ || २१ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४४.१३८ || २४ |- | ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४४.७३६ || २४ |- | ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४५.२२१ || १२ |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४५.२५८ || २४ |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४५.३३६ || ११ |- | ११ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४५.३५४ || २२ |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४५.७२४ || २१ |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४५.७२५ || २४ |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४६.०२८ || २२ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४६.०८१ || २६ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.११९ || २० |- | १७ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४६.४०८ || २५ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४६.६०१ || २३ |- | १९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४६.६८० || २२ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४७.०९२ || १८ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी रात्रीच्या दुसऱ्या सरावात फेरारीची जोडी पहिल्या दोन स्थानांवर आली. सायेन्सचा १:४२.५८७ हा सर्वोत्तम वेळ होता; लक्लेर ०.२०८ सेकंदांनी मागे व रसल ०.३२४ सेकंदांनी मागे होता. व्हर्सटॅपन चौथा असला तरी त्याच्या फक्त आठ फेऱ्या झाल्या. फेरारी आणि रेड बुलच्या धावसंख्येतील हा फरक वेगाचा थेट सूचक नाही: दीर्घ धाव, इंधन, टायर आणि तांत्रिक दुरुस्तीचा कार्यक्रम निरनिराळा होता. पेरेझच्या १३ व लक्लेरच्या १४ फेऱ्यांच्या तुलनेत रसल व बोट्टास यांनी प्रत्येकी २६ फेऱ्या घेतल्या; मॅक्लारेनने नॉरिसचा मर्यादित सराव वापरून कामगिरीविषयक माहिती संकलित केली.<ref name="SGP22_fp2"/><ref name="SGP22_qualteam">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर २०२२ – पात्रतेनंतर दहा संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-qualifying-in-singapore-2022.73u8qmIejC6MnyCmOsqbLp|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४२.५८७ || २३ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४२.७९५ || १४ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४२.९११ || २६ |- | ४ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.९२६ || ८ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४३.१८२ || २२ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.४१२ || २३ |- | ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४३.४३१ || २६ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.५२० || २३ |- | ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.९०६ || १३ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४३.९८२ || २१ |- | ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४४.०१३ || १६ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४४.२४९ || २४ |- | १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४४.४२२ || २२ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४४.४६९ || २२ |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४४.५२४ || २५ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.१४४ || २५ |- | १७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४५.२११ || ११ |- | १८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४५.४४७ || १८ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४५.६२३ || २३ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.५५३ || २५ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी मुसळधार पाऊस पडल्याने तिसऱ्या सरावाचा मोठा भाग पावसात गेला व प्रत्यक्ष उपयुक्त धावणे मर्यादित राहिले. इंटरमीडिएट टायरवरील वेगाने लक्लेरला १:५७.७८२ वेळेसह पहिले स्थान दिले. व्हर्सटॅपन त्याच्यापेक्षा ०.५२६ सेकंद, सायेन्स १.०६६ सेकंद मागे आणि अलोन्सो चौथा होता. पेरेझ पाचवा, स्ट्रोल सहावा आणि ओकॉन सातवा; हॅमिल्टन बारावा राहिला. ड्राय सरावापेक्षा फेरीचे वेळमान अचानक वाढल्यामुळे शनिवारी पात्रतेत टायर निवड आणि पाण्याचा निचरा हे घटक मध्यवर्ती ठरणार होते. अधिकृत यादीत वीस चालकांच्या वेळा आहेत.<ref name="SGP22_fp3"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:५७.७८२ || ११ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५८.३०८ || १२ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:५८.८४८ || १२ |- | ४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५९.४२९ || ९ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५९.५२६ || ११ |- | ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २:००.३७३ || ११ |- | ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २:००.९११ || ९ |- | ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २:०१.००७ || ११ |- | ९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २:०१.०१० || १० |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २:०१.०३६ || १३ |- | ११ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २:०१.०८९ || १३ |- | १२ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २:०१.२२० || ८ |- | १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २:०१.२४५ || १५ |- | १४ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २:०१.५०२ || १३ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २:०१.६७९ || १४ |- | १६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २:०१.७९१ || १३ |- | १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २:०१.९०७ || १३ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २:०२.०६६ || ११ |- | १९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २:०२.५९९ || ११ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २:०३.५१० || १० |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारी पहिल्या पात्रता फेरीत ट्रॅक ओला असतानाही क्रमशः सुधारत होता; सर्वाधिक उपयुक्त निवड इंटरमीडिएट टायरची होती. शेवटच्या प्रयत्नात व्हर्सटॅपनने १:५३.०५७ वेळ काढला, हॅमिल्टनने १:५३.१६१ नोंदवले. महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ही एका चालकाची सर्वसाधारण वेगवान फेरी होती, अंतिम पोलचा निर्णय नव्हता. बोट्टास सोळावा, रिकार्डो सतरावा, ओकॉन अठरावा, अल्बोन एकोणिसावा आणि लतिफी विसावा राहून बाद झाले. मॅक्लारेनची दोन गाड्यांमधली दरी आणि अल्पाइनच्या एका गाडीच्या लवकर बाद होण्याचे परिणाम रविवारी स्पष्ट झाले.<ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_quali">{{स्रोत बातमी|title=ओल्या ते कोरड्या पात्रतेत लक्लेर पोलवर; व्हर्सटॅपन आठवा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पुन्हा इंटरमीडिएटवरील जलद वेळेसह लक्लेर १:५२.३४३ वर गेला; हॅमिल्टन, पेरेझ, व्हर्सटॅपन आणि अलोन्सो पुढच्या संघर्षात राहिले. रसलच्या १:५४.०१२ वेळेमुळे तो अकरावाच राहिला, तर स्ट्रोल बारावा, मिक शुमाकर तेरावा, व्हेटेल चौदावा आणि झोउ पंधरावा झाला. रसलचा निकाल त्याच्या शुक्रवारीच्या प्रायोगिक वेगापेक्षा भिन्न होता; मर्सिडीजमधील हॅमिल्टनची तिसऱ्या फेरीत प्रवेश करणारी गाडी याउलट वरच्या गटात राहिली. त्यामुळे एका संघाचे दोन्ही चालक एकसारख्या परिस्थितीत वेगळ्या टायर तापमान व रेसिंग लाइन अनुभवाला सामोरे गेले.<ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_qualteam"/> === फेरी ३ === तिसऱ्या फेरीत ओल्या-कोरड्या संक्रमणाच्या पार्श्वभूमीवर ड्राय मऊ टायर उपयोगात आले. लक्लेरने १:४९.४१२ वेळेसह पोल मिळवला; पेरेझ केवळ ०.०२२ सेकंद आणि हॅमिल्टन ०.०५४ सेकंद मागे होते. सायेन्स चौथा, अलोन्सो पाचवा, नॉरिस सहावा व गॅस्ली सातवा. व्हर्सटॅपनकडे काही टप्प्यांवर पोलला आव्हान देण्याइतका वेग असला तरी रेड बुलने इंधनाचा आवश्यक नमुना राखण्यासाठी त्याला अंतिम वेगवान प्रयत्न पूर्ण न करता परत बोलावले; तो आठवा ठरला. मॅग्नुसेन व त्सुनोदा अनुक्रमे नववा-दहावा होते. ही इंधनविषयक रणनीतिक चूक रविवारच्या आघाडीच्या स्पर्धेत व्हर्सटॅपनला अतिरिक्त वाहतुकीत ढकलणारी ठरली.<ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_quali"/><ref name="SGP22_qualteam"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:५४.१२९ || १:५२.३४३ || १:४९.४१२ || २० |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५४.४०४ || १:५२.८१८ || १:४९.४३४ || २० |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:५३.१६१ || १:५२.६९१ || १:४९.४६६ || २४ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:५४.५५९ || १:५३.२१९ || १:४९.५८३ || २२ |- | ५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५५.३६० || १:५३.१२७ || १:४९.९६६ || २३ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:५५.९१४ || १:५३.९४२ || १:५०.५८४ || २४ |- | ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५५.६०६ || १:५३.५४६ || १:५१.२११ || २४ |- | ८ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५३.०५७ || १:५२.७२३ || १:५१.३९५ || २० |- | ९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५५.१०३ || १:५४.००६ || १:५१.५७३ || २३ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५५.३१४ || १:५३.८४८ || १:५१.९८३ || २३ |- | ११ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:५४.६३३ || १:५४.०१२ || — || १७ |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:५५.६२९ || १:५४.२११ || — || १५ |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५५.७३६ || १:५४.३७० || — || १६ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:५५.६०२ || १:५४.३८० || — || १५ |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:५५.३७५ || १:५५.५१८ || — || १४ |- | १६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:५६.०८३ || — || — || ७ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:५६.२२६ || — || — || ९ |- | १८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५६.३३७ || — || — || ९ |- | १९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:५६.९८५ || — || — || ७ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:५७.५३२ || — || — || ८ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.च्या अंतिम ग्रिडच्या दस्तऐवज ४८ मध्ये पोलवरील लक्लेरपासून एकोणिसाव्या क्रमांकावरील लतिफीपर्यंत क्रमांकित स्थाने दिली आहेत. पात्रतेत अकरावा असलेला जॉर्ज रसल मात्र गाडीचे घटक 'पार्क फेर्मे'च्या निर्बंधात बदलल्याने आणि अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटक वापरल्याने पिट लेनमधून सुरुवात करणार होता. त्याला काल्पनिक '२०वा क्रमांक' देण्यात आलेला नाही. बाकीची पात्रता क्रमवारी मूलतः तशीच राहिली; व्हर्सटॅपन आठवाच राहिला. वेगवान पात्रता वेळ व प्रत्यक्ष प्रारंभस्थळ दोन्ही स्वतंत्ररीत्या दर्शविले आहेत.{{refn|group=टीप|दस्तऐवज ४८ मध्ये १९ क्रमांकित ग्रिड स्थाने असून 'DRIVERS REQUIRED TO START FROM THE PIT LANE' या स्वतंत्र नोंदीत रसलची कार क्र. ६३ आहे. पिट लेनमधून सुरुवात करणाऱ्या चालकास वीसावे भौतिक ग्रिड स्थान देणे चुकीचे ठरेल.}}<ref name="SGP22_grid">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – अधिकृत अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Singapore%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_fiaindex">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्री २०२२ – एफ.आय.ए.ची वेळापत्रक व निर्णय-दस्तऐवज सूची|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/singapore-grand-prix/eventtiming-information|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४९.४१२ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४९.४३४ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४९.४६६ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४९.५८३ |- | ५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४९.९६६ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:५०.५८४ |- | ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५१.२११ |- | ८ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:५१.३९५ |- | ९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५१.५७३ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:५१.९८३ |- | ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:५४.२११ |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:५४.३७० |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:५४.३८० |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:५५.५१८ |- | १५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:५६.०८३ |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:५६.२२६ |- | १७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:५६.३३७ |- | १८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:५६.९८५ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:५७.५३२ |- | पिट लेन || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || पार्क फेर्मे बदल; पिट लेनमधून सुरुवात |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === पाऊस, विलंब व सुरुवातीच्या चढाओढी === २ ऑक्टोबरला नियोजित रात्रीच्या प्रारंभापूर्वी जोरदार पावसामुळे ट्रॅकवर पाणी साचले. सुरक्षित तपासणीनंतर सुरुवात उशिरा झाली; त्या वेळी पाऊस थांबला होता पण रेसिंग लाइन अद्याप ओली होती. सर्व चालकांनी इंटरमीडिएट टायरवर सुरुवात केली. पहिल्या वळणाकडे जाताना पेरेझने पोलवरील लक्लेरला मागे टाकून पहिला क्रमांक मिळवला. सायेन्सने हॅमिल्टनला मागे टाकून तिसरे स्थान मिळवले. व्हर्सटॅपनची सुरुवात खराब झाल्याने आठव्या ग्रिड क्रमांकावरून तो अनेक स्थाने मागे गेला आणि पहिल्या टप्प्यात बचावात्मक चढाओढ करावी लागली.<ref name="SGP22_ferrarirecap">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर शर्यतीतील फेरारीचा अधिकृत वृत्तान्त|दुवा=https://www.ferrari.com/en-US/formula1/articles/singapore-grand-prix-2022-race-recap|प्रकाशक=फेरारी}}</ref><ref name="SGP22_fiareport"/><ref name="SGP22_racereport">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझचा सिंगापूर विजय; व्हर्सटॅपन सातवा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-holds-off-leclerc-to-win-rollercoaster-2022-singapore-grand-prix-as.6fJ3Awe6YmTCf7KSqI2IVG|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> हॅमिल्टनला सरळरेषीय पकडीच्या तुलनेत ब्रेकिंगच्या वेळी कमी विश्वास वाटत असल्याचे संघाच्या वृत्तांतात नमूद होते; त्याचवेळी नॉरिस व अलोन्सो पहिल्या सहा जणांत होते. पहिल्या फेऱ्यांत मागील गटात मॅग्नुसेनच्या पुढील विंगचे नुकसान झाल्यामुळे त्याला मर्यादित कामगिरीचा सामना करावा लागला. त्याला धोकादायक सैल भागासाठी काळा-केशरी ध्वज दाखवून दुरुस्तीची गरज कळवण्यात आली. सिंगापूरच्या अरुंद रस्त्यांवर अशा थांब्यांमुळे हरवलेला वेळ परत मिळवणे अवघड होते.<ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्री – शर्यतीनंतर सर्व संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-singapore-2022.7jaGhyvisu9c7OCdYfN8PL|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === पहिली सुरक्षा गाडी आणि पाण्यावर टिकून राहण्याची रणनीती === सातव्या-आठव्या फेरीच्या सुमारास लतिफी आणि झोउ यांच्यात पाचव्या वळणाकडे संपर्क झाला. झोउची अल्फा रोमिओ जागीच थांबली; लतिफीची विलियम्सही नुकसानीमुळे बाद झाली. अडथळा सुरक्षित काढण्यासाठी पूर्ण सुरक्षा गाडी लावण्यात आली. पहिल्या पुनर्सुरुवातीस पेरेझने लक्लेरवर आघाडी राखली. नंतर पंचांनी झोउला बाजूला जाण्यास पर्याप्त जागा न सोडल्याचे कारण देऊन लतिफीला त्याच्या पुढील स्पर्धेसाठी पाच स्थानांची ग्रिड शिक्षा दिली; ती सिंगापूरच्या पूर्ण झालेल्या वर्गीकरणावर वेळेच्या शिक्षेसारखी लागू नव्हती.<ref name="SGP22_latifi">{{स्रोत बातमी|title=लतिफी व झोउ यांची धडक – पंच निर्णय, दस्तऐवज ५०|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/singapore-grand-prix/offence-car-6-causing-a-collision-with-car-24|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघाच्या निर्णयपत्राचे प्रतिलेखन}}</ref><ref name="SGP22_racereport"/> ओल्या भागांवर कोरड्या टायरची गाडी नियंत्रित ठेवणे कठीण असल्याने मधल्या काळात संघांनी इंटरमीडिएटवर अधिक वेळ राहणे पसंत केले. पिरेलीच्या मते नवीन डांबरीकरण आणि मंद निचऱ्यामुळे काही वळणांत पाण्याचा थर टिकून होता. पेरेझ व लक्लेरमध्ये काहीवेळा कमी अंतर होते, परंतु अतिशय नाजूक पकडीच्या भागात धोकादायक हल्ला करण्याऐवजी लक्लेरने पाठलाग जपला. व्हर्सटॅपनने दरम्यान व्हेटेल व गॅस्लीला मागे टाकून गुणांच्या दिशेने प्रगती केली; मात्र पाण्यातील मर्यादित ओव्हरटेकिंग संधी कायम होत्या.<ref name="SGP22_sunday"/><ref name="SGP22_fiareport"/> === यांत्रिक निवृत्ती, आभासी सुरक्षा गाड्या आणि बदलती रेसिंग लाइन === २१व्या फेरीच्या आसपास अलोन्सोची अल्पाइन इंजिनच्या समस्येमुळे थांबली; त्यामुळे आभासी सुरक्षा गाडी (व्ही.एस.सी.) लागू करण्यात आली. त्याच्या ३५०व्या ग्रांप्री सहभागाच्या ऐतिहासिक टप्प्यात अशा प्रकारे गुण मिळवण्याची शक्यता संपली. याच टप्प्याच्या आसपास रसलने कोरड्या मिश्रणांवर लवकर प्रयोग केला, पण अजून पूर्ण सुकलेला नसलेला ट्रॅक त्याच्या रणनीतीविरुद्ध गेला. अल्बोनची विलियम्स नंतर आठव्या वळणाजवळ आदळली व पुढील विंगचे नुकसान झाले; पुढील आभासी सुरक्षा गाडीची गरज निर्माण झाली. अल्बोनला पुढे गाडी निवृत्त करावी लागली.<ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_reactions"/> ओकॉनच्या अल्पाइन गाडीचा पॉवर-युनिट बिघाड झाला आणि तोही शर्यतीबाहेर पडला; त्यामुळे अल्पाइनचे दोन्ही चालक शून्य गुणांवर थांबले. त्यांच्याशी थेट गुणांकरिता लढणाऱ्या मॅक्लारेनच्या दोन्ही गाड्या मात्र शर्यतीत होत्या. हॅमिल्टनने ३३व्या फेरीत संरक्षणभिंतीला धडक दिल्यावर पुढील विंगचा भाग बदलण्यासाठी पिट-स्टॉप घ्यावा लागला; या चुका आणि विलंबाचा त्याच्या उच्च स्थानावरून मागे जाण्यात महत्त्वाचा वाटा होता.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_ferrarirecap"/> === कोरड्या टायरचा निर्णय आणि त्सुनोदाची सुरक्षा गाडी === ३४-३६व्या फेऱ्यांत ट्रॅकवरील कोरडी रेषा पुरेशी तयार झाल्याचे दिसू लागल्यावर आघाडीच्या संघांनी ड्राय टायरचा वापर केला. लक्लेरचा मध्यम टायरसाठी थांबा त्याच्या गाडीला पिट-चिन्हापेक्षा पुढे थांबावे लागल्याने सुमारे ५.३ सेकंदांचा झाला; पेरेझने पुढील थांब्यानंतरही महत्त्वाची आघाडी राखली. सायेन्सनेही मध्यम मिश्रण घेतले. गॅस्लीचा आधी घेतलेला निर्णय त्याला पिट-लेनमधील वेळ वाचवण्याची संधी कमी देणारा ठरला; रणनीतीची ही तुलना नंतर त्याच्या स्वतःच्या प्रतिक्रियेतही आली.<ref name="SGP22_ferrarirecap"/><ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_sunday"/> याच संक्रमणकाळात त्सुनोदाची कार दहाव्या वळणाजवळ संरक्षणभिंतीला धडकली आणि पुन्हा पूर्ण सुरक्षा गाडी बाहेर आली. नॉरिस व रिकार्डो यांनी त्या वेळचा फायदा घेत ड्राय टायरसाठी तुलनेने कमी वेळेत थांबा घेतला. नॉरिस चौथ्या स्थानावर आणि रिकार्डो नंतर पाचव्या स्थानावर पोहोचल्याने मॅक्लारेनला या निवडीचे प्रचंड गुणात्मक महत्त्व होते. रिकार्डोने मऊ आणि नॉरिसने मध्यम ड्राय मिश्रण वापरल्याचे अधिकृत शर्यत वृत्तांत वर्णन करतो; सर्वच चालकांनी अगदी एकसारखी रणनीती वापरली असा दावा करता येणार नाही.<ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_sunday"/> === शेवटच्या पुनर्सुरुवातीतील संघर्ष व वेळमर्यादा === शेवटच्या पूर्ण सुरक्षा गाडीनंतर प्रतिस्पर्धी पुन्हा वेग घेत असताना व्हर्सटॅपनने नॉरिसला मागे टाकण्याच्या प्रयत्नात सातव्या वळणावर उशिरा ब्रेकिंग करून चाके लॉक केली. तो बाहेरच्या सुटकेच्या रस्त्यावर गेला; टायरवर सपाट भाग पडल्याने त्याला पुन्हा थांबून नवे टायर घ्यावे लागले आणि स्थान घसरले. पुढील फेऱ्यांत त्याने परत प्रगती करून शेवटच्या फेरीत व्हेटेलला मागे टाकत सातवे स्थान मिळवले. या घटनेमुळे आठव्या ग्रिड स्थानावरून त्याला अव्वल गटात झुंज देता आली नाही आणि त्या दिवशी संभाव्य अजिंक्यपद निर्णय होऊ शकला नाही.<ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_fiareport"/> लक्लेरने नंतर पेरेझला काही फेऱ्यांत दबावाखाली ठेवले; पण मंद वळणे, पाण्याच्या कडेचा प्रभाव आणि ड्राय टायरच्या उष्णतेची अनिश्चितता यांमुळे प्रत्यक्ष ओव्हरटेकिंग शक्य झाले नाही. पेरेझने आपला वेग नियंत्रित ठेवत हळूहळू अंतर वाढवले. पावसाच्या उशिराने सुरू झालेली व अनेक तटस्थ टप्प्यांनी खंडित झालेली शर्यत नियोजित ६१ फेऱ्या पूर्ण न होता ५९ फेऱ्यांनंतर थांबली. पेरेझने लक्लेरपेक्षा ७.५९५ सेकंद आधी रेषा ओलांडली; नंतर पंचांनी त्याच्या वेळेत पाच सेकंद मिळवून अधिकृत अंतर २.५९५ सेकंद ठेवले. सायेन्स तिसरा, नॉरिस चौथा, रिकार्डो पाचवा आणि स्ट्रोल सहावा झाला.<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_perezrule"/><ref name="SGP22_fiareport"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनचा व्हेटेल आठवा, हॅमिल्टन नववा आणि गॅस्ली दहावा राहिला. दोन्ही अल्पाइन, दोन्ही विलियम्स, त्सुनोदा आणि झोउ अशी सहा गाड्या अधिकृतरित्या 'वर्गीकृत नाहीत' या विभागात होत्या. रसल चौदाव्या स्थानावर दोन फेऱ्यांनी मागे असला तरी अधिकृत वर्गीकृत यादीत समाविष्ट आहे. या वर्गीकरणाचा 'निवृत्त' याच्याशी सरळ अर्थसाम्य लावू नये.<ref name="SGP22_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === ३ ऑक्टोबरला जारी झालेल्या एफ.आय.ए.च्या अंतिम दस्तऐवज ५८ मधील वेळा खाली दिल्या आहेत. पेरेझच्या अंतिम अधिकृत २:०२:२०.२३८ वेळेत पाच सेकंदांची शिक्षा आधीच समाविष्ट आहे; ती दुसऱ्यांदा जोडलेली नाही. रसलचा वेगवान फेरीचा गुण त्याच्या चौदाव्या स्थानामुळे शून्य राहिला.{{refn|group=टीप|पेरेझने प्रत्यक्ष २:०२:१५.२३८ मध्ये रेषा पार केली होती; दस्तऐवज ५८ मधील दंडानंतरची अंतिम वेळ २:०२:२०.२३८ आणि लक्लेरवरील अधिकृत आघाडी २.५९५ सेकंद आहे.}}<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_perezrule"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५९ || २:०२:२०.२३८ || २५ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५९ || +२.५९५ || १८ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५९ || +१०.३०५ || १५ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५९ || +२१.१३३ || १२ |- | ५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५९ || +५३.२८२ || १० |- | ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५९ || +५६.३३० || ८ |- | ७ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५९ || +५८.८२५ || ६ |- | ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५९ || +६०.०३२ || ४ |- | ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५९ || +६१.५१५ || २ |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५९ || +६९.५७६ || १ |- | ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५९ || +८८.८४४ || — |- | १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५९ || +९२.६१० || — |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५८ || +१ फेरी || — |- | १४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५७ || +२ फेऱ्या || — |- | अवर्गीकृत || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३४ || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २६ || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २५ || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २० || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७ || निवृत्त || — |- | अवर्गीकृत || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ || निवृत्त || — |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === जॉर्ज रसलने ५४व्या फेरीत १:४६.४५८ वेळ व सरासरी १७१.२११ किमी/ता. वेग नोंदवला. त्याने शर्यत चौदाव्या स्थानावर पूर्ण केल्यामुळे २०२२ मधील पहिल्या दहा स्थानांच्या पात्रतेची अट पूर्ण झाली नाही आणि कोणालाही सर्वांत वेगवान फेरीचा बोनस गुण मिळाला नाही. खाली अधिकृत एफ.आय.ए. नोंदीतील सर्व वीस चालकांचे स्वतंत्र सर्वोत्तम वैध वेळमान, वेग आणि एफ.आय.ए. फेरी क्रमांक आहेत; निवृत्त चालकही त्यांच्या प्रत्यक्ष नोंदवलेल्या वैध फेऱ्यांसह आले आहेत.<ref name="SGP22_fast">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या वेगवान शर्यत फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_17_sgp_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५४ || १:४६.४५८ || १७१.२११ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५७ || १:४८.१६५ || १६८.५०९ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५९ || १:४८.४१४ || १६८.१२२ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५४ || १:४८.७५३ || १६७.५९८ |- | ५ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || १:४९.१४२ || १६७.००० |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५६ || १:४९.२१२ || १६६.८९३ |- | ७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५८ || १:५०.२८३ || १६५.२७२ |- | ८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५८ || १:५०.२९० || १६५.२६२ |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५६ || १:५०.५६९ || १६४.८४५ |- | १० || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५८ || १:५०.६२२ || १६४.७६६ |- | ११ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५८ || १:५०.६६९ || १६४.६९६ |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५७ || १:५१.००६ || १६४.१९६ |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ || १:५१.८६४ || १६२.९३७ |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५९ || १:५२.०६७ || १६२.६४१ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३२ || १:५८.७१६ || १५३.५३२ |- | १६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १९ || २:००.४६३ || १५१.३०६ |- | १७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २४ || २:०१.१०५ || १५०.५०४ |- | १८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २४ || २:०२.१२१ || १४९.२५१ |- | १९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५ || २:०५.५५६ || १४५.१६८ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५ || २:०५.५८५ || १४५.१३५ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === पेरेझचा विजय: पहिल्या वळणातील निर्णय आणि ओल्या ट्रॅकवरील सातत्य === सिंगापूरमध्ये रेड बुलच्या निकालातील सर्वांत महत्त्वाचा फरक एका गाडीच्या अंतिम वेगापेक्षा दोन चालकांच्या शर्यतीतील निर्णयांत दिसून येतो. पेरेझने पहिल्याच सरळ रेषेतून लक्लेरपेक्षा चांगली सुरुवात केली; अवघ्या काही सेकंदांनी त्याने ज्या स्थानासाठी संपूर्ण ओल्या शर्यतीत बचाव करायचा होता ते स्थान मिळवले. सामान्य कोरड्या सर्किटवर डी.आर.एस.चा फायदा घेऊन स्थान परत मिळवणे शक्य झाले असते, परंतु सिंगापूरच्या ओल्या मार्गावर रेसिंग लाइनबाहेर वाहन नेल्यास पकड अतिशय कमी होण्याचा धोका होता. या एकाच प्रारंभिक विजयाने पुढील सुरक्षा-गाडीच्या टप्प्यांनंतरही पेरेझला वेग निवडून चालवण्याचे स्वातंत्र्य दिले. फेरारीला ओव्हरटेकिंगसाठी त्याच्या टायरपेक्षा अधिक विश्वासार्ह पकड आणि योग्य वेळेवरचा धोका स्वीकारण्याची गरज पडली.<ref name="SGP22_fiareport"/><ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_sunday"/> पेरेझच्या विजयाचे श्रेय केवळ सुरुवातीला पुढे जाण्याला देणेही अपुरे आहे. ओला ट्रॅक कधी पुरेसा सुकणार, इंटरमीडिएटचे तापमान किती टिकेल आणि ड्राय टायरवर जायची योग्य फेरी कोणती, या तीन प्रश्नांची उत्तरे शर्यतीत बदलत गेली. पेरेझने कोणतीही निर्णायक चूक न करता जवळपास सर्व नियोजित ओव्हरटेकिंग अडचणी टाळल्या; फेरीच्या लांब काळात स्थिर अंतर राखून घाईचे थांबे टाळले. शेवटी त्याची आघाडी सात सेकंदांपेक्षा अधिक झाल्याने संभाव्य पाच सेकंदांच्या शिक्षेला त्याने कामगिरीद्वारे सामोरे जाणे शक्य झाले. संघाने रेडिओवर त्याला अंतर वाढवण्याची सूचना दिली होती, असे समकालीन अहवालात स्पष्ट करण्यात आले. पंचांनी निर्णय नंतर दिला असला, तरी अंतिम अंतर इतके जास्त होते की शिक्षा लागू झाल्यावरही स्थान बदलले नाही.<ref name="SGP22_perezrule"/><ref name="SGP22_fiareport"/><ref name="SGP22_reactions"/> रेड बुलच्या दुसऱ्या गाडीत व्हर्सटॅपनसाठी परिस्थिती जवळजवळ उलटी होती. त्याने पात्रतेत इंधनाचा नमुना ठेवण्यासाठी संभाव्य वेगवान फेरी सोडली आणि आठव्या स्थानावरून सुरुवात केली; प्रत्यक्ष सुरुवात खराब झाल्यावर वाहतुकीत वेळ घालवावा लागला. नियंत्रित आक्रमकतेने त्याने पुन्हा काही गाड्या मागे टाकल्या, पण सातव्या वळणात नॉरिसवर हल्ला करताना चाके लॉक झाल्यावर टायर बदलणे बंधनकारक झाले. या निर्णयांच्या साखळीमुळे संघाच्या सर्वोच्च वेगाचा लाभ दुसऱ्या गाडीवर उतरला नाही. सातवा क्रमांक आणि सहा गुण मिळाले, परंतु त्या दिवशी दुसऱ्याच जागेवरील गुणांची मोठी शक्यता होती, असा दावा ठाम करण्याऐवजी प्रत्यक्ष ग्रिड, चुकलेला ओव्हरटेक व झालेला थांबा यांची नोंद अधिक तपासण्याजोगी आहे.<ref name="SGP22_quali"/><ref name="SGP22_racereport"/><ref name="SGP22_race"/> === फेरारीचे दोन पोडियम: पोल असूनही विजय का निसटला? === लक्लेरच्या पात्रता कामगिरीने फेरारीचा ओला-कोरडा ट्रॅक वाचण्याचा वेग सिद्ध केला. केवळ ०.०२२ सेकंदांनी मिळालेल्या पोलवरून तो बाहेर पडला; त्यामागे रेड बुल व मर्सिडीजची गती फार जवळ होती. मात्र रविवारी पहिल्याच वळणावर स्थान गेल्यानंतर सर्किटचे स्वरूप त्याच्या विरोधात गेले. जवळ येणाऱ्या गाडीच्या समोरच्या चाकांची पकड आणि पुढच्या गाडीमागील वायुप्रवाहाचा परिणाम यांचा विचार करता पाण्याच्या कडांजवळून आत शिरण्याचा प्रयत्न नेहमीच व्यवहार्य नव्हता. संघाच्या धोरणात पेरेझच्या चुकीची वाट न पाहता दाब कायम ठेवण्याचा पर्याय होता. त्यामुळे लक्लेर अनेक फेऱ्यांत जवळ राहिला, परंतु प्रथम स्थान परत मिळवणे शक्य झाले नाही.<ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_fiareport"/><ref name="SGP22_ferrarirecap"/> ड्राय टायरवर जाण्याचा क्षण सिंगापूरमधील रणनीतीतील केंद्रीय मुद्दा होता. लक्लेर मध्यम टायरसाठी थांबला तेव्हा पिट-बॉक्सवर गाडी नियोजित खूण ओलांडल्याने थांबा सामान्यपेक्षा मंद झाला. पाच सेकंदांहून अधिक काळात झालेला हा थांबा ओव्हरकट किंवा अंडरकटच्या मर्यादित संधी असलेल्या रेसमध्ये महाग पडू शकला असता; तरी येथे पेरेझपासूनचे अंतर आणि सुरक्षा गाडीची पुढची घटना अधिक महत्त्वाची होती. फेरारीचा नंतरचा वेग वेळोवेळी स्पर्धात्मक होता, परंतु मागील कारला धोकादायक ओल्या रेषेतून पुढे नेण्याची संधी नसताना कागदावरील एका फेरीचा लाभ थेट क्रमवारीत रूपांतरित होत नाही. ही बाब सिंगापूरमध्ये पात्रतेत पोल आणि शर्यतीत विजय यांच्यातील फरक दाखवते.<ref name="SGP22_ferrarirecap"/><ref name="SGP22_sunday"/><ref name="SGP22_racereport"/> सायेन्सच्या तिसऱ्या स्थानाने फेरारीला एकूण ३३ गुण मिळवून दिले. त्याने हॅमिल्टनला सुरुवातीस मागे टाकल्याने पहिल्या तीन गाड्यांत फेरारीच्या दोन्ही गाड्या राहिल्या. नंतर मध्यम ड्राय टायरवरील फेऱ्यांत त्याला आघाडीच्या दोन चालकांच्या वेगाशी पूर्णपणे जुळवणे शक्य झाले नाही. तरी संरक्षणभिंतींनी भरलेल्या, सतत बदलणाऱ्या ओल्या रात्रीत पोडियम वाचवून त्याने संघाची कारनिर्माता गुणसंख्या ४३९ वर नेली. दंडानंतरही पेरेझच्या विजयामुळे फेरारीने रेड बुलची आघाडी मोठ्या प्रमाणात कमी केली नाही, पण रेड बुलच्या ३१ गुणांच्या तुलनेत फेरारीचे ३३ गुण असल्याने त्या एकाच फेरीत रेड बुलवरील फरक दोन गुणांनी कमी झाला.<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_points">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीनंतर चालक व कारनिर्माते अजिंक्यपद गुण, दस्तऐवज ५९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_59_-_2022_singapore_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_ferrarirecap"/> === मॅक्लारेनचा रणनीतिक लाभ आणि अल्पाइनवरील निर्णायक सरशी === सिंगापूरची मध्यगटातील सर्वांत महत्त्वाची घटना मॅक्लारेनच्या दोन्ही गाड्यांचे चौथे व पाचवे स्थान हे होते. नॉरिसने सहाव्या ग्रिड स्थानाचा फायदा घेत शर्यतीच्या सुरुवातीपासून पुढच्या गटात स्थान राखले. रिकार्डो केवळ सोळाव्या स्थानावरून सुरू झाला होता; त्याच्यासाठी सातत्याने इंटरमीडिएट वापरणे, अनावश्यक कोरडा-टायर प्रयोग न करणे आणि त्सुनोदाच्या दुर्घटनेनंतर सुरक्षा गाडीखाली योग्य थांबा घेणे अधिक उपयुक्त ठरले. या प्रक्रियेत मॅक्लारेनने दोन्ही गाड्यांना अखेरच्या टप्प्यात गुणांसाठी चांगले स्थान दिले. 'सुरक्षा गाडीमुळेच निकाल आला' असे एकरेषीय स्पष्टीकरण अपुरे आहे, कारण अशी संधी घेण्यासाठी दोन्ही गाड्या त्या वेळेपर्यंत स्पर्धेत टिकून असणेही आवश्यक होते.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_racereport"/> संघप्रमुख आंद्रेयास साइडल यांनी नंतर रणनीतीत संयम राखणे व नवे ड्राय टायर लवकर न लावणे हा विचारपूर्वक निवडलेला पर्याय होता असे स्पष्ट केले. त्यांच्या मते गाडीच्या विश्वसनीयतेसह नीट अंमलात आणलेल्या पिट-स्टॉपचे महत्त्व होते. नॉरिसच्या कारवर वापरलेले अद्ययावत घटक अपेक्षेप्रमाणे काम करत असल्याचेही संघाने नमूद केले; हे संघाचे तांत्रिक मूल्यमापन आहे, स्वतंत्र शर्यत-दस्तऐवजात मोजलेला एकसंध वेळेचा लाभ नाही. सिंगापूरच्या २२ गुणांनी मॅक्लारेनची गुणसंख्या १०७ वरून १२९ झाली; त्याच शर्यतीत अल्पाइनला एकही गुण न मिळाल्याने मॅक्लारेनने अल्पाइनच्या १२५ गुणांवर चार गुणांची आघाडी घेत चौथ्या स्थानावर झेप घेतली.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_points"/><ref name="SGP22_prepoints"/> अल्पाइनची दोन्ही गाड्या निवृत्त झाल्या हा केवळ रणनीतीचा पराभव नव्हता. अलोन्सो आणि ओकॉन दोघांनाही शक्तियंत्रणेशी संबंधित समस्या आल्या; संघप्रमुख ओटमार स्झाफनॉयर यांनी दोन्ही समस्यांचे स्वरूप सारखे दिसत असल्याचे सांगून तपास करण्याची आवश्यकता मांडली. तपास पूर्ण झाल्याचा अधिकृत निष्कर्ष त्याच वेळी उपलब्ध नसताना त्यांना एकच विशिष्ट घटक नक्की दोषी होता असे सांगणे अयोग्य ठरेल. अलोन्सोच्या ३५०व्या ग्रांप्री सहभागात गुणांसाठी पात्र वेग असूनही २० फेऱ्यांवर निवृत्ती आली; ओकॉनचे २६ फेऱ्यांनंतर अपयश झाले. या दुहेरी अपयशाचे वजन २२ गुणांच्या एका दिवसातील मॅक्लारेनच्या कमाईने कित्येक पटींनी वाढवले.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_points"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिनचे नियोजन, हॅमिल्टनची चूक आणि रसलचा वेगवान फेरी विरोधाभास === अ‍ॅस्टन मार्टिनसाठी स्ट्रोलच्या सहाव्या आणि व्हेटेलच्या आठव्या स्थानांमधून एकूण बारा गुण मिळाले. याचा प्रारंभिक आधार ओल्या परिस्थितीत गाड्यांना न घाबरता चालवणे आणि अधिक वेगवान गाड्यांना दोष न करता स्थिर रेसिंग लाइन निवडणे हा होता. स्ट्रोलने शर्यतीत चांगला वेग राखत आपला त्या हंगामातील सर्वोत्तम निकाल मिळवला. व्हेटेलने ओल्या टायरचे आयुष्य व्यवस्थापित केले, पुढे हॅमिल्टन आणि व्हर्सटॅपनच्या दबावाखाली अनेक फेऱ्या बचाव केला, पण शेवटच्या फेरीत व्हर्सटॅपनने त्याला मागे टाकले. व्हेटेलच्या प्रतिक्रियेत टायर थोडे लवकर बदलले असावेत अशी सावध नोंद होती; तिची पुष्टी स्वतंत्र शर्यत-डेटाशिवाय अंतिम रणनीतीची चूक म्हणून करू नये.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_race"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनचे हे बारा गुण हंगामाच्या सातव्या स्थानापर्यंतच्या प्रगतीसाठी निर्णायक ठरले. आधीच्या तुलनेत संघाची रेसिंग लाइनवरील शिस्त आणि पिट-स्टॉपचा वेळ निवडणे या गोष्टींचा प्रभाव जास्त पडला, असे संघप्रमुख माइक क्रॅक यांच्या प्रतिक्रियेवरून दिसते. अल्फा रोमिओचे दोन्ही चालक गुणांच्या बाहेर गेल्यावर अ‍ॅस्टन मार्टिनला अंतर कमी करण्याची संधी मिळाली. परंतु एकाच ओल्या शर्यतीतील निकालावरून कोरड्या सर्किटवरील संपूर्ण गाडी-विकास क्रमवारी बदलली असा निष्कर्ष काढणे अयोग्य ठरेल. एका विशेष परिस्थितीत विश्वासार्हता आणि निर्णयशिस्त यांनी वेगाचे महत्त्व अंशतः मागे टाकले, एवढी अधिक समर्थित तुलना आहे.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_points"/> मर्सिडीजकडे शर्यतीच्या आधी मोठ्या अपेक्षा होत्या: हॅमिल्टन शुक्रवारी पहिल्या सरावात पहिला आला होता, आणि शनिवारी पात्रतेत तिसऱ्या स्थानाची फेरी नोंदली होती. तरी त्याने शर्यतीत संरक्षणभिंतीला धडक दिली व गाडीच्या पुढील भागाच्या दुरुस्तीसाठी थांबावे लागले. त्यामुळे तिसऱ्या ग्रिड स्थानाचा पुरेसा उपयोग झाला नाही; तो शेवटी नववा झाला. २०२२ मध्ये हे एकाच वेळी एक-फेरीचा वेग व दमट, बदलत्या पकडीवरील दोन तासांची कामगिरी यांतला फरक दाखवत होते. चालकाच्या चुकांचा परिणाम कोरड्या सरावाच्या चांगल्या आकड्यांनी मिटत नाही; उलट ओल्या फेऱ्यांत धोक्याची मर्यादा अधिक काटेकोर ठरते.<ref name="SGP22_fp1"/><ref name="SGP22_qual"/><ref name="SGP22_reactions"/> रसलची परिस्थिती विरोधाभासी वाटू शकते. पात्रतेत अकरावा असताना अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटक व पार्क फेर्मे बदलांमुळे त्याने पिट लेनमधून सुरुवात केली. त्याने फार लवकर ड्राय टायरचा प्रयोग केला, पण ट्रॅक पुरेसा न सुकल्याने वेग कमी पडला. शेवटच्या टप्प्यात उघड्या ट्रॅकवर गाडीचा वेग असताना त्याने ५४व्या फेरीत संपूर्ण शर्यतीतील सर्वांत जलद १:४६.४५८ फेरी काढली. तथापि अधिकृत शर्यतीच्या वर्गीकरणात तो दोन फेऱ्यांनी मागे चौदावा होता. २०२२ च्या नियमांनुसार टॉप-टेनच्या बाहेर असल्याने एकही अतिरिक्त गुण मिळाला नाही; एखादा चालक सर्वांत वेगवान असणे आणि त्याच्या संघाला त्या फेरीचे गुण मिळणे या स्वतंत्र बाबी आहेत.<ref name="SGP22_grid"/><ref name="SGP22_fast"/><ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_sunday"/> === अल्फाटौरी, अल्फा रोमिओ आणि हास: मधल्या गटातील गमावलेल्या संधी === अल्फाटौरीच्या गॅस्लीने दहावे स्थान मिळवून एक गुण नोंदवला; त्याच्या मते पिट-स्टॉप लवकर घेणे हा अतिजोखमीचा निर्णय ठरला. गॅस्ली त्या वेळी नॉरिसच्या मागे व अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या गाड्यांसमोर होता, पण पुढील सुरक्षा गाडीच्या वेळी इतरांना कमी खर्चात टायर बदलता आले. यात एका रणनीतिक निर्णयाचा प्रत्यक्ष क्रमवारीतील परिणाम दिसतो: चांगला वेग असूनही सुरक्षा-गाडीच्या वेळेचा विपरीत परिणाम मधल्या गटात अनेक स्थानांचा फरक घडवू शकतो. त्सुनोदाने ड्राय टायरच्या संक्रमणकाळात संरक्षणभिंतीला धडक दिल्याने त्याच्या शर्यतीचा अंत झाला आणि अल्फाटौरीला दुहेरी गुण मिळवता आले नाहीत.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_ferrarirecap"/><ref name="SGP22_race"/> अल्फा रोमिओच्या झोउला सुरुवातीच्या लतिफीसोबतच्या धडकेत गाडी थांबवावी लागली; तेव्हा संभाव्य वेगाचे कोणतेही व्यापक मूल्यमापन करण्याइतका त्याने अंतरच पूर्ण केले नव्हते. लतिफीच्या हालचालीत कारला पुरेशी जागा न दिल्याचा निष्कर्ष काढून पंचांनी पुढच्या जपानी ग्रांप्रीसाठी पाच स्थानांची शिक्षा जाहीर केली. त्यामुळे झोउला झालेला तोटा आणि सिंगापूरच्या ग्रिडवर लतिफीची भविष्यातील शिक्षा लागू नसणे, हे दोन स्वतंत्र तथ्य समजणे आवश्यक आहे. बोट्टास अकरावा राहिल्याने संघाला या कार्यक्रमातून शून्य गुण मिळाले. अल्फा रोमिओचे हंगामी एकूण ५२ गुण कायम राहिले; अ‍ॅस्टन मार्टिनने अंतर कमी केले.<ref name="SGP22_latifi"/><ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_points"/> हासच्या मॅग्नुसेनने सुरुवातीच्या फेऱ्यांमध्ये फ्रंट विंगचे नुकसान झाल्यानंतर अतिरिक्त थांबा घेतला. ओल्या रस्त्यांवरील हवेच्या प्रवाहात गाडीच्या समोरील भागातील नुकसान मोठ्या महत्त्वाचे होते; परंतु त्या नुकसानीमुळेच संपूर्ण बारावे स्थान आले असे स्वतंत्र निदान उपलब्ध नाही. मिक शुमाकरचा दिवसही गुणांविना गेला; अंतिम तेराव्या स्थानापर्यंत पोहोचला आणि पूर्ण ५९ फेऱ्यांपैकी ५८ पूर्ण केल्या. संघाच्या मुख्य प्रतिस्पर्ध्यांपैकी अल्फाटौरीने एक गुण, तर अ‍ॅस्टन मार्टिनने बारा मिळवले; हास ३४ गुणांवर अल्फाटौरीसमवेत राहिला. अधिकृत अजिंक्यपद क्रमवारीत दोघांची गुणसंख्या समान असतानाही आधीचे सर्वोत्तम निकाल या स्थानभेदासाठी निर्णायक असतात.<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_points"/> === विलियम्सचा दुहेरी अपघात आणि चालकबदलानंतरची परिस्थिती === विलियम्ससाठी अल्बोनचे नियमित शर्यतीत पुनरागमन ही या सप्ताहांताची महत्त्वाची पार्श्वभूमी होती. मागील इटालियन ग्रांप्रीत आजारपणामुळे त्याच्या जागी डे व्ह्रीस उतरला होता; सिंगापूरमध्ये अल्बोन पुन्हा स्वतःच्या कारवर होता. मात्र तो चुकून संरक्षणभिंतीकडे गेला, पुढील विंगला नुकसान झाले आणि शर्यतीच्या २५ फेऱ्यांवर त्याची नोंद संपली. संघाच्या वाहनकामगिरी विभागाने ओल्या ब्रेकिंग स्थितीतील चुका व त्यानंतरची गाडीची हानी मान्य केली. त्यामुळे सुरुवातीच्या सरावात काही सुधारणा दिसली असली तरी विश्वासार्ह पूर्ण शर्यत मिळवता आली नाही.<ref name="SGP22_reactions"/><ref name="SGP22_race"/> दुसऱ्या कारमधील लतिफीच्या सात फेऱ्यांनंतर झालेल्या धडकेत झोउची अल्फा रोमिओ आणि विलियम्स या दोन्ही गाड्या बाहेर पडल्या. पंचांनी लतिफी दोषी असल्याचे स्पष्ट नोंदवले; पुढील जपान शर्यतीतील पाच स्थानांची ग्रिड शिक्षा व परवान्यावर दोन दंडगुण या निर्णयाचे वेगळे परिणाम होते. या शर्यतीत त्याच्या गुणांची कपात झालेली नव्हती, कारण तो आधीच अवर्गीकृत होता. विलियम्सचे सहा हंगामी गुण मात्र कायम राहिले: चार अल्बोनचे आणि मागील फेरीत दोन डे व्ह्रीसचे. येथे डे व्ह्रीस या सप्ताहांतात सहभागी नव्हता, पण हंगामी चालक गुणतालिकेत त्याचे नाव आवश्यक आहे.<ref name="SGP22_latifi"/><ref name="SGP22_points"/><ref name="SGP22_prepoints"/> === नियमपालन: पेरेझवरील दोन निर्णय, वेळेची शिक्षा आणि इतर चौकशी === पेरेझच्या निकालावर सर्वात मोठी औपचारिक छाया ही एफ.आय.ए. स्पोर्टिंग नियमातील सुरक्षा गाडीमागे निर्धारित दहा कार-लांबीच्या अंतराचा संदर्भ होती. पहिल्या सुरक्षा-गाडीच्या टप्प्यात हे अंतर योग्यरित्या न राखल्याबद्दल पंचांनी त्याला समज दिली. दुसऱ्या टप्प्यात शर्यत नियंत्रणाकडून त्याच्या संघाला आधीच सूचना गेल्यानंतरही पेरेझने पुन्हा अपेक्षित अंतर न राखल्याचे पंचांनी निश्चित केले. त्यामुळे दुसऱ्या नियमभंगासाठी पाच सेकंदांची वेळेची शिक्षा व दोन दंडगुण दिले. एकाच कृतीसाठी दोन वेळा एकच शिक्षा झाली असा हा मामला नव्हता: पहिली घटना समज देण्याची, नंतरची स्वतंत्र घटना पाच सेकंदाची होती.<ref name="SGP22_perezfirst">{{स्रोत बातमी|title=पेरेझ – पहिला सुरक्षा गाडी नियमभंग, दस्तऐवज ५६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_56_-_2022_singapore_grand_prix_-_offence_-_car_11_-_sc_infringement_.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_perezrule"/><ref name="SGP22_fiareport"/> अधिकृत वर्गीकरणात शर्यत संपल्यानंतरच्या निर्णयाची अंमलबजावणी झाली आहे. प्रत्यक्ष रेषा ओलांडताना पेरेझ व लक्लेरमधील अंतर ७.५९५ सेकंद होते; त्यात पाच सेकंदांची शिक्षा लक्षात घेतल्यावर अधिकृत फरक २.५९५ सेकंद राहिला. त्यामुळे पेरेझचे २५ आणि लक्लेरचे १८ गुण कायम राहिले, परंतु प्रकाशित अंतिम वेळा मूळ रेषा पार करण्याच्या वेळेपेक्षा वेगळ्या आहेत. निकालतालिकेत दंडानंतरची वेळ वापरल्यावर पुढील मजकुरात आणखी पाच सेकंद जोडणे चुकीचे ठरेल. विजय त्याच्याकडे राहिला, तरी नियमभंगाबाबत पंचांचे निष्कर्षही अधिकृत इतिहासाचा भाग आहेत.<ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_perezrule"/> लतिफीची झोउसोबतची धडक हे दुसरे महत्त्वाचे प्रकरण होते. पंचांनी व्हिडिओ तपासून झोउला ओव्हरटेक करण्यासाठी पुरेशी जागा न दिल्याची चूक लतिफीकडे असल्याचे म्हटले; त्याला पुढच्या स्पर्धेत ग्रिडवर पाच स्थानांची शिक्षा देण्यात आली. व्हर्सटॅपन व मॅग्नुसेन यांच्या सातव्या वळणाजवळील संभाव्य घटनेबाबतही स्वतंत्र निर्णयपत्र होते; चौकशीचा उल्लेख करताना दंड आपोआप झाला असे दाखवू नये. अन्य प्रशासकीय प्रकरणे, पिट-लेन वेगाच्या आर्थिक शिक्षा व गाडीबदलांचे निकालावर होणारे परिणाम हे ड्रायव्हरची पाच सेकंदांची रेस टाइम पेनल्टी किंवा पुढील रेसची ग्रिड शिक्षा यांच्या पर्यायी संज्ञा नाहीत.<ref name="SGP22_latifi"/><ref name="SGP22_other">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपन व मॅग्नुसेन यांची घटना – पंच निर्णय, दस्तऐवज ५२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_52_-_2022_singapore_grand_prix_-_decision_-_car_1_-_turn_7_incident_with_car_20.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="SGP22_fiaindex"/> === अजिंक्यपदातील स्थानबदल, गुणांची तुलना आणि ऐतिहासिक मूल्य === सिंगापूरनंतर व्हर्सटॅपन ३४१ गुणांवर पोहोचला; लक्लेर २३७ व पेरेझ २३५ गुणांवर होते. त्यामुळे व्हर्सटॅपनची प्रमुख पाठलागकर्त्यावरील आघाडी ११६ वरून १०४ गुणांपर्यंत कमी झाली, परंतु तो अजूनही मोठ्या फरकाने पहिला होता. पेरेझला २५ गुण मिळाल्याने लक्लेरशी त्याचे अंतर दोन गुणांपर्यंत आले. रसल २०३ गुणांवर चौथा आणि सायेन्स २०२ गुणांवर पाचवा राहिला. २०२२ च्या बोनस नियमांनुसार रसलचा सर्वांत जलद फेरीचा गुण दिला गेला नसल्यामुळे या आकड्यांमध्ये काल्पनिक बोनस वाढवलेला नाही. अजिंक्यपद निर्णायक लढत लगेच संपण्याऐवजी पुढच्या जपानी ग्रांप्रीकडे गेली.<ref name="SGP22_points"/><ref name="SGP22_race"/> कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ५७६, फेरारी ४३९ व मर्सिडीज ३७३ गुणांवर राहिले. अधिक लक्ष वेधून घेणारा बदल चौथ्या स्थानावर झाला: मॅक्लारेनने अल्पाइनला १२९ विरुद्ध १२५ गुणांनी मागे टाकले. अ‍ॅस्टन मार्टिन ३७ गुणांवर सातव्या स्थानावर, हास आणि अल्फाटौरी प्रत्येकी ३४ गुणांवर, अल्फा रोमिओ ५२ आणि विलियम्स सहा गुणांवर होते. अशा गुणांच्या विश्लेषणात एका चालकाच्या चांगल्या पात्रता क्रमांकापेक्षा सर्व गाड्या पूर्ण करतात का आणि सुरक्षा गाडीतल्या थांब्याचा फायदा घेऊ शकतात का, हे मापन अधिक प्रभावी ठरते.<ref name="SGP22_points"/><ref name="SGP22_reactions"/> या परतीच्या सिंगापूर ग्रांप्रीचे ऐतिहासिक महत्त्व अनेक स्तरांवर आहे. २०१९ नंतरची ही पहिली मरीना बे रात्रीची शर्यत होती; २०२२ च्या २३-वळणी मार्गावर ओला ट्रॅक सुकण्यासाठी लागलेला प्रदीर्घ काळ, पाच सेकंदांची शिक्षा मिळूनही पेरेझचा कायम राहिलेला विजय, दोन्ही फेरारीचे पोडियम, मॅक्लारेनचे दुहेरी अव्वल-पाच, अल्पाइनची दुहेरी यांत्रिक निवृत्ती आणि रसलच्या बोनसशिवाय नोंदवलेल्या सर्वांत जलद फेरीमुळे हा कार्यक्रम विशेष ठरतो. पुढच्या वर्षीच्या वेगळ्या सर्किट मार्गाशी याची साधी तुलना भ्रामक होऊ शकते. शर्यतीतील क्रम, नियमपालन आणि अर्थपूर्ण संघ-विश्लेषण या तिन्ही बाबींचा एकत्रित अभ्यास केल्यावरच त्या रविवारच्या निकालाचे टिकाऊ स्पष्टीकरण मिळते.<ref name="SGP22_commons"/><ref name="SGP22_race"/><ref name="SGP22_sunday"/><ref name="SGP22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ५९ मध्ये सिंगापूर ग्रांप्रीनंतरचे सर्व २२ हंगामी चालक नोंदवले आहेत. यामध्ये सिंगापूरला न उतरलेले परंतु वर्षात आधी स्पर्धा केलेले डे व्ह्रीस व ह्युलकेनबर्ग आहेत. लतिफी व ह्युलकेनबर्ग हे दोघेही शून्य गुणांवर असले तरी अधिकृत क्रमवारीत त्यांच्या स्थानांचा क्रम स्वतंत्र आहे. अंतिम क्रमवारी वापरली आहे; शर्यतीत सहभागी असलेले वीस जणच दाखवून दोन नावे वगळलेली नाहीत.<ref name="SGP22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३४१ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २३७ |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २३५ |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २०३ |- | ५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २०२ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १७० |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १०० |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६६ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५९ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | ११ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २९ |- | १२ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २४ |- | १३ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ |- | १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १३ |- | १६ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १७ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १८ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | २० || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २१ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | २२ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === सर्व दहा कारनिर्मात्यांची क्रमवारी व एकूण गुण एफ.आय.ए.च्या सिंगापूरनंतरच्या गुणपत्रकावरून घेतले आहेत. मॅक्लारेन आणि अल्पाइनची स्थानबदलाची तुलना प्रत्यक्ष २२ विरुद्ध शून्य गुणांवर आधारित आहे; सर्व चालकांच्या पूर्ण वर्षातील गुणांचा कोणत्याही चुकीच्या नव्या संघात पुनर्वाटप केलेला नाही. हास व अल्फाटौरी यांच्या ३४ गुणांची बरोबरी असून अधिकृत क्रमवारीतील हासचे आठवे, अल्फाटौरीचे नववे स्थान तसेच राखले आहे.<ref name="SGP22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५७६ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४३९ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३७३ |- | ४ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १२९ |- | ५ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १२५ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ |- | ७ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३७ |- | ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ९ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३४ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="SGP22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[सिंगापूर ग्रांप्री]] * [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/singapore फॉर्म्युला वन – २०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीचा कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1133/singapore/race-result फॉर्म्युला वन – २०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीचे अधिकृत निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/singapore-grand-prix/eventtiming-information एफ.आय.ए. – २०२२ सिंगापूर ग्रांप्रीचे निर्णय व नोंदी] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = सिंगापूर ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ इटालियन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ जपानी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ सिंगापूर ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ सिंगापूर ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:सिंगापूर ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] a792b2oq3iupfmwogxvmq19weuprmrp 0 351301 2725996 2641252 2026-10-25T11:36:43Z Koolkrazy 1591 2725996 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = जपान | ग्रांप्री = जपानी | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Japan.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ जपानी ग्रांप्रीमध्ये वापरलेला सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्सचा नकाशा | दिनांक = ९ ऑक्टोबर | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन होंडा जपानी ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १८ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स, सुझुका, मिए, जपान | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.८०७ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.६०८ | एकूण_फेऱ्या = २८ | एकूण_अंतर_किमी = १६२.२९६ | एकूण_अंतर_मैल = १००.८४६ | हवामान = जोरदार पाऊस, ओला ट्रॅक आणि कमी दृश्यमानता; दीर्घ विलंबानंतर पुन्हा शर्यत | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | पोल_वेळ = १:२९.३०४ | जलद_चालक = झोउ ग्वान्यू | जलद_देश = चीन | जलद_संघ = अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन | जलद_वेळ = १:४४.४११ | जलद_फेरी = २० | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | तिसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | तिसरा_देश = मोनॅको | तिसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ सिंगापूर ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ जपानी ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ जपानी ग्रांप्री }} '''२०२२ जपानी ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला वन होंडा जपानी ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील अठरावी शर्यत होती. ९ ऑक्टोबर २०२२ रोजी जपानमधील [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]] येथे झालेल्या या स्पर्धेत मुसळधार पावसामुळे अनेक तासांचा व्यत्यय आला. नियोजित ५३ ऐवजी २८ फेऱ्यांतच शर्यत संपली; [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने पोलपासून विजय संपादन करून आपले दुसरे सलग जागतिक चालक अजिंक्यपद निश्चित केले. [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा, तर शेवटच्या वळणावरील नियमभंगासाठी पाच सेकंदांची शिक्षा झालेला [[शार्ल लक्लेर]] तिसरा राहिला. [[झोउ ग्वान्यू]]ने सर्वांत जलद फेरी नोंदवली, परंतु गुणांच्या अव्वल दहाबाहेर असल्यामुळे त्याला अतिरिक्त गुण मिळाला नाही. बचावकार्याच्या वाहनाची पावसातील ट्रॅकवरील उपस्थिती आणि पूर्ण गुणांची नियमाधारित तरतूद यांवर नंतर स्वतंत्र एफ.आय.ए. आढावा झाला.<ref name="JPN22_race">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ४८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="JPN22_points">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्रीनंतरची अधिकृत अजिंक्यपद गुणपत्रके, दस्तऐवज ४९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="JPN22_fiareview">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ जपानी ग्रांप्रीतील सुरक्षा घटनांचा एफ.आय.ए.चा पश्चात आढावा|दुवा=https://www.fia.com/news/fia-implement-procedural-measures-based-findings-review-incidents-2022-japanese-grand-prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === सिंगापूर ग्रांप्रीनंतर चालक अजिंक्यपदात व्हर्सटॅपनकडे ३४१ गुण होते; लक्लेर २३७ व पेरेझ २३५ गुणांवर होते. आघाडी १०४ गुणांची असताना जपानमधील परिणामानुसार व्हर्सटॅपनला विजेतेपद निश्चित करण्याची शक्यता होती. जपानसह पाच स्पर्धा उरल्याने त्याचा प्रत्यक्ष निकाल आणि प्रतिस्पर्ध्यांना मिळालेले गुण महत्त्वाचे होते. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ५७६, फेरारी ४३९ व मर्सिडीज ३७३ गुणांवर होते. मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांच्यात चौथ्या स्थानासाठी अवघ्या चार गुणांची लढत होती: मॅक्लारेन १२९, अल्पाइन १२५. २०१९ नंतर जपानमध्ये पहिल्यांदा फॉर्म्युला वन परत आल्यामुळे होंडाच्या घरच्या कार्यक्रमाला विशेष महत्त्व होते.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_event">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री २०२२ – अधिकृत कार्यक्रम|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/japan|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स हा कायमस्वरूपी, आकृती-आठ पद्धतीचा शर्यतमार्ग असून त्याची प्रकाशित फेरी लांबी ५.८०७ किमी आहे. वेगवान दिशाबदलांची एस-वळणे, डेगनर, स्पून आणि १३०आर हे याचे वैशिष्ट्य. नियोजित ५३ फेऱ्यांचे अधिकृत शर्यत अंतर ३०७.४७१ किमी होते; प्रत्यक्षात धावलेल्या २८ फेऱ्यांचे अधिकृत अंतर १६२.२९६ किमी ठरले.{{refn|group=टीप|सुझुकातील शर्यतीच्या प्रारंभरेषा आणि मोजमापामुळे प्रकाशित शर्यत अंतर आणि फक्त ५.८०७ किमी × फेऱ्या असे गुणाकार केलेला आकडा यांत फरक असू शकतो. येथे एफ.आय.ए.च्या अधिकृत अंतिम शर्यत वर्गीकरणातील १६२.२९६ किमी घेतले आहेत.}} हा नियमित, स्प्रिंट नसलेला कार्यक्रम होता. ७ ऑक्टोबरला दोन मुक्त सराव, ८ ऑक्टोबरला तिसरा सराव व पात्रता आणि ९ ऑक्टोबरला मुख्य शर्यत नियोजित होती. दुसरा सराव पिरेलीच्या २०२३ च्या चाचणीसाठी दीड तासांचा करण्यात आला होता; प्रत्यक्ष पावसामुळे अपेक्षित कोरड्या चाचणी मर्यादित राहिल्या.<ref name="JPN22_event"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_alloc">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्रीसाठी पिरेली मिश्रणे व उपलब्ध संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-japanese-grand-prix.2zNoknycKIBTT6FVLnQyiD|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="JPN22_commons">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सुझुका सर्किटचा ऐतिहासिक नकाशा – विकिमीडिया कॉमन्स|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Japan.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === सर्व दहा संघांच्या वीस नियमित चालकांनी सप्ताहांतात प्रवेश केला. मागील इटालियन ग्रांप्रीत अल्बोनच्या जागी उतरलेला निक डे व्ह्रीस या स्पर्धेत नव्हता; अल्बोनने विलियम्समध्ये नियमित जागा घेतली. या आठवड्यात एकदिवसीय राखीव चालक किंवा एफपी१ पर्यायी चालकाची अधिकृत नोंद नाही. शुक्रवारी मिक शुमाकरने पहिल्या सरावानंतर गाडीच्या तळभागासह चेसिसचे नुकसान झाल्याने एफपी२ मध्ये भाग घेतला नाही; म्हणून त्या सत्रातील अधिकृत यादीत १९ चालकच आहेत.<ref name="JPN22_fp">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – अधिकृत तीन मुक्त सराव व पात्रता वर्गीकरणे|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/japanese-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="JPN22_friday">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – शुक्रवारच्या सरावानंतर संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-friday-in-japan-2022.1vVXcVcToZ45KAFgoxhllm|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_fp"/><ref name="JPN22_qual">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – अंतिम पात्रता वर्गीकरण, दस्तऐवज ३३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> |} === टायर === पिरेलीने सर्वांत कठीण C1, C2 आणि C3 मिश्रणे अनुक्रमे हार्ड, मीडियम आणि सॉफ्ट म्हणून दिली; प्रत्येक चालकाला दोन हार्ड, तीन मीडियम आणि आठ सॉफ्ट संच उपलब्ध होते. अतिरिक्त पूर्ण पावसाचे आणि इंटरमीडिएट टायर वेगळे होते. उच्च पार्श्वबल, सलग वळणे आणि टायरांवर सातत्याने पडणारा ताण यामुळे सर्वांत कठीण मिश्रणांची निवड करण्यात आली. मात्र शुक्रवार आणि रविवारच्या पावसामुळे प्रत्यक्ष शर्यतीच्या रणनीतीत ड्राय कंपाउंड्सऐवजी निळ्या पूर्ण पावसाचे व हिरव्या इंटरमीडिएट टायर निर्णायक ठरले.<ref name="JPN22_alloc"/><ref name="JPN22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ जपानी ग्रांप्री – पिरेली रविवारचा रणनीती अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-japanese-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || C1 || पांढरा || २ |- | मध्यम || C2 || पिवळा || ३ |- | मऊ || C3 || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_alloc"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === ७ ऑक्टोबरच्या पहिल्या सत्रात पावसामुळे सुरुवातीला गाड्या कमी धावल्या. फर्नांडो अलोन्सोने १:४२.२४८ अशी सर्वोत्तम फेरी नोंदवली; कार्लोस सायेन्स ०.३१५ सेकंद आणि लक्लेर ०.३८६ सेकंदांनी मागे राहिले. ओकॉन चौथा आणि केविन मॅग्नुसेन पाचवा असल्यामुळे अल्पाइन व हास यांना पावसात चांगली सुरुवात मिळाली. व्हर्सटॅपनने केवळ चार फेऱ्या पूर्ण केल्या व सहावा होता. सत्र संपल्यावर पिटकडे जाताना मिक शुमाकरची गाडी पाण्यावर घसरली आणि संरक्षणभिंतीवर आदळून चेसिसचे नुकसान झाले. सत्रात सातव्या क्रमांकाची वेळ नोंदवली असली तरी पुढील सत्रात धावण्यास तो उपलब्ध नव्हता.<ref name="JPN22_fp"/><ref name="JPN22_fiafp1">{{स्रोत बातमी|title=अलोन्सो पावसातील जपानी ग्रांप्रीच्या पहिल्या सरावात अव्वल|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-alonso-quickest-wet-opening-practice-japan|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="JPN22_friday"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४२.२४८ || ७ |- | २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४२.५६३ || १५ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४२.६३४ || १६ |- | ४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.०२२ || ५ |- | ५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.२५८ || १५ |- | ६ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.३६२ || ४ |- | ७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.७६१ || १३ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४३.८८९ || ७ |- | ९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४३.९६९ || १३ |- | १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४४.२३४ || ४ |- | ११ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४४.४२९ || १५ |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४४.४८६ || ८ |- | १३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४४.५५८ || ६ |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४४.५७० || १० |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४४.७९१ || ९ |- | १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४४.८७८ || १२ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.४२४ || ११ |- | १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४६.१०३ || ४ |- | १९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४६.१९२ || १६ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४८.०९० || ८ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_fp"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी दुसऱ्या, वाढवून ९० मिनिटांच्या सरावातही पाऊस सुरू होता. मर्सिडीजच्या जॉर्ज रसलने १:४१.९३५ वेळेसह आघाडी घेतली; लुइस हॅमिल्टन ०.२३५ सेकंद मागे दुसरा, व्हर्सटॅपन तिसरा आणि पेरेझ चौथा होता. केविन मॅग्नुसेन पुन्हा पाचवा राहिला. पावसामुळे पिरेलीच्या नियोजित भावी कोरड्या टायरचाचणीसाठी अपेक्षित माहिती मिळू शकली नाही. मिक शुमाकरच्या क्षतिग्रस्त चेसिसमुळे त्याने एफपी२ मध्ये धाव घेतली नाही; अधिकृत वर्गीकरणात केवळ १९ चालक आहेत, आणि या परिस्थितीत त्याला काल्पनिक शून्य फेरीची २०वी ओळ देण्यात आलेली नाही.<ref name="JPN22_fp"/><ref name="JPN22_friday"/><ref name="JPN22_alloc"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४१.९३५ || २३ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४२.१७० || २२ |- | ३ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.७८६ || २४ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.८३४ || २६ |- | ५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.१८७ || १७ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४३.२०४ || २३ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.५३३ || १४ |- | ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४३.७३३ || २० |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.८८४ || १३ |- | १० || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४४.५२५ || १७ |- | ११ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४४.७०९ || १० |- | १२ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४४.९६२ || १६ |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.०३९ || १५ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४५.२५७ || २७ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४५.२६१ || २४ |- | १६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४५.८८५ || ११ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४६.०३० || ९ |- | १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४६.७७६ || २१ |- | १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४७.१०९ || १३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_fp"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी पाऊस ओसरल्याने तिसऱ्या सरावात कोरड्या ट्रॅकवरील तुलनेने वेगवान फेऱ्या शक्य झाल्या. व्हर्सटॅपनचा १:३०.६७१ हा सर्वोत्तम वेळ सायेन्सपेक्षा ०.२९४ व लक्लेरपेक्षा ०.३०९ सेकंद जलद होता. अलोन्सो चौथा, पेरेझ पाचवा आणि रसल सहावा राहिला. विलियम्सचा अल्बोन बारावा, मिक शुमाकर सोळावा होता; त्याची गाडी मागील दिवसाच्या अपघातातून दुरुस्त झाली होती. सरावाच्या परिणामांवरून रेड बुल व फेरारीच्या पात्रता वेगातील जवळीक स्पष्ट झाली, मात्र अंतिम पोल फेरीतील काही हजारांश सेकंदांचा फरक अजून निश्चित व्हायचा होता.<ref name="JPN22_fp"/><ref name="JPN22_event"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३०.६७१ || २२ |- | २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३०.९६५ || २७ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३०.९८० || २७ |- | ४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३१.३२० || २० |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३१.५१४ || २५ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३१.५३० || २८ |- | ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३१.५८९ || २५ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३१.७४७ || २७ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३१.७५० || २२ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३१.८३८ || २५ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३१.८६० || २८ |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.९४६ || २६ |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३१.९७१ || २४ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३२.२२२ || २५ |- | १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३२.२९० || २३ |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३२.३६६ || २४ |- | १७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३२.३७७ || २६ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३२.३८५ || २४ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३२.८६८ || २६ |- | २० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३२.८८१ || २४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_fp"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारी ८ ऑक्टोबरला कोरड्या सर्किटवर झालेल्या पहिल्या फेरीत सर्व वीस चालकांनी वैध वेळ नोंदवली. व्हर्सटॅपनचा १:३०.२२४ वेळ पुढच्या फेरीसाठी पुरेसा ठरला; नॉरिस, हॅमिल्टन व फेरारीची जोडीही पुढे गेली. बाहेर पडलेले पाच चालक अल्बोन, गॅस्ली, मॅग्नुसेन, स्ट्रोल व लतिफी होते. गॅस्ली सतरावा राहिला; त्यामुळे त्याला रविवारच्या पार्क फेर्मे बदलांमुळे नंतर पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागणार होती, हे पात्रता निकालापेक्षा स्वतंत्र होते. लतिफीची विसावी पात्रता वेळ मागील सिंगापूर ग्रांप्रीमधील दंडाशी जोडून तपासावी लागली.<ref name="JPN22_qual"/><ref name="JPN22_grid">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – सुधारित अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Revised%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत सर्जिओ पेरेझने १:२९.९२५ नोंदवून त्या टप्प्यात सर्वांत जलद वेळ काढला. फेरारी आणि मर्सिडीजच्या गाड्या सहज पुढे गेल्या; अलोन्सो, ओकॉन व व्हेटेल यांचाही अंतिम दहामध्ये समावेश झाला. डॅनियल रिकार्डो अकरावा, बोट्टास बारावा, त्सुनोदा तेरावा, झोउ चौदावा व मिक शुमाकर पंधरावा राहून बाहेर पडले. विशेषतः नॉरिसच्या तुलनेत रिकार्डो केवळ छोट्या अंतराने मागे राहिला; त्यामुळे मॅक्लारेनला अंतिम फेरीत एकच गाडी मिळाली.<ref name="JPN22_qual"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत व्हर्सटॅपनने १:२९.३०४ असा पोल वेळ नोंदवला. लक्लेर १:२९.३१४ सह केवळ ०.०१० सेकंदांनी मागे आणि सायेन्स ०.०५७ सेकंदांनी मागे तिसरा होता; पुढे पेरेझ, ओकॉन, हॅमिल्टन, अलोन्सो, रसल, व्हेटेल व नॉरिस अशी क्रमवारी लागली. व्हर्सटॅपन हळू धावत असताना त्याची गाडी कमी टायर-तापमानामुळे क्षणभर घसरली आणि मागून येणाऱ्या नॉरिसला वळावे लागले. पंचांनी व्हर्सटॅपनला औपचारिक समज दिली, पण ग्रिडची शिक्षा न दिल्याने पोल त्याच्याकडेच राहिला. ही समज व पुढील शर्यतीतील अन्य शिक्षा एकमेकांत मिसळू नयेत.<ref name="JPN22_qual"/><ref name="JPN22_qualiincident">{{स्रोत बातमी|title=पात्रता फेरीतील नॉरिस घटनेनंतर व्हर्सटॅपनला समज, पोल कायम|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-keeps-japanese-pole-after-reprimand|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३०.२२४ || १:३०.३४६ || १:२९.३०४ || १३ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३०.४०२ || १:३०.४८६ || १:२९.३१४ || १३ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३०.३३६ || १:३०.४४४ || १:२९.३६१ || १३ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३०.६२२ || १:२९.९२५ || १:२९.७०९ || १५ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३०.६९६ || १:३०.३५७ || १:३०.१६५ || १८ |- | ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३०.९०६ || १:३०.४४३ || १:३०.२६१ || २० |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३०.६०३ || १:३०.३४३ || १:३०.३२२ || १५ |- | ८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३०.८६५ || १:३०.४६५ || १:३०.३८९ || १९ |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३१.२५६ || १:३०.६५६ || १:३०.५५४ || १५ |- | १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३०.८८१ || १:३०.४७३ || १:३१.००३ || १८ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३०.८८० || १:३०.६५९ || — || ११ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३१.२२६ || १:३०.७०९ || — || १२ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३१.१३० || १:३०.८०८ || — || १५ |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३०.८९४ || १:३०.९५३ || — || १२ |- | १५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३१.१५२ || १:३१.४३९ || — || १२ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.३११ || — || — || ६ |- | १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३१.३२२ || — || — || ९ |- | १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३१.३५२ || — || — || ६ |- | १९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३१.४१९ || — || — || ६ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.५११ || — || — || ८ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === ८ ऑक्टोबरच्या पात्रतेनंतरच्या प्राथमिक यादीऐवजी ९ ऑक्टोबरच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४२ मधील सुधारित अंतिम यादी वापरली आहे. मागील सिंगापूर स्पर्धेत धडकेस कारणीभूत ठरल्याबद्दल निकोलस लतिफीला पाच स्थानांची ग्रिड शिक्षा होती; पात्रतेत शेवटचा असल्याने तो प्रकाशित क्रमवारीत एकोणिसावा राहिला. पियर गॅस्लीची गाडी पार्क फेर्मे अंतर्गत बदलल्यामुळे त्याला वेगळी पिट-लेन सुरुवात करावी लागली.{{refn|group=टीप|सुधारित अधिकृत ग्रिडमध्ये १९ क्रमांकित स्थानांनंतर गॅस्लीचे नाव स्वतंत्र ‘DRIVERS REQUIRED TO START FROM THE PIT LANE’ या विभागात आहे; त्याला काल्पनिक विसावे प्रत्यक्ष ग्रिड स्थान दिलेले नाही.}} त्याच्या अलीकडील पात्रता वेळेचा उल्लेख ठेवूनही त्याचे ठिकाण ग्रिड अंकाने दाखवलेले नाही.<ref name="JPN22_grid"/><ref name="JPN22_gridweb">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – अधिकृत प्रारंभ क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1134/japan/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२९.३०४ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२९.३१४ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२९.३६१ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२९.७०९ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३०.१६५ |- | ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३०.२६१ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३०.३२२ |- | ८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३०.३८९ |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३०.५५४ |- | १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३१.००३ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३०.६५९ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३०.७०९ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३०.८०८ |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३०.९५३ |- | १५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३१.४३९ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.३११ |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३१.३५२ |- | १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३१.४१९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.५११ |- | पिट लेन || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || पार्क फेर्मे बदल; १:३१.३२२ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवातीचा पाऊस, अपघात आणि लाल झेंडा === ९ ऑक्टोबरला शर्यत सुरू होताना सुझुकावर जोरदार पाऊस आणि अतिशय कमी दृश्यमानता होती. पहिल्या स्थिर प्रारंभात लक्लेरने उत्कृष्ट सुरुवात केली, पण व्हर्सटॅपनने पहिल्या वळणाबाहेरील मार्गावरून आघाडी राखली. कार्लोस सायेन्सची गाडी पाण्यावर घसरून सुरक्षा भिंतीवर गेल्याने आणि अलेक्झांडर अल्बोनच्या गाडीचा मॅग्नुसेनशी हलका स्पर्श होऊन रेडिएटरची हानी झाल्याने दोघांची अधिकृत शर्यत नोंद शून्य पूर्ण फेऱ्यांची राहिली. सेबास्टियन व्हेटेल व फर्नांडो अलोन्सो यांच्यात प्रारंभिक स्पर्श झाला; व्हेटेल मागे पडला, पण पुढे मोठी भरपाई करणार होता. रेस कंट्रोलने सुरक्षा गाडी आणि नंतर लाल झेंडा दिला. सुरू झालेल्या शर्यतीला काहीच मिनिटांत खंड पडला; ही विलंबानंतर सुरू केलेली स्वतंत्र नवी ग्रांप्री नव्हती.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_raceweb">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – २०२२ शर्यतीचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1134/japan/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="JPN22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – सर्व दहा संघांच्या शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-japan-2022.56tkYIB2iH2ZMj9VblYNlP|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> सायेन्सच्या गाडीच्या बचावासाठी वापरलेले मोठे रिकव्हरी वाहन ओल्या ट्रॅकवर असताना गॅस्ली त्याच्या जवळून गेल्याची घटना गंभीर सुरक्षितताविषयक वादाचा विषय ठरली. त्यावेळी गॅस्लीचा मार्ग इतर गाड्यांपेक्षा वेगळा झाला होता; सुरुवातीलाच त्याच्या गाडीला जाहिरातफलकाचे साहित्य लागल्यामुळे त्याने दुरुस्तीसाठी थांबा घेतला होता. त्याला लाल-झेंडा परिस्थितीत वेग मर्यादेचे उल्लंघन केल्याबद्दल स्वतंत्र ड्राइव्ह-थ्रूच्या समतुल्य वीस सेकंदांची शिक्षा मिळाली. नंतरच्या एफ.आय.ए.च्या तपासाने बचाव-वाहन ट्रॅकवर आणण्याची वेळ, ट्रॅकची दृश्यमानता आणि रेस-कंट्रोलच्या प्रक्रियांचा वेगळा अभ्यास केला. त्यामुळे गॅस्लीच्या गतीवरील शिक्षा म्हणजे वाहन पाठविण्याच्या निर्णयाला आपोआप न्याय्य ठरविणे नव्हे.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_fiareview"/> === दीर्घ विलंबानंतर पुनःसुरुवात आणि इंटरमीडिएट टायर === जोरदार पाऊस काही काळ सुरू राहिल्यामुळे कार्यक्रम दीर्घकाळ थांबला. शर्यत शेवटी सुरक्षा गाडीच्या मागे पुन्हा सुरू झाली आणि सुरुवातीला संपूर्ण पावसाचे टायर वापरणे आवश्यक होते. गाड्या पुढे गतीने धावू लागल्यानंतर तुलनेने कमी पाणी असलेल्या रेसिंग लाइनवर इंटरमीडिएट वेगवान ठरले. व्हेटेल आणि लतिफी यांनी लवकर टायर बदलण्याचा फायदा घेतला. इतर संघांनी प्रतीक्षा केल्यामुळे किंवा एकाच वेळी दोन गाड्या पिटमध्ये आणल्यामुळे स्थान गमावले. विशेषतः पावसाचा वाढलेला अथवा कमी झालेला जोर आणि उरलेला अल्प वेळ पाहता रणनीतीचा निर्णय उलटविण्यास फारशी संधी उपलब्ध नव्हती.<ref name="JPN22_pirelli"/><ref name="JPN22_strategy">{{स्रोत बातमी|title=पावसाळी जपानी ग्रांप्रीतील टायर रणनीतीचे विश्लेषण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/monday-morning-debrief-why-nailing-the-strategy-was-so-tough-at-the-rain.6mVFnAE6LiMq5jK9IjN0gy.6mVFnAE6LiMq5jK9IjN0gy|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="JPN22_reactions"/> हासच्या मिक शुमाकरने संपूर्ण पावसाचे टायर लांब काळ वापरण्याचा धाडसी पर्याय निवडला. समोरील गाड्यांनी पिटमध्ये प्रवेश केल्यावर एका क्षणी तो पहिल्या स्थानावर दिसला; परंतु इंटरमीडिएट टायर घातलेल्या गाड्यांचा वेग स्पष्टपणे जास्त निघाल्याने त्याचा फायदा लवकर संपला. विलियम्सच्या लतिफीने उलट लवकर टायर बदलल्यामुळे नववे स्थान मिळवले. ॲस्टन मार्टिनच्या व्हेटेलने सुरुवातीच्या धडकेनंतर केलेली भरपाई आणि सहाव्या स्थानाचा निकाल यामध्ये योग्य वेळेच्या पिट निर्णयाचा महत्त्वाचा वाटा होता.<ref name="JPN22_haas">{{स्रोत बातमी|title=हासचा जपानी ग्रांप्रीतील अधिकृत शर्यत अहवाल|दुवा=https://www.haasf1team.com/news/japanese-grand-prix-race-recap-2|प्रकाशक=हास एफ.१ संघ}}</ref><ref name="JPN22_strategy"/><ref name="JPN22_reactions"/> === आघाडीवरील संघर्ष आणि अंतिम फेरी === व्हर्सटॅपनने पुनःसुरुवात झाल्यावर लक्लेरपासून वेगाने अंतर वाढवले आणि २८ फेऱ्यांत विजयी होताना पेरेझवर २७.०६६ सेकंदांचे अंतर राखले. पेरेझने लक्लेरचा सातत्याने पाठलाग केला; फेरारीच्या पुढील इंटरमीडिएट टायरची झीज वाढत गेली. शेवटच्या फेरीतील अखेरच्या चिकेनवर लक्लेर ट्रॅकबाहेर गेला आणि दुसरे स्थान राखून पुन्हा ट्रॅकवर आला. पंचांच्या मते त्यातून टिकणारा फायदा मिळाला; त्यामुळे शर्यतीनंतर पाच सेकंद जोडून तो तिसऱ्या स्थानावर घसरला आणि पेरेझ दुसरा झाला. हा बदलच विजय मिळाल्यानंतर व्हर्सटॅपनच्या विजेतेपदाचे गणित निश्चित करणाऱ्या घटनांपैकी एक होता.<ref name="JPN22_leclerc">{{स्रोत बातमी|title=लक्लेरला ट्रॅकबाहेर जाऊन फायदा मिळविल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा, दस्तऐवज ४५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2016%20-%20Leaving%20the%20track%20and%20gaining%20an%20advantage.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/> मधल्या गटात एस्टेबान ओकॉनने हॅमिल्टनसमोर चौथे स्थान टिकवले. मर्सिडीजच्या गाडीला वळणांत वेग असूनही सरळ भागातील वेगाच्या फरकामुळे हॅमिल्टनला ओकॉनवर कायमची आघाडी मिळवता आली नाही. अलोन्सोने नंतर टायर बदलून वेग वाढवला, पण व्हेटेलने त्याला अंतिम रेषेवर अवघ्या ०.०११ सेकंदांनी मागे ठेवून सहावे स्थान राखले. रसल आठवा, लतिफी नववा, नॉरिस दहावा आणि रिकार्डो अकरावा राहिला. त्सुनोदा तेरावा, मॅग्नुसेन चौदावा, बोट्टास पंधरावा, झोउ सोळावा, शुमाकर सतरावा व गॅस्ली अठरावा असा अंतिम क्रम होता.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/> एकूण ५३ नियोजित फेऱ्यांऐवजी २८ फेऱ्या झाल्या. शर्यत लाल झेंड्यानंतर पुन्हा सुरू होऊन प्रत्यक्ष पूर्ण केल्यामुळे २०२२ मधील नियमांच्या मजकुरानुसार पूर्ण स्थानगुण देण्यात आले; शर्यत शेवटपर्यंत पुन्हा सुरूच न झाल्यास लागू होणाऱ्या कमी गुणांचे प्रमाण येथे वापरले गेले नाही. नंतर एफ.आय.ए.ने नियमाचा हा अर्थ अधिकृतरीत्या योग्य मानला, तसेच भविष्यात शब्दरचनेत स्पष्टता आणण्याचे ठरवले. व्हर्सटॅपनने मिळवलेले २५ आणि पेरेझने मिळवलेले १८ गुण विजेतेपदाच्या अंतिम निर्णयात महत्त्वाचे ठरले.{{refn|group=टीप|२०२२ च्या नियमांतील कमी अंतरासाठी गुणांचे टप्पे स्पर्धा थांबवली जाऊन पुन्हा सुरू न होण्याच्या स्थितीशी जोडले होते. सुझुकात लाल झेंड्यानंतर शर्यत पुन्हा सुरू होऊन पूर्ण केल्याने एफ.आय.ए.ने पूर्ण गुण दिले; याचा अर्थ सर्वच भविष्यातील २८/५३ फेऱ्यांच्या शर्यतींना आपोआप पूर्ण गुण मिळतात असा नाही.}}<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_fiareview"/><ref name="JPN22_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === खालील नोंदी ९ ऑक्टोबरच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४८ मधील अंतिम वर्गीकरणाच्या आहेत. पेरेझची पदोन्नती आणि लक्लेरची पाच सेकंदांची शिक्षा समाविष्ट आहे; गॅस्लीच्या रेड फ्लॅगमधील वेगाच्या उल्लंघनाची वीस सेकंदांची शिक्षा देखील अंतिम वेळेत समाविष्ट आहे. सायेन्स आणि अल्बोन यांनी पूर्ण फेरी नोंदवली नाही आणि अधिकृतरीत्या अवर्गीकृत आहेत.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_leclerc"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २८ || ३:०१:४४.००४ || २५ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २८ || +२७.०६६ || १८ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २८ || +३१.७६३ || १५ |- | ४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २८ || +३९.६८५ || १२ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २८ || +४०.३२६ || १० |- | ६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २८ || +४६.३५८ || ८ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २८ || +४६.३६९ || ६ |- | ८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २८ || +४७.६६१ || ४ |- | ९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २८ || +७०.१४३ || २ |- | १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २८ || +७०.७८२ || १ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २८ || +७२.८७७ || ० |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २८ || +७३.९०४ || ० |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २८ || +७५.५९९ || ० |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८ || +८६.०१६ || ० |- | १५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २८ || +८६.४९६ || ० |- | १६ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २८ || +८७.०४३ || ० |- | १७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८ || +९२.५२३ || ० |- | १८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २८ || +१०८.०९१ || ० |- | अवर्गीकृत || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ० || निवृत्त || ० |- | अवर्गीकृत || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० || निवृत्त || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_raceweb"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === झोउ ग्वान्यूने २०व्या एफ.आय.ए.-नोंदवलेल्या फेरीत १:४४.४११ असा सर्वांत वेगवान वेळ काढला; फर्नांडो अलोन्सोची २५व्या फेरीतील १:४४.४१२ ही फेरी केवळ ०.००१ सेकंदांनी मागे होती. झोउ १६वा असल्यामुळे २०२२ च्या अव्वल-दहा अटीप्रमाणे कोणालाही जलद फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळाला नाही. सायेन्स व अल्बोन यांची वैध वेळबद्ध शर्यत फेरी नसल्याने त्यांची काल्पनिक ओळ टाकलेली नाही; १८ वैध नोंदी खाली दिल्या आहेत. सर्व फेरी क्रमांक आणि वेग एफ.आय.ए.च्या शर्यत-वेगवान फेऱ्या वर्गवारीनुसार आहेत.<ref name="JPN22_fast">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या शर्यतीतील जलद फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/japanese-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="JPN22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २० || १:४४.४११ || २००.२२० |- | २ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २५ || १:४४.४१२ || २००.२१८ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १० || १:४४.४८९ || २००.०७० |- | ४ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १० || १:४४.९११ || १९९.२६६ |- | ५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २१ || १:४५.२०५ || १९८.७०९ |- | ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २२ || १:४५.३८७ || १९८.३६६ |- | ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ११ || १:४५.५३० || १९८.०९७ |- | ८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २२ || १:४५.८९३ || १९७.४१८ |- | ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ११ || १:४६.१२० || १९६.९९५ |- | १० || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १३ || १:४६.५४५ || १९६.२१० |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ११ || १:४६.५५९ || १९६.१८४ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १३ || १:४६.९६४ || १९५.४४१ |- | १३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २१ || १:४७.००४ || १९५.३६८ |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ११ || १:४७.८२० || १९३.८८९ |- | १५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ११ || १:४७.८४३ || १९३.८४८ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १० || १:४८.०७२ || १९३.४३७ |- | १७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ८ || १:४८.१७५ || १९३.२५३ |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १२ || १:४८.३७१ || १९२.९०४ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलचा विजय, गाडीचे संतुलन आणि चालक अजिंक्यपद === व्हर्सटॅपनचा २७ सेकंदांपेक्षा अधिक फरकाने मिळालेला विजय ही केवळ वेगवान पोल फेरीची पुढील आवृत्ती नव्हती. सुरूवातीच्या पाण्याखालील पहिल्या वळणात लक्लेरकडून आलेला दबाव सहन केल्यानंतर त्याने बाहेरील मार्गाचा उपयोग करून आघाडी कायम ठेवली. नंतर सुरक्षा गाडीमागील पुनःसुरुवातीला त्याने योग्य वेगाने पूर्ण ओल्या टायरांचे तापमान सांभाळले आणि इंटरमीडिएट टायरवरील फेऱ्यांमध्ये फरक वाढवत नेला. प्रचंड पाणी, अल्प वेळ आणि दृश्यमानतेच्या समस्येमुळे ज्या दिवशी इतरांना चुकांची भीती होती, त्या दिवशी त्याचे स्वच्छ हवेतील सातत्य निर्णायक ठरले. सहकारी पेरेझने लक्लेरवर दबाव कायम ठेवला नसता तर दुसऱ्या स्थानाचा अंतिम बदल झाला नसता; त्यामुळे संघाच्या दुहेरी पोडियममागे वेग आणि शेवटपर्यंतचा दबाव या दोन्ही गोष्टी होत्या.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_pirelli"/> विजेतेपद निश्चित होण्याचा प्रसंग स्वतः नियमांच्या समजुतीवर अवलंबून होता. नियोजित ५३ पैकी २८ फेऱ्याच झाल्यामुळे अनेकांना कमी गुण मिळतील अशी अपेक्षा होती; पूर्ण गुण दिल्यानंतर आणि लक्लेर तिसरा झाल्यानंतर व्हर्सटॅपनचा गुणफरक गणितीरीत्या अपराजेय ठरला. एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ४९ मध्ये व्हर्सटॅपनचे ३६६, पेरेझचे २५३ आणि लक्लेरचे २५२ गुण स्पष्ट आहेत. पुढील चार शर्यतींमध्ये उपलब्ध असलेल्या सर्वाधिक गुणांच्या तुलनेत आघाडी पुरेशी असल्याने व्हर्सटॅपनचे दुसरे अजिंक्यपद अधिकृत झाले. २०२१ मधील शेवटच्या फेरीतील नाट्याच्या तुलनेत २०२२ मध्ये जपानमधील ही पुष्टी हंगाम संपण्याच्या चार शर्यती आधी झाली.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_fiareview"/><ref name="JPN22_event"/> कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ६१९ गुणांवर पोहोचला; ही आघाडी फेरारीच्या ४५४ गुणांवर मोठी होती, परंतु त्या दिवशीच कारनिर्माता अजिंक्यपद निश्चित झाले असे चुकीचे ठरते. शर्यतीनंतरचे चालक आणि कारनिर्माते अजिंक्यपद स्वतंत्र आहेत. होंडाचे घरचे सर्किट असल्याने रेड बुलच्या पॉवर-युनिट भागीदारीचा प्रतीकात्मक संदर्भ महत्त्वाचा होता; तथापि तांत्रिक कार्यक्षमतेविषयी प्रत्यक्ष वेग, गाडीच्या संतुलनाचे संघविश्लेषण आणि प्रतिस्पर्ध्यांच्या चुका यांची स्वतंत्र मोजणी आवश्यक आहे. फक्त घरच्या कार्यक्रमामुळे विजय मिळाला असे स्पष्टीकरण पुरेसे नाही.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_reactions"/> === फेरारीचा टायर झीज आणि शेवटच्या चिकेनवरील निर्णय === फेरारीकडे पात्रता वेग चांगला होता: लक्लेर पोलपासून दहा हजारांश सेकंद, सायेन्स ५७ हजारांश सेकंद मागे होते. पण ओल्या शर्यतीत लक्लेरचे पुढील इंटरमीडिएट टायर लवकर घासले गेले. त्याने नंतर सांगितल्याप्रमाणे सुरुवातीच्या वेगानंतर फ्रंट टायरमधील झीज वाढल्याने पेरेझला मागे ठेवणे अवघड झाले. शर्यतीतील झीज आणि पात्रतेतील कोरड्या वेगाची तुलना केली तर कमी दृश्यमानता, इंटरमीडिएटवर दीर्घ धाव व पुन्हा ड्राय टायरवर न जाणे अशा घटकांनी स्पर्धात्मक समतोल बदलला. त्यामुळे लक्लेर दुसरा पोहोचला असता तरी व्हर्सटॅपनच्या वेगाला प्रत्यक्ष आव्हान देण्याची स्थिती शेवटच्या टप्प्यात नव्हती.<ref name="JPN22_qual"/><ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_pirelli"/> शेवटच्या चिकेनवर पेरेझचा दबाव वाढल्यावर लक्लेर ट्रॅकच्या सीमारेषेबाहेर गेला. पंचांनी त्या घटनेचा व्हिडिओ तपासून तो दुसऱ्या स्थानावरच परतला असला तरी टिकणारा फायदा मिळाल्याचा निष्कर्ष काढला. त्यांनी अधिकृतरीत्या पाच सेकंदांची शर्यत-वेळ शिक्षा आणि त्याच्या परवान्यावर एक दंडगुण दिला. त्यामुळे पेरेझ दुसरा व लक्लेर तिसरा झाला. हा नियमभंग केवळ ट्रॅक मर्यादेच्या रेषेला स्पर्श झाला म्हणून ठरला नव्हता; बचाव करताना ट्रॅक सोडल्यावर टिकून राहिलेला फायदा हा पंचांचा निर्णायक मुद्दा होता. शेवटच्या फेरीतील एका क्षणामुळे दोन चालकांच्या हंगामी स्थानांचा क्रम बदलला आणि विजेतेपदाबाबतच्या जाहीर पुष्टीला वेग आला.<ref name="JPN22_leclerc"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_points"/> सायेन्सची स्थिती आणखी वेगळी होती. सुरुवातीच्या पावसात व्हर्सटॅपन-पेरेझच्या मागून उडणाऱ्या पाणामुळे त्याला स्पष्ट दृश्य मिळत नव्हते; त्याच्या स्पष्टीकरणानुसार पाण्याचा साठा लागल्याने गाडीवरील नियंत्रण सुटले. त्यामुळे तिसऱ्या ग्रिड स्थानाचे गुणांत रूपांतर होऊ शकले नाही. फेरारीला फक्त लक्लेरचे १५ गुण मिळाले; रेड बुलला ४३ मिळाले. दोन संघांच्या त्या दिवसातील अंतराचे कारण एकाच वेळी सायेन्सची शून्य फेऱ्यांची निवृत्ती, लक्लेरची टायर झीज आणि नियमभंग अशी तीन वेगवेगळी कारणे होती.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_points"/> === अल्पाइन व मर्सिडीज: ओकॉन-हॅमिल्टनची लढत आणि पिट-लेन निर्णय === अल्पाइनने इथल्या चौथ्या व सातव्या स्थानावरून मोठा फायदा मिळवला. ओकॉनने चौथ्या स्थानावरून वेगवान हॅमिल्टनची अनेकदा प्रतिकारक्षमता तपासली. मर्सिडीजला वळणांमध्ये जवळ जाणे शक्य होते, परंतु सरळ रेषेतील वेग आणि ओल्या परिस्थितीत मागच्या गाडीची दृश्यमानता कमी असल्याने हॅमिल्टनला ओकॉनच्या पुढे कायम जाऊ शकले नाही. अशा स्पर्धेत केवळ एक फेरीतील वेगाचा अंतर दाखवून कोणी पुढे जाईल ते सांगता येत नाही; मागच्या गाडीला दुसऱ्या मार्गाने आघाडी मिळविण्याची व प्रत्यक्ष ओव्हरटेक पूर्ण करण्याची संधीही लागते. ओकॉनची चुका न करता बचाव करणारी शैली आणि गाडीचा सरळ मार्गावरील वेग या घटकांनी त्याला बारा गुण मिळवून दिले.<ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_race"/> अलोन्सोने दुसरी रणनीती वापरली. त्याने पुढे उशीरा इंटरमीडिएट टायर बदलून स्वच्छ परिस्थितीत जलद फेऱ्या नोंदवल्या; १:४४.४१२ ही संपूर्ण शर्यतीतील दुसरी सर्वांत वेगवान नोंद होती. शेवटी तो सहाव्या स्थानासाठी व्हेटेलच्या जवळ आला, पण ०.०११ सेकंदांनी अपयशी ठरला. त्यामुळे अल्पाइनला एकूण अठरा गुण मिळाले आणि चौथ्या स्थानासाठी मॅक्लारेनला पुन्हा मागे टाकता आले. यामध्ये दुप्पट गुण देण्यासारखा कोणताही स्प्रिंट पुरस्कार नव्हता; या नियमित शर्यतीतील सामान्य स्थानगुणच संघाचा लाभ होते.<ref name="JPN22_fast"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_points"/> मर्सिडीजचे हॅमिल्टन आणि रसल अनुक्रमे पाचवे व आठवे राहिले. हॅमिल्टनची ओकॉनच्या मागे अडकलेली शर्यत आणि रसलची एकाच वेळी दोन्ही गाड्यांना बोलावल्यामुळे पडलेली प्रतीक्षा ही दोन वेगळी रणनीतिक समस्या होती. संघाने दिलेल्या प्रत्यक्ष प्रतिक्रियांमध्ये रसलचे ‘डबल-स्टॅक’मुळे स्थान कमी झाले असे नमूद होते. तो नंतर काही गाड्यांना मागे टाकून आठवा झाला, पण खर्च झालेला वेळ परत मिळाला नाही. एकदाच संधी मिळालेल्या पावसातील पिट-स्टॉप क्षणाला किती वजन असते, याचे हे उदाहरण होते. या निकालातून मर्सिडीज ३८७ गुणांवर राहिली; रेड बुलचा वेग आणि फेरारीवरील दबाव कायम असताना मधल्या गटातील प्रत्येक लहानसा निर्णय अजिंक्यपदाची संधी बदलणारा होता.<ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_strategy"/><ref name="JPN22_points"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिनचा लाभ आणि विलियम्सचे अनपेक्षित गुण === सेबास्टियन व्हेटेलच्या सहाव्या स्थानाचे महत्त्व त्याने सुरुवातीला अलोन्सोच्या संपर्कानंतर गमावलेल्या जागांमुळे वाढते. पुनःसुरुवात झाल्यानंतर जलद इंटरमीडिएट टायर निवडणाऱ्या सुरुवातीच्या चालकांपैकी तो होता. इतर चालक अजून संपूर्ण पावसाच्या टायरांवर असताना या निर्णयामुळे त्याने मोठी आघाडी मिळवली. शेवटच्या फेरीत अलोन्सोची गती जास्त असली तरी फिनिश रेषेवरील ०.०११ सेकंदांनी व्हेटेल पुढे राहिला. विलंब आणि पावसामुळे निश्चित झालेली कमीत कमी उपलब्ध फेऱ्यांची संख्या पाहता वेळेवर टायर निवडणे हे संरक्षण करण्याइतकेच महत्त्वाचे ठरले.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_strategy"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनचा स्ट्रोल बाराव्या स्थानावर राहिला; त्यामुळे संघाला व्हेटेलचे आठ गुण मिळाले. या निकालामुळे अ‍ॅस्टन मार्टिनचे हंगामी गुण ४५ झाले आणि अल्फा रोमिओच्या ५२ गुणांच्या जवळ पोहोचण्यास मदत झाली. दोन्ही चालकांकडे एकाच कार्यक्रमातील समान परिणाम नव्हता; व्हेटेलचा मोठा फायदा प्रामुख्याने योग्य पिट-टायमिंगमुळे निर्माण झाला, तर स्ट्रोल पुढे जाऊ शकला नाही. संघाच्या संतुलनात सुधारणा झाली असे व्यापक तांत्रिक विधान एका ओल्या शर्यतीवरूनच काढणे टाळले पाहिजे.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/> विलियम्सची कथा आणखी उल्लेखनीय होती. लतिफीने पात्रता विसावी केली होती आणि मागील सिंगापूरमधील घटनेबद्दल पाच स्थानांची ग्रिड शिक्षा होती. पियर गॅस्ली पिट लेनमधून सुरू झाल्यामुळे सुधारित दस्तऐवजातील लतिफीचे एकोणिसावे क्रमांकित स्थान स्पष्ट दिसते. शर्यतीत लतिफी आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या व्हेटेलने लवकर इंटरमीडिएटवर बदल केल्याने इतरांच्या पुढे जाण्याची संधी मिळाली. लतिफी नवव्या स्थानावर पोहोचून दोन गुण मिळवू शकला; २०२२ मधील त्याचे पहिले गुण होते. परंतु मॅग्नुसेनशी झालेल्या स्पर्शामुळे अल्बोनच्या रेडिएटरचे नुकसान होऊन तो पहिल्याच फेरीत निवृत्त झाल्यामुळे संघाला आणखी गुणांची संधी नव्हती. विलियम्सचे हंगामी एकूण आठ गुण झाले, ज्यात इटलीतील डे व्ह्रीसचे दोन गुणही योग्यरित्या समाविष्ट आहेत.<ref name="JPN22_grid"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_reactions"/> === मॅक्लारेन, हास आणि अल्फाटौरी: पावसात रणनीतीचे मोल === मॅक्लारेनला सिंगापूरमध्ये एकाच स्पर्धेत २२ गुण मिळाले होते, पण जपानमध्ये नॉरिसला दहाव्या स्थानाचा एकमेव गुण मिळाला आणि रिकार्डो अकरावा राहिला. पुनःसुरुवातीवर नॉरिसने तातडीने इंटरमीडिएट टायर निवडल्यामुळे आधी गमावलेली काही स्थानं परत मिळाली. रिकार्डोचा लांब थांबण्याचा पर्याय तुलनेने कमी लाभदायी ठरला. संघाच्या प्रतिक्रियांनुसार पहिल्या सुरुवातीवरील नॉरिसची गतीही खराब होती, त्यामुळे केवळ एका पिट निर्णयानेच त्याचे संपूर्ण दहावे स्थान समजावून सांगता येत नाही. या एका गुणामुळे मॅक्लारेन १३० वर, तर अल्पाइन १४३ वर जाऊन चौथ्या स्थानाची अदलाबदल झाली.<ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_points"/> हासच्या केविन मॅग्नुसेन आणि मिक शुमाकर यांचा पहिल्या पावसातील वेग अपेक्षादायी होता; शुक्रवारी मॅग्नुसेन पाचवा आला होता. मात्र शर्यतीत दोघेही इंटरमीडिएटवर बदलण्यास उशीर करत राहिले. शुमाकरने संपूर्ण पावसाचे टायर टिकवून ठेवत पिट-चक्रात थोड्या वेळासाठी पहिला क्रमांक मिळवला; परंतु तो निव्वळ स्थान-अस्थिरतेचा तात्पुरता परिणाम होता. इंटरमीडिएटची गती प्रस्थापित झाल्यावर त्याच्या लांब टायर-स्टिंटचा तोटा स्पष्ट झाला आणि तो सतरावा राहिला. मॅग्नुसेन चौदावा राहिल्याने संघाला गुण मिळाले नाहीत. टीम प्रमुखांच्या प्रतिक्रियेनुसार निर्णय घेण्यात संघ सक्रिय न राहिल्याने संधी हुकली. त्यामुळे तात्पुरती आघाडी, वास्तवातील रेसिंग पेस आणि अंतिम निकाल यांत फरक ठेवणे आवश्यक आहे.<ref name="JPN22_haas"/><ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_race"/> अल्फाटौरीच्या पियर गॅस्लीने गाडीतील बदलांमुळे पिट लेनमधून सुरुवात केली. प्रारंभी जाहिरातफलकाचा तुकडा गाडीला लागल्याने दुरुस्तीसाठी थांबावे लागले. पुन्हा सुरू झालेल्या शर्यतीत त्याने नंतर इंटरमीडिएट टायर वापरले, पण ट्रॅकवरील जागा व टायरांचा वेग पाहता तो अठरावा राहिला. लाल-झेंडा परिस्थितीतील त्याच्या वेगाबद्दलचा स्वतंत्र वीस सेकंदांचा दंड अधिकृत वर्गीकरणात आधीच समाविष्ट आहे. त्सुनोदा घरच्या ग्रांप्रीत तेरावा राहिला; संघाने वेळोवेळी वापरलेल्या नवीन इंटरमीडिएट संचांच्या मदतीनेही गुणांच्या मर्यादेत पोहोचणे शक्य झाले नाही. हे दोन चालकांचे अपयश नुसतेच कमी वेगामुळे झाले नाही; प्रारंभीचे नुकसान, गाडीतले बदल, पिट वेळ आणि एकूण वाहतूक यांचा एकत्रित प्रभाव होता.<ref name="JPN22_grid"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_fiareview"/> === अल्फा रोमिओ: सर्वांत वेगवान फेरी पण गुण नाहीत === अल्फा रोमिओच्या झोउ ग्वान्यूने वीसव्या फेरीत १:४४.४११ नोंदवून संपूर्ण शर्यतीतील सर्वांत वेगवान फेरी घेतली. त्याच्या सहकारी बोट्टासपेक्षा तो अंतिम क्रमवारीत एक स्थान मागे, सोळावा होता. झोउची पहिल्या सुरुवातीवर फिरलेली गाडी आणि नंतर बदललेल्या टायर परिस्थितीमुळे तो गुणक्षेत्राबाहेर राहिला; त्यामुळे शेवटच्या टप्प्यात नवीन इंटरमीडिएट वापरण्यात त्याला गुणांच्या स्थितीत असलेल्या चालकांसारखी जोखीम नव्हती. झोउला सर्वांत जलद फेरीच्या पुरस्काराची नोंद मिळाली, पण २०२२ नियमांतील पहिल्या दहात राहण्याच्या अटीमुळे त्याचा एक गुण संघाला मिळाला नाही. वेगवान फेरीचा पुरस्कार व प्रत्यक्ष चॅम्पियनशिप गुण हे अलग असतात याचे हे स्पष्ट उदाहरण आहे.<ref name="JPN22_fast"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/> बोट्टास बराच वेळ मॅग्नुसेनच्या मागे होता आणि पुढे जाणे कठीण गेले, असे त्याच्या प्रतिक्रियेत स्पष्ट होते. येथे ओल्या ट्रॅकवरील दृश्यमानतेबरोबरच स्ट्रेटवरील वेग व ट्रॅक-पोझिशनदेखील महत्त्वाची ठरली. संघाने काही सुधारित भाग आणले होते, मात्र या शर्यतीत गुण मिळाले नाहीत. हंगामी एकूण अल्फा रोमिओचे ५२ गुण कायम राहिले आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनने आठ गुण मिळवून अंतर कमी केले. त्यामुळे झोउचे फास्टेस्ट-लॅप शीर्षक आणि संघाची शून्य-गुणांची रेस ही दोनही वस्तुस्थिती एकाच वेळी समजाव्या लागतात.<ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_fast"/> === रेस कंट्रोल, बचाववाहन, दंड आणि नियमांच्या नंतरच्या सुधारणा === या ग्रांप्रीतील गंभीर संघटनात्मक प्रश्न सायेन्सच्या कारच्या बचावासाठी ओल्या सर्किटवर मागविलेल्या वाहनाशी संबंधित होता. गॅस्ली सुरुवातीच्या नुकसानामुळे पिटमध्ये गेल्याने त्याचे स्थान सुरक्षा गाडीमागील मुख्य समूहापासून वेगळे पडले होते. परत येताना तो गाडी नेमक्या कोणत्या स्थितीत आहे याकडे नियंत्रण यंत्रणेचे लक्ष तत्काळ गेले नाही, असे नंतरच्या एफ.आय.ए. आढाव्यात नोंदले गेले. वाहन ट्रॅकवर जाण्याची वेळ त्या पावसात अधिक उशिरा ठेवता आली असती, असे तपासपथकाने म्हटले. ही नोंद बचावकार्याची गरज नाकारत नाही; कमी दृश्यमानता असताना ट्रॅकवर असलेल्या गाडीशी मोठ्या वाहनाचा संपर्क टाळण्यासाठी योग्य प्रक्रियेचे महत्त्व अधोरेखित करते.<ref name="JPN22_fiareview"/><ref name="JPN22_reactions"/> गॅस्लीचा लाल-झेंडा परिस्थितीतील वेग स्वतंत्रपणे तपासला गेला. त्याने निर्धारित सावधगिरी राखली नाही म्हणून ड्राइव्ह-थ्रूच्या समतुल्य वीस सेकंदांची वेळेची शिक्षा मिळाली; हा निष्कर्ष ट्रॅकवर बचाववाहन पाठविण्याची वेळ योग्य होती असा सर्वसमावेशक निष्कर्ष नव्हता. एफ.आय.ए.च्या नंतरच्या पुनरावलोकनाने अधिक चांगल्या माहितीविनिमयाची, बचाववाहनांच्या तैनातीतील स्पष्ट प्रक्रियांची आणि ‘डायनॅमिक व्हर्च्युअल सेफ्टी कार’ संकल्पनेच्या वापराची शिफारस केली. रेस कंट्रोलमध्ये शर्यत-संचालक भूमिका बदलत राहण्याची पद्धत उरलेल्या २०२२ फेऱ्यांसाठी थांबवण्याचाही निर्णय घेतला गेला. त्यामुळे ही शर्यत केवळ निकाल नव्हे तर नंतरच्या सुरक्षा-प्रक्रियांच्या इतिहासाचाही महत्त्वाचा भाग बनली.<ref name="JPN22_fiareview"/><ref name="JPN22_race"/> पात्रता फेरीतील व्हर्सटॅपन–नॉरिस प्रसंगाबाबत पंचांनी केवळ समज दिली; त्यामुळे रेड बुलला पोलवरून सुरू करण्याचा अधिकार राहिला. शर्यतीत लक्लेरचा ट्रॅकबाहेर जाऊन मिळालेला फायदा हा वेगळ्या नियमाखाली पाच सेकंदांची शिक्षा ठरला. त्याच वेळी गॅस्लीच्या लाल-झेंड्यातील वेगाच्या उल्लंघनासाठी वीस सेकंद लागू झाले. या तिन्ही निर्णयांचे परिणाम भिन्न होते—समज, अंतिम पोडियम बदलणारी दंडवेळ आणि अंतिम १८व्या स्थानाच्या वेळेत सामावलेला दंड. एका प्रकारच्या शिक्षेला दुसऱ्या घटनेत यांत्रिकरित्या वापरणे किंवा अंतिम वेळांवर पुन्हा दंड जोडणे ऐतिहासिक दृष्ट्या चुकीचे ठरते.<ref name="JPN22_qualiincident"/><ref name="JPN22_leclerc"/><ref name="JPN22_race"/> === पूर्ण गुणांचा निर्णय आणि पाच फेऱ्यांवरील अजिंक्यपदाचा संदर्भ === २०२२ च्या त्या वेळच्या स्पोर्टिंग नियमांमध्ये कमी गुणांची यंत्रणा मुख्यतः थांबवून पुन्हा सुरू न झालेल्या शर्यतीसाठी लिहिलेली होती. जपानमध्ये फक्त २८/५३ फेऱ्या झाल्या असल्या तरी शर्यत लाल झेंड्यानंतर पुनःसुरू होऊन पूर्ण झाली; त्यामुळे अधिकारी वर्गाने पूर्ण २५–१८–१५ इत्यादी गुण दिले. व्हर्सटॅपनच्या विजयानंतर आणि लक्लेरच्या तिसऱ्या स्थानानंतर हे गुण विजेतेपदासाठी निर्णायक ठरले. एफ.आय.ए.च्या पुढील आढाव्यात नियमांचा तत्कालीन अर्थ बरोबर वापरला गेला, मात्र शब्दरचनेत सुधारणा करावी असे ठरले. भावी हंगामातील वेगळ्या नियमांनी या २०२२ च्या इतिहासाची नंतर दुरुस्ती केली नाही.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_fiareview"/> व्हर्सटॅपनचे ३६६ गुण आणि पेरेझ व लक्लेरचे अनुक्रमे २५३ व २५२ गुण हे त्याच प्रकाशित गुणपत्रकात दिले आहेत. शर्यतीतील सर्व दहा गुण मिळवणाऱ्या चालकांची बेरीज १०१ सामान्य स्थानगुण होते. झोउचा जलद फेरीचा अतिरिक्त गुण १६व्या स्थानामुळे लागू झाला नाही; त्यामुळे १०२ अशी चुकीची बेरीज करू नये. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ६१९ व फेरारी ४५४ एवढा फरक बनला, परंतु रेड बुलचे कारनिर्माते अजिंक्यपद अद्याप निश्चित झाले नव्हते. अल्पाइन १४३ विरुद्ध मॅक्लारेन १३० अशी चौथ्या क्रमांकावरील महत्त्वाची अदलाबदल झाली. अशा परिस्थितीत अल्पाइनची दोन गाड्यांनी गुण संपादन करणे ही मधल्या गटातील सर्वात लक्षणीय कामगिरी ठरली.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_fast"/><ref name="JPN22_race"/> या २०२२ जपानी ग्रांप्रीचे वेगळेपण तीन परस्परपूरक ऐतिहासिक विषयांत आहे: अत्यल्प धावलेल्या अंतरातही व्हर्सटॅपनचा भक्कम विजय व दुसरे अजिंक्यपद; पावसामुळे संपूर्ण पावसाच्या टायरवरून इंटरमीडिएटकडे बदलण्याच्या क्षणाने वरील व खालच्या गटातील निकाल बदलणे; आणि बचाववाहनाच्या उपस्थितीमुळे शर्यत सुरक्षेच्या प्रक्रियेवरील औपचारिक अभ्यास सुरू होणे. हे स्वतंत्र स्तर समजून घेतल्यावर नुसत्या अंतिम क्रमवारीपेक्षा अधिक पूर्ण चित्र मिळते. सुरुवातीची धावपळ, दीर्घ लाल झेंडा, टायर बदल, पंचनिर्णय आणि त्या काळच्या कमी-अंतर गुणनियमांची अचूक ऐतिहासिक चौकट आवश्यक आहे.<ref name="JPN22_fiareview"/><ref name="JPN22_pirelli"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === जपानी ग्रांप्रीनंतरच्या अधिकृत एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४९ मध्ये २२ हंगामी चालक दिले आहेत. त्यात या शर्यतीत न उतरलेले निक डे व्ह्रीस आणि निको ह्युलकेनबर्ग समाविष्ट आहेत. समान गुणांच्या चालकांचे अधिकृत स्थान कायम राखले असून झोउच्या जलद फेरीसाठी कोणताही अतिरिक्त गुण जोडलेला नाही.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_fast"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३६६ |- | २ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २५३ |- | ३ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २५२ |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २०७ |- | ५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २०२ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १८० |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १०१ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७८ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६५ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | ११ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३२ |- | १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २९ |- | १३ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ |- | १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १३ |- | १६ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १७ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १८ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २१ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २२ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === दहा कारनिर्मात्यांचे अधिकृत गुण आणि स्थान दस्तऐवज ४९ प्रमाणे आहेत. अल्पाइनचा चौथा आणि मॅक्लारेनचा पाचवा क्रम हे जपानमधील अनुक्रमे अठरा व एक गुण मिळाल्यानंतरचे अंतिम स्थान आहेत. हास व अल्फाटौरी यांच्याकडे प्रत्येकी ३४ गुण असले तरी समान गुणांवरील अधिकृत स्थानभेद तसेच राखला आहे.<ref name="JPN22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ६१९ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४५४ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३८७ |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १४३ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १३० |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ |- | ७ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४५ |- | ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ९ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३४ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ८ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[जपानी ग्रांप्री]] * [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/japan फॉर्म्युला वन – २०२२ जपानी ग्रांप्री कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1134/japan/race-result फॉर्म्युला वन – २०२२ जपानी ग्रांप्री शर्यतीचे निकाल] * [https://www.fia.com/documents/season/season-2022-2005/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/Japanese%20Grand%20Prix एफ.आय.ए. – जपानी ग्रांप्री निर्णय दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = जपानी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ सिंगापूर ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ जपानी ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ जपानी ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:जपानी ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] nppi1ocobl5zsbdsyrjznae51l4u74a 2725998 2725996 2026-10-25T11:37:47Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2725998 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = जपान | ग्रांप्री = जपानी | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Japan.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ जपानी ग्रांप्रीमध्ये वापरलेला सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्सचा नकाशा | दिनांक = ९ ऑक्टोबर | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन होंडा जपानी ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १८ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स, सुझुका, मिए, जपान | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.८०७ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.६०८ | एकूण_फेऱ्या = २८ | एकूण_अंतर_किमी = १६२.२९६ | एकूण_अंतर_मैल = १००.८४६ | हवामान = जोरदार पाऊस, ओला ट्रॅक आणि कमी दृश्यमानता; दीर्घ विलंबानंतर पुन्हा शर्यत | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | पोल_वेळ = १:२९.३०४ | जलद_चालक = झोउ ग्वान्यू | जलद_देश = चीन | जलद_संघ = अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन | जलद_वेळ = १:४४.४११ | जलद_फेरी = २० | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | दुसरा_देश = मेक्सिको | दुसरा_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | तिसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | तिसरा_देश = मोनॅको | तिसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ सिंगापूर ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ जपानी ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ जपानी ग्रांप्री }} '''२०२२ जपानी ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला वन होंडा जपानी ग्रांप्री २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील अठरावी शर्यत होती. ९ ऑक्टोबर २०२२ रोजी जपानमधील [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]] येथे झालेल्या या स्पर्धेत मुसळधार पावसामुळे अनेक तासांचा व्यत्यय आला. नियोजित ५३ ऐवजी २८ फेऱ्यांतच शर्यत संपली; [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने पोलपासून विजय संपादन करून आपले दुसरे सलग जागतिक चालक अजिंक्यपद निश्चित केले. [[सर्जिओ पेरेझ]] दुसरा, तर शेवटच्या वळणावरील नियमभंगासाठी पाच सेकंदांची शिक्षा झालेला [[शार्ल लक्लेर]] तिसरा राहिला. [[झोउ ग्वान्यू]]ने सर्वांत जलद फेरी नोंदवली, परंतु गुणांच्या अव्वल दहाबाहेर असल्यामुळे त्याला अतिरिक्त गुण मिळाला नाही. बचावकार्याच्या वाहनाची पावसातील ट्रॅकवरील उपस्थिती आणि पूर्ण गुणांची नियमाधारित तरतूद यांवर नंतर स्वतंत्र एफ.आय.ए. आढावा झाला.<ref name="JPN22_race">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ४८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="JPN22_points">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्रीनंतरची अधिकृत अजिंक्यपद गुणपत्रके, दस्तऐवज ४९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="JPN22_fiareview">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ जपानी ग्रांप्रीतील सुरक्षा घटनांचा एफ.आय.ए.चा पश्चात आढावा|दुवा=https://www.fia.com/news/fia-implement-procedural-measures-based-findings-review-incidents-2022-japanese-grand-prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === सिंगापूर ग्रांप्रीनंतर चालक अजिंक्यपदात व्हर्सटॅपनकडे ३४१ गुण होते; लक्लेर २३७ व पेरेझ २३५ गुणांवर होते. आघाडी १०४ गुणांची असताना जपानमधील परिणामानुसार व्हर्सटॅपनला विजेतेपद निश्चित करण्याची शक्यता होती. जपानसह पाच स्पर्धा उरल्याने त्याचा प्रत्यक्ष निकाल आणि प्रतिस्पर्ध्यांना मिळालेले गुण महत्त्वाचे होते. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ५७६, फेरारी ४३९ व मर्सिडीज ३७३ गुणांवर होते. मॅक्लारेन आणि अल्पाइन यांच्यात चौथ्या स्थानासाठी अवघ्या चार गुणांची लढत होती: मॅक्लारेन १२९, अल्पाइन १२५. २०१९ नंतर जपानमध्ये पहिल्यांदा फॉर्म्युला वन परत आल्यामुळे होंडाच्या घरच्या कार्यक्रमाला विशेष महत्त्व होते.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_event">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री २०२२ – अधिकृत कार्यक्रम|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/japan|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स हा कायमस्वरूपी, आकृती-आठ पद्धतीचा शर्यतमार्ग असून त्याची प्रकाशित फेरी लांबी ५.८०७ किमी आहे. वेगवान दिशाबदलांची एस-वळणे, डेगनर, स्पून आणि १३०आर हे याचे वैशिष्ट्य. नियोजित ५३ फेऱ्यांचे अधिकृत शर्यत अंतर ३०७.४७१ किमी होते; प्रत्यक्षात धावलेल्या २८ फेऱ्यांचे अधिकृत अंतर १६२.२९६ किमी ठरले.{{refn|group=टीप|सुझुकातील शर्यतीच्या प्रारंभरेषा आणि मोजमापामुळे प्रकाशित शर्यत अंतर आणि फक्त ५.८०७ किमी × फेऱ्या असे गुणाकार केलेला आकडा यांत फरक असू शकतो. येथे एफ.आय.ए.च्या अधिकृत अंतिम शर्यत वर्गीकरणातील १६२.२९६ किमी घेतले आहेत.}} हा नियमित, स्प्रिंट नसलेला कार्यक्रम होता. ७ ऑक्टोबरला दोन मुक्त सराव, ८ ऑक्टोबरला तिसरा सराव व पात्रता आणि ९ ऑक्टोबरला मुख्य शर्यत नियोजित होती. दुसरा सराव पिरेलीच्या २०२३ च्या चाचणीसाठी दीड तासांचा करण्यात आला होता; प्रत्यक्ष पावसामुळे अपेक्षित कोरड्या चाचणी मर्यादित राहिल्या.<ref name="JPN22_event"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_alloc">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्रीसाठी पिरेली मिश्रणे व उपलब्ध संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-japanese-grand-prix.2zNoknycKIBTT6FVLnQyiD|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="JPN22_commons">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सुझुका सर्किटचा ऐतिहासिक नकाशा – विकिमीडिया कॉमन्स|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Japan.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === सर्व दहा संघांच्या वीस नियमित चालकांनी सप्ताहांतात प्रवेश केला. मागील इटालियन ग्रांप्रीत अल्बोनच्या जागी उतरलेला निक डे व्ह्रीस या स्पर्धेत नव्हता; अल्बोनने विलियम्समध्ये नियमित जागा घेतली. या आठवड्यात एकदिवसीय राखीव चालक किंवा एफपी१ पर्यायी चालकाची अधिकृत नोंद नाही. शुक्रवारी मिक शुमाकरने पहिल्या सरावानंतर गाडीच्या तळभागासह चेसिसचे नुकसान झाल्याने एफपी२ मध्ये भाग घेतला नाही; म्हणून त्या सत्रातील अधिकृत यादीत १९ चालकच आहेत.<ref name="JPN22_fp">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – अधिकृत तीन मुक्त सराव व पात्रता वर्गीकरणे|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/japanese-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="JPN22_friday">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – शुक्रवारच्या सरावानंतर संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-friday-in-japan-2022.1vVXcVcToZ45KAFgoxhllm|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_fp"/><ref name="JPN22_qual">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – अंतिम पात्रता वर्गीकरण, दस्तऐवज ३३|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> |} === टायर === पिरेलीने सर्वांत कठीण C1, C2 आणि C3 मिश्रणे अनुक्रमे हार्ड, मीडियम आणि सॉफ्ट म्हणून दिली; प्रत्येक चालकाला दोन हार्ड, तीन मीडियम आणि आठ सॉफ्ट संच उपलब्ध होते. अतिरिक्त पूर्ण पावसाचे आणि इंटरमीडिएट टायर वेगळे होते. उच्च पार्श्वबल, सलग वळणे आणि टायरांवर सातत्याने पडणारा ताण यामुळे सर्वांत कठीण मिश्रणांची निवड करण्यात आली. मात्र शुक्रवार आणि रविवारच्या पावसामुळे प्रत्यक्ष शर्यतीच्या रणनीतीत ड्राय कंपाउंड्सऐवजी निळ्या पूर्ण पावसाचे व हिरव्या इंटरमीडिएट टायर निर्णायक ठरले.<ref name="JPN22_alloc"/><ref name="JPN22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ जपानी ग्रांप्री – पिरेली रविवारचा रणनीती अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-japanese-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || C1 || पांढरा || २ |- | मध्यम || C2 || पिवळा || ३ |- | मऊ || C3 || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_alloc"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === ७ ऑक्टोबरच्या पहिल्या सत्रात पावसामुळे सुरुवातीला गाड्या कमी धावल्या. फर्नांडो अलोन्सोने १:४२.२४८ अशी सर्वोत्तम फेरी नोंदवली; कार्लोस सायेन्स ०.३१५ सेकंद आणि लक्लेर ०.३८६ सेकंदांनी मागे राहिले. ओकॉन चौथा आणि केविन मॅग्नुसेन पाचवा असल्यामुळे अल्पाइन व हास यांना पावसात चांगली सुरुवात मिळाली. व्हर्सटॅपनने केवळ चार फेऱ्या पूर्ण केल्या व सहावा होता. सत्र संपल्यावर पिटकडे जाताना मिक शुमाकरची गाडी पाण्यावर घसरली आणि संरक्षणभिंतीवर आदळून चेसिसचे नुकसान झाले. सत्रात सातव्या क्रमांकाची वेळ नोंदवली असली तरी पुढील सत्रात धावण्यास तो उपलब्ध नव्हता.<ref name="JPN22_fp"/><ref name="JPN22_fiafp1">{{स्रोत बातमी|title=अलोन्सो पावसातील जपानी ग्रांप्रीच्या पहिल्या सरावात अव्वल|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-alonso-quickest-wet-opening-practice-japan|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="JPN22_friday"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४२.२४८ || ७ |- | २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४२.५६३ || १५ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४२.६३४ || १६ |- | ४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.०२२ || ५ |- | ५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.२५८ || १५ |- | ६ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.३६२ || ४ |- | ७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.७६१ || १३ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४३.८८९ || ७ |- | ९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४३.९६९ || १३ |- | १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४४.२३४ || ४ |- | ११ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४४.४२९ || १५ |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४४.४८६ || ८ |- | १३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४४.५५८ || ६ |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४४.५७० || १० |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४४.७९१ || ९ |- | १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४४.८७८ || १२ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.४२४ || ११ |- | १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४६.१०३ || ४ |- | १९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४६.१९२ || १६ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४८.०९० || ८ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_fp"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी दुसऱ्या, वाढवून ९० मिनिटांच्या सरावातही पाऊस सुरू होता. मर्सिडीजच्या जॉर्ज रसलने १:४१.९३५ वेळेसह आघाडी घेतली; लुइस हॅमिल्टन ०.२३५ सेकंद मागे दुसरा, व्हर्सटॅपन तिसरा आणि पेरेझ चौथा होता. केविन मॅग्नुसेन पुन्हा पाचवा राहिला. पावसामुळे पिरेलीच्या नियोजित भावी कोरड्या टायरचाचणीसाठी अपेक्षित माहिती मिळू शकली नाही. मिक शुमाकरच्या क्षतिग्रस्त चेसिसमुळे त्याने एफपी२ मध्ये धाव घेतली नाही; अधिकृत वर्गीकरणात केवळ १९ चालक आहेत, आणि या परिस्थितीत त्याला काल्पनिक शून्य फेरीची २०वी ओळ देण्यात आलेली नाही.<ref name="JPN22_fp"/><ref name="JPN22_friday"/><ref name="JPN22_alloc"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४१.९३५ || २३ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४२.१७० || २२ |- | ३ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.७८६ || २४ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.८३४ || २६ |- | ५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.१८७ || १७ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४३.२०४ || २३ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.५३३ || १४ |- | ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४३.७३३ || २० |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४३.८८४ || १३ |- | १० || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४४.५२५ || १७ |- | ११ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:४४.७०९ || १० |- | १२ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४४.९६२ || १६ |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.०३९ || १५ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४५.२५७ || २७ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४५.२६१ || २४ |- | १६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४५.८८५ || ११ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:४६.०३० || ९ |- | १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४६.७७६ || २१ |- | १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४७.१०९ || १३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_fp"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी पाऊस ओसरल्याने तिसऱ्या सरावात कोरड्या ट्रॅकवरील तुलनेने वेगवान फेऱ्या शक्य झाल्या. व्हर्सटॅपनचा १:३०.६७१ हा सर्वोत्तम वेळ सायेन्सपेक्षा ०.२९४ व लक्लेरपेक्षा ०.३०९ सेकंद जलद होता. अलोन्सो चौथा, पेरेझ पाचवा आणि रसल सहावा राहिला. विलियम्सचा अल्बोन बारावा, मिक शुमाकर सोळावा होता; त्याची गाडी मागील दिवसाच्या अपघातातून दुरुस्त झाली होती. सरावाच्या परिणामांवरून रेड बुल व फेरारीच्या पात्रता वेगातील जवळीक स्पष्ट झाली, मात्र अंतिम पोल फेरीतील काही हजारांश सेकंदांचा फरक अजून निश्चित व्हायचा होता.<ref name="JPN22_fp"/><ref name="JPN22_event"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३०.६७१ || २२ |- | २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३०.९६५ || २७ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३०.९८० || २७ |- | ४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३१.३२० || २० |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३१.५१४ || २५ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३१.५३० || २८ |- | ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३१.५८९ || २५ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३१.७४७ || २७ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३१.७५० || २२ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३१.८३८ || २५ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३१.८६० || २८ |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.९४६ || २६ |- | १३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३१.९७१ || २४ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३२.२२२ || २५ |- | १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३२.२९० || २३ |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३२.३६६ || २४ |- | १७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३२.३७७ || २६ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३२.३८५ || २४ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३२.८६८ || २६ |- | २० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३२.८८१ || २४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_fp"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारी ८ ऑक्टोबरला कोरड्या सर्किटवर झालेल्या पहिल्या फेरीत सर्व वीस चालकांनी वैध वेळ नोंदवली. व्हर्सटॅपनचा १:३०.२२४ वेळ पुढच्या फेरीसाठी पुरेसा ठरला; नॉरिस, हॅमिल्टन व फेरारीची जोडीही पुढे गेली. बाहेर पडलेले पाच चालक अल्बोन, गॅस्ली, मॅग्नुसेन, स्ट्रोल व लतिफी होते. गॅस्ली सतरावा राहिला; त्यामुळे त्याला रविवारच्या पार्क फेर्मे बदलांमुळे नंतर पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागणार होती, हे पात्रता निकालापेक्षा स्वतंत्र होते. लतिफीची विसावी पात्रता वेळ मागील सिंगापूर ग्रांप्रीमधील दंडाशी जोडून तपासावी लागली.<ref name="JPN22_qual"/><ref name="JPN22_grid">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – सुधारित अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Revised%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत सर्जिओ पेरेझने १:२९.९२५ नोंदवून त्या टप्प्यात सर्वांत जलद वेळ काढला. फेरारी आणि मर्सिडीजच्या गाड्या सहज पुढे गेल्या; अलोन्सो, ओकॉन व व्हेटेल यांचाही अंतिम दहामध्ये समावेश झाला. डॅनियल रिकार्डो अकरावा, बोट्टास बारावा, त्सुनोदा तेरावा, झोउ चौदावा व मिक शुमाकर पंधरावा राहून बाहेर पडले. विशेषतः नॉरिसच्या तुलनेत रिकार्डो केवळ छोट्या अंतराने मागे राहिला; त्यामुळे मॅक्लारेनला अंतिम फेरीत एकच गाडी मिळाली.<ref name="JPN22_qual"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत व्हर्सटॅपनने १:२९.३०४ असा पोल वेळ नोंदवला. लक्लेर १:२९.३१४ सह केवळ ०.०१० सेकंदांनी मागे आणि सायेन्स ०.०५७ सेकंदांनी मागे तिसरा होता; पुढे पेरेझ, ओकॉन, हॅमिल्टन, अलोन्सो, रसल, व्हेटेल व नॉरिस अशी क्रमवारी लागली. व्हर्सटॅपन हळू धावत असताना त्याची गाडी कमी टायर-तापमानामुळे क्षणभर घसरली आणि मागून येणाऱ्या नॉरिसला वळावे लागले. पंचांनी व्हर्सटॅपनला औपचारिक समज दिली, पण ग्रिडची शिक्षा न दिल्याने पोल त्याच्याकडेच राहिला. ही समज व पुढील शर्यतीतील अन्य शिक्षा एकमेकांत मिसळू नयेत.<ref name="JPN22_qual"/><ref name="JPN22_qualiincident">{{स्रोत बातमी|title=पात्रता फेरीतील नॉरिस घटनेनंतर व्हर्सटॅपनला समज, पोल कायम|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-keeps-japanese-pole-after-reprimand|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३०.२२४ || १:३०.३४६ || १:२९.३०४ || १३ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३०.४०२ || १:३०.४८६ || १:२९.३१४ || १३ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३०.३३६ || १:३०.४४४ || १:२९.३६१ || १३ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३०.६२२ || १:२९.९२५ || १:२९.७०९ || १५ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३०.६९६ || १:३०.३५७ || १:३०.१६५ || १८ |- | ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३०.९०६ || १:३०.४४३ || १:३०.२६१ || २० |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३०.६०३ || १:३०.३४३ || १:३०.३२२ || १५ |- | ८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३०.८६५ || १:३०.४६५ || १:३०.३८९ || १९ |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३१.२५६ || १:३०.६५६ || १:३०.५५४ || १५ |- | १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३०.८८१ || १:३०.४७३ || १:३१.००३ || १८ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३०.८८० || १:३०.६५९ || — || ११ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३१.२२६ || १:३०.७०९ || — || १२ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३१.१३० || १:३०.८०८ || — || १५ |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३०.८९४ || १:३०.९५३ || — || १२ |- | १५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३१.१५२ || १:३१.४३९ || — || १२ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.३११ || — || — || ६ |- | १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३१.३२२ || — || — || ९ |- | १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३१.३५२ || — || — || ६ |- | १९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३१.४१९ || — || — || ६ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.५११ || — || — || ८ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === ८ ऑक्टोबरच्या पात्रतेनंतरच्या प्राथमिक यादीऐवजी ९ ऑक्टोबरच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४२ मधील सुधारित अंतिम यादी वापरली आहे. मागील सिंगापूर स्पर्धेत धडकेस कारणीभूत ठरल्याबद्दल निकोलस लतिफीला पाच स्थानांची ग्रिड शिक्षा होती; पात्रतेत शेवटचा असल्याने तो प्रकाशित क्रमवारीत एकोणिसावा राहिला. पियर गॅस्लीची गाडी पार्क फेर्मे अंतर्गत बदलल्यामुळे त्याला वेगळी पिट-लेन सुरुवात करावी लागली.{{refn|group=टीप|सुधारित अधिकृत ग्रिडमध्ये १९ क्रमांकित स्थानांनंतर गॅस्लीचे नाव स्वतंत्र ‘DRIVERS REQUIRED TO START FROM THE PIT LANE’ या विभागात आहे; त्याला काल्पनिक विसावे प्रत्यक्ष ग्रिड स्थान दिलेले नाही.}} त्याच्या अलीकडील पात्रता वेळेचा उल्लेख ठेवूनही त्याचे ठिकाण ग्रिड अंकाने दाखवलेले नाही.<ref name="JPN22_grid"/><ref name="JPN22_gridweb">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – अधिकृत प्रारंभ क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1134/japan/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२९.३०४ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२९.३१४ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२९.३६१ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२९.७०९ |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३०.१६५ |- | ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३०.२६१ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३०.३२२ |- | ८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३०.३८९ |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३०.५५४ |- | १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३१.००३ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३०.६५९ |- | १२ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३०.७०९ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३०.८०८ |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३०.९५३ |- | १५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३१.४३९ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.३११ |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३१.३५२ |- | १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३१.४१९ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.५११ |- | पिट लेन || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || पार्क फेर्मे बदल; १:३१.३२२ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवातीचा पाऊस, अपघात आणि लाल झेंडा === ९ ऑक्टोबरला शर्यत सुरू होताना सुझुकावर जोरदार पाऊस आणि अतिशय कमी दृश्यमानता होती. पहिल्या स्थिर प्रारंभात लक्लेरने उत्कृष्ट सुरुवात केली, पण व्हर्सटॅपनने पहिल्या वळणाबाहेरील मार्गावरून आघाडी राखली. कार्लोस सायेन्सची गाडी पाण्यावर घसरून सुरक्षा भिंतीवर गेल्याने आणि अलेक्झांडर अल्बोनच्या गाडीचा मॅग्नुसेनशी हलका स्पर्श होऊन रेडिएटरची हानी झाल्याने दोघांची अधिकृत शर्यत नोंद शून्य पूर्ण फेऱ्यांची राहिली. सेबास्टियन व्हेटेल व फर्नांडो अलोन्सो यांच्यात प्रारंभिक स्पर्श झाला; व्हेटेल मागे पडला, पण पुढे मोठी भरपाई करणार होता. रेस कंट्रोलने सुरक्षा गाडी आणि नंतर लाल झेंडा दिला. सुरू झालेल्या शर्यतीला काहीच मिनिटांत खंड पडला; ही विलंबानंतर सुरू केलेली स्वतंत्र नवी ग्रांप्री नव्हती.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_raceweb">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – २०२२ शर्यतीचे अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1134/japan/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="JPN22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – सर्व दहा संघांच्या शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-japan-2022.56tkYIB2iH2ZMj9VblYNlP|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> सायेन्सच्या गाडीच्या बचावासाठी वापरलेले मोठे रिकव्हरी वाहन ओल्या ट्रॅकवर असताना गॅस्ली त्याच्या जवळून गेल्याची घटना गंभीर सुरक्षितताविषयक वादाचा विषय ठरली. त्यावेळी गॅस्लीचा मार्ग इतर गाड्यांपेक्षा वेगळा झाला होता; सुरुवातीलाच त्याच्या गाडीला जाहिरातफलकाचे साहित्य लागल्यामुळे त्याने दुरुस्तीसाठी थांबा घेतला होता. त्याला लाल-झेंडा परिस्थितीत वेग मर्यादेचे उल्लंघन केल्याबद्दल स्वतंत्र ड्राइव्ह-थ्रूच्या समतुल्य वीस सेकंदांची शिक्षा मिळाली. नंतरच्या एफ.आय.ए.च्या तपासाने बचाव-वाहन ट्रॅकवर आणण्याची वेळ, ट्रॅकची दृश्यमानता आणि रेस-कंट्रोलच्या प्रक्रियांचा वेगळा अभ्यास केला. त्यामुळे गॅस्लीच्या गतीवरील शिक्षा म्हणजे वाहन पाठविण्याच्या निर्णयाला आपोआप न्याय्य ठरविणे नव्हे.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_fiareview"/> === दीर्घ विलंबानंतर पुनःसुरुवात आणि इंटरमीडिएट टायर === जोरदार पाऊस काही काळ सुरू राहिल्यामुळे कार्यक्रम दीर्घकाळ थांबला. शर्यत शेवटी सुरक्षा गाडीच्या मागे पुन्हा सुरू झाली आणि सुरुवातीला संपूर्ण पावसाचे टायर वापरणे आवश्यक होते. गाड्या पुढे गतीने धावू लागल्यानंतर तुलनेने कमी पाणी असलेल्या रेसिंग लाइनवर इंटरमीडिएट वेगवान ठरले. व्हेटेल आणि लतिफी यांनी लवकर टायर बदलण्याचा फायदा घेतला. इतर संघांनी प्रतीक्षा केल्यामुळे किंवा एकाच वेळी दोन गाड्या पिटमध्ये आणल्यामुळे स्थान गमावले. विशेषतः पावसाचा वाढलेला अथवा कमी झालेला जोर आणि उरलेला अल्प वेळ पाहता रणनीतीचा निर्णय उलटविण्यास फारशी संधी उपलब्ध नव्हती.<ref name="JPN22_pirelli"/><ref name="JPN22_strategy">{{स्रोत बातमी|title=पावसाळी जपानी ग्रांप्रीतील टायर रणनीतीचे विश्लेषण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/monday-morning-debrief-why-nailing-the-strategy-was-so-tough-at-the-rain.6mVFnAE6LiMq5jK9IjN0gy.6mVFnAE6LiMq5jK9IjN0gy|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="JPN22_reactions"/> हासच्या मिक शुमाकरने संपूर्ण पावसाचे टायर लांब काळ वापरण्याचा धाडसी पर्याय निवडला. समोरील गाड्यांनी पिटमध्ये प्रवेश केल्यावर एका क्षणी तो पहिल्या स्थानावर दिसला; परंतु इंटरमीडिएट टायर घातलेल्या गाड्यांचा वेग स्पष्टपणे जास्त निघाल्याने त्याचा फायदा लवकर संपला. विलियम्सच्या लतिफीने उलट लवकर टायर बदलल्यामुळे नववे स्थान मिळवले. ॲस्टन मार्टिनच्या व्हेटेलने सुरुवातीच्या धडकेनंतर केलेली भरपाई आणि सहाव्या स्थानाचा निकाल यामध्ये योग्य वेळेच्या पिट निर्णयाचा महत्त्वाचा वाटा होता.<ref name="JPN22_haas">{{स्रोत बातमी|title=हासचा जपानी ग्रांप्रीतील अधिकृत शर्यत अहवाल|दुवा=https://www.haasf1team.com/news/japanese-grand-prix-race-recap-2|प्रकाशक=हास एफ.१ संघ}}</ref><ref name="JPN22_strategy"/><ref name="JPN22_reactions"/> === आघाडीवरील संघर्ष आणि अंतिम फेरी === व्हर्सटॅपनने पुनःसुरुवात झाल्यावर लक्लेरपासून वेगाने अंतर वाढवले आणि २८ फेऱ्यांत विजयी होताना पेरेझवर २७.०६६ सेकंदांचे अंतर राखले. पेरेझने लक्लेरचा सातत्याने पाठलाग केला; फेरारीच्या पुढील इंटरमीडिएट टायरची झीज वाढत गेली. शेवटच्या फेरीतील अखेरच्या चिकेनवर लक्लेर ट्रॅकबाहेर गेला आणि दुसरे स्थान राखून पुन्हा ट्रॅकवर आला. पंचांच्या मते त्यातून टिकणारा फायदा मिळाला; त्यामुळे शर्यतीनंतर पाच सेकंद जोडून तो तिसऱ्या स्थानावर घसरला आणि पेरेझ दुसरा झाला. हा बदलच विजय मिळाल्यानंतर व्हर्सटॅपनच्या विजेतेपदाचे गणित निश्चित करणाऱ्या घटनांपैकी एक होता.<ref name="JPN22_leclerc">{{स्रोत बातमी|title=लक्लेरला ट्रॅकबाहेर जाऊन फायदा मिळविल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा, दस्तऐवज ४५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2016%20-%20Leaving%20the%20track%20and%20gaining%20an%20advantage.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/> मधल्या गटात एस्टेबान ओकॉनने हॅमिल्टनसमोर चौथे स्थान टिकवले. मर्सिडीजच्या गाडीला वळणांत वेग असूनही सरळ भागातील वेगाच्या फरकामुळे हॅमिल्टनला ओकॉनवर कायमची आघाडी मिळवता आली नाही. अलोन्सोने नंतर टायर बदलून वेग वाढवला, पण व्हेटेलने त्याला अंतिम रेषेवर अवघ्या ०.०११ सेकंदांनी मागे ठेवून सहावे स्थान राखले. रसल आठवा, लतिफी नववा, नॉरिस दहावा आणि रिकार्डो अकरावा राहिला. त्सुनोदा तेरावा, मॅग्नुसेन चौदावा, बोट्टास पंधरावा, झोउ सोळावा, शुमाकर सतरावा व गॅस्ली अठरावा असा अंतिम क्रम होता.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/> एकूण ५३ नियोजित फेऱ्यांऐवजी २८ फेऱ्या झाल्या. शर्यत लाल झेंड्यानंतर पुन्हा सुरू होऊन प्रत्यक्ष पूर्ण केल्यामुळे २०२२ मधील नियमांच्या मजकुरानुसार पूर्ण स्थानगुण देण्यात आले; शर्यत शेवटपर्यंत पुन्हा सुरूच न झाल्यास लागू होणाऱ्या कमी गुणांचे प्रमाण येथे वापरले गेले नाही. नंतर एफ.आय.ए.ने नियमाचा हा अर्थ अधिकृतरीत्या योग्य मानला, तसेच भविष्यात शब्दरचनेत स्पष्टता आणण्याचे ठरवले. व्हर्सटॅपनने मिळवलेले २५ आणि पेरेझने मिळवलेले १८ गुण विजेतेपदाच्या अंतिम निर्णयात महत्त्वाचे ठरले.{{refn|group=टीप|२०२२ च्या नियमांतील कमी अंतरासाठी गुणांचे टप्पे स्पर्धा थांबवली जाऊन पुन्हा सुरू न होण्याच्या स्थितीशी जोडले होते. सुझुकात लाल झेंड्यानंतर शर्यत पुन्हा सुरू होऊन पूर्ण केल्याने एफ.आय.ए.ने पूर्ण गुण दिले; याचा अर्थ सर्वच भविष्यातील २८/५३ फेऱ्यांच्या शर्यतींना आपोआप पूर्ण गुण मिळतात असा नाही.}}<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_fiareview"/><ref name="JPN22_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === खालील नोंदी ९ ऑक्टोबरच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४८ मधील अंतिम वर्गीकरणाच्या आहेत. पेरेझची पदोन्नती आणि लक्लेरची पाच सेकंदांची शिक्षा समाविष्ट आहे; गॅस्लीच्या रेड फ्लॅगमधील वेगाच्या उल्लंघनाची वीस सेकंदांची शिक्षा देखील अंतिम वेळेत समाविष्ट आहे. सायेन्स आणि अल्बोन यांनी पूर्ण फेरी नोंदवली नाही आणि अधिकृतरीत्या अवर्गीकृत आहेत.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_leclerc"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २८ || ३:०१:४४.००४ || २५ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २८ || +२७.०६६ || १८ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २८ || +३१.७६३ || १५ |- | ४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २८ || +३९.६८५ || १२ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २८ || +४०.३२६ || १० |- | ६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २८ || +४६.३५८ || ८ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २८ || +४६.३६९ || ६ |- | ८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २८ || +४७.६६१ || ४ |- | ९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २८ || +७०.१४३ || २ |- | १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २८ || +७०.७८२ || १ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २८ || +७२.८७७ || ० |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २८ || +७३.९०४ || ० |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २८ || +७५.५९९ || ० |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८ || +८६.०१६ || ० |- | १५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २८ || +८६.४९६ || ० |- | १६ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २८ || +८७.०४३ || ० |- | १७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८ || +९२.५२३ || ० |- | १८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २८ || +१०८.०९१ || ० |- | अवर्गीकृत || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ० || निवृत्त || ० |- | अवर्गीकृत || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० || निवृत्त || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_raceweb"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === झोउ ग्वान्यूने २०व्या एफ.आय.ए.-नोंदवलेल्या फेरीत १:४४.४११ असा सर्वांत वेगवान वेळ काढला; फर्नांडो अलोन्सोची २५व्या फेरीतील १:४४.४१२ ही फेरी केवळ ०.००१ सेकंदांनी मागे होती. झोउ १६वा असल्यामुळे २०२२ च्या अव्वल-दहा अटीप्रमाणे कोणालाही जलद फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळाला नाही. सायेन्स व अल्बोन यांची वैध वेळबद्ध शर्यत फेरी नसल्याने त्यांची काल्पनिक ओळ टाकलेली नाही; १८ वैध नोंदी खाली दिल्या आहेत. सर्व फेरी क्रमांक आणि वेग एफ.आय.ए.च्या शर्यत-वेगवान फेऱ्या वर्गवारीनुसार आहेत.<ref name="JPN22_fast">{{स्रोत बातमी|title=जपानी ग्रांप्री – सर्व चालकांच्या शर्यतीतील जलद फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/japanese-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="JPN22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २० || १:४४.४११ || २००.२२० |- | २ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २५ || १:४४.४१२ || २००.२१८ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १० || १:४४.४८९ || २००.०७० |- | ४ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १० || १:४४.९११ || १९९.२६६ |- | ५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २१ || १:४५.२०५ || १९८.७०९ |- | ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २२ || १:४५.३८७ || १९८.३६६ |- | ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ११ || १:४५.५३० || १९८.०९७ |- | ८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २२ || १:४५.८९३ || १९७.४१८ |- | ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ११ || १:४६.१२० || १९६.९९५ |- | १० || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १३ || १:४६.५४५ || १९६.२१० |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ११ || १:४६.५५९ || १९६.१८४ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १३ || १:४६.९६४ || १९५.४४१ |- | १३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २१ || १:४७.००४ || १९५.३६८ |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ११ || १:४७.८२० || १९३.८८९ |- | १५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ११ || १:४७.८४३ || १९३.८४८ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १० || १:४८.०७२ || १९३.४३७ |- | १७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ८ || १:४८.१७५ || १९३.२५३ |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १२ || १:४८.३७१ || १९२.९०४ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलचा विजय, गाडीचे संतुलन आणि चालक अजिंक्यपद === व्हर्सटॅपनचा २७ सेकंदांपेक्षा अधिक फरकाने मिळालेला विजय ही केवळ वेगवान पोल फेरीची पुढील आवृत्ती नव्हती. सुरूवातीच्या पाण्याखालील पहिल्या वळणात लक्लेरकडून आलेला दबाव सहन केल्यानंतर त्याने बाहेरील मार्गाचा उपयोग करून आघाडी कायम ठेवली. नंतर सुरक्षा गाडीमागील पुनःसुरुवातीला त्याने योग्य वेगाने पूर्ण ओल्या टायरांचे तापमान सांभाळले आणि इंटरमीडिएट टायरवरील फेऱ्यांमध्ये फरक वाढवत नेला. प्रचंड पाणी, अल्प वेळ आणि दृश्यमानतेच्या समस्येमुळे ज्या दिवशी इतरांना चुकांची भीती होती, त्या दिवशी त्याचे स्वच्छ हवेतील सातत्य निर्णायक ठरले. सहकारी पेरेझने लक्लेरवर दबाव कायम ठेवला नसता तर दुसऱ्या स्थानाचा अंतिम बदल झाला नसता; त्यामुळे संघाच्या दुहेरी पोडियममागे वेग आणि शेवटपर्यंतचा दबाव या दोन्ही गोष्टी होत्या.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_pirelli"/> विजेतेपद निश्चित होण्याचा प्रसंग स्वतः नियमांच्या समजुतीवर अवलंबून होता. नियोजित ५३ पैकी २८ फेऱ्याच झाल्यामुळे अनेकांना कमी गुण मिळतील अशी अपेक्षा होती; पूर्ण गुण दिल्यानंतर आणि लक्लेर तिसरा झाल्यानंतर व्हर्सटॅपनचा गुणफरक गणितीरीत्या अपराजेय ठरला. एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ४९ मध्ये व्हर्सटॅपनचे ३६६, पेरेझचे २५३ आणि लक्लेरचे २५२ गुण स्पष्ट आहेत. पुढील चार शर्यतींमध्ये उपलब्ध असलेल्या सर्वाधिक गुणांच्या तुलनेत आघाडी पुरेशी असल्याने व्हर्सटॅपनचे दुसरे अजिंक्यपद अधिकृत झाले. २०२१ मधील शेवटच्या फेरीतील नाट्याच्या तुलनेत २०२२ मध्ये जपानमधील ही पुष्टी हंगाम संपण्याच्या चार शर्यती आधी झाली.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_fiareview"/><ref name="JPN22_event"/> कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ६१९ गुणांवर पोहोचला; ही आघाडी फेरारीच्या ४५४ गुणांवर मोठी होती, परंतु त्या दिवशीच कारनिर्माता अजिंक्यपद निश्चित झाले असे चुकीचे ठरते. शर्यतीनंतरचे चालक आणि कारनिर्माते अजिंक्यपद स्वतंत्र आहेत. होंडाचे घरचे सर्किट असल्याने रेड बुलच्या पॉवर-युनिट भागीदारीचा प्रतीकात्मक संदर्भ महत्त्वाचा होता; तथापि तांत्रिक कार्यक्षमतेविषयी प्रत्यक्ष वेग, गाडीच्या संतुलनाचे संघविश्लेषण आणि प्रतिस्पर्ध्यांच्या चुका यांची स्वतंत्र मोजणी आवश्यक आहे. फक्त घरच्या कार्यक्रमामुळे विजय मिळाला असे स्पष्टीकरण पुरेसे नाही.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_reactions"/> === फेरारीचा टायर झीज आणि शेवटच्या चिकेनवरील निर्णय === फेरारीकडे पात्रता वेग चांगला होता: लक्लेर पोलपासून दहा हजारांश सेकंद, सायेन्स ५७ हजारांश सेकंद मागे होते. पण ओल्या शर्यतीत लक्लेरचे पुढील इंटरमीडिएट टायर लवकर घासले गेले. त्याने नंतर सांगितल्याप्रमाणे सुरुवातीच्या वेगानंतर फ्रंट टायरमधील झीज वाढल्याने पेरेझला मागे ठेवणे अवघड झाले. शर्यतीतील झीज आणि पात्रतेतील कोरड्या वेगाची तुलना केली तर कमी दृश्यमानता, इंटरमीडिएटवर दीर्घ धाव व पुन्हा ड्राय टायरवर न जाणे अशा घटकांनी स्पर्धात्मक समतोल बदलला. त्यामुळे लक्लेर दुसरा पोहोचला असता तरी व्हर्सटॅपनच्या वेगाला प्रत्यक्ष आव्हान देण्याची स्थिती शेवटच्या टप्प्यात नव्हती.<ref name="JPN22_qual"/><ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_pirelli"/> शेवटच्या चिकेनवर पेरेझचा दबाव वाढल्यावर लक्लेर ट्रॅकच्या सीमारेषेबाहेर गेला. पंचांनी त्या घटनेचा व्हिडिओ तपासून तो दुसऱ्या स्थानावरच परतला असला तरी टिकणारा फायदा मिळाल्याचा निष्कर्ष काढला. त्यांनी अधिकृतरीत्या पाच सेकंदांची शर्यत-वेळ शिक्षा आणि त्याच्या परवान्यावर एक दंडगुण दिला. त्यामुळे पेरेझ दुसरा व लक्लेर तिसरा झाला. हा नियमभंग केवळ ट्रॅक मर्यादेच्या रेषेला स्पर्श झाला म्हणून ठरला नव्हता; बचाव करताना ट्रॅक सोडल्यावर टिकून राहिलेला फायदा हा पंचांचा निर्णायक मुद्दा होता. शेवटच्या फेरीतील एका क्षणामुळे दोन चालकांच्या हंगामी स्थानांचा क्रम बदलला आणि विजेतेपदाबाबतच्या जाहीर पुष्टीला वेग आला.<ref name="JPN22_leclerc"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_points"/> सायेन्सची स्थिती आणखी वेगळी होती. सुरुवातीच्या पावसात व्हर्सटॅपन-पेरेझच्या मागून उडणाऱ्या पाणामुळे त्याला स्पष्ट दृश्य मिळत नव्हते; त्याच्या स्पष्टीकरणानुसार पाण्याचा साठा लागल्याने गाडीवरील नियंत्रण सुटले. त्यामुळे तिसऱ्या ग्रिड स्थानाचे गुणांत रूपांतर होऊ शकले नाही. फेरारीला फक्त लक्लेरचे १५ गुण मिळाले; रेड बुलला ४३ मिळाले. दोन संघांच्या त्या दिवसातील अंतराचे कारण एकाच वेळी सायेन्सची शून्य फेऱ्यांची निवृत्ती, लक्लेरची टायर झीज आणि नियमभंग अशी तीन वेगवेगळी कारणे होती.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_points"/> === अल्पाइन व मर्सिडीज: ओकॉन-हॅमिल्टनची लढत आणि पिट-लेन निर्णय === अल्पाइनने इथल्या चौथ्या व सातव्या स्थानावरून मोठा फायदा मिळवला. ओकॉनने चौथ्या स्थानावरून वेगवान हॅमिल्टनची अनेकदा प्रतिकारक्षमता तपासली. मर्सिडीजला वळणांमध्ये जवळ जाणे शक्य होते, परंतु सरळ रेषेतील वेग आणि ओल्या परिस्थितीत मागच्या गाडीची दृश्यमानता कमी असल्याने हॅमिल्टनला ओकॉनच्या पुढे कायम जाऊ शकले नाही. अशा स्पर्धेत केवळ एक फेरीतील वेगाचा अंतर दाखवून कोणी पुढे जाईल ते सांगता येत नाही; मागच्या गाडीला दुसऱ्या मार्गाने आघाडी मिळविण्याची व प्रत्यक्ष ओव्हरटेक पूर्ण करण्याची संधीही लागते. ओकॉनची चुका न करता बचाव करणारी शैली आणि गाडीचा सरळ मार्गावरील वेग या घटकांनी त्याला बारा गुण मिळवून दिले.<ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_race"/> अलोन्सोने दुसरी रणनीती वापरली. त्याने पुढे उशीरा इंटरमीडिएट टायर बदलून स्वच्छ परिस्थितीत जलद फेऱ्या नोंदवल्या; १:४४.४१२ ही संपूर्ण शर्यतीतील दुसरी सर्वांत वेगवान नोंद होती. शेवटी तो सहाव्या स्थानासाठी व्हेटेलच्या जवळ आला, पण ०.०११ सेकंदांनी अपयशी ठरला. त्यामुळे अल्पाइनला एकूण अठरा गुण मिळाले आणि चौथ्या स्थानासाठी मॅक्लारेनला पुन्हा मागे टाकता आले. यामध्ये दुप्पट गुण देण्यासारखा कोणताही स्प्रिंट पुरस्कार नव्हता; या नियमित शर्यतीतील सामान्य स्थानगुणच संघाचा लाभ होते.<ref name="JPN22_fast"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_points"/> मर्सिडीजचे हॅमिल्टन आणि रसल अनुक्रमे पाचवे व आठवे राहिले. हॅमिल्टनची ओकॉनच्या मागे अडकलेली शर्यत आणि रसलची एकाच वेळी दोन्ही गाड्यांना बोलावल्यामुळे पडलेली प्रतीक्षा ही दोन वेगळी रणनीतिक समस्या होती. संघाने दिलेल्या प्रत्यक्ष प्रतिक्रियांमध्ये रसलचे ‘डबल-स्टॅक’मुळे स्थान कमी झाले असे नमूद होते. तो नंतर काही गाड्यांना मागे टाकून आठवा झाला, पण खर्च झालेला वेळ परत मिळाला नाही. एकदाच संधी मिळालेल्या पावसातील पिट-स्टॉप क्षणाला किती वजन असते, याचे हे उदाहरण होते. या निकालातून मर्सिडीज ३८७ गुणांवर राहिली; रेड बुलचा वेग आणि फेरारीवरील दबाव कायम असताना मधल्या गटातील प्रत्येक लहानसा निर्णय अजिंक्यपदाची संधी बदलणारा होता.<ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_strategy"/><ref name="JPN22_points"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिनचा लाभ आणि विलियम्सचे अनपेक्षित गुण === सेबास्टियन व्हेटेलच्या सहाव्या स्थानाचे महत्त्व त्याने सुरुवातीला अलोन्सोच्या संपर्कानंतर गमावलेल्या जागांमुळे वाढते. पुनःसुरुवात झाल्यानंतर जलद इंटरमीडिएट टायर निवडणाऱ्या सुरुवातीच्या चालकांपैकी तो होता. इतर चालक अजून संपूर्ण पावसाच्या टायरांवर असताना या निर्णयामुळे त्याने मोठी आघाडी मिळवली. शेवटच्या फेरीत अलोन्सोची गती जास्त असली तरी फिनिश रेषेवरील ०.०११ सेकंदांनी व्हेटेल पुढे राहिला. विलंब आणि पावसामुळे निश्चित झालेली कमीत कमी उपलब्ध फेऱ्यांची संख्या पाहता वेळेवर टायर निवडणे हे संरक्षण करण्याइतकेच महत्त्वाचे ठरले.<ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_strategy"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनचा स्ट्रोल बाराव्या स्थानावर राहिला; त्यामुळे संघाला व्हेटेलचे आठ गुण मिळाले. या निकालामुळे अ‍ॅस्टन मार्टिनचे हंगामी गुण ४५ झाले आणि अल्फा रोमिओच्या ५२ गुणांच्या जवळ पोहोचण्यास मदत झाली. दोन्ही चालकांकडे एकाच कार्यक्रमातील समान परिणाम नव्हता; व्हेटेलचा मोठा फायदा प्रामुख्याने योग्य पिट-टायमिंगमुळे निर्माण झाला, तर स्ट्रोल पुढे जाऊ शकला नाही. संघाच्या संतुलनात सुधारणा झाली असे व्यापक तांत्रिक विधान एका ओल्या शर्यतीवरूनच काढणे टाळले पाहिजे.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/> विलियम्सची कथा आणखी उल्लेखनीय होती. लतिफीने पात्रता विसावी केली होती आणि मागील सिंगापूरमधील घटनेबद्दल पाच स्थानांची ग्रिड शिक्षा होती. पियर गॅस्ली पिट लेनमधून सुरू झाल्यामुळे सुधारित दस्तऐवजातील लतिफीचे एकोणिसावे क्रमांकित स्थान स्पष्ट दिसते. शर्यतीत लतिफी आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या व्हेटेलने लवकर इंटरमीडिएटवर बदल केल्याने इतरांच्या पुढे जाण्याची संधी मिळाली. लतिफी नवव्या स्थानावर पोहोचून दोन गुण मिळवू शकला; २०२२ मधील त्याचे पहिले गुण होते. परंतु मॅग्नुसेनशी झालेल्या स्पर्शामुळे अल्बोनच्या रेडिएटरचे नुकसान होऊन तो पहिल्याच फेरीत निवृत्त झाल्यामुळे संघाला आणखी गुणांची संधी नव्हती. विलियम्सचे हंगामी एकूण आठ गुण झाले, ज्यात इटलीतील डे व्ह्रीसचे दोन गुणही योग्यरित्या समाविष्ट आहेत.<ref name="JPN22_grid"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_reactions"/> === मॅक्लारेन, हास आणि अल्फाटौरी: पावसात रणनीतीचे मोल === मॅक्लारेनला सिंगापूरमध्ये एकाच स्पर्धेत २२ गुण मिळाले होते, पण जपानमध्ये नॉरिसला दहाव्या स्थानाचा एकमेव गुण मिळाला आणि रिकार्डो अकरावा राहिला. पुनःसुरुवातीवर नॉरिसने तातडीने इंटरमीडिएट टायर निवडल्यामुळे आधी गमावलेली काही स्थानं परत मिळाली. रिकार्डोचा लांब थांबण्याचा पर्याय तुलनेने कमी लाभदायी ठरला. संघाच्या प्रतिक्रियांनुसार पहिल्या सुरुवातीवरील नॉरिसची गतीही खराब होती, त्यामुळे केवळ एका पिट निर्णयानेच त्याचे संपूर्ण दहावे स्थान समजावून सांगता येत नाही. या एका गुणामुळे मॅक्लारेन १३० वर, तर अल्पाइन १४३ वर जाऊन चौथ्या स्थानाची अदलाबदल झाली.<ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_points"/> हासच्या केविन मॅग्नुसेन आणि मिक शुमाकर यांचा पहिल्या पावसातील वेग अपेक्षादायी होता; शुक्रवारी मॅग्नुसेन पाचवा आला होता. मात्र शर्यतीत दोघेही इंटरमीडिएटवर बदलण्यास उशीर करत राहिले. शुमाकरने संपूर्ण पावसाचे टायर टिकवून ठेवत पिट-चक्रात थोड्या वेळासाठी पहिला क्रमांक मिळवला; परंतु तो निव्वळ स्थान-अस्थिरतेचा तात्पुरता परिणाम होता. इंटरमीडिएटची गती प्रस्थापित झाल्यावर त्याच्या लांब टायर-स्टिंटचा तोटा स्पष्ट झाला आणि तो सतरावा राहिला. मॅग्नुसेन चौदावा राहिल्याने संघाला गुण मिळाले नाहीत. टीम प्रमुखांच्या प्रतिक्रियेनुसार निर्णय घेण्यात संघ सक्रिय न राहिल्याने संधी हुकली. त्यामुळे तात्पुरती आघाडी, वास्तवातील रेसिंग पेस आणि अंतिम निकाल यांत फरक ठेवणे आवश्यक आहे.<ref name="JPN22_haas"/><ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_race"/> अल्फाटौरीच्या पियर गॅस्लीने गाडीतील बदलांमुळे पिट लेनमधून सुरुवात केली. प्रारंभी जाहिरातफलकाचा तुकडा गाडीला लागल्याने दुरुस्तीसाठी थांबावे लागले. पुन्हा सुरू झालेल्या शर्यतीत त्याने नंतर इंटरमीडिएट टायर वापरले, पण ट्रॅकवरील जागा व टायरांचा वेग पाहता तो अठरावा राहिला. लाल-झेंडा परिस्थितीतील त्याच्या वेगाबद्दलचा स्वतंत्र वीस सेकंदांचा दंड अधिकृत वर्गीकरणात आधीच समाविष्ट आहे. त्सुनोदा घरच्या ग्रांप्रीत तेरावा राहिला; संघाने वेळोवेळी वापरलेल्या नवीन इंटरमीडिएट संचांच्या मदतीनेही गुणांच्या मर्यादेत पोहोचणे शक्य झाले नाही. हे दोन चालकांचे अपयश नुसतेच कमी वेगामुळे झाले नाही; प्रारंभीचे नुकसान, गाडीतले बदल, पिट वेळ आणि एकूण वाहतूक यांचा एकत्रित प्रभाव होता.<ref name="JPN22_grid"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_fiareview"/> === अल्फा रोमिओ: सर्वांत वेगवान फेरी पण गुण नाहीत === अल्फा रोमिओच्या झोउ ग्वान्यूने वीसव्या फेरीत १:४४.४११ नोंदवून संपूर्ण शर्यतीतील सर्वांत वेगवान फेरी घेतली. त्याच्या सहकारी बोट्टासपेक्षा तो अंतिम क्रमवारीत एक स्थान मागे, सोळावा होता. झोउची पहिल्या सुरुवातीवर फिरलेली गाडी आणि नंतर बदललेल्या टायर परिस्थितीमुळे तो गुणक्षेत्राबाहेर राहिला; त्यामुळे शेवटच्या टप्प्यात नवीन इंटरमीडिएट वापरण्यात त्याला गुणांच्या स्थितीत असलेल्या चालकांसारखी जोखीम नव्हती. झोउला सर्वांत जलद फेरीच्या पुरस्काराची नोंद मिळाली, पण २०२२ नियमांतील पहिल्या दहात राहण्याच्या अटीमुळे त्याचा एक गुण संघाला मिळाला नाही. वेगवान फेरीचा पुरस्कार व प्रत्यक्ष चॅम्पियनशिप गुण हे अलग असतात याचे हे स्पष्ट उदाहरण आहे.<ref name="JPN22_fast"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_reactions"/> बोट्टास बराच वेळ मॅग्नुसेनच्या मागे होता आणि पुढे जाणे कठीण गेले, असे त्याच्या प्रतिक्रियेत स्पष्ट होते. येथे ओल्या ट्रॅकवरील दृश्यमानतेबरोबरच स्ट्रेटवरील वेग व ट्रॅक-पोझिशनदेखील महत्त्वाची ठरली. संघाने काही सुधारित भाग आणले होते, मात्र या शर्यतीत गुण मिळाले नाहीत. हंगामी एकूण अल्फा रोमिओचे ५२ गुण कायम राहिले आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनने आठ गुण मिळवून अंतर कमी केले. त्यामुळे झोउचे फास्टेस्ट-लॅप शीर्षक आणि संघाची शून्य-गुणांची रेस ही दोनही वस्तुस्थिती एकाच वेळी समजाव्या लागतात.<ref name="JPN22_reactions"/><ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_fast"/> === रेस कंट्रोल, बचाववाहन, दंड आणि नियमांच्या नंतरच्या सुधारणा === या ग्रांप्रीतील गंभीर संघटनात्मक प्रश्न सायेन्सच्या कारच्या बचावासाठी ओल्या सर्किटवर मागविलेल्या वाहनाशी संबंधित होता. गॅस्ली सुरुवातीच्या नुकसानामुळे पिटमध्ये गेल्याने त्याचे स्थान सुरक्षा गाडीमागील मुख्य समूहापासून वेगळे पडले होते. परत येताना तो गाडी नेमक्या कोणत्या स्थितीत आहे याकडे नियंत्रण यंत्रणेचे लक्ष तत्काळ गेले नाही, असे नंतरच्या एफ.आय.ए. आढाव्यात नोंदले गेले. वाहन ट्रॅकवर जाण्याची वेळ त्या पावसात अधिक उशिरा ठेवता आली असती, असे तपासपथकाने म्हटले. ही नोंद बचावकार्याची गरज नाकारत नाही; कमी दृश्यमानता असताना ट्रॅकवर असलेल्या गाडीशी मोठ्या वाहनाचा संपर्क टाळण्यासाठी योग्य प्रक्रियेचे महत्त्व अधोरेखित करते.<ref name="JPN22_fiareview"/><ref name="JPN22_reactions"/> गॅस्लीचा लाल-झेंडा परिस्थितीतील वेग स्वतंत्रपणे तपासला गेला. त्याने निर्धारित सावधगिरी राखली नाही म्हणून ड्राइव्ह-थ्रूच्या समतुल्य वीस सेकंदांची वेळेची शिक्षा मिळाली; हा निष्कर्ष ट्रॅकवर बचाववाहन पाठविण्याची वेळ योग्य होती असा सर्वसमावेशक निष्कर्ष नव्हता. एफ.आय.ए.च्या नंतरच्या पुनरावलोकनाने अधिक चांगल्या माहितीविनिमयाची, बचाववाहनांच्या तैनातीतील स्पष्ट प्रक्रियांची आणि ‘डायनॅमिक व्हर्च्युअल सेफ्टी कार’ संकल्पनेच्या वापराची शिफारस केली. रेस कंट्रोलमध्ये शर्यत-संचालक भूमिका बदलत राहण्याची पद्धत उरलेल्या २०२२ फेऱ्यांसाठी थांबवण्याचाही निर्णय घेतला गेला. त्यामुळे ही शर्यत केवळ निकाल नव्हे तर नंतरच्या सुरक्षा-प्रक्रियांच्या इतिहासाचाही महत्त्वाचा भाग बनली.<ref name="JPN22_fiareview"/><ref name="JPN22_race"/> पात्रता फेरीतील व्हर्सटॅपन–नॉरिस प्रसंगाबाबत पंचांनी केवळ समज दिली; त्यामुळे रेड बुलला पोलवरून सुरू करण्याचा अधिकार राहिला. शर्यतीत लक्लेरचा ट्रॅकबाहेर जाऊन मिळालेला फायदा हा वेगळ्या नियमाखाली पाच सेकंदांची शिक्षा ठरला. त्याच वेळी गॅस्लीच्या लाल-झेंड्यातील वेगाच्या उल्लंघनासाठी वीस सेकंद लागू झाले. या तिन्ही निर्णयांचे परिणाम भिन्न होते—समज, अंतिम पोडियम बदलणारी दंडवेळ आणि अंतिम १८व्या स्थानाच्या वेळेत सामावलेला दंड. एका प्रकारच्या शिक्षेला दुसऱ्या घटनेत यांत्रिकरित्या वापरणे किंवा अंतिम वेळांवर पुन्हा दंड जोडणे ऐतिहासिक दृष्ट्या चुकीचे ठरते.<ref name="JPN22_qualiincident"/><ref name="JPN22_leclerc"/><ref name="JPN22_race"/> === पूर्ण गुणांचा निर्णय आणि पाच फेऱ्यांवरील अजिंक्यपदाचा संदर्भ === २०२२ च्या त्या वेळच्या स्पोर्टिंग नियमांमध्ये कमी गुणांची यंत्रणा मुख्यतः थांबवून पुन्हा सुरू न झालेल्या शर्यतीसाठी लिहिलेली होती. जपानमध्ये फक्त २८/५३ फेऱ्या झाल्या असल्या तरी शर्यत लाल झेंड्यानंतर पुनःसुरू होऊन पूर्ण झाली; त्यामुळे अधिकारी वर्गाने पूर्ण २५–१८–१५ इत्यादी गुण दिले. व्हर्सटॅपनच्या विजयानंतर आणि लक्लेरच्या तिसऱ्या स्थानानंतर हे गुण विजेतेपदासाठी निर्णायक ठरले. एफ.आय.ए.च्या पुढील आढाव्यात नियमांचा तत्कालीन अर्थ बरोबर वापरला गेला, मात्र शब्दरचनेत सुधारणा करावी असे ठरले. भावी हंगामातील वेगळ्या नियमांनी या २०२२ च्या इतिहासाची नंतर दुरुस्ती केली नाही.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_fiareview"/> व्हर्सटॅपनचे ३६६ गुण आणि पेरेझ व लक्लेरचे अनुक्रमे २५३ व २५२ गुण हे त्याच प्रकाशित गुणपत्रकात दिले आहेत. शर्यतीतील सर्व दहा गुण मिळवणाऱ्या चालकांची बेरीज १०१ सामान्य स्थानगुण होते. झोउचा जलद फेरीचा अतिरिक्त गुण १६व्या स्थानामुळे लागू झाला नाही; त्यामुळे १०२ अशी चुकीची बेरीज करू नये. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ६१९ व फेरारी ४५४ एवढा फरक बनला, परंतु रेड बुलचे कारनिर्माते अजिंक्यपद अद्याप निश्चित झाले नव्हते. अल्पाइन १४३ विरुद्ध मॅक्लारेन १३० अशी चौथ्या क्रमांकावरील महत्त्वाची अदलाबदल झाली. अशा परिस्थितीत अल्पाइनची दोन गाड्यांनी गुण संपादन करणे ही मधल्या गटातील सर्वात लक्षणीय कामगिरी ठरली.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_fast"/><ref name="JPN22_race"/> या २०२२ जपानी ग्रांप्रीचे वेगळेपण तीन परस्परपूरक ऐतिहासिक विषयांत आहे: अत्यल्प धावलेल्या अंतरातही व्हर्सटॅपनचा भक्कम विजय व दुसरे अजिंक्यपद; पावसामुळे संपूर्ण पावसाच्या टायरवरून इंटरमीडिएटकडे बदलण्याच्या क्षणाने वरील व खालच्या गटातील निकाल बदलणे; आणि बचाववाहनाच्या उपस्थितीमुळे शर्यत सुरक्षेच्या प्रक्रियेवरील औपचारिक अभ्यास सुरू होणे. हे स्वतंत्र स्तर समजून घेतल्यावर नुसत्या अंतिम क्रमवारीपेक्षा अधिक पूर्ण चित्र मिळते. सुरुवातीची धावपळ, दीर्घ लाल झेंडा, टायर बदल, पंचनिर्णय आणि त्या काळच्या कमी-अंतर गुणनियमांची अचूक ऐतिहासिक चौकट आवश्यक आहे.<ref name="JPN22_fiareview"/><ref name="JPN22_pirelli"/><ref name="JPN22_race"/><ref name="JPN22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === जपानी ग्रांप्रीनंतरच्या अधिकृत एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४९ मध्ये २२ हंगामी चालक दिले आहेत. त्यात या शर्यतीत न उतरलेले निक डे व्ह्रीस आणि निको ह्युलकेनबर्ग समाविष्ट आहेत. समान गुणांच्या चालकांचे अधिकृत स्थान कायम राखले असून झोउच्या जलद फेरीसाठी कोणताही अतिरिक्त गुण जोडलेला नाही.<ref name="JPN22_points"/><ref name="JPN22_fast"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३६६ |- | २ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २५३ |- | ३ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २५२ |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २०७ |- | ५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २०२ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १८० |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १०१ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७८ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६५ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | ११ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३२ |- | १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २९ |- | १३ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ |- | १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २२ |- | १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १३ |- | १६ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १७ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ११ |- | १८ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २१ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २२ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === दहा कारनिर्मात्यांचे अधिकृत गुण आणि स्थान दस्तऐवज ४९ प्रमाणे आहेत. अल्पाइनचा चौथा आणि मॅक्लारेनचा पाचवा क्रम हे जपानमधील अनुक्रमे अठरा व एक गुण मिळाल्यानंतरचे अंतिम स्थान आहेत. हास व अल्फाटौरी यांच्याकडे प्रत्येकी ३४ गुण असले तरी समान गुणांवरील अधिकृत स्थानभेद तसेच राखला आहे.<ref name="JPN22_points"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ६१९ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४५४ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३८७ |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १४३ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १३० |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ |- | ७ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४५ |- | ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३४ |- | ९ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३४ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ८ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="JPN22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[जपानी ग्रांप्री]] * [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/japan फॉर्म्युला वन – २०२२ जपानी ग्रांप्री कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1134/japan/race-result फॉर्म्युला वन – २०२२ जपानी ग्रांप्री शर्यतीचे निकाल] * [https://www.fia.com/documents/season/season-2022-2005/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/Japanese%20Grand%20Prix एफ.आय.ए. – जपानी ग्रांप्री निर्णय दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = जपानी ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ सिंगापूर ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१९ जपानी ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ जपानी ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:जपानी ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 8rxb16vwuc06ubbl4846x7ml714ds2e 0 351302 2725997 2641262 2026-10-25T11:37:27Z Koolkrazy 1591 2725997 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = अमेरिका | ग्रांप्री = युनायटेड स्टेट्स | चित्र = 2022 F1 CourseLayout COTA.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ मध्ये वापरलेल्या सर्किट ऑफ द अमेरीकाज मार्गाचा नकाशा | दिनांक = २३ ऑक्टोबर | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला १ अरामको युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = १९ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = सर्किट ऑफ द अमेरीकाज, ऑस्टिन, टेक्सास, अमेरिका | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी मोटारशर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.५१३ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.४२६ | एकूण_फेऱ्या = ५६ | एकूण_अंतर_किमी = ३०८.४०५ | एकूण_अंतर_मैल = १९१.६३४ | हवामान = उबदार, कोरडे हवामान | पोल_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | पोल_देश = स्पेन | पोल_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | पोल_वेळ = १:३४.३५६ | जलद_चालक = जॉर्ज रसल | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:३८.७८८ | जलद_फेरी = ५६ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | दुसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | तिसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | तिसरा_देश = मोनॅको | तिसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ जपानी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री }} '''२०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील एकोणिसावी शर्यत होती. ती २३ ऑक्टोबर २०२२ रोजी अमेरिकेच्या टेक्सास राज्यातील ऑस्टिन येथे [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]] येथे आयोजित करण्यात आली. कार्यक्रमाचे अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला १ अरामको युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री २०२२'' असे होते. ५६ फेऱ्यांच्या शर्यतीत [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] विजेता ठरला; [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसरा आणि [[शार्ल लक्लेर]] तिसरा आला. या निकालामुळे [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] संघाने २०१३ नंतर प्रथमच कारनिर्माते जागतिक अजिंक्यपद मिळविले. व्हर्सटॅपनचा हंगामातील हा तेरावा विजय होता. <ref name="USA22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – अधिकृत कार्यक्रम|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/united-states|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="USA22_racereport">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपनचा विजय; रेड बुलला २०१३ नंतर पहिले कारनिर्माते विजेतेपद|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-hamilton-to-united-states-gp-victory-as-red-bull-secure-an.A7jmiEqb29YaZGQ6DDyAM.html|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> फेरारीचा [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] पोल पोझिशनवरून सुरू झाला; परंतु पहिल्याच वळणावरील धडकेमुळे निवृत्त झाला. व्हर्सटॅपनच्या दुसऱ्या पिट-स्टॉपमधील विलंबामुळे हॅमिल्टनने काही काळ आघाडी घेतली, तरी व्हर्सटॅपनने अखेरीस त्याला मागे टाकले. या ग्रांप्रीचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे [[फर्नांडो अलोन्सो]] यांचे सातवे स्थान: शर्यतीनंतरच्या सुरुवातीच्या शिक्षेने ते पंधराव्या स्थानी घसरले होते; २७ ऑक्टोबरच्या पुनरावलोकनातून सातवे स्थान पुन्हा बहाल झाले. खालील शर्यत व गुणतालिका त्या नंतरच्या सुधारित निकालावर आधारित आहेत.<ref name="USA22_fiareport">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपनचा अमेरिकेत विजय आणि रेड बुलचे कारनिर्माते अजिंक्यपद|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-wins-us-seal-constructors-championship-red-bull|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="USA22_aloappeal">{{स्रोत बातमी|title=अल्पाइनच्या पुनरावलोकनानंतर अलोन्सोचे सातवे स्थान बहाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/alonsos-us-grand-prix-penalty-overturned-after-alpine-appeal.S3CO2xledwNu0oYCDgbGW|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === ९ ऑक्टोबरच्या जपानी ग्रांप्रीमध्ये दुसरे सलग चालक जागतिक अजिंक्यपद निश्चित केल्यानंतर व्हर्सटॅपन ऑस्टिनला आला. त्यामुळे चालक विजेतेपदाचा प्रश्न उरला नव्हता; कारनिर्माते अजिंक्यपद मात्र अद्याप औपचारिकरीत्या ठरायचे होते. रेड बुलचा फेरारीवर मोठा गुणफरक होता आणि या शर्यतीचा निकाल संघाला विजेतेपद देऊ शकत होता. लक्लेर व पेरेझ यांच्यात चालक अजिंक्यपदातील दुसऱ्या स्थानासाठी स्पर्धा सुरू होती; मर्सिडीजला पहिल्या हंगामी विजयाची आशा होती. अल्पाइन-मॅक्लारेन यांच्यात चौथ्या स्थानासाठी चुरस असल्याने मधल्या गटाचे गुणही महत्त्वाचे होते.<ref name="USA22_event"/><ref name="USA22_racereport"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]] हे टेक्सासमधील ऑस्टिन येथील ५.५१३ किमी लांबीचे कायमस्वरूपी सर्किट आहे. पहिल्या वळणाकडे चढण, त्यानंतरची वळणांची जलद मालिका आणि लांब सरळ विभाग यांमुळे कारच्या उच्च व मध्यम वेगातील वळणांतील पकडीबरोबरच ब्रेकिंग व कर्षणक्षमता महत्त्वाची ठरते. शर्यतीचे नियोजित अंतर ५६ फेऱ्यांचे, म्हणजे ३०८.४०५ किमी होते. कार्यक्रमात शुक्रवार २१ ऑक्टोबरला पहिला व दुसरा सराव, शनिवार २२ ऑक्टोबरला तिसरा सराव व पात्रता फेरी आणि रविवार २३ ऑक्टोबरला मुख्य शर्यत झाली. हा स्प्रिंट नसलेला नेहमीचा शर्यत सप्ताह होता.<ref name="USA22_event"/><ref name="USA22_alloc">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – पिरेली टायर मिश्रणे आणि उपलब्ध संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-united-states-grand.4BgVW4AMaHNwmv0qCaK0rx|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="USA22_commons">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ सर्किट ऑफ द अमेरीकाज मार्गनकाशा – विकिमीडिया कॉमन्स|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_COTA.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === मुख्य शर्यतीसाठी दहा संघांचे प्रत्येकी दोन असे वीस नियमित चालक सहभागी होते. पहिल्या मुक्त सरावात मात्र पाच वेगवेगळ्या संघांनी तात्पुरते चालक उतरविले: फेरारीसाठी रॉबर्ट श्वार्ट्झमन यांनी लक्लेरची, मॅक्लारेनसाठी अलेक्स पालो यांनी रिकार्डोची, अल्फा रोमिओसाठी थिओ पुरशेअर यांनी बोट्टासची, विलियम्ससाठी लोगन सार्जंट यांनी लतिफीची आणि हाससाठी अँटोनियो जियोविनाझी यांनी मॅग्नुसेनची जागा घेतली. पुढील सत्रापासून मूळ चालक परतले. पहिल्या सरावातील पाच अतिरिक्त व्यक्तींना मुख्य प्रवेशिका किंवा अंतिम पात्रता यादीत चुकीने समाविष्ट केलेले नाही.<ref name="USA22_fp1report">{{स्रोत बातमी|title=ऑस्टिनमध्ये पाच पर्यायी सराव चालकांसह सायेन्स सर्वांत वेगवान|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-sainz-leads-verstappen-as-four-drivers-make-their-debut-at-cota.6tI5KOtsPaiEQhUjfnErlZ|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="USA22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – पहिल्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1135/united-states/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="USA22_fiaindex">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – निर्णय दस्तऐवजांची यादी|दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/United%20States%20Grand%20Prix/season/season-2022-2005|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="USA22_fiaweb">{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – एफ.आय.ए. अधिकृत सराव, पात्रता, ग्रिड आणि शर्यत वर्गीकरणे|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/united-states-grand-prix/session|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> |} === टायर === पिरेलीने या शर्यतीसाठी सी२ हार्ड, सी३ मीडियम आणि सी४ सॉफ्ट अशी मिश्रणे निवडली. प्रत्येक चालकाला दोन हार्ड, तीन मीडियम आणि आठ सॉफ्ट संच उपलब्ध करून देण्यात आले. पांढऱ्या, पिवळ्या व लाल बाजूच्या पट्ट्यांद्वारे त्यांची ओळख होत होती. शुक्रवारचा दुसरा सराव ९० मिनिटांचा ठेवण्यात आला होता आणि त्यात २०२३ साठीच्या प्रायोगिक टायर चाचणीचा कार्यक्रम होता; त्यामुळे त्यातील वेगांची नेहमीच्या शर्यत तयारीशी थेट तुलना करताना मर्यादा होत्या.<ref name="USA22_alloc"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड || सी२ || पांढरा || २ |- | मीडियम || सी३ || पिवळा || ३ |- | सॉफ्ट || सी४ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="USA22_alloc"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === २१ ऑक्टोबरच्या पहिल्या सरावात सायेन्सने १:३६.८५७ वेळ नोंदवून सर्वोच्च स्थान मिळविले. व्हर्सटॅपन ०.२२४ सेकंदांनी मागे, तर हॅमिल्टन तिसरा होता. स्ट्रोलने चौथ्या स्थानासह अ‍ॅस्टन मार्टिनची कामगिरी ठळक केली. सत्रात पाच तात्पुरते चालक सहभागी झाल्यामुळे नियमित चालकांचा नंतरच्या सत्रांशी थेट वेग-तुलना आधार वेगळा होता. जियोविनाझीची कार वळणाजवळ घसरून अडथळ्यावर गेल्यामुळे लाल झेंडा दाखवावा लागला; त्याचा त्याच्या नियोजित धावण्यावर परिणाम झाला. अमेरिकन चालक सार्जंटने विलियम्समधून पहिली अधिकृत ग्रांप्री सराव सहभागाची संधी घेतली.<ref name="USA22_fp1report"/><ref name="USA22_fp1"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३६.८५७ || १९ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३७.०८१ || १५ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३७.३३२ || २० |- | ४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३७.४६० || २३ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३७.५१५ || १९ |- | ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३७.७१३ || २५ |- | ७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३७.८०२ || २३ |- | ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३७.८१० || २४ |- | ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३७.८५६ || २३ |- | १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३८.०४१ || २५ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३८.१०२ || २४ |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३८.२७६ || २१ |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३८.४२२ || २१ |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३८.८९८ || २३ |- | १५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३८.९२२ || २० |- | १६ || ३९ || [[रॉबर्ट श्वार्ट्झमन]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३८.९५१ || २१ |- | १७ || २८ || [[अलेक्स पालो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३९.९११ || २१ |- | १८ || ९८ || [[थिओ पुरशेअर]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४०.१७५ || १९ |- | १९ || ४५ || [[लोगन सार्जंट]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४०.३२५ || २३ |- | २० || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.०६३ || ४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="USA22_fiaweb"/><ref name="USA22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === त्याच दिवशी ९० मिनिटांच्या दुसऱ्या सरावात प्रामुख्याने पुढील हंगामाच्या टायर प्रोटोटाइपची माहिती गोळा करण्यात आली. लक्लेर १:३६.८१० वेळेसह पहिला, बोट्टास दुसरा आणि रिकार्डो तिसरा ठरला. पहिल्या सत्रात बाहेर राहिलेले चार नियमित चालक आणि मॅग्नुसेन पुन्हा आपल्या कारमध्ये परतले. विविध संघांच्या ठरवून दिलेल्या टायर कार्यक्रमामुळे या निकालांना नेहमीच्या एक-फेरी पात्रता वेगाचे विश्वसनीय चित्र मानता येत नाही; म्हणून शनिवारच्या तिसऱ्या सरावातील तुलनात्मक वेग अधिक महत्त्वाचा होता.<ref name="USA22_fiaweb"/><ref name="USA22_alloc"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३६.८१० || ३७ |- | २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३७.५२५ || ३७ |- | ३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३७.६२७ || ४० |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३८.२३२ || २६ |- | ५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३९.५०७ || २६ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३९.५४७ || २६ |- | ७ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३९.५७५ || २६ |- | ८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३९.६९८ || २६ |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३९.८४० || २६ |- | १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३९.८५२ || २६ |- | ११ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४०.०८४ || २४ |- | १२ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:४०.१७८ || २६ |- | १३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:४०.५६२ || २६ |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:४०.६६४ || २६ |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४०.८०६ || २६ |- | १६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४१.३१० || २६ |- | १७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:४१.३३४ || २६ |- | १८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४१.८५३ || २६ |- | १९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:४१.८५७ || २६ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४२.३१७ || २६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="USA22_fiaweb"/><ref name="USA22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – दुसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1135/united-states/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी २२ ऑक्टोबरला झालेल्या अंतिम सरावात व्हर्सटॅपनने १:३५.८२५ अशी आघाडीची वेळ नोंदविली. लक्लेर ०.३२० सेकंदांनी मागे होता; त्यानंतर सायेन्स, पेरेझ आणि हॅमिल्टन अशी क्रमवारी होती. झोउच्या कारला फार मर्यादित धावण्याची संधी मिळाली आणि त्याने केवळ तीन फेऱ्या पूर्ण केल्या. नियमित टायरच्या परिस्थितीतील हा सराव पात्रतेसाठी कारची समतोल मांडणी आणि स्वच्छ फेरी मिळविण्याच्या क्षमतेची पुनर्तपासणी करणारा ठरला.<ref name="USA22_fiaweb"/><ref name="USA22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – तिसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1135/united-states/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३५.८२५ || २२ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३६.१४५ || १८ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३६.२७१ || २४ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३६.३९७ || २० |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३६.४०१ || १७ |- | ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३६.९२८ || १४ |- | ७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३७.०६४ || २१ |- | ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३७.१५१ || १९ |- | ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३७.२१५ || २० |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३७.२९० || १८ |- | ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३७.३१० || २३ |- | १२ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३७.४४९ || १९ |- | १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३७.४६८ || १८ |- | १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३७.५१९ || २१ |- | १५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३७.६२२ || १६ |- | १६ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३७.८८८ || १९ |- | १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३७.९०४ || १८ |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३८.०२८ || १८ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३८.१३२ || १२ |- | २० || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३९.७३५ || ३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="USA22_fiaweb"/><ref name="USA22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === पहिल्या फेरीत फेरारी, रेड बुल आणि मर्सिडीजचे दोन्ही चालक पुढे गेले. मॅग्नुसेन, रिकार्डो, ओकॉन, मिक शुमाकर आणि लतिफी यांना क्रमशः १६ ते २० व्या स्थानावरून बाहेर पडावे लागले. सायेन्सची १:३५.२९७ वेळ या फेरीत वेगवान होती. टायरचे तापमान योग्य खिडकीत आणणे आणि मर्यादित प्रयत्नांत स्वच्छ फेरी पूर्ण करणे महत्त्वाचे ठरले.<ref name="USA22_qual">{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – अंतिम पात्रता वर्गीकरण|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1135/united-states/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत लक्लेरने १:३५.२४६ अशी सर्वोत्तम वेळ केली. अल्बोन अकरावा, व्हेटेल बारावा, गॅस्ली तेरावा, झोउ चौदावा आणि त्सुनोदा पंधरावा राहिल्याने त्यांची अंतिम दहा चालकांच्या फेरीत निवड झाली नाही. अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या स्ट्रोलने पहिल्या दहा जणांत प्रवेश केला; दोन्ही मर्सिडीज कार आणि दोन्ही रेड बुल कारही अंतिम फेरीत पोहोचल्या.<ref name="USA22_qual"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत सायेन्सने १:३४.३५६ ही वेळ नोंदवून पोल पोझिशन मिळविली. लक्लेर अवघ्या ०.०६५ सेकंदांनी मागे राहिला आणि व्हर्सटॅपनची वेळ सायेन्सपेक्षा ०.०९२ सेकंदांनी संथ होती. पेरेझ चौथा, हॅमिल्टन पाचवा आणि रसल सहावा पात्र ठरला; स्ट्रोलने सातव्या क्रमांकाची आश्वासक कामगिरी केली. मात्र पात्रतेतील ही थेट क्रमवारी रविवारच्या अधिकृत ग्रिडसमान नव्हती: शक्तियंत्र घटकांच्या मर्यादा ओलांडल्याने अनेक चालकांना स्थानदंड लागले.<ref name="USA22_qual"/><ref name="USA22_grid">{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी व दंड|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1135/united-states/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३५.२९७ || १:३५.५९० || १:३४.३५६ || १४ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३५.७९५ || १:३५.२४६ || १:३४.४२१ || १४ |- | ३ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३५.८६४ || १:३५.२९४ || १:३४.४४८ || १५ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३६.१६३ || १:३५.८६४ || १:३४.६४५ || १२ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३६.१४८ || १:३५.७३२ || १:३४.९४७ || १८ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३६.१९५ || १:३५.६९२ || १:३४.९८८ || १९ |- | ७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३६.८६० || १:३६.०३२ || १:३५.५९८ || १५ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३६.४६५ || १:३६.३४१ || १:३५.६९० || १८ |- | ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३६.४४६ || १:३५.९८८ || १:३५.८७६ || १७ |- | १० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३६.७४६ || १:३६.३२१ || १:३६.३१९ || १८ |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.९३२ || १:३६.३६८ || — || १५ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३६.६९५ || १:३६.३९८ || — || १२ |- | १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३६.५७७ || १:३६.७४० || — || ११ |- | १४ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३६.६५६ || १:३६.९७० || — || १५ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३६.८०८ || १:३७.१४७ || — || १२ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३६.९४९ || — || — || ८ |- | १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३७.०४६ || — || — || ६ |- | १८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३७.०६८ || — || — || ६ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३७.१११ || — || — || ८ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३७.२४४ || — || — || ८ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="USA22_fiaweb"/><ref name="USA22_qualpdf">{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – एफ.आय.ए. अंतिम पात्रता वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20United%20States%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === फेरारीच्या लक्लेरला दहा स्थानांची, तर पेरेझ, अलोन्सो आणि झोउ यांना प्रत्येकी पाच स्थानांची शक्तियंत्र-संबंधित शिक्षा झाली. त्सुनोदालाही नियंत्रित घटकांची मर्यादा ओलांडल्यामुळे पाच स्थानांचा दंड झाला. परिणामी व्हर्सटॅपन दुसरा, हॅमिल्टन तिसरा, रसल चौथा, स्ट्रोल पाचवा आणि नॉरिस सहावा सुरू झाला. ओकॉनच्या कारमध्ये ''पार्क फेर्मे''नंतर बदल आणि अतिरिक्त शक्तियंत्र घटक वापरल्याने त्याला अधिकृत ग्रिडमधील विसाव्या स्लॉटऐवजी प्रत्यक्ष शर्यत पिट-लेनमधून सुरू करावी लागली.{{refn|group=टीप|काही ऐतिहासिक ऑनलाइन ग्रिड सूचीमध्ये ओकॉनसाठी प्रारंभीचा क्रमांक २० मुद्रित आहे; मात्र नंतरच्या अधिकृत निर्बंधांनुसार त्याने क्रमांकित ग्रिड जागेवरून नव्हे, तर पिट-लेनमधून सुरुवात केली.}}<ref name="USA22_grid"/><ref name="USA22_fiaindex"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३४.३५६ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.४४८ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३४.९४७ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३४.९८८ |- | ५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३५.५९८ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३५.६९० |- | ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३६.३१९ |- | ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.३६८ |- | ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.६४५ |- | १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३६.३९८ |- | ११ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३६.७४० |- | १२ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:३४.४२१ |- | १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३६.९४९ |- | १४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३५.८७६ |- | १५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३७.०४६ |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३७.१११ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३७.२४४ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:३६.९७० |- | १९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:३७.१४७ |- | पिट-लेन || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || कारमधील बदलांमुळे पिट-लेनमधून सुरुवात |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="USA22_grid"/><ref name="USA22_fiaweb"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात आणि प्रारंभीची चुरस === रविवारी सुरुवातीला व्हर्सटॅपनने पोलवरील सायेन्सला पहिल्या वळणाकडे जाताना मागे टाकले. सायेन्स बाह्य बाजूने वळण घेत असताना रसलची मर्सिडीज त्याला धडकली; फेरारी कार फिरली आणि शीतकरण प्रणालीच्या हानीमुळे सायेन्सला पहिल्या फेरीनंतर माघार घ्यावी लागली. रसलला धडकेसाठी पाच सेकंदांची शिक्षा झाली. हॅमिल्टन दुसऱ्या स्थानी आला, तर स्ट्रोल सुरुवातीच्या गोंधळाचा लाभ घेऊन आघाडीच्या गटात होता. पेरेझ आणि लक्लेर दोघेही त्यांच्या मागच्या सुरुवातीच्या जागांवरून वेगाने वर येऊ लागले. याच सुरुवातीच्या टप्प्यात पेरेझच्या कारच्या पुढील पंख्याला नुकसान झाले.<ref name="USA22_fiareport"/><ref name="USA22_racereport"/> === पिट-स्टॉपचे पहिले चक्र आणि सुरक्षा गाड्या === पहिल्या पिट-स्टॉप चक्रात आघाडीच्या चालकांनी मीडियमवरून हार्ड टायरकडे वळण्याचा पर्याय स्वीकारला. शर्यतीच्या मधल्या भागात बोट्टासची कार रुळाबाहेरील खडीच्या भागात अडकल्यावर पहिली सुरक्षा गाडी आली. या थांब्याचा वापर करून काही चालकांनी तुलनेने कमी वेळ गमावून टायर बदलले. सुरक्षागाडी निघाल्यावर पुन्हा शर्यत सुरू होताच अलोन्सो आणि स्ट्रोल यांची मागील सरळ मार्गावर धडक झाली. अलोन्सोची कार क्षणभर हवेत उचलली गेली; स्ट्रोल ताबडतोब निवृत्त झाला. अलोन्सो मात्र दुरुस्ती करून शर्यतीत परतला. धडकेमुळे दुसऱ्यांदा सुरक्षा गाडी तैनात झाली. याच प्रसंगासाठी स्ट्रोलला पुढील मेक्सिको सिटी ग्रांप्रीत तीन स्थानांचा ग्रिडदंड आणि परवान्यावरील दोन दंडगुण मिळाले; तो दंड ऑस्टिनच्या अंतिम शर्यत क्रमवारीत लागू झाला नाही.<ref name="USA22_stroll">{{स्रोत बातमी|title=स्ट्रोल-अलोन्सो धडकेबद्दल पुढील ग्रांप्रीत तीन स्थानांची शिक्षा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/i-left-him-plenty-of-room-stroll-explains-defensive-driving-after-high-speed.49jzyidmk0ouMmL9pcLxcz|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="USA22_racereport"/> === रणनीतीचे दुसरे चक्र आणि विजयाचा निर्णय === सुरक्षा गाड्यांनंतर व्हर्सटॅपनने पुन्हा आघाडी मिळवली. हॅमिल्टनने दुसऱ्या पिट-स्टॉपसाठी आधी थांबून नवीन हार्ड टायरमुळे वेळेचा फायदा मिळविण्याचा प्रयत्न केला. त्यानंतर व्हर्सटॅपनचे दुसरे थांबणे अपेक्षेपेक्षा बरेच लांबले: पिट-स्टॉपमधील चाक बसविण्याच्या अडचणीमुळे त्याला हॅमिल्टन व लक्लेर यांच्या मागे बाहेर पडावे लागले. व्हर्सटॅपनला त्या वेळी मिळालेले मीडियम मिश्रण अंतिम टप्प्यात वेगाचे साधन ठरले. त्याने प्रथम लक्लेरला मागे टाकले आणि शर्यतीच्या अखेरच्या काही फेऱ्या उरल्या असताना हॅमिल्टनलाही ओलांडून पहिला क्रमांक परत मिळविला. हॅमिल्टनला वर्षातील पहिला विजय मिळविता आला नाही; त्याने दुसरे स्थान टिकविले. लक्लेर तिसरा आणि पेरेझ चौथा राहिला.<ref name="USA22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – पिरेलीचा शर्यतीनंतरचा रणनीती अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-united-states-grand-prix---sunday/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref><ref name="USA22_racereport"/> === शेवटचा टप्पा आणि वर्गीकरणातील बदल === रसलने शेवटच्या टप्प्यात सॉफ्ट टायर लावून ५६ व्या फेरीवर १:३८.७८८ ही शर्यतीतील सर्वांत वेगवान फेरी केली आणि पाचव्या स्थानाव्यतिरिक्त एक गुण मिळविला. नॉरिस सहावा आला. अलोन्सोने मोठ्या धडकेनंतर परत येऊन सातवे स्थान पटकाविले; व्हेटेल, मॅग्नुसेन आणि त्सुनोदा यांनी गुण मिळविणारी पहिली दहा स्थाने पूर्ण केली. व्हेटेलचा उशिराचा पिट-स्टॉप अपेक्षेपेक्षा लांबला, तर मॅग्नुसेनने वेगळ्या एकाच थांब्याच्या रणनीतीमधून गुण मिळवले. गॅस्ली, अल्बोन, लतिफी आणि मिक शुमाकर यांच्या नियमभंगाच्या शिक्षांचा विचार अंतिम स्थानक्रमात करण्यात आला.<ref name="USA22_pirelli"/><ref name="USA22_race">{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – सुधारित अधिकृत शर्यत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1135/united-states/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> शर्यतीनंतर हासने अलोन्सोच्या आरशाशी संबंधित सुरक्षा प्रश्नावर आक्षेप नोंदविला. प्रथम पंचांनी अलोन्सोवर ३० सेकंदांची शिक्षा करून त्याला पंधरावे स्थान दिले; त्या तत्कालीन निकालावर आधारित एफ.आय.ए.च्या २४ ऑक्टोबरच्या दस्तऐवजातही तीच क्रमवारी होती. तथापि अल्पाइनच्या पुनरावलोकन प्रक्रियेनंतर २७ ऑक्टोबरला मूळ आक्षेप वेळमर्यादेत न आल्याचे ठरल्याने शिक्षा रद्द झाली. त्यामुळे अलोन्सोचे सातवे स्थान आणि सहा गुण परत मिळाले; त्यानुसार पुढील सर्व स्थाने व गुण पुन्हा मोजले गेले. खाली सुधारित, ऐतिहासिकदृष्ट्या अंतिम निकाल दाखविला आहे.{{refn|group=टीप|२४ ऑक्टोबरच्या प्रारंभिक एफ.आय.ए. शर्यत व गुणपत्रकात अलोन्सो १५ वा आणि ओकॉन १० वा होता. पुनरावलोकनाचा अंतिम निर्णय २७ ऑक्टोबरला झाला व २८ ऑक्टोबरला प्रसिद्ध झालेल्या अहवालांत अलोन्सो ७ वा, ओकॉन ११ वा असा परिणाम स्पष्ट करण्यात आला. त्यामुळे मूळ स्वाक्षरीत पीडीएफ आणि सुधारित अंतिम निकाल यांत फरक आहे.}}<ref name="USA22_alooriginal">{{स्रोत बातमी|title=हासच्या आक्षेपानंतर अलोन्सोला प्रारंभी ३० सेकंदांची शिक्षा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/alonso-dropped-out-of-points-following-haas-protest-at-united-states-grand.2W3bnKWlLL7wafh6yc9R9V|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="USA22_aloappeal"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || १:४२:११.६८७ || २५ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५६ || +५.०२३ || १८ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५६ || +७.५०१ || १५ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || +८.२९३ || १२ |- | ५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५६ || +४४.८१५ || ११ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५६ || +५३.७८५ || ८ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५६ || +५५.०७८ || ६ |- | ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५६ || +६५.३५४ || ४ |- | ९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५६ || +६५.८३४ || २ |- | १० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५६ || +७०.९१९ || १ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५६ || +७२.८७५ || ० |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५६ || +७६.१६४ || ० |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५६ || +८०.०५७ || ० |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५६ || +८१.७६३ || ० |- | १५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५६ || +८४.४९० || ० |- | १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५६ || +९०.४८७ || ० |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५६ || +१०३.५८८ || ० |- | अवर्गीकृत || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २१ || निवृत्त || ० |- | अवर्गीकृत || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १६ || निवृत्त || ० |- | अवर्गीकृत || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १ || निवृत्त || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="USA22_race"/><ref name="USA22_aloappeal"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === रसलला मिळालेल्या सर्वांत वेगवान फेरीच्या एका गुणासह २० चालकांच्या अधिकृत सर्वाधिक वेगवान वैध फेऱ्या पुढीलप्रमाणे आहेत. यादीत शर्यत निवृत्त केलेल्या चालकांनी नोंदविलेल्या वैध फेऱ्याही समाविष्ट आहेत.<ref name="USA22_fast">{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – सर्व २० चालकांच्या जलद फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1135/united-states/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५६ || १:३८.७८८ || २००.९०२ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३७ || १:३९.५४१ || १९९.३८३ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४४ || १:३९.५६३ || १९९.३३९ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३७ || १:३९.७३१ || १९९.००३ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४५ || १:३९.८३० || १९८.८०५ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ४९ || १:४१.२४३ || १९६.०३१ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४९ || १:४१.३२२ || १९५.८७८ |- | ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३९ || १:४१.५३८ || १९५.४६१ |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५५ || १:४१.६७४ || १९५.२०० |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५१ || १:४१.८०४ || १९४.९५१ |- | ११ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३६ || १:४२.२०६ || १९४.१८४ |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५५ || १:४२.३२० || १९३.९६७ |- | १३ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ३९ || १:४२.३९४ || १९३.८२७ |- | १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५५ || १:४२.४२० || १९३.७७८ |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४६ || १:४२.४७१ || १९३.६८२ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३५ || १:४२.५४६ || १९३.५४० |- | १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३ || १:४३.०८० || १९२.५३७ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४ || १:४३.३९१ || १९१.९५८ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५४ || १:४३.४८५ || १९१.७८४ |- | २० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १ || १:५५.०१६ || १७२.५६० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="USA22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === अग्रस्थानी असलेल्या संघांची स्पर्धात्मक क्षमता आणि टायरचा परिणाम === या शर्यतीतील व्हर्सटॅपनच्या विजयाचे मूल्यांकन केवळ अखेरच्या ओव्हरटेकवरून करणे अपुरे आहे. पहिल्या टप्प्यातच त्याने स्वच्छ हवेत आघाडी मिळविली; त्यामुळे मागील गाड्यांच्या गोंधळात न अडकता टायर वापराचे वेळापत्रक ठरवता आले. परंतु रेड बुलच्या दुसऱ्या थांब्यावरील चाकाच्या प्रक्रियेला विलंब झाल्यामुळे या आघाडीचा मोठा भाग नष्ट झाला. इतक्या उशिरा मिळालेल्या धक्क्यानंतरही लक्लेर आणि हॅमिल्टन यांना पकडणे शक्य झाले, कारण अंतिम टप्प्यातील त्याच्या मीडियम टायरवरची गती तुलनेने चांगली होती. हा वेग केवळ टायरचा नाही, तर कारची स्थिरता, वळणांमधून बाहेर पडताना मिळणारी पकड आणि मोकळ्या जागेत केलेला सातत्यपूर्ण प्रयत्न या सर्वांचा परिणाम होता. पिरेलीने मीडियम व हार्ड या दोन मिश्रणांतील अंतिम टप्प्यातील फरक आणि दोन सुरक्षा गाड्यांमुळे कमी झालेली अपेक्षित झीज यांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="USA22_pirelli"/><ref name="USA22_racereport"/> रेड बुलच्या कारचे त्या काळातील उच्च सरळ-रेषीय वेगाचे सामर्थ्य, त्याची टायर व्यवस्थापनक्षमता आणि दोन थांब्यांची रणनीती यांचा संगम अखेरीस परिणामकारक ठरला. संघासाठी हा हंगाम फक्त चालक विजेतेपदापुरता राहिला नव्हता: दोन्ही कारांनी गुण कमावल्यानंतर कारनिर्माते विजेतेपदही निश्चित झाले. पेरेझने खराब झालेल्या पुढील पंख्यासह नऊव्या ग्रिडस्थानावरून चौथ्या स्थानी झेप घेतली; त्यामुळे त्याचे योगदान केवळ व्हर्सटॅपनसाठी संरक्षण करणाऱ्या दुसऱ्या चालकाचे नव्हते. लक्लेरला मागे सोडण्यासाठी त्याच्या रणनीतीचा वापर आणि मधल्या टप्प्यातील स्थानवाढ या संघाच्या विजेतेपदाचा भाग होत्या. आधीच्या दिवशी रेड बुलचे सहसंस्थापक डायट्रिख माटेशिट्झ यांच्या निधनाचे वृत्त आले होते. व्हर्सटॅपन आणि संघाने यश त्यांच्या स्मृतीशी जोडले; ही प्रतिक्रिया ऐतिहासिक संदर्भ म्हणून नोंदण्याजोगी आहे, ती कारच्या कार्यक्षमतेची तांत्रिक कारणमीमांसा नाही.<ref name="USA22_fiareport"/><ref name="USA22_racereport"/><ref name="USA22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – शर्यतीनंतर सर्व दहा संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-the-united-states-2022.57IG56Kbbk3YQI2B13ZIn2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> मर्सिडीजसाठी हॅमिल्टनचा दुसरा क्रमांक हा प्रत्यक्ष विजयाच्या लढाईपर्यंत मजल गेल्याचे द्योतक होता. संघाने ऑस्टिनला कारमध्ये आणलेल्या सुधारणांचा सकारात्मक परिणाम झाल्याचे हॅमिल्टन आणि व्यवस्थापनाने सांगितले. हॅमिल्टनने दुसऱ्या थांब्यावर आधी थांबण्याचा फायदा उचलून हार्ड टायरवर आघाडी घेतली; रेड बुलच्या संथ थांब्याने ही संधी अधिक बळकट केली. तथापि अखेरीस व्हर्सटॅपनच्या मीडियम टायरचा आणि उपलब्ध वेगाचा प्रतिकार करण्यासाठी त्याच्याकडे तितकाच टायर प्रतिसाद नव्हता. संघप्रमुखांच्या मते हॅमिल्टनकडे अंतिम टप्प्यासाठी तितका उपयुक्त मीडियम संच उपलब्ध नव्हता. म्हणूनच निर्णायक ओव्हरटेकला केवळ चालकांच्या धाडसाची तुलना म्हणून पाहण्याऐवजी टायर उपलब्धता आणि पिट-स्टॉपच्या क्रमातील फरक समजून घेणे गरजेचे आहे.<ref name="USA22_reactions"/><ref name="USA22_pirelli"/> रसलचे पाचवे स्थान पाहता मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्या गुण मिळविण्यात यशस्वी झाल्या, पण रसलची शर्यत पहिल्याच वळणात वेगळ्या मार्गावर गेली होती. त्याने सायेन्सला धडक दिल्याबद्दल पंचांनी पाच सेकंदांची शिक्षा निश्चित केली; त्या संपर्कामुळे रसलच्या पुढील पंख्यालाही नुकसान झाल्याचे संघाने सांगितले. दंड आणि बदललेला एरोडायनॅमिक समतोल या दोन्हींचा परिणाम त्याच्या स्पर्धेवर झाला. शेवटच्या टप्प्यात सॉफ्ट टायर बसवून सर्वांत वेगवान फेरीचा गुण मिळविणे ही या नुकसानाची अंशतः भरपाई होती; हा अतिरिक्त गुण मुख्य शर्यतीतील पाचव्या स्थानाचे पाच गुण नव्हे, तर पाचव्या स्थानाचे दहा गुण वाढवून अकरा करणारा होता. अशा प्रकारे एका वाहनाच्या धडकेने गुणमर्यादा कमी झाली तरी दुसऱ्या रणनीतिक निर्णयाने एक गुण परत मिळवता आला.<ref name="USA22_reactions"/><ref name="USA22_fast"/><ref name="USA22_race"/> फेरारीच्या सप्ताहाची कहाणीही दोन भिन्न धाग्यांत विभागली. सायेन्सने पोलवर मिळविलेला वेग त्याच्याकडे विजयासाठी आवश्यक पहिली संधी होती; मात्र पहिल्या वळणातील धडक आणि गळतीमुळे ती संधी प्रत्यक्ष रणनीतीपर्यंत पोहोचलीच नाही. त्याच्या निवृत्तीला फेरारीच्या टायर निवडीचा किंवा शर्यतीतील विश्वासार्हतेचा स्वतंत्र अपयशकारक निष्कर्ष समजू नये; धडकेमुळे झालेल्या नुकसानाची कारणसाखळी महत्त्वाची आहे. दुसरीकडे लक्लेर १२व्या ग्रिडस्थानावरून तिसऱ्या स्थानापर्यंत आला. पहिल्या सुरक्षा गाडीच्या वेळी केलेला थांबा आणि प्रतिस्पर्ध्यांना केलेले ओव्हरटेक यांमुळे त्याची कामगिरी उंचावली. तरीही लक्लेरने स्पर्धेनंतर टायर झीज तुलनेने अधिक असल्याचे सांगितले; त्यामुळे व्हर्सटॅपनला शेवटी थोपविणे अशक्य झाले. फेरारीने एका कारमध्ये कच्चा एक-फेरी वेग आणि दुसरीत कठीण परिस्थितीत पुनरागमन दाखविले, पण रेड बुलची संपूर्ण शर्यतीतील गती आणि निर्णयांची अंमलबजावणी अधिक प्रभावी ठरली.<ref name="USA22_reactions"/><ref name="USA22_pirelli"/> === मधल्या गटातील रणनीती : मॅक्लारेन, अल्पाइन, अ‍ॅस्टन मार्टिन आणि हास === मॅक्लारेनमध्ये नॉरिस आणि रिकार्डो यांच्या निकालांतील मोठा फरक लक्षवेधी ठरला. नॉरिस पहिल्या फेरीतील गोंधळात अडकून काही स्थानांनी मागे गेला आणि शर्यतीच्या एका टप्प्यात गुणांच्या बाहेर दिसत होता. तरी शेवटच्या भागात योग्य पिट-स्टॉप निर्णय, टायरचा वापर आणि काही निर्णायक ओव्हरटेक यांच्या आधारे त्याने सहावे स्थान मिळविले. संघप्रमुखांनी रणनीती व पिट-स्टॉप अंमलबजावणीची प्रशंसा केली. रिकार्डोला मात्र त्याच्या म्हणण्यानुसार कारची पकड अपेक्षेप्रमाणे मिळत नव्हती; त्यामुळे त्याला स्पर्धकांच्या वेगाशी जुळवून घेता आले नाही आणि तो सोळावा राहिला. दोन्ही गाड्या एकाच संघाच्या असूनही वेग, ट्रॅफिक, टायर व स्थितीचा मेळ वेगवेगळा कसा पडतो याचे हे उदाहरण आहे.<ref name="USA22_reactions"/><ref name="USA22_race"/> अल्पाइनच्या बाबतीत ऐतिहासिक निकाल व तत्कालीन दस्तऐवज यांच्यातील सर्वांत गंभीर फरक दिसतो. अलोन्सो चौदाव्या स्थानावरून सुरू झाला, पहिल्या सुरक्षा गाडीच्या मदतीने टायर बदलण्याचा लाभ मिळविला आणि स्ट्रोलबरोबरच्या मोठ्या धडकेनंतरही पुढील पंख्याची दुरुस्ती करून पुन्हा शर्यतीत आला. त्याने उरलेल्या लांब टायर कार्यकाळाचे व्यवस्थापन करत सातव्या स्थानी समाप्ती केली; शेवटच्या टप्प्यात नॉरिसला सहाव्या स्थानासाठी रोखू शकला नाही. ओकॉनला पिट-लेनमधून सुरू केल्यामुळे अतिशय वेगळ्या स्थानावरून शर्यत उभी करावी लागली; तो शेवटी अकरावा राहिला. अलोन्सोवर प्रारंभीची ३० सेकंदांची शिक्षा कायम राहिली असती तर संघाचे गुण कमी आणि मधल्या गटातील स्थानाचे गणित वेगळे राहिले असते. नंतरचे पुनरावलोकन हा केवळ वैयक्तिक न्यायाचा प्रश्न नव्हता, तर कारनिर्माते गुणतालिकेशी संबंधित महत्त्वपूर्ण सुधारित अधिकृत इतिहास होता.<ref name="USA22_reactions"/><ref name="USA22_aloappeal"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनने सुरुवातीच्या फेऱ्यांत विशेष चांगली गती दाखविली. स्ट्रोल तिसऱ्या स्थानापर्यंत पुढे गेला आणि व्हेटेल पाचव्या स्थानी पोहोचला. त्यामुळे या संघासाठी हंगामाच्या इतर अनेक शर्यतींपेक्षा जास्त गुण मिळविण्याची संधी निर्माण झाली होती. स्ट्रोलच्या बचावातील हालचालीमुळे झालेली अलोन्सोशी धडक मात्र निर्णायक ठरली; स्टुअर्डनी त्याला पुढील शर्यतीसाठी तीन स्थानांचा दंड दिला. व्हेटेलने एक टप्पा शर्यतीचे नेतृत्व केले, पण दुसऱ्या थांब्यात लक्षणीय वेळ गेल्यावर तो तेराव्या स्थानी परतला. शेवटच्या फेऱ्यांत त्याने पुन्हा चढाई करून शेवटच्या फेरीत मॅग्नुसेनला मागे टाकले आणि आठवे स्थान मिळविले. संघप्रमुख माइक क्रॅक यांनी जलद कार असतानाही पूर्ण गुणक्षमतेचा फायदा झाला नसल्याचे मान्य केले. स्ट्रोलची धडक व व्हेटेलचा संथ थांबा या दोन वेगळ्या कारणांमुळे संघाच्या संभाव्य गुणांवर मर्यादा आली.<ref name="USA22_stroll"/><ref name="USA22_reactions"/> हाससाठी अमेरिकेतील घरच्या स्पर्धेत मॅग्नुसेनचे नववे स्थान विशेष महत्त्वाचे होते. बहुतांश प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा वेगळा पर्याय स्वीकारून त्याने हार्ड टायरवर सुरुवात केली आणि एकाच पिट-स्टॉपवर शर्यत पूर्ण केली. त्याच्या शेवटच्या मीडियम संचावर लांब फेऱ्या गेल्यामुळे अखेरीस पकड कमी झाल्याचे पिरेलीच्या विश्लेषणातून स्पष्ट होते; याच वेळी व्हेटेलने त्याला मागे टाकले. तरी तुलनेने कमी साधनसंपत्तीच्या संघासाठी दोन गुण घेऊन जाणे महत्त्वाचे होते. मिक शुमाकर एका टप्प्यात गुणांच्या लढतीत असला तरी कारला मिळालेल्या अवशेषामुळे नुकसान झाल्याचे त्याने सांगितले; यामुळे त्याच्या नंतरच्या फेऱ्यांचा वेग कमी झाला. शर्यतपूर्व एक-फेरी वेगाऐवजी योग्य दीर्घकालीन रणनीती आणि विश्वसनीय शेवटच्या टप्प्यामुळे हासचे गुण निश्चित झाले.<ref name="USA22_pirelli"/><ref name="USA22_reactions"/> === अल्फाटौरी, अल्फा रोमिओ आणि विलियम्स : दंड, विश्वासार्हता व स्थानांची झुंज === अल्फाटौरीच्या त्सुनोदाने एकोणिसाव्या क्रमांकावरून सुरुवात करून दहावे स्थान मिळविल्यामुळे संघाला एक गुण मिळाला. प्रगतीत पुढे झालेल्या निवृत्ती, अतिरिक्त टायर थांबे आणि गोंधळानंतर मिळालेल्या ओव्हरटेक संधींचा वाटा होता. गॅस्लीने शर्यतीत एक टप्पा अपेक्षेप्रमाणे वेग दाखविला, मात्र सुरक्षा गाडीच्या अंतर नियमभंगासाठी त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा झाली. ती निर्धारित पद्धतीने न पाळल्यामुळे आणखी दहा सेकंदांचा दंड मिळाला; त्यामुळे प्रत्यक्ष रस्त्यावरच्या समाप्तीचा क्रम आणि अंतिम गुणांसाठीचा दर्जा वेगळा झाला. त्याच्या बाबतीत ''सुरक्षा गाडीपासून अंतर ठेवणे'' आणि ''मिळालेली शिक्षा योग्य रीतीने भोगणे'' ही दोन स्वतंत्र नियमभंगाची मुद्दे होती. या शिक्षांचे गुणांवरील परिणाम त्सुनोदाच्या नवव्या नाही तर अंतिम दहाव्या स्थानाशी संबद्ध आहेत.<ref name="USA22_race"/><ref name="USA22_fiaindex"/> अल्फा रोमिओसाठी बोट्टासने पात्रतेत अंतिम दहामध्ये स्थान मिळविले आणि अधिकृत ग्रिडवरून सातव्या स्थानी सुरुवात केली, पण शर्यतीदरम्यान नियंत्रण सुटून खडीत अडकल्यामुळे तो १६ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला. त्याच्या घटनेमुळे पहिली सुरक्षा गाडी तैनात झाली आणि सर्व प्रतिस्पर्ध्यांच्या पिट-स्टॉपची वेळ व खर्च बदलला. झोउच्या शक्तियंत्र बदलामुळे त्याला ग्रिड दंड होता; तो अखेर बारावा आला, म्हणजे संघाला या ग्रांप्रीत गुण मिळाले नाहीत. मात्र झोउच्या कामगिरीचे मूल्यमापन करताना प्रारंभिक वर्गीकरण व नंतर अलोन्सोचे स्थान बदलल्याने आलेली क्रमवारी यांच्यातील फरक लक्षात घेतला पाहिजे. त्याच्या कारचे सलग फेऱ्यांतील विश्वसनीय धावणे आणि बोट्टासची निवृत्ती हे एकाच संघाचे दोन वेगळे परिणाम होते.<ref name="USA22_fiaweb"/><ref name="USA22_race"/><ref name="USA22_aloappeal"/> विलियम्सच्या अल्बोनने पात्रतेत अकरावा क्रमांक मिळविला आणि इतरांच्या शिक्षांमुळे आठव्या ग्रिडस्थानावरून सुरुवात केली. तरी धावण्याच्या वेळी मिळालेला ट्रॅकवरील फायदा नियमबाह्य असल्याचे ठरल्यावर पाच सेकंदांची शिक्षा लागू झाल्याने त्याचा अंतिम निकाल तेरावा राहिला. लतिफी सतरावा आला; मिक शुमाकरबरोबरच्या संघर्षामुळे त्यालाही पाच सेकंदांचा दंड बसला. शुक्रवारच्या सरावात अमेरिकन चालक लोगन सार्जंटला संधी मिळाल्याने विलियम्सचा कार्यक्रम स्थानिक प्रेक्षकांच्या दृष्टीनेही उल्लेखनीय ठरला, पण ही सराव उपस्थिती रविवारी मुख्य चालक म्हणून प्रवेश मानू नये. दोनही गाड्या अखेरपर्यंत धावल्या तरी दंड आणि वेगमर्यादा यांमुळे अतिरिक्त गुण मिळाले नाहीत.<ref name="USA22_fp1"/><ref name="USA22_race"/> === पंचनिर्णय, अलोन्सोचे पुनरावलोकन आणि ऐतिहासिक अंतिम निकाल === अनेक दंडांचा एका शर्यतीत एकत्र परिणाम झाला तरी त्यांची अंमलबजावणी वेगवेगळ्या टप्प्यांत झाली. रसलच्या पहिल्या वळणातील धडकेसाठीचा पाच सेकंदांचा दंड शर्यतीच्या निकालात समाविष्ट केला गेला. गॅस्लीच्या बाबतीत सुरक्षा गाडीच्या नियमाचे उल्लंघन आणि त्यानंतर शिक्षेच्या प्रक्रियेत झालेली चूक या दोन स्वतंत्र शिक्षांची नोंद आहे. अल्बोन, लतिफी व मिक शुमाकर यांच्या घटनांचेही वेळ-दंड शर्यतीनंतरच्या अंतिम क्रमात विचारात घेतले गेले; त्यांना पुन्हा आकडेमोडीत जोडणे चुकीचे ठरेल. स्ट्रोलची तीन स्थानांची शिक्षा पुढील मेक्सिको सिटी शर्यतीच्या प्रारंभासाठी होती आणि ऑस्टिनच्या निवृत्तीच्या स्थितीत किंवा अंतिम गुणात तिचा स्वतंत्र कपात म्हणून परिणाम नव्हता.<ref name="USA22_race"/><ref name="USA22_stroll"/><ref name="USA22_fiaindex"/> अलोन्सोवरील न्यायालयीन प्रक्रियेची कालरेषा स्पष्ट ठेवणे गरजेचे आहे. शर्यत संपल्यानंतर हासने तुटणाऱ्या आरशामुळे अल्पाइन कार सुरक्षित अवस्थेत नसल्याचा आक्षेप घेतला. पंचांनी प्रथम हा आक्षेप ग्राह्य धरला आणि अलोन्सोला ३० सेकंदांची शिक्षा देऊन त्याला पंधराव्या स्थानी टाकले; तथापि पेरेझच्या पुढील पंख्यासंबंधी हासने दाखल केलेल्या स्वतंत्र आक्षेपावर अशी शिक्षा झाली नाही. अल्पाइनने आक्षेपाच्या उशिरा दाखल होण्यावर प्रश्न उपस्थित केला. मेक्सिकोतील प्रारंभीच्या सुनावणीनंतर मागितलेल्या पुनरावलोकनात आवश्यक नवीन पुराव्याच्या आधारे मूळ आक्षेप नियत मुदतीनंतर आल्याचे ठरविण्यात आले आणि शिक्षा रद्द केली गेली. म्हणून २४ ऑक्टोबरच्या एफ.आय.ए.च्या पहिल्या प्रकाशित गुणपत्रकावर इतिहास कायम गोठविणे चुकीचे ठरेल. पुढील सुधारित परिणामात अलोन्सो ७ वा, व्हेटेल ८ वा, मॅग्नुसेन ९ वा, त्सुनोदा १० वा आणि ओकॉन ११ वा ठरला.<ref name="USA22_alooriginal"/><ref name="USA22_aloappeal"/> सुरक्षा तांत्रिक बाब म्हणून आरसा सैल होणे आणि निर्धारित वेळेत आक्षेप दाखल करणे या दोन मुद्द्यांना भिन्न दर्जा आहे. अंतिम पुनरावलोकनाने प्रत्येक प्रकारची खराब झालेली कार सुरक्षित असल्याचे सर्वसाधारण तत्त्व ठरविले नाही; त्याने या विशिष्ट प्रकरणात हस्तक्षेप करण्यासाठी दाखल केलेल्या आक्षेपाच्या प्रक्रियेच्या स्वीकारार्हतेवर निर्णय दिला. म्हणून शिक्षेचा रद्दबातल परिणाम ''कारला काहीही दोष नव्हता'' असा मांडणे अयोग्य आहे. या घटनेत शर्यत-नियंत्रणाची तत्काळ सुरक्षा जबाबदारी, टीमच्या दुरुस्तीचे निर्णय आणि विरोधी संघाचा आक्षेप दाखल करण्याचा अधिकार यांमधील भिन्न सीमारेषा समोर आल्या. असा फरक नोंदल्याने अनेक वर्षांनी वाचणाऱ्यांना एकाच स्पर्धेच्या दोन भिन्न अधिकृत कागदपत्रांत वेगवेगळे अंक का सापडतात हे समजते.<ref name="USA22_alooriginal"/><ref name="USA22_aloappeal"/> === अजिंक्यपद आणि दीर्घकालीन महत्त्व === व्हर्सटॅपनने २५ गुण मिळवून ३९१ गुण गाठले; लक्लेर २६७ आणि पेरेझ २६५ गुणांवर होते. रसलच्या सर्वांत वेगवान फेरीसह ११ गुणांची भर पडून त्याचे २१८ गुण झाले, तर हॅमिल्टनचे १९८ झाले. रेड बुलच्या व्हर्सटॅपन व पेरेझ यांनी मिळून या शर्यतीत ३७ गुण जोडले आणि ६५६ गुणांवर संघाचे कारनिर्माते अजिंक्यपद निश्चित केले. फेरारी ४६९, मर्सिडीज ४१६ गुणांवर राहिली. कारनिर्मात्यांचे हे विजेतेपद रेड बुलसाठी २०१३ नंतरचे पहिले होते; तोपर्यंत सलग आठ वर्षे मर्सिडीजने हे विजेतेपद जिंकले होते. एका प्रमुख पिट-स्टॉप चुकूनही विजय मिळवल्यामुळे रेड बुलच्या संपूर्ण शर्यतीतील विकासाचा ताळेबंद स्पष्ट होतो.<ref name="USA22_fiareport"/><ref name="USA22_updatedpoints">{{स्रोत बातमी|title=२८ ऑक्टोबर रोजी सुधारित चालक आणि कारनिर्माते गुणतालिका|दुवा=https://www.crash.net/f1/results/1015531/1/f1-standings-2022-world-championship-points-after-2022-united-states-gp|प्रकाशक=क्रॅश डॉट नेट}}</ref> मधल्या गटासाठी अल्पाइनची सुधारित १४९ गुणांची बेरीज आणि मॅक्लारेनचे १३८ गुण यांतील अंतर ११ गुण होते; त्यामुळे चौथ्या कारनिर्माते स्थानाची स्पर्धा पुढील तीन शर्यतींसाठी सुरू राहिली. अलोन्सोचे ७१ आणि ओकॉनचे ७८ गुण हे पुनरावलोकनानंतरचे आहेत. अ‍ॅस्टन मार्टिनचे ४९, हासचे ३६ आणि अल्फाटौरीचे ३५ गुण असल्यामुळे खालच्या मधल्या गटातही आणखी स्थानबदलाची शक्यता होती. विलियम्स आठ गुणांवर आणि अल्फा रोमिओ ५२ गुणांवर होते. त्यामुळे ऑस्टिनच्या शेवटच्या काही स्थानांसाठी झालेले संघर्ष व प्रत्यक्ष मिळालेले १–२ गुणही केवळ सांकेतिक नव्हते. मुख्य चालक अजिंक्यपद आधीच निश्चित झाले असताना कारनिर्माते क्रमवारीसाठी प्रत्येक पात्र चालकाचे गुण आणि दंडाच्या आक्षेपावरील अंतिम निर्णय दोन्ही निर्णायक ठरले.<ref name="USA22_updatedpoints"/><ref name="USA22_aloappeal"/> == निकालानंतर गुणतालिका == या तालिका अलोन्सोचे सातवे स्थान पुनर्स्थापित झाल्यानंतरच्या २८ ऑक्टोबर २०२२ पर्यंतच्या दुरुस्त ऐतिहासिक स्थितीवर आधारित आहेत. २४ ऑक्टोबरचा एफ.आय.ए. दस्तऐवज त्याआधीच्या प्रारंभीच्या निकालाची नोंद करतो; त्यातील अलोन्सो ६५, ओकॉन ७९ आणि संबंधित संघांचे काही गुण हे खालील अंतिम स्नॅपशॉटशी जुळत नाहीत. समान गुणांवरील क्रमवारी ऐतिहासिक एफ.आय.ए.च्या क्रमासाठी ठेवली आहे.{{refn|group=टीप|पंचांच्या प्रारंभीच्या प्रकाशित गुणतालिकेतील अलोन्सो ६५ आणि ओकॉन ७९ हे गुण सुधारित निकालामुळे अनुक्रमे ७१ आणि ७८ झाले. अल्पाइनची एकूण सुधारित बेरीज १४९ आहे. इतर चौथ्या ते दहाव्या स्थानांतील गुणही संबंधित चालकाच्या सुधारित अंतिम स्थानी अनुरूप घेतले आहेत.}}<ref name="USA22_points">{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – एफ.आय.ए. तत्कालीन गुणपत्रक (अलोन्सो निर्णयापूर्वी)|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20United%20States%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="USA22_updatedpoints"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३९१ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २६७ |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २६५ |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २१८ |- | ५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २०२ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १९८ |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १०९ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७८ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७१ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४६ |- | ११ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३६ |- | १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २९ |- | १३ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २४ |- | १४ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ |- | १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १३ |- | १६ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १७ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १२ |- | १८ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २१ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २२ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="USA22_updatedpoints"/><ref name="USA22_points"/><ref name="USA22_aloappeal"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ६५६ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४६९ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४१६ |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १४९ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १३८ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५२ |- | ७ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४९ |- | ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३६ |- | ९ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३५ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ८ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="USA22_updatedpoints"/><ref name="USA22_points"/><ref name="USA22_aloappeal"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] * [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/united-states २०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1135/united-states/race-result २०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री – अधिकृत सुधारित निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/United%20States%20Grand%20Prix/season/season-2022-2005 एफ.आय.ए.चे २०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री निर्णय दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ जपानी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] rggbkh6v22wkhajvfmmmd1qk3meadhh 0 351303 2726001 2641260 2026-10-25T11:38:57Z Koolkrazy 1591 2726001 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = मेक्सिको | ग्रांप्री = मेक्सिको सिटी | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Mexico.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ मेक्सिको सिटी ग्रांप्रीसाठी अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ सर्किटची मार्गरचना | दिनांक = ३० ऑक्टोबर | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन हायनेकेन ग्रान प्रेमियो दे ला सिउदाद दे मेक्सिको २०२२ | शर्यत_क्रमांक = २० | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ, मेक्सिको सिटी, मेक्सिको | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ४.३०४ | सर्किट_अंतर_मैल = २.६७४ | एकूण_फेऱ्या = ७१ | एकूण_अंतर_किमी = ३०५.३५४ | एकूण_अंतर_मैल = १८९.७३८ | हवामान = कोरडे; उबदार | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | पोल_वेळ = १:१७.७७५ | जलद_चालक = जॉर्ज रसल | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:२०.१५३ | जलद_फेरी = ७१ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | दुसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | तिसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | तिसरा_देश = मेक्सिको | तिसरा_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ साओ पाउलो ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री }} '''२०२२ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला वन हायनेकेन ग्रान प्रेमियो दे ला सिउदाद दे मेक्सिको २०२२'') ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन अजिंक्यपदातील]] विसावी शर्यत होती. ती ३० ऑक्टोबर २०२२ रोजी मेक्सिको सिटी येथील [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]] येथे पार पडली. २८–३० ऑक्टोबर या तीन दिवसांच्या नियमित स्पर्धा कार्यक्रमात तीन मुक्त सराव सत्रे, तीन फेऱ्यांची मुख्य पात्रता आणि ७१ फेऱ्यांची शर्यत झाली. [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने पोलवरून सुरुवात करून विजय मिळविला; [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसरा व मेक्सिकोचा [[सर्जिओ पेरेझ]] तिसरा आला. हा व्हर्सटॅपनचा हंगामातील चौदावा विजय होता आणि त्या वेळचा एका हंगामातील सर्वाधिक फॉर्म्युला वन विजयांचा विक्रम त्याने एकट्याने प्रस्थापित केला. [[जॉर्ज रसल]]ने शेवटच्या फेरीत सर्वाधिक वेग नोंदवून अतिरिक्त गुण मिळविला.<ref name="MEX22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – अधिकृत स्पर्धा कार्यक्रम|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/mexico|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="MEX22_race">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ४१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Mexican%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="MEX22_stats">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – चौदा विजयांचा ऐतिहासिक विक्रम|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-verstappen-sets-new-season-records-for-points-and-wins.4NkQqXA1QcEha1ofUnyhR4|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === जपानमध्येच २०२२ चालक अजिंक्यपद निश्चित केलेल्या व्हर्सटॅपनकडे मागील अमेरिकन ग्रांप्रीनंतर ३९१ गुण होते. दुसऱ्या स्थानासाठी शार्ल लक्लेर २६७ व सर्जिओ पेरेझ २६५ गुणांवर होते; त्यांच्यात फक्त दोन गुणांचा फरक होता. जॉर्ज रसल २१८, कार्लोस सायेन्स २०२ आणि लुइस हॅमिल्टन १९८ गुणांवर होते. रेड बुलने ऑस्टिनमध्ये कारनिर्माते अजिंक्यपद निश्चित करून ६५६ गुण मिळविले होते; फेरारी ४६९ व मर्सिडीज ४१६ गुणांवर होते. त्यामुळे चालकांच्या दुसऱ्या स्थानासाठी पेरेझ–लक्लेर संघर्ष, तसेच कारनिर्मात्यांमधील फेरारी–मर्सिडीजची लढत प्रमुख राहिली.<ref name="MEX22_points">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्रीनंतरची अधिकृत गुणतालिका, दस्तऐवज ४२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Mexican%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="MEX22_racereport">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपनने मोडला हंगामातील चौदा विजयांचा विक्रम|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-makes-f1-history-as-he-beats-hamilton-to-victory-in-mexico-for.4qmUztrXDuHN4HsmRFFm2m|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]] या पूर्ण अधिकृत नावाच्या सर्किटची प्रत्येक फेरी ४.३०४ किमी लांब असून नियोजित ७१ फेऱ्यांचे एकूण शर्यत अंतर ३०५.३५४ किमी होते. मेक्सिको सिटीतील समुद्रसपाटीपासून दोन किलोमीटरहून अधिक उंचीवरील विरळ हवेचा इंजिन थंड करणे, डाउनफोर्स आणि सरळ मार्गावरील हवेचा प्रतिकार यांवर प्रभाव पडत होता. शुक्रवारी दोन सराव, शनिवारी तिसरा सराव व पात्रता आणि रविवारी मुख्य शर्यत हा नियमित कार्यक्रम होता. शुक्रवारी दुसरा सराव २०२३ च्या पिरेली प्रयोगात्मक टायर चाचणीसाठी ६० ऐवजी ९० मिनिटांचा ठेवला होता; त्या सत्रातील वेगांची तुलना सर्व चालकांमध्ये एकसारख्या टायरवर झालेली नव्हती. सर्किटचे २०२२ मधील चित्रण विकिमीडिया कॉमन्सच्या त्या वर्षातील स्वतंत्र फाईलवर आधारित आहे.<ref name="MEX22_event"/><ref name="MEX22_alloc">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी शर्यतीसाठी पिरेलीच्या सी२, सी३ व सी४ टायर संचांचे वाटप|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-mexico-city-grand.3d5OophSIaGcsxsKOyPWO5|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="MEX22_commons">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री मार्गनकाशा – विकिमीडिया कॉमन्स|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Mexico.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === रविवारच्या ग्रांप्रीसाठी दहा संघांच्या वीस नियमित चालकांचा प्रवेश कायम होता. तथापि शुक्रवारी पहिल्या सरावात पाच संघांनी प्रत्येकी एका नियमित चालकाच्या जागी नवोदित किंवा राखीव चालक उतरविला: अल्फाटौरीसाठी लियाम लॉसन (त्सुनोदाऐवजी), विलियम्ससाठी लोगन सार्जंट (अल्बोनऐवजी), मर्सिडीजसाठी निक डे व्ह्रीस (रसलऐवजी), अल्पाइनसाठी जॅक डूहान (ओकॉनऐवजी) आणि हाससाठी पिएत्रो फिट्टिपाल्डी (मॅग्नुसेनऐवजी). शनिवार–रविवारचे चालक यांपासून स्वतंत्र होते; सरावातील विशेष कार क्रमांक पुढील पहिल्या सरावाच्या तक्त्यात दिले आहेत.<ref name="MEX22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – पहिल्या सरावाचे अंतिम निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1136/mexico/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="MEX22_f1fp1">{{स्रोत बातमी|title=पहिल्या सरावात सायेन्स सर्वांत वेगवान; पाच पर्यायी चालकांची उपस्थिती|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-sainz-leads-ferrari-1-2-as-mexico-city-weekend-gets-under-way.QkzKsbhR52XSzTx8O2TZ7|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MEX22_fiaweb">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – अधिकृत सत्र वर्गीकरणांची यादी|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/mexican-grand-prix/eventtiming-information|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="MEX22_race"/> |} === टायर === पिरेलीने या शर्यतीसाठी सी२ हार्ड (पांढरी पट्टी, दोन संच), सी३ मीडियम (पिवळी पट्टी, तीन संच) आणि सी४ सॉफ्ट (लाल पट्टी, आठ संच) अशी प्रत्येक चालकासाठी मूलभूत कोरड्या टायरांची वाटणी केली. संभाव्य एक-थांबा व दोन-थांबा पद्धतींमध्ये वेगवेगळे संयोजन शक्य असल्याचे आधीच्या पूर्वावलोकनात नमूद होते. प्रत्यक्ष शर्यतीत घट किती होईल याविषयीचा अंदाज हा निकालानंतरच्या निरीक्षणापासून वेगळा ठेवणे महत्त्वाचे आहे.<ref name="MEX22_alloc"/><ref name="MEX22_strategy">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – संभाव्य टायर व पिट-स्टॉप रणनीती|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/strategy-guide-what-are-the-possible-race-strategies-for-the-2022-mexico.iwBXK5vp0itVJpwUJlwaM|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | हार्ड || सी२ || पांढरा || २ |- | मीडियम || सी३ || पिवळा || ३ |- | सॉफ्ट || सी४ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MEX22_alloc"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === २८ ऑक्टोबरच्या पहिल्या सरावात कार्लोस सायेन्सने १:२०.७०७ वेळ नोंदवून फेरारीसाठी पहिले स्थान मिळविले. लक्लेर फक्त ०.०४६ सेकंदाने मागे होता; स्थानिक चालक पेरेझ आणि त्याचा सहकारी व्हर्सटॅपन यांनी सारखीच १:२०.८२७ वेळ नोंदविली. याच सत्रात पाच पर्यायी चालक उतरल्यामुळे नंतरच्या सरावापेक्षा सहभागाची यादी वेगळी होती. लॉसन नवोदितांमध्ये सर्वांत पुढे सोळावा राहिला; सार्जंट, डे व्ह्रीस, डूहान आणि फिट्टिपाल्डी अनुक्रमे सतरावा ते विसावा होते. डूहानच्या पहिल्या अधिकृत एफ.१ सरावाचा समावेश आणि फिट्टिपाल्डीचे केवळ नऊ फेरे यांमुळे संपूर्ण सत्राचे प्रत्यक्ष सहभागी दाखविणे आवश्यक ठरते.<ref name="MEX22_f1fp1"/><ref name="MEX22_fp1"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२०.७०७ || २५ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२०.७५३ || २० |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२०.८२७ || २२ |- | ४ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२०.८२७ || २२ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२०.८४९ || १७ |- | ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२०.८९९ || २६ |- | ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२१.०८३ || २३ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२१.१२० || २१ |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२१.३१० || २५ |- | १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२१.५२५ || २४ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२१.७६२ || १६ |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२१.८२० || २० |- | १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२१.८६५ || २४ |- | १४ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२१.९५२ || २२ |- | १५ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.९१२ || २० |- | १६ || ४० || [[लियाम लॉसन]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२३.८६१ || १९ |- | १७ || ४५ || [[लोगन सार्जंट]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२४.२४६ || २२ |- | १८ || १९ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२४.५८२ || २० |- | १९ || ८२ || [[जॅक डूहान]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२४.६१५ || १३ |- | २० || ५१ || [[पिएत्रो फिट्टिपाल्डी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२६.७६६ || ९ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MEX22_fp1"/><ref name="MEX22_fiaweb"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारचे दुसरे ९० मिनिटांचे सत्र पुढील हंगामाच्या अनचिन्हांकित प्रायोगिक टायरांवर केंद्रित असल्याने, पहिल्या सरावाला अनुपस्थित असलेल्या नियमित चालकांना सुरुवातीच्या भागात २०२२ मधील टायरांवर स्वतंत्र धावण्याची परवानगी होती. त्या परिस्थितीत रसलने १:१९.९७० अशी सर्वांत जलद वेळ नोंदविली; त्सुनोदा दुसरा व ओकॉन तिसरा होता. वेगवान वळणांजवळ लक्लेरची कार नियंत्रणाबाहेर जाऊन अडथळ्यावर आदळली आणि लाल ध्वज दाखवावा लागला. नंतर झोउची कार यांत्रिक समस्येमुळे थांबल्याने आणखी एक लाल ध्वज आला. परिणामी या तक्त्यातील क्रम हा रविवारीच्या नेहमीच्या टायरवरील शर्यतगतीचा अचूक एकसमान अंदाज नव्हता.<ref name="MEX22_f1fp2">{{स्रोत बातमी|title=दुसऱ्या सरावातील रसलचा वेग; लक्लेरची धडक आणि लाल ध्वज|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-russell-heads-second-practice-in-mexico-city-as-leclerc-crashes-out.NJEFjOZbqBYG8mNF4NLJ2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="MEX22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – दुसऱ्या सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1136/mexico/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१९.९७० || ३२ |- | २ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२०.७९८ || ३० |- | ३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२१.१७७ || ३१ |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२१.५०९ || ३२ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२१.५७९ || ३४ |- | ६ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२१.५८८ || ३४ |- | ७ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२१.६१८ || १३ |- | ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२१.६९३ || ३४ |- | ९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२१.९९३ || ३६ |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२२.१०४ || ३६ |- | ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२२.३३७ || ३१ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२२.३७१ || ३२ |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.४४७ || २४ |- | १४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२२.७३८ || ३१ |- | १५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२२.७६३ || २७ |- | १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२२.८४० || २३ |- | १७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२२.८७९ || ३१ |- | १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२३.३१६ || २१ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२३.३२० || ३४ |- | २० || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२३.३६९ || ३४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MEX22_fp2"/><ref name="MEX22_fiaweb"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवार २९ ऑक्टोबरच्या तिसऱ्या सरावात मर्सिडीजच्या रसलने १:१८.३९९ तर हॅमिल्टनने १:१८.५४३ वेळ नोंदवून पहिली दोन स्थाने मिळविली. व्हर्सटॅपन तिसरा, लक्लेर चौथा आणि पेरेझ पाचवा राहिला. मर्सिडीजची उंच प्रदेशातील कामगिरी पात्रतेपूर्वी लक्षणीय वाटली, परंतु प्रशिक्षणातील एक-फेरी वेग व अंतिम पात्रता फेरी यांचे निकाल भिन्न ठरले. बोट्टासचे आठवे व त्सुनोदाचे नववे स्थान पुढील शर्यतीसाठी मधल्या गटातील स्पर्धकांचे सामर्थ्य सूचित करणारे होते.<ref name="MEX22_f1fp3">{{स्रोत बातमी|title=तिसऱ्या सरावात मर्सिडीजचे दोन अग्रस्थानी चालक|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp3-russell-leads-hamilton-as-mercedes-claim-1-2-during-final-practice-in.5a1w1EAFwyz8lICyMnMpPo|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="MEX22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – तिसऱ्या सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1136/mexico/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१८.३९९ || २२ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१८.५४३ || २३ |- | ३ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.८७६ || १८ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१९.१२३ || २३ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१९.२४१ || २४ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१९.३०१ || २० |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१९.३१७ || २२ |- | ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१९.३९० || २८ |- | ९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१९.८८२ || २४ |- | १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.९१७ || १८ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१९.९६० || १९ |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२०.०१९ || २५ |- | १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२०.०३७ || १६ |- | १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२०.१३९ || २२ |- | १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२०.३३० || २४ |- | १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२०.४७७ || २० |- | १७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२०.५९८ || २४ |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.८४८ || २१ |- | १९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२०.९८६ || २२ |- | २० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२१.२७१ || २५ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MEX22_fp3"/><ref name="MEX22_fiaweb"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारी पहिल्या पात्रता फेरीत हॅमिल्टनने १:१९.१६९ सह सर्वाधिक वेग दाखविला; व्हर्सटॅपनची वेळ १:१९.२२२ होती. मिक शुमाकर आणि सेबास्टियन व्हेटेल यांनी दोघांनीही १:२०.४१९ नोंदविले, पण पात्रता वर्गीकरणात शुमाकर सोळावा आणि व्हेटेल सतरावा राहिला. लान्स स्ट्रोल, अलेक्झांडर अल्बोन आणि निकोलस लतिफीही याच फेरीत बाद झाले. केवळ वेळ जुळली म्हणून पुढील फेरीत प्रवेश झाला असे नाही; अधिकृत क्रमवारीच ग्राह्य आहे.<ref name="MEX22_qual">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – अधिकृत अंतिम पात्रता वर्गीकरण, दस्तऐवज २६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Mexican%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="MEX22_qualnews">{{स्रोत बातमी|title=मर्सिडीजच्या दोन चालकांना मागे टाकून व्हर्सटॅपनची पोल पोझिशन|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-fends-off-mercedes-pair-for-maiden-mexico-city-pole.1b3vYCP86C4Wo1oDlDLhd4|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत हॅमिल्टनच्या १:१८.५५२ वेळेने मर्सिडीजच्या दोन चालकांची स्पर्धात्मकता कायम राहिली; रसल १:१८.५६५ तर व्हर्सटॅपन १:१८.५६६ वर होता. डॅनियल रिकार्डो, झोउ ग्वान्यू, युकी त्सुनोदा, पियर गॅस्ली आणि केविन मॅग्नुसेन या पाच चालकांना अंतिम फेरीत स्थान मिळाले नाही. बोट्टास आणि दोन्ही अल्पाइन चालकांनी अंतिम दहात प्रवेश केला; हा क्रम नंतरच्या ग्रिडदंडांपासून वेगळा आहे.<ref name="MEX22_qual"/><ref name="MEX22_f1qual">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – पात्रता फेरीचे सविस्तर निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1136/mexico/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === फेरी ३ === निर्णायक फेरीत व्हर्सटॅपनने १:१७.७७५ या वेळेसह पोल मिळविली. रसलचा सर्वोत्तम ग्राह्य फेरा १:१८.०७९ आणि हॅमिल्टनचा १:१८.०८४ होता; ते अनुक्रमे ०.३०४ व ०.३०९ सेकंदांनी मागे राहिले. हॅमिल्टनची पहिली आणि रसलची शेवटची वेगवान वेळ ट्रॅक मर्यादेमुळे बाद करण्यात आली. पेरेझ चौथा, सायेन्स पाचवा, बोट्टास सहावा व लक्लेर सातवा ठरला. प्रथम दोन फेऱ्यांमध्ये मर्सिडीज अग्रस्थानी असूनही अंतिम पोल रेड बुलकडे गेली, हे सत्रातील बदलत्या स्पर्धात्मक समीकरणाचे महत्त्वाचे उदाहरण होते.<ref name="MEX22_qualnews"/><ref name="MEX22_qual"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१९.२२२ || १:१८.५६६ || १:१७.७७५ || १६ |- | २ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१९.५८३ || १:१८.५६५ || १:१८.०७९ || १८ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१९.१६९ || १:१८.५५२ || १:१८.०८४ || १९ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१९.७०६ || १:१८.६१५ || १:१८.१२८ || १८ |- | ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१९.५६६ || १:१८.५६० || १:१८.३५१ || १७ |- | ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१९.५२३ || १:१८.७६२ || १:१८.४०१ || १८ |- | ७ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१९.५०५ || १:१९.१०९ || १:१८.५५५ || १८ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१९.८५७ || १:१९.११९ || १:१८.७२१ || १९ |- | ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२०.००६ || १:१९.२७२ || १:१८.९३९ || १५ |- | १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१९.९४५ || १:१९.०८१ || १:१९.०१० || १८ |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२०.२७९ || १:१९.३२५ || — || १४ |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२०.२८३ || १:१९.४७६ || — || १२ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१९.९०७ || १:१९.५८९ || — || १३ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२०.२५६ || १:१९.६७२ || — || १५ |- | १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२०.२९३ || १:१९.८३३ || — || १७ |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२०.४१९ || — || — || ११ |- | १७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२०.४१९ || — || — || १० |- | १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२०.५२० || — || — || १० |- | १९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.८५९ || — || — || १० |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२१.१६७ || — || — || १० |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MEX22_qual"/><ref name="MEX22_f1qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === ३० ऑक्टोबरच्या अंतिम अधिकृत ग्रिडमध्ये पहिल्या अठरा पात्रतास्थानांपर्यंतचा क्रम मुख्यत्वे कायम राहिला. केविन मॅग्नुसेनला अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटक वापरल्याबद्दल पाच स्थानांचा ग्रिडदंड मिळून तो एकोणिसावा झाला. लान्स स्ट्रोलला मागील युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्रीतील धडकेसाठी दिलेला तीन स्थानांचा दंड या शर्यतीत लागू झाला; त्याचे अंतिम स्थान विसावे होते. दोन्ही चालक पात्रतेनंतर बाद झाले नव्हते; हा दंड रविवारच्या प्रत्यक्ष सुरुवातीला लागू होता. अंतिम ग्रिडवर सर्व वीस चालकांना क्रमांकित स्थाने होती आणि कोणतीही पिट-लेन सुरुवात नव्हती.<ref name="MEX22_grid">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ३१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Mexican%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="MEX22_f1grid">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – अधिकृत ग्रिड आणि स्थानदंड|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1136/mexico/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.७७५ |- | २ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१८.०७९ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१८.०८४ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.१२८ |- | ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१८.३५१ |- | ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१८.४०१ |- | ७ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१८.५५५ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१८.७२१ |- | ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१८.९३९ |- | १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१९.०१० |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१९.३२५ |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१९.४७६ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१९.५८९ |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१९.६७२ |- | १५ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२०.४१९ |- | १६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२०.४१९ |- | १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.८५९ |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२१.१६७ |- | १९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.८३३ |- | २० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२०.५२० |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MEX22_grid"/><ref name="MEX22_f1grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात आणि पहिला टायर टप्पा === रविवार ३० ऑक्टोबरला ७१ फेऱ्यांची शर्यत कोरड्या परिस्थितीत सुरू झाली. रेड बुलचे व्हर्सटॅपन आणि पेरेझ सॉफ्ट टायरांवर, तर मर्सिडीजचे हॅमिल्टन आणि रसल मीडियम टायरांवर उतरले. पहिल्या वळणांच्या संघर्षात व्हर्सटॅपनने अग्रस्थान कायम राखले, हॅमिल्टन रसलच्या पुढे दुसरा गेला आणि पेरेझने रसलला मागे टाकून तिसरे स्थान मिळविले. त्यामुळे पात्रतेतील दुसऱ्या स्थानापासून सुरुवात करणारा रसल चौथा झाला. फेरारीचे सायेन्स आणि लक्लेर यांना पहिल्या चौघांच्या वेगाशी जुळवून घेता आले नाही; मधल्या गटात बोट्टास, अल्पाइन व मॅक्लारेन यांच्यात स्थानांची चढाओढ झाली.<ref name="MEX22_racereport"/><ref name="MEX22_reactions">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी शर्यतीनंतर सर्व दहा संघांचे अभिप्राय|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-mexico-2022.2ITjCdxI28KQEhdf9PgXFT.2ITjCdxI28KQEhdf9PgXFT|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === पिट-स्टॉप, टायर टिकाऊपणा आणि वेगातील बदल === सॉफ्ट टायरांची झीज वाढण्याच्या अपेक्षेने रेड बुलला दोन थांबे आवश्यक ठरतील, अशी मर्सिडीजच्या रणनीतीत शक्यता होती. मात्र व्हर्सटॅपनने पहिला थांबा घेतल्यानंतर मीडियम टायर निवडले आणि ते शेवटपर्यंत चालविण्याइतकी कमी झीज नोंदविली. पेरेझच्या थांब्यात काहीसा विलंब झाला, त्यामुळे हॅमिल्टनवर दबाव आणण्यासाठी अपेक्षित अंडरकट साधता आला नाही. मर्सिडीजने मीडियमवरून हार्ड मिश्रणावर बदल केला; हॅमिल्टन व रसल दोघांनाही या टायरांवर रेड बुलच्या मीडियम मिश्रणाइतकी कार्यक्षमता मिळाली नाही. रसल शेवटच्या दोन फेऱ्यांच्या सुमारास सॉफ्ट टायरांसाठी आणखी एकदा थांबला आणि ७१ व्या फेरीत १:२०.१५३ अशी सर्वांत जलद फेरी नोंदविली; चौथे स्थान न गमावता त्याला अतिरिक्त गुण मिळाला.<ref name="MEX22_racereport"/><ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_strategy"/> === मधल्या गटातील संघर्ष आणि निवृत्ती === मॅक्लारेनचा रिकार्डो मीडियम टायरांवर मोठा पहिला टप्पा चालवून उशिरा सॉफ्टवर आला. त्याच्या वाढलेल्या वेगामुळे अनेक चालकांना मागे टाकणे शक्य झाले, पण युकी त्सुनोदाला मागे टाकण्याच्या प्रयत्नात दोन्ही गाड्यांचा संपर्क झाला. त्सुनोदाला कारच्या नुकसानामुळे ५० फेऱ्यांनंतर शर्यत सोडावी लागली; रिकार्डोला दहा सेकंदांची शिक्षा मिळाली. त्याने ओकॉन व इतरांवर पुरेसे अंतर मिळविल्यामुळे शिक्षा लागू होऊनही तो सातवा राहिला. अल्पाइनचा फर्नांडो अलोन्सो इंजिन समस्या दिसल्यानंतर ६३ फेऱ्यांवर थांबला; ९० टक्क्यांहून अधिक अंतर पूर्ण झाल्यामुळे अधिकृत अंतिम निकालात त्याला एकोणिसावे वर्गीकृत स्थान मिळाले. त्सुनोदा मात्र ‘वर्गीकृत नाही’ या विभागात राहिला. गॅस्लीला स्ट्रोलला वळणाबाहेरून मागे टाकून कायमस्वरूपी फायदा मिळविल्याबद्दल पाच सेकंदांचा दंड झाला.<ref name="MEX22_ricpen">{{स्रोत बातमी|title=रिकार्डोला धडकेबद्दल दहा सेकंद व दोन दंडगुण, दस्तऐवज ३५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Mexican%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%203%20-%20Causing%20a%20collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="MEX22_gaspen">{{स्रोत बातमी|title=गॅस्लीला सर्किटबाहेर फायदा घेतल्याबद्दल पाच सेकंद, दस्तऐवज ३४|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Mexican%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2010%20-%20Leaving%20the%20track%20and%20gaining%20an%20advantage.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="MEX22_race"/> === अंतिम फेऱ्या आणि विजय === व्हर्सटॅपनच्या मीडियम टायरांनी कामगिरी टिकविल्यामुळे दुसऱ्या पिट-स्टॉपची गरज उरली नाही. हॅमिल्टन हार्ड टायरांवर दुसऱ्या स्थानी राहिला आणि घरच्या शर्यतीत पेरेझला तिसऱ्या स्थानी समाधान मानावे लागले. व्हर्सटॅपनने १:३८:३६.७२९ वेळेत पूर्ण अंतर कापले; हॅमिल्टन १५.१८६ व पेरेझ १८.०९७ सेकंदांनी मागे होते. रसल चौथा, सायेन्स पाचवा आणि लक्लेर सहावा राहिला. रिकार्डो सातवा, ओकॉन आठवा, नॉरिस नववा व बोट्टास दहावा ठरले. या विजयामुळे व्हर्सटॅपनच्या एका हंगामातील १४ विजयांच्या विक्रमाबरोबरच त्याचे ४१६ हंगामी गुण झाले.<ref name="MEX22_race"/><ref name="MEX22_racereport"/><ref name="MEX22_stats"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === अलोन्सोने ६३ फेऱ्या पूर्ण केल्यामुळे निवृत्त असूनही त्याचे एकोणिसावे अधिकृत वर्गीकृत स्थान आहे; त्सुनोदाने ५० फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि तो अवर्गीकृत राहिला. रिकार्डोच्या दहा सेकंदांचा दंड आधीच निकालात समाविष्ट आहे, तो पुन्हा जोडलेला नाही.{{refn|group=टीप|एफ.आय.ए.च्या अधिकृत वर्गीकरणात शर्यत पूर्ण न केलेला चालकही नियमानुसार आवश्यक अंतर कापल्यास वर्गीकृत असू शकतो. येथे अलोन्सो आणि त्सुनोदा यांच्या भिन्न स्थिती त्या अधिकृत तक्त्यानुसार आहेत.}}<ref name="MEX22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || १:३८:३६.७२९ || २५ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७१ || +१५.१८६ || १८ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +१८.०९७ || १५ |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७१ || +४९.४३१ || १३ |- | ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ७१ || +५८.१२३ || १० |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ७१ || +६८.७७४ || ८ |- | ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ६ |- | ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ४ |- | ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || २ |- | १० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ७० || +१ फेरी || १ |- | ११ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १३ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ० |- | १९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६३ || निवृत्त || ० |- | अवर्गीकृत || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५० || निवृत्त || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MEX22_race"/><ref name="MEX22_f1race">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – अंतिम शर्यत निकाल व गुण|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1136/mexico/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> |} === सर्वात वेगवान फेरी === खालील स्वतंत्र तक्त्यात एफ.आय.ए.च्या २०२२ शर्यत-जलद-फेरी नोंदींमध्ये वैध वेळ नोंदविलेल्या सर्व २० चालकांचे क्रम दिले आहेत. येथे फेरी (एफआयए) हा नोंदीतील फेरी क्रमांक आहे; सरासरी वेग हे प्रकाशित अधिकृत मूल्य आहे, नवीन गणिती अंदाज नाही. रसलचा अतिरिक्त गुण हा त्याचे चौथे वर्गीकृत स्थान असल्यामुळे लागू झाला.<ref name="MEX22_fastr">{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – एफ.आय.ए. अधिकृत शर्यतीतील जलद फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_20_mex_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="MEX22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७१ || १:२०.१५३ || १९३.३१० |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३० || १:२१.७७५ || १८९.४७६ |- | ३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४८ || १:२२.०२२ || १८८.९०५ |- | ४ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३६ || १:२२.०४६ || १८८.८५० |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३२ || १:२२.०६२ || १८८.८१३ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३२ || १:२२.१९९ || १८८.४९८ |- | ७ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४७ || १:२२.२६० || १८८.३५८ |- | ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ४२ || १:२२.२७७ || १८८.३१९ |- | ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४२ || १:२२.४६३ || १८७.८९५ |- | १० || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४८ || १:२२.६०३ || १८७.५७६ |- | ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ४८ || १:२२.८६६ || १८६.९८१ |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४८ || १:२२.९१४ || १८६.८७३ |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४५ || १:२३.०८६ || १८६.४८६ |- | १४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ४८ || १:२३.२७९ || १८६.०५४ |- | १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४९ || १:२३.३०० || १८६.००७ |- | १६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४३ || १:२३.३६३ || १८५.८६६ |- | १७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४८ || १:२३.४०२ || १८५.७७९ |- | १८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ४८ || १:२३.४०३ || १८५.७७७ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३० || १:२३.६४१ || १८५.२४८ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५६ || १:२३.७०९ || १८५.०९८ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MEX22_fastr"/><ref name="MEX22_race"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === उंच प्रदेशातील शर्यत : रणनीतीचे अपेक्षित गणित आणि प्रत्यक्ष टायर झीज === मेक्सिको सिटीतील निकालाचे स्पष्टीकरण केवळ पोलवरून मिळालेल्या सुरुवातीच्या फायद्यात नाही. या सर्किटचे समुद्रसपाटीपासून दोन किलोमीटरहून अधिक उंचीवरील स्थान हे सत्रभर कारच्या कार्यप्रदर्शनावर परिणाम करणारे मूलभूत तांत्रिक वैशिष्ट्य होते. विरळ हवेमुळे ड्रॅग कमी होत असला, तरी इंजिन आणि ब्रेक्स थंड करण्यासाठी हवेचा प्रवाह कमी प्रभावी होऊ शकतो; तसेच समान एरोडायनॅमिक रचना ठेवली तरी निर्माण होणारा डाउनफोर्स वेगळा असतो. त्यामुळे सरळ रेषेतील गती, वळणांमधील पकड, ब्रेक तापमान आणि पुढील कारच्या मागे चालताना मिळणारा गरम व अनियमित हवाप्रवाह यांचा एकत्रित विचार करावा लागला. अल्पाइन व विलियम्सच्या शर्यतीनंतरच्या अभिप्रायात थंडकरणावरील बंधने स्पष्टपणे नोंदविली गेली होती. याच कारणाने सामान्य सर्किटवरील टायर रणनीती सरळपणे येथे लागू करणे चुकीचे ठरले असते.<ref name="MEX22_event"/><ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_palmer">{{स्रोत बातमी|title=पामरचे रणनीतीविश्लेषण : मर्सिडीजला विजयाची संधी होती काय?|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/palmer-could-mercedes-have-beaten-a-flawless-verstappen-in-mexico-city.12yaYeWa0ZnfzQjzYLfZy6|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> पिरेलीच्या शर्यतपूर्व माहितीत उपलब्ध सी२ हार्ड, सी३ मीडियम व सी४ सॉफ्ट संचांमधील निवडीचे अनेक मार्ग होते. संभाव्य शर्यतवेगाच्या आकडेमोडीत दोन पिट-स्टॉप घेऊन मीडियमचे अनेक लहान टप्पे वापरणे वेगवान ठरू शकते, पण अधिक चांगल्या टायर टिकाऊपणाची नोंद झाली तर एकाच थांब्याची योजना प्रभावी ठरणार होती. शुक्रवारी दुसरा सराव २०२३ च्या प्रायोगिक टायर चाचणीसाठी राखीव असल्यामुळे सर्व संघांना नेहमीप्रमाणे तुलना करता येतील असे दीर्घ धावण्याचे कार्यक्रम मिळाले नव्हते. फेरारीच्या लक्लेरच्या धडकेमुळे आणि झोउच्या थांब्यामुळे निर्माण झालेल्या लाल ध्वजांनी प्रयोगात्मक कार्यक्रमावर आणखी परिणाम केला. त्यामुळे शर्यतपूर्व अंदाजात असलेल्या झीज-विषयक अनिश्चिततेला प्रत्यक्ष पहिल्या टप्प्याची निरीक्षणे निर्णायक उत्तर देणार होती.<ref name="MEX22_alloc"/><ref name="MEX22_strategy"/><ref name="MEX22_f1fp2"/> प्रत्यक्षात सॉफ्ट मिश्रणावरील रेड बुलची सुरुवात वेगवान होती आणि व्हर्सटॅपनने टायरांचा अतिताप होऊ न देता पहिला टप्पा नियंत्रित केला. एकदा मीडियम मिश्रणावर बदलल्यानंतर वापराच्या शेवटच्या टप्प्यापर्यंत त्याचा वेग तुलनेने स्थिर राहिला. काही संघांना हार्ड टायर टिकाऊ असले तरी प्रतिस्पर्ध्यांच्या पर्यायांपेक्षा आवश्यक पकड आणि तापमान मिळविणे कठीण गेले. पिरेलीच्या प्रतिनिधींनी स्वतः सर्व तीन मिश्रणांद्वारे वेगवेगळ्या रणनीती शक्य झाल्याचे सांगितले, पण एकाच मिश्रणाचा सर्व संघांवर सारखा परिणाम झाला असे म्हटले नाही. म्हणून हार्ड नेहमीच खराब किंवा सॉफ्ट सर्व परिस्थितीत सर्वोत्तम अशी सार्वत्रिक मांडणी न करता त्या त्या कारच्या टायर तापमानाचे आणि शर्यतीतील वाहतुकीचे संदर्भ लक्षात घ्यावेत.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_strategy"/> === रेड बुल : सुरुवातीचे अग्रस्थान, एक थांबा आणि ऐतिहासिक चौदावा विजय === रेड बुलसाठी शर्यतीतील पहिली लढाई वळण क्रमांक एकपर्यंतच निर्णायक होती. पोलवरील व्हर्सटॅपनने सॉफ्ट टायरचा प्रारंभीचा फायदा घेतला, तर त्याच्या शेजारील रसलविरुद्ध हॅमिल्टन आणि पेरेझ यांनी स्थान मिळविले. व्हर्सटॅपनने लगेच इतका वेग मिळवण्याचा प्रयत्न केला नाही की टायरांच्या दीर्घकालीन क्षमतेवर मोठा परिणाम व्हावा; त्याने अपेक्षित पुढील पिट-स्टॉपची शक्यता लक्षात घेऊन सॉफ्टचा पहिला टप्पा सांभाळला. रेड बुलचे संघप्रमुख ख्रिश्चन हॉर्नर यांच्या स्पष्टीकरणानुसार आधी दोन थांबे अपेक्षित होते, पण टायरांची घट चांगली दिसल्यावर सॉफ्टनंतर मीडियमवरच शेवट गाठणे हा निर्णय स्पष्ट झाला. हा निर्णय अचानक नशीबाने मिळाला नव्हता: प्रतिस्पर्धी हार्डवर बदलत असताना त्यांच्या टायरांचा परिणाम आणि स्वतःच्या मीडियमचा तळागाळातील वेग सतत पाहिला गेला. त्यामुळे रेड बुलला आणखी एक थांबा घेण्याची गरज पडली नाही.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_palmer"/> पेरेझच्या बाबतीत घरच्या प्रेक्षकांसमोर तिसरे स्थानही महत्त्वपूर्ण होते, परंतु दुसऱ्या क्रमांकासाठी हॅमिल्टनवर हल्ला करण्याची अधिक संधी होती, असे पेरेझने शर्यतीनंतर सांगितले. त्याच्या पहिल्या थांब्यात वेळ गेला आणि त्या विलंबामुळे हॅमिल्टनला अंडरकट करून पुढे जाण्याची शक्यता कमी झाली. नंतर पेरेझने मीडियमवर दडपण निर्माण केले, पण प्रतिस्पर्ध्याच्या हार्ड टायरांनी अपेक्षेइतक्या झपाट्याने कामगिरी गमावली नाही आणि पुढे जाण्याइतके अंतर कमी झाले नाही. व्हर्सटॅपनचा विजय आणि पेरेझचा पोडियम अशा दोन्ही निकालांचे एकसारखे रणनीतिक विश्लेषण करणे म्हणून चुकीचे ठरेल: पहिल्याने अग्रस्थान टिकवून दीर्घ टायर टप्पा जिंकला, तर दुसऱ्याला पिट-लेनमधील विलंब व पुढील कारचा वेग यांचा सामना करावा लागला.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_race"/> या विजयाने व्हर्सटॅपनने हंगामातील चौदा विजयांचा तत्कालीन विक्रम नोंदविला; त्याआधी मायकेल शुमाकरने २००४ आणि सेबास्टियन व्हेटेलने २०१३ मध्ये प्रत्येकी तेरा विजय मिळविले होते. त्या विक्रमाची ऐतिहासिक तुलना करताना संबंधित हंगामांतील एकूण शर्यतींची संख्या व गुणपद्धती वेगळ्या असू शकतात, हेही लक्षात घ्यावे. केवळ चौदा हा आकडा नव्हे, तर २०२२ मध्ये त्याने विविध सर्किटांवर आणि विविध सुरुवातीच्या स्थानांवरून मिळविलेल्या विजयांची सातत्यपूर्ण मालिका यामुळे विक्रमाला महत्त्व प्राप्त झाले. मेक्सिकोतील चौथा विजयही त्याच्या वैयक्तिक कामगिरीच्या इतिहासातील विशेष टप्पा होता. मात्र चालक आणि कारनिर्माते अजिंक्यपदे याआधीच निश्चित झाली होती; मेक्सिकोत ही विजेतेपदे प्रथम निश्चित झाली असा अर्थ घेऊ नये.<ref name="MEX22_stats"/><ref name="MEX22_racereport"/> === मर्सिडीज : वेगाचा पुनरागमनाचा पुरावा आणि चुकलेली टायर निवड === मर्सिडीजचा शुक्रवार–शनिवारचा वेग पाहता या सर्किटवर संघ विजयासाठी संभाव्य आव्हानकर्ता होता. शुक्रवारी रसलने आणि शनिवारी तिसऱ्या सरावात दोन्ही चालकांनी सत्रातील अग्रस्थान मिळविले. पात्रता फेरीच्या पहिल्या दोन भागांत हॅमिल्टनने वेग दाखविला, परंतु निर्णायक फेरीत दोन्ही मर्सिडीज चालकांच्या काही धावांचे ट्रॅक मर्यादांमुळे वगळले जाणे आणि व्हर्सटॅपनची अधिक प्रभावी अंतिम वेळ यामुळे पोल गेली. रसलने स्वतःच्या अंतिम फेरीतील चुकांची कबुली दिली होती. म्हणून पोल न मिळण्याचे एकच तांत्रिक कारण नसून सत्रातील वाहनसंतुलन, मर्यादा पाळणे आणि चालकाच्या अंमलबजावणीचा एकत्रित परिणाम झाला. रसलचा चौथ्या स्थानी झालेला शर्यतसमारोप हा केवळ कारचा अपरिहार्य चौथा वेग नव्हता: सुरुवातीला गमावलेली स्थाने आणि नंतरची टायर निवडही महत्त्वाची होती.<ref name="MEX22_qualnews"/><ref name="MEX22_f1fp3"/><ref name="MEX22_reactions"/> मर्सिडीजने दोन्ही चालकांना मीडियमवर सुरुवात करून नंतर हार्डवर पाठविले. या निवडीचा गाभा रेड बुलला सॉफ्टनंतर आणखी टायर बदलावा लागेल आणि हार्डवरील दीर्घ टप्प्याने शर्यत जिंकण्याची संधी मिळेल, असा अंदाज होता. प्रत्यक्षात रेड बुलचे मीडियम टायर तुलनेने वेगवान आणि टिकाऊ ठरल्याने मर्सिडीजचा तोरण तोडला गेला. हॅमिल्टनने स्वतः शर्यतीनंतर रणनीती योग्य नव्हती असे म्हटले; रसलने हार्डवरील पकड कमी वाटल्याचे सांगितले. संघाचे अभियंता अँड्र्यू शॉव्हलिन यांनीही पुन्हा शर्यत करावी लागली तर सॉफ्टवर सुरुवात केली असती, अशी निरीक्षणाधारित प्रतिक्रिया दिली. याचा अर्थ सॉफ्ट-मीडियम पर्यायाच्या संधीची पूर्वकल्पना नव्हती असा नाही; ती शक्यता होती, पण मीडियम किती सहज शेवट गाठतील याचे मूल्यमापन चुकीचे ठरले.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_palmer"/> मर्सिडीजच्या कामगिरीतील सकारात्मक बाब म्हणजे ऑस्टिनमध्ये आणलेल्या सुधारणांचा परिणाम आणि उंचीशी जुळवून घेतलेली पॉवर-युनिट व एरोडायनॅमिक कार्यपद्धती. या पार्श्वभूमीवर फेरारीपेक्षा पुढे असणे आणि रेड बुलच्या काही कालखंडांतील शर्यतवेगाच्या जवळ जाणे हे संघासाठी महत्त्वाचे होते; तरी प्रत्यक्ष विजय मिळालेला नव्हता. शर्यतीतील उशिराच्या थांब्यात रसलला नव्या सॉफ्टवर वेग मिळविता आला आणि ७१ व्या फेरीत सर्वांत वेगवान वेळ नोंदवून अतिरिक्त गुण मिळाला. हा सर्वांत जलद फेरीचा गुण हॅमिल्टनला मिळालेला नव्हता आणि रसलचा चौथा क्रमही बदलला नाही. म्हणून मर्सिडीजच्या दोन चालकांना मिळून १८ + १२ स्थानगुण व रसलला आणखी एक वेगवान-फेरी गुण, अशी ३१ गुणांची बेरीज झाली.<ref name="MEX22_race"/><ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_points"/> === फेरारी : पात्रतेतील उणीव आणि शर्यतीतील स्वतंत्र गट === फेरारीने शुक्रवारी पहिल्या सरावात दोन अग्रस्थाने मिळविली असली तरी पुढील दोन दिवस ती आघाडी कायम राहिली नाही. लक्लेरच्या दुसऱ्या सरावातील धडकेमुळे कार्यक्रमात व्यत्यय आला; पात्रतेच्या अंतिम फेरीत सायेन्स पाचवा आणि लक्लेर सातवा राहिला. शर्यतीत दोघांनीही तुलनेने स्वच्छ पहिल्या वळणातून पुढे जाऊन अनुक्रमे पाचवे व सहावे स्थान मिळविले, मात्र रेड बुल व मर्सिडीजच्या चार प्रमुख चालकांशी स्पर्धा करण्याइतकी गती त्यांच्याकडे नव्हती. लक्लेरने आपल्या शर्यतीला एकाकी अनुभव असे वर्णन केले: मागच्या मधल्या गटापेक्षा वेग असला तरी समोरील कारवर दबाव आणण्याची परिस्थिती नव्हती. कार्लोस सायेन्सनेही त्या दिवशी पाचवा क्रमांक हा उपलब्ध वेगाच्या मर्यादेतला सर्वोत्तम निकाल असल्याचे मान्य केले.<ref name="MEX22_f1fp1"/><ref name="MEX22_reactions"/> संघप्रमुख मातिया बिनोतो यांच्या भाष्यानुसार ही अडचण पात्रतेत दिसली आणि शर्यतीत अधिक स्पष्ट झाली. हा मर्यादित निष्कर्ष महत्त्वाचा आहे; नेमकी एकच इंजिन किंवा एरोडायनॅमिक बिघाड याला कारणीभूत ठरला, असा निश्चित दावा उपलब्ध स्रोतांवरून करणे योग्य ठरणार नाही. दोन्ही कार सुरक्षितपणे शेवटपर्यंत आणून अठरा गुण मिळविणे हे त्या दिवशीच्या संघाच्या परिस्थितीत नुकसानमर्यादा ठरले. मात्र मर्सिडीजला एकूण एकतीस गुण मिळाल्यामुळे कारनिर्माते क्रमवारीतील त्यांच्या मधले अंतर तेरा गुणांनी कमी झाले. दुसरे कारनिर्माते स्थान निश्चित झालेले नसताना हा एक महत्त्वाचा गुणात्मक परिणाम होता.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_points"/> === मॅक्लारेन : दोन वेगळ्या पर्यायांतील यश आणि धडकदंड === मॅक्लारेनने एकाच संघातील दोन कारांना वेगवेगळी रणनीतिक भूमिका दिली. नॉरिसला त्सुनोदापुढील ट्रॅकस्थान वाचविण्यासाठी ३१ व्या फेरीत थांबून हार्ड मिश्रण घालण्याचा निर्णय घेतला गेला. नॉरिसच्या मते हा पर्याय त्या दिवशीच्या परिस्थितीत अपेक्षेपेक्षा कमी उपयुक्त ठरला; पुढील फेऱ्यांत त्याला नवे टायर असलेल्या रिकार्डोच्या गतीपर्यंत जाता आले नाही. उलट रिकार्डोने मीडियमवरील पहिला टप्पा लांबवून सुमारे ४४ व्या फेरीत सॉफ्टवर बदल केला. कमी इंधन असलेल्या कारवर आणि कमी अंतरासाठी सॉफ्ट टायर वापरल्याने त्याने मागच्या गटातून मोठी चढाई केली. संघाच्या स्वतःच्या रणनीती परीक्षणात यासाठी टायर टिकाऊपणा, समोरील वाहतूक आणि मोकळ्या हवेतील वेग या तीन घटकांचा विचार दिला आहे.<ref name="MEX22_mclstrategy">{{स्रोत बातमी|title=मॅक्लारेन – मेक्सिको सिटीतील अधिकृत रणनीती परीक्षण|दुवा=https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2022/mexican-grand-prix/strategy-debrief/|प्रकाशक=मॅक्लारेन रेसिंग}}</ref><ref name="MEX22_reactions"/> रिकार्डोचा त्सुनोदाशी झालेला संपर्क मात्र या यशावरील महत्त्वाचा नियमविषयक अपवाद होता. एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ३५ मध्ये त्याच्या ओव्हरटेकचा प्रयत्न खूप उशिराचा आणि अतिआशावादी ठरवून संपूर्ण चूक रिकार्डोची असल्याचे नमूद आहे. त्याला दहा सेकंदांच्या वेळदंडासह दोन सुपर-लायसन्स दंडगुण मिळाले; हे दोन स्वतंत्र प्रकारचे परिणाम आहेत. त्यानंतर रिकार्डोने सॉफ्टवर पर्याप्त वेग मिळवून ओकॉनपेक्षा इतके अंतर वाढविले की वेळदंड लावल्यावरही तो सातवाच राहिला. नॉरिस नववा आला. एकूण आठ शर्यतगुण मिळाल्याने चौथ्या कारनिर्माते स्थानाच्या लढतीत मॅक्लारेनला फायदा झाला; धडकेबद्दलची शिक्षाही अंतिम गुणतालिकेत लपविलेली किंवा दुहेरी जोडलेली नाही.<ref name="MEX22_ricpen"/><ref name="MEX22_race"/><ref name="MEX22_mclstrategy"/> संघप्रमुख अँड्रियास साइडल यांनी पिट-स्टॉप पथकाच्या कामगिरीचे विशेष कौतुक केले आणि रिकार्डोच्या थांब्याला त्या हंगामातील त्या वेळचा अत्यंत वेगवान थांबा म्हटले. त्यामुळे वेगवान टायर आणि वेगवान पिट-लेन सेवा यांच्या एकत्रित फायद्याने रिकार्डोला मिळालेली संधी अधिक प्रभावी झाली. तथापि मॅक्लारेनच्या दोन्ही चालकांना समान एक-थांबा रणनीतीचा वेग सारखाच मिळाला नव्हता; नॉरिसच्या हार्ड आणि रिकार्डोच्या सॉफ्टमधील अंतर या शर्यतीचे ठळक वैशिष्ट्य आहे. चालकाला रिकार्डोला ड्रायव्हर ऑफ द डे म्हणून दिलेला चाहत्यांचा पुरस्कार हा स्टुअर्डचा अधिकृत नियमविषयक निर्णय नाही; पुरस्कार आणि दंड हे दोन्ही वास्तव नोंदवूनही त्यांना वेगळे ठेवले पाहिजे.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_racereport"/> === अल्पाइन : इंजिनचा सिलिंडर, थंडकरण आणि मधल्या गटाचे अजिंक्यपद === अल्पाइनच्या दोन्ही चालकांनी पात्रतेत अंतिम दहात प्रवेश करून नववे आणि दहावे स्थान मिळविले; शर्यतीत सुरुवातीला दोन्ही गाड्यांना गुण मिळविण्याची शक्यता होती. पण अलोन्सोच्या पॉवर-युनिटमधील सिलिंडर निकामी झाल्याचे संघप्रमुख ओटमार साफनॉयर यांनी स्पष्ट केले. समस्या साधारण ५२ व्या फेरीपासून सुरू झाली आणि काही काळ पाच सिलिंडरवर कार चालवून निकाल वाचविण्याचा प्रयत्न झाला; अखेरीस तो ६३ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला. त्याच्या अधिकृत १९ व्या वर्गीकृत स्थानातून त्याच्या शर्यतीतील प्रारंभीच्या वेगाचा अंदाज लावणे चुकीचे ठरेल. निवृत्ती हा चालकाच्या निवडीपेक्षा पॉवर-युनिटच्या विश्वासार्हतेचा परिणाम होता, असा संघाच्या निवेदनाचा स्पष्ट आशय होता.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_race"/> ओकॉनची समस्या वेगळी होती. त्याला कारचे तापमान नियंत्रणात ठेवण्यासाठी शर्यतीच्या दुसऱ्या भागात लिफ्ट अँड कोस्ट पद्धतीने काही वेळ प्रवेगक सोडावा लागत होता. त्यामुळे फेरीत वेळ गमवावा लागला आणि रिकार्डोच्या वेगाशी स्पर्धा करताना अडचण आली; शेवटी ओकॉन आठवा राहिला. संघाने टायर तसेच ब्रेक आणि शक्तियंत्र थंडकरणातील अडचणी मोकळेपणाने मान्य केल्या. अल्पाइनच्या केवळ चार गुणांच्या तुलनेत मॅक्लारेनला आठ मिळाले; चौथ्या कारनिर्माते स्थानासाठीचा त्यांचा फायदा कमी होऊन सात गुणांवर आला. तांत्रिकदृष्ट्या वेगवान दोन गाड्यांमधून एकाच्या निवृत्तीचा आणि दुसऱ्याच्या तापमान व्यवस्थापनाचा असे दोन स्वतंत्र नुकसानमार्ग दिसून आले.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_points"/> === अल्फा रोमिओ : बोट्टासचे गुण आणि झोउच्या वाहतुकीची समस्या === अल्फा रोमिओसाठी बोट्टासची सहावी पात्रता ही आधीच्या काही शर्यतींच्या तुलनेत चांगली एक-फेरी कामगिरी होती. मात्र सुरुवातीपासून संघाला अग्रगण्य मधल्या गटातील स्थान टिकविणे कठीण गेले. बोट्टासने मीडियमवर पहिला भाग चांगला चालविला आणि नंतर हार्ड निवडला; परंतु त्याने हार्ड टायर योग्य कार्यतापमानात आणण्यात अपयश आले, असे शर्यतीनंतर कबूल केले. त्यामुळे पात्रतेतील सहाव्या स्थानाचा फायदा रूपांतरित होऊन केवळ दहाव्या स्थानाचा एक गुण मिळाला. हार्डचे एकूण उपलब्ध आयुष्य पुरेसे असणे आणि त्या कारवर त्यांचा प्रत्यक्ष वेग पुरेसा असणे या दोन वेगळ्या गोष्टी असल्याचे या निकालातून स्पष्ट झाले.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_qual"/> झोउने तेराव्या स्थानावर शर्यत पूर्ण केली. त्याच्या पहिल्या दीर्घ टप्प्यामुळे पुढे जाण्याची शक्यता असली तरी थांब्यानंतर वाहतुकीत अडकल्याने त्याच्या फेऱ्यांचे वेळापत्रक बाधित झाले, असे त्याने सांगितले. या दोन्ही गाड्यांचे पूर्ण अंतर गाठणे हे संघासाठी विश्वासार्हतेच्या दृष्टीने सकारात्मक असले, तरी कारनिर्माते स्थानातील लढतीत एका गुणावर समाधान मानावे लागले. सरावातील झोउच्या यांत्रिक थांब्यामुळे लाल ध्वज निर्माण झाला होता; शर्यतीत त्याने पूर्ण ७० फेऱ्या करून तेरावे स्थान मिळविले, म्हणून शुक्रवारी झालेल्या बिघाडाला चुकीने रविवारीची निवृत्ती म्हणून दाखविता येणार नाही.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_fp2"/><ref name="MEX22_race"/> === अल्फाटौरी : गॅस्लीची शिक्षा आणि त्सुनोदाच्या गाडीचे नुकसान === अल्फाटौरीने दोन चालकांसाठी प्रारंभी वेगवेगळी टायर मिश्रणे निवडली. त्सुनोदाने सॉफ्टवर सुरुवात करून काही स्थाने मिळविली आणि नंतर मीडियमवर नॉरिस व रिकार्डोच्या आसपास राहण्याचा प्रयत्न केला. कारच्या ब्रेक आणि टायर तापमानाचे व्यवस्थापन सुरुवातीला चांगले झाल्याचे संघाच्या तांत्रिक पथकाने सांगितले. मात्र रिकार्डोच्या ओव्हरटेकच्या वेळी झालेल्या धडकेमुळे त्सुनोदाची कार पुढे नेणे शक्य राहिले नाही; ५० फेऱ्या पूर्ण झाल्यावर तो अवर्गीकृत ठरला. ही निवृत्ती फक्त यांत्रिक बिघाड म्हणून नोंदविणे अनुचित ठरेल; स्टुअर्डनी त्या संपर्काच्या जबाबदारीचा स्वतंत्र निर्णय दिला होता.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_ricpen"/> गॅस्लीने चौदाव्या ग्रिडस्थानावरून सुरुवात केली; पहिल्या फेरीनंतर तो सतराव्या स्थानाजवळ होता. स्ट्रोलला चौथ्या वळणावर मागे टाकताना गॅस्लीचा ब्रेक लॉक झाला आणि ट्रॅकबाहेर जाऊन त्याने पुढे जाण्याचा कायमस्वरूपी फायदा मिळविला, असे एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ३४ मध्ये स्पष्ट केले आहे. म्हणून त्याला पाच सेकंदांची वेळशिक्षा आणि एक सुपर-लायसन्स दंडगुण मिळाला. संघाने पिट-स्टॉपवेळी वेळशिक्षा भोगल्यानंतर सॉफ्ट टायरवर वेग वाढल्याचे सांगितले; अखेरीस तो बोट्टासपेक्षा थोड्या अंतराने अकरावा आला. दंडगुणांचा त्याच्या त्या दिवशीच्या चालक अजिंक्यपदात थेट कपात झाली नव्हती. त्सुनोदाची धडक आणि गॅस्लीचा ट्रॅकबाहेर मिळविलेला फायदा या दोन घटना स्वतंत्र स्वरूपाच्या होत्या.<ref name="MEX22_gaspen"/><ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_race"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन : सुरुवातीची चढाई व टायरच्या बंधनात अडकलेला दिवस === अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या स्ट्रोलला युनायटेड स्टेट्समधील मागील शर्यतीच्या घटनेबद्दल तीन स्थानांचा ग्रिडदंड असल्याने मेक्सिकोतील त्याचे अधिकृत स्थान विसावे होते. इतक्या मागून सुरुवात करूनही पहिल्या फेरीत त्याने पाच स्थानांची चढाई केली. मात्र टायरांच्या कामगिरीत घट झाल्याने त्याला इतरांपेक्षा लवकर थांबावे लागले, नंतर आणखी एका थांब्याची गरज भासली आणि अखेरीस पंधरावे स्थान मिळाले. गॅस्लीबरोबरच्या संघर्षात ट्रॅकबाहेरून मिळविलेल्या फायद्याची शिक्षा गॅस्लीला झाली; त्यामुळे स्ट्रोललाही दंड मिळाला असा निष्कर्ष अयोग्य ठरेल. स्ट्रोलने या घटनेला त्याच्या अडचणीचे एक कारण मानले, परंतु वेग व टायरचे मूलभूत प्रश्नही मान्य केले.<ref name="MEX22_grid"/><ref name="MEX22_gaspen"/><ref name="MEX22_reactions"/> व्हेटेलने पहिल्या सॉफ्ट टायर संचावर अपेक्षेपेक्षा लांब टप्पा पूर्ण केला, पण कारची एकूण स्पर्धात्मकता आणि पुढील वाहतूक यांमुळे त्याच्या चांगल्या रणनीतीचे गुणांत रूपांतर झाले नाही. त्सुनोदाच्या नुकसानग्रस्त कारनंतर निर्माण झालेल्या वाहतूकस्थितीत त्याने वेळ गमावल्याचेही तो म्हणाला. शेवटी तो चौदावा आला, म्हणजे संघाला या ग्रांप्रीत शून्य गुण मिळाले. संघप्रमुख माइक क्रॅक यांनी ब्रेक आणि टायर तापमान नियंत्रित ठेवण्यासाठी दोन्ही चालकांनी केलेल्या प्रयत्नांची नोंद घेतली; वेगाची अपर्याप्तता त्यांच्याही अभिप्रायात होती. या कारणाने रविवारीच्या निकालाला फक्त चुकीची एक-थांबा पद्धत जबाबदार ठरविणे योग्य नाही.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_race"/> === हास : पॉवर-युनिट दंड, शर्यतपूर्व तांत्रिक अडचण आणि मर्यादित वेग === हासचा मॅग्नुसेन पात्रतेत पंधरावा असला तरी अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटकांमुळे पाच स्थानांचा दंड लागू झाल्यावर एकोणिसाव्या ग्रिडवरून सुरुवात केली. रविवारी ग्रिडकडे जाणाऱ्या तयारीत गिअरबॉक्सविषयी समस्या निर्माण झाली; संघाने ती हाताळून त्याला शर्यतीत उतरविले. संथ रिकॉनिसन्स फेरीबद्दल स्टुअर्डनी स्वतंत्र चौकशी केली. दस्तऐवज ३८ मध्ये कारमध्ये तांत्रिक समस्या असल्याचा व्हिडिओ पुरावा मान्य करून कोणतीही पुढील कारवाई केली नाही. त्यामुळे संथ फेरीसाठी नवीन ग्रिड किंवा वेळदंड मिळाला असे लिहिणे चुकीचे ठरेल. आधीच्या पॉवर-युनिट दंडाला मात्र हे स्पष्टीकरण रद्द करत नाही; तो ग्रिडवर आधीच लागू झाला होता.<ref name="MEX22_grid"/><ref name="MEX22_magno">{{स्रोत बातमी|title=मॅग्नुसेनच्या संथ फेरीप्रकरणी कोणतीही पुढील कारवाई नाही, दस्तऐवज ३८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Mexican%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%2020%20-%20driving%20slowly%20on%20recon%20lap.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="MEX22_reactions"/> हासने मॅग्नुसेनला मीडियम आणि मिक शुमाकरला सॉफ्टवर सुरुवात देऊन रणनीती विभागली होती. पण दोन्ही कारांचा वास्तविक शर्यतवेग इतर मधल्या गटातील प्रतिस्पर्ध्यांना पकडण्यासाठी पुरेसा नव्हता. शुमाकरने टायर निवड ही मुख्य चूक नव्हती, त्या दिवशी कारचा वेग मर्यादित होता, असे सांगितले. मॅग्नुसेन सतरावा आणि शुमाकर सोळावा राहिला. अमेरिकन ग्रांप्रीत गुण मिळाल्यानंतर लगेच हा निकाल संघासाठी निराशाजनक ठरला, पण त्याचे विश्लेषण करताना स्वतंत्र तांत्रिक समस्या, दंड आणि कारची सामान्य स्पर्धात्मकता एकत्र मिसळू नये.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_race"/> === विलियम्स : अल्बोनची पुनरागमनात्मक चढाई आणि लतिफीचे नुकसान === विलियम्सच्या अल्बोनने सतराव्या ग्रिडवरून सुरुवात केली; सुरुवातीला अनेक स्थाने गमावल्यानंतर त्याने मधल्या टप्प्यात पुनरागमन केले. तो बारावा आला आणि बोट्टासच्या तुलनेत फार मोठे अंतर राहिले नाही. अल्बोनच्या मते ही कारच्या एकूण स्थितीत सुधारणा आणि स्वच्छ हवेतील योग्य वेळी धावण्यासाठी निवडलेली रणनीती यांची एकत्रित फलश्रुती होती. उच्च तापमानात पुढील कारच्या मागे गेल्यास ब्रेक व टायर दोन्ही तापण्याची समस्या अधिक जाणवत असल्यामुळे थांब्यांची वेळ महत्त्वाची ठरली. विलियम्सने मीडियमवरचा टप्पा लांब ठेवून शेवटी सॉफ्टवर जाण्याची शक्यता वापरली; यामुळे अल्बोनला अन्य काही संघांच्या हार्ड-टायर पर्यायापेक्षा चांगले स्थान मिळविण्यास मदत झाली.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_race"/> लतिफीच्या गाडीला सुरुवातीलाच काही नुकसान झाले होते, असे त्याने व संघाने स्पष्ट केले. तो तुलनेने लवकर हार्ड टायरांवर गेला; हा पर्याय चांगला काम करत नसल्याने, आणि कारच्या नुकसानीमुळे, त्याचा वेग अधिक कमी झाला. अखेरीस तो दोन फेऱ्यांनी मागे राहून अठरावा ठरला. पहिल्या सरावातील लोगन सार्जंटची उपस्थिती ही संघाच्या भविष्यातील चालक मूल्यमापनाची स्वतंत्र बाब आहे; रविवारी प्रत्यक्ष स्पर्धक अल्बोन व लतिफीच होते. या तिन्ही टप्प्यांचा फरक सरावातील नावे व शर्यतीतील नावांची अचूक मांडणी राखण्यासाठी आवश्यक आहे.<ref name="MEX22_reactions"/><ref name="MEX22_fp1"/> === पंचनिर्णय, गुणांचा अचूक हिशेब आणि हंगामातील परिणाम === या शर्यतीतील निर्णायक दंड वेगवेगळ्या कारणांनी लादले गेले. रिकार्डोची दहा सेकंदांची शिक्षा त्सुनोदाशी टक्कर घडविल्याबद्दल होती; त्याला दोन सुपर-लायसन्स दंडगुणही मिळाले. गॅस्लीची पाच सेकंदांची शिक्षा स्ट्रोलच्या पुढे जाण्यासाठी ट्रॅकबाहेरून लाभ घेतल्याबद्दल होती आणि त्याला एक दंडगुण मिळाला. या दोन्ही घटनांची वेगळी कारणमीमांसा अधिकृत स्टुअर्ड अहवालांत दिलेली आहे. रिकार्डोच्या सातव्या आणि गॅस्लीच्या अकराव्या अधिकृत स्थानांत शर्यतीत लागू वेळदंडांचा विचार झालेला आहे; त्यावर पुन्हा वेळ जोडून निकाल बदलण्याचे कारण नाही. त्याउलट मॅग्नुसेनच्या संथ रिकॉनिसन्स फेरीच्या प्रकरणात तांत्रिक बिघाड मान्य झाल्यामुळे कोणताही अतिरिक्त निर्णयात्मक दंड देण्यात आला नाही.<ref name="MEX22_ricpen"/><ref name="MEX22_gaspen"/><ref name="MEX22_magno"/><ref name="MEX22_race"/> शर्यतीनंतर व्हर्सटॅपनचे ४१६ गुण व पेरेझचे २८० गुण झाले; लक्लेर २७५ गुणांवर राहिला. त्यामुळे चालक अजिंक्यपदातील दुसऱ्या स्थानासाठी पेरेझने लक्लेरपेक्षा पाच गुणांची आघाडी घेतली. मर्सिडीजच्या रसलचे २३१ आणि हॅमिल्टनचे २१६ गुण होते; फेरारीच्या सायेन्सचे २१२ होते. रसलला मिळालेला तेरावा शर्यतगुण हा बाराच स्थानगुण आणि एका वैध जलद-फेरी गुणाचा परिणाम होता. चौथ्या स्थानावर आल्याबद्दल १३ स्थानगुण स्वतंत्रपणे मिळाले नव्हते. या बाबतीत अतिरिक्त गुणपद्धतीची २०२२ मधील पात्रता महत्त्वाची होती; २०२५ नंतरच्या नियमांचा येथे उपयोग करणे चुकीचे ठरेल.<ref name="MEX22_points"/><ref name="MEX22_race"/> कारनिर्माते अजिंक्यपदात रेड बुल ६९६, फेरारी ४८७ आणि मर्सिडीज ४४७ गुणांवर होते. फेरारीच्या दुसऱ्या स्थानाच्या आघाडीचे अंतर मेक्सिकोनंतर ४० गुण राहिले. अल्पाइनचे १५३ आणि मॅक्लारेनचे १४६ गुण असल्याने चौथ्या स्थानासाठी केवळ सात गुणांचा फरक होता; त्या दोघांपैकी एका चालकाची तांत्रिक निवृत्ती किंवा दुसऱ्या संघाचा उशिराच्या सॉफ्ट टायरांवरील यशस्वी टप्पा पुढील शर्यतींमध्ये निर्णायक ठरण्याची शक्यता अधिक स्पष्ट झाली. अल्फा रोमिओ ५३, अ‍ॅस्टन मार्टिन ४९, हास ३६, अल्फाटौरी ३५ आणि विलियम्स आठ गुणांवर होते. त्यामुळे विजय आधीच निश्चित असलेल्या रेड बुलखेरीज इतर संघांसाठीही प्रत्येक एक किंवा दोन गुणांचे महत्त्व होते. ब्राझीलमधील पुढील स्प्रिंट सप्ताहांत आणि अबु धाबीतील अंतिम शर्यत बाकी असल्याने हे त्या दिवसाचे ऐतिहासिक स्नॅपशॉट आहे, हंगामाचा अंतिम निकाल नव्हे.<ref name="MEX22_points"/><ref name="MEX22_reactions"/> == निकालानंतर गुणतालिका == या गुणतालिका ३० ऑक्टोबर २०२२ रोजी प्रकाशित झालेल्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४२ मधील शर्यतीनंतरच्या क्रमवारीवर आधारित आहेत. त्या हंगामात पूर्वी वेगवेगळ्या वेळी भाग घेतलेले निक डे व्ह्रीस आणि निको ह्युलकेनबर्ग यांचाही चालकांच्या संपूर्ण यादीत समावेश आहे; ते या मेक्सिको सिटी ग्रांप्रीचे रविवारचे स्पर्धक नव्हते. समान गुण असल्यास अधिकृत क्रमवारीतील त्यांचा भेद जतन केला आहे.<ref name="MEX22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४१६ |- | २ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २८० |- | ३ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २७५ |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २३१ |- | ५ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २१६ |- | ६ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २१२ |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १११ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ८२ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७१ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४७ |- | ११ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३६ |- | १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ३५ |- | १३ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २४ |- | १४ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ |- | १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १३ |- | १६ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १७ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १२ |- | १८ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २१ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २२ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MEX22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ६९६ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४८७ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४४७ |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १५३ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १४६ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५३ |- | ७ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४९ |- | ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३६ |- | ९ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३५ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ८ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="MEX22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[मेक्सिको सिटी ग्रांप्री]] * [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/mexico २०२२ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1136/mexico/race-result २०२२ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री – अधिकृत शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2022-2005/event/Mexican%20Grand%20Prix एफ.आय.ए.चे मेक्सिको सिटी ग्रांप्री निर्णय दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = मेक्सिको सिटी ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ साओ पाउलो ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:मेक्सिको सिटी ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 7t9ateffihhvml75y675f93lvl017z8 0 351304 2726002 2641263 2026-10-25T11:39:31Z Koolkrazy 1591 2726002 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = ब्राझील | ग्रांप्री = साओ पाउलो | चित्र = 2022 F1 CourseLayout São Paulo.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ साओ पाउलो ग्रांप्रीसाठी अटोड्रोम जोस कार्लोस पेसचा मार्गनकाशा | दिनांक = १३ नोव्हेंबर | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन हायनेकेन ग्रांडे प्रीमियो डी साओ पाउलो २०२२ | शर्यत_क्रमांक = २१ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस, साओ पाउलो, ब्राझील | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ४.३०९ | सर्किट_अंतर_मैल = २.६७७ | एकूण_फेऱ्या = ७१ | एकूण_अंतर_किमी = ३०५.८७९ | एकूण_अंतर_मैल = १९०.०६४ | हवामान = बदलते ढगाळ वातावरण; रविवारी कोरडे सर्किट, तापमानात घट | पोल_चालक = केविन मॅग्नुसेन | पोल_देश = डेन्मार्क | पोल_संघ = हास एफ.१ संघ | पोल_वेळ = १:११.६७४ | जलद_चालक = जॉर्ज रसल | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:१३.७८५ | जलद_फेरी = ६१ | पहिला_चालक = जॉर्ज रसल | पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम | पहिला_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | दुसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | दुसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | तिसरा_चालक = कार्लोस सायेन्स जुनियर | तिसरा_देश = स्पेन | तिसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ अबु धाबी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ साओ पाउलो ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ साओ पाउलो ग्रांप्री }} '''२०२२ साओ पाउलो ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील एकविसावी व हंगामातील शेवटून दुसरी ग्रांप्री होती. ११–१३ नोव्हेंबर २०२२ दरम्यान ब्राझीलमधील [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]] येथे भरलेल्या या स्पर्धेचे अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला वन हायनेकेन ग्रांडे प्रीमियो डी साओ पाउलो २०२२'' होते. १३ नोव्हेंबरच्या मुख्य शर्यतीत मर्सिडीजच्या [[जॉर्ज रसल]]ने फॉर्म्युला वन कारकिर्दीतील पहिला ग्रांप्री विजय मिळवला; सहकारी [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसरा आणि फेरारीचा [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] तिसरा राहिला. मर्सिडीजची २०२२ मधील ही एकमेव ग्रांप्री विजयाची आणि पहिल्या दोन स्थानांची कामगिरी होती. रसलने सर्वात वेगवान फेरीचाही अतिरिक्त गुण मिळवला.<ref name="B22_event">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ साओ पाउलो ग्रांप्री – स्पर्धा कार्यक्रम|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2022/brazil|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="B22_race">{{स्रोत बातमी|title=साओ पाउलो – मुख्य शर्यत अंतिम वर्गीकरण, निर्णयपत्र ६१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_61_-_2022_brazilian_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_rreport">{{स्रोत बातमी|title=रसलचा पहिला विजय आणि मर्सिडीजची दुहेरी आघाडी – साओ पाउलो मुख्य शर्यत|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-takes-maiden-victory-as-hamilton-backs-up-mercedes-1-2-in-sao-paulo.212mwanKmfKE9cGauTgjL6|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> हा २०२२ मधील तिसरा व अंतिम ''स्प्रिंट'' सप्ताहांत होता. शुक्रवारी झालेल्या एकमेव पात्रता फेरीत [[केविन मॅग्नुसेन]]ने बदलत्या पावसात हास संघाचा पहिला पोल मिळवला; त्यावरून शनिवारी स्प्रिंटची सुरुवात झाली. स्प्रिंटमध्ये रसलने विजय मिळवत रविवारी पहिल्या स्थानाची पात्रता मिळवली. हॅमिल्टन, सायेन्स आणि रेड बुल चालकांमधील स्पर्धा, सुरक्षा गाडीचे दोन टप्पे, दोन स्वतंत्र धडकांच्या शिक्षा आणि शेवटच्या फेऱ्यांतील टायरच्या भिन्नतेमुळे मुख्य शर्यतीचा निकाल आकारला. शुक्रवारीची पात्रता ही रविवारी स्वतंत्रपणे पुन्हा घेण्यात आलेली पात्रता फेरी नव्हती.<ref name="B22_quali">{{स्रोत बातमी|title=साओ पाउलो – शुक्रवार पात्रता फेरीचे अंतिम वर्गीकरण, निर्णयपत्र २५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_25_-_2022_brazilian_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_sprint">{{स्रोत बातमी|title=साओ पाउलो – स्प्रिंट अंतिम वर्गीकरण, निर्णयपत्र ४२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_42_-_2022_brazilian_grand_prix_-_final_sprint_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_grid">{{स्रोत बातमी|title=साओ पाउलो – मुख्य शर्यतीची अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, निर्णयपत्र ४९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_49_-_2022_brazilian_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_qreport">{{स्रोत बातमी|title=मॅग्नुसेनचे अनपेक्षित पोल स्थान : साओ पाउलो पात्रता फेरी अहवाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/magnussen-masters-timing-at-interlagos-to-claim-sensational-maiden-pole.5Ll7fEBykiPZyl7O3sTlT1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === मागील मेक्सिको सिटी ग्रांप्रीनंतर [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने आधीच चालकांचे जागतिक अजिंक्यपद निश्चित करून ४१६ गुण मिळवले होते. दुसऱ्या स्थानासाठी पेरेझकडे २८० आणि लक्लेरकडे २७५ गुण होते. रसल २३१, तर हॅमिल्टन २१६ गुणांवर होता. कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुलने आधीच विजेतेपद निश्चित केले होते; फेरारी ४८७ आणि मर्सिडीज ४४७ गुणांवर असल्यामुळे दुसऱ्या स्थानासाठी स्पर्धा उरली होती. या टप्प्यावर मुख्य प्रश्न होता: मर्सिडीज वर्षातील पहिला विजय मिळवेल का, आणि पेरेझ-लक्लेर यांच्या गुणसंघर्षाचे पुढे काय होईल?<ref name="B22_points">{{स्रोत बातमी|title=साओ पाउलो शर्यतीनंतरचे चालक व कारनिर्माते गुण, निर्णयपत्र ६२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_62_-_2022_brazilian_grand_prix_-_championship_points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_rreport"/> २०२२ हंगामात उरलेल्या दोन ग्रांप्रींपैकी साओ पाउलो ही शेवटची स्प्रिंट असलेली स्पर्धा होती. त्यामुळे शुक्रवारी पात्रता फेरी, शनिवारी अतिरिक्त आठ गुणांची स्प्रिंट आणि रविवारी ७१ फेऱ्यांची मुख्य शर्यत असे तीन वेगवेगळे स्पर्धात्मक टप्पे होते. या स्वरूपात एका वेळमापनातील चूक, हवामानबदल किंवा स्प्रिंटमधील धडक रविवारच्या स्थानांना थेट बदलू शकत होती.<ref name="B22_tyres">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ साओ पाउलो स्प्रिंट सप्ताहांतासाठी पिरेलीची टायर-निवड व उपलब्ध संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-sao-paulo-grand-prix.3IpT57LvDqqrvwvz5U87W6|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === अधिकृत ''अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस'' (इंटरलागोस) या सर्किटची २०२२ मधील फेरी ४.३०९ किमी, आणि रविवारी नियोजित ७१ फेऱ्यांचे अंतर ३०५.८७९ किमी होते. घड्याळाच्या विरुद्ध दिशेने वळणाऱ्या मार्गातील सेनाच्या नावाचा आरंभीचा वळणसमूह, मधल्या भागातील उंचीबदल व चढावावर संपणारी सरळ रेषा या वैशिष्ट्यांमुळे ब्रेकिंग, टायर तापमान, एरोडायनामिक पकड आणि ड्रॅग यांच्या तडजोडींना महत्त्व होते. उतार-चढाव व बदलते ढगाळ वातावरणामुळे वेळोवेळी पाऊस आणि तापमान बदल या दोन्हींचा रणनितीवर परिणाम होऊ शकत होता.<ref name="B22_event"/><ref name="B22_commons">{{स्रोत बातमी|title=विकिमीडिया कॉमन्स – २०२२ साओ पाउलो सर्किट मार्गनकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_S%C3%A3o_Paulo.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref><ref name="B22_tyres"/> शुक्रवार, ११ नोव्हेंबर रोजी पहिले मुक्त सराव आणि त्यानंतर फेरी १–३ अशी मुख्य वेळाधारित पात्रता झाली; शनिवार, १२ नोव्हेंबर रोजी दुसरा मुक्त सराव व २४ फेऱ्यांची स्प्रिंट झाली. रविवार, १३ नोव्हेंबर रोजी ७१ फेऱ्यांची ग्रांप्री झाली. शनिवारच्या दुसऱ्या सरावातील वेळा रविवारची सुरुवातीची क्रमवारी ठरवत नव्हत्या; हा फरक २०२२ च्या स्प्रिंट प्रक्रियेत महत्त्वाचा आहे.<ref name="B22_fia">{{स्रोत बातमी|title=एफ.आय.ए. – २०२२ ब्राझिलियन ग्रांप्रीचे सत्रवर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/brazilian-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_docs">{{स्रोत बातमी|title=एफ.आय.ए. – साओ पाउलो स्पर्धेचे अधिकृत वेळमापन व पंचांचे दस्तऐवज|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/brazilian-grand-prix/eventtiming-information|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === अधिकृत शर्यत प्रवेशात दहा संघांची प्रत्येकी दोन अशी वीस वाहने होती. शुक्रवारच्या पहिल्या सरावात मूळ वीस शर्यतचालक सहभागी झाले; शनिवारी दुसऱ्या सरावात विलियम्सने अलेक्झांडर अल्बोनच्या जागी युवा चालक [[लोगान सार्जंट]]ला गाडी चालवू दिली होती. हा शनिवारी एका सरावापुरता सहभाग होता: सार्जंटला शुक्रवारच्या पात्रता, स्प्रिंट किंवा रविवारी शर्यतीच्या प्रवेशसूचीत बदल म्हणून दाखवता येणार नाही. नियमित नोंदणीकृत अल्बोन शनिवारच्या स्प्रिंट आणि रविवारच्या शर्यतीत होता.<ref name="B22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ ब्राझिलियन ग्रांप्री – प्रवेशसूची, निर्णयपत्र ११|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_11_-_2022_brazilian_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_fia"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="B22_entry"/><ref name="B22_quali"/> |} === टायर === पिरेलीने २०२२ च्या साओ पाउलो स्प्रिंट सप्ताहांतासाठी सी२ कठीण, सी३ मध्यम आणि सी४ मऊ ही कोरड्या परिस्थितीतील तीन मिश्रणे उपलब्ध केली. प्रत्येक चालकाला कठीणचे २, मध्यमचे ४ आणि मऊचे ६ असे एकूण १२ कोरडे टायर-संच मिळाले; नेहमीच्या नियमित स्पर्धेपेक्षा हा एक संच कमी होता. त्याशिवाय इंटरमीडिएटचे सहा व पूर्ण पावसाचे तीन संच होते. शुक्रवारच्या मिश्र पाऊस-कोरड्या पात्रतेत ही निवड प्रत्यक्षात निर्णायक ठरली. स्प्रिंट व मुख्य शर्यतीतील मऊ-मध्यम टायरची टिकाऊपणा, बदलत्या तापमानामुळे वेग व वापराच्या पर्यायांची तुलना केली गेली.<ref name="B22_tyres"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी२ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी३ || पिवळा || ४ |- | मऊ || सी४ || लाल || ६ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="B22_tyres"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारी पहिल्या मुक्त सरावात पेरेझने १:११.८५३ अशी सर्वाधिक वेगवान फेरी केली. लक्लेर केवळ ०.००४ सेकंद आणि व्हर्सटॅपन ०.००८ सेकंद मागे होता; सायेन्स चौथा तर हॅमिल्टन व रसल अनुक्रमे पाचवा आणि सहावा राहिले. टायरच्या वेगवेगळ्या वापराचे व कमी-जास्त इंधनभाराचे कार्यक्रम सुरू असल्यामुळे हा क्रम स्वतःहून पात्रतेच्या संभाव्य विजेत्याला निश्चित करीत नव्हता. पहिल्या दहा चालकांमध्ये फेरारी, रेड बुल, मर्सिडीज, अ‍ॅस्टन मार्टिन, हास, अल्फा रोमिओ व अल्फाटौरीचे प्रतिनिधित्व होते. शुक्रवारी पुढे पात्रता असल्याने हेच संघ आणि चालक मर्यादित कालावधीत बदलत्या परिस्थितीसाठी गाडीची जुळणी करत होते.<ref name="B22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=साओ पाउलो – पहिल्या मुक्त सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, निर्णयपत्र १६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_16_-_2022_brazilian_grand_prix_-_p1_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_fia"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:११.८५३ || २९ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:११.८५७ || ३१ |- | ३ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:११.८६१ || २८ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१२.०३९ || ३० |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१२.०४० || २५ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१२.०५५ || २४ |- | ७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१२.१५७ || ३० |- | ८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१२.३१४ || २७ |- | ९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१२.४६६ || ३१ |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१२.४६७ || ३२ |- | ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१२.५५४ || २५ |- | १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१२.६३३ || २९ |- | १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१२.७०५ || ३० |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१२.७५९ || २६ |- | १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१२.९५५ || २८ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१२.९९७ || २५ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१३.०१९ || ३२ |- | १८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१३.११५ || ३० |- | १९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१३.३४७ || ३२ |- | २० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१३.३५९ || २८ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="B22_fp1"/> |} == स्प्रिंट शर्यतीची पात्रता फेरी == शुक्रवारची एकमेव पात्रता फेरी ही शनिवारच्या स्प्रिंटसाठी घेण्यात आली होती; तिच्या तिन्ही टप्प्यांतील वेळांची पुढील स्प्रिंट आणि मुख्य पात्रता या विभागांत स्वतंत्र संदर्भासाठी एकाच ऐतिहासिक आकडेवारीची पुनर्मांडणी केली आहे. २०२२ मध्ये स्प्रिंटनंतर रविवारी स्वतंत्र दुसरी पात्रता नव्हती.<ref name="B22_quali"/><ref name="B22_sgrid">{{स्रोत बातमी|title=साओ पाउलो – स्प्रिंटची अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, निर्णयपत्र ३१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_31_-_2022_brazilian_grand_prix_-_final_sprint_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === फेरी १ === पावसामुळे सत्राच्या सुरुवातीस काही भाग ओलसर असताना चालकांनी इंटरमीडिएट टायर वापरले. सर्किट झपाट्याने कोरडे झाल्याने गॅस्लीने मऊ स्लिक टायरकडे बदलून इतरांना वेळीच प्रतिसाद देण्यास भाग पाडले. नॉरिस १:१३.१०६ वेळेसह पहिल्या फेरीत पुढे होता; लतिफी, झोउ, बोट्टास, त्सुनोदा आणि मिक शुमाकर हे पाच चालक पुढील फेरीत जाऊ शकले नाहीत. पात्रतेतील फेरी १ चा क्रम हा शुक्रवारी सरावातील वेगाइतका नसून पाऊस थांबल्याचे अचूक मूल्यमापन करण्यावर अवलंबून होता.<ref name="B22_qreport"/> === फेरी २ === दुसऱ्या टप्प्यात कोरड्या टायरवर व्हर्सटॅपनने १:१०.८८१ अशी एकूण सत्रातील सर्वात वेगवान फेरी केली; सायेन्स ०.००९ सेकंद मागे राहिला. लक्लेरची १:१०.९५० ही फेरी तिसऱ्या क्रमांकाची होती, तर हासचा मॅग्नुसेन सातव्या स्थानावरून अंतिम फेरीत पोहोचला. अल्बोन ०.०४४ सेकंदांनी पात्रता चुकवून अकरावा ठरला; त्याच्यासोबत गॅस्ली, व्हेटेल, रिकार्डो व स्ट्रोल बाहेर पडले. शेवटच्या क्षणी पाऊस सुरू होण्याची शक्यता असल्याने अंतिम टप्प्यात गाड्या लवकर बाहेर काढण्यास महत्त्व आले.<ref name="B22_quali"/><ref name="B22_qreport"/> === फेरी ३ === मॅग्नुसेन पहिल्याच प्रयत्नात १:११.६७४ फेरी नोंदवून सर्वांच्या पुढे गेला. त्याच्यापेक्षा व्हर्सटॅपन ०.२०३ आणि रसल ०.३८५ सेकंद मागे होते. फेरारीने इतरांपेक्षा वेगळे ठरवून लक्लेरला इंटरमीडिएट टायरवर पाठवले; कोरड्या रेषेवर त्याला वेग मिळाला नाही आणि त्याच्या मागे असलेल्या पेरेझच्या फेरीलाही अडथळा निर्माण झाला. रसलची गाडी खडीत अडकल्यानंतर लाल झेंडा दाखवला गेला. त्या विलंबात पाऊस वाढल्यामुळे परत सत्र सुरू झाल्यावर वेळ सुधारण्याची संधी उरली नाही. अशा प्रकारे मॅग्नुसेन आणि हास यांचे पहिले पोलस्थान निश्चित झाले; त्याचा अर्थ मुख्य ग्रांप्रीची पहिली सुरुवात नव्हे तर स्प्रिंटमधील पहिली सुरुवात असा त्या सप्ताहांताच्या स्वरूपानुसार होता.<ref name="B22_quali"/><ref name="B22_qreport"/> === स्प्रिंट शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१३.९५४ || १:११.४१० || १:११.६७४ || २६ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१३.६२५ || १:१०.८८१ || १:११.८७७ || २३ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१४.४२७ || १:११.३१८ || १:१२.०५९ || २४ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१३.१०६ || १:११.३७७ || १:१२.२६३ || २५ |- | ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१४.६८० || १:१०.८९० || १:१२.३५७ || २४ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१४.६६३ || १:११.५८७ || १:१२.४२५ || २२ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१३.५४२ || १:११.३९४ || १:१२.५०४ || २१ |- | ८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१३.४०३ || १:११.५३९ || १:१२.६११ || २५ |- | ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१३.६१३ || १:११.४५६ || १:१५.६०१ || २६ |- | १० || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१४.४८६ || १:१०.९५० || वेळ नाही || २५ |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१४.३२४ || १:११.६३१ || — || २१ |- | १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१४.३७१ || १:११.६७५ || — || २४ |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१३.५९७ || १:११.६७८ || — || २३ |- | १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१४.९३१ || १:१२.१४० || — || २१ |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१४.३९८ || १:१२.२१० || — || २४ |- | १६ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१५.०९५ || — || — || १३ |- | १७ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१५.१९७ || — || — || १२ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१५.४८६ || — || — || १३ |- | १९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१६.२६४ || — || — || १२ |- | २० || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१६.३६१ || — || — || १२ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="B22_quali"/> |} === स्प्रिंट शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.ने १२ नोव्हेंबरला प्रकाशित केलेल्या अंतिम स्प्रिंट ग्रिडमध्ये मॅग्नुसेन पहिला व व्हर्सटॅपन दुसरा होता. शुक्रवारीची पात्रता फेरी स्प्रिंटचे स्थान ठरवत होती; सायेन्सच्या पॉवर-युनिट घटकाबाबतची पाच स्थानांची शिक्षा ही रविवारच्या मुख्य ग्रांप्रीसाठी होती, शनिवारच्या स्प्रिंटसाठी नव्हती. स्प्रिंटच्या अधिकृत ग्रिडवर वीस क्रमांकित स्थानांत सर्व गाड्या होत्या.<ref name="B22_sgrid"/><ref name="B22_sainzpen">{{स्रोत बातमी|title=कार ५५ पॉवर युनिट घटक बदलण्याची शिक्षा, निर्णयपत्र १४|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_14_-_2022_brazilian_grand_prix_-_offence_-_car_55_-_pu_element.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:११.६७४ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:११.८७७ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१२.०५९ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१२.२६३ |- | ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१२.३५७ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१२.४२५ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१२.५०४ |- | ८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१२.६११ |- | ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१५.६०१ |- | १० || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || अंतिम फेरीत वैध वेळ नाही |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || — |- | १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || — |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || — |- | १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || — |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || — |- | १६ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || — |- | १७ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || — |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || — |- | १९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || — |- | २० || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || — |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="B22_sgrid"/> |} == स्प्रिंट शर्यत == शनिवारी २४ फेऱ्यांच्या स्प्रिंटमध्ये मॅग्नुसेनने पहिल्या स्थानावरून सुरुवात केली, परंतु आघाडीच्या वेगवान गाड्या पुढे येऊ लागल्यावर तो आठव्या स्थानापर्यंत खाली आला आणि त्याला एक गुण मिळाला. व्हर्सटॅपनने मऊ टायर वापरणाऱ्या प्रतिस्पर्ध्यांच्या उलट मध्यम मिश्रण निवडले. सत्राच्या सुरुवातीस त्याला स्पर्धात्मक वेग टिकवता आला तरी नंतर झीज आणि पुढील विंगचे नुकसान यांमुळे वेग मंदावला. रसलने आक्रमण करून व्हर्सटॅपनला मागे टाकत स्प्रिंट जिंकली; सायेन्स दुसरा आणि हॅमिल्टन तिसरा झाला.<ref name="B22_sprint"/><ref name="B22_sreport">{{स्रोत बातमी|title=रसलने साओ पाउलो स्प्रिंट जिंकली – एफ.आय.ए. अहवाल|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-russell-wins-sao-paulo-sprint-ahead-sainz-and-hamilton|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> सायेन्सने व्हर्सटॅपनच्या जवळून केलेल्या पुढे जाण्याच्या प्रयत्नावेळी झालेल्या स्पर्शानंतर रेड बुलच्या पुढील विंगच्या एका टोकाला नुकसान झाले; त्यामुळे रसलनंतर सायेन्स आणि हॅमिल्टनलाही त्याला मागे टाकणे शक्य झाले. पेरेझ पाचवा, लक्लेर सहावा, नॉरिस सातवा आणि मॅग्नुसेन आठवा राहिला. या निकालातून रविवारीची ग्रिड पात्रता मिळाली; केवळ शुक्रवारीच्या वेळा वापरून रविवारचे स्थान निश्चित केले गेले नव्हते.<ref name="B22_sreport"/> अल्पाइनच्या अलोन्सो व ओकॉनमध्ये दोनदा चुरस झाली आणि दुसऱ्या घटनेत अलोन्सोने ओकॉनच्या गाडीला मागून धडक दिली. पंचांनी त्याला शर्यतीनंतर पाच सेकंद जोडल्यामुळे त्याचे सोळाव्याऐवजी अठरावे अंतिम स्थान निश्चित झाले. स्ट्रोलने व्हेटेलला बाहेर ढकलणारी धोकादायक बचावात्मक हालचाल केल्यामुळे त्याच्या वेळेत दहा सेकंद जोडले गेले. विलियम्सचा अल्बोन बारा फेऱ्यांनंतर स्प्रिंटमधून बाहेर पडला. या सर्व शिक्षा स्प्रिंटच्या अंतिम निकालात आधीपासून समाविष्ट आहेत.<ref name="B22_alonsopen">{{स्रोत बातमी|title=अलोन्सोला स्प्रिंट धडकेची शिक्षा, निर्णयपत्र ३९|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_39_-_2022_brazilian_grand_prix_-_offence_-_car_14_-_collision_with_car_31.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_strollpen">{{स्रोत बातमी|title=स्ट्रोल धोकादायक हालचालीसाठी शिक्षा, निर्णयपत्र ३८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_38_-_2022_brazilian_grand_prix_-_offence_-_car_18_-_dangerous_manoeuvre.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_sprint"/> === स्प्रिंट शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २४ || ३०:११.३०७ || ८ |- | २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २४ || +३.९९५ || ७ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २४ || +४.४९२ || ६ |- | ४ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २४ || +१०.४९४ || ५ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २४ || +११.८५५ || ४ |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २४ || +१३.१३३ || ३ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २४ || +२५.६२४ || २ |- | ८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २४ || +२८.७६८ || १ |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २४ || +३०.२१८ || ० |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २४ || +३४.१७० || ० |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २४ || +३९.३९५ || ० |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २४ || +४१.१५९ || ० |- | १३ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २४ || +४१.७६३ || ० |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || २४ || +४२.३३८ || ० |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २४ || +५०.३०६ || ० |- | १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २४ || +५०.७०० (१० सेकंद शिक्षा समाविष्ट) || ० |- | १७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २४ || +५१.७५६ || ० |- | १८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २४ || +५३.९८५ (५ सेकंद शिक्षा समाविष्ट) || ० |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २४ || +७६.८५० || ० |- | वर्गीकृत नाही || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १२ || निवृत्त || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="B22_sprint"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == २०२२ स्प्रिंट नियमांनुसार मुख्य ग्रांप्रीसाठी शुक्रवारच्या फेरी १–३ ची एकच वास्तविक पात्रता फेरी होती; शनिवारची स्प्रिंट तिच्या निकालानुसार झाली व तिच्या अंतिम वर्गीकरणातून रविवारची स्थानपात्रता मिळाली. येथे असलेली पात्रतेची नोंद वेगळी शनिवारी अथवा रविवारी झालेली घटना म्हणून वाचू नये. तुलनेसाठी तीच शुक्रवारीची अधिकृत वेळ व २०२२ मधील फेऱ्यांची संख्या पुन्हा दिली आहे.<ref name="B22_quali"/><ref name="B22_sprint"/> === फेरी १ === शुक्रवारी ओलसर मार्गावरून मऊ टायरवर संक्रमण झाले; नॉरिसची वेळ पहिल्या फेरीत सर्वाधिक चांगली ठरली. लतिफी, झोउ, बोट्टास, त्सुनोदा व शुमाकर पुढच्या टप्प्यात जाऊ शकले नाहीत. हा टप्पा रविवारी वेगळा आयोजित केला नव्हता.<ref name="B22_quali"/> === फेरी २ === दुसऱ्या टप्प्यात व्हर्सटॅपन १:१०.८८१ या वेळेसह सर्वांत जलद होता. अल्बोन अकरावा आणि गॅस्ली, व्हेटेल, रिकार्डो व स्ट्रोल हे उरलेले बाहेर पडणारे चालक होते. या वेळी मॅग्नुसेन सातव्या क्रमांकावरून फेरी ३ साठी पात्र झाला.<ref name="B22_quali"/> === फेरी ३ === पावसापूर्वी मॅग्नुसेनने वेळीच नोंदवलेला १:११.६७४ वेळ अंतिम ठरला; व्हर्सटॅपन व रसल मागे होते. फेरारीच्या इंटरमीडिएट निवडीमुळे लक्लेरचा वैध वेळ नोंदला गेला नाही. याच वेळमापनातील पहिल्या स्थानाला २०२२ स्प्रिंट सप्ताहांतात पोलचे अधिकृत श्रेय दिले गेले; रविवारच्या पहिल्या ग्रिड स्थानावर नंतर रसल होता, हे वेगळे नोंदवणे आवश्यक आहे.<ref name="B22_quali"/><ref name="B22_qreport"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१३.९५४ || १:११.४१० || १:११.६७४ || २६ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१३.६२५ || १:१०.८८१ || १:११.८७७ || २३ |- | ३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१४.४२७ || १:११.३१८ || १:१२.०५९ || २४ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१३.१०६ || १:११.३७७ || १:१२.२६३ || २५ |- | ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१४.६८० || १:१०.८९० || १:१२.३५७ || २४ |- | ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१४.६६३ || १:११.५८७ || १:१२.४२५ || २२ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१३.५४२ || १:११.३९४ || १:१२.५०४ || २१ |- | ८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१३.४०३ || १:११.५३९ || १:१२.६११ || २५ |- | ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१३.६१३ || १:११.४५६ || १:१५.६०१ || २६ |- | १० || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१४.४८६ || १:१०.९५० || वेळ नाही || २५ |- | ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१४.३२४ || १:११.६३१ || — || २१ |- | १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१४.३७१ || १:११.६७५ || — || २४ |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१३.५९७ || १:११.६७८ || — || २३ |- | १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१४.९३१ || १:१२.१४० || — || २१ |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१४.३९८ || १:१२.२१० || — || २४ |- | १६ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१५.०९५ || — || — || १३ |- | १७ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१५.१९७ || — || — || १२ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१५.४८६ || — || — || १३ |- | १९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:१६.२६४ || — || — || १२ |- | २० || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१६.३६१ || — || — || १२ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="B22_quali"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === रविवारीची अंतिम क्रमवारी शनिवारच्या स्प्रिंट निकालावर आधारित होती; मात्र सायेन्सच्या पॉवर-युनिट बदलामुळे त्याचा दुसऱ्या स्थानावरून पाच क्रमांकांचा उतार होऊन तो सातवा झाला. त्यामुळे पहिल्या रांगेत रसल आणि हॅमिल्टन आले. त्सुनोदाच्या गाडीत पार्क फर्मे अटींत बदल झाल्यामुळे त्याला प्रत्यक्ष ग्रिड क्रमांक न देता पिटलेनमधून सुरुवात करणे बंधनकारक करण्यात आले. खालील ग्रिड हा एफ.आय.ए.चा अंतिम १३ नोव्हेंबरचा दस्तऐवज असून, शुक्रवारी पात्रतेची थेट क्रमवारी किंवा स्प्रिंटचा न बदललेला निकाल नाही.<ref name="B22_grid"/><ref name="B22_sainzpen"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१२.०५९; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१२.६११; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | ३ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:११.८७७; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:१५.६०१; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१०.९५०; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१२.२६३; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:१२.३५७; पाच स्थानांची शिक्षा |- | ८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:११.६७४; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:११.६७८; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:११.६७५; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१२.१४०; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१६.३६१; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | १३ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१५.१९७; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:१५.४८६; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१२.२१०; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | १६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१२.४२५; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | १७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१२.५०४; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१५.०९५; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | १९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:११.६३१; स्प्रिंट निकालावरून क्रम |- | पिटलेन || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || पार्क फर्मे बदल; पिटलेनमधून सुरुवात |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="B22_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात, पहिली सुरक्षा गाडी आणि आघाडीच्या धडका === रविवारी रसलने पहिल्या स्थानावरून सुरुवात करून आघाडी राखली आणि हॅमिल्टन दुसऱ्या स्थानावर होता. पहिल्याच फेरीत डॅनियल रिकार्डोने केविन मॅग्नुसेनच्या गाडीच्या मागील भागाला स्पर्श केल्यावर हादरलेल्या हासची गाडी पुन्हा मॅक्लारेनला धडकली; दोघेही तिथेच निवृत्त झाले. तुकडे आणि गाड्या सुरक्षितरीत्या हटविण्यासाठी सुरक्षा गाडी आणली गेली. सुरुवातीस अल्बोन एकटाच कठीण टायरवर होता; त्याने सुरक्षा गाडीच्या काळात मध्यम टायर घेतले. रसलच्या आघाडीवर त्या क्षणी परिणाम झाला नाही, परंतु काही चालकांना धोरण लवकर बदलण्याची संधी मिळाली.<ref name="B22_rreport"/><ref name="B22_race"/> सातव्या फेरीत पुन्हा शर्यत सुरू होताच व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनला पहिल्या दोन वळणांतून मागे टाकण्याचा प्रयत्न केला; दोघांच्या गाड्या धडकल्या आणि व्हर्सटॅपनच्या पुढील विंगला नुकसान झाले. त्याने नवीन विंग आणि टायरसाठी थांबून स्थान गमावले. जवळपास त्याच काळात नॉरिस व लक्लेर यांची सहाव्या वळणाजवळ धडक झाली; लक्लेरची गाडी अडथळ्याला जाऊनही त्याने शर्यत पुन्हा सुरू केली. पंचांनी व्हर्सटॅपन व नॉरिस दोघांनाही स्वतंत्र पाच-पाच सेकंदांच्या शिक्षा जाहीर केल्या; निकालातील स्थान बदलवणारी स्वतंत्र नंतरची पुन्हा शिक्षा नव्हती.<ref name="B22_verpen">{{स्रोत बातमी|title=व्हर्सटॅपन-हॅमिल्टन धडकेबाबत पंचांचा निर्णय, दस्तऐवज ५०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_50_-_2022_brazilian_grand_prix_-_offence_-_car_1_-_collision_with_car_44.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_norpen">{{स्रोत बातमी|title=नॉरिस-लक्लेर धडकेबाबत पंचांचा निर्णय, दस्तऐवज ५१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_51_-_2022_brazilian_grand_prix_-_offence_-_car_4_-_collision_with_car_16.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_rreport"/> === पहिल्या टायर बदलांपासून मध्यांतरापर्यंत === पहिल्या थांब्यांच्या मालिकेत रसलने आघाडीतील स्थिर वेग राखला, तर हॅमिल्टनने सुरुवातीच्या संपर्कानंतर मागून वेगवान गाड्यांना ओलांडत पुन्हा पुढे प्रवेश मिळवला. त्याने पहिले टायर बदलणे काही प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा उशिरा केले, त्यामुळे त्याच्या पुढील टप्प्यात टायर-वयाचा फायदा निर्माण झाला. फेरारीच्या सायेन्सने आरंभीच्या फेऱ्यांत ब्रेक डक्टमध्ये अडकलेल्या वस्तूमुळे तापमानवाढ जाणवल्याने अपेक्षेपेक्षा लवकर पिटस्टॉप केला; त्यामुळे नियोजितपेक्षा अधिक थांबे करावे लागले आणि पुढे फेरारीने मऊ टायरचा वेग वापरून त्याला पुन्हा पोडियमसाठी आणले.<ref name="B22_teams">{{स्रोत बातमी|title=साओ पाउलो ग्रांप्रीनंतर दहा संघांच्या अधिकृत प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-brazil-2022.FI7H8M3G6wTExoXhfNnjA|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="B22_rreport"/> नॉरिसविरुद्धच्या धडकेनंतर लक्लेरने गाडीची हानी आणि स्थानातील मोठी घसरण असूनही चालू राहून फेऱ्या पूर्ण केल्या. व्हर्सटॅपननेही विंग बदलून मागून स्थान मिळवले. मधल्या गटात अल्पाइनचे अलोन्सो-ओकॉन, अल्फा रोमिओचे बोट्टास-झोउ, तसेच अ‍ॅस्टन मार्टिनचे व्हेटेल-स्ट्रोल यांनी वेगवेगळ्या टायर संचांवर प्रगती केली. शुक्रवारच्या पात्रतेचे स्थान या फेरीपर्यंत फारसे अर्थपूर्ण उरले नव्हते; शर्यतीतील वाहनांचा प्रत्यक्ष वेग, टायरचे वय, वाहतूक आणि दंड यांना वरचष्मा होता.<ref name="B22_teams"/> === आभासी व प्रत्यक्ष सुरक्षा गाडी, शेवटच्या फेऱ्या === सुमारे ५२व्या फेरीवर नॉरिसची गाडी शक्ती गमावून थांबली. प्रथम आभासी सुरक्षा गाडी आणि नंतर पूर्ण सुरक्षा गाडी आणल्याने आघाडीच्या संघांपुढे नव्या टायरसाठी थांबण्याचा निर्णय उभा राहिला. बहुतेक आघाडीच्या गाड्यांनी मऊ टायर घेतले, तर पेरेझ मध्यम टायरवर राहिला. फेरारीच्या सायेन्सला आधीच्या अतिरिक्त थांब्यांची किंमत भरावी लागली होती; तरी शेवटच्या भागात नवीन मऊ टायरमुळे त्याचा वेग वाढला. रेड बुलच्या पेरेझसमोर नरम टायरवरील सायेन्स व इतर प्रतिस्पर्धे आले तेव्हा मध्यम टायरची सापेक्ष कामगिरी खालावली.<ref name="B22_rreport"/><ref name="B22_teams"/> ६०व्या फेरीत सुरक्षा गाडी आत आल्यानंतर रसलने हॅमिल्टनच्या दबावातही पहिली जागा सोडली नाही. हॅमिल्टनने दुसरा क्रमांक कायम राखला; सायेन्सने पेरेझला मागे टाकून तिसरा क्रमांक मिळवला आणि लक्लेर चौथ्यापर्यंत पोहोचला. अलोन्सो नव्या मऊ टायरच्या गतीमुळे सहकारी ओकॉन व काही प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकत पाचवा झाला. व्हर्सटॅपन सहावा आणि पेरेझ सातवा राहिला. रेड बुलच्या अंतर्गत स्थानांची अदलाबदल करावी का, यावर अखेरच्या फेऱ्यांत रेडिओवरून संवाद झाला; व्हर्सटॅपनने पेरेझला पुन्हा पुढे जाऊ दिले नाही. रसलने १.५२९ सेकंदांच्या आघाडीने विजय निश्चित केला.<ref name="B22_rreport"/><ref name="B22_race"/> पुढे ओकॉन आठवा, बोट्टास नववा व स्ट्रोल दहावा वर्गीकृत झाला. व्हेटेल अकरावा, झोउ बारावा, मिक शुमाकर तेरावा, गॅस्ली चौदावा, अल्बोन पंधरावा, लतिफी सोळावा व त्सुनोदा सतरावा ठरला. गॅस्लीच्या पिटलेन वेगमर्यादेच्या उल्लंघनासाठी दिलेली पाच सेकंदांची शिक्षा अधिकृत निकालात समाविष्ट आहे. मुख्य शर्यतीत नॉरिस (५० फेऱ्या), मॅग्नुसेन आणि रिकार्डो (० फेऱ्या) वर्गीकृत झाले नाहीत.<ref name="B22_race"/><ref name="B22_gaspen">{{स्रोत बातमी|title=गॅस्लीला पिटलेन वेगमर्यादेचे उल्लंघन, दस्तऐवज ५५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_55_-_2022_brazilian_grand_prix_-_offence_-_car_10_-_pit_lane_speeding.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७१ || १:३८:३४.०४४ || २६ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ७१ || +१.५२९ || १८ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ७१ || +४.०५१ || १५ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ७१ || +८.४४१ || १२ |- | ५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७१ || +९.५६१ || १० |- | ६ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +१०.०५६ || ८ |- | ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +१४.०८० || ६ |- | ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ७१ || +१८.६९० || ४ |- | ९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ७१ || +२२.५५२ || २ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ७१ || +२३.५५२ || १ |- | ११ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ७१ || +२६.१८३ || ० |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ७१ || +२९.३२५ || ० |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७१ || +२९.८९९ || ० |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ७१ || +३१.८६७ (५ सेकंद शिक्षा समाविष्ट) || ० |- | १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७१ || +३६.०१६ || ० |- | १६ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७१ || +३७.०३८ || ० |- | १७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ७० || +१ फेरी || ० |- | वर्गीकृत नाही || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५० || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- | वर्गीकृत नाही || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ० || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- | वर्गीकृत नाही || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ० || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="B22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === रसलची ६१व्या फेरीतील १:१३.७८५ ही मुख्य शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी होती; तो प्रथम दहा स्थानांत वर्गीकृत असल्यामुळे त्याला अतिरिक्त एक गुण मिळाला. अधिकृत वेळमापनामध्ये केवळ वैध फेरी असलेल्या १८ चालकांची नोंद आहे; पहिल्याच फेरीत निवृत्त झालेल्या मॅग्नुसेन व रिकार्डो यांच्यासाठी बनावट फेरी लिहिणे अयोग्य ठरेल. खालील फेरी क्रमांक हे एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र रेस फास्टेस्ट लॅप्स नोंदीतून घेतले आहेत.<ref name="B22_fast">{{स्रोत बातमी|title=साओ पाउलो – मुख्य शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेऱ्या, एफ.आय.ए. वेळमापन पत्रक|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_21_bra_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६१ || १:१३.७८५ || २१०.२३७ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६३ || १:१३.९४२ || २०९.७९१ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ६५ || १:१३.९५३ || २०९.७६० |- | ४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:१४.१६४ || २०९.१६३ |- | ५ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ६४ || १:१४.१९५ || २०९.०७६ |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ६३ || १:१४.२५३ || २०८.९१२ |- | ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ६२ || १:१४.२८३ || २०८.८२८ |- | ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५० || १:१४.८३१ || २०७.२९९ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६५ || १:१५.०९३ || २०६.५७५ |- | १० || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६३ || १:१५.२५१ || २०६.१४२ |- | ११ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५९ || १:१५.३२७ || २०५.९३४ |- | १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ६४ || १:१५.३२७ || २०५.९३४ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ६३ || १:१५.५०८ || २०५.४४० |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६२ || १:१५.५११ || २०५.४३२ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६४ || १:१५.५४९ || २०५.३२८ |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४९ || १:१५.६१३ || २०५.१५५ |- | १७ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६४ || १:१५.८०२ || २०४.६४३ |- | १८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४८ || १:१५.८५५ || २०४.५०० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="B22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === मर्सिडीजच्या पहिल्या विजयामागील वेग, टायर व्यवस्थापन आणि सातत्य === या हंगामात मर्सिडीजला वारंवार गाडीच्या वेगवान उंच-नीच हालचाली, गाडीची सर्किटनिहाय जुळवणूक आणि रेड बुल व फेरारीच्या तुलनेत एक फेरीतील कामगिरी अशी आव्हाने होती. साओ पाउलोमध्ये मात्र शुक्रवारच्या मर्यादित सरावातून टीमने वेळेवर उपलब्ध केलेली गाडीची जुळवणूक आणि योग्य टायर तापमान यातून तुलनेने स्थिर शर्यतगती मिळवली. रसलचा शुक्रवारी तिसरा वेळ, शनिवारी स्प्रिंटमधील विजय आणि रविवारी सुरुवातीपासून पुढे राहणे, या सलग तीन कामगिऱ्या एकाच योगायोगावर उभ्या राहिल्या नव्हत्या. रसलने सुरुवातीच्या सुरक्षा गाडीचा फायदा घेऊन आघाडी कायम राखली, टायरच्या वेगातील फरक अतिरंजित न करता त्यांचे तापमान नियंत्रित केले आणि शेवटच्या सुरक्षा गाडीमागून सुरू झालेल्या फेऱ्यांत हॅमिल्टनच्या दबावाला सामोरे गेले. संघाच्या ट्रॅकसाइड अभियांत्रिकी नेतृत्वाने सुधारणा आणि योग्य सेटअपचे योगदान स्पष्टपणे मान्य केले आहे.<ref name="B22_teams"/><ref name="B22_rreport"/> हॅमिल्टनच्या शर्यतीची तुलना केल्यावर हे अधिक स्पष्ट होते. व्हर्सटॅपनशी झालेल्या धडकेनंतर त्याची स्थिती खालावली, परंतु गाडीला निर्णायक हानी झाली नाही; त्याने पुढे जाण्यासाठी काही प्रारंभिक टायर टप्पे लांबवून पुढील फेऱ्यांसाठी तुलनेने ताजे टायर मिळवले. त्यामुळे मर्सिडीजच्या दोन चालकांनी नेमक्या सारख्या परिस्थितीत फेऱ्या चालवल्या नाहीत, तरी दोघांनाही विजयासाठी आवश्यक वेग मिळाला. रसलचा पहिला फॉर्म्युला वन विजय आणि मर्सिडीजचा पहिला २०२२ मधील एक-दोन निकाल हा त्या वर्षाच्या आरंभीच्या स्थितीपेक्षा महत्त्वाचा उत्क्रांतीबिंदू होता. मात्र एका सर्किटवरील विजयावरून उरलेल्या सर्व वेगवान सर्किटांवर मर्सिडीजचाच वरचष्मा असेल असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="B22_teams"/> रसलच्या सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण, आठ स्प्रिंट गुण आणि पंचवीस मुख्य विजयगुण यांची बेरीज त्या सप्ताहांतात त्याने कमावलेल्या ३४ गुणांशी जुळते. दुसरीकडे हॅमिल्टनने स्प्रिंटमध्ये ६ व मुख्य शर्यतीत १८ असे २४ गुण मिळवले; म्हणून एका सप्ताहांतात दोन्ही चालकांनी मिळून ५८ गुण मिळवले. मर्सिडीजचा हंगामातील संचयी गुणांक ५०५ इतका झाला व फेरारीच्या ५२४ च्या जवळ आला. गुणांची ही अचूक जुळवाजुळव सरसकट दुहेरी विजय या भाषणापेक्षा प्रतिस्पर्ध्यांच्या अजिंक्यपद स्पर्धेतील परिणाम अधिक स्पष्ट करते.<ref name="B22_points"/> === फेरारीचा प्रभावी पुनरागमन आणि दंड-तांत्रिक अडथळ्यांचे मूल्यांकन === सायेन्सच्या स्प्रिंटमधील दुसऱ्या स्थानामुळे फेरारीच्या एका फेरीपलीकडील गतीचे सामर्थ्य दिसले, परंतु इंजिनचा अतिरिक्त घटक वापरल्यामुळे रविवारच्या मुख्य शर्यतीसाठी त्याला पाच स्थानांची शिक्षा होती. यामुळे पोडियमच्या संधीवर सुरुवातीला प्रतिकूल परिणाम झाला. प्रत्यक्ष शर्यतीत त्याच्या ब्रेक डक्टमध्ये अडकलेल्या वस्तूमुळे उष्णता वाढल्याने फेरारीला लवकर थांबण्याचा निर्णय घ्यावा लागला; ही केवळ टायर-झीजमुळे केलेली नियमित रणनीती नव्हती. अशा वेळी एक अतिरिक्त थांबा म्हणजे ट्रॅकवरील स्थान आणि टायर-वापर या दोन्हीची किंमत. तथापि त्याने पुन्हा वेग मिळवून पेरेझला ओलांडले आणि तिसरे स्थान निश्चित केले. सायेन्सने स्वतः ब्रेकच्या तापमानवाढीचा व तिन्ही थांब्यांच्या वेळेबाबतचा उल्लेख केला आहे.<ref name="B22_sainzpen"/><ref name="B22_teams"/><ref name="B22_rreport"/> लक्लेरसाठी सप्ताहांताच्या दोन वेगवेगळ्या टप्प्यांत समस्या निर्माण झाल्या. शुक्रवारी इतर जवळपास सर्व चालक मऊ स्लिक टायरवर असताना फेरारीने त्याला इंटरमीडिएट देण्याचा निर्णय घेतला; रसलचा लाल झेंडा आणि नंतरच्या पावसामुळे हा निर्णय दुरुस्त करण्याची वेळच मिळाली नाही. शनिवारी स्प्रिंटमधून त्याने सहावे स्थान मिळवले. रविवारी नॉरिसशी संपर्क झाल्यावर स्थान घसरले असले तरी गाडी शर्यतीत राहिली आणि सुरुवातीचे नुकसान भरून काढण्याची संधी उपलब्ध झाली. फेरारीचा तिसरा व चौथा क्रमांक हा संपूर्ण सप्ताहांतात सुरळीत कामगिरी केल्याचा पुरावा नसून संकटातून मिळवलेली भरपाई होती. लक्लेरने अतिरिक्त संघ-आदेशाची अपेक्षा व्यक्त केली, पण सायेन्सचा पोडियम कायम राहिला; पेरेझ व लक्लेर २९०–२९० गुणांवर समसमान झाले, ही शेवटच्या फेरीपूर्वीची मुख्य परिणती होती.<ref name="B22_qreport"/><ref name="B22_norpen"/><ref name="B22_points"/><ref name="B22_rreport"/> === रेड बुलची सापेक्ष टायर-झीज, पेरेझचा शेवटचा टप्पा आणि संघ-आदेश === व्हर्सटॅपनला स्प्रिंटमध्ये मध्यम टायरमुळे अपेक्षित फायदा मिळाला नाही. सुरुवातीला कडक मिश्रण वापरल्यामुळे पुढच्या काळातील टिकावाचा फायदा शक्य वाटत होता; पण मर्सिडीज व फेरारीच्या वेगात वाढ होत गेल्याने हा पर्याय त्या दिवशी प्रतिकूल ठरला. सायेन्सशी संपर्कात पुढील विंगचे नुकसान झाल्यामुळे निव्वळ टायरमिश्रणाला संपूर्ण पराभवाचे कारण ठरवणे अनुचित ठरेल. रविवारी हॅमिल्टनबरोबरच्या धडकेमुळे विंग बदलावी लागली आणि पाच सेकंदांची शिक्षा झाली. ही दोन स्वतंत्र कारणे एकत्र आल्याने व्हर्सटॅपन विजेतेपद आधीच निश्चित असतानाही सहाव्या स्थानावर राहिला. त्याच्यासह रेड बुलचे नेतृत्व इंटरलागोसवरील कमी पकड, अपेक्षेपेक्षा अधिक घसरण आणि प्रतिस्पर्ध्यांच्या वेगाला कारणीभूत असलेल्या सेटअपची चौकशी करण्याविषयी बोलले.<ref name="B22_sreport"/><ref name="B22_verpen"/><ref name="B22_teams"/> पेरेझच्या अंतिम टायर रणनीतीतील कमजोरी सर्वाधिक निर्णायक शेवटच्या सुरक्षा गाडीच्या काळात उघड झाली. वरच्या स्थानांवरील अनेक चालक मऊ टायरवर असताना पेरेझ मध्यम टायरवर राहिला. नव्याने सुरू झालेल्या गाड्यांच्या ताफ्यात कमी पकड असलेला टायर निव्वळ सरासरी फेऱ्यांच्या वेगाइतका परिणामकारक ठरला नाही; सायेन्स, लक्लेर आणि इतरांना पुढे जाण्याची संधी मिळाली. व्हर्सटॅपन मऊ टायरवर असल्यामुळे त्याला पेरेझच्या पुढे सहावे स्थान दिले गेले; व्हर्सटॅपनने अलोन्सोलाही ओलांडावे अशी आशा होती, पण पाचवा क्रमांक मिळाला नाही. शेवटच्या फेरीत संघाने जागा पुन्हा पेरेझकडे द्यावी असा संदेश दिला, परंतु तो पूर्ण झाला नाही. हा संघ-आदेशाचा मतभेद शर्यतीच्या अंतिम निकालात सहावा व सातवा क्रमांक बदलून दाखवण्याचे कारण नाही. त्या संध्याकाळी पेरेझचे २९० गुण आणि लक्लेरचे २९० गुण झाले, म्हणून या प्रसंगाला प्रत्यक्ष अजिंक्यपदाच्या उपविजेतेपदाच्या लढतीत परिणामकारक संदर्भ होता.<ref name="B22_rreport"/><ref name="B22_teams"/><ref name="B22_points"/> === अल्पाइन, मॅक्लारेन आणि चौथ्या कारनिर्माता स्थानाची स्पर्धा === शनिवारी स्प्रिंटमधील अलोन्सो-ओकॉन संघर्ष पाहता अल्पाइनसाठी सप्ताहांत प्रतिकूल वळण घेईल अशी शक्यता होती. पहिल्या धडकेत ओकॉनची हवाई-प्रवाहाशी संबंधित हानी झाली; पुढे मुख्य सरळ रेषेत अलोन्सोने मागून धडक दिल्याने पंचांनी त्याच्याविरुद्ध पाच सेकंदांचा निर्णय घेतला. परिणामी दोघेही स्प्रिंटमध्ये मागच्या भागात गेले. मात्र रविवारच्या शर्यतीत संघाने चालकांची रणनीती स्वतंत्रपणे आखली: ओकॉन दोन थांब्यांवर आणि अलोन्सो तीन थांब्यांच्या साहाय्याने शेवटच्या टप्प्यात तुलनेने ताज्या मऊ टायरवर होता. सुरक्षा गाडीमुळे त्यांच्या टायर-स्थितीचे मूल्य पुन्हा बदलले; अलोन्सोला ओकॉनच्या पुढे जाऊ दिल्याने पाचवा आणि आठवा असा दुहेरी गुणनिकाल साध्य झाला. संघाने या १४ मुख्य शर्यत गुणांचे महत्त्व तांत्रिक व धोरणात्मक पुनरागमन म्हणून विशद केले आहे.<ref name="B22_alonsopen"/><ref name="B22_teams"/><ref name="B22_points"/> मॅक्लारेनसाठी उलट क्रम दिसला. शुक्रवारी नॉरिसने चौथ्या स्थानाचे वेगवान पात्रता प्रदर्शन आणि शनिवारी दोन स्प्रिंट गुण कमावले; पण रविवारच्या सुरुवातीस रिकार्डोच्या मॅग्नुसेनशी धडकेने दोन्ही गाड्या तत्काळ बाहेर पडल्या. नॉरिसने लक्लेरशी धडकेत पाच सेकंदांची शिक्षा मिळवली; पुढे त्याच्या गाडीत शक्ती जाण्याची समस्या उद्भवून त्याला निवृत्त व्हावे लागले. यामुळे मुख्य शर्यतीत मॅक्लारेनला एकही गुण मिळाला नाही, तर अल्पाइनने गुणसंचय वाढवला. गुणतालिकेनुसार या ग्रांप्रीनंतर अल्पाइन १६७ आणि मॅक्लारेन १४८ गुणांवर होता; पुढील एकाच शर्यतीत ही १९ गुणांची आघाडी मिटविण्याचे आव्हान मॅक्लारेनसमोर उरले.<ref name="B22_norpen"/><ref name="B22_teams"/><ref name="B22_points"/> === हास, अ‍ॅस्टन मार्टिन, अल्फा रोमिओ आणि पाठीमागील संघांची कामगिरी === हासच्या मॅग्नुसेनने शुक्रवारी पहिला पोल मिळवल्यामुळे लहान संघाला मिळालेली ऐतिहासिक प्रसिद्धी संपूर्ण सप्ताहांताची एक महत्त्वपूर्ण बाब होती. मात्र पोलच्या संधीस कारणीभूत असलेला पाऊस, रसलचा लाल झेंडा आणि मॅग्नुसेनने योग्य क्षणी मिळवलेला स्वच्छ फेरीचा मार्ग यांच्या एकत्रित परिणामांचा संदर्भ दुर्लक्षित करता येत नाही. शनिवारच्या स्प्रिंटमध्ये केवळ आठवे स्थान आणि एक गुण मिळाला; रविवारच्या पहिल्याच फेरीतील रिकार्डो धडकेत त्याची शर्यत संपली. मिक शुमाकरने काही टप्प्यांत मधल्या समूहाशी झुंज दिली परंतु वरून मागे आलेल्या वेगवान चालकांमुळे तेराव्या क्रमांकावर राहिला. त्यामुळे एका यादगार पोल असूनही हासचा एकूण सप्ताहांताचा गुणसंचय एक स्प्रिंट गुण एवढाच राहिला.<ref name="B22_quali"/><ref name="B22_sprint"/><ref name="B22_teams"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या व्हेटेलने रविवारी विविध टप्प्यांत दहामधील स्थान राखले, पण सुरक्षा गाडीच्या वेळेस वापरलेले जुने मध्यम टायर आणि नवीन मऊ टायरवरील प्रतिस्पर्धे यातील फरक त्याच्यासाठी प्रतिकूल ठरला. स्ट्रोलला स्प्रिंटमध्ये व्हेटेलला बाहेर ढकलण्याच्या हालचालीसाठी दहा सेकंदांची शिक्षा झाली होती; ती रविवारच्या क्रमवारीत स्वतंत्रपणे जोडलेली नाही. मुख्य शर्यतीत स्ट्रोल नव्या टायरच्या साहाय्याने बोट्टासच्या मागे दहावा झाला, तर व्हेटेलने संघाच्या रणनीतिक सूचनेनुसार त्याला पुढे जाऊ देत अकरावा क्रमांक घेतला. कारच्या वेगाने अपेक्षित केल्यापेक्षा केवळ एक गुण मिळाला असे संघाच्या प्रतिक्रियेतून दिसते.<ref name="B22_strollpen"/><ref name="B22_teams"/> अल्फा रोमिओचा बोट्टास दोन पिटस्टॉपच्या वेगवेगळ्या टायर टप्प्यांनी चौदाव्या ग्रिड स्थानावरून नवव्या स्थानी आला आणि दोन गुण मिळवले. शेवटच्या सुरक्षा गाडीने मागच्या गाड्यांपासून त्याने कमावलेला अंतराचा फायदा नष्ट केला; तरी तो सर्वाधिक लाभ घेणाऱ्या मध्यम गटातील चालकांपैकी एक राहिला. झोउने मध्यम टायरवर शेवटचे फेरे चालवत बारावे स्थान मिळवले. या गुणांमुळे अल्फा रोमिओ ५५ व अ‍ॅस्टन मार्टिन ५० गुणांवर राहिले. ही आघाडी मोठी नसली तरी पुढील अबु धाबीतील संघर्षात निर्णयक ठरू शकणारी होती.<ref name="B22_teams"/><ref name="B22_points"/> अल्फाटौरीच्या गॅस्लीला रविवारी पिटलेनमध्ये वेगमर्यादा ओलांडल्यामुळे पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली आणि तो अधिकृतपणे चौदावा झाला. त्सुनोदाच्या गाडीवर पार्क फर्मे अवस्थेत झालेल्या बदलांमुळे पिटलेनमधून सुरुवात करावी लागली; तो सतरावा वर्गीकृत झाला. त्यामुळे अल्फाटौरीची स्पर्धा, विशेषतः अ‍ॅस्टन मार्टिनला मागे ठेवण्याचा उद्देश, अधिक कठीण ठरली. विलियम्सने अल्बोनसाठी पहिल्या फेरीत कठीण टायर वापरून भिन्न रणनीती आजमावली, परंतु पहिल्या सुरक्षा गाडीदरम्यानच मध्यमवर येण्याची वेळ आली. दोन्ही विलियम्स गाड्यांना गतीने गुणांच्या पट्ट्यात प्रवेश करता आला नाही आणि अल्बोन पंधरावा, लतिफी सोळावा ठरला. शनिवारी सरावात सार्जंटला दिलेला ड्रायव्हर विकासाचा अनुभव हा स्वतंत्र बाब असून तो या शर्यतीच्या २० प्रवेशांचा भाग नव्हता.<ref name="B22_grid"/><ref name="B22_gaspen"/><ref name="B22_teams"/><ref name="B22_fia"/> === पिरेलीचे टायर विश्लेषण आणि सुरक्षा गाडीच्या वेळेची भूमिका === पिरेलीच्या शर्यतीनंतरच्या समालोचनात टायरचे दोन मुख्य पैलू नमूद झाले: पहिल्या व पुढच्या टप्प्यांत तापमानात दहा अंशांहून अधिक घट झाल्यामुळे योग्य पकड व झीज यांच्या दरम्यानची तडजोड बदलली; आणि वेगवेगळ्या गाडीसेटअपनुसार मऊ व मध्यम मिश्रणांची कार्यक्षमता सारखी नव्हती. मऊ टायरवर २५हून अधिक फेऱ्या काही चालकांनी नियंत्रित झीजेसह पूर्ण केल्या; तथापि मध्यम टायरचा सापेक्ष वेग सर्किटवर रबर बसल्यावर सुधारू शकत होता. म्हणून रविवारी शर्यतीचा निकाल सोप्या सूत्राने, म्हणजे “मऊ नेहमी चांगला” किंवा “मध्यम नेहमी टिकतो” या गृहितकाने समजावता येत नाही. सुरक्षा गाडीचे वेळापत्रक, उपलब्ध नवीन संच आणि कोणत्या चालकाचा पहिला टप्पा किती लांबला, यांना स्वतंत्र महत्त्व होते.<ref name="B22_teams"/><ref name="B22_strategy">{{स्रोत बातमी|title=साओ पाउलो ग्रांप्रीसाठी उपलब्ध शर्यत-रणनीती व टायर पर्याय|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/strategy-guide-what-are-the-possible-race-strategies-for-the-2022-sao-paulo.6OEbjdZMKt8LgIGhkTHvdr|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> पेरेझच्या मध्यम टायरचा शेवटच्या पुन्हा सुरू झालेल्या फेऱ्यांत झालेला तौलनिक तोटा आणि सायेन्स, अलोन्सो, व्हर्सटॅपन यांना ताज्या मऊ टायरवर मिळालेली संधी हा या फरकाचा स्पष्ट दाखला आहे. याच वेळी व्हेटेलच्या जुन्या मध्यम टायरने त्याची स्थानरक्षणाची क्षमता कमी केली आणि बोट्टासच्या पूर्वी कमावलेल्या अंतराला सुरक्षा गाडीने नष्ट केले. रसल व हॅमिल्टन यांनी सुरुवातीचा आणि अंतिम असा दोन्ही काळ नीट हाताळल्याने मर्सिडीजच्या वेगाचा फायदा टायर परिस्थितीतही वाया गेला नाही. ही निरीक्षणे अंतिम निकालातील फरक स्पष्ट करतात; पिरेलीच्या प्राथमिक निरीक्षणापलीकडे कोणत्याही संघाच्या आतल्या गुप्त यांत्रिक दुरुस्तीचा दावा करण्याचे कारण उपलब्ध नाही.<ref name="B22_teams"/> === एफ.आय.ए.चे निर्णय, पुढील शर्यतीवरील शिक्षा आणि अजिंक्यपदाचे परिणाम === मुख्य शर्यतीतील हॅमिल्टन-व्हर्सटॅपन संपर्काबाबत पंचांनी व्हर्सटॅपनने पहिल्या वळणात उशिरा ब्रेक मारल्यामुळे दुसऱ्या वळणात कारवरील नियंत्रण व उपलब्ध जागेचा चुकीचा अंदाज घेतल्याचे नमूद केले. हॅमिल्टन अधिक जागा देऊ शकला असता असे मान्य करूनही प्रमुख जबाबदारी व्हर्सटॅपनची ठरवून पाच सेकंद आणि दोन दंडगुण दिले. स्वतंत्र नॉरिस-लक्लेर घटनेत नॉरिसने आतल्या कर्बला स्पर्श केल्याने त्याची कार बाहेरच्या बाजूला घसरत लक्लेरशी धडकली; त्या बाबतीत नॉरिसला पूर्ण जबाबदार ठरवत पाच सेकंद व दोन दंडगुण दिले. दोन्ही चालकांचे धडकेनंतरचे प्रत्यक्ष शर्यत वर्गीकरण आणि हे पंचांचे निर्णय यात फरक ठेवावा लागतो: व्हर्सटॅपन सहावा राहिला, तर नॉरिस यांत्रिक बिघाडाने शेवटी निवृत्त झाला.<ref name="B22_verpen"/><ref name="B22_norpen"/><ref name="B22_race"/> रविवारच्या पहिल्या फेरीतील रिकार्डो-मॅग्नुसेन धडकेत पंचांनी रिकार्डोला पुढील अबु धाबी ग्रांप्रीसाठी तीन ग्रिडस्थानांची शिक्षा दिली. त्यामुळे साओ पाउलोतील त्याची निवृत्ती बदलून कोणतेही नवे स्थान किंवा दंडित वेळ दाखवता येणार नाही. गॅस्लीचा पिटलेन वेगासाठीचा पाच सेकंदांचा दंड मात्र त्याच मुख्य शर्यतीच्या निकालात समाविष्ट झाला. शनिवारच्या स्प्रिंटमधील अलोन्सोच्या आणि स्ट्रोलच्या शिक्षा स्वतंत्रपणे तिथल्याच वर्गीकरणात दिलेल्या आहेत. दोन वेगळ्या दिवसांवरील पंचांचे आदेश एकत्रित करून नंतरच्या मुख्य शर्यत गुणांची पुन्हा वजाबाकी करणे चुकीचे ठरेल.<ref name="B22_ricpen">{{स्रोत बातमी|title=रिकार्डोमुळे झालेल्या धडकेबाबत पंचांचा निर्णय, दस्तऐवज ५८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2022_brazilian_grand_prix_-_offence_-_car_3_-_causing_a_collision.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="B22_gaspen"/><ref name="B22_alonsopen"/><ref name="B22_strollpen"/> शर्यतीनंतर व्हर्सटॅपनचे ४२९ गुण झाले; लक्लेर व पेरेझ प्रत्येकी २९० गुणांवर येऊन दुसऱ्या स्थानासाठी अखेरच्या अबु धाबी शर्यतीत थेट स्पर्धक राहिले. रसल २६५, हॅमिल्टन २४० आणि सायेन्स २३४ गुणांवर होते. कारनिर्मात्यांत रेड बुल ७१९, फेरारी ५२४, मर्सिडीज ५०५, अल्पाइन १६७ आणि मॅक्लारेन १४८ गुणांवर गेले. त्यामुळे या एका सप्ताहांताने निश्चित झालेले जागतिक विजेतेपद बदलले नाही, पण मर्सिडीजच्या क्षमतेचा महत्त्वाचा पुरावा दिला आणि दुसऱ्या चालक व कारनिर्माता स्थानासाठी अखेरच्या शर्यतीची पार्श्वभूमी अधिक तीव्र केली. हा निष्कर्ष १३ नोव्हेंबरच्या एफ.आय.ए.च्या हंगाम-गुणतालिकेच्या तात्कालिक स्थितीवर आधारित आहे; पुढील अबु धाबीच्या गुणांची यात भर नाही.<ref name="B22_points"/> == निकालानंतर गुणतालिका == खालील दोन्ही गुणतालिका एफ.आय.ए.च्या १३ नोव्हेंबर २०२२ च्या निर्णयपत्र ६२ नुसार, साओ पाउलोमधील स्प्रिंट व मुख्य शर्यत पूर्ण झाल्यानंतर आणि हंगामातील अबु धाबी शर्यत होण्यापूर्वीची आहेत. त्यांमध्ये आधीच्या फेऱ्यांत सहभागी झालेले सर्व २२ क्रमांकित चालक समाविष्ट आहेत.<ref name="B22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४२९ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २९० |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || २९० |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २६५ |- | ५ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २४० |- | ६ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २३४ |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ११३ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ८६ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ८१ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४९ |- | ११ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३६ |- | १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ३५ |- | १३ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २५ |- | १४ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ |- | १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १४ |- | १६ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १७ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १२ |- | १८ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २१ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २२ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="B22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७१९ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५२४ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५०५ |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १६७ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १४८ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५५ |- | ७ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५० |- | ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७ |- | ९ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३५ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ८ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="B22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[साओ पाउलो ग्रांप्री]] * [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/brazil २०२२ साओ पाउलो ग्रांप्री – फॉर्म्युला वन अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1137/brazil/race-result २०२२ साओ पाउलो ग्रांप्री – अधिकृत शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2022/brazilian-grand-prix/eventtiming-information २०२२ साओ पाउलो – एफ.आय.ए. निर्णय व वेळमापन दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = साओ पाउलो ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२२ अबु धाबी ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ साओ पाउलो ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ साओ पाउलो ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:साओ पाउलो ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] ge5k7044oon1bplkw836io73xjqu9kc 0 351306 2726003 2641246 2026-10-25T11:40:09Z Koolkrazy 1591 2726003 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = संयुक्त अरब अमिराती | ग्रांप्री = अबु धाबी | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Abu Dhabi.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ अबु धाबी ग्रांप्रीसाठी यास मरिना सर्किटचा अधिकृत मार्गनकाशा | दिनांक = २० नोव्हेंबर | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = २२ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = यास मरिना सर्किट, यास बेट, अबु धाबी, संयुक्त अरब अमिराती | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.२८१ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.२८१ | एकूण_फेऱ्या = ५८ | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.१८३ | एकूण_अंतर_मैल = १९०.२५३ | हवामान = कोरडे; सूर्यास्तानंतर सायंकाळी तापमान कमी होत गेले | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | पोल_वेळ = १:२३.८२४ | जलद_चालक = लॅन्डो नॉरिस | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मॅक्लारेन एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:२८.३९१ | जलद_फेरी = ४४ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | दुसरा_देश = मोनॅको | दुसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | तिसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | तिसरा_देश = मेक्सिको | तिसरा_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ साओ पाउलो ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ अबु धाबी ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ अबु धाबी ग्रांप्री }} '''२०२२ अबु धाबी ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेची बाविसावी आणि शेवटची शर्यत होती. तिचे अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला वन एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री २०२२'' होते. १८–२० नोव्हेंबर २०२२ दरम्यान संयुक्त अरब अमिरातीमधील [[यास मरिना सर्किट]]वर हा सप्ताहांत झाला आणि २० नोव्हेंबरच्या ५८ फेऱ्यांच्या शर्यतीत [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने हंगामातील विक्रमी पंधरावा विजय मिळवला. [[शार्ल लक्लेर]] दुसरा व [[सर्जिओ पेरेझ]] तिसरा ठरला; या दोन चालकांची हंगामाच्या अंतिम चालक अजिंक्यपदातील दुसऱ्या स्थानासाठीची थेट चुरस लक्लेरच्या बाजूने संपली.<ref name="A22_calendar">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अबु धाबी ग्रांप्री अधिकृत सप्ताहांत वेळापत्रक|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-etihad-airways-abu-dhabi-grand-prix-2022-timetable.cdePHPijXn7eKMxtHGA4d.cdePHPijXn7eKMxtHGA4d|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="A22_race">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी मुख्य शर्यत अंतिम वर्गीकरण : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="A22_points">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी शर्यतीनंतरचे अंतिम चालक व कारनिर्माते गुण : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> रेड बुलने पात्रतेत पहिले दोन ग्रिडस्थान पटकावले होते; व्हर्सटॅपनने १:२३.८२४ मध्ये पोल मिळवले आणि शर्यतीत मध्यम ते कठीण टायर असा एकाच पिटस्टॉपचा मार्ग अवलंबला. फेरारीच्या एक-थांबा रणनीतीवर लक्लेरने दोन थांबे घेणाऱ्या पेरेझला मागे ठेवले. नॉरिसने सर्वात वेगवान फेरी करत एक अतिरिक्त गुण मिळवला. चार वेळचा विश्वविजेता [[सेबास्टियन व्हेटेल]]ची ही शेवटची फॉर्म्युला वन ग्रांप्री होती; मर्सिडीजचा [[लुइस हॅमिल्टन]] यांत्रिक बिघाडामुळे निवृत्त झाला.<ref name="A22_rreport">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबीतील व्हर्सटॅपनचा विजय व लक्लेरचे उपविजेतेपद|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-cruises-to-victory-in-abu-dhabi-as-leclerc-seals-p2-in-standings.5XRTCWAEVIywQW8ven8CrH|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="A22_fast">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी २०२२ : शर्यतीतील सर्व चालकांच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_22_uae_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="A22_teams">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अबु धाबी ग्रांप्रीनंतर दहा संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-abu-dhabi-2022.1U9cT88mL72Fl2gKGNhfBq.1U9cT88mL72Fl2gKGNhfBq|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === मागील [[२०२२ साओ पाउलो ग्रांप्री]]नंतर व्हर्सटॅपनने चालक व रेड बुलने कारनिर्माता अजिंक्यपद आधीच निश्चित केले होते. व्हर्सटॅपनचे ४२९ गुण होते; लक्लेर आणि पेरेझ प्रत्येकी २९० गुणांवर असल्याने अंतिम शर्यतीतील परस्पर स्थानाला विशेष महत्त्व होते. रसलचे २६५, हॅमिल्टनचे २४० आणि सायेन्सचे २३४ गुण होते. कारनिर्मात्यांत रेड बुलकडे ७१९, फेरारीकडे ५२४ आणि मर्सिडीजकडे ५०५ गुण होते. अल्पाइनचे १६७ विरुद्ध मॅक्लारेनचे १४८, तर अल्फा रोमिओचे ५५ विरुद्ध अ‍ॅस्टन मार्टिनचे ५० गुण अशी इतर महत्त्वाची स्पर्धा होती. या संख्यांचा संदर्भ साओ पाउलोच्या अंतिम गुणांशी आहे; अबु धाबीची नंतर मिळणारी गुणसंख्या यात समाविष्ट नव्हती.<ref name="A22_points"/><ref name="A22_rreport"/> व्हेटेलने हंगामानंतर कारकीर्द संपवण्याची घोषणा आधीच केली होती; डॅनियल रिकार्डो मॅक्लारेनसोबतची मुदत संपवत होता, मिक शुमाकर हासमधील अंतिम शर्यत चालवत होता आणि निकोलस लतिफीसाठीही विलियम्समधील हा निरोपाचा सप्ताहांत होता. फेरारी-रेड बुलमधील दुसरे चालकस्थान, फेरारी-मर्सिडीजमधील कारनिर्माता उपविजेतेपद आणि अल्पाइन-मॅक्लारेनमधील चौथा क्रमांक अशा वेगवेगळ्या संघर्षांच्या दरम्यान ही निरोपाची पार्श्वभूमी होती.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_teams"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === यास बेटावरील पूर्ण नावाने ओळखले जाणारे [[यास मरिना सर्किट]] हे कायमस्वरूपी सर्किट २०२१ पासून लागू असलेल्या सुधारित मार्गावर वापरले गेले. २०२२ मध्ये एका फेरीचे अंतर ५.२८१ किमी होते, त्यामुळे ५८ फेऱ्यांसाठी अधिकृत एकूण अंतर ३०६.१८३ किमी ठरले. लांब सरळ रेषा, दोन डीआरएस विभाग, मंद वळणांमध्ये वेग वाढवण्याचा प्रयत्न आणि सूर्यास्तानंतर सर्किटची बदलणारी परिस्थिती या घटकांमुळे टायर तापमान व रणनीती महत्त्वाची होती. समकालीन २०२२ मार्गनकाशात १६ वळणे दाखवली आहेत.<ref name="A22_calendar"/><ref name="A22_commons">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ यास मरिना सर्किट मार्गनकाशा, विकिमीडिया कॉमन्स|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Abu_Dhabi.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> १८ नोव्हेंबरला स्थानिक वेळेनुसार १४:००–१५:०० पहिले व १७:००–१८:०० दुसरे मुक्त सराव सत्र झाले. १९ नोव्हेंबरला १४:३०–१५:३० तिसरा सराव आणि सायंकाळी १८:०० पासून मुख्य पात्रता फेरी झाली. २० नोव्हेंबरला स्थानिक वेळेप्रमाणे १७:०० वाजता ५८ फेऱ्यांच्या मुख्य शर्यतीची सुरुवात झाली. हा नियमित, स्प्रिंट नसलेला सप्ताहांत असल्यामुळे पात्रतेची फेरी १, फेरी २ व फेरी ३ यांवरून रविवारी शर्यतीची ग्रिड ठरवली गेली.<ref name="A22_calendar"/> === सहभागी चालक आणि संघ === मुख्य ग्रांप्रीसाठी १० संघांच्या २० कायमस्वरूपी चालकांची अधिकृत नोंद होती. मात्र पहिल्या मुक्त सरावात आठ वेगवेगळे राखीव व युवा चालक उतरले: व्हर्सटॅपनऐवजी लियाम लॉसन, सायेन्सऐवजी रॉबर्ट श्वार्ट्झमन, झोउऐवजी रॉबर्ट कुबिका, लतिफीऐवजी लोगान सार्जंट, मिक शुमाकरऐवजी पिएत्रो फिटिपाल्डी, नॉरिसऐवजी पाटो ओवॉर्ड, अलोन्सोऐवजी जॅक डूहान आणि स्ट्रोलऐवजी फेलिपे द्रुगोव्हिच. त्यांचे वेगळे कार क्रमांक पहिले सराव निकालात आहेत. दुसऱ्या सरावापासून मूळ शर्यतचालक परत आले; त्यामुळे खालील नियमित प्रवेशसूचीत FP1चे आठ तात्पुरते चालक दाखवलेले नाहीत.<ref name="A22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अबु धाबी ग्रांप्री प्रवेशसूची : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र १०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="A22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी पहिल्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ११|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20P1%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="A22_fp1rep">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी पहिला सराव : हॅमिल्टन आघाडीवर, नवख्या चालकांचे सत्र|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-hamilton-leads-mercedes-1-2-in-first-practice-at-yas-marina-as-a-host-of.6yAcY2vjldD9NiorCsJSdA|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_entry"/><ref name="A22_quali">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी मुख्य पात्रता फेरी अंतिम वर्गीकरण : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र २५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> |} === टायर === पिरेलीने अबु धाबीमधील २०२२ च्या शेवटच्या सप्ताहांतासाठी कोरड्या स्थितीत उपलब्ध सर्वांत मऊ सी३, सी४ आणि सी५ मिश्रणांची निवड केली. प्रत्येक चालकाला सी३ कठीणचे २, सी४ मध्यमचे ३ आणि सी५ मऊचे ८ संच मिळाले. कठीण टायर पांढऱ्या, मध्यम पिवळ्या आणि मऊ लाल बाजूच्या पट्टीने ओळखले जात होते. दीर्घ काळासाठी पाठीमागील टायरचे तापमान नियंत्रित ठेवण्याची गरज, तसेच एक थांबा किंवा दोन थांबे यांतील वेळेची तडजोड पिरेलीने आधीच अधोरेखित केली होती.<ref name="A22_tyres">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अबु धाबी ग्रांप्रीसाठी पिरेलीचे टायर संच व मिश्रणे|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-abu-dhabi-grand-prix.6JdtRjYzOPcs0ztbRgQ6h.6JdtRjYzOPcs0ztbRgQ6h|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी३ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी४ || पिवळा || ३ |- | मऊ || सी५ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_tyres"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारच्या उष्ण दुपारच्या पहिल्या सत्रात मर्सिडीजचा हॅमिल्टन १:२६.६३३ अशी सर्वांत वेगवान फेरी करून पहिला, रसल ०.२२० सेकंद मागे दुसरा आणि लक्लेर तिसरा ठरला. पेरेझ चौथा तर व्हर्सटॅपनच्या जागी उतरलेला लॉसन पाचवा होता. पाचव्या स्थानावरील लॉसनसह आठ तात्पुरत्या चालकांमुळे सत्रातील निकाल पुढील सरावाच्या कायमच्या चालकयादीशी जुळत नाहीत; त्यामुळे त्यांच्याकडील गाडी क्रमांक आणि चालवलेल्या फेऱ्या स्वतंत्रपणे नोंदवणे आवश्यक आहे. मोठ्या पावसाऐवजी स्वच्छ, उष्ण सर्किटवर बहुतेक संघांनी टायर व एरोडायनामिक जुळणीवर भर दिला.<ref name="A22_fp1"/><ref name="A22_fp1rep"/> फिटिपाल्डीने हास, कुबिकाने अल्फा रोमिओ आणि श्वार्ट्झमनने फेरारी गाड्यांत सराव केला. विलियम्सचा सार्जंट पहिल्या वळणावर फिरला, तर मॅक्लारेनचा ओवॉर्ड सुरुवातीच्या तांत्रिक व्यत्ययानंतर पुन्हा बाहेर पडला; अल्पाइनच्या डूहानलाही सत्रादरम्यान अडथळा आला. सूर्यास्तानंतर होणाऱ्या पात्रतेच्या वेळी मार्गाचे तापमान वेगळे असणार असल्याने या पहिल्या सत्राच्या क्रमांकांचा पुढील वेगाशी थेट संबंध लावता येत नव्हता.<ref name="A22_fp1rep"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२६.६३३ || २१ |- | २ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२६.८५३ || ३० |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२६.८८८ || २२ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२६.९६७ || २३ |- | ५ || ३६ || [[लियाम लॉसन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२७.२०१ || २२ |- | ६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२७.२६८ || २० |- | ७ || ३९ || [[रॉबर्ट श्वार्ट्झमन]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२७.४२९ || २४ |- | ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२७.६१९ || २१ |- | ९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२७.६५५ || २३ |- | १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२७.८४० || २६ |- | ११ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२७.८४५ || २८ |- | १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२७.८९१ || २७ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२७.९९१ || २८ |- | १४ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२८.०६४ || २२ |- | १५ || ४५ || [[लोगान सार्जंट]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२८.०९८ || २३ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२८.१४२ || २० |- | १७ || ५१ || [[पिएत्रो फिटिपाल्डी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२८.२०४ || २६ |- | १८ || २८ || [[पाटो ओवॉर्ड]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२८.३५० || २२ |- | १९ || ८२ || [[जॅक डूहान]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२८.४८४ || २५ |- | २० || ३४ || [[फेलिपे द्रुगोव्हिच]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२८.६७२ || २३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी स्थानिक वेळेनुसार सायंकाळच्या दुसऱ्या सत्रात सर्व २० नियमित चालक आले. व्हर्सटॅपन १:२५.१४६ या वेगासह सर्वांत पुढे होता; त्याच्यानंतर रसल (+०.३४१ सेकंद), लक्लेर (+०.४५३), हॅमिल्टन (+०.६१५) आणि पेरेझ (+०.७०६) अशी पहिल्या पाचची क्रमवारी होती. त्यामुळे पहिल्या सरावातील मर्सिडीजची आघाडी रात्रीच्या परिस्थितीत रेड बुलकडे बदललेली दिसली. त्याच वेळी फेरारीचे दोन्ही चालक आणि मर्सिडीजचे दोघेही पहिल्या सहामध्ये असल्याने पात्रतेपूर्वीचा वेग तिन्ही मोठ्या संघांत विभागला होता.<ref name="A22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अबु धाबी दुसरा मुक्त सराव : अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1138/abu-dhabi/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> दुसरा सराव हा रविवारी संध्याकाळच्या प्रकाशमान परिस्थितीशी अधिक जुळणारा असल्यामुळे दीर्घ टायर-टप्पे व इंधनभारातील शर्यतअनुरूप वेग यांचा अभ्यास झाला. अल्पाइनचे ओकॉन व अलोन्सो सातवा-आठवा होते; मॅक्लारेनचा रिकार्डो नववा परंतु नॉरिस अकरावा राहिला. या साध्या क्रमापेक्षा प्रत्यक्ष दीर्घ टप्प्यांचे तुलनात्मक आकलन अधिक महत्त्वाचे होते, असे पिरेलीच्या पुढील शर्यत विश्लेषणातील रणनीतीच्या वैविध्यावरून स्पष्ट होते.<ref name="A22_fp2"/><ref name="A22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अबु धाबी ग्रांप्री : पिरेलीचे रविवारचे टायर व रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-abu-dhabi-grand-prix--sunday-0/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२५.१४६ || २५ |- | २ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.३४१ सेकंद || २७ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || +०.४५३ सेकंद || ३० |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.६१५ सेकंद || २२ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || +०.७०६ सेकंद || २६ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || +०.७८६ सेकंद || ३१ |- | ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +०.८९२ सेकंद || २८ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +०.८९७ सेकंद || २९ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +०.९७८ सेकंद || १४ |- | १० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || +१.१५४ सेकंद || २९ |- | ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +१.२३१ सेकंद || २८ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.२४९ सेकंद || २८ |- | १३ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || +१.३३३ सेकंद || ३० |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.४०१ सेकंद || २७ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || +१.५३४ सेकंद || ३० |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.६०४ सेकंद || २९ |- | १७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.६९३ सेकंद || २६ |- | १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.७६९ सेकंद || २५ |- | १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || +१.८९० सेकंद || २९ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.११६ सेकंद || ३० |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी तिसऱ्या सरावात पेरेझने १:२४.९८२ वेळेसह सर्वांत जलद फेरी केली. व्हर्सटॅपन दुसरा (+०.१५२), हॅमिल्टन तिसरा (+०.२४०), रसल चौथा (+०.४१३) आणि नॉरिस पाचवा (+०.५३६) होता. फेरारीचे लक्लेर व सायेन्स सहावा-सातवा राहिले, पण त्यांच्या २४ व २३ फेऱ्यांमुळे विविध जुळणींचा अभ्यासही करण्यात आला. त्यामुळे या सत्रातील एका वेगवान फेरीचा क्रम पात्रतेचा अंतिम क्रम असेल, असे निश्चित मानता येणार नव्हते.<ref name="A22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी तिसऱ्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र २०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20P3%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> व्हेटेल नववा तर अल्बोन दहावा राहिल्यामुळे मधल्या गटातील स्पर्धेची तीव्रता दिसली. हॅमिल्टनवर लाल झेंडा दाखवला असताना दुसऱ्या गाडीला ओलांडल्याचा तपास झाला; पंचांनी संबंधित घटनेवर शिक्षा न देण्याचा निर्णय दिला. म्हणून हा तपास पात्रतेतील त्याच्या स्थानबदलाप्रमाणे नोंदवू नये.<ref name="A22_fia">{{स्रोत बातमी|title=एफ.आय.ए. २०२२ हंगामातील अबु धाबी ग्रांप्री निर्णयपत्र सूची|दुवा=https://www.fia.com/documents/season/season-2022-2005/championships/fia-formula-one-world-championship-14|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="A22_fp3"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२४.९८२ || १५ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२५.१३४ || १५ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२५.२२२ || २० |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२५.३९५ || १५ |- | ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.५१८ || १६ |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२५.५७१ || २४ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२५.६०५ || २३ |- | ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.९५० || १८ |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२६.०१२ || १३ |- | १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२६.०५१ || १६ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२६.०७३ || १७ |- | १२ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२६.०७६ || १८ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२६.१७० || १९ |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२६.१८९ || १७ |- | १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२६.२३९ || १२ |- | १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२६.२९८ || २० |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२६.३५६ || २१ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२६.४७३ || १९ |- | १९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२६.४८२ || १७ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२६.६४६ || १४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === १९ नोव्हेंबरच्या रात्री झालेल्या मुख्य पात्रतेची पहिली फेरी व्हर्सटॅपनच्या १:२४.७५४ वेळेवर संपली. पेरेझने १:२४.८२० मध्ये दुसरे आणि सायेन्सने १:२५.०९० मध्ये पुढचे जलद स्थान मिळवले. मॅग्नुसेन, गॅस्ली, बोट्टास, अल्बोन आणि लतिफी या पाच चालकांना दुसऱ्या फेरीत जाता आले नाही. मागील साओ पाउलो ग्रांप्रीत अनपेक्षित पोल मिळवलेला मॅग्नुसेन येथे पहिल्याच फेरीत बाद झाला, हा आठवड्याभरातील हवामान व सर्किट परिस्थितीमधील फरक दर्शवणारा परिणाम होता.<ref name="A22_quali"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पेरेझने १:२४.४१९ वेळ नोंदवत व्हर्सटॅपनच्या १:२४.६२२ पेक्षा जलद फेरी केली. लक्लेर १:२४.५१७ आणि सायेन्स १:२४.५२१ वर होते. अलोन्सो अकरावा, त्सुनोदा बारावा, मिक शुमाकर तेरावा, स्ट्रोल चौदावा व झोउ पंधरावा ठरले आणि त्यांचा पुढील प्रवेश बंद झाला. व्हेटेलने १:२४.९७४ वेळेसह अंतिम दहा चालकांमध्ये प्रवेश मिळवला; त्याने ट्रॅफिकमुळे फेरी करण्यास अडथळा आल्याची तक्रार केली होती, परंतु तो बाद झाला नाही.<ref name="A22_quali"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत व्हर्सटॅपनने १:२३.८२४ अशी सप्ताहांतातील सर्वोत्तम वेळ नोंदवत सातवे हंगामी पोल मिळवले; पेरेझ १:२४.०५२ या वेळेत दुसरा आणि लक्लेर १:२४.०९२ मध्ये तिसरा राहिला. रेड बुलच्या दोन्ही गाड्या पहिल्या रांगेत, फेरारीच्या तिसऱ्या-चौथ्या, मर्सिडीजच्या पाचव्या-सहाव्या, मॅक्लारेनचा नॉरिस सातवा, अल्पाइनचा ओकॉन आठवा आणि व्हेटेल नववा ठरला. रिकार्डो पात्रतेत दहावा होता, परंतु रविवारी तीन ग्रिडस्थानांची आधीची शिक्षा त्याला भोगायची होती. त्यामुळे पात्रता वर्गीकरण आणि अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी यांना वेगळे दस्तऐवज म्हणून पाहणे आवश्यक होते.<ref name="A22_quali"/><ref name="A22_grid">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, २०२२|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1138/abudhabil/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२४.७५४ || १:२४.६२२ || १:२३.८२४ || १७ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२४.८२० || १:२४.४१९ || १:२४.०५२ || १८ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२५.२११ || १:२४.५१७ || १:२४.०९२ || १७ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२५.०९० || १:२४.५२१ || १:२४.२४२ || १६ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२५.५९४ || १:२४.७७४ || १:२४.५०८ || २१ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२५.५४५ || १:२४.९४० || १:२४.५११ || २० |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.३८७ || १:२४.९०३ || १:२४.७६९ || १७ |- | ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२५.७३५ || १:२५.००७ || १:२४.८३० || १७ |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२५.५२३ || १:२४.९७४ || १:२४.९६१ || १८ |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.७६६ || १:२५.०६८ || १:२५.०४५ || १५ |- | ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२५.७८२ || १:२५.०९६ || — || १२ |- | १२ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२५.६३० || १:२५.२१९ || — || १५ |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२५.७११ || १:२५.२२५ || — || १५ |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२५.७४१ || १:२५.३५९ || — || १५ |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२५.५९४ || १:२५.४०८ || — || १२ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२५.८३४ || — || — || ९ |- | १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२५.८५९ || — || — || ९ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२५.८९२ || — || — || ६ |- | १९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२६.०२८ || — || — || ९ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२६.०५४ || — || — || ९ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_quali"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === २० नोव्हेंबरच्या अधिकृत ग्रिडमध्ये पहिल्या नऊ स्थानांवर पात्रतेतील क्रम कायम राहिला; मात्र रिकार्डोला मागील साओ पाउलो मुख्य शर्यतीतील मॅग्नुसेनबरोबरच्या धडकेमुळे या शर्यतीसाठी तीन स्थानांचा दंड लागू झाला. त्यामुळे पात्रतेत दहावा असतानाही त्याची रविवारी सुरुवात तेराव्या स्थानावरून झाली. अलोन्सो, त्सुनोदा व मिक शुमाकर प्रत्येकी एक स्थान पुढे सरकून दहावा, अकरावा, बारावा झाले. उर्वरित चालकांनी त्यांची प्रकाशित ग्रिड स्थानं राखली. येथे कोणताही चालक पिटलेनमधून सुरू करणारा नव्हता.<ref name="A22_grid"/><ref name="A22_fiagrid">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी अंतिम ग्रिड : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र २९ ची प्रत|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/abu-dhabi-grand-prix/final-starting-grid|प्रकाशक=ट्रेसिंग इनसाइट्स — एफ.आय.ए. दस्तऐवज प्रत}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२३.८२४ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२४.०५२ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२४.०९२ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२४.२४२ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२४.५०८ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२४.५११ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२४.७६९ |- | ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२४.८३० |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२४.९६१ |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२५.०९६ |- | ११ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२५.२१९ |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२५.२२५ |- | १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.०४५ (३ स्थानांची शिक्षा) |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२५.३५९ |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२५.४०८ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२५.८३४ |- | १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२५.८५९ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२५.८९२ |- | १९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२६.०२८ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२६.०५४ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_grid"/><ref name="A22_fiagrid"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात, आघाडीवरील संघर्ष आणि पहिल्या फेऱ्या === रविवारी २० नोव्हेंबरला सूर्यास्ताच्या वेळी ५८ फेऱ्यांची मुख्य शर्यत सुरू झाली. पहिल्या ग्रिडस्थानावरील व्हर्सटॅपनने बाजूच्या पेरेझपेक्षा सुरुवातीच्या पहिल्या वळणापर्यंत आघाडी राखली. तिसरा लक्लेर आणि चौथा सायेन्स सुरुवातीच्या लढतीत होते; हॅमिल्टनने पहिल्या वळणात फेरारीच्या सायेन्सला मागे टाकले. त्यानंतर सहाव्या वळणात सायेन्सबरोबर स्थानासाठी लढताना हॅमिल्टन सर्किटच्या बाहेर गेला आणि उंच कर्बवरून गाडी गेली. त्याला मिळालेला फायदा लक्षात घेऊन चौथ्या फेरीत स्थान परत द्यावे लागले; पंचांनी स्वतंत्र पुढील शिक्षा दिली नाही.<ref name="A22_rreport"/> हॅमिल्टनने पाचव्या फेरीत पुन्हा पुढे जाऊन सायेन्सला मागे टाकले, परंतु नवव्या फेरीत सायेन्सने चौथे स्थान परत मिळवले. त्याच काळात रसलने नॉरिसला मागे टाकून आपले सहावे स्थान मिळवले आणि पुढे संघसहकारी हॅमिल्टनच्या पुढे गेला. हॅमिल्टनने गाडीतील कार्यक्षमतेत घसरण जाणवत असल्याचे रेडिओवर सांगितले. अग्रभागी व्हर्सटॅपनचा पेरेझवरील फरक वाढत होता; लक्लेर पेरेझच्या मागे दबाव ठेवत असल्याने चालक अजिंक्यपदातील दुसऱ्या स्थानाचे गणित उघडे राहिले.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_teams"/> मधल्या गटात व्हेटेलने ओकॉनला अनेक वळणांवर आव्हान दिले; त्यांच्याशी अलोन्सो आणि नॉरिसचा संबंधित पिटस्टॉप वेळांवर स्पर्धा होती. व्हेटेलच्या अंतिम कारकीर्द-शर्यतीत त्याच्या स्थानासाठीचा संघर्ष केवळ प्रतीकात्मक नव्हता, कारण अ‍ॅस्टन मार्टिन आणि अल्फा रोमिओमधील कारनिर्मात्यांच्या सहाव्या स्थानाची बरोबरी याच फेरीत ठरू शकत होती.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_points"/> === पिटस्टॉपचे पहिले चक्र आणि पेरेझला आलेली अडचण === लान्स स्ट्रोलने तेराव्या फेरीच्या सुमारास कठीण टायर घेऊन सर्वप्रथम मुख्य प्रतिस्पर्ध्यांमध्ये पिटस्टॉप सुरू केला. ओकॉन, त्सुनोदा, शुमाकर, गॅस्ली आणि अन्य मधल्या गटातील चालकांनीही त्यानंतर टायर बदलले. पेरेझने १५व्या फेरीत मध्यम टायर सोडून कठीण टायर घेतले; रसल आणि नॉरिसची पहिली थांबेही त्या टप्प्यावर झाली. रसलच्या पिटस्टॉपमधून बाहेर पडताना नॉरिसला चुकवण्यासाठी हालचाल करावी लागल्यामुळे मर्सिडीजच्या असुरक्षित सोडणुकीवर पंचांनी पाच सेकंदांची शिक्षा केली.<ref name="A22_race"/><ref name="A22_ruspen">{{स्रोत बातमी|title=जॉर्ज रसल : पिटस्टॉपमधील असुरक्षित सोडणुकीबाबत एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३२|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/abu-dhabi-grand-prix/offence-car-63-unsafe-release|प्रकाशक=ट्रेसिंग इनसाइट्स — एफ.आय.ए. दस्तऐवज प्रत}}</ref> पहिल्या पिटस्टॉपनंतर पेरेझ परत ट्रॅकवर आल्यानंतर त्याचा काही वेळ अलोन्सो व व्हेटेलच्या मागे गेला. ही गतीतील मर्यादा आणि दुय्यम लढाईतील विलंब नंतर लक्लेरशी झालेल्या निर्णायक द्वंद्वात महत्त्वाचा ठरला. व्हर्सटॅपनने विसाव्या फेरीत आणि लक्लेरने एकविसाव्या फेरीत मध्यमवरून कठीण टायर घेतले. सायेन्सने फेरारीची वेगळी दोन-थांबा योजना निवडली, तर हॅमिल्टनने एक-थांबा मार्गावर दीर्घ कठीण टायरचा टप्पा ठेवण्याचा प्रयत्न केला.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_strategy">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी २०२२ : एक किंवा दोन पिटस्टॉप, आकडेवारी व टायर|दुवा=https://www.racefans.net/2022/11/20/2022-abu-dhabi-grand-prix-interactive-data-lap-charts-times-and-tyres/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}</ref> === शर्यतीचा मध्यभाग, पेरेझचा दुसरा थांबा व लक्लेरची प्रतिकारनीती === तिसाव्या फेरीपर्यंत पेरेझचा कठीण टायरवरील वेग कमी होण्यास सुरुवात झाली आणि लक्लेर त्याच्या जवळ आला. रेड बुलने ३३व्या फेरीत पेरेझला पुन्हा बोलावून दुसरा कठीण टायर संच लावला. या बदलामुळे त्याचा अंतिम टप्प्यातील वेग सुधारण्याची शक्यता वाढली, परंतु त्याला लक्लेरच्या पुढे जाण्यासाठी पुन्हा रस्त्यावर अंतर कापावे लागणार होते. फेरारीने लक्लेरला प्रतिस्पर्ध्याची रणनीती तशीच न वापरता एकाच पिटस्टॉपवर टिकवण्यास सांगितले. म्हणजे उरलेल्या टायरची झीज मर्यादेत ठेवणे व पेरेझला ट्रॅकवर ओलांडण्यास भाग पाडणे हा निर्णय झाला.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_pirelli"/> सायेन्सने ३९व्या फेरीत दुसऱ्यांदा पिटस्टॉप घेतला, रसलनेही त्याच टप्प्यात दुसरे टायर घेतले; ताजे टायर असलेल्या चालकांनी शर्यतीच्या शेवटच्या भागात गती मिळवण्याचा प्रयत्न केला. नॉरिसने ४२व्या फेरीत मध्यम टायर घेतले आणि ४४व्या फेरीत १:२८.३९१ अशी संपूर्ण शर्यतीतील सर्वांत वेगवान फेरी नोंदवली. ही फेरी नॉरिस सहाव्या स्थानी असल्यामुळे त्याला नेहमीच्या गुणांव्यतिरिक्त एक गुण देण्यास पात्र ठरली.<ref name="A22_race"/><ref name="A22_fast"/><ref name="A22_pirelli"/> अल्पाइनचा अलोन्सो २७ फेऱ्यांनंतर गाडीतील पाण्याच्या गळतीमुळे शर्यतीबाहेर पडला. त्यामुळे दोन गाड्यांच्या सहाय्याने मॅक्लारेनशी चालणाऱ्या कारनिर्माता गुणस्पर्धेत ओकॉनवर जास्त भार आला. विलियम्सचा लतिफी आणि हासचा मिक शुमाकर यांच्यात धडक झाली; पंचांनी शुमाकरला कारणीभूत ठरवून पाच सेकंदांची शिक्षा दिली. पुढे लतिफी गाडीमधील अडचणींमुळे निवृत्त झाला; शुमाकरचा दंड त्याच्या अंतिम निकालात आधीच समाविष्ट आहे.<ref name="A22_race"/><ref name="A22_teams"/><ref name="A22_mscpen">{{स्रोत बातमी|title=मिक शुमाकर व निकोलस लतिफी धडक : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३३|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/abu-dhabi-grand-prix/offence-car-47-causing-a-collision|प्रकाशक=ट्रेसिंग इनसाइट्स — एफ.आय.ए. दस्तऐवज प्रत}}</ref> === अंतिम फेऱ्या, निवृत्ती आणि ध्वजाखालील निकाल === शेवटच्या दहा फेऱ्यांत दोन थांब्यांचा फायदा वापरून पेरेझने लक्लेरपासूनचे अंतर वेगाने कमी केले. काही वेळा इतर वाहनांच्या मागे असणे किंवा ओलांडताना रेषा निवडण्यामुळे मौल्यवान वेळ गेला. उरलेल्या फेऱ्यांत तो फार जवळ पोहोचला, पण नव्या टायरचा वेग असूनही त्याला लक्लेरच्या पुढे जाता आले नाही. व्हर्सटॅपनने ५८ फेऱ्यांत १:२७:४५.९१४ या वेळेत कोणत्याही उशिराच्या सुरक्षा गाडीच्या मदतीशिवाय शर्यत जिंकली; लक्लेर ८.७७१ सेकंद आणि पेरेझ १०.०९३ सेकंद मागे राहिला.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_race"/><ref name="A22_strategy"/> हॅमिल्टनची गाडी अंतिम तीन फेऱ्यांपूर्वी हायड्रॉलिक बिघाडामुळे निवृत्त झाली; त्याने ५५ फेऱ्या पूर्ण केल्याने एफ.आय.ए.च्या अंतिम वर्गीकरणात १८वे स्थान मिळाले. त्याच्या निवृत्तीचा नॉरिस, ओकॉन व इतर मधल्या समूहातील स्थानांवर परिणाम झाला. सायेन्स चौथा, रसल पाचवा, नॉरिस सहावा, ओकॉन सातवा, स्ट्रोल आठवा, रिकार्डो नववा आणि व्हेटेल दहावा ठरला. व्हेटेलने दहाव्या स्थानाच्या गुणासह आपली फॉर्म्युला वन कारकीर्द समाप्त केली. त्सुनोदा अकरावा राहिल्याने गुणांबाहेर गेला.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_race"/> अधिकृत अंतिम वर्गीकरणात १९ चालक नोंदवले गेले; हॅमिल्टन आणि लतिफी निवृत्त असूनही आवश्यक अंतर पूर्ण केल्यामुळे अनुक्रमे १८वे आणि १९वे वर्गीकृत आहेत. केवळ २७ फेऱ्यांनंतर थांबलेला अलोन्सो वर्गीकृत नाही या स्वतंत्र स्थितीत आहे.{{refn|group=टीप|शर्यत पूर्ण न करता निवृत्त झालेला प्रत्येक चालक आपोआप अवर्गीकृत ठरत नाही; नियमानुसार आवश्यक अंतर पूर्ण केलेल्या चालकांना अंतिम वर्गीकरणात स्थान असू शकते. येथे अंतिम एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३७चा दर्जा वापरला आहे.}} पाच सेकंदांचा शुमाकरवरील दंड अंतिम दस्तऐवजात आधीच दर्शवला आहे; त्याच्या क्रमवारीवर पुन्हा तो दंड लावलेला नाही.<ref name="A22_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५८ || १:२७:४५.९१४ || २५ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५८ || +८.७७१ सेकंद || १८ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५८ || +१०.०९३ सेकंद || १५ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५८ || +२४.८९२ सेकंद || १२ |- | ५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५८ || +३५.८८८ सेकंद || १० |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५८ || +५६.२३४ सेकंद || ९ |- | ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५८ || +५७.२४० सेकंद || ६ |- | ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५८ || +७६.९३१ सेकंद || ४ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५८ || +८३.२६८ सेकंद || २ |- | १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५८ || +८३.८९८ सेकंद || १ |- | ११ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५८ || +८९.३७१ सेकंद || ० |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५७ || +१ फेरी || ० |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५७ || +१ फेरी || ० |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५७ || +१ फेरी || ० |- | १५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५७ || +१ फेरी || ० |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५७ || +१ फेरी (५ सेकंदांची शिक्षा समाविष्ट) || ० |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५७ || +१ फेरी || ० |- | १८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५५ || निवृत्त; वर्गीकृत || ० |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || निवृत्त; वर्गीकृत || ० |- | अवर्गीकृत || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २७ || निवृत्त; अवर्गीकृत || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === खालील यादीत एका किंवा काही पुढच्या चालकांपुरता सारांश नाही; शर्यतीत वैध सर्वांत वेगवान फेरी नोंदलेल्या सर्व २० चालकांचे वेळमापन, एफ.आय.ए.च्या संबंधित फेरीचे क्रमांक आणि अधिकृत सरासरी वेग दिले आहेत. नॉरिसच्या ४४व्या फेरीतील वेळेसाठी एका अतिरिक्त अजिंक्यपद गुणाची तरतूद लागू झाली.<ref name="A22_fast"/><ref name="A22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४४ || १:२८.३९१ || २१५.०८५ |- | २ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४८ || १:२८.८३६ || २१४.००७ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५० || १:२८.८७९ || २१३.९०४ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || १:२८.९७२ || २१३.६८० |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ४५ || १:२९.३३३ || २१२.८१७ |- | ६ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५४ || १:२९.३९२ || २१२.६७६ |- | ७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ४० || १:२९.४८९ || २१२.४४६ |- | ८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५३ || १:२९.६०० || २१२.१८३ |- | ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४२ || १:२९.६२० || २१२.१३५ |- | १० || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४८ || १:२९.७१९ || २११.९०१ |- | ११ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४२ || १:२९.७८८ || २११.७३८ |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३९ || १:२९.८३३ || २११.६३२ |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४० || १:२९.९३९ || २११.३८३ |- | १४ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४५ || १:३०.३०९ || २१०.५१७ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३५ || १:३०.३१२ || २१०.५१० |- | १६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४७ || १:३०.३५२ || २१०.४१७ |- | १७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २४ || १:३०.५७९ || २०९.८८९ |- | १८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४५ || १:३०.७८५ || २०९.४१३ |- | १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १६ || १:३१.०८१ || २०८.७३२ |- | २० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४० || १:३१.१५८ || २०८.५५६ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलचे वेग, टायर नियंत्रण आणि चालक उपविजेतेपदाचा पराभव === रेड बुलच्या एका गाडीत २०२२ हंगामातील श्रेष्ठ वेग व टायर व्यवस्थापनाचा नमुना दिसला, तर दुसऱ्या गाडीत त्याच संघाच्या वेगळ्या निर्णयामुळे अपेक्षित स्थान मिळाले नाही. व्हर्सटॅपनने पहिल्या वळणात पेरेझपेक्षा पुढे राहून प्रतिस्पर्ध्यांपासून अंतर निर्माण केले. त्याच्या पहिल्या मध्यम टायरच्या टप्प्याला २० फेऱ्यांपर्यंत वाढवून, त्यानंतर उरलेल्या ३८ फेऱ्या कठीण मिश्रणावर पूर्ण करणे हा दीर्घ टायर-आयुष्यावरील विश्वासाचा निर्णय होता. स्वच्छ हवेत पुढे राहिल्याने पाठीमागील गाड्यांच्या अशांत हवेमुळे टायरवर होणारा अतिरिक्त भार टाळता आला; तरी विजयाला केवळ गाडीच्या सरळ रेषेतील वेगाचा परिणाम समजण्याऐवजी सातत्याने वेळ नियंत्रित ठेवणेही महत्त्वाचे होते. पिरेलीने स्पष्टपणे नोंदवले की दोन-थांबा रणनीतीचे पर्याय स्पर्धात्मक असले तरी योग्य टायर व्यवस्थापनामुळे आघाडीच्या दोन चालकांनी एकाच थांब्यावर यश मिळवले.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_teams"/> व्हर्सटॅपनची पंधरा विजये ही एका हंगामातील त्या वेळची नवी सर्वाधिक संख्या होती आणि त्याच्या ४५४ गुणांच्या अंतिम आकड्यामुळे चॅम्पियन व उर्वरित चालकांमधील आघाडी अत्यंत मोठी झाली. संघप्रमुख ख्रिस्तियन हॉर्नरने हंगामातील रेड बुलच्या १७ विजयांचा आणि दोन जागतिक विजेतेपदांचा उल्लेख करून वर्षभराचे तांत्रिक व संघटनात्मक योगदान अधोरेखित केले. ही प्रतिक्रिया एक टीम-नेत्याचे वर्षाचे मूल्यमापन आहे; त्यावरून कोणत्याही एका कारची गुप्त सुधारणा किंवा अज्ञात तांत्रिक नियम बदल झाला असे गृहीत धरू नये.<ref name="A22_points"/><ref name="A22_teams"/> पेरेझसमोर वेगळे गणित होते: तो आणि लक्लेर २९० गुणांवर बराबरीत असल्याने दुसऱ्या स्थानावरील शर्यतीचा निकालच अंतिम चालक उपविजेतेपद ठरवत होता. पंधराव्या फेरीतील त्याचा पहिला थांबा आणि ३३व्या फेरीतील दुसरा थांबा यांनी त्याला नंतरच्या काळात ताज्या कठीण टायरवर आक्रमक वेग दिला. पण पहिल्या थांब्यानंतर अलोन्सो आणि व्हेटेल यांच्या लढतीत आलेली वाहतूक, तसेच दुसऱ्या थांब्यातून आलेला ट्रॅकवरील तोटा यांची एकत्रित किंमत भरून काढण्याइतक्या फेऱ्या उपलब्ध नव्हत्या. वेगाने जवळ येऊनही लक्लेरला ओलांडण्यासाठी पुरेशी जागा व निर्णायक अंतर निर्माण करता आले नाही. संघाने पेरेझला शक्य तितकी मदत करण्याचा प्रयत्न केला असे म्हटले; तरी निकालात त्याचे ३०५ गुण झाले आणि लक्लेरने ३०८ गुणांसह दुसरे स्थान घेतले. हा तिसऱ्या स्थानापर्यंत पोहोचलेल्या धोरणाचा प्रत्यक्ष अपयश होता, पेरेझच्या प्रयत्नांचा अभाव नव्हे.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_strategy"/><ref name="A22_points"/> === फेरारीची विभाजित रणनीती आणि कारनिर्माता अजिंक्यपदातील स्थान === फेरारीसाठी सप्ताहांताची सर्वात महत्त्वाची निवड म्हणजे दोन्ही गाड्यांना एकच पिटस्टॉप योजना न लावणे. लक्लेरने विसाव्या फेरीपर्यंत मध्यम मिश्रण टिकवले, नंतर एका कठीण टायर संचावर शेवटपर्यंत जाण्याचा निर्णय घेतला. पेरेझने दुसऱ्या थांब्याची योजना स्वीकारल्यावर फेरारीने लक्लेरला प्रत्यक्ष ट्रॅकवरील स्थानाचा फायदा राखण्यास सांगितले. त्यानुसार नवीन टायरचा तुलनात्मक वेग स्वीकारण्याऐवजी तो स्वतःच्या दीर्घ कठीण टायर टप्प्याचे व्यवस्थापन करत राहिला. फेरारीकडे रेड बुलपेक्षा कमी शुद्ध वेग असूनही त्यांनी निर्णायक क्षणी प्रतिस्पर्ध्यावर दबाव आणल्याचे लक्लेरने नंतर सांगितले; चालकाच्या या स्पष्टीकरणाला प्रत्यक्ष फिनिश क्रम व पिरेलीची टायर माहिती आधार देतात.<ref name="A22_teams"/><ref name="A22_pirelli"/> सायेन्सची कामगिरी वेगळी होती. सुरुवातीच्या स्थानलढतीत हॅमिल्टनचा दबाव झेलल्यानंतर त्याने चौथे स्थान परत मिळवले, पण त्यासाठी टायर वापर व वेळ खर्ची पडला. त्यामुळे सायेन्सने मध्यम-कठीण-कठीण अशी दोन-थांबा योजना राबवली. अंतिम टप्प्यात त्याला पुरेशी गती मिळून चौथे स्थान निश्चित करता आले; परंतु लक्लेरशी याच टायर-पर्यायाची अदलाबदल केली असती तर उपविजेतेपद सुरक्षित झाले असते, असा ठाम दावा उपलब्ध स्रोतांवरून करता येत नाही. एकाच संघातील वेगवेगळ्या गाड्यांची सुरुवातीची स्थानलढत, प्रतिस्पर्ध्यांपासूनचे अंतर आणि टायर स्थिती वेगवेगळी असते.<ref name="A22_teams"/><ref name="A22_pirelli"/> फेरारीने एकूण ५५४ गुणांसह कारनिर्माता अजिंक्यपदातील दुसरे स्थान राखले; मर्सिडीज ५१५ गुणांवर राहिल्याने ३९ गुणांचे अंतिम अंतर निर्माण झाले. यामुळे वर्षाच्या सुरुवातीला चांगले परिणाम देणाऱ्या फेरारीला अजिंक्यपद मिळाले नाही हे खरे असले तरी २०२२ हंगामाचे उपविजेतेपद त्यांच्याकडेच राहिले. लक्लेरचे अंतिम ३०८ गुण आणि सायेन्सचे २४६ गुण स्वतंत्रपणे कारनिर्माता गुणांशी तंतोतंत जुळतात, कारण या दोघांनी संपूर्ण हंगाम फेरारीसाठीच गुण मिळवले; तरी अधिकृत कारनिर्माता गुणांचे प्रमाणपत्र म्हणून एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र तक्त्यालाच प्राधान्य दिले आहे.<ref name="A22_points"/> === मर्सिडीज : सुरुवातीच्या लढतीपासून हॅमिल्टनच्या निवृत्तीपर्यंत === मर्सिडीजने पहिल्या सरावात पहिली दोन स्थाने घेतल्यामुळे सप्ताहांताच्या सुरुवातीस वेगाबद्दल अपेक्षा निर्माण केल्या; मात्र पात्रतेत हॅमिल्टन पाचवा आणि रसल सहावा राहिले. गुरुवारच्या अपेक्षा किंवा शुक्रवारीच्या उष्ण वातावरणातील सराव आणि रात्रीच्या पात्रतेतील प्रत्यक्ष वेग यांत मोठा फरक होता. रविवारी दोन्ही चालकांनी फेरारी व मॅक्लारेनशी लढत दिली, पण रेड बुलच्या स्वच्छ आघाडीवर तितका धोका निर्माण केला नाही. हॅमिल्टनची पहिल्या फेऱ्यांतील उंच कर्बवरील उडी आणि नंतरची कार्यक्षमतेत घट यांच्यात शक्य यांत्रिक संबंधाबद्दल संघाने शर्यतीनंतर चर्चा केली; तथापि केवळ त्या घटनेनेच त्याचे अंतिम हायड्रॉलिक बिघाड निश्चितपणे घडवला असा निष्कर्ष पुरावा नसताना नोंदवू नये.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_teams"/> रसलने पिटस्टॉपवेळी नॉरिसच्या मार्गात गाडी येईल अशा पद्धतीने बाहेर पडल्याने एफ.आय.ए.च्या पंचांनी पाच सेकंदांचा दंड दिला. हा गाडीच्या वेगाशी किंवा शुद्ध ड्रायव्हिंग वेगाशी संबंधित दंड नव्हता; पिटलेनमधील सुरक्षित सोडणूक हा वेगळा नियम होता. हॅमिल्टनचा रविवारी शर्यतीपूर्व पिटलेन वेगमर्यादा उल्लंघनाचा प्रकार हा संघावर आर्थिक दंडाची बाब होती, त्याला मुख्य शर्यतीत पुन्हा पाच सेकंद जोडायचे नव्हते. यामुळे शर्यतीच्या सादरीकरणात कोणता नियम चालकाच्या अंतिम फिनिशवर लागू पडला आणि कोणत्या प्रकारात संघाला दंड झाला, हा फरक राखणे महत्त्वाचे आहे.<ref name="A22_fia"/><ref name="A22_ruspen"/> हॅमिल्टनने ५५ फेऱ्यांनंतर निवृत्ती घेतल्याने त्याच्या २०२२ हंगामात एकही ग्रांप्री विजय झाला नाही; हंगामाच्या उर्वरित काळात रसलने ब्राझीलमधील विजय मिळवून मर्सिडीजला एकमेव विजेतेपदाचा शर्यतनिकाल दिला होता. अबु धाबीतील रसलच्या पाचव्या स्थानाच्या दहा गुणांसह संघाचे अंतिम ५१५ गुण झाले. फेरारीला मागे टाकण्याचा अपेक्षित मोठा गुणफरक साधता आला नाही. म्हणून मर्सिडीजची हंगामाच्या शेवटी दिसलेली सुधारणा खरी असली तरी अबु धाबी ही त्यांच्या सातत्यपूर्ण विजयी वेगाची पुष्टी करणारी शर्यत नव्हती.<ref name="A22_race"/><ref name="A22_points"/><ref name="A22_teams"/> === अल्पाइन आणि मॅक्लारेन : दोन वेगवेगळ्या शर्यतींमधून ठरलेला चौथा क्रमांक === अल्पाइनसाठी अलोन्सोची शेवटची शर्यत तांत्रिकदृष्ट्या अपूर्ण राहिली. त्याने कारच्या वेगाबद्दल असमाधान व्यक्त केले आणि पिटस्टॉपमधील प्रतिस्पर्ध्यांच्या बदलत्या परिस्थितीत तो काही वेळ मागे पडला; पुढे कूलिंग प्रणालीतील पाण्याची गळती झाल्यामुळे २७ फेऱ्यांनंतर गाडी थांबवावी लागली. अशा प्रकारच्या निवृत्तीला चालकाची स्पर्धात्मक चूक म्हणण्याचा आधार नाही. दुसऱ्या गाडीत ओकॉनने नॉरिसचा पाठलाग ठेवून आणि स्ट्रोलच्या मागील दबावाला मर्यादा घालून सातवा क्रमांक मिळवला. एका गाडीने गुण मिळवले आणि दुसरी नादुरुस्त झाली तरी १७३ अंतिम गुणांवर संघाने कारनिर्माता चौथे स्थान टिकवले.<ref name="A22_teams"/><ref name="A22_points"/> मॅक्लारेनच्या दोन्ही चालकांचे यश या लढतीत निर्णायक ठरू शकले असते. नॉरिसने सहाव्या स्थानासह सर्वांत वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळवून एकूण नऊ गुण आणले; रिकार्डोने नवव्या स्थानाचे दोन गुण दिले. दोन्ही गाड्या गुणांमध्ये आल्या तरी एकूण ११ गुण अल्पाइनच्या आधीपासून असलेल्या १९ गुणांच्या आघाडीच्या तुलनेत पुरेसे नव्हते; अल्पाइनला ओकॉनचे सहा गुणही मिळाले. त्यामुळे अंतिम कारनिर्माता अंतर १७३ विरुद्ध १५९, म्हणजे १४ गुण राहिले. शर्यतीची शेवटची चालही मॅक्लारेनला पुढे नेऊ शकली नाही, पण पिटस्टॉप व वेगवान फेरीमुळे कमी अंतर राखण्यास त्याने मदत केली.<ref name="A22_points"/><ref name="A22_fast"/> रिकार्डोसाठी ही मॅक्लारेनबरोबरची निरोपाची स्पर्धा होती. मागील ब्राझीलमधील धडकेमुळे मिळालेली तीन ग्रिडस्थानांची शिक्षा त्याने या शर्यतीच्या सुरुवातीसच भोगली होती. एकच पिटस्टॉप वापरून नवव्या स्थानापर्यंत पोहोचताना त्याने जुना कठीण टायर फार काळ टिकवला आणि मागून येणाऱ्या व्हेटेलला शेवटच्या टप्प्यात जवळ येऊ दिले. फक्त ०.६३० सेकंदांनी दहाव्या स्थानी असलेल्या व्हेटेलच्या पुढे त्याने अंतिम रेषा ओलांडली. हा अंतराचा तपशील टायर जपून चालवण्याच्या किफायतशीर रणनीतीचे परिणाम दर्शवतो; तो आधीच्या ग्रिड दंडाची दुसरी शिक्षा नाही.<ref name="A22_race"/><ref name="A22_rreport"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन, अल्फा रोमिओ आणि सहाव्या स्थानाचा बरोबरीतील निर्णय === व्हेटेलने अ‍ॅस्टन मार्टिनमध्ये शेवटचा सप्ताहांत नवव्या पात्रता स्थानाने सुरू केला. मुख्य शर्यतीत त्याला ओकॉनशी लढताना उपलब्ध वेग दाखवता आला, पण एकाच पिटस्टॉपच्या दीर्घ पहिल्या टप्प्यामुळे पुढे परत आल्यानंतर प्रतिस्पर्ध्यांच्या वेगळ्या टायर ताजेपणाशी संघर्ष करावा लागला. त्याच संघाच्या स्ट्रोलने दोन थांब्यांनी ताज्या टायरचा फायदा घेत आठवे स्थान मिळवले. त्यामुळे अ‍ॅस्टन मार्टिनचे पाच गुण व्हेटेलच्या अंतिम एक गुण आणि स्ट्रोलच्या चार गुणांमध्ये विभागले गेले. व्हेटेलने आपल्या कारकीर्दीचा शेवट गुणासह आणि सांकेतिक साजरीकरणासह केला, परंतु संघाचा सामरिक निकाल अपेक्षित क्रमांकापेक्षा कमी असल्याचा त्याच्या स्वतःच्या प्रतिक्रियेत सूर होता.<ref name="A22_teams"/><ref name="A22_race"/> अल्फा रोमिओसाठी मात्र अबु धाबीच्या मुख्य शर्यतीत चालकांना गुण मिळाले नाहीत. बोट्टास पंधरावा आणि झोउ बारावा राहिला. तरी साओ पाउलोनंतरची पाच गुणांची आघाडी अ‍ॅस्टन मार्टिनने या शर्यतीत पाच गुण मिळवल्यावर पूर्ण संपली आणि दोन्ही संघ समान ५५ गुणांवर आले. अशा वेळी समान एकूण गुणांमुळे दोघे एकाच क्रमांकावर येत नाहीत; हंगामातील श्रेष्ठ स्वतंत्र शर्यत फिनिश यांवरून अल्फा रोमिओला सहावा आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनला सातवा क्रमांक अधिकृतपणे मिळाला. ही बाब केवळ मागील ग्रांप्रीतील आघाडी जशीच्या तशी राहिली म्हणून नव्हे तर अंतिम अधिकृत एफ.आय.ए. कारनिर्माता वर्गीकरणातील टायब्रेकामुळे घडली.<ref name="A22_points"/> बोट्टासने कठीण टायरपासून सुरुवात करून इतरांपेक्षा उशिरा पहिला पिटस्टॉप घेतला; झोउने लवकर थांबे घेत वेगळा क्रम साधण्याचा प्रयत्न केला. कठीण टायरवरील दीर्घ काळानंतर स्वच्छ ट्रॅक, पकड आणि गाडीच्या मर्यादा यांमध्ये अपेक्षित गुणांपर्यंत पोहोचणे शक्य झाले नाही. संघाच्या या शून्य-गुण शर्यतीनंतरही क्रमांकावरचे महत्त्व कमी नव्हते: हंगामातील दीर्घ काळ कमावलेले पाच-पाच आणि आठ-आठ गुण अशा अनेक आधीच्या निकालांची मिळून बनलेली गुणतालिका अखेरच्या क्षणी निर्णयक ठरली.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_points"/> === हास, अल्फाटौरी आणि विलियम्स : पाठीमागील लढती व दंड === हासच्या मॅग्नुसेनने रविवारी कठीण टायरवरून सुरुवात करणाऱ्या काही मोजक्या चालकांमध्ये स्थान घेतले. सुरुवातीला इतर मध्यम टायरवरील चालकांशी त्याचा शर्यतीचा वेग कमी असल्याने पुन्हा पुढे जाण्यासाठी टायर जपून दीर्घ टप्पा घ्यावा लागला. २८व्या फेरीत त्याने एकदाच थांबून गाडी पुढे नेली, तरी अंतिम क्रम सतरावा राहिला. शुमाकरने मध्यम टायरने सुरुवात केली; लतिफीशी झालेल्या धडकेची जबाबदारी पंचांनी त्याच्यावर निश्चित करून पाच सेकंदांची शिक्षा ठोठावली. सुमारे ५७ फेऱ्यांनंतर त्याचे अधिकृत स्थान सोळावे होते. दंडावर वेगळी वेळ पुन्हा जोडल्यास एफ.आय.ए.च्या अंतिम वर्गीकरणापासून निकाल चुकीचा होईल.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_race"/><ref name="A22_mscpen"/> हासने वर्षभरात कमावलेल्या ३७ गुणांवर आठवे स्थान निश्चित केले; विशेषतः साओ पाउलोतील मॅग्नुसेनच्या पहिल्या पोलनंतर लगेच आलेल्या या शून्य गुणांच्या शर्यतीने पात्रतेतील प्रसिद्धी आणि प्रत्यक्ष कारनिर्माता गुण या दोन वेगळ्या गोष्टी असल्याचे स्पष्ट केले. शुमाकरची हाससाठीची ही शेवटची शर्यतही होती, त्यामुळे त्याच्या धडकेचा परिणाम केवळ स्थानात नव्हता तर हंगामाच्या अंतिम नोंदीतही राहिला. मात्र मॅग्नुसेनच्या ब्राझीलमधील पोलला अबु धाबीच्या पात्रतेतील प्रत्यक्ष कामगिरी म्हणून चुकीने वापरणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="A22_quali"/><ref name="A22_points"/><ref name="A22_teams"/> अल्फाटौरीच्या गॅस्लीने लाल पट्टीच्या मऊ टायरवर सुरुवात करणारा एकमेव चालक म्हणून पारंपरिक रणनीतीला पर्याय दिला. सुरुवातीच्या आक्रमक पकडीनंतर १४व्या फेरीतील कठीण टायरच्या बदलामुळे त्याला ४३ फेऱ्यांचा दीर्घ कठीण टप्पा चालवावा लागला; अंतिम क्रम चौदावा होता. त्सुनोदाने मध्यम-कठीण-मऊ असा दोन-थांबा मार्ग स्वीकारला पण तो अकरावा राहून गुणांपासून एक स्थान दूर होता. त्यामुळे अल्फाटौरीकडे अंतिम ३५ गुण राहिले आणि हासच्या ३७ गुणांना मागे टाकणे शक्य झाले नाही. वेगवान शेवटचा टायर असणे म्हणजे पुढच्या गाडीच्या आधी खात्रीने पोहोचणे नव्हे, याचे हे दोन प्रत्यक्ष उदाहरण होते.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_race"/><ref name="A22_points"/> विलियम्सने एकाच शर्यतीत दोन भिन्न अनुभव घेतले. अल्बोनने एकोणिसाव्या ग्रिडवरून सुरुवात करून तेरावा क्रम मिळवला, तर लतिफीने शेवटच्या टप्प्यापर्यंत धाव घेऊनही शुमाकरशी संपर्कानंतर शर्यत संपवली; पुरेश्या फेऱ्यांमुळे तो अधिकृतपणे एकोणिसावा वर्गीकृत होता. पहिल्या सरावात लतिफीच्या जागी आलेल्या सार्जंटचा युवा-चालक विकासाचा अनुभव महत्त्वाचा असला तरी तो ग्रांप्रीचा वीसावा नियमित चालक नव्हता. विलियम्सचा हंगामी एकूण आठ गुणांचा दहावा क्रम कायम राहिला. या विकसनशील कार्यक्रमाच्या नोंदी आणि त्या दिवसाचा शून्य गुणनिकाल यांचे स्वतंत्र मूल्यमापन करणे आवश्यक आहे.<ref name="A22_fp1"/><ref name="A22_race"/><ref name="A22_points"/> === पिरेलीच्या निष्कर्षांनुसार एक-थांबा व दोन-थांबा यांतील मूलभूत तडजोड === पिरेलीने शर्यतीनंतर स्पष्ट केले की यास मरिनावरील कमी पडणारे तापमान, सुरुवातीच्या टायरचे नियंत्रित तापमान, पहिल्या स्टिंटची लांबी आणि वाहतुकीमुळे होणारे वेळेचे नुकसान यांमुळे एक-थांबा व दोन-थांबा रणनीती यांतील वेळेची तडजोड अतिशय जवळची होती. अग्रभागी व्हर्सटॅपनच्या दीर्घ कठीण टायरवरून विजयाने एक-थांबा यशस्वी दाखवला; लक्लेरनेही त्यातून दुसरे स्थान व चालक उपविजेतेपद मिळवले. पण पेरेझसाठी दोन थांबे निवडणे निरर्थक नव्हते: नवीन टायरचा सरासरी वेग हा गमावलेला पिटस्टॉप वेळ, वाहतूक आणि ओलांडण्याच्या अनिश्चिततेपेक्षा पुरेसा असणे गरजेचे होते. या मर्यादेमुळे त्याच्या शेवटच्या टप्प्यातील जलद फेऱ्या अंतिम स्थानबदल घडवू शकल्या नाहीत.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_strategy"/> रसल व नॉरिसला दोन पिटस्टॉपमधून अंतिम टप्प्यात तुलनेने ताज्या टायरचा फायदा झाला. नॉरिसची ४४व्या फेरीची सर्वांत वेगवान वेळ आणि अतिरिक्त गुण हा त्या निवडीचा अचूक मोजता येणारा परिणाम होता. उलट व्हेटेलचा उशिराने झालेला पहिला थांबा आणि त्यानंतर रिकामे झालेले अंतर परत मिळवण्याची गरज यामुळे त्याला जवळील रिकार्डोवर वेळेत मात करता आली नाही. हार्डवर सुरू झालेले बोट्टास व मॅग्नुसेन तसेच मऊ टायरवर सुरू झालेला गॅस्ली यांचे वेगळे परिणाम दर्शवतात की रणनीती फक्त टायरच्या रंगानुसार जिंकता येत नाही. सर्किटवरील स्थान आणि प्रतिस्पर्ध्यांच्या पिटस्टॉप खिडक्यांचे एकत्रित नियोजन आवश्यक असते.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_race"/> === पंचांचे निर्णय, गुणताळेबंद व शर्यतीचा ऐतिहासिक अर्थ === अबु धाबीच्या पंचांच्या निर्णयांची तिन्ही प्रमुख उदाहरणे वेगवेगळ्या वेळी लागू होतात. पहिली म्हणजे रिकार्डोला साओ पाउलोमध्ये झालेल्या संपर्कासाठी ठोठावलेली तीन ग्रिडस्थानांची शिक्षा, जी या स्पर्धेच्या मुख्य सुरुवातीच्या यादीत लागू झाली; ती अबु धाबीतील नव्याने जोडलेली शर्यत-वेळ शिक्षा नव्हती. दुसरी म्हणजे रसलच्या पिटमधून बाहेर येताना नॉरिसला चुकवावे लागल्याबद्दल पाच सेकंदांचा दंड, जो याच शर्यतीत भोगण्यात आला. तिसरी म्हणजे शुमाकरने लतिफीशी संपर्क घडवल्याबद्दल दिलेली पाच सेकंदांची शिक्षा, जी अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरणात आधीपासून समाविष्ट आहे. हॅमिल्टनच्या वेगमर्यादेसंबंधी संघाला झालेला आर्थिक दंड किंवा तिसऱ्या सरावातील तपासानंतर शिक्षा न देण्याचा निर्णय हा मुख्य शर्यतीच्या क्रमवारीतील स्वतंत्र फेरबदल नाही.<ref name="A22_fia"/><ref name="A22_grid"/><ref name="A22_race"/> चालक अजिंक्यपदाचे विजेतेपद आधीच ठरलेले असूनही हा रविवार इतिहासात महत्त्वाचा ठरला, कारण २०२२ च्या अंतिम क्रमवारीतील दुसऱ्या चालकस्थानाचा निकाल थेट लक्लेर आणि पेरेझच्या शर्यतीवर अवलंबून होता. लक्लेरने ३०८, पेरेझने ३०५ गुण मिळवले; हॅमिल्टनच्या निवृत्तीनंतर सायेन्स २४६ गुणांसह त्याच्यापेक्षा पुढे जाऊन पाचवा ठरला. रसलने २७५ गुणांसह चौथा क्रमांक निश्चित केला. नॉरिसचे १२२, ओकॉनचे ९२, अलोन्सोचे ८१ आणि बोट्टासचे ४९ गुण होते. वेगवान फेरीचा नॉरिसला दिलेला एक गुण या अंतिम गुणतालिकेत समाविष्ट आहे; २०२२ मधील वैध अग्रदहा पात्रतेच्या नियमांनुसार हे योग्य आहे.<ref name="A22_points"/><ref name="A22_fast"/> कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ७५९, फेरारी ५५४, मर्सिडीज ५१५, अल्पाइन १७३ व मॅक्लारेन १५९ गुणांवर राहिले. अल्फा रोमिओ व अ‍ॅस्टन मार्टिन समान ५५ गुणांवर असूनही अधिकृत वर्गीकरणातील टायब्रेकमुळे अल्फा रोमिओला सहावा क्रमांक मिळाला. हास ३७, अल्फाटौरी ३५ व विलियम्स ८ गुणांवर राहिले. अशा रीतीने एका हंगामातील अंतिम ग्रांप्रीमध्ये एकाच वेळी शर्यतविजय, चालक उपविजेतेपद, कारनिर्माता स्थान-निर्णय, निरोपाच्या शर्यती आणि पुढील हंगामासाठी संघबदल यांचे महत्त्व एकत्र आले. २०२२ अबु धाबीची विश्वसनीय ऐतिहासिक नोंद करताना या वेगवेगळ्या पातळ्यांवरील परिणाम स्पष्ट ओळखणे गरजेचे आहे.<ref name="A22_points"/><ref name="A22_rreport"/> == निकालानंतर गुणतालिका == खालील गुणतालिका २० नोव्हेंबर २०२२ च्या अंतिम एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३८ मधील हंगामाच्या पूर्ण २२ फेऱ्यांनंतरच्या वर्गीकरणाशी जुळवली आहे. चालू शर्यतीत सहभागी न झालेले परंतु हंगामात पूर्वी उतरलेले निक डे व्ह्रीस व निको ह्युलकेनबर्ग यांची नावेही येथे समाविष्ट आहेत. समान गुण असलेल्या चालकांचा व संघांचा क्रम एफ.आय.ए.च्या अंतिम वर्गीकरणानुसार कायम राखला आहे.<ref name="A22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४५४ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३०८ |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३०५ |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २७५ |- | ५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २४६ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २४० |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १२२ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ९२ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ८१ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४९ |- | ११ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ३७ |- | १२ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३७ |- | १३ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २५ |- | १४ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ |- | १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १८ |- | १६ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १७ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १२ |- | १८ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २१ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २२ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७५९ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५५४ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५१५ |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १७३ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १५९ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५५ |- | ७ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५५ |- | ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७ |- | ९ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३५ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ८ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[अबु धाबी ग्रांप्री]] * [[यास मरिना सर्किट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/united-arab-emirates २०२२ अबु धाबी ग्रांप्री — अधिकृत फॉर्म्युला वन कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1138/abu-dhabi/race-result २०२२ अबु धाबी ग्रांप्री — अधिकृत अंतिम शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/season/season-2022-2005/championships/fia-formula-one-world-championship-14 २०२२ अबु धाबी — एफ.आय.ए.चे अधिकृत निर्णय व वेळमापन दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = अबु धाबी ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ साओ पाउलो ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ अबु धाबी ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ अबु धाबी ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:अबु धाबी ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 374tc1awql4l21s4u8uxv8625t142hw 2726004 2726003 2026-10-25T11:41:01Z Koolkrazy 1591 2726004 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = संयुक्त अरब अमिराती | ग्रांप्री = अबु धाबी | चित्र = 2022 F1 CourseLayout Abu Dhabi.svg | चित्र_शीर्षक = २०२२ अबु धाबी ग्रांप्रीसाठी यास मरिना सर्किटचा अधिकृत मार्गनकाशा | दिनांक = २० नोव्हेंबर | वर्ष = २०२२ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री २०२२ | शर्यत_क्रमांक = २२ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = यास मरिना सर्किट, यास बेट, अबु धाबी, संयुक्त अरब अमिराती | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.२८१ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.२८१ | एकूण_फेऱ्या = ५८ | एकूण_अंतर_किमी = ३०६.१८३ | एकूण_अंतर_मैल = १९०.२५३ | हवामान = कोरडे; सूर्यास्तानंतर सायंकाळी तापमान कमी होत गेले | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | पोल_वेळ = १:२३.८२४ | जलद_चालक = लॅन्डो नॉरिस | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मॅक्लारेन एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:२८.३९१ | जलद_फेरी = ४४ | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | दुसरा_चालक = शार्ल लक्लेर | दुसरा_देश = मोनॅको | दुसरा_संघ = स्कुडेरिया फेरारी | तिसरा_चालक = सर्जिओ पेरेझ | तिसरा_देश = मेक्सिको | तिसरा_संघ = ओरॅकल रेड बुल रेसिंग | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ साओ पाउलो ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२३ बहरैन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ अबु धाबी ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ अबु धाबी ग्रांप्री }} '''२०२२ अबु धाबी ग्रांप्री''' ही [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेची बाविसावी आणि शेवटची शर्यत होती. तिचे अधिकृत नाव ''फॉर्म्युला वन एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री २०२२'' होते. १८–२० नोव्हेंबर २०२२ दरम्यान संयुक्त अरब अमिरातीमधील [[यास मरिना सर्किट]]वर हा सप्ताहांत झाला आणि २० नोव्हेंबरच्या ५८ फेऱ्यांच्या शर्यतीत [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने हंगामातील विक्रमी पंधरावा विजय मिळवला. [[शार्ल लक्लेर]] दुसरा व [[सर्जिओ पेरेझ]] तिसरा ठरला; या दोन चालकांची हंगामाच्या अंतिम चालक अजिंक्यपदातील दुसऱ्या स्थानासाठीची थेट चुरस लक्लेरच्या बाजूने संपली.<ref name="A22_calendar">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अबु धाबी ग्रांप्री अधिकृत सप्ताहांत वेळापत्रक|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-etihad-airways-abu-dhabi-grand-prix-2022-timetable.cdePHPijXn7eKMxtHGA4d.cdePHPijXn7eKMxtHGA4d|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="A22_race">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी मुख्य शर्यत अंतिम वर्गीकरण : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="A22_points">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी शर्यतीनंतरचे अंतिम चालक व कारनिर्माते गुण : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> रेड बुलने पात्रतेत पहिले दोन ग्रिडस्थान पटकावले होते; व्हर्सटॅपनने १:२३.८२४ मध्ये पोल मिळवले आणि शर्यतीत मध्यम ते कठीण टायर असा एकाच पिटस्टॉपचा मार्ग अवलंबला. फेरारीच्या एक-थांबा रणनीतीवर लक्लेरने दोन थांबे घेणाऱ्या पेरेझला मागे ठेवले. नॉरिसने सर्वात वेगवान फेरी करत एक अतिरिक्त गुण मिळवला. चार वेळचा विश्वविजेता [[सेबास्टियन व्हेटेल]]ची ही शेवटची फॉर्म्युला वन ग्रांप्री होती; मर्सिडीजचा [[लुइस हॅमिल्टन]] यांत्रिक बिघाडामुळे निवृत्त झाला.<ref name="A22_rreport">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबीतील व्हर्सटॅपनचा विजय व लक्लेरचे उपविजेतेपद|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-cruises-to-victory-in-abu-dhabi-as-leclerc-seals-p2-in-standings.5XRTCWAEVIywQW8ven8CrH|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="A22_fast">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी २०२२ : शर्यतीतील सर्व चालकांच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2022_22_uae_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="A22_teams">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अबु धाबी ग्रांप्रीनंतर दहा संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-abu-dhabi-2022.1U9cT88mL72Fl2gKGNhfBq.1U9cT88mL72Fl2gKGNhfBq|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === मागील [[२०२२ साओ पाउलो ग्रांप्री]]नंतर व्हर्सटॅपनने चालक व रेड बुलने कारनिर्माता अजिंक्यपद आधीच निश्चित केले होते. व्हर्सटॅपनचे ४२९ गुण होते; लक्लेर आणि पेरेझ प्रत्येकी २९० गुणांवर असल्याने अंतिम शर्यतीतील परस्पर स्थानाला विशेष महत्त्व होते. रसलचे २६५, हॅमिल्टनचे २४० आणि सायेन्सचे २३४ गुण होते. कारनिर्मात्यांत रेड बुलकडे ७१९, फेरारीकडे ५२४ आणि मर्सिडीजकडे ५०५ गुण होते. अल्पाइनचे १६७ विरुद्ध मॅक्लारेनचे १४८, तर अल्फा रोमिओचे ५५ विरुद्ध अ‍ॅस्टन मार्टिनचे ५० गुण अशी इतर महत्त्वाची स्पर्धा होती. या संख्यांचा संदर्भ साओ पाउलोच्या अंतिम गुणांशी आहे; अबु धाबीची नंतर मिळणारी गुणसंख्या यात समाविष्ट नव्हती.<ref name="A22_points"/><ref name="A22_rreport"/> व्हेटेलने हंगामानंतर कारकीर्द संपवण्याची घोषणा आधीच केली होती; डॅनियल रिकार्डो मॅक्लारेनसोबतची मुदत संपवत होता, मिक शुमाकर हासमधील अंतिम शर्यत चालवत होता आणि निकोलस लतिफीसाठीही विलियम्समधील हा निरोपाचा सप्ताहांत होता. फेरारी-रेड बुलमधील दुसरे चालकस्थान, फेरारी-मर्सिडीजमधील कारनिर्माता उपविजेतेपद आणि अल्पाइन-मॅक्लारेनमधील चौथा क्रमांक अशा वेगवेगळ्या संघर्षांच्या दरम्यान ही निरोपाची पार्श्वभूमी होती.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_teams"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === यास बेटावरील पूर्ण नावाने ओळखले जाणारे [[यास मरिना सर्किट]] हे कायमस्वरूपी सर्किट २०२१ पासून लागू असलेल्या सुधारित मार्गावर वापरले गेले. २०२२ मध्ये एका फेरीचे अंतर ५.२८१ किमी होते, त्यामुळे ५८ फेऱ्यांसाठी अधिकृत एकूण अंतर ३०६.१८३ किमी ठरले. लांब सरळ रेषा, दोन डीआरएस विभाग, मंद वळणांमध्ये वेग वाढवण्याचा प्रयत्न आणि सूर्यास्तानंतर सर्किटची बदलणारी परिस्थिती या घटकांमुळे टायर तापमान व रणनीती महत्त्वाची होती. समकालीन २०२२ मार्गनकाशात १६ वळणे दाखवली आहेत.<ref name="A22_calendar"/><ref name="A22_commons">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ यास मरिना सर्किट मार्गनकाशा, विकिमीडिया कॉमन्स|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_F1_CourseLayout_Abu_Dhabi.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> १८ नोव्हेंबरला स्थानिक वेळेनुसार १४:००–१५:०० पहिले व १७:००–१८:०० दुसरे मुक्त सराव सत्र झाले. १९ नोव्हेंबरला १४:३०–१५:३० तिसरा सराव आणि सायंकाळी १८:०० पासून मुख्य पात्रता फेरी झाली. २० नोव्हेंबरला स्थानिक वेळेप्रमाणे १७:०० वाजता ५८ फेऱ्यांच्या मुख्य शर्यतीची सुरुवात झाली. हा नियमित, स्प्रिंट नसलेला सप्ताहांत असल्यामुळे पात्रतेची फेरी १, फेरी २ व फेरी ३ यांवरून रविवारी शर्यतीची ग्रिड ठरवली गेली.<ref name="A22_calendar"/> === सहभागी चालक आणि संघ === मुख्य ग्रांप्रीसाठी १० संघांच्या २० कायमस्वरूपी चालकांची अधिकृत नोंद होती. मात्र पहिल्या मुक्त सरावात आठ वेगवेगळे राखीव व युवा चालक उतरले: व्हर्सटॅपनऐवजी लियाम लॉसन, सायेन्सऐवजी रॉबर्ट श्वार्ट्झमन, झोउऐवजी रॉबर्ट कुबिका, लतिफीऐवजी लोगान सार्जंट, मिक शुमाकरऐवजी पिएत्रो फिटिपाल्डी, नॉरिसऐवजी पाटो ओवॉर्ड, अलोन्सोऐवजी जॅक डूहान आणि स्ट्रोलऐवजी फेलिपे द्रुगोव्हिच. त्यांचे वेगळे कार क्रमांक पहिले सराव निकालात आहेत. दुसऱ्या सरावापासून मूळ शर्यतचालक परत आले; त्यामुळे खालील नियमित प्रवेशसूचीत FP1चे आठ तात्पुरते चालक दाखवलेले नाहीत.<ref name="A22_entry">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अबु धाबी ग्रांप्री प्रवेशसूची : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र १०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="A22_fp1">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी पहिल्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ११|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20P1%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="A22_fp1rep">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी पहिला सराव : हॅमिल्टन आघाडीवर, नवख्या चालकांचे सत्र|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-hamilton-leads-mercedes-1-2-in-first-practice-at-yas-marina-as-a-host-of.6yAcY2vjldD9NiorCsJSdA|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || १ |- | [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || [[झोउ ग्वान्यू]] || २४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २० |- | [[हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_entry"/><ref name="A22_quali">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी मुख्य पात्रता फेरी अंतिम वर्गीकरण : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र २५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> |} === टायर === पिरेलीने अबु धाबीमधील २०२२ च्या शेवटच्या सप्ताहांतासाठी कोरड्या स्थितीत उपलब्ध सर्वांत मऊ सी३, सी४ आणि सी५ मिश्रणांची निवड केली. प्रत्येक चालकाला सी३ कठीणचे २, सी४ मध्यमचे ३ आणि सी५ मऊचे ८ संच मिळाले. कठीण टायर पांढऱ्या, मध्यम पिवळ्या आणि मऊ लाल बाजूच्या पट्टीने ओळखले जात होते. दीर्घ काळासाठी पाठीमागील टायरचे तापमान नियंत्रित ठेवण्याची गरज, तसेच एक थांबा किंवा दोन थांबे यांतील वेळेची तडजोड पिरेलीने आधीच अधोरेखित केली होती.<ref name="A22_tyres">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अबु धाबी ग्रांप्रीसाठी पिरेलीचे टायर संच व मिश्रणे|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-will-the-teams-and-drivers-have-for-the-2022-abu-dhabi-grand-prix.6JdtRjYzOPcs0ztbRgQ6h.6JdtRjYzOPcs0ztbRgQ6h|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी३ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी४ || पिवळा || ३ |- | मऊ || सी५ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_tyres"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवारच्या उष्ण दुपारच्या पहिल्या सत्रात मर्सिडीजचा हॅमिल्टन १:२६.६३३ अशी सर्वांत वेगवान फेरी करून पहिला, रसल ०.२२० सेकंद मागे दुसरा आणि लक्लेर तिसरा ठरला. पेरेझ चौथा तर व्हर्सटॅपनच्या जागी उतरलेला लॉसन पाचवा होता. पाचव्या स्थानावरील लॉसनसह आठ तात्पुरत्या चालकांमुळे सत्रातील निकाल पुढील सरावाच्या कायमच्या चालकयादीशी जुळत नाहीत; त्यामुळे त्यांच्याकडील गाडी क्रमांक आणि चालवलेल्या फेऱ्या स्वतंत्रपणे नोंदवणे आवश्यक आहे. मोठ्या पावसाऐवजी स्वच्छ, उष्ण सर्किटवर बहुतेक संघांनी टायर व एरोडायनामिक जुळणीवर भर दिला.<ref name="A22_fp1"/><ref name="A22_fp1rep"/> फिटिपाल्डीने हास, कुबिकाने अल्फा रोमिओ आणि श्वार्ट्झमनने फेरारी गाड्यांत सराव केला. विलियम्सचा सार्जंट पहिल्या वळणावर फिरला, तर मॅक्लारेनचा ओवॉर्ड सुरुवातीच्या तांत्रिक व्यत्ययानंतर पुन्हा बाहेर पडला; अल्पाइनच्या डूहानलाही सत्रादरम्यान अडथळा आला. सूर्यास्तानंतर होणाऱ्या पात्रतेच्या वेळी मार्गाचे तापमान वेगळे असणार असल्याने या पहिल्या सत्राच्या क्रमांकांचा पुढील वेगाशी थेट संबंध लावता येत नव्हता.<ref name="A22_fp1rep"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२६.६३३ || २१ |- | २ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२६.८५३ || ३० |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२६.८८८ || २२ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२६.९६७ || २३ |- | ५ || ३६ || [[लियाम लॉसन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२७.२०१ || २२ |- | ६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२७.२६८ || २० |- | ७ || ३९ || [[रॉबर्ट श्वार्ट्झमन]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२७.४२९ || २४ |- | ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२७.६१९ || २१ |- | ९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२७.६५५ || २३ |- | १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२७.८४० || २६ |- | ११ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२७.८४५ || २८ |- | १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२७.८९१ || २७ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२७.९९१ || २८ |- | १४ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२८.०६४ || २२ |- | १५ || ४५ || [[लोगान सार्जंट]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२८.०९८ || २३ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२८.१४२ || २० |- | १७ || ५१ || [[पिएत्रो फिटिपाल्डी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२८.२०४ || २६ |- | १८ || २८ || [[पाटो ओवॉर्ड]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२८.३५० || २२ |- | १९ || ८२ || [[जॅक डूहान]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२८.४८४ || २५ |- | २० || ३४ || [[फेलिपे द्रुगोव्हिच]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२८.६७२ || २३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी स्थानिक वेळेनुसार सायंकाळच्या दुसऱ्या सत्रात सर्व २० नियमित चालक आले. व्हर्सटॅपन १:२५.१४६ या वेगासह सर्वांत पुढे होता; त्याच्यानंतर रसल (+०.३४१ सेकंद), लक्लेर (+०.४५३), हॅमिल्टन (+०.६१५) आणि पेरेझ (+०.७०६) अशी पहिल्या पाचची क्रमवारी होती. त्यामुळे पहिल्या सरावातील मर्सिडीजची आघाडी रात्रीच्या परिस्थितीत रेड बुलकडे बदललेली दिसली. त्याच वेळी फेरारीचे दोन्ही चालक आणि मर्सिडीजचे दोघेही पहिल्या सहामध्ये असल्याने पात्रतेपूर्वीचा वेग तिन्ही मोठ्या संघांत विभागला होता.<ref name="A22_fp2">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अबु धाबी दुसरा मुक्त सराव : अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1138/abu-dhabi/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> दुसरा सराव हा रविवारी संध्याकाळच्या प्रकाशमान परिस्थितीशी अधिक जुळणारा असल्यामुळे दीर्घ टायर-टप्पे व इंधनभारातील शर्यतअनुरूप वेग यांचा अभ्यास झाला. अल्पाइनचे ओकॉन व अलोन्सो सातवा-आठवा होते; मॅक्लारेनचा रिकार्डो नववा परंतु नॉरिस अकरावा राहिला. या साध्या क्रमापेक्षा प्रत्यक्ष दीर्घ टप्प्यांचे तुलनात्मक आकलन अधिक महत्त्वाचे होते, असे पिरेलीच्या पुढील शर्यत विश्लेषणातील रणनीतीच्या वैविध्यावरून स्पष्ट होते.<ref name="A22_fp2"/><ref name="A22_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२२ अबु धाबी ग्रांप्री : पिरेलीचे रविवारचे टायर व रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2022-abu-dhabi-grand-prix--sunday-0/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२५.१४६ || २५ |- | २ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.३४१ सेकंद || २७ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || +०.४५३ सेकंद || ३० |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.६१५ सेकंद || २२ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || +०.७०६ सेकंद || २६ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || +०.७८६ सेकंद || ३१ |- | ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +०.८९२ सेकंद || २८ |- | ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +०.८९७ सेकंद || २९ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +०.९७८ सेकंद || १४ |- | १० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || +१.१५४ सेकंद || २९ |- | ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +१.२३१ सेकंद || २८ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.२४९ सेकंद || २८ |- | १३ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || +१.३३३ सेकंद || ३० |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.४०१ सेकंद || २७ |- | १५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || +१.५३४ सेकंद || ३० |- | १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.६०४ सेकंद || २९ |- | १७ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.६९३ सेकंद || २६ |- | १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.७६९ सेकंद || २५ |- | १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || +१.८९० सेकंद || २९ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.११६ सेकंद || ३० |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवारी तिसऱ्या सरावात पेरेझने १:२४.९८२ वेळेसह सर्वांत जलद फेरी केली. व्हर्सटॅपन दुसरा (+०.१५२), हॅमिल्टन तिसरा (+०.२४०), रसल चौथा (+०.४१३) आणि नॉरिस पाचवा (+०.५३६) होता. फेरारीचे लक्लेर व सायेन्स सहावा-सातवा राहिले, पण त्यांच्या २४ व २३ फेऱ्यांमुळे विविध जुळणींचा अभ्यासही करण्यात आला. त्यामुळे या सत्रातील एका वेगवान फेरीचा क्रम पात्रतेचा अंतिम क्रम असेल, असे निश्चित मानता येणार नव्हते.<ref name="A22_fp3">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी तिसऱ्या मुक्त सरावाचे वर्गीकरण : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र २०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20P3%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> व्हेटेल नववा तर अल्बोन दहावा राहिल्यामुळे मधल्या गटातील स्पर्धेची तीव्रता दिसली. हॅमिल्टनवर लाल झेंडा दाखवला असताना दुसऱ्या गाडीला ओलांडल्याचा तपास झाला; पंचांनी संबंधित घटनेवर शिक्षा न देण्याचा निर्णय दिला. म्हणून हा तपास पात्रतेतील त्याच्या स्थानबदलाप्रमाणे नोंदवू नये.<ref name="A22_fia">{{स्रोत बातमी|title=एफ.आय.ए. २०२२ हंगामातील अबु धाबी ग्रांप्री निर्णयपत्र सूची|दुवा=https://www.fia.com/documents/season/season-2022-2005/championships/fia-formula-one-world-championship-14|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="A22_fp3"/> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२४.९८२ || १५ |- | २ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२५.१३४ || १५ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२५.२२२ || २० |- | ४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२५.३९५ || १५ |- | ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.५१८ || १६ |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२५.५७१ || २४ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२५.६०५ || २३ |- | ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.९५० || १८ |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२६.०१२ || १३ |- | १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२६.०५१ || १६ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२६.०७३ || १७ |- | १२ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२६.०७६ || १८ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२६.१७० || १९ |- | १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२६.१८९ || १७ |- | १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२६.२३९ || १२ |- | १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२६.२९८ || २० |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२६.३५६ || २१ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२६.४७३ || १९ |- | १९ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२६.४८२ || १७ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२६.६४६ || १४ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === १९ नोव्हेंबरच्या रात्री झालेल्या मुख्य पात्रतेची पहिली फेरी व्हर्सटॅपनच्या १:२४.७५४ वेळेवर संपली. पेरेझने १:२४.८२० मध्ये दुसरे आणि सायेन्सने १:२५.०९० मध्ये पुढचे जलद स्थान मिळवले. मॅग्नुसेन, गॅस्ली, बोट्टास, अल्बोन आणि लतिफी या पाच चालकांना दुसऱ्या फेरीत जाता आले नाही. मागील साओ पाउलो ग्रांप्रीत अनपेक्षित पोल मिळवलेला मॅग्नुसेन येथे पहिल्याच फेरीत बाद झाला, हा आठवड्याभरातील हवामान व सर्किट परिस्थितीमधील फरक दर्शवणारा परिणाम होता.<ref name="A22_quali"/> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत पेरेझने १:२४.४१९ वेळ नोंदवत व्हर्सटॅपनच्या १:२४.६२२ पेक्षा जलद फेरी केली. लक्लेर १:२४.५१७ आणि सायेन्स १:२४.५२१ वर होते. अलोन्सो अकरावा, त्सुनोदा बारावा, मिक शुमाकर तेरावा, स्ट्रोल चौदावा व झोउ पंधरावा ठरले आणि त्यांचा पुढील प्रवेश बंद झाला. व्हेटेलने १:२४.९७४ वेळेसह अंतिम दहा चालकांमध्ये प्रवेश मिळवला; त्याने ट्रॅफिकमुळे फेरी करण्यास अडथळा आल्याची तक्रार केली होती, परंतु तो बाद झाला नाही.<ref name="A22_quali"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत व्हर्सटॅपनने १:२३.८२४ अशी सप्ताहांतातील सर्वोत्तम वेळ नोंदवत सातवे हंगामी पोल मिळवले; पेरेझ १:२४.०५२ या वेळेत दुसरा आणि लक्लेर १:२४.०९२ मध्ये तिसरा राहिला. रेड बुलच्या दोन्ही गाड्या पहिल्या रांगेत, फेरारीच्या तिसऱ्या-चौथ्या, मर्सिडीजच्या पाचव्या-सहाव्या, मॅक्लारेनचा नॉरिस सातवा, अल्पाइनचा ओकॉन आठवा आणि व्हेटेल नववा ठरला. रिकार्डो पात्रतेत दहावा होता, परंतु रविवारी तीन ग्रिडस्थानांची आधीची शिक्षा त्याला भोगायची होती. त्यामुळे पात्रता वर्गीकरण आणि अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी यांना वेगळे दस्तऐवज म्हणून पाहणे आवश्यक होते.<ref name="A22_quali"/><ref name="A22_grid">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, २०२२|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1138/abudhabil/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२४.७५४ || १:२४.६२२ || १:२३.८२४ || १७ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२४.८२० || १:२४.४१९ || १:२४.०५२ || १८ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२५.२११ || १:२४.५१७ || १:२४.०९२ || १७ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२५.०९० || १:२४.५२१ || १:२४.२४२ || १६ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२५.५९४ || १:२४.७७४ || १:२४.५०८ || २१ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२५.५४५ || १:२४.९४० || १:२४.५११ || २० |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.३८७ || १:२४.९०३ || १:२४.७६९ || १७ |- | ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२५.७३५ || १:२५.००७ || १:२४.८३० || १७ |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२५.५२३ || १:२४.९७४ || १:२४.९६१ || १८ |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.७६६ || १:२५.०६८ || १:२५.०४५ || १५ |- | ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२५.७८२ || १:२५.०९६ || — || १२ |- | १२ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२५.६३० || १:२५.२१९ || — || १५ |- | १३ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२५.७११ || १:२५.२२५ || — || १५ |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२५.७४१ || १:२५.३५९ || — || १५ |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२५.५९४ || १:२५.४०८ || — || १२ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२५.८३४ || — || — || ९ |- | १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२५.८५९ || — || — || ९ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२५.८९२ || — || — || ६ |- | १९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२६.०२८ || — || — || ९ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२६.०५४ || — || — || ९ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_quali"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === २० नोव्हेंबरच्या अधिकृत ग्रिडमध्ये पहिल्या नऊ स्थानांवर पात्रतेतील क्रम कायम राहिला; मात्र रिकार्डोला मागील साओ पाउलो मुख्य शर्यतीतील मॅग्नुसेनबरोबरच्या धडकेमुळे या शर्यतीसाठी तीन स्थानांचा दंड लागू झाला. त्यामुळे पात्रतेत दहावा असतानाही त्याची रविवारी सुरुवात तेराव्या स्थानावरून झाली. अलोन्सो, त्सुनोदा व मिक शुमाकर प्रत्येकी एक स्थान पुढे सरकून दहावा, अकरावा, बारावा झाले. उर्वरित चालकांनी त्यांची प्रकाशित ग्रिड स्थानं राखली. येथे कोणताही चालक पिटलेनमधून सुरू करणारा नव्हता.<ref name="A22_grid"/><ref name="A22_fiagrid">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी अंतिम ग्रिड : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र २९ ची प्रत|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/abu-dhabi-grand-prix/final-starting-grid|प्रकाशक=ट्रेसिंग इनसाइट्स — एफ.आय.ए. दस्तऐवज प्रत}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२३.८२४ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || १:२४.०५२ |- | ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२४.०९२ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || १:२४.२४२ |- | ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२४.५०८ |- | ६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२४.५११ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२४.७६९ |- | ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२४.८३० |- | ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२४.९६१ |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:२५.०९६ |- | ११ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२५.२१९ |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२५.२२५ |- | १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२५.०४५ (३ स्थानांची शिक्षा) |- | १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:२५.३५९ |- | १५ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२५.४०८ |- | १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२५.८३४ |- | १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १:२५.८५९ |- | १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || १:२५.८९२ |- | १९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२६.०२८ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२६.०५४ |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_grid"/><ref name="A22_fiagrid"/> |} == मुख्य शर्यत == === सुरुवात, आघाडीवरील संघर्ष आणि पहिल्या फेऱ्या === रविवारी २० नोव्हेंबरला सूर्यास्ताच्या वेळी ५८ फेऱ्यांची मुख्य शर्यत सुरू झाली. पहिल्या ग्रिडस्थानावरील व्हर्सटॅपनने बाजूच्या पेरेझपेक्षा सुरुवातीच्या पहिल्या वळणापर्यंत आघाडी राखली. तिसरा लक्लेर आणि चौथा सायेन्स सुरुवातीच्या लढतीत होते; हॅमिल्टनने पहिल्या वळणात फेरारीच्या सायेन्सला मागे टाकले. त्यानंतर सहाव्या वळणात सायेन्सबरोबर स्थानासाठी लढताना हॅमिल्टन सर्किटच्या बाहेर गेला आणि उंच कर्बवरून गाडी गेली. त्याला मिळालेला फायदा लक्षात घेऊन चौथ्या फेरीत स्थान परत द्यावे लागले; पंचांनी स्वतंत्र पुढील शिक्षा दिली नाही.<ref name="A22_rreport"/> हॅमिल्टनने पाचव्या फेरीत पुन्हा पुढे जाऊन सायेन्सला मागे टाकले, परंतु नवव्या फेरीत सायेन्सने चौथे स्थान परत मिळवले. त्याच काळात रसलने नॉरिसला मागे टाकून आपले सहावे स्थान मिळवले आणि पुढे संघसहकारी हॅमिल्टनच्या पुढे गेला. हॅमिल्टनने गाडीतील कार्यक्षमतेत घसरण जाणवत असल्याचे रेडिओवर सांगितले. अग्रभागी व्हर्सटॅपनचा पेरेझवरील फरक वाढत होता; लक्लेर पेरेझच्या मागे दबाव ठेवत असल्याने चालक अजिंक्यपदातील दुसऱ्या स्थानाचे गणित उघडे राहिले.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_teams"/> मधल्या गटात व्हेटेलने ओकॉनला अनेक वळणांवर आव्हान दिले; त्यांच्याशी अलोन्सो आणि नॉरिसचा संबंधित पिटस्टॉप वेळांवर स्पर्धा होती. व्हेटेलच्या अंतिम कारकीर्द-शर्यतीत त्याच्या स्थानासाठीचा संघर्ष केवळ प्रतीकात्मक नव्हता, कारण अ‍ॅस्टन मार्टिन आणि अल्फा रोमिओमधील कारनिर्मात्यांच्या सहाव्या स्थानाची बरोबरी याच फेरीत ठरू शकत होती.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_points"/> === पिटस्टॉपचे पहिले चक्र आणि पेरेझला आलेली अडचण === लान्स स्ट्रोलने तेराव्या फेरीच्या सुमारास कठीण टायर घेऊन सर्वप्रथम मुख्य प्रतिस्पर्ध्यांमध्ये पिटस्टॉप सुरू केला. ओकॉन, त्सुनोदा, शुमाकर, गॅस्ली आणि अन्य मधल्या गटातील चालकांनीही त्यानंतर टायर बदलले. पेरेझने १५व्या फेरीत मध्यम टायर सोडून कठीण टायर घेतले; रसल आणि नॉरिसची पहिली थांबेही त्या टप्प्यावर झाली. रसलच्या पिटस्टॉपमधून बाहेर पडताना नॉरिसला चुकवण्यासाठी हालचाल करावी लागल्यामुळे मर्सिडीजच्या असुरक्षित सोडणुकीवर पंचांनी पाच सेकंदांची शिक्षा केली.<ref name="A22_race"/><ref name="A22_ruspen">{{स्रोत बातमी|title=जॉर्ज रसल : पिटस्टॉपमधील असुरक्षित सोडणुकीबाबत एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३२|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/abu-dhabi-grand-prix/offence-car-63-unsafe-release|प्रकाशक=ट्रेसिंग इनसाइट्स — एफ.आय.ए. दस्तऐवज प्रत}}</ref> पहिल्या पिटस्टॉपनंतर पेरेझ परत ट्रॅकवर आल्यानंतर त्याचा काही वेळ अलोन्सो व व्हेटेलच्या मागे गेला. ही गतीतील मर्यादा आणि दुय्यम लढाईतील विलंब नंतर लक्लेरशी झालेल्या निर्णायक द्वंद्वात महत्त्वाचा ठरला. व्हर्सटॅपनने विसाव्या फेरीत आणि लक्लेरने एकविसाव्या फेरीत मध्यमवरून कठीण टायर घेतले. सायेन्सने फेरारीची वेगळी दोन-थांबा योजना निवडली, तर हॅमिल्टनने एक-थांबा मार्गावर दीर्घ कठीण टायरचा टप्पा ठेवण्याचा प्रयत्न केला.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_strategy">{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी २०२२ : एक किंवा दोन पिटस्टॉप, आकडेवारी व टायर|दुवा=https://www.racefans.net/2022/11/20/2022-abu-dhabi-grand-prix-interactive-data-lap-charts-times-and-tyres/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}</ref> === शर्यतीचा मध्यभाग, पेरेझचा दुसरा थांबा व लक्लेरची प्रतिकारनीती === तिसाव्या फेरीपर्यंत पेरेझचा कठीण टायरवरील वेग कमी होण्यास सुरुवात झाली आणि लक्लेर त्याच्या जवळ आला. रेड बुलने ३३व्या फेरीत पेरेझला पुन्हा बोलावून दुसरा कठीण टायर संच लावला. या बदलामुळे त्याचा अंतिम टप्प्यातील वेग सुधारण्याची शक्यता वाढली, परंतु त्याला लक्लेरच्या पुढे जाण्यासाठी पुन्हा रस्त्यावर अंतर कापावे लागणार होते. फेरारीने लक्लेरला प्रतिस्पर्ध्याची रणनीती तशीच न वापरता एकाच पिटस्टॉपवर टिकवण्यास सांगितले. म्हणजे उरलेल्या टायरची झीज मर्यादेत ठेवणे व पेरेझला ट्रॅकवर ओलांडण्यास भाग पाडणे हा निर्णय झाला.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_pirelli"/> सायेन्सने ३९व्या फेरीत दुसऱ्यांदा पिटस्टॉप घेतला, रसलनेही त्याच टप्प्यात दुसरे टायर घेतले; ताजे टायर असलेल्या चालकांनी शर्यतीच्या शेवटच्या भागात गती मिळवण्याचा प्रयत्न केला. नॉरिसने ४२व्या फेरीत मध्यम टायर घेतले आणि ४४व्या फेरीत १:२८.३९१ अशी संपूर्ण शर्यतीतील सर्वांत वेगवान फेरी नोंदवली. ही फेरी नॉरिस सहाव्या स्थानी असल्यामुळे त्याला नेहमीच्या गुणांव्यतिरिक्त एक गुण देण्यास पात्र ठरली.<ref name="A22_race"/><ref name="A22_fast"/><ref name="A22_pirelli"/> अल्पाइनचा अलोन्सो २७ फेऱ्यांनंतर गाडीतील पाण्याच्या गळतीमुळे शर्यतीबाहेर पडला. त्यामुळे दोन गाड्यांच्या सहाय्याने मॅक्लारेनशी चालणाऱ्या कारनिर्माता गुणस्पर्धेत ओकॉनवर जास्त भार आला. विलियम्सचा लतिफी आणि हासचा मिक शुमाकर यांच्यात धडक झाली; पंचांनी शुमाकरला कारणीभूत ठरवून पाच सेकंदांची शिक्षा दिली. पुढे लतिफी गाडीमधील अडचणींमुळे निवृत्त झाला; शुमाकरचा दंड त्याच्या अंतिम निकालात आधीच समाविष्ट आहे.<ref name="A22_race"/><ref name="A22_teams"/><ref name="A22_mscpen">{{स्रोत बातमी|title=मिक शुमाकर व निकोलस लतिफी धडक : एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३३|दुवा=https://app.tracinginsights.com/fia-docs/2022/abu-dhabi-grand-prix/offence-car-47-causing-a-collision|प्रकाशक=ट्रेसिंग इनसाइट्स — एफ.आय.ए. दस्तऐवज प्रत}}</ref> === अंतिम फेऱ्या, निवृत्ती आणि ध्वजाखालील निकाल === शेवटच्या दहा फेऱ्यांत दोन थांब्यांचा फायदा वापरून पेरेझने लक्लेरपासूनचे अंतर वेगाने कमी केले. काही वेळा इतर वाहनांच्या मागे असणे किंवा ओलांडताना रेषा निवडण्यामुळे मौल्यवान वेळ गेला. उरलेल्या फेऱ्यांत तो फार जवळ पोहोचला, पण नव्या टायरचा वेग असूनही त्याला लक्लेरच्या पुढे जाता आले नाही. व्हर्सटॅपनने ५८ फेऱ्यांत १:२७:४५.९१४ या वेळेत कोणत्याही उशिराच्या सुरक्षा गाडीच्या मदतीशिवाय शर्यत जिंकली; लक्लेर ८.७७१ सेकंद आणि पेरेझ १०.०९३ सेकंद मागे राहिला.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_race"/><ref name="A22_strategy"/> हॅमिल्टनची गाडी अंतिम तीन फेऱ्यांपूर्वी हायड्रॉलिक बिघाडामुळे निवृत्त झाली; त्याने ५५ फेऱ्या पूर्ण केल्याने एफ.आय.ए.च्या अंतिम वर्गीकरणात १८वे स्थान मिळाले. त्याच्या निवृत्तीचा नॉरिस, ओकॉन व इतर मधल्या समूहातील स्थानांवर परिणाम झाला. सायेन्स चौथा, रसल पाचवा, नॉरिस सहावा, ओकॉन सातवा, स्ट्रोल आठवा, रिकार्डो नववा आणि व्हेटेल दहावा ठरला. व्हेटेलने दहाव्या स्थानाच्या गुणासह आपली फॉर्म्युला वन कारकीर्द समाप्त केली. त्सुनोदा अकरावा राहिल्याने गुणांबाहेर गेला.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_race"/> अधिकृत अंतिम वर्गीकरणात १९ चालक नोंदवले गेले; हॅमिल्टन आणि लतिफी निवृत्त असूनही आवश्यक अंतर पूर्ण केल्यामुळे अनुक्रमे १८वे आणि १९वे वर्गीकृत आहेत. केवळ २७ फेऱ्यांनंतर थांबलेला अलोन्सो वर्गीकृत नाही या स्वतंत्र स्थितीत आहे.{{refn|group=टीप|शर्यत पूर्ण न करता निवृत्त झालेला प्रत्येक चालक आपोआप अवर्गीकृत ठरत नाही; नियमानुसार आवश्यक अंतर पूर्ण केलेल्या चालकांना अंतिम वर्गीकरणात स्थान असू शकते. येथे अंतिम एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३७चा दर्जा वापरला आहे.}} पाच सेकंदांचा शुमाकरवरील दंड अंतिम दस्तऐवजात आधीच दर्शवला आहे; त्याच्या क्रमवारीवर पुन्हा तो दंड लावलेला नाही.<ref name="A22_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५८ || १:२७:४५.९१४ || २५ |- | २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५८ || +८.७७१ सेकंद || १८ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५८ || +१०.०९३ सेकंद || १५ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५८ || +२४.८९२ सेकंद || १२ |- | ५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५८ || +३५.८८८ सेकंद || १० |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५८ || +५६.२३४ सेकंद || ९ |- | ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५८ || +५७.२४० सेकंद || ६ |- | ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५८ || +७६.९३१ सेकंद || ४ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५८ || +८३.२६८ सेकंद || २ |- | १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५८ || +८३.८९८ सेकंद || १ |- | ११ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५८ || +८९.३७१ सेकंद || ० |- | १२ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५७ || +१ फेरी || ० |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५७ || +१ फेरी || ० |- | १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ५७ || +१ फेरी || ० |- | १५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५७ || +१ फेरी || ० |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५७ || +१ फेरी (५ सेकंदांची शिक्षा समाविष्ट) || ० |- | १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५७ || +१ फेरी || ० |- | १८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५५ || निवृत्त; वर्गीकृत || ० |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || निवृत्त; वर्गीकृत || ० |- | अवर्गीकृत || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २७ || निवृत्त; अवर्गीकृत || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === खालील यादीत एका किंवा काही पुढच्या चालकांपुरता सारांश नाही; शर्यतीत वैध सर्वांत वेगवान फेरी नोंदलेल्या सर्व २० चालकांचे वेळमापन, एफ.आय.ए.च्या संबंधित फेरीचे क्रमांक आणि अधिकृत सरासरी वेग दिले आहेत. नॉरिसच्या ४४व्या फेरीतील वेळेसाठी एका अतिरिक्त अजिंक्यपद गुणाची तरतूद लागू झाली.<ref name="A22_fast"/><ref name="A22_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४४ || १:२८.३९१ || २१५.०८५ |- | २ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४८ || १:२८.८३६ || २१४.००७ |- | ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५० || १:२८.८७९ || २१३.९०४ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || १:२८.९७२ || २१३.६८० |- | ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ४५ || १:२९.३३३ || २१२.८१७ |- | ६ || १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ५४ || १:२९.३९२ || २१२.६७६ |- | ७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ४० || १:२९.४८९ || २१२.४४६ |- | ८ || २४ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५३ || १:२९.६०० || २१२.१८३ |- | ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ४२ || १:२९.६२० || २१२.१३५ |- | १० || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ४८ || १:२९.७१९ || २११.९०१ |- | ११ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४२ || १:२९.७८८ || २११.७३८ |- | १२ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३९ || १:२९.८३३ || २११.६३२ |- | १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४० || १:२९.९३९ || २११.३८३ |- | १४ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४५ || १:३०.३०९ || २१०.५१७ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३५ || १:३०.३१२ || २१०.५१० |- | १६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४७ || १:३०.३५२ || २१०.४१७ |- | १७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २४ || १:३०.५७९ || २०९.८८९ |- | १८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४५ || १:३०.७८५ || २०९.४१३ |- | १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १६ || १:३१.०८१ || २०८.७३२ |- | २० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४० || १:३१.१५८ || २०८.५५६ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलचे वेग, टायर नियंत्रण आणि चालक उपविजेतेपदाचा पराभव === रेड बुलच्या एका गाडीत २०२२ हंगामातील श्रेष्ठ वेग व टायर व्यवस्थापनाचा नमुना दिसला, तर दुसऱ्या गाडीत त्याच संघाच्या वेगळ्या निर्णयामुळे अपेक्षित स्थान मिळाले नाही. व्हर्सटॅपनने पहिल्या वळणात पेरेझपेक्षा पुढे राहून प्रतिस्पर्ध्यांपासून अंतर निर्माण केले. त्याच्या पहिल्या मध्यम टायरच्या टप्प्याला २० फेऱ्यांपर्यंत वाढवून, त्यानंतर उरलेल्या ३८ फेऱ्या कठीण मिश्रणावर पूर्ण करणे हा दीर्घ टायर-आयुष्यावरील विश्वासाचा निर्णय होता. स्वच्छ हवेत पुढे राहिल्याने पाठीमागील गाड्यांच्या अशांत हवेमुळे टायरवर होणारा अतिरिक्त भार टाळता आला; तरी विजयाला केवळ गाडीच्या सरळ रेषेतील वेगाचा परिणाम समजण्याऐवजी सातत्याने वेळ नियंत्रित ठेवणेही महत्त्वाचे होते. पिरेलीने स्पष्टपणे नोंदवले की दोन-थांबा रणनीतीचे पर्याय स्पर्धात्मक असले तरी योग्य टायर व्यवस्थापनामुळे आघाडीच्या दोन चालकांनी एकाच थांब्यावर यश मिळवले.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_teams"/> व्हर्सटॅपनची पंधरा विजये ही एका हंगामातील त्या वेळची नवी सर्वाधिक संख्या होती आणि त्याच्या ४५४ गुणांच्या अंतिम आकड्यामुळे चॅम्पियन व उर्वरित चालकांमधील आघाडी अत्यंत मोठी झाली. संघप्रमुख ख्रिस्तियन हॉर्नरने हंगामातील रेड बुलच्या १७ विजयांचा आणि दोन जागतिक विजेतेपदांचा उल्लेख करून वर्षभराचे तांत्रिक व संघटनात्मक योगदान अधोरेखित केले. ही प्रतिक्रिया एक टीम-नेत्याचे वर्षाचे मूल्यमापन आहे; त्यावरून कोणत्याही एका कारची गुप्त सुधारणा किंवा अज्ञात तांत्रिक नियम बदल झाला असे गृहीत धरू नये.<ref name="A22_points"/><ref name="A22_teams"/> पेरेझसमोर वेगळे गणित होते: तो आणि लक्लेर २९० गुणांवर बराबरीत असल्याने दुसऱ्या स्थानावरील शर्यतीचा निकालच अंतिम चालक उपविजेतेपद ठरवत होता. पंधराव्या फेरीतील त्याचा पहिला थांबा आणि ३३व्या फेरीतील दुसरा थांबा यांनी त्याला नंतरच्या काळात ताज्या कठीण टायरवर आक्रमक वेग दिला. पण पहिल्या थांब्यानंतर अलोन्सो आणि व्हेटेल यांच्या लढतीत आलेली वाहतूक, तसेच दुसऱ्या थांब्यातून आलेला ट्रॅकवरील तोटा यांची एकत्रित किंमत भरून काढण्याइतक्या फेऱ्या उपलब्ध नव्हत्या. वेगाने जवळ येऊनही लक्लेरला ओलांडण्यासाठी पुरेशी जागा व निर्णायक अंतर निर्माण करता आले नाही. संघाने पेरेझला शक्य तितकी मदत करण्याचा प्रयत्न केला असे म्हटले; तरी निकालात त्याचे ३०५ गुण झाले आणि लक्लेरने ३०८ गुणांसह दुसरे स्थान घेतले. हा तिसऱ्या स्थानापर्यंत पोहोचलेल्या धोरणाचा प्रत्यक्ष अपयश होता, पेरेझच्या प्रयत्नांचा अभाव नव्हे.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_strategy"/><ref name="A22_points"/> === फेरारीची विभाजित रणनीती आणि कारनिर्माता अजिंक्यपदातील स्थान === फेरारीसाठी सप्ताहांताची सर्वात महत्त्वाची निवड म्हणजे दोन्ही गाड्यांना एकच पिटस्टॉप योजना न लावणे. लक्लेरने विसाव्या फेरीपर्यंत मध्यम मिश्रण टिकवले, नंतर एका कठीण टायर संचावर शेवटपर्यंत जाण्याचा निर्णय घेतला. पेरेझने दुसऱ्या थांब्याची योजना स्वीकारल्यावर फेरारीने लक्लेरला प्रत्यक्ष ट्रॅकवरील स्थानाचा फायदा राखण्यास सांगितले. त्यानुसार नवीन टायरचा तुलनात्मक वेग स्वीकारण्याऐवजी तो स्वतःच्या दीर्घ कठीण टायर टप्प्याचे व्यवस्थापन करत राहिला. फेरारीकडे रेड बुलपेक्षा कमी शुद्ध वेग असूनही त्यांनी निर्णायक क्षणी प्रतिस्पर्ध्यावर दबाव आणल्याचे लक्लेरने नंतर सांगितले; चालकाच्या या स्पष्टीकरणाला प्रत्यक्ष फिनिश क्रम व पिरेलीची टायर माहिती आधार देतात.<ref name="A22_teams"/><ref name="A22_pirelli"/> सायेन्सची कामगिरी वेगळी होती. सुरुवातीच्या स्थानलढतीत हॅमिल्टनचा दबाव झेलल्यानंतर त्याने चौथे स्थान परत मिळवले, पण त्यासाठी टायर वापर व वेळ खर्ची पडला. त्यामुळे सायेन्सने मध्यम-कठीण-कठीण अशी दोन-थांबा योजना राबवली. अंतिम टप्प्यात त्याला पुरेशी गती मिळून चौथे स्थान निश्चित करता आले; परंतु लक्लेरशी याच टायर-पर्यायाची अदलाबदल केली असती तर उपविजेतेपद सुरक्षित झाले असते, असा ठाम दावा उपलब्ध स्रोतांवरून करता येत नाही. एकाच संघातील वेगवेगळ्या गाड्यांची सुरुवातीची स्थानलढत, प्रतिस्पर्ध्यांपासूनचे अंतर आणि टायर स्थिती वेगवेगळी असते.<ref name="A22_teams"/><ref name="A22_pirelli"/> फेरारीने एकूण ५५४ गुणांसह कारनिर्माता अजिंक्यपदातील दुसरे स्थान राखले; मर्सिडीज ५१५ गुणांवर राहिल्याने ३९ गुणांचे अंतिम अंतर निर्माण झाले. यामुळे वर्षाच्या सुरुवातीला चांगले परिणाम देणाऱ्या फेरारीला अजिंक्यपद मिळाले नाही हे खरे असले तरी २०२२ हंगामाचे उपविजेतेपद त्यांच्याकडेच राहिले. लक्लेरचे अंतिम ३०८ गुण आणि सायेन्सचे २४६ गुण स्वतंत्रपणे कारनिर्माता गुणांशी तंतोतंत जुळतात, कारण या दोघांनी संपूर्ण हंगाम फेरारीसाठीच गुण मिळवले; तरी अधिकृत कारनिर्माता गुणांचे प्रमाणपत्र म्हणून एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र तक्त्यालाच प्राधान्य दिले आहे.<ref name="A22_points"/> === मर्सिडीज : सुरुवातीच्या लढतीपासून हॅमिल्टनच्या निवृत्तीपर्यंत === मर्सिडीजने पहिल्या सरावात पहिली दोन स्थाने घेतल्यामुळे सप्ताहांताच्या सुरुवातीस वेगाबद्दल अपेक्षा निर्माण केल्या; मात्र पात्रतेत हॅमिल्टन पाचवा आणि रसल सहावा राहिले. गुरुवारच्या अपेक्षा किंवा शुक्रवारीच्या उष्ण वातावरणातील सराव आणि रात्रीच्या पात्रतेतील प्रत्यक्ष वेग यांत मोठा फरक होता. रविवारी दोन्ही चालकांनी फेरारी व मॅक्लारेनशी लढत दिली, पण रेड बुलच्या स्वच्छ आघाडीवर तितका धोका निर्माण केला नाही. हॅमिल्टनची पहिल्या फेऱ्यांतील उंच कर्बवरील उडी आणि नंतरची कार्यक्षमतेत घट यांच्यात शक्य यांत्रिक संबंधाबद्दल संघाने शर्यतीनंतर चर्चा केली; तथापि केवळ त्या घटनेनेच त्याचे अंतिम हायड्रॉलिक बिघाड निश्चितपणे घडवला असा निष्कर्ष पुरावा नसताना नोंदवू नये.<ref name="A22_rreport"/><ref name="A22_teams"/> रसलने पिटस्टॉपवेळी नॉरिसच्या मार्गात गाडी येईल अशा पद्धतीने बाहेर पडल्याने एफ.आय.ए.च्या पंचांनी पाच सेकंदांचा दंड दिला. हा गाडीच्या वेगाशी किंवा शुद्ध ड्रायव्हिंग वेगाशी संबंधित दंड नव्हता; पिटलेनमधील सुरक्षित सोडणूक हा वेगळा नियम होता. हॅमिल्टनचा रविवारी शर्यतीपूर्व पिटलेन वेगमर्यादा उल्लंघनाचा प्रकार हा संघावर आर्थिक दंडाची बाब होती, त्याला मुख्य शर्यतीत पुन्हा पाच सेकंद जोडायचे नव्हते. यामुळे शर्यतीच्या सादरीकरणात कोणता नियम चालकाच्या अंतिम फिनिशवर लागू पडला आणि कोणत्या प्रकारात संघाला दंड झाला, हा फरक राखणे महत्त्वाचे आहे.<ref name="A22_fia"/><ref name="A22_ruspen"/> हॅमिल्टनने ५५ फेऱ्यांनंतर निवृत्ती घेतल्याने त्याच्या २०२२ हंगामात एकही ग्रांप्री विजय झाला नाही; हंगामाच्या उर्वरित काळात रसलने ब्राझीलमधील विजय मिळवून मर्सिडीजला एकमेव विजेतेपदाचा शर्यतनिकाल दिला होता. अबु धाबीतील रसलच्या पाचव्या स्थानाच्या दहा गुणांसह संघाचे अंतिम ५१५ गुण झाले. फेरारीला मागे टाकण्याचा अपेक्षित मोठा गुणफरक साधता आला नाही. म्हणून मर्सिडीजची हंगामाच्या शेवटी दिसलेली सुधारणा खरी असली तरी अबु धाबी ही त्यांच्या सातत्यपूर्ण विजयी वेगाची पुष्टी करणारी शर्यत नव्हती.<ref name="A22_race"/><ref name="A22_points"/><ref name="A22_teams"/> === अल्पाइन आणि मॅक्लारेन : दोन वेगवेगळ्या शर्यतींमधून ठरलेला चौथा क्रमांक === अल्पाइनसाठी अलोन्सोची शेवटची शर्यत तांत्रिकदृष्ट्या अपूर्ण राहिली. त्याने कारच्या वेगाबद्दल असमाधान व्यक्त केले आणि पिटस्टॉपमधील प्रतिस्पर्ध्यांच्या बदलत्या परिस्थितीत तो काही वेळ मागे पडला; पुढे कूलिंग प्रणालीतील पाण्याची गळती झाल्यामुळे २७ फेऱ्यांनंतर गाडी थांबवावी लागली. अशा प्रकारच्या निवृत्तीला चालकाची स्पर्धात्मक चूक म्हणण्याचा आधार नाही. दुसऱ्या गाडीत ओकॉनने नॉरिसचा पाठलाग ठेवून आणि स्ट्रोलच्या मागील दबावाला मर्यादा घालून सातवा क्रमांक मिळवला. एका गाडीने गुण मिळवले आणि दुसरी नादुरुस्त झाली तरी १७३ अंतिम गुणांवर संघाने कारनिर्माता चौथे स्थान टिकवले.<ref name="A22_teams"/><ref name="A22_points"/> मॅक्लारेनच्या दोन्ही चालकांचे यश या लढतीत निर्णायक ठरू शकले असते. नॉरिसने सहाव्या स्थानासह सर्वांत वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळवून एकूण नऊ गुण आणले; रिकार्डोने नवव्या स्थानाचे दोन गुण दिले. दोन्ही गाड्या गुणांमध्ये आल्या तरी एकूण ११ गुण अल्पाइनच्या आधीपासून असलेल्या १९ गुणांच्या आघाडीच्या तुलनेत पुरेसे नव्हते; अल्पाइनला ओकॉनचे सहा गुणही मिळाले. त्यामुळे अंतिम कारनिर्माता अंतर १७३ विरुद्ध १५९, म्हणजे १४ गुण राहिले. शर्यतीची शेवटची चालही मॅक्लारेनला पुढे नेऊ शकली नाही, पण पिटस्टॉप व वेगवान फेरीमुळे कमी अंतर राखण्यास त्याने मदत केली.<ref name="A22_points"/><ref name="A22_fast"/> रिकार्डोसाठी ही मॅक्लारेनबरोबरची निरोपाची स्पर्धा होती. मागील ब्राझीलमधील धडकेमुळे मिळालेली तीन ग्रिडस्थानांची शिक्षा त्याने या शर्यतीच्या सुरुवातीसच भोगली होती. एकच पिटस्टॉप वापरून नवव्या स्थानापर्यंत पोहोचताना त्याने जुना कठीण टायर फार काळ टिकवला आणि मागून येणाऱ्या व्हेटेलला शेवटच्या टप्प्यात जवळ येऊ दिले. फक्त ०.६३० सेकंदांनी दहाव्या स्थानी असलेल्या व्हेटेलच्या पुढे त्याने अंतिम रेषा ओलांडली. हा अंतराचा तपशील टायर जपून चालवण्याच्या किफायतशीर रणनीतीचे परिणाम दर्शवतो; तो आधीच्या ग्रिड दंडाची दुसरी शिक्षा नाही.<ref name="A22_race"/><ref name="A22_rreport"/> === अ‍ॅस्टन मार्टिन, अल्फा रोमिओ आणि सहाव्या स्थानाचा बरोबरीतील निर्णय === व्हेटेलने अ‍ॅस्टन मार्टिनमध्ये शेवटचा सप्ताहांत नवव्या पात्रता स्थानाने सुरू केला. मुख्य शर्यतीत त्याला ओकॉनशी लढताना उपलब्ध वेग दाखवता आला, पण एकाच पिटस्टॉपच्या दीर्घ पहिल्या टप्प्यामुळे पुढे परत आल्यानंतर प्रतिस्पर्ध्यांच्या वेगळ्या टायर ताजेपणाशी संघर्ष करावा लागला. त्याच संघाच्या स्ट्रोलने दोन थांब्यांनी ताज्या टायरचा फायदा घेत आठवे स्थान मिळवले. त्यामुळे अ‍ॅस्टन मार्टिनचे पाच गुण व्हेटेलच्या अंतिम एक गुण आणि स्ट्रोलच्या चार गुणांमध्ये विभागले गेले. व्हेटेलने आपल्या कारकीर्दीचा शेवट गुणासह आणि सांकेतिक साजरीकरणासह केला, परंतु संघाचा सामरिक निकाल अपेक्षित क्रमांकापेक्षा कमी असल्याचा त्याच्या स्वतःच्या प्रतिक्रियेत सूर होता.<ref name="A22_teams"/><ref name="A22_race"/> अल्फा रोमिओसाठी मात्र अबु धाबीच्या मुख्य शर्यतीत चालकांना गुण मिळाले नाहीत. बोट्टास पंधरावा आणि झोउ बारावा राहिला. तरी साओ पाउलोनंतरची पाच गुणांची आघाडी अ‍ॅस्टन मार्टिनने या शर्यतीत पाच गुण मिळवल्यावर पूर्ण संपली आणि दोन्ही संघ समान ५५ गुणांवर आले. अशा वेळी समान एकूण गुणांमुळे दोघे एकाच क्रमांकावर येत नाहीत; हंगामातील श्रेष्ठ स्वतंत्र शर्यत फिनिश यांवरून अल्फा रोमिओला सहावा आणि अ‍ॅस्टन मार्टिनला सातवा क्रमांक अधिकृतपणे मिळाला. ही बाब केवळ मागील ग्रांप्रीतील आघाडी जशीच्या तशी राहिली म्हणून नव्हे तर अंतिम अधिकृत एफ.आय.ए. कारनिर्माता वर्गीकरणातील टायब्रेकामुळे घडली.<ref name="A22_points"/> बोट्टासने कठीण टायरपासून सुरुवात करून इतरांपेक्षा उशिरा पहिला पिटस्टॉप घेतला; झोउने लवकर थांबे घेत वेगळा क्रम साधण्याचा प्रयत्न केला. कठीण टायरवरील दीर्घ काळानंतर स्वच्छ ट्रॅक, पकड आणि गाडीच्या मर्यादा यांमध्ये अपेक्षित गुणांपर्यंत पोहोचणे शक्य झाले नाही. संघाच्या या शून्य-गुण शर्यतीनंतरही क्रमांकावरचे महत्त्व कमी नव्हते: हंगामातील दीर्घ काळ कमावलेले पाच-पाच आणि आठ-आठ गुण अशा अनेक आधीच्या निकालांची मिळून बनलेली गुणतालिका अखेरच्या क्षणी निर्णयक ठरली.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_points"/> === हास, अल्फाटौरी आणि विलियम्स : पाठीमागील लढती व दंड === हासच्या मॅग्नुसेनने रविवारी कठीण टायरवरून सुरुवात करणाऱ्या काही मोजक्या चालकांमध्ये स्थान घेतले. सुरुवातीला इतर मध्यम टायरवरील चालकांशी त्याचा शर्यतीचा वेग कमी असल्याने पुन्हा पुढे जाण्यासाठी टायर जपून दीर्घ टप्पा घ्यावा लागला. २८व्या फेरीत त्याने एकदाच थांबून गाडी पुढे नेली, तरी अंतिम क्रम सतरावा राहिला. शुमाकरने मध्यम टायरने सुरुवात केली; लतिफीशी झालेल्या धडकेची जबाबदारी पंचांनी त्याच्यावर निश्चित करून पाच सेकंदांची शिक्षा ठोठावली. सुमारे ५७ फेऱ्यांनंतर त्याचे अधिकृत स्थान सोळावे होते. दंडावर वेगळी वेळ पुन्हा जोडल्यास एफ.आय.ए.च्या अंतिम वर्गीकरणापासून निकाल चुकीचा होईल.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_race"/><ref name="A22_mscpen"/> हासने वर्षभरात कमावलेल्या ३७ गुणांवर आठवे स्थान निश्चित केले; विशेषतः साओ पाउलोतील मॅग्नुसेनच्या पहिल्या पोलनंतर लगेच आलेल्या या शून्य गुणांच्या शर्यतीने पात्रतेतील प्रसिद्धी आणि प्रत्यक्ष कारनिर्माता गुण या दोन वेगळ्या गोष्टी असल्याचे स्पष्ट केले. शुमाकरची हाससाठीची ही शेवटची शर्यतही होती, त्यामुळे त्याच्या धडकेचा परिणाम केवळ स्थानात नव्हता तर हंगामाच्या अंतिम नोंदीतही राहिला. मात्र मॅग्नुसेनच्या ब्राझीलमधील पोलला अबु धाबीच्या पात्रतेतील प्रत्यक्ष कामगिरी म्हणून चुकीने वापरणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="A22_quali"/><ref name="A22_points"/><ref name="A22_teams"/> अल्फाटौरीच्या गॅस्लीने लाल पट्टीच्या मऊ टायरवर सुरुवात करणारा एकमेव चालक म्हणून पारंपरिक रणनीतीला पर्याय दिला. सुरुवातीच्या आक्रमक पकडीनंतर १४व्या फेरीतील कठीण टायरच्या बदलामुळे त्याला ४३ फेऱ्यांचा दीर्घ कठीण टप्पा चालवावा लागला; अंतिम क्रम चौदावा होता. त्सुनोदाने मध्यम-कठीण-मऊ असा दोन-थांबा मार्ग स्वीकारला पण तो अकरावा राहून गुणांपासून एक स्थान दूर होता. त्यामुळे अल्फाटौरीकडे अंतिम ३५ गुण राहिले आणि हासच्या ३७ गुणांना मागे टाकणे शक्य झाले नाही. वेगवान शेवटचा टायर असणे म्हणजे पुढच्या गाडीच्या आधी खात्रीने पोहोचणे नव्हे, याचे हे दोन प्रत्यक्ष उदाहरण होते.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_race"/><ref name="A22_points"/> विलियम्सने एकाच शर्यतीत दोन भिन्न अनुभव घेतले. अल्बोनने एकोणिसाव्या ग्रिडवरून सुरुवात करून तेरावा क्रम मिळवला, तर लतिफीने शेवटच्या टप्प्यापर्यंत धाव घेऊनही शुमाकरशी संपर्कानंतर शर्यत संपवली; पुरेश्या फेऱ्यांमुळे तो अधिकृतपणे एकोणिसावा वर्गीकृत होता. पहिल्या सरावात लतिफीच्या जागी आलेल्या सार्जंटचा युवा-चालक विकासाचा अनुभव महत्त्वाचा असला तरी तो ग्रांप्रीचा वीसावा नियमित चालक नव्हता. विलियम्सचा हंगामी एकूण आठ गुणांचा दहावा क्रम कायम राहिला. या विकसनशील कार्यक्रमाच्या नोंदी आणि त्या दिवसाचा शून्य गुणनिकाल यांचे स्वतंत्र मूल्यमापन करणे आवश्यक आहे.<ref name="A22_fp1"/><ref name="A22_race"/><ref name="A22_points"/> === पिरेलीच्या निष्कर्षांनुसार एक-थांबा व दोन-थांबा यांतील मूलभूत तडजोड === पिरेलीने शर्यतीनंतर स्पष्ट केले की यास मरिनावरील कमी पडणारे तापमान, सुरुवातीच्या टायरचे नियंत्रित तापमान, पहिल्या स्टिंटची लांबी आणि वाहतुकीमुळे होणारे वेळेचे नुकसान यांमुळे एक-थांबा व दोन-थांबा रणनीती यांतील वेळेची तडजोड अतिशय जवळची होती. अग्रभागी व्हर्सटॅपनच्या दीर्घ कठीण टायरवरून विजयाने एक-थांबा यशस्वी दाखवला; लक्लेरनेही त्यातून दुसरे स्थान व चालक उपविजेतेपद मिळवले. पण पेरेझसाठी दोन थांबे निवडणे निरर्थक नव्हते: नवीन टायरचा सरासरी वेग हा गमावलेला पिटस्टॉप वेळ, वाहतूक आणि ओलांडण्याच्या अनिश्चिततेपेक्षा पुरेसा असणे गरजेचे होते. या मर्यादेमुळे त्याच्या शेवटच्या टप्प्यातील जलद फेऱ्या अंतिम स्थानबदल घडवू शकल्या नाहीत.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_strategy"/> रसल व नॉरिसला दोन पिटस्टॉपमधून अंतिम टप्प्यात तुलनेने ताज्या टायरचा फायदा झाला. नॉरिसची ४४व्या फेरीची सर्वांत वेगवान वेळ आणि अतिरिक्त गुण हा त्या निवडीचा अचूक मोजता येणारा परिणाम होता. उलट व्हेटेलचा उशिराने झालेला पहिला थांबा आणि त्यानंतर रिकामे झालेले अंतर परत मिळवण्याची गरज यामुळे त्याला जवळील रिकार्डोवर वेळेत मात करता आली नाही. हार्डवर सुरू झालेले बोट्टास व मॅग्नुसेन तसेच मऊ टायरवर सुरू झालेला गॅस्ली यांचे वेगळे परिणाम दर्शवतात की रणनीती फक्त टायरच्या रंगानुसार जिंकता येत नाही. सर्किटवरील स्थान आणि प्रतिस्पर्ध्यांच्या पिटस्टॉप खिडक्यांचे एकत्रित नियोजन आवश्यक असते.<ref name="A22_pirelli"/><ref name="A22_race"/> === पंचांचे निर्णय, गुणताळेबंद व शर्यतीचा ऐतिहासिक अर्थ === अबु धाबीच्या पंचांच्या निर्णयांची तिन्ही प्रमुख उदाहरणे वेगवेगळ्या वेळी लागू होतात. पहिली म्हणजे रिकार्डोला साओ पाउलोमध्ये झालेल्या संपर्कासाठी ठोठावलेली तीन ग्रिडस्थानांची शिक्षा, जी या स्पर्धेच्या मुख्य सुरुवातीच्या यादीत लागू झाली; ती अबु धाबीतील नव्याने जोडलेली शर्यत-वेळ शिक्षा नव्हती. दुसरी म्हणजे रसलच्या पिटमधून बाहेर येताना नॉरिसला चुकवावे लागल्याबद्दल पाच सेकंदांचा दंड, जो याच शर्यतीत भोगण्यात आला. तिसरी म्हणजे शुमाकरने लतिफीशी संपर्क घडवल्याबद्दल दिलेली पाच सेकंदांची शिक्षा, जी अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरणात आधीपासून समाविष्ट आहे. हॅमिल्टनच्या वेगमर्यादेसंबंधी संघाला झालेला आर्थिक दंड किंवा तिसऱ्या सरावातील तपासानंतर शिक्षा न देण्याचा निर्णय हा मुख्य शर्यतीच्या क्रमवारीतील स्वतंत्र फेरबदल नाही.<ref name="A22_fia"/><ref name="A22_grid"/><ref name="A22_race"/> चालक अजिंक्यपदाचे विजेतेपद आधीच ठरलेले असूनही हा रविवार इतिहासात महत्त्वाचा ठरला, कारण २०२२ च्या अंतिम क्रमवारीतील दुसऱ्या चालकस्थानाचा निकाल थेट लक्लेर आणि पेरेझच्या शर्यतीवर अवलंबून होता. लक्लेरने ३०८, पेरेझने ३०५ गुण मिळवले; हॅमिल्टनच्या निवृत्तीनंतर सायेन्स २४६ गुणांसह त्याच्यापेक्षा पुढे जाऊन पाचवा ठरला. रसलने २७५ गुणांसह चौथा क्रमांक निश्चित केला. नॉरिसचे १२२, ओकॉनचे ९२, अलोन्सोचे ८१ आणि बोट्टासचे ४९ गुण होते. वेगवान फेरीचा नॉरिसला दिलेला एक गुण या अंतिम गुणतालिकेत समाविष्ट आहे; २०२२ मधील वैध अग्रदहा पात्रतेच्या नियमांनुसार हे योग्य आहे.<ref name="A22_points"/><ref name="A22_fast"/> कारनिर्मात्यांमध्ये रेड बुल ७५९, फेरारी ५५४, मर्सिडीज ५१५, अल्पाइन १७३ व मॅक्लारेन १५९ गुणांवर राहिले. अल्फा रोमिओ व अ‍ॅस्टन मार्टिन समान ५५ गुणांवर असूनही अधिकृत वर्गीकरणातील टायब्रेकमुळे अल्फा रोमिओला सहावा क्रमांक मिळाला. हास ३७, अल्फाटौरी ३५ व विलियम्स ८ गुणांवर राहिले. अशा रीतीने एका हंगामातील अंतिम ग्रांप्रीमध्ये एकाच वेळी शर्यतविजय, चालक उपविजेतेपद, कारनिर्माता स्थान-निर्णय, निरोपाच्या शर्यती आणि पुढील हंगामासाठी संघबदल यांचे महत्त्व एकत्र आले. २०२२ अबु धाबीची विश्वसनीय ऐतिहासिक नोंद करताना या वेगवेगळ्या पातळ्यांवरील परिणाम स्पष्ट ओळखणे गरजेचे आहे.<ref name="A22_points"/><ref name="A22_rreport"/> == निकालानंतर गुणतालिका == खालील गुणतालिका २० नोव्हेंबर २०२२ च्या अंतिम एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३८ मधील हंगामाच्या पूर्ण २२ फेऱ्यांनंतरच्या वर्गीकरणाशी जुळवली आहे. चालू शर्यतीत सहभागी न झालेले परंतु हंगामात पूर्वी उतरलेले निक डे व्ह्रीस व निको ह्युलकेनबर्ग यांची नावेही येथे समाविष्ट आहेत. समान गुण असलेल्या चालकांचा व संघांचा क्रम एफ.आय.ए.च्या अंतिम वर्गीकरणानुसार कायम राखला आहे.<ref name="A22_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ४५४ |- | २ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ३०८ |- | ३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ३०५ |- | ४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २७५ |- | ५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || २४६ |- | ६ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २४० |- | ७ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १२२ |- | ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ९२ |- | ९ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ८१ |- | १० || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ४९ |- | ११ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ३७ |- | १२ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३७ |- | १३ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २५ |- | १४ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || २३ |- | १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १८ |- | १६ || [[मिक शुमाकर]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १२ |- | १७ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || १२ |- | १८ || [[झोउ ग्वान्यू]] || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ६ |- | १९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४ |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २१ || [[निक डे व्ह्रीस]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २ |- | २२ || [[निको ह्युलकेनबर्ग]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[ओरॅकल रेड बुल रेसिंग]] || ७५९ |- | २ || [[स्कुडेरिया फेरारी]] || ५५४ |- | ३ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५१५ |- | ४ || [[बीडब्ल्यूटी अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १७३ |- | ५ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १५९ |- | ६ || [[अल्फा रोमिओ एफ.१ संघ ऑर्लेन]] || ५५ |- | ७ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन अरामको कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५५ |- | ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७ |- | ९ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी]] || ३५ |- | १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ८ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="A22_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[अबु धाबी ग्रांप्री]] * [[यास मरिना सर्किट]] * [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2022/united-arab-emirates २०२२ अबु धाबी ग्रांप्री — अधिकृत फॉर्म्युला वन कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2022/races/1138/abu-dhabi/race-result २०२२ अबु धाबी ग्रांप्री — अधिकृत अंतिम शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/season/season-2022-2005/championships/fia-formula-one-world-championship-14 २०२२ अबु धाबी — एफ.आय.ए.चे अधिकृत निर्णय व वेळमापन दस्तऐवज] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२२ | ग्रांप्री = अबु धाबी ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२२ साओ पाउलो ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२३ बहरैन ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२१ अबु धाबी ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२३ अबु धाबी ग्रांप्री }} {{२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:अबु धाबी ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 9pnwtuy8zv7aidmnloymcxskpr3f01j 0 351527 2725794 2701124 2026-10-24T22:58:01Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725794 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''नीलिमा क्षत्रिय''' या [[मराठी भाषा|मराठी]] लेखिका असून [[अहमदनगर]] जिल्ह्यातील [[संगमनेर]] येथे राहतात. त्यांना लहानपणापासूनच वाचनाची आवड होती. पुढे व्यावसायिक व प्रापंचिक जबाबदा-यांमुळे वाचन जरा मागे पडले. परंतु मराठी वाड़मयातील विविध साहित्यधारांच्या अभ्यासाची उर्मी स्वस्थ बसू देईना. मग प्रापंचिक जबाबदा-या कमी झाल्यावर पन्नाशीच्या आसपास [[मराठी भाषा|मराठी]] साहित्यात एम. ए केले. त्याचवेळी स्वतःमधील लेखन कौशल्याचा शोध लागला आणि संवेदनशील मनाची स्पंदने व्यक्त करण्याचे साधन हाती आले. तिथूनच साहित्यिक प्रवासाची सुरुवात झाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=16jJ7EwiV8s&t=1415s|title=Nilima Kshatriya {{!}} rajya sarkar puraskar vijetya lekhika {{!}}|last=मी हिरकणी|date=१४ जुलै २०२४|website=Nilima Kshatriya {{!}} rajya sarkar puraskar vijetya lekhika {{!}}|url-status=live|access-date=१४ जुलै २०२४}}</ref> दिवस आलापल्लीचे<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=दिवस आलापल्लीचे|last=क्षत्रिय|first=नीलिमा|publisher=अल्टीमेट इम्प्रेशन्स, नाशिक|year=२०१८|isbn=9788193861363|location=नाशिक|pages=}}</ref> हे त्यांचे पहिले पुस्तक, [[गडचिरोली जिल्हा|गडचिरोली]] जिल्ह्यातील छोटंसं टुमदार गाव [[:hi:आलापल्ली|आलापल्ली]], तिथलं एका लहान मुलीचं बालपण, लहान मुलीच्या नजरेतूनच मांडण्याचा प्रयत्न ह्या पुस्तकातून केला आहे.या पुस्तकाला [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्र राज्य]] शासनाचा ललितगद्य, प्रथम प्रकाशनाचा [[ताराबाई शिंदे]] पुरस्कार २०१८ मिळाला आहे. त्यानंतर मुलीच्या अमेरिकेतील वास्तव्यामुळे दोनदा अमेरिकेस जाणे झाले. तिथले वेगळेपण, तिथली भारतीय मानसिकता, मुलीच्या प्रसूतीसाठी गेलेल्या आईची त्रेधा तिरपीट, सगळे शब्दरूप होऊन उमटले आणि "दिवस अमेरिकेचे" तयार झाले. दिवस अमेरिकेचे<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=दिवस अमेरिकेचे|last=क्षत्रिय|first=नीलिमा|publisher=अल्टीमेट इम्प्रेशन्स, नाशिक|year=२०२०|isbn=9788193861387|location=नाशिक|pages=१९९ सर्व}}</ref> हे त्यांचे दुसरे पुस्तक. ह्या पुस्तकालाही दत्तात्रेय कृष्ण सांडू प्रतिष्ठानचा साहित्य पुरस्कार मिळाला आहे. तिसरा विनोदी कथासंग्रह हॉर्न प्लिज<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=हॉर्न प्लीज|last=क्षत्रिय|first=नीलिमा|publisher=अल्टीमेट इम्प्रेशन्स, नाशिक|year=२०२२|isbn=9789391763053|location=नाशिक|pages=२०४ सर्व}}</ref> ज्येष्ठ साहित्यिक [[विश्वास पाटील]] यांच्या शुभ हस्ते प्रकाशित झाला. ह्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा  विनोदी लेखनाला दिला जाणारा कै. [[श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर]] पुरस्कार मिळाला आहे. त्याबरोबरच पाक्षिक <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thebeingwoman.com/wp-content/uploads/2023/08/Being-Women-August-2023.pdf|title=द बीइंग उमेन|last=द|first=बीइंग उमेन|date=१४ जुलै 2024|website=|url-status=live|archive-date=१४ जुलै 2024|access-date=१४ जुलै 2024}}</ref>, ई-मासिक <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://epaper.lokprabha.com/2700919/Lokprabha/12-06-2020#dual/42/1|title=विश्वासाला शंकेची सुई|last=लोकप्रभा|first=|website=|url-status=dead|archive-date=2024-07-15|access-date=१४ जुलै २०२४|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715133658/http://epaper.lokprabha.com/2700919/Lokprabha/12-06-2020#dual/42/1}}</ref>, वर्तमानपत्र तसेच ‘सरी वर सरी’ या फेसबुक पेज<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://WWW.FACEBOOK.COM/KSHATRIYANILIMA?MIBEXTID=zBwkWl|title=सरी वर सरी|last=|first=|website=|url-status=live|archive-date=१४ जुलै २०२४|access-date=१४ जुलै २०२४}}</ref> वर लिखाण सुरू आहे. === प्रकाशित पुस्तके - === दिवस आलापल्लीचे (२०१८) दिवस अमेरिकेचे (२०२०) हॉर्न प्लिज (२०२२) === '''पुरस्कार -''' === '''"दिवस आलापल्लीचे" साठी,''' महाराष्ट्र राज्य शासनाचा ललितगद्य, प्रथम प्रकाशनाचा [[ताराबाई शिंदे]] पुरस्कार, मुंबई.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/maharashtra/state-art-award-declare-259196|title=राज्य वाङ्मय पुरस्कार कोणाकोणाला मिळाले पहा|last=|first=|website=|url-status=live|archive-date=१४ जुलै २०२४|access-date=१४ जुलै 2024}}</ref> अनंत फंदी पुरस्कार, [[संगमनेर]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.indiatimes.com/maharashtra/ahmednagar-news/poet-anant-kadha-award/articleshow/67795230.cms|title=कवी अनंत फंदी पुरस्कार जाहीर|last=महाराष्ट्र टाईम्स|url-status=live|archive-date=१७ जुलै २०२४|access-date=१७ जुलै २०२४}}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> मराठा मंदिर पुरस्कार, [[मुंबई]]. पद्मश्री विखे पाटील साहित्य पुरस्कार, लोणी.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zunjharnews.com/?p=6485|title=Zunjhar News - विखे पाटील साहित्य पुरस्काराची ३३ वर्षं, श्रमाचा आणि मातीचा गंध लाभलेल्या साहित्याचा गौरव : ना राधाकृष्ण विखे पाटील|date=2023-08-30|language=en-US|access-date=2024-07-14}}</ref> 'गिरिजा कीर' पुरस्कार, साहित्यप्रेमी भगिनी मंडळ, [[पुणे]] दत्तात्रेय कृष्ण सांडू प्रतिष्ठानचा साहित्य पुरस्कार २०१८ '''"दिवस अमेरिकेचे" साठी,''' दत्तात्रय कृष्ण सांडू प्रतिष्ठानचा साहित्य पुरस्कार २०२० '''"हॉर्न प्लिज" साठी,''' महाराष्ट्र शासनाचा विनोदी लेखनाला दिला जाणारा कै. [[श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर]] पुरस्कार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sahitya.marathi.gov.in/wp-content/uploads/2024/03/%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A5%81-%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2-2022-GR.9.2.2024.pdf|title=स्व. यशवंतराव चव्हाण राज्य वाङ्मय पुरस्कार|last=|first=|website=|url-status=dead|archive-date=2024-07-19|access-date=१४ जुलै २०२४|archive-url=https://web.archive.org/web/20240719084423/https://sahitya.marathi.gov.in/wp-content/uploads/2024/03/%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A5%81-%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2-2022-GR.9.2.2024.pdf}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divya-m.in/cXguab9J34|title=न्या. चपळगावकर, भापकर, दळवी यांना यशवंतराव चव्हाण राज्य वाङ्मय पुरस्कार|last=|first=|website=|url-status=live|archive-date=१४ जुलै 2024|access-date=१४ जुलै 2024}}</ref> ====== संदर्भ - ====== <references /> [[वर्ग:मराठी लेखिका]] 5a8lriyy1hqvwmpufqh2r17koonum99 0 352056 2725686 2723890 2026-10-24T14:00:34Z ~2026-56866-29 188883 Kalka Shatabdi Express 2725686 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | स्टेशन क्र. ! scope="col" style="width:50px" | स्टेशन कोड ! scope="col" style="width:350px" | स्टेशन नाव ! scope="col" style="width:75px" | आगमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:90px" | निर्गमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:50px" | किलोमीटर ! scope="col" style="width:100px" | विभाग ! scope="col" style="width:170px" | राज्य/केंद्रशासित प्रदेश |- ! scope="row" |१ | LJN | [[लखनौ रेल्वे स्थानक|लखनौ जंक्शन]] | उगम स्थानक |rowspan=8 | पहिला | १५:३० |rowspan=8 | पहिला | ० (सुरुवात) | [[उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र|उत्तर पूर्व रेल्वे]] |rowspan=7 | [[उत्तर प्रदेश]] |- ! scope="row" |२ | CNB | [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]] | १६:४८ | १६:५३ | ७२ |rowspan=5 | [[उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र|उत्तर मध्य रेल्वे]] |- ! scope="row" |३ | PHD | [[फफूंद रेल्वे स्थानक|फफूंद]] | १७:४७ | १७:४८ | १५५.१ |- ! scope="row" |४ | ETW | [[इटावा जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटावा जंक्शन]] | १८:१८ | १८:२० | २११.३ |- ! scope="row" |५ | TDL | [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]] | १९:२६ | १९:२८ | ३०३.१ |- ! scope="row" |६ | ALJN | [[अलीगढ जंक्शन रेल्वे स्थानक|अलीगढ जंक्शन]] | २०:१५ | २०:१७ | ३८१.४ |- ! scope="row" |७ | GZB | [[गाझियाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]] | २१:३८ | २१:४० | ४८७.४ |rowspan=2 | [[उत्तर रेल्वे क्षेत्र|उत्तर रेल्वे]] |- ! scope="row" |८ | NDLS | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | २२:२५ | अंतिम स्थानक | ५१२.२ |[[दिल्ली|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली]] |} १२००४ - नवी दिल्ली ते लखनौ जंक्शन {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | स्टेशन क्र. ! scope="col" style="width:50px" | स्टेशन कोड ! scope="col" style="width:350px" | स्टेशन नाव ! scope="col" style="width:75px" | आगमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:90px" | निर्गमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:50px" | किलोमीटर ! scope="col" style="width:100px" | विभाग ! scope="col" style="width:170px" | राज्य/केंद्रशासित प्रदेश |- ! scope="row" |१ | NDLS | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | उगम स्थानक |rowspan=8 | पहिला | ०६:१० |rowspan=8 | पहिला | ० (सुरुवात) |rowspan=2 | [[उत्तर रेल्वे क्षेत्र|उत्तर रेल्वे]] | [[दिल्ली|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली]] |- ! scope="row" |२ | GZB | [[गाझियाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]] | ०६:४० | ०६:४२ | २४.९ |rowspan=7 | [[उत्तर प्रदेश]] |- ! scope="row" |३ | ALJN | [[अलीगढ जंक्शन रेल्वे स्थानक|अलीगढ जंक्शन]] | ०७:४७ | ०७:४९ | १३०.९ |rowspan=5 | [[उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र|उत्तर मध्य रेल्वे]] |- ! scope="row" |४ | TDL | [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]] | ०८:४५ | ०८:४६ | २०९.१ |- ! scope="row" |५ | ETW | [[इटावा जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटावा जंक्शन]] | ०९:४० | ०९:४२ | ३००.९ |- ! scope="row" |६ | PHD | [[फफूंद रेल्वे स्थानक|फफूंद]] | १०:१४ | १०:१५ | ३५७.२ |- ! scope="row" |७ | CNB | [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]] | ११:२३ | ११:२८ | ४४०.३ |- ! scope="row" |८ | LJN | [[लखनौ रेल्वे स्थानक|लखनौ जंक्शन]] | १२:५५ | अंतिम स्थानक | ५१२.२ | [[उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र|उत्तर पूर्व रेल्वे]] |} [[वर्ग:शताब्दी एक्सप्रेस]] [[वर्ग:उत्तर पूर्व रेल्वे]] [[वर्ग:उत्तर मध्य रेल्वे]] [[वर्ग:उत्तर रेल्वे]] l67zpb9vr3h9szaldct1dmfq277g5dh 2725705 2725686 2026-10-24T15:41:59Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-56866-29|~2026-56866-29]] ([[User talk:~2026-56866-29|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2621510 wikitext text/x-wiki '''१२००३/०४ लखनौ जंक्शन – नवी दिल्ली स्वर्ण शताब्दी एक्सप्रेस''' ही भारतीय रेल्वेतर्फे चालविण्यात येणारी एक जलदगती संपूर्ण वातुनुकुलित रेल्वे आहे. ही रेल्वे लखनौ आणि नवी दिल्ली या स्थानकांदरम्यान धावते. ==प्राथमिक माहिती== * मार्ग क्र. : १२००३ - लखनौ जंक्शन ते नवी दिल्ली, १२००४ - नवी दिल्ली ते लखनौ जंक्शन * एकूण प्रवास : ५१२.२ किलोमीटर * वारंवारता : दररोज * डबे : २० (१६ वातूनूकुलित खुर्ची यान, २ वातुनुकुलित इकॉनॉमी खुर्ची यान व २ जनरेटर यान) == मार्ग == * १२००३ - लखनौ जंक्शन ते नवी दिल्ली {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | स्टेशन क्र. ! scope="col" style="width:50px" | स्टेशन कोड ! scope="col" style="width:350px" | स्टेशन नाव ! scope="col" style="width:75px" | आगमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:90px" | निर्गमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:50px" | किलोमीटर ! scope="col" style="width:100px" | विभाग ! scope="col" style="width:170px" | राज्य/केंद्रशासित प्रदेश |- ! scope="row" |१ | LJN | [[लखनौ रेल्वे स्थानक|लखनौ जंक्शन]] | उगम स्थानक |rowspan=8 | पहिला | १५:३० |rowspan=8 | पहिला | ० (सुरुवात) | [[उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र|उत्तर पूर्व रेल्वे]] |rowspan=7 | [[उत्तर प्रदेश]] |- ! scope="row" |२ | CNB | [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]] | १६:४८ | १६:५३ | ७२ |rowspan=5 | [[उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र|उत्तर मध्य रेल्वे]] |- ! scope="row" |३ | PHD | [[फफूंद रेल्वे स्थानक|फफूंद]] | १७:४७ | १७:४८ | १५५.१ |- ! scope="row" |४ | ETW | [[इटावा जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटावा जंक्शन]] | १८:१८ | १८:२० | २११.३ |- ! scope="row" |५ | TDL | [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]] | १९:२६ | १९:२८ | ३०३.१ |- ! scope="row" |६ | ALJN | [[अलीगढ जंक्शन रेल्वे स्थानक|अलीगढ जंक्शन]] | २०:१५ | २०:१७ | ३८१.४ |- ! scope="row" |७ | GZB | [[गाझियाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]] | २१:३८ | २१:४० | ४८७.४ |rowspan=2 | [[उत्तर रेल्वे क्षेत्र|उत्तर रेल्वे]] |- ! scope="row" |८ | NDLS | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | २२:२५ | अंतिम स्थानक | ५१२.२ |[[दिल्ली|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली]] |} १२००४ - नवी दिल्ली ते लखनौ जंक्शन {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | स्टेशन क्र. ! scope="col" style="width:50px" | स्टेशन कोड ! scope="col" style="width:350px" | स्टेशन नाव ! scope="col" style="width:75px" | आगमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:90px" | निर्गमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:50px" | किलोमीटर ! scope="col" style="width:100px" | विभाग ! scope="col" style="width:170px" | राज्य/केंद्रशासित प्रदेश |- ! scope="row" |१ | NDLS | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | उगम स्थानक |rowspan=8 | पहिला | ०६:१० |rowspan=8 | पहिला | ० (सुरुवात) |rowspan=2 | [[उत्तर रेल्वे क्षेत्र|उत्तर रेल्वे]] | [[दिल्ली|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली]] |- ! scope="row" |२ | GZB | [[गाझियाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]] | ०६:४० | ०६:४२ | २४.९ |rowspan=7 | [[उत्तर प्रदेश]] |- ! scope="row" |३ | ALJN | [[अलीगढ जंक्शन रेल्वे स्थानक|अलीगढ जंक्शन]] | ०७:४७ | ०७:४९ | १३०.९ |rowspan=5 | [[उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र|उत्तर मध्य रेल्वे]] |- ! scope="row" |४ | TDL | [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]] | ०८:४५ | ०८:४६ | २०९.१ |- ! scope="row" |५ | ETW | [[इटावा जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटावा जंक्शन]] | ०९:४० | ०९:४२ | ३००.९ |- ! scope="row" |६ | PHD | [[फफूंद रेल्वे स्थानक|फफूंद]] | १०:१४ | १०:१५ | ३५७.२ |- ! scope="row" |७ | CNB | [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]] | ११:२३ | ११:२८ | ४४०.३ |- ! scope="row" |८ | LJN | [[लखनौ रेल्वे स्थानक|लखनौ जंक्शन]] | १२:५५ | अंतिम स्थानक | ५१२.२ | [[उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र|उत्तर पूर्व रेल्वे]] |} [[वर्ग:शताब्दी एक्सप्रेस]] [[वर्ग:उत्तर पूर्व रेल्वे]] [[वर्ग:उत्तर मध्य रेल्वे]] [[वर्ग:उत्तर रेल्वे]] oafg3arohngqkglepjepl4om8xgq9hq 0 360007 2725902 2642371 2026-10-25T09:33:30Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725902 wikitext text/x-wiki ही '''[[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] द्रुतगतिमार्गांची यादी''' आहे. == राज्य द्रुतगतीमार्ग == राज्य द्रुतगतीमार्गांना राज्याच्या अंतर्गत भागांना जोडण्यासाठी [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्र सरकार]] आणि [[भारत सरकार|भारत सरकारकडून]] निधी दिली जाते. हे द्रुतगतिमार्ग प्रवासाचा वेळ कमी करतात, ज्यामुळे अधिक कार्यक्षम प्रवास होतो आणि इंधनाची बचत होते. हया दृअगतिमार्गांमुळे ग्रामीण भागांत वस्तू-वितरण प्रक्रिया जास्तं वेगाने आणि कार्यक्षम पद्धतीने होऊ शकते. हे द्रुतगतिमार्ग राष्ट्रीय द्रुतगती मार्ग प्रणालीचा भाग नाहीत, परंतु ते राज्य प्राधिकरण किंवा राष्ट्रीय प्राधिकरणाद्वारे चालवले जाऊ शकतात.  {| class="wikitable sortable collapsible static-row-numbers" !नाव ! राज्ये ! सुरुवात ! शेवट ! data-sort-type="number" | लांबी (किमी/मैल) ! पदर ! पूर्ण होण्याचे वर्ष ! शेरा |- | [[मुंबई–नागपूर द्रुतगतीमार्ग|मुंबई-नागपूर द्रुतगतीमार्ग]] | [[महाराष्ट्र]] | [[नागपूर]] | [[इगतपुरी]] | style="text-align:right" | {{Convert|701|km|mi|1|abbr=on|disp=br}}<br /><br /><br /> | ६ | डिसेंबर २०२२ | भारतातील सर्वात लांब एक्सप्रेसवे. |- | [[मुंबई–पुणे द्रुतगती मार्ग|मुंबई-पुणे द्रुतगतीमार्ग]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.roadtraffic-technology.com/projects/mumbai/|title="Mumbai-Pune Expressway, India".|publisher=Road Traffic Technology.|access-date=21 August 2010|archive-date=2017-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002124346/http://www.roadtraffic-technology.com/projects/mumbai|url-status=dead}}</ref> | [[महाराष्ट्र]] | [[मुंबई]] | [[पुणे]] | style="text-align:right" | {{Convert|94.5|km|mi|1|abbr=on|disp=br}}<br /><br /><br /> | ६ | एप्रिल २००२ | भारतातील पहिला 6 लेन रुंद द्रुतगती मार्ग. |- | [[शिवडी-न्हावा शेवा अटल सेतू|मुंबई ट्रान्स हार्बर लिंक]] | [[महाराष्ट्र]] | [[शिवडी]], [[दक्षिण मुंबई]] | [[चिर्ले]], [[उरण तालुका]], [[नवी मुंबई]] | align="right" | {{Convert|21.8|km|mi|abbr=on}} | ६ | डिसेंबर २०२३ | भारतातील सर्वात लांब सागरी पूल |- |} == बायपास द्रुतगतिमार्ग == शहरातील वाहतूक आणि गर्दी टाळण्यासाठी बायपासद्रुतगतिमार्ग बांधण्यात आले. यामध्ये [[वर्तुळाकार मार्ग]], बायपास, [[नियंत्रित-प्रवेश महामार्ग|मुक्तमार्ग]] आणि [[नियंत्रित-प्रवेश महामार्ग|उन्नत रस्ते]] यांचा समावेश असू शकतो जे पूर्णपणे शहरामध्ये किंवा दोन शहरांमध्ये अस्तित्वात आहेत. हे द्रुतगती मार्ग जड वाहतुकीला बाहेरील भागात निर्देशित करतात आणि शहरातील रस्ते वाहतूक मुक्त करतात. यामुळे बाहेरील रहदारी शहराच्या आत जाण्याऐवजी थेट शहरातून जाऊ शकते. {| class="wikitable sortable collapsible static-row-numbers" !नाव ! लोकल ! राज्ये ! data-sort-type="number" | लांबी (किमी/मैल) ! पदर ! पूर्ण होण्याचे वर्ष ! टिप्पणी |- | [[पूर्व मुक्तमार्ग (मुंबई)|ईस्टर्न फ्रीवे]] | [[मुंबई महानगर प्रदेश|मुंबई]] | [[महाराष्ट्र]] | style="text-align:right" | {{Convert|16.8|km|mi|1|abbr=on|disp=br}}<br /><br /><br /> | ४ | जून २०१४ | |- | जेएनपीटी मार्ग | [[पनवेल]], [[नवी मुंबई]] | [[महाराष्ट्र]] | style="text-align:right" | {{Convert|28|km|mi|1|abbr=on|disp=br}}<br /><br /><br /> | ६ | एप्रिल २०२२ | नवी मुंबई ते जेएनपीटी बंदर जोडणारा ६ पदरी प्रवेश नियंत्रित रस्ता, हा उरण-पनवेल रस्त्याला समांतर असले |- | [[पाम बीच रस्ता (नवी मुंबई)|पाम बीच मार्ग]] | [[नवी मुंबई]] | [[महाराष्ट्र]] | style="text-align:right" | {{Convert|10|km|mi|1|abbr=on|disp=br}}<br /><br /><br /> | ६ | १९९५ | पाम बीच रोड हा नवी मुंबईचा प्रवेश नियंत्रित ६ पदरी वर्तुळाकार मार्ग आहे |- | छत्रपती शिवाजी महाराज उडाणपुल (नाशिक मुक्तमार्ग) | [[नाशिक]] | [[महाराष्ट्र]] | {{Convert|16|km|mi|1|abbr=on|disp=br}}<br /><br /><br /> | ४ -६ | जून २०१३ | महाराष्ट्रातील पहिला [[भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरण|NHAI]] ने बांधलेला द्रुतगतिमार्ग. महाराष्ट्रातील सर्वात लांब उड्डाणपूल. |- |} == बांधकामाधीन द्रुतगतीमार्ग == {| class="wikitable sortable collapsible static-row-numbers" !नाव ! राज्ये ! data-sort-type="number" | लांबी (किमी/मैल) ! पूर्ण होण्याची अपेक्षित तारीख |- | ऐरोली-काटई नाका मुक्तमार्ग (टप्पा १ - ५.३२ किमी ) | [[महाराष्ट्र]] | align="right" | {{Convert|12.3|km|mi|abbr=on}} | २०२३-०३ |- | कोस्टल रोड (मुंबई) (टप्पा १) | [[महाराष्ट्र]] | align="right" | {{Convert|29.2|km|mi|abbr=on}} | २०२३-१२ |- | दिल्ली-मुंबई द्रुतगतीमार्ग <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/soon-new-delhi-mumbai-expressway-project-to-cost-rs-1-lakh-crore-nitin-gadkari/story-9OUM2mNyhqKFFvSXlByoPJ.html|title=Govt announces plans to build Delhi-Mumbai expressway for Rs 1 lakh crore|date=17 April 2018|website=Hindustan Times}}</ref> | [[दिल्ली]], [[हरियाणा]], [[राजस्थान]], [[मध्य प्रदेश]], [[गुजरात]], [[महाराष्ट्र]] | align="right" | {{Convert|1350|km|mi|abbr=on}} | २०२३-१२ |- | [[मुंबई–नागपूर द्रुतगतीमार्ग|मुंबई-नागपूर द्रुतगती मार्ग]] (टप्पा ३) <ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/work-on-nag-mum-eway-begins-in-full-swing/articleshow/67631967.cms|title=Work on Nagpur-Mumbai expressway begins in full swing - टाइम्स ऑफ इंडिया|website=The Times of India}}</ref> | [[महाराष्ट्र]] | align="right" | {{Convert|181|km|mi|1|abbr=on}} | २०२३-०३ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.magicbricks.com/blog/mumbai-nagpur-expressway/127488.html|title=Mumbai-Nagpur Expressway: Route Map, Cost and Status|date=2022-02-24|website=Magicbricks Blog|language=en|access-date=2022-07-12}}</ref> |- | मुंबई-पुणे द्रुतगतिमार्ग "मिसिंग लिंक" <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://themetrorailguy.com/msrdc-mumbai-pune-expressway-missing-link-route-map-status-update/|title=Mumbai-Pune Expressway's Missing Link – Information & Status Update|date=2022-11-24|work=The Metro Rail Guy|language=en-IN|access-date=2022-11-09|agency=The Metro Rail Guy}}</ref> | [[महाराष्ट्र]] | align="right" | {{Convert|13.30|km|mi|abbr=on}} | २०२५ -०१ |- |} == प्रस्तावित द्रुतगतिमार्ग == {| class="wikitable sortable collapsible static-row-numbers" !नाव !राज्य ! data-sort-type="number" |लांबी(किमी/मैल) |- |[[बंगळूर-पुणे द्रुतगतिमार्ग]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://themetrorailguy.com/nhai-pune-bangalore-expressway-route-map-status-update/|title=Pune – Bangalore Expressway – Information & Status|date=3 October 2022}}</ref> |[[कर्नाटक]], [[महाराष्ट्र]] | align="right" |{{Convert|700|km|mi|abbr=on}} |- |[[भंडारा–गडचिरोली द्रुतगतिमार्ग]] |[[महाराष्ट्र]] | align="right" |{{Convert|156|km|mi|abbr=on}} |- |[[सुरत–चेन्नई द्रुतगरीमार्ग]]<ref name="Manual">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://themetrorailguy.com/nhai-surat-chennai-expressway-route-map-status-update-tenders/#:~:text=1271%20km%20Surat%20%E2%80%93%20Chennai%20Expressway,Maharashtra%2C%20Telangana%20and%20Tamil%20Nadu.&text=Project's%20Length%3A%201271%20km%20(approx.)|title=Surat – Chennai Expressway – Information & Status|date=9 November 2022|publisher=The Metrorail Guy|access-date=16 November 2022}}</ref> |[[गुजरात]], [[महाराष्ट्र]], [[तेलंगणा]], [[कर्नाटक]], [[आंध्र प्रदेश]], [[तमिळनाडू]] | align="" |{{Convert|1271|km|mi|1|abbr=on}} |- |[[विरार–अलिबाग द्रुतगतीमार्ग]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/after-samruddhi-mahamarg-maharashtra-shifts-focus-on-alibaug-virar-multi-modal-corridor-8336941/|title=After Samruddhi Mahamarg, Maharashtra shifts focus on Alibaug-Virar Multi Modal Corridor|date=2022-12-21|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-12-23}}</ref> |[[महाराष्ट्र]] |{{Convert|126|km|mi|1|abbr=on}} |- |[[पुणे–नाशिक औद्योगिक द्रुतगतिमार्ग]] <ref name="auto3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://msrdc.in/Site/Upload/T2586NITPuneNashik.pdf|title=NOTICE INVITING TENDER|website=MAHARASHTRA STATE ROAD DEVELOPMENT CORPORATION LIMITED, MUMBAI(A Govt. of Maharashtra Undertaking)|access-date=12 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20250111182611/https://msrdc.in/Site/Upload/T2586NITPuneNashik.pdf|archive-date=2025-01-11|url-status=dead}}</ref><ref name="India Infra Hub">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiainfrahub.com/2022/roads/with-samruddhi-expressway-nearing-completion-maharashtra-begins-work-on-2-new-expressways-connecting-pune-nashik-nagpur-goa/|title=With Samruddhi Expressway Nearing Completion, Maharashtra Begins Work On 2 New Expressways Connecting Pune-Nashik, Nagpur- Goa|website=India Infra Hub|access-date=18 October 2022}}</ref> |[[महाराष्ट्र]] |{{Convert|250|km|mi|abbr=on}} |- |[[पुणे–औरंगाबाद द्रुतगतिमार्ग]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://themetrorailguy.com/nhai-pune-aurangabad-expressway-route-map-status-update-tenders/|title=Pune – Aurangabad Expressway – Information & Status Update|website=The Metro Rail Guy|access-date=9 November 2022}}</ref> |[[महाराष्ट्र]] | align="right" |{{Convert|225|km|mi|abbr=on}} |- |[[नागपूर–गोवा द्रुतगतीमार्ग]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://themetrorailguy.com/msrdc-nagpur-goa-expressway-route-map-status-update-tenders/|title=Nagpur – Goa Expressway – Information & Status|website=The Metro Rail Guy|access-date=11 March 2023}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesproperty.com/news/post/nagpur-goa-expressway-details-blid3908|title=All about Nagpur - Goa Expressway|date=15 February 2023|website=[[The Times of India|Times Property]]|language=en-IN|access-date=11 March 2023}}</ref> |[[महाराष्ट्र]] | align="right" |{{Convert|760|km|mi|abbr=on}} |- |[[हैदराबाद–इंदूर द्रुतगतिमार्ग]]<ref name="auto">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/23-expressways-new-highways-coming-up-in-next-5-years/articleshow/77526921.cms|title=23 new expressways and highways coming up in next 5 years|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=13 August 2020}}</ref> |[[मध्य प्रदेश]], [[महाराष्ट्र]], [[तेलंगणा]] | align="right" |{{Convert|713|km|mi|abbr=on}} |- |[[रायपूर–हैदराबाद द्रुतगतीमार्ग]]<ref name="constructionweekonline.in" /> |[[छत्तीसगढ]], [[महाराष्ट्र]], [[तेलंगणा]] | align="right" |{{Convert|530|km|mi|abbr=on}} |- |[[जालना–नांदेड द्रुतगतिमार्ग]]<ref name="auto" /> |[[महाराष्ट्र]] | align="right" |{{Convert|179|km|mi|abbr=on}} |- |[[कोंकण द्रुतगतिमार्ग]] |[[महाराष्ट्र]] | align="right" |{{Convert|500|km|mi|abbr=on}} |- |[[नागपूर–भंडारा–गोंदिया द्रुतगतिमार्ग]]<ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/225km-eastern-mah-e-way-to-connect-gadchiroli-gondia-to-samrudddhi-mahamarg/articleshow/88152316.cms|title=225km eastern Mah E-way to connect Gadchiroli Gondia to Samrudddhi Mahamarg|website=टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=२०२१-१२-०८}}</ref> |[[महाराष्ट्र]] | align="right" |{{Convert|225|km|mi|abbr=on}} |- |[[नागपूर–हैदराबाद–बंगळूर द्रुतगतीमार्ग]]<ref>{{स्रोत बातमी|last=Ramakrishnan|first=N|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/feedback-infra-pitches-for-a-big-role-in-designing-greenfield-expressways/article10010165.ece|title=Feedback Infra pitches for a big role in designing greenfield expressways|date=3 January 2018|work=Business Line|access-date=31 May 2018|archive-url=https://archive.today/20180531131809/https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/feedback-infra-pitches-for-a-big-role-in-designing-greenfield-expressways/article10010165.ece|archive-date=31 May 2018|url-status=live}}</ref> |[[महाराष्ट्र]], [[तेलंगणा]], [[आंध्र प्रदेश]], [[कर्नाटक]] | align="right" |{{Convert|1100|km|mi|abbr=on}} |- |[[नागपूर–विजयवाडा द्रुतगतिमार्ग]]<ref name="constructionweekonline.in">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.constructionweekonline.in/projects-tenders/12133-nhai-chalks-out-plan-to-build-22-greenfield-expressways-by-fy25|title=NHAI chalks out plan to build 22 greenfield expressways by FY25|website=Construction Week Online India|language=en|access-date=4 June 2020}}</ref> |[[महाराष्ट्र]], [[तेलंगणा]], [[आंध्र प्रदेश]] | align="right" |{{Convert|457|km|mi|abbr=on}} |- |[[पुणे वर्तुळाकार मार्ग]] |[[महाराष्ट्र]] | align="right" |{{Convert|128|km|mi|abbr=on}} |- |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील द्रुतगतीमार्ग]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील वाहतूक]] mh0u54xz7qphlj88vawbk278l8nb0xk 0 361456 2725787 2628126 2026-10-24T19:19:16Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725787 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = | चित्र = Darshana Gupta holding Nari Shakti Puraskar (cropped).jpg | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = दर्शना गुप्ता [[नारी शक्ती पुरस्कार]] स्विकारताना | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[२६ मे]], [[इ.स. २०२३|२०२३]] | मृत्यू_स्थान = [[फरीदाबाद]] | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = | जोडीदार = | अपत्ये = | वडील = | आई = | नातेवाईक = | पुरस्कार = [[नारी शक्ती पुरस्कार]] | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''दर्शना गुप्ता''' ह्या एक भारतीय समाजसेविका होत्या. या सामूहिक विवाह आयोजित करीत असत. त्या [[बनारसी दास गुप्ता फाउंडेशन]]च्या सचिव होत्या. २०१९ मध्ये [[जागतिक महिला दिन|आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी]] भारताच्या राष्ट्रपतींनी त्यांना [[नारी शक्ती पुरस्कार|नारी शक्ती पुरस्काराने]] सन्मानित केले. गुप्ता यांनी ५०० जोडप्यांचे सामूहिक लग्न आयोजित केले होते. या जोडप्यांना पारंपारिक खर्चिक लग्न आणि हुंडा परवडत नसल्यामुळे विवाह करणे कठीण झाले होते. == जीवन == दर्शना यांचे [[बनारसी दास गुप्ता]] यांचा मुलगा अजय गुप्ता यांच्याशी लग्न झाले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.youtube.com/watch?v=Cj9Vxc_igAU&ab_channel=AjayGupta |title=Darshana Gupta 'Nari Shakti' from Bhiwani Haryana - YouTube |website=www.youtube.com |access-date=2021-01-06}}</ref> बनारसी दास गुप्ता यांचे २००७ मध्ये वयाच्या ९० व्या वर्षी निधन झाले. ते काहीकाळ हरियाणा राज्याचे मुख्यमंत्री होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.tribuneindia.com/2007/20070830/haryana.htm |title=The Tribune, Chandigarh, India - Haryana |website=www.tribuneindia.com |access-date=2021-01-06}}</ref> त्या वर्षी बनारसी दास गुप्ता फाउंडेशनची स्थापना अजय आणि दर्शना गुप्ता यांनी केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.oneindia.com/2007/08/20/aggarwal-samaj-forms-sh-banarsi-dass-gupta-foundation-1187620738.html |title=Aggarwal Samaj forms Sh Banarsi Dass Gupta Foundation |last=Staff |date=2007-08-20 |website=www.oneindia.com |language=en |access-date=2021-01-06}}</ref><ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://twitter.com/MinistryWCD/status/1104002921518120961/photo/2 |title=Citation for award by Ministry of WMD |last= |first= |date=8 March 2019 |website=Ministry of Women (Indian Government) |archive-url= |archive-date= |access-date=6 January 2021}}</ref> ही फाउंडेशन [[फरीदाबाद|फरिदाबादमध्ये]] एक नोंदणीकृत विना अनुदानित संस्था असून या संस्थेचे अध्यक्ष अजय गुप्ता तर सचिव दर्शना गुप्ता हे होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.indiangoslist.com/ngo-address/banarsi-dass-gupta-foundation-in-faridabad-haryana_HR-2010-0032307 |title=BANARSI DASS GUPTA FOUNDATION NGO in Faridabad Haryana Address Contact details |website=Indian NGO list directory Database |language=en-US|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010859/https://www.indiangoslist.com/ngo-address/banarsi-dass-gupta-foundation-in-faridabad-haryana_HR-2010-0032307 |archive-date=2021-01-10 |access-date=2021-01-06}}</ref> [[चित्र:Darshana_Gupta_and_Nari_Shakti_Puraskar_and_the_President.jpg|इवलेसे| दर्शना गुप्ता यांना राष्ट्रपतींच्या हस्ते [[नारी शक्ती पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला]] हे फाउंडेशन गरीब लोकांच्या लग्नाच्या समस्येवर काम करते. सर्वसामान्य माणूस पारंपारिकपणे महागड्या पद्धतीने आणि हुंड्याच्या देवाणघेवाणीने हतबल होत असतो. या परंपरांमुळे अनेक लोक जोडीदाराची इच्छा असूनही लग्न करू शकत नाहीत. या फाउंडेशनने अशा लोकांची शेकडो लग्ने आयोजित केली आहेत. [[पंचकुला|पंचकुलामध्ये]] २५० जणांची सुरुवातीची तुकडी इतकी यशस्वी झाली की प्रादेशिक सरकारने प्रत्येक जोडप्याला $११,००० अनुदान देण्याचा निर्णय घेतला.<ref name=":0" /> गुप्ता ह्या अखिल भारतीय वैश्य महासंघाचे कार्यकारी सदस्य देखील होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.vaishivf.com/authority/6/executive-committee-member |title=International Vaish Federation (IVF) {{!}} Home |website=www.vaishivf.com |access-date=2021-01-06}}</ref> २०१९ मध्ये गुप्ता यांना तत्कालीन राष्ट्रपती [[रामनाथ कोविंद]] यांच्या हस्ते [[नारी शक्ती पुरस्कार]] देऊन सन्मानित करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://narishaktipuraskar.wcd.gov.in/gallery |title=Nari Shakti Puraskar - Gallery |website=narishaktipuraskar.wcd.gov.in |access-date=2021-01-06}}</ref> हा पुरस्कार [[जागतिक महिला दिन|आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी]] प्रदान करण्यात आला. गुप्ता यांचे कौतुक करताना भारताचे तत्कालीन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी "सामाजिक प्रेरणा" असे संबोधले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://prajatantranews.co.in/nari-shakti-delhi/ |title=राष्ट्रीय नारी शक्ति पुरस्कार विजेता दर्शना गुप्ता की स्मृति में विशेष कार्यक्रम दिल्ली में आयोजित |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=prajatantranews.co.in |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२२ फेब्रुवारी २०२५ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20241008083637/https://prajatantranews.co.in/nari-shakti-delhi/ |विदा दिनांक=2024-10-08 |url-status=dead}}</ref> गुप्ता यांनी जात, धर्म किंवा इतर कोणताही भेद न पाळता वंचितांसाठी ३,५०० हून अधिक विवाह आयोजित केल्याचे प्रशस्तिपत्रात नमूद केले आहे. थाटामाटात खर्चिक लग्न न केल्याने वाचवलेले पैसे म्हणजे त्या महिलांच्या शिक्षणासाठी किंवा व्यावसायिक प्रशिक्षणासाठीची सोय होय. कदाचित अशा महिला अविवाहित राहिल्यामुळे "सामाजिक बळी" देखील बनल्या असत्या.<ref name=":0" /> २६ मे २०२३ रोजी गुप्ता यांचे [[फरीदाबाद]] येथील राहत्या घरी निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.dainiktribuneonline.com/news/haryana/college-management-committee-president-darshana-gupta-passed-away-154656/ |title=काॅलेज प्रबंधक समिति की अध्यक्ष दर्शना गुप्ता का निधन |date=२७ मे २०२४ |website=दैनिक ट्रिब्यून |url-status=dead |access-date=२२ फेब्रुवारी २०२५ |archive-date=2025-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318072400/https://www.dainiktribuneonline.com/news/haryana/college-management-committee-president-darshana-gupta-passed-away-154656/ }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Darshana Gupta|दर्शना गुप्ता}} {{नारी शक्ती पुरस्कार}} {{DEFAULTSORT:गुप्ता, दर्शना}} [[वर्ग:भारतीय समाजसेविका]] [[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] cvayg99spgvys3buv7o65pkbopboe1y 0 374029 2725698 2720402 2026-10-24T15:08:30Z Abhishek.5678 142811 /* */ 2725698 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट बुद्धिबळ खेळाडू |playername = वेस्ली सो |image = [[चित्र:Wesley So in 2023.jpg|270px]] |caption = २०२३ मध्ये वेस्ली सो |birthname = वेस्ली बार्बोसा सो |country = {{flagicon|PHI}} [[फिलिपिन्स]] (२०१४ पर्यंत)<br>{{flagicon|USA}} [[युनायटेड स्टेट्स]] (२०१४ पासून) |datebirth = {{birth date and age|1993|10|9}} |placebirth = बाकूर, फिलिपिन्स |datedeath = |placedeath = |title = [[ग्रॅंडमास्टर (बुद्धिबळ)|ग्रॅंडमास्टर]] |worldchampion = |womensworldchampion = |rating = [https://ratings.fide.com/profile/5202213 २७७०] <small>(क्र. ६) (ऑक्टोबर २०२६)</small> |peakrating = २८२२ (फेब्रुवारी २०१७) }} '''वेस्ली बार्बोसा सो''' (जन्म: ९ ऑक्टोबर १९९३) हा एक फिलिपिनो आणि अमेरिकी [[बुद्धिबळ]] [[ग्रँडमास्टर]], विद्यमान चार वेळेचा अमेरिकी राष्ट्रीय बुद्धिबळ विजेता आणि पहिला फिशर रँडम बुद्धिबळ विश्वविजेता आहे. तो तीन वेळेचा फिलीपीन राष्ट्रीय बुद्धिबळ विजेता देखील आहे. मार्च २०१७ च्या फिडे मानांकन यादीत, तो दुसऱ्या क्रमांकावर होता आणि त्याची एलो गुणांकन २८२२ होती, ज्यामुळे तो इतिहासातील [[सर्वोच्च फिडे मानांकनांनुसार बुद्धिबळपटूंची यादी|पाचवा सर्वोच्च गुणांकन]] असलेला खेळाडू झाला. २०१४ मध्ये अमेरिकेत जाईपर्यंत त्यांनी फिलीपिन्सचे प्रतिनिधित्व केले. त्यानी २०१५ बिल्बाओ बुद्धिबळ मास्टर्स, सिंकफील्ड चषक आणि लंडन बुद्धिबळ क्लासिक सह [[ग्रँड चेस टूर#२०१६|२०१६ ग्रॅंड चेस टूर]] जिंकले, २०१७ [[टाटा स्टील बुद्धिबळ स्पर्धा#२०१७|टाटा स्टील मास्टर्स स्पर्धा]], [[ग्रँड चेस टूर#२०२१|२०२१ ग्रॅंड चेस टूर]], २०२५, २०२६ [[सिंकफील्ड चषक]] आणि २०२६ अमेरिकी चषक जिंकले. ४२ व्या [[बुद्धिबळ ऑलिंपियाड]]मध्ये त्यांनी अमेरिकेचे प्रतिनिधित्व तिसऱ्या पटावर केले व सांघिक आणि वैयक्तिक सुवर्णपदक जिंकले. {{DEFAULTSORT:सो, वेस्ली}} [[वर्ग:अमेरिकन बुद्धिबळपटू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] {{मराठी चित्रपटसृष्टी}} 57idcmdxkqxa2nlh2s51jpu83ow7kok 0 375302 2725801 2641642 2026-10-25T01:32:24Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725801 wikitext text/x-wiki '''प्रोतुल चंद्र''' तथा '''पी.सी. सरकार''' ([[२३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९१३|१९१३]]:[[बांगलादेश]] - [[६ जानेवारी]], [[इ.स. १९७१|१९७१]]:[[असाहिकावा]], [[होक्काइदो]], [[जपान]]) हे एक भारतीय जादूगार होते. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Parvez|first=Md Masud|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Sorcar, PC|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sorcar,_PC|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814060623/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Sorcar,_PC|archive-date=2022-08-14|accessdate=2026-01-06|url-status=dead}}</ref> ते १९५० आणि १९६० च्या दशकात आंतरराष्ट्रीय स्तरावर जादूचे प्रयोग करीत. त्यांनी आपला ''इंद्रजाल'' कार्यक्रम थेट प्रेक्षकांसमोर आणि दूरचित्रवाणीवर सादर केला होता. त्यांना ''पीसी सरकार सिनियर'' म्हणूनही ओळखले जाते,कारण त्यांचा मुलगा [[पी.सी. सरकार जुनियर]] देखील त्याच नावाने जादूचे प्रयोग करतो. थोरले सॉरकार ''आधुनिक भारतीय जादूचे जनक'' म्हणून प्रसिद्ध आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/father-of-modern-magic-remembered/articleshow/4179493.cms|title=Father of modern magic remembered|date=2009-02-24|work=The Times of India|issn=0971-8257|access-date=2023-09-15}}</ref> == करिअर == सॉरकारने वयाच्या २१ व्या वर्षी अभियंता होण्यासाठीचा अभ्यास सोडून जादूचे व्यावसायिक प्रयोग करण्याचे ठरवले. आणि भारतात या व्यवसायाला कमी प्रतिष्ठा असूनही त्यांनी हा निर्णय घेतला. <ref name="randi">{{स्रोत पुस्तक|title=Conjuring|last=Randi|first=James|date=1992|publisher=St. Martin's Press|isbn=0-312-08634-2|location=New York|oclc=26162991|author-link=James Randi}}</ref> : १५१  १९५६ मध्ये, त्यांनी [[बीबीसी|बीबीसीच्या]] ''पॅनोरामा'' कार्यक्रमात महिलेला करवतीने कापण्याचा प्रयोग करून दाखवला. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Parvez|first=Md Masud|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Sorcar, PC|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sorcar,_PC|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814060623/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Sorcar,_PC|archive-date=2022-08-14|accessdate=2026-01-06|url-status=dead}}</ref> याच्या शेवटी दूरचित्रवाणी प्रेक्षकांना वाटले की त्या स्त्रीला खरेच कापले होते आणि ती मृत्यू पावली होती. याने सार्वजनिक घबराट निर्माण झाली. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/father-of-modern-magic-remembered/articleshow/4179493.cms|title=Father of modern magic remembered|date=2009-02-24|work=The Times of India|issn=0971-8257|access-date=2023-09-15}}</ref> त्यांनी स्वतःला ''जगातील सर्वात मोठा जादूगार'' असा खिताब दिला होता. <ref name="randi"/> == वैयक्तिक जीवन == सॉरकर यांचे लग्न बसंती देवी यांच्याशी झाले होते. त्यांना चित्रकार, [[चलचित्रदिग्दर्शक|दिग्दर्शक]] आणि लेसरतज्ज्ञ [[माणिक सॉरकार (कलाकार)|माणिक सॉरकार]], जादूगार [[पीसी सॉरकार जुनियर]] आणि [[पीसी सॉरकार यंग|पीसी सॉरकर, यंग]] अशी तीन मुले झाली. ६ जानेवारी १९७१ रोजी [[जपान|जपानमधील]] [[होक्काइदो|होक्काइदो येथील]] असाहिकावा येथे वयाच्या ५७ व्या वर्षी [[हृदयाघात|हृदयविकाराच्या झटक्याने]] त्यांचे निधन झाले, कारण ते एका कार्यक्रमाच्या शेवटी स्टेज सोडत होते. <ref name="BBCMaharajah">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-44316854|title=PC Sorcar: India's 'maharajah of magic' who terrified the UK|website=BBC}}</ref> == टपाल तिकिट == [[चित्र:Stamp_of_India_-_2010_-_Colnect_259552_-_P_C_Sorcar.jpeg|इवलेसे|२०१० च्या भारताच्या टपाल तिकिटावर सरकार]] २३ फेब्रुवारी २०१० रोजी, [[भारतीय टपाल सेवा|इंडिया पोस्टने]] त्यांच्या सन्मानार्थ एक स्मारक टपाल तिकिट जारी केले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९७१ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय जादूगार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 16d706evqn20kdy6gn1zj2evz401qdn 3 375577 2725685 2643385 2026-10-24T13:42:50Z ~2026-56709-78 188882 /* Krishna kakre */ नवीन विभाग 2725685 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Krishna kakre}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १९:१२, ११ जानेवारी २०२६ (IST) == Krishna kakre == लेखक आणि दिग्दर्शक [[विशेष:योगदान/~2026-56709-78|~2026-56709-78]] ([[सदस्य चर्चा:~2026-56709-78|talk]]) १९:१२, २४ ऑक्टोबर २०२६ (IST) at8h7xi6pat7j2zgksvmezthpy2ed0v 0 375847 2725863 2646043 2026-10-25T05:06:21Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725863 wikitext text/x-wiki {{मट्रा}} {{Short description|इटावा जिल्हा, उत्तर प्रदेश, भारत येथील गाव}} {{Infobox settlement | name = बिजौली | settlement_type = गाव | image_skyline = Bijauli Village.jpg | coordinates = {{coord|26.6832496|N|79.1520312|E|display=inline,title}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = [[भारत]] | subdivision_type1 = राज्य | subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]] | subdivision_type2 = जिल्हा | subdivision_name2 = [[इटावा]] | subdivision_type3 = ब्लॉक | subdivision_name3 = [[माहेव्हा]] | subdivision_type4 = तहसील | subdivision_name4 = [[भारथना]] | unit_pref = Metric | elevation_m = 144 | elevation_ft = 472 | area_total_km2 = <!-- अधिकृत क्षेत्र असल्यास येथे भरा --> | population_total = 3,606 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = auto | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | demographics_type1 = भाषा | demographics1_title1 = अधिकृत | demographics1_info1 = [[हिंदी]] | postal_code_type = पिन | postal_code = 206124 | area_code_type = दूरध्वनी कोड | area_code = 05688 | registration_plate = [[UP-75]] | website = <!-- अधिकृत गाव वेबसाइट असल्यास येथे भरा --> }} '''बिजौली'''<ref name=":0">{{Cite web |title=Bijauli Village Population - Bharthana - Etawah, Uttar Pradesh |url=https://www.census2011.co.in/data/village/147847-bijauli-uttar-pradesh.html |access-date=2025-12-04 |website=www.census2011.co.in}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-05-29 |title=बिजौलीमध्ये अधिकृत नसलेले तळे सुधारले |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/etawah-auraiya/story-beautification-of-encroached-pond-in-bijauli-4074023.html |access-date=2025-12-04 |website=www.livehindustan.com |language=hi}}</ref> हा उत्तर प्रदेशच्या [[इटावा जिल्हा]]च्या भारथना तहसीलमधील ग्रामीण गाव आहे. हे [[इटावा]] जिल्ह्यातील शेतीच्या पट्टीचा भाग आहे आणि भाजथना शहरापासून सुमारे 14 किमी पूर्वेस स्थित आहे.<ref name="census">{{Cite web |title=District Census Handbook: Etawah |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/0934_PART_B_DCHB_ETAWAH.pdf |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India |year=2011}}</ref> == भूगोल == बिजौलीचे स्थान 26.6832496 N, 79.1520312 E<ref>{{Cite web |title=GeoHack (26.68325; 79.152031) |url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params=26.6832496_N_79.1520312_E |access-date=2025-12-05 |website=geohack.toolforge.org}}</ref> आहे. गावाचे परिसर पिकाऊ अलुवियल मातीने व्यापलेले आहे, जे गहू, मोहरी आणि तांदळासाठी योग्य आहे. गाव आजूबाजूच्या लहान कृषी गावांनी वेढलेले आहे आणि गंगा-यमुना दोआब प्रदेशाजवळ आहे. == स्थान व संपर्क == बिजौली जवळील प्रदेशांशी ग्रामीण आणि जिल्हा रस्त्यांद्वारे जोडलेले आहे. === रस्ता === * गाव भाजथना–बाबाई रस्त्याशी जोडलेले आहे, जे भाजथना शहरात प्रवेश देते. * जवळचा प्रमुख जिल्हा रस्ता (MDR) भाजथना जवळ आहे, सुमारे 14 किमी दूर. * जवळची राष्ट्रीय महामार्ग 19 (NH 19, आधी NH-2) आहे, जी एटवॉहामधून सहज उपलब्ध आहे.<ref name=":1">{{Cite web |last=News |first=ABP Live |date=2025-05-22 |title=Two Postmen Killed In UP After Being Hit By SUV Driven By Russian Tourist |url=https://news.abplive.com/cities/two-postmen-killed-in-up-after-being-hit-by-suv-driven-by-russian-tourist-1774230 |access-date=2025-12-04 |website=ABP Live |language=en}}</ref> === रेल === * जवळची रेल्वे स्टेशन भाजथना रेल्वे स्टेशन आहे, सुमारे 14 किमी अंतरावर. * हे कानपूर–टुंडला विभागात स्थित आहे आणि प्रादेशिक संपर्क प्रदान करते. === जवळच्या शहरांची अंतर === * [[भारथना]] – 15.1 किमी * [[एटवॉहा]] – सुमारे 18.4 किमी * [[अुरैया]] – सुमारे 46.1 किमी * [[बेकवार]] – सुमारे 5.6 किमी<ref name=":2">{{Cite AV media |url=https://public.app/video/sp_ealij2q1gygor |title=भारथना: बिजौली भीमनगर मार्गावर चादरीत गुंडाळलेली तरुणीचा मृतदेह सापडला, गळा आणि पाय बांधलेले असल्याने हत्या शंका |access-date=2025-12-04 |via=public.app}}</ref> * [[एटवॉहा जंक्शन रेल्वे स्टेशन]] – सुमारे 19.5 किमी == प्रशासन == बिजौली अंतर्गत येते: * भाजथना तहसील * एटवॉहा जिल्हा प्रशासन * उत्तर प्रदेश ग्राम पंचायत व्यवस्था<ref>{{Cite web |title=Bijauli Panchayat in Mahewa Block in Etawah of Uttar Pradesh |url=https://bhartiyapanchayat.com/my-panchayat/uttar-pradesh/etawah/mahewa/bijauli |access-date=2025-11-26 |website=bhartiyapanchayat.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20260125022417/https://bhartiyapanchayat.com/my-panchayat/uttar-pradesh/etawah/mahewa/bijauli |archive-date=2026-01-25 |url-status=dead}}</ref> * पोलीस चौकी बिजौली * पोलीस स्टेशन [[बेकवार]]<ref name=":1" /><ref name=":2" /> गाव [[Bakewar]] पोलीस स्टेशनच्या अधिकाराखाली येतो (PS–Bakewar). प्रशासनिक नोंदी ''Village Directory'' मध्ये ठेवले जातात.<ref name="dir">{{Cite web |title=Village Directory: Etawah District |url=https://up.gov.in |publisher=Government of Uttar Pradesh}}</ref> == लोकसंख्या == ''Census of India 2011'' नुसार, बिजौलीची लोकसंख्या 3,606 आहे: * 1,907 पुरुष * 1,699 महिला गावात अनेक ग्रामीण घरगुती आहेत, शिक्षण आणि व्यवसायाची रचना जिल्ह्यातील कृषी भागासाठी सामान्य आहे.<ref name="census" /> [[File:Bijauli Etawah.jpg|thumb|बिजौली प्राथमिक आरोग्य केंद्र]] == अर्थव्यवस्था == स्थानिक अर्थव्यवस्था मुख्यतः शेतीवर आधारित आहे, प्रमुख पिके: * गहू<ref>{{Cite web |date=2025-01-16 |title=टक्कर झाल्याने शेतकरी आणि दुचाकीस्वार जखमी |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/etawah-auraiya/story-farmer-injured-while-protecting-wheat-crop-from-stray-animals-in-bijauli-201736968127371.html |access-date=2025-12-04 |website=www.livehindustan.com |language=hi}}</ref> * तांदूळ * मोहरी * बटाटे * हंगामी भाज्या पालतू प्राणी आणि दुग्धव्यवसाय देखील ग्रामीण उपजीविकेत महत्त्वपूर्ण आहे. == References == {{Reflist}} [[Category:एटवॉहा जिल्ह्याचे गाव]] [[Category:भारत भूगोल स्टब्स]] rbq5x01yvm5ise180ialjlt9xttuunn 0 378425 2725890 2705560 2026-10-25T06:24:08Z ~2026-41910-22 185743 [[Special:Contributions/~2026-46386-70|~2026-46386-70]] ([[User talk:~2026-46386-70|चर्चा]])यांची आवृत्ती [[Special:Diff/2705560|2705560]] परतवली. 2725890 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = दीप ज्योती | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = | निर्मिती संस्था = फ्रेम्स प्रोडक्शन | दिग्दर्शक = | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = | कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]] | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = | एपिसोड संख्या = | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = | संकलन = | स्थळ = | कॅमेरा = | चालण्याचा वेळ = दररोज रात्री ८ वाजता | वाहिनी = [[झी मराठी]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = १३ एप्रिल २०२६ | शेवटचे प्रसारण = चालू | आधी = [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | नंतर = [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | सारखे = }} '''दीप ज्योती''' ही [[झी मराठी]] वाहिनीवर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. या मालिकेची मूळ कथा [[झी तमिळ]]वरील वीरा या तमिळ मालिकेवर आधारित आहे. == कलाकार == * पूर्वा कौशिक - ज्योती सावेकर * [[प्रसाद जवादे]] - दिपराज पुरुषोत्तम गायकवाड (दीप) * [[गिरीश ओक]] - पुरुषोत्तम गायकवाड * [[अंजली जोगळेकर]] - जयश्री सावेकर * ओंकार गोवर्धन - अभिजीत सावेकर * मानसी सुभाष - प्रीती सावेकर / प्रीती स्वराज गायकवाड * सलोनी सुर्वे - कीर्ती सावेकर * ऋत्विक तळवलकर - विराज पुरुषोत्तम गायकवाड * धनश्री अंतरकर - गीतांजली पुरुषोत्तम गायकवाड * अनुप बेलवलकर - स्वराज पुरुषोत्तम गायकवाड * सुहास परांजपे - सुलोचना प्रभू मोहिते (सुलू) * प्रताप सोनाळे - प्रभू मोहिते * अक्षय विंचुरकर - सुजय * शलाका पवार - सुभद्रा * श्रीकांत केटी - गणपत * स्वप्नील आजगावकर - मनोज == पुनर्निर्मिती == {|class="wikitable" style="text-align:center;" ! भाषा ! नाव ! वाहिनी ! प्रकाशित |- | [[तमिळ]] | वीरा | [[झी तमिळ]] | २६ फेब्रुवारी २०२४ - चालू |- | [[तेलुगू]] | ऑटो विजय शांती | [[झी तेलुगू]] | ७ जुलै २०२५ - चालू |- | [[कन्नड]] | कृष्ण रुक्कू | [[झी कन्नडा]] | ९ मार्च २०२६ - चालू |} == बाह्य दुवे == {{झी मराठी रात्री ८च्या मालिका}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] 7sdpifch9z0zaj9za9sppkevw7utv30 0 378863 2725788 2725047 2026-10-24T19:40:09Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725788 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दिमिट्रो ओलेक्झांड्रोविच कोझात्स्की''' (कॉल साइन – ओरेस्ट; जन्म ११ नोव्हेंबर १९९५<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pen.org.ua/presoficer-azovu-dmitro-kozackij-zvilnenij-iz-rosijskogo-polonu|title=Пресофіцер "Азову" Дмитро Козацький звільнений із російського полону|date=2022-09-22|website=[[PEN Ukraine]]|language=uk|trans-title=Press officer of "Azov" Dmytro Kozatskyi was released from Russian captivity|access-date=2023-05-24}}</ref>) हे [[युक्रेन|युक्रेनियन]] छायाचित्रकार, [[सैनिक]], वरिष्ठ सैनिक आणि युक्रेनच्या नॅशनल गार्डच्या अझोव ब्रिगेडचे लढवय्ये आहेत. त्यांना २०२२ मध्ये युक्रेनसाठी केलेल्या लष्करी सेवेबद्दल पदक प्रदान करण्यात आले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zakon.rada.gov.ua/go/256/2022|title=Про відзначення державними нагородами України|date=2022-04-17|website=Офіційний вебпортал парламенту України|language=uk|trans-title=Decree of the President of Ukraine: Regarding state awards of Ukraine. No. 256/2022|others=(Note: Award given under name spelled as: Дмитра Олександровича КОЗАЦЬКОГО)|access-date=2023-05-24}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == चरित्र == दिमिट्रो कोझात्स्की यांचा जन्म ११ नोव्हेंबर १९९५ रोजी मालिन, [[झितोमिर ओब्लास्त]] येथे झाला.<ref name=":2"/> {{बदल}} २०१४ मध्ये, तो रिव्होल्यूशन ऑफ डिग्निटी मध्ये सहभागी होण्यासाठी [[:pl:Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie|र्झेझोव युनिव्हर्सिटी ऑफ इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी अँड मॅनेजमेंट]] (पोलंड) सोडून गेला. तो सध्या नॅशनल युनिव्हर्सिटी ऑफ ओस्ट्रोह अकॅडमीमध्ये शिकत आहे.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oa.edu.ua/ua/info/news/2022/17-05-01|title=Студент Острозької академії – автор фото з Азовсталі «Світло переможе»|date=2022-05-17|website=Національний університет «Острозька академія» [[National University of Ostroh Academy]]|language=uk|trans-title=A student of the Ostroh Academy - the author of the photo from Azovstal "Light will win"|access-date=2023-05-24}}</ref><ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://life.liga.net/istoriyi/article/tot-samyy-fotograf-iz-azovstali-poshel-v-plen-istoriya-oresta-i-10-ego-fotografiy|title=Той самий фотограф з "Азовсталі" пішов у полон: історія "Ореста" та 10 його світлин|last=Modina Модіна|first=Olga Ольга|date=2022-05-20|website=LIGA|language=uk|trans-title=The same photographer from "Azovstal" went into captivity: the story of "Orest" and 10 of his photos|access-date=2023-05-24}}</ref> २०१५ मध्ये तो युक्रेनच्या नॅशनल गार्डमध्ये सामील झाला आणि नंतर अझोव बटालियनमध्ये सामील झाला.<ref name=":0"/> === युक्रेनवर रशियाचे आक्रमण (२०२२) === [[चित्र:Stamp of Ukraine s2073.jpg|इवलेसे|युक्रेनी टपाल टिकीटावर कोझात्स्की यांचे छायाचित्र आहे; "लाईट विल वीन"]] २०१५ पासून, तो डोनेत्स्क प्रदेशातील [[मरिउपोल|मरिउपोलचा]] रक्षक आहे. १ मार्च २०२२ पासून सुरू झालेल्या मरिउपोलच्या वेढ्यादरम्यान, त्याने इतर सहकाऱ्यांसोबत अझोवस्टाल प्लांटमध्ये बचाव केला. <ref name=":0"/> अझोव रेजिमेंटच्या प्रेस सेवेचे प्रमुख म्हणून, त्यांनी कारखान्यातील फील्ड हॉस्पिटलमधील जखमी सहकाऱ्यांचे १० फोटो प्रकाशित केले, जे जगभरात शेअर केले गेले.<ref name=":0"/> त्या फोटोंपैकी एकामध्ये, मे महिन्याच्या उन्हात एक तरुण तोफांच्या गोळ्यांनी पाडलेल्या छिद्रातून उद्योगाच्या उद्ध्वस्त आवारात पडताना दिसत आहे, त्या फोटोला "प्रकाशाचा विजय होईल" ("लाईट विल वीन") असे नाव देण्यात आले.<ref name=":0" /> स्फोटांच्या आवाजात, त्याने कालुश ऑर्केस्ट्राचे " स्टेफानिया " हे गाणे गायले, ज्यामुळे युक्रेनला युरोव्हिजन २०२२ च्या गाण्याच्या स्पर्धेत विजय मिळाला.<ref name=":1"/> २० मे २०२२ रोजी, कैद होण्यापूर्वी, दिमिट्रो कोझात्स्कीने त्याच्या [[ट्विटर|ट्विटरवर]] एक पोस्ट प्रकाशित केली: “ठीक आहे, एवढेच. अझोवस्ताल, माझ्या मृत्यूचे आणि जीवनाचे ठिकाण, आश्रय दिल्याबद्दल धन्यवाद. तसे, मी कैदेत असताना, मी तुमच्यासाठी उत्तम गुणवत्तेचे फोटो ठेवीन, ते सर्व पत्रकारिता पुरस्कार आणि फोटो स्पर्धांमध्ये पाठवीन, जर मी काही जिंकलो, तर सुटकेनंतर खूप छान वाटेल. तुमच्या सर्वांच्या पाठिंब्याबद्दल धन्यवाद. भेटूया.”<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://armyinform.com.ua/2022/05/20/svitlo-peremozhe-temryavu-voyin-polku-azov-zrobyv-unikalne-foto-zahysnyka-mariupolya/|title=«Азовсталь – місце моєї смерті і мого життя», – Дмитро Козацький|last=Kirgan Кирган|first=Svetlana Світлана|date=2022-05-20|website=ArmyInform.com.ua, [[Ministry of Defence of Ukraine]]|language=uk|trans-title="Azovstal is the place of my death and my life," Dmytro Kozatskyi|access-date=2023-05-24}}</ref> त्याच दिवशी, युक्रेनियन संसदेच्या उपाध्यक्ष ओलेना कोन्ड्राट्युक यांनी सांगितले की युक्रेनची वेर्खोव्ना राडा दिमिट्रो कोझात्स्कीचे फोटो युरोप आणि जगातील युक्रेनच्या बाजूने असलेल्या सर्व संसदांना पाठवेल.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vsn.in.ua/news/schemlivi-foto-biytsya-azova-vidpravlyat-u-parlamenti-jevropi-ta-svitu-4083|title=Щемливі фото бійця «Азова» відправлять у парламенти Європи та світу - VSN|date=2022-05-21|website=Volyn News Service|language=uk|trans-title=Poignant photos of the "Azov" fighter will be sent to the parliaments of Europe and the world|access-date=2023-05-24}}</ref> बॅबिलोन'१३ या चित्रपट संस्थेने कोझात्स्कीने चित्रित केलेला "मारिउपोल किल्ला. अझोवस्तालमधील शेवटचा दिवस" हा व्हिडिओ प्रकाशित केला.<ref>{{Youtube|azldlmJUolc|Фортеця Маріуполь. Останній день на Азовсталі}} // #BABYLON'13, 20 May 2022.</ref> सप्टेंबर २०२२ च्या अखेरीस, व्हिक्टर मेदवेचुक यांच्यासह इतरांच्या बदल्यात २१५ युक्रेनियन लष्करी कैद्यांची अदलाबदल झाली, तेव्हा त्यांची रशियन कैदेतून सुटका झाली.<ref name=":2"/><ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hyperallergic.com/781937/ukrainian-photographers-show-canceled-over-neo-nazism-accusations/|title=Ukrainian Photographer's Show Canceled Over Neo-Nazism Accusations|last=Anania|first=Billy|date=November 22, 2022|website=[[Hyperallergic]]|access-date=December 4, 2022}}</ref> ते २ नोव्हेंबर २०२२ रोजी एमएसएनबीसी वरील 'अँड्रिया मिशेल रिपोर्ट्स' या कार्यक्रमात दिसले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.msnbc.com/andrea-mitchell-reports/watch/amb-oksana-markarova-we-will-not-stop-until-there-is-accountability-for-russia-s-war-crimes-152319557605|title=Amb. Oksana Markarova: 'We will not stop until there is accountability' for Russia's inhumanity|date=2022-11-02|website=[[Andrea Mitchell Reports]]; MSNBC.com|language=en|access-date=2023-05-24}}</ref> == पुरस्कार == * ग्रँड प्रेस फाउंडेशन गाला २०२२ मध्ये विशेष सन्मान <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.press.pl/tresc/71087,wojciech-grzedzinski-autorem-zdjecia-roku-w-grand-press-photo-2022|title=Wojciech Grzędziński autorem Zdjęcia roku w Grand Press Photo 2022. Jury: "Zaniemówiliśmy"|date=2022-06-02|website=Press.pl|language=pl|trans-title=Wojciech Grzędinski is the author of the Photo of the Year in Grand Press Photo 2022. Jury: "We've gone speechless"|access-date=2023-05-24}}</ref> * प्रिक्स दे ला फोटोग्राफी, पॅरिस, पत्रकारिता/युद्ध प्रकारात सुवर्ण पुरस्कार, पत्रकारिता प्रकारात द्वितीय क्रमांकाचा विजेता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://px3.fr/winners/px3/2022/13109/|title=PX3 2022 Winner - Azovstal - Single Winner|website=px3.fr|access-date=December 6, 2022}}</ref> * युक्रेनसाठी लष्करी सेवेबद्दल पदक (१७ एप्रिल, २०२२) — "युक्रेनच्या राज्य सार्वभौमत्व आणि प्रादेशिक अखंडतेच्या संरक्षणाशी संबंधित वैयक्तिक शौर्य आणि निःस्वार्थ कृती, लष्करी शपथेप्रती निष्ठा" == वाद == अनातोली शारी आणि कायला पोपुचेत यांनी त्याच्यावर नव-नाझी विचारसरणीशी संबंधित चिन्हे दर्शविणाऱ्या सोशल मीडिया पोस्ट केल्याचा आरोप केला आहे. कोझात्स्कीने ट्विटरवर फोटो पोस्ट केल्याचे कबूल केले,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://x.com/kztsky/status/1592277948794802176|title=Орест on X|date=November 14, 2022|website=X.com|access-date=April 21, 2025}}</ref> परंतु नाझीवादाचे आरोप नाकारले आणि ते बदनामीच्या मोहिमेचा भाग असल्याचे सुचवले.<ref name=":3"/> ऑक्टोबर २०२२ मध्ये, कोझात्स्कीच्या '<nowiki/>''द लाईट विल विन''' या फोटो मालिकेतील अनेक छायाचित्रे कॅटालोनियाच्या पॉलिटेक्निक विद्यापीठातील फेराटे ग्रंथालयात आयोजित प्रदर्शनात समाविष्ट करण्यात आली होती. १३ नोव्हेंबर २०२२ रोजी, कोझात्स्कीची कलाकृती प्रदर्शनातून काढून टाकण्यात आली आणि विद्यापीठाने एक निवेदन प्रसिद्ध केले, ज्यात म्हणले होते की, "आम्हाला लेखकाच्या विचारसरणीची माहिती नव्हती", आणि विद्यापीठ "नाझीवादाचा धिक्कार करते आणि निर्माण झालेल्या परिस्थितीबद्दल खेद व्यक्त करते".<ref name=":3" /><ref name=":4">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.upc.edu/en/press-room/news/clarifying-note-exhibition|title=Clarifying note regarding the exhibition at the Ferraté Library|date=November 13, 2022|website=UPC Universitat Politècnica de Catalunya|access-date=December 4, 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.artnet.com/art-world/art-industry-news-from-high-fashion-to-high-art-the-chicest-medium-of-the-moment-is-mud-other-stories-2215708|title=Art Industry News: From High Fashion to High Art, the Chicest Medium of the Moment Is... Mud + Other Stories|date=November 23, 2022|website=Artnet News|access-date=December 4, 2022}}</ref> तसेच १३ नोव्हेंबर २०२२ रोजी, डॉक एनवायसी मध्ये, जिथे कोझात्स्की एक आमंत्रित वक्ता होता, तिथे कायला पॉपुशेटने त्याला अडथळा आणला. अडथळा आणणाऱ्या व्यक्तीला बळजबरीने बाहेर काढण्यात आले.<ref name=":3"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wbai.org/upcoming-program/?id=6707|title=WBAI-NYC Arts Express|date=November 23, 2022|website=[[WBAI-FM]]|access-date=December 4, 2022}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म]] [[वर्ग:युक्रेनी व्यक्ती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] [[वर्ग:युक्रेनी छायाचित्रकार]] 7hhhcykbpyezpkawgzejsrgcq9wmxzk 10 381795 2725862 2725390 2026-10-25T04:45:35Z AdvAnantGholam 172574 2725862 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = कोकण लोकजीवन | title = कोकण लोकजीवन | state = autocollapse | bodyclass = hlist | titlestyle = background:#d9d9f3; | groupstyle = background:#e8e8f8; | group1 = प्रदेश व संस्कृती | list1 = * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील देवराया]] | group2 = ग्रामव्यवस्था | list2 = * [[पंचक्रोशी]] * [[भावकी]] * [[कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था]] * [[खडीकोळवण]] | group3 = भूमापन व भूमिअभिलेख | list3 = * [[महाराष्ट्रातील भूमापन, महसूल सर्वेक्षण आणि भूमिअभिलेखांचा इतिहास]] | group4 = जमीन व देवस्थान व्यवस्था | list4 = * [[कोकणातील देवस्थान इनाम जमिनींचा इतिहास]] | group5 = समाज व समुदाय | list5 = * [[कोकणातील मानपानाची परंपरा]] * [[कोकणातील कुणबी]] * [[कोकणातील लोकभाषा आणि बोलीवैविध्य]] | group6 = स्थलांतर व रोजगार | list6 = * [[कोकणातून मुंबईकडे झालेले स्थलांतर]] * [[कोकणातील वेठबिगार पद्धत]] | group7 = धार्मिक परंपरा | list7 = * [[कोकणातील गौरी गणपती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवळांची वास्तुशैली]] * [[कोकणातील ग्रामदैवत]] * [[कोकणात देवाला पोवते बांधणे]] * [[कोकणात देवाला कौल लावणे]] * [[कोकणात देवाला नवरात्री माळ लावणे]] * [[काळम्मादेवी मंदिर (उदगिरी)]] * [[गाव पांढर]] * [[कोकणातील मुचकुंद ऋषींची गुहा]] | group8 = लोककला | list8 = * [[नमन (लोककला)]] * [[कोकणातील टिपरी परंपरा]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[कोकणातील लोकवाद्ये]] * [[कोकणातील पारंपरिक ओव्या आणि स्त्रियांचे लोकसाहित्य]] | group9 = ग्रामीण जीवन | list9 = * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] * [[कोकणातील भातशेती]] * [[कोकणातील भात शेती कापणी]] * [[कोकणातील आंबा लागवड]] * [[कोकणातील काजू लागवड]] * [[मिरागाची राखण]] * [[नांगर]] * [[कोकणातील जनावरांचे पारंपरिक गोठे]] * [[कोकणातील आठवडी बाजार]] | group10 = अन्न व खाद्यसंस्कृती | list10 = * [[कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती]] * [[कोकणातील पारंपरिक मासेमारी]] | group11 = पर्यावरण, नद्या व वनसंपदा | list11 = * [[बाव नदी]] * [[कोकणातील जांभ्या खडकाचे सडे]] * [[कोकणातील जंगलतोड आणि बदलते पर्यावरण]] * [[पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र]] }} 861gde4d9yk9r6vgsqnxli7qq6dgv1t 0 383706 2725795 2721087 2026-10-25T00:11:15Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725795 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="font-size:110%;" | पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र |- ! प्रकार | [[पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र]] |- ! देश | [[भारत]] |- ! राज्ये | [[गुजरात]], [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]], [[कर्नाटक]], [[केरळ]] आणि [[तमिळनाडू]] |- ! प्रस्तावित क्षेत्रफळ | ५६,८२५.७ चौ.किमी. |- ! महाराष्ट्र क्षेत्राचे प्रमाण | १७,३४० चौ.किमी. |- ! महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावे | २,५१५ |- ! नवीन मसुदा अधिसूचना | एस.ओ. ४१०६(ई) |- ! दिनांक | २७ जुलै २०२६ |- ! सद्यस्थिती | मसुदा अधिसूचना |} [[चित्र:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|thumb|right|300px|उत्तर पश्चिम घाटातील [[सह्याद्री]]चे दुय्यम वन]] '''पश्चिम घाट''' ही [[भारतीय द्वीपकल्प|भारतीय द्वीपकल्पाच्या]] पश्चिम भागात पसरलेली प्राचीन पर्वतरांग असून ती [[गुजरात]], [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]], [[कर्नाटक]], [[केरळ]] आणि [[तमिळनाडू]] या सहा राज्यांतून जाते. ही पर्वतरांग भारताच्या पश्चिम किनाऱ्याला साधारण समांतर असून सुमारे १,६०० किलोमीटर लांबीच्या प्रदेशात पसरलेली आहे. पश्चिम घाटाचा भौगोलिक प्रदेश सुमारे १,४०,००० चौ.कि.मी. क्षेत्रात विस्तारलेला आहे. त्याची भौगोलिक आणि पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये भारतीय द्वीपकल्पातील जैवभौतिक व पर्यावरणीय प्रक्रियांवर महत्त्वपूर्ण प्रभाव टाकतात.<ref name="UNESCO_Western_Ghats">{{cite web |title=Western Ghats |publisher=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/list/1342/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पश्चिम घाट हा [[जैवविविधता]] आणि स्थानिक प्रजातींच्या दृष्टीने जागतिक महत्त्वाचा प्रदेश मानला जातो. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या जगातील आठ प्रमुख ‘हॉटस्पॉट्स’पैकी एक म्हणून मान्यताप्राप्त आहे. या प्रदेशातील पर्वतीय वनपरिसंस्था भारतीय मान्सूनच्या हवामान पद्धतीवर प्रभाव टाकतात आणि पश्चिम घाटाची पर्वतरांग नैर्ऋत्येकडून येणाऱ्या पर्जन्यवाहक मान्सूनी वाऱ्यांना अडवणारा महत्त्वाचा भौगोलिक अडथळा म्हणून कार्य करते. पश्चिम घाटात वनस्पती व प्राण्यांच्या मोठ्या प्रमाणावर स्थानिक प्रजाती आढळतात आणि किमान ३२५ जागतिक स्तरावर संकटग्रस्त प्रजातींची नोंद झालेली आहे.<ref name="UNESCO_Western_Ghats" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय महत्त्वाचा विचार करून [[भारत सरकार]]ने या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख, सीमा निश्चिती आणि व्यवस्थापन यासाठी विविध समित्या व कार्यगट स्थापन केले. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना प्रा. [[माधव गाडगीळ]] यांच्या अध्यक्षतेखाली करण्यात आली. या समितीला पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थितीचे मूल्यांकन, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख व त्यांना अधिसूचित करण्याच्या शिफारसी तसेच पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाच्या स्थापनेची कार्यपद्धती सुचविण्याचे कार्य सोपविण्यात आले होते. समितीने आपला अहवाल ३० ऑगस्ट २०११ रोजी सादर केला.<ref name="WGEEP_AR">{{cite web |title=Annual Report 2011-12 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2017/09/AR-11-12-En.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर त्यावरील केंद्र व राज्य सरकारे तसेच अन्य हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचा विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने डॉ. [[के. कस्तुरीरंगन]] यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. या कार्यगटाला पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण आणि त्याच वेळी स्थानिक व [[आदिवासी]] समुदायांच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत सामाजिक व आर्थिक विकास आणि पर्यावरणीय अखंडता यांच्यात समतोल साधण्याबाबत पुढील उपाय सुचविण्याचे कार्य देण्यात आले होते.<ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांनंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत केंद्र सरकारने विविध मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केल्या. या प्रक्रियेत क्षेत्राची सीमा, समाविष्ट गावे, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि स्थानिक समुदायांच्या हितसंबंधांचा विचार यांसंबंधी केंद्र व संबंधित राज्य सरकारांमध्ये सल्लामसलत सुरू राहिली. पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२ आणि २०२४ मधील मसुदा अधिसूचना तसेच संबंधित बैठकींची कागदपत्रे नोंदविण्यात आली आहेत.<ref name="MoEFCC_ESA_Notifications">{{cite web |title=ESA Notifications |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/esa-notifications |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २७ जुलै २०२६ रोजी [[पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय|पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने]] पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत आणखी एक मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार ही अधिसूचना सध्या मसुदा स्वरूपात असून त्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत मुदत देण्यात आली आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या सुरू असलेल्या प्रक्रियेतील मसुदा टप्पा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/orders/update |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या लेखात पश्चिम घाटाची भौगोलिक व पर्यावरणीय पार्श्वभूमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना, त्यामागील कायदेशीर व प्रशासकीय प्रक्रिया, गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसी, त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचना तसेच महाराष्ट्रासह संबंधित राज्यांतील क्षेत्रनिश्चिती आणि प्रस्तावित नियमन यांचा क्रमाने आढावा घेण्यात आला आहे. == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही अशी संकल्पना आहे की ज्या प्रदेशातील पर्यावरणीय समतोल मानवी किंवा इतर बाह्य हस्तक्षेपामुळे सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असते आणि ज्याच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचे संरक्षण करण्यासाठी विशेष उपाययोजना आवश्यक असतात. भारतातील अशा क्षेत्रांमध्ये विशिष्ट पर्यावरणीय मूल्य असलेल्या प्रदेशांवर विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन किंवा निर्बंध लागू करण्यासाठी केंद्र सरकारला [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधून अधिकार प्राप्त होतात.<ref name="EPA_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1362 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील व्याख्येनुसार ‘ecologically sensitive area’ म्हणजे ज्याचा पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता आहे आणि ज्याची केंद्र सरकारने ओळख करून अधिसूचना काढलेली आहे असे क्षेत्र. त्याच नियमांतील नियम ५ केंद्र सरकारला विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांची स्थापना तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची प्रक्रिया उपलब्ध करून देतो.<ref name="EPR_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे काय? === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असलेले आणि ज्याचे संरक्षण आवश्यक असल्याचे केंद्र सरकारने ओळखून अधिसूचित केलेले क्षेत्र. या संकल्पनेत एखाद्या प्रदेशाची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, भूमी-वापर आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार केला जाऊ शकतो.<ref name="EPR_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(१) नुसार एखाद्या क्षेत्रात उद्योगांचे स्थान किंवा प्रक्रिया व कार्यवाही यांवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालताना केंद्र सरकार पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत कमाल सांद्रता, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य प्रदूषण, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार करू शकते. [[संरक्षित क्षेत्रे]] आणि मानवी वस्ती यांच्याशी असलेले क्षेत्राचे भौगोलिक संबंधही या घटकांमध्ये समाविष्ट आहेत.<ref name="EPR_1986" /> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम त्या क्षेत्रातील प्रत्येक मानवी किंवा आर्थिक क्रियेवर आपोआप पूर्ण बंदी येणे असा नसतो. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रियांवर किंवा उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू होईल, हे स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. त्यामुळे अशा क्षेत्राची संकल्पना ही प्रामुख्याने पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विकासात्मक उपक्रमांचे स्थानिक परिस्थितीनुसार नियमन करण्याची चौकट आहे.<ref name="EPA_1986" /><ref name="EPR_1986" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे (ESZ) यांतील फरक === ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ (Ecologically Sensitive Area—ESA) आणि ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ किंवा ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे’ (Eco-Sensitive Zone—ESZ) या संज्ञा पर्यावरणीय संरक्षणाच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्या तरी त्यांचा प्रशासकीय संदर्भ एकसारखा नाही. पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील ESA ही संकल्पना संपूर्ण पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या प्रदेशांचे क्षेत्रनिश्चिती व नियमन करण्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित आहे. त्याउलट ESZ ही संकल्पना प्रामुख्याने [[राष्ट्रीय उद्यान|राष्ट्रीय उद्याने]], [[अभयारण्य|अभयारण्या]] आणि इतर संरक्षित क्षेत्रांच्या सभोवतालच्या परिसरातील पर्यावरणीय संरक्षणासाठी वापरली जाते.<ref name="MoEFCC_ESZ">{{cite web |title=Eco-Sensitive Zones (ESZs) |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://repmismoef.nic.in/public/ESZReadMore.aspx |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824031428/https://repmismoef.nic.in/Public/ESZReadMore.aspx |archive-date=2019-08-24 |url-status=dead }}</ref> राष्ट्रीय पर्यावरण धोरण, २००६ मध्ये Eco-Sensitive Zones म्हणजे विशेष संरक्षणाची आवश्यकता असलेली, असाधारण पर्यावरणीय मूल्य असलेली संसाधने असलेली क्षेत्रे अशी संकल्पना मांडण्यात आली आहे. मंत्रालयाच्या मते संरक्षित क्षेत्रांच्या आसपासची ESZ ही त्या क्षेत्रांसाठी संक्रमण क्षेत्र किंवा ‘shock absorber’ म्हणून कार्य करू शकते, जिथे संरक्षणाची आवश्यकता अधिक असते आणि लगतच्या प्रदेशात विकासाला विशिष्ट अटींसह परवानगी दिली जाऊ शकते.<ref name="MoEFCC_ESZ" /> ESZ अधिसूचनांमध्ये विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतालच्या परिसरातील क्रियाकलापांचे नियमन करण्यासाठी क्षेत्राची सीमा, प्रतिबंधित, नियंत्रित आणि परवानगी असलेल्या क्रियाकलापांची यादी तसेच स्थानिक परिस्थितीनुसार व्यवस्थापनाच्या तरतुदी निश्चित केल्या जातात. मंत्रालयाच्या मते अशा अधिसूचना [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] अंतर्गत जारी केल्या जातात आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मधील घटकांचा विचार केला जातो.<ref name="MoEFCC_ESZ" /><ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या बाबतीत ESA आणि संरक्षित क्षेत्रांभोवतीची ESZ ही एकच अधिसूचना किंवा एकच भौगोलिक क्षेत्र मानता येत नाही. पश्चिम घाट ESA प्रक्रिया ही सहा राज्यांमध्ये पसरलेल्या व्यापक पर्वतीय प्रदेशातील निवडक पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याशी संबंधित आहे, तर ESZ अधिसूचना विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतीच्या परिसराशी संबंधित असतात. त्यामुळे दोन्ही संकल्पनांचा कायदेशीर व भौगोलिक संदर्भ स्वतंत्रपणे समजून घेणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_ESZ" /> === पश्चिम घाटासाठी संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची गरज === पश्चिम घाटाचे पर्यावरणीय महत्त्व, जैवविविधता, स्थानिक प्रजातींची संख्या, पर्वतीय परिसंस्था आणि मान्सूनशी असलेला संबंध यांमुळे या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भाग ओळखण्याची आवश्यकता निर्माण झाली. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती आणि त्यानंतरच्या उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या कामातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांची ओळख आणि त्यांच्यासाठी योग्य व्यवस्थापन पद्धती निश्चित करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.<ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> पश्चिम घाटासाठी क्षेत्रनिश्चिती करताना केवळ वनक्षेत्राचा विचार करण्याऐवजी भौगोलिक रचना, जैवविविधता, भूमी-वापर, मानवी वस्ती आणि स्थानिक सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती यांचा एकत्रित विचार करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात पश्चिम घाट हा जैवविविधत्याने समृद्ध असण्याबरोबरच मोठ्या मानवी लोकसंख्येचा आणि विविध आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्याचे लक्षात घेऊन पर्यावरणीय संरक्षण आणि [[शाश्वत विकास]] यांचा समतोल साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे.<ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मध्येही एखाद्या क्षेत्रात निर्बंध घालताना त्या क्षेत्राची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर, संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम, संरक्षित क्षेत्रांशी जवळीक आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील संवेदनशील क्षेत्र निश्चिती ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया नसून विविध पर्यावरणीय आणि मानवी घटकांचा विचार करणारी प्रक्रिया आहे.<ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत स्थानिक परिस्थितीचा विचार करण्याचा प्रश्नही महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती, स्थानिक समुदाय, भूमी-वापर आणि विकासाच्या गरजा याबाबत भिन्न दृष्टिकोन मांडले गेले. या मतभेदांमुळे पश्चिम घाट ESAची सीमा आणि त्यातील गावांचा समावेश हा केंद्र व राज्य सरकारांमधील दीर्घकालीन सल्लामसलतीचा विषय राहिला आहे.<ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II">{{cite report |author=High Level Working Group |title=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf }}</ref> === पर्यावरणीय नियमन आणि शाश्वत विकास === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांना परस्परविरोधी मानण्याऐवजी पर्यावरणीय मर्यादा लक्षात घेऊन विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याशी संबंधित आहे. [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] च्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित उपाययोजना करण्याचा व्यापक अधिकार आहे. या अधिकाराच्या चौकटीत विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर निर्बंध किंवा नियमन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="EPA_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५नुसार अशा निर्बंधांचे स्वरूप क्षेत्राच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांनुसार निश्चित केले जाऊ शकते. या नियमात पर्यावरणाची गुणवत्ता, जैवविविधता, भूमी-वापर, संभाव्य पर्यावरणीय परिणाम आणि मानवी वस्ती यांसारख्या घटकांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पर्यावरणीय नियमनाचा उद्देश केवळ एखादी क्रिया बंद करणे नसून संवेदनशील क्षेत्रात पर्यावरणाला होणारा संभाव्य प्रतिकूल परिणाम कमी करण्यासाठी योग्य मर्यादा आणि अटी निश्चित करणे हा देखील असू शकतो.<ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात शाश्वत विकासाचा प्रश्न विशेष महत्त्वाचा ठरतो, कारण या प्रदेशात जैवविविधता आणि नैसर्गिक संसाधनांबरोबरच मानवी वस्ती, शेती, उपजीविका आणि आर्थिक उपक्रमही आहेत. उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या हक्क, गरजा व विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती.<ref name="HLWG_I" /> या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा उद्देश विकास पूर्णपणे थांबविणे असा एकसाची अर्थाने मांडता येत नाही. कोणते उपक्रम प्रतिबंधित करायचे, कोणते नियंत्रित करायचे आणि कोणत्या उपक्रमांना विशिष्ट पर्यावरणीय अटींसह परवानगी द्यायची, हे संबंधित अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. पश्चिम घाट ESAच्या संदर्भात या नियमनाची नेमकी व्याप्ती आणि अटी संबंधित मसुदा अधिसूचनांमध्ये निश्चित केल्या गेल्या आहेत; त्यांचा तपशील पुढील विभागांत स्वतंत्रपणे दिला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft" /> == कायदेशीर आधार == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया मुख्यतः [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या वैधानिक चौकटीत येते. या चौकटीअंतर्गत केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी तसेच विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालण्यासाठी अधिसूचना जारी करण्याचे अधिकार प्राप्त होतात. [[पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन]], वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०, [[वन हक्क कायदा, २००६|अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६]] आणि खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७ यांसारखे इतर केंद्रीय कायदे पश्चिम घाट ESAमध्ये किंवा त्याच्या परिसरात येणाऱ्या विशिष्ट प्रकल्प व क्रियाकलापांच्या स्वतंत्र नियमनासाठी संबंधित ठरतात.<ref name="EPA1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1876?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref><ref name="EPR1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ हा भारतातील पर्यावरण संरक्षणासाठीचा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करणे आणि त्यासंबंधित बाबींसाठी तरतुदी करणे हा आहे. अधिनियमाच्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी, नियंत्रित करण्यासाठी व कमी करण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित वाटतील अशा उपाययोजना करण्याचा अधिकार आहे. कलम ३(२) मध्ये केंद्र सरकारकडून पर्यावरणीय गुणवत्तेचे संरक्षण, प्रदूषण प्रतिबंध, विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग किंवा प्रक्रियांवरील निर्बंध आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांच्या संरक्षणाशी संबंधित उपाययोजनांसाठी व्यापक अधिकारांची तरतूद आहे.<ref name="EPA1986" /> अधिनियमाचे कलम ५ केंद्र सरकारला या अधिनियमाच्या उद्दिष्टांची अंमलबजावणी करण्यासाठी लेखी निर्देश जारी करण्याचा अधिकार देते. अशा निर्देशांचे पालन संबंधित व्यक्ती, अधिकारी किंवा प्राधिकरणासाठी बंधनकारक असते. पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा इतर उपक्रमांवर निर्बंध घालण्याच्या प्रशासकीय चौकटीत या अधिकाराला महत्त्व आहे.<ref name="EPA1986" /> पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये केंद्र सरकारने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधील अधिकारांचा आधार घेतला आहे. त्यामुळे पश्चिम घाट ESA अधिसूचना ही स्वतंत्र संसदीय अधिनियमाद्वारे निर्माण झालेली स्वतंत्र कायदेशीर व्यवस्था नसून पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियमाच्या वैधानिक अधिकारांतर्गत जारी केली जाणारी अधिसूचना आहे.<ref name="MoEFCC2026Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/storage/tender/1785309786.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ हे पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत करण्यात आलेले नियम आहेत. नियम ५मध्ये विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांचे स्थान तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची तरतूद आहे. अशा निर्बंधांचा विचार करताना पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत मर्यादा, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य उत्सर्जन किंवा विसर्ग, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार केला जाऊ शकतो. संरक्षित क्षेत्रांशी आणि मानवी वस्तीशी असलेली जवळीक हेदेखील नियम ५मध्ये विचारात घेतलेले घटक आहेत. <ref name="EPR1986" /> नियम ५मुळे एखाद्या क्षेत्रासाठी एकसारखी सर्वंकष बंदी आपोआप लागू होत नाही. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध लागू करायचे, हे केंद्र सरकार परिस्थितीनुसार निश्चित करू शकते. त्यामुळे पश्चिम घाटासाठीच्या ESA अधिसूचनेत विशिष्ट क्रियाकलापांना प्रतिबंध, काही क्रियाकलापांचे नियमन आणि काही क्रियाकलापांना अटींसह परवानगी देण्याची स्वतंत्र व्यवस्था करता येते. <ref name="EPR1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील मसुदा अधिसूचनांमध्ये पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची अधिसूचनात्मक प्रक्रिया वापरण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५ च्या तरतुदींवर आधारित असल्याचे नमूद केले आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ ही पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या आधारे १४ सप्टेंबर २००६ रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली. या अधिसूचनेचा उद्देश तिच्या अनुसूचीत नमूद केलेल्या नवीन प्रकल्प किंवा क्रियाकलापांना तसेच विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तार किंवा आधुनिकीकरणाला, त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या आधारे, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता लागू करणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006">{{cite web |title=Environment Impact Assessment Notification, 2006 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=14 September 2006 |url=https://environmentclearance.nic.in/writereaddata/Online/EDS/0_0_14_Mar_2019_1902359901FullFile.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> अधिसूचनेनुसार अनुसूचीत समाविष्ट प्रकल्प आणि क्रियाकलापांना त्यांच्या श्रेणी व स्वरूपानुसार केंद्र सरकार किंवा राज्यस्तरीय पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्राधिकरणाकडून पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी आवश्यक असू शकते. अधिसूचनेत प्रकल्पांचे ‘अ’ आणि ‘ब’ अशा दोन प्रमुख श्रेणींमध्ये वर्गीकरण करण्यात आले असून त्यांच्या पर्यावरणीय परिणामांच्या व्याप्तीनुसार संबंधित मूल्यांकन व मंजुरीची प्रक्रिया निश्चित करण्यात आली आहे. ‘अ’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन केंद्रीय पातळीवर आणि ‘ब’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेश पातळीवर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्रक्रियेत प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार छाननी, व्याप्तिनिर्धारण, सार्वजनिक सल्लामसलत आणि मूल्यांकन या टप्प्यांचा समावेश होऊ शकतो. सार्वजनिक सल्लामसलतीचा उद्देश प्रकल्पामुळे प्रभावित होऊ शकणाऱ्या स्थानिक व्यक्ती आणि पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्वारस्य असलेल्या इतर व्यक्तींच्या चिंता जाणून घेणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात EIA अधिसूचना आणि ESA अधिसूचना या दोन स्वतंत्र नियामक चौकटी आहेत. एखादा प्रकल्प ESA क्षेत्रात येत असल्यास त्याच्यावर संबंधित ESA अधिसूचनेतील अटी लागू होऊ शकतात आणि त्या प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार EIA अधिसूचना, २००६ अंतर्गत पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता देखील लागू होऊ शकते. त्यामुळे ESA अधिसूचना ही EIA अधिसूचनेचा पर्याय नसून संबंधित पर्यावरणीय नियमनाच्या चौकटीतील अतिरिक्त क्षेत्राधारित व्यवस्था म्हणून समजली पाहिजे. <ref name="EIANotification2006" /><ref name="MoEFCC2026Draft" /> === वन (संवर्धन) विषयक कायदे === वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापर आणि वनसंवर्धनाच्या संदर्भात सध्या लागू असलेला केंद्रीय कायदा **वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०** आहे. २०२३ च्या दुरुस्तीपूर्वी तो ‘Forest (Conservation) Act, 1980’ या नावाने ओळखला जात होता. २०२३ च्या दुरुस्तीनंतर कायद्याचे अधिकृत नाव बदलण्यात आले आणि संबंधित सुधारित तरतुदी १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाल्या. <ref name="VanSanrakshan1980">{{cite web |title=The Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Adhiniyam, 1980 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1760/4/a1980-69.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या अधिनियमातील कलम २नुसार अधिसूचित किंवा कायद्यानुसार वन म्हणून मानल्या जाणाऱ्या वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उद्देशासाठी वापर करण्याबाबत केंद्र सरकारची पूर्वमान्यता आवश्यक असते. २०२३ च्या दुरुस्तीने कायद्याच्या कक्षेत येणाऱ्या जमिनीबाबत कलम १अमध्ये विशिष्ट तरतुदी समाविष्ट केल्या आहेत. वनजमिनीच्या वापरातील बदल, वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उपयोग आणि संबंधित विकासात्मक प्रकल्पांच्या मंजुरीच्या संदर्भात हा कायदा महत्त्वाचा आहे. <ref name="VanSanrakshan1980" /> या कायद्याअंतर्गत वनजमिनीच्या वापराबाबतची पूर्वमान्यता आणि पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाची प्रक्रिया या स्वतंत्र कायदेशीर आवश्यकता आहेत. त्यामुळे एखाद्या प्रकल्पाला वनजमिनीचा वापर करण्यासाठी आवश्यक मान्यता मिळाली तरी, त्या प्रकल्पाला लागू असलेल्या इतर पर्यावरणीय कायदे किंवा अधिसूचनांमधील आवश्यकता स्वतंत्रपणे पूर्ण कराव्या लागू शकतात. पश्चिम घाटाच्या ESA संदर्भात वनजमिनीचा वापर, पर्यावरणीय परिणाम आणि क्षेत्राधारित निर्बंध यांचा एकत्रित विचार करावा लागतो. <ref name="VanSanrakshan1980" /><ref name="EIANotification2006" /> वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८० अंतर्गत २०२३ मध्ये करण्यात आलेल्या बदलांच्या अंमलबजावणीसाठी केंद्र सरकारने वन (संरक्षण एवं संवर्धन) नियम, २०२३ प्रसिद्ध केले. हे नियम १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाले. त्यानंतर या नियमांमध्ये २०२४ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली असून सुधारित नियम २० सप्टेंबर २०२४ रोजी लागू झाले. या नियमांद्वारे वनजमिनीच्या वापराबाबतच्या पूर्वमान्यता प्रक्रियेसाठी लागू असलेली प्रशासकीय चौकट निश्चित करण्यात आली आहे. <ref name="VanRules2023">{{स्रोत |शीर्षक=Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Rules, 2023 |प्रकाशक=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |दिनांक=२९ नोव्हेंबर २०२३ |राजपत्र=The Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3, Sub-section (i), G.S.R. 869(E) |url=https://egazette.gov.in/ }}</ref> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनांवर परंपरेने अवलंबून असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर पारंपरिक वननिवासींचे वनाधिकार ओळखणे व त्यांना कायदेशीर मान्यता देण्याच्या उद्देशाने करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे. या कायद्यात वननिवासी समुदायांच्या वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांशी संबंधित तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. <ref name="FRA2006">{{cite web |title=The Scheduled Tribes and Other Traditional Forest Dwellers (Recognition of Forest Rights) Act, 2006 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/2070?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> वनाधिकार अधिनियमातील तरतुदींचा पश्चिम घाटाच्या संदर्भात विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणाबरोबरच वनांवर अवलंबून असलेल्या समुदायांचे कायदेशीर हक्क आणि त्यांच्या पारंपरिक वापराचा विचार करणे आवश्यक ठरते. या कायद्याच्या अंमलबजावणीचा विषय वनजमीन, वनसंसाधने आणि विकासात्मक प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेशी जोडला जाऊ शकतो. <ref name="FRA2006" /> वनाधिकार अधिनियम आणि पश्चिम घाट ESA अधिसूचना हे स्वतंत्र कायदे व नियामक साधने आहेत. ESA अधिसूचनेमुळे वनाधिकार अधिनियमातील मान्यताप्राप्त हक्क आपोआप संपुष्टात येत नाहीत. पश्चिम घाटाच्या प्रस्तावित क्षेत्रातील वनाधिकार आणि विकासात्मक उपक्रमांचा विचार करताना लागू असलेल्या वनाधिकार कायद्याच्या तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहते. <ref name="FRA2006" /> === खाण आणि खनिजविषयक कायदेशीर तरतुदी === खाणकाम आणि खनिजांच्या विकास व नियमनासाठी **खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७** हा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश संघाच्या नियंत्रणाखाली खाणी आणि खनिजांच्या विकास व नियमनाची तरतूद करणे हा आहे. अधिनियमात खाणकामासाठी परवाना किंवा खाणपट्टा, खनिज सवलतींच्या मंजुरीवरील निर्बंध, खाणकामाच्या अटी आणि बेकायदेशीर खाणकामाच्या प्रतिबंधाशी संबंधित विविध तरतुदी आहेत. <ref name="MMDR1957">{{cite web |title=Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1421 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> खाणकामाच्या बाबतीत खनिजविषयक कायद्यांतर्गत मिळणारी परवानगी ही इतर पर्यावरणीय कायद्यांतील किंवा अधिसूचनांतील आवश्यकता दूर करत नाही. संबंधित खाण प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, वनजमिनीच्या वापरासंबंधीची मान्यता आणि क्षेत्रविशिष्ट पर्यावरणीय निर्बंध यांचा स्वतंत्रपणे विचार करावा लागू शकतो. <ref name="MMDR1957" /><ref name="EIANotification2006" /><ref name="VanSanrakshan1980" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात खाणकाम हा विशेष महत्त्वाचा नियामक विषय ठरतो, कारण प्रस्तावित ESA अधिसूचनांमध्ये खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांच्याबाबत स्वतंत्र निर्बंधांची तरतूद करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांना प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समाविष्ट करण्यात आले असून विद्यमान खाणींबाबत त्यांना बंद करण्याची किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्या कालमर्यादेत टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. या तरतुदींचा सविस्तर आढावा पुढील स्वतंत्र विभागात घेतला आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> == पश्चिम घाटाची सीमा निश्चितीचे निकष == पश्चिम घाटाची भौगोलिक सीमा निश्चित करणे ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया राहिलेली नाही. विविध काळात या पर्वतरांगेची व्याख्या तिच्या भौगोलिक, भूरचनात्मक, पर्यावरणीय किंवा प्रशासकीय वैशिष्ट्यांनुसार करण्याचा प्रयत्न झाला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाने उंची आणि प्रशासकीय तालुका ही प्रमुख व्यावहारिक साधने वापरली, तर पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून वनस्पती आच्छादन, उंची आणि इतर जैवभौतिक घटकांचा विचार केला. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने उपलब्ध भौगोलिक माहिती, विविध संस्थांच्या सीमा-व्याख्या आणि तज्ज्ञांच्या चर्चेचा विचार करून नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित व्यापक सीमा स्वीकारली. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रयत्नांत एकसमान आणि सर्व राज्यांना लागू होईल असा एकच वैज्ञानिक निकष निश्चित करणे कठीण ठरले. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाचा आधार घेताना ही सीमा केवळ सूचक स्वरूपाची असल्याचे आणि तिचा वापर स्वतंत्र विकासात्मक किंवा नियामक निर्णयांसाठी थेट करू नये, अशी मर्यादा नमूद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === नियोजन आयोगाचे निकष === नियोजन आयोगाने पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाची संकल्पना १९७२ मध्ये पुढे आणली आणि १९७४–७५ पासून त्याची अंमलबजावणी सुरू झाली. या कार्यक्रमासाठी पश्चिम घाटालगतच्या सलग तालुका किंवा विकासखंडांपैकी ज्या क्षेत्राच्या किमान २० टक्के भागाची उंची समुद्रसपाटीपासून ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक होती, अशी क्षेत्रे समाविष्ट करण्यात आली. या पद्धतीत **तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रशासकीय घटक** होता. <ref name="NITI_WGDP">{{cite report |title=Twelfth Five Year Plan (2012–2017), Volume I: Faster, More Inclusive and Sustainable Growth |publisher=Planning Commission, Government of India |year=2013 |url=https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2023-08/12fyp_vol1.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> नियोजन आयोगाच्या या पद्धतीमागे पश्चिम घाटाची सामान्य उंची आणि दख्खनच्या पठाराशी असलेला भौगोलिक संबंध विचारात घेण्यात आला होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदविल्यानुसार पश्चिम घाटातील अनेक भागांची उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असून, पूर्वेकडे सुमारे ६०० मीटरच्या उंचीपासून पश्चिम घाट दख्खनच्या पठारातून स्पष्टपणे उंचावतो. या पार्श्वभूमीवर ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीवर असलेल्या क्षेत्राचे प्रमाण हे पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी व्यावहारिक सीमा-निकष ठरले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी वापरलेली ही पद्धत मूलतः विकास कार्यक्रमासाठी क्षेत्र ओळखण्याच्या उद्देशाने तयार झाली होती. त्यामुळे ती पश्चिम घाटाची सर्व पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये दर्शविणारी अचूक नैसर्गिक सीमा मानता येत नाही. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही या मर्यादेची नोंद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === उंची आणि भौगोलिक रचना === उंची हा पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये सातत्याने वापरला गेलेला महत्त्वाचा घटक आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीपेक्षा अधिक भागाचे क्षेत्रफळ हा तालुका समाविष्ट करण्याचा प्रमुख निकष होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने उपलब्ध माहितीचा आढावा घेतल्यानंतर हाच निकष व्यापक पश्चिम घाट क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी स्वीकारला. <ref name="HLWG-II" /> मात्र केवळ उंचीच्या आधारावर पश्चिम घाटाची संपूर्ण नैसर्गिक सीमा निश्चित करता येत नाही. पश्चिम घाटाच्या उत्तर ते दक्षिण भागात उंची, उतार, पर्जन्यमान, वनस्पती आणि भूआकार यांमध्ये बदल आढळतात. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या तज्ज्ञ चर्चेत पश्चिम घाटाची व्याख्या केवळ भूविज्ञान आणि भूरचनेच्या आधारे करणे शक्य नसल्याचे नमूद झाले आणि वनस्पती, पर्जन्य, उतार, भूविज्ञान, भूरूप आणि उंची या अनेक घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची सूचना करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीनेही पश्चिम घाटाची व्याख्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून करण्याचा प्रयत्न केला. समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलता लक्षात घेऊन क्षेत्रनिश्चिती करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === पर्जन्यमान === पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचा जैवभौतिक घटक आहे. पश्चिम घाटाच्या पश्चिम आणि पूर्व उतारांमध्ये पर्जन्यमानात मोठे फरक आढळतात आणि या फरकांचा वनस्पतींच्या प्रकारांशी संबंध आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या विविध पद्धतींच्या आढाव्यात पर्जन्यमानाचा वापर केलेल्या राज्यस्तरीय पद्धतींचाही विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कर्नाटक वन विभागाने पश्चिम घाटाची व्याख्या करण्यासाठी वन व भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे तीन घटक वापरले होते. मात्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ही पद्धत कर्नाटकाच्या विशिष्ट परिस्थितीशी संबंधित असल्याचे नमूद केले आणि ती सहा राज्यांमधील संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी समान रीतीने लागू करता येणार नसल्याचे मत नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> त्यामुळे पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाचे आकलन करण्यासाठी महत्त्वाचा घटक असला, तरी त्याच्या आधारे स्वतंत्रपणे संपूर्ण पर्वतरांगेची एकसंध सीमा निश्चित करण्यात आली नाही. विविध घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता कार्यगटाच्या चर्चेत अधोरेखित करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचे घटक आहेत. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. समितीच्या दृष्टिकोनात नैसर्गिक परिसंस्था आणि त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेला महत्त्व देण्यात आले. <ref name="WGEEP_AR" /> कर्नाटकात पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या राज्यस्तरीय प्रयत्नांत वन आणि भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे घटक वापरण्यात आले होते. या उदाहरणावरून वनक्षेत्र आणि भूमी-वापराची माहिती सीमा निश्चितीमध्ये उपयुक्त ठरू शकते; मात्र विविध राज्यांतील भौगोलिक आणि पर्यावरणीय परिस्थिती भिन्न असल्याने एका राज्यात वापरलेली पद्धत संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी तशीच लागू करता येत नाही, असे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना भूमी-वापरातील बदल, नैसर्गिक वनांचे क्षेत्र, मानवी हस्तक्षेप आणि अधिवासाचे विखंडन यांसारख्या घटकांची माहितीही महत्त्वाची ठरते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पुढील भौगोलिक विश्लेषणासाठी नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन आणि मानवी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या स्थानिक माहितीस्तरांचा विचार केला. <ref name="HLWG-I">{{स्रोत |लेखक=High Level Working Group |शीर्षक=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume I |प्रकाशक=Ministry of Environment and Forests, Government of India |दिनांक=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf }}</ref> === भूविज्ञान आणि भूरचना === पश्चिम घाटाची भौगोलिक व्याख्या त्याच्या भूविज्ञान आणि भूरचनेशी संबंधित आहे. मात्र प्रत्यक्ष सीमा निश्चित करताना केवळ भूविज्ञानाच्या आधारे स्पष्ट आणि सर्वमान्य सीमा आखणे कठीण असल्याचे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या चर्चेत नमूद करण्यात आले. <ref name="HLWG-II" /> यामुळे भूविज्ञान आणि भूरचना हे पश्चिम घाट समजून घेण्यासाठी मूलभूत घटक असले तरी प्रशासकीय व पर्यावरणीय क्षेत्रनिश्चितीसाठी त्यांचा स्वतंत्र एकमेव निकष म्हणून वापर करण्यात आला नाही. उपलब्ध माहिती, नकाशांकनाची अचूकता आणि विविध भागांतील नैसर्गिक भिन्नता लक्षात घेऊन बहुनिकषीय दृष्टिकोन अधिक उपयुक्त मानण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> === भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि नकाशांकन === पश्चिम घाटाच्या सीमा आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे नकाशांकन करण्यासाठी भौगोलिक माहिती प्रणालीचा वापर करण्यात आला. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने राष्ट्रीय दूरसंवेदन केंद्रासह तज्ज्ञांशी चर्चा करून उपलब्ध भौगोलिक माहितीचे स्तर, त्यांची अचूकता, उपलब्ध ठराव आणि विविध माहितीस्तर एकत्रित करण्याची पद्धत यांचा विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कार्यगटाने नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्येची घनता, संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या माहितीस्तरांचा भौगोलिक विश्लेषणात वापर करण्याचा विचार केला. या प्रक्रियेत उपलब्ध माहितीची गुणवत्ता आणि परस्पर सुसंगतता तपासण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करून तिचे GIS नकाशांकन केले. या प्रक्रियेत पश्चिम घाटाच्या सीमेसाठी परिघीय तालुक्यांच्या बाह्य प्रशासकीय सीमांचा आधार घेण्यात आला. कार्यगटाच्या नोंदीनुसार या पद्धतीत १८८ तालुके पश्चिम घाट क्षेत्राचा भाग ठरले आणि त्यांच्या बाह्य सीमांवर आधारित GIS नकाशा तयार करण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करण्यासाठी स्वतंत्र नकाशांकन पद्धती सुचवली होती. तिच्या पद्धतीत पश्चिम घाट प्रदेशाचे निश्चित आकाराच्या जाळ्यांमध्ये विभाजन करून जैविक, भौगोलिक-हवामानविषयक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांच्या आधारे संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करण्याचा प्रस्ताव होता. त्यामुळे गाडगीळ समितीची ESA-निश्चिती पद्धत आणि कस्तुरीरंगन कार्यगटाची व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चिती व त्यानंतरची ESA क्षेत्रनिश्चिती यांना एकच पद्धत मानता येत नाही. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II" /> === गाव, तालुका आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांचा विचार === पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करताना प्रशासकीय घटक आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांच्यात समन्वय साधण्याचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रमुख प्रशासकीय घटक होता. त्यानुसार किमान २० टक्के क्षेत्र ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक उंचीवर असलेले सलग तालुके किंवा विकासखंड कार्यक्रमात समाविष्ट करण्यात आले. <ref name="NITI_WGDP" /> गाडगीळ समितीच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चितीच्या पद्धतीत नैसर्गिक वैशिष्ट्ये आणि स्थानिक सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा विचार करण्यावर भर होता. समितीने सूक्ष्म पातळीवर पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करताना जलसंधारण क्षेत्रे आणि गावांच्या सीमा यांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त केली होती, कारण वापरलेल्या भौगोलिक जाळ्यांच्या सीमा नैसर्गिक किंवा प्रशासकीय सीमांशी नेहमी जुळत नसत. <ref name="WGEEP_AR" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुक्यांच्या बाह्य सीमांचा वापर केला; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या पुढील प्रक्रियेत अधिक तपशीलवार भौगोलिक माहितीचा वापर करण्यात आला. या प्रक्रियेत नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्या, संरक्षित क्षेत्रे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या घटकांचा विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा प्रश्न विशेषतः महत्त्वाचा ठरतो, कारण पर्यावरणीय नियमनाचा प्रत्यक्ष परिणाम स्थानिक जमीन, शेती, वस्ती आणि उपजीविकेवर होऊ शकतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालातील राज्यांच्या अभिप्रायांमध्येही तालुका हा अनेकदा मोठा प्रशासकीय घटक असल्याने अधिक स्थानिक, विशेषतः गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा विचार करण्याची मागणी नोंदविण्यात आली होती. त्यामुळे पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये तालुका हा व्यापक प्रशासकीय आधार असला तरी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम सीमा निश्चित करताना स्थानिक भौगोलिक आणि प्रशासकीय घटकांचा अधिक सूक्ष्म विचार करण्याचा प्रश्न पुढे आला. <ref name="HLWG-II" /> == गाडगीळ समिती == पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती (Western Ghats Ecology Expert Panel—WGEEP) ही भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचा अभ्यास करण्यासाठी आणि या प्रदेशाच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी उपाय सुचविण्यासाठी स्थापन केलेली तज्ज्ञ समिती होती. समितीचे अध्यक्ष प्रा. माधव गाडगीळ होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे, त्यांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाय सुचविणे, प्रदेशाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे ही समितीची प्रमुख उद्दिष्टे होती. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background">{{cite web |title=Background Note on Western Ghat Ecology Expert Panel Report |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना === भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना ४ मार्च २०१० रोजी प्रा. माधव गाडगीळ यांच्या अध्यक्षतेखाली केली. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा प्रदेश असून त्याच वेळी या प्रदेशात विविध मानवी व आर्थिक उपक्रम सुरू असल्याच्या पार्श्वभूमीवर त्याच्या पर्यावरणीय स्थितीचे सर्वंकष मूल्यमापन करणे हा समिती स्थापनेमागील प्रमुख उद्देश होता. <ref name="WGEEP_AR" /> समितीची स्थापना करताना पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे निश्चित करणे, त्या क्षेत्रांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या या प्रदेशाचे संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवन यासाठी योग्य उपाय सुचविणे ही कार्ये निश्चित करण्यात आली. त्याचबरोबर पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविण्याची जबाबदारीही समितीवर सोपविण्यात आली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय परिस्थिती, जैवविविधता, मानवी हस्तक्षेप आणि विविध क्षेत्रांतील विकासात्मक उपक्रमांचा अभ्यास करून आपला अहवाल तयार केला. समितीने आपला अहवाल ऑगस्ट २०११ मध्ये पर्यावरण व वन मंत्रालयाकडे सादर केला. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> === समितीचे कार्यक्षेत्र === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे आणि त्या क्षेत्रांसाठी योग्य व्यवस्थापन उपाय सुचविणे यांचा समावेश होता. त्याचबरोबर पश्चिम घाटाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी आवश्यक उपाययोजना सुचविणे हेही समितीच्या कार्यक्षेत्राचा भाग होते. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील विविध मानवी उपक्रमांचा पर्यावरणावर होणारा परिणाम विचारात घेतला. तिच्या शिफारसींमध्ये शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांसारख्या क्षेत्रांसाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रानुसार मार्गदर्शक तत्त्वांचा विचार करण्यात आला होता. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींच्या अंमलबजावणीचाही समितीच्या शिफारसींमध्ये संदर्भ होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या दृष्टिकोनात पश्चिम घाटाचा विचार केवळ स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्रांच्या समूहाप्रमाणे न करता एक व्यापक पर्यावरणीय प्रदेश म्हणून करण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीबरोबरच त्या क्षेत्रातील विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय परिणाम लक्षात घेऊन क्षेत्रनिहाय व्यवस्थापन व नियमन सुचविणे हा समितीच्या कार्याचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Background" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण प्रदेशाचे पर्यावरणीय महत्त्व लक्षात घेऊन त्यातील विविध भागांची पर्यावरणीय संवेदनशीलता ओळखण्याचा दृष्टिकोन स्वीकारला. समितीच्या अहवालात पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची श्रेणीबद्ध रचना सुचविण्यात आली होती. या रचनेत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन स्तरांद्वारे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमनाची तीव्रता वेगळी ठेवण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_Background" /> ESZ-१ हा सर्वाधिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा स्तर, ESZ-२ हा त्यापेक्षा कमी संवेदनशील आणि ESZ-३ हा तुलनेने कमी संवेदनशील क्षेत्रांसाठीचा स्तर म्हणून मांडण्यात आला होता. या श्रेणीकरणाचा उद्देश संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी एकसारखे निर्बंध लागू करण्याऐवजी स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विविध प्रकारचे व्यवस्थापन आणि नियमन लागू करणे हा होता. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना नैसर्गिक वैशिष्ट्यांबरोबरच मानवी हस्तक्षेप आणि विविध भूमी-वापरांचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही केवळ वनक्षेत्रापुरती मर्यादित संकल्पना न राहता जैवविविधता, नैसर्गिक संसाधने आणि मानवी क्रियाकलाप यांच्यातील परस्परसंबंध विचारात घेणारी क्षेत्राधारित व्यवस्थापन संकल्पना झाली. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीच्या शिफारसी === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियमनाची चौकट सुचविली. या चौकटीत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांनुसार विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांवर वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याचा प्रस्ताव होता. समितीच्या शिफारसी विविध क्षेत्रांशी संबंधित होत्या आणि त्यात शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडला. ऊर्जा क्षेत्रासंबंधीच्या शिफारसींमध्ये जलविद्युत व औष्णिक प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचा विचार, जलप्रवाहातील बदलांबाबत सावधगिरी आणि प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय कामगिरीचे निरीक्षण यांसारख्या बाबींचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या शिफारसींमध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि स्थानिक समुदायांच्या सहभागाला महत्त्व देण्यात आले होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनात स्थानिक पातळीवरील निर्णयप्रक्रिया, पर्यावरणीय माहितीची उपलब्धता आणि स्थानिक समुदायांच्या हक्कांचा विचार करण्याची भूमिका समितीच्या व्यापक दृष्टिकोनाचा भाग होती. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याची आवश्यकताही समितीने अधोरेखित केली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा मूलभूत दृष्टिकोन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याचा होता. त्यामुळे समितीने संपूर्ण प्रदेशासाठी समान स्वरूपाची बंदी सुचविण्याऐवजी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या वेगवेगळ्या पातळ्यांनुसार व्यवस्थापनाची चौकट मांडली. <ref name="WGEEP_Background" /> === पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची प्रस्तावित स्थापना === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रातील एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे पश्चिम घाटासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीय व्यवस्थापन यंत्रणा स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे हा होता. समितीने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत **पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण** स्थापन करण्याची शिफारस केली. या प्राधिकरणामार्फत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे व्यवस्थापन, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय नियमन आणि प्रदेशाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्याची व्यवस्था करण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background" /> पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची संकल्पना केवळ एखाद्या स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्राच्या व्यवस्थापनापुरती मर्यादित नव्हती. पश्चिम घाट हा अनेक राज्यांमध्ये पसरलेला आणि विविध प्रकारच्या मानवी व आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्यामुळे त्याच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी व्यापक आणि समन्वयात्मक संस्थात्मक व्यवस्था आवश्यक असल्याचा समितीचा दृष्टिकोन होता. <ref name="WGEEP_Background" /> प्राधिकरणाच्या माध्यमातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियम, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे परीक्षण आणि पर्यावरणीय संरक्षणाशी संबंधित समन्वय साधण्याची कल्पना समितीच्या शिफारसींचा भाग होती. या संस्थात्मक प्रस्तावामुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी केवळ विद्यमान विभागीय यंत्रणांवर अवलंबून न राहता स्वतंत्र प्रादेशिक चौकट निर्माण करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रिया === गाडगीळ समितीचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकार, पश्चिम घाटातील सहा राज्ये, केंद्रीय मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून त्यावर विविध प्रतिक्रिया प्राप्त झाल्या. पर्यावरण व वन मंत्रालयाने अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर अभिप्राय मागविल्यानंतर **१,७०० हून अधिक प्रतिसाद** प्राप्त झाल्याची नोंद पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात करण्यात आली आहे. <ref name="HLWG_I" /> या प्रतिक्रियांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षणाची आवश्यकता, स्थानिक समुदायांचे हक्क व विकासाच्या गरजा, प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि केंद्र–राज्य संबंध यांसंबंधी विविध मते व्यक्त झाली. पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाला गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा या प्राप्त अभिप्रायांच्या पार्श्वभूमीवर सर्वंकष आणि बहुविषयक पद्धतीने पुनर्विचार करण्याचे कार्य देण्यात आले. <ref name="HLWG_I" /> महाराष्ट्र सरकारनेही गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत स्वतंत्र अभिप्राय केंद्र सरकारकडे सादर केला होता. महाराष्ट्राच्या अभिप्रायात पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमनाच्या स्थानिक परिस्थितीवरील परिणामांचा विचार करण्यात आला होता. राज्य सरकारांच्या अशा अभिप्रायांचा पुढील प्रक्रियेत विचार करण्यात आला आणि त्यानंतर १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG_II">{{cite report |author=High Level Working Group |title=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=15 April 2013 |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रियांमुळे पुढील टप्प्यात पर्यावरणीय संरक्षण आणि सामाजिक-आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन, स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या गरजा, हवामान बदलाचे परिणाम, पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचे संरक्षण आणि केंद्र–राज्य संबंध यांचा एकत्रित विचार करण्याची आवश्यकता पुढे आली. याच पार्श्वभूमीवर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली. <ref name="HLWG_I" /> == कस्तुरीरंगन समिती == === उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने (WGEEP) सादर केलेल्या अहवालातील शिफारसी, त्यावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या प्रतिक्रिया तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे आणि विकासाच्या गरजांचे संतुलन यांचा पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगटाची (High Level Working Group—HLWG) स्थापना केली. या कार्यगटात पर्यावरण, विज्ञान, अर्थशास्त्र, नियोजन आणि विकास क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा समावेश होता. कार्यगटाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या अहवालाचा बहुविषयक पद्धतीने अभ्यास करून पुढील कार्यवाहीसाठी शिफारसी करण्याचे काम केले. <ref name="HLWG_I"/> उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल १५ एप्रिल २०१३ रोजी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाकडे सादर केला. अहवाल सार्वजनिक करण्यात आल्यानंतर संबंधित सहा राज्य सरकारांसह विविध हितधारकांकडून त्यावर अभिप्राय मागविण्यात आला. <ref name="HLWG_I" /> === कार्यगटाचे कार्यक्षेत्र === उच्चस्तरीय कार्यगटाचे प्रमुख कार्य पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विविध हितधारकांच्या प्रतिक्रियांच्या संदर्भात सर्वंकष आणि बहुविषयक पुनर्विचार करणे हे होते. त्यासोबतच पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण, पर्यावरणीय अखंडता आणि स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा यांचा समतोल साधणाऱ्या उपाययोजना सुचविण्याचे कार्यगटाला अपेक्षित होते. स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या गरजा, उपजीविका, विकासाची आवश्यकता, हवामानबदलाचे परिणाम आणि पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण या बाबींचाही कार्यगटाने विचार केला. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पश्चिम घाटाचे भौगोलिक स्वरूप निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात वापरल्या गेलेल्या निकषांचा आधार घेतला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाची व्याप्ती सहा राज्यांतील १८८ तालुक्यांमध्ये पसरलेली असून त्याचे एकूण क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी असल्याचे कार्यगटाने निश्चित केले. या व्यापक प्रदेशातून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रह प्रतिमा, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि जैवविविधता व भू-वापराशी संबंधित विविध निकषांचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> === नैसर्गिक भूदृश्य आणि सांस्कृतिक भूदृश्य === कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पद्धतीतील महत्त्वाचा बदल म्हणजे पश्चिम घाटातील **नैसर्गिक भूदृश्य** आणि **सांस्कृतिक भूदृश्य** यांच्यात केलेला भेद होय. कार्यगटाने उपग्रहाधारित भू-वापर विश्लेषणाचा वापर करून पश्चिम घाटातील मानवी वस्ती, शेती आणि वन लागवडीव्यतिरिक्त इतर लागवडींचा समावेश असलेल्या मानवी-प्रभावित प्रदेशाला सांस्कृतिक भूदृश्य मानले. या विश्लेषणानुसार पश्चिम घाटाच्या सुमारे ५८.४४ टक्के क्षेत्रात सांस्कृतिक भूदृश्य आढळत होते, तर उर्वरित ४१.५६ टक्के क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्य म्हणून वर्गीकृत करण्यात आले. <ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविक समृद्धी, सलगता, तुलनेने कमी विखंडन आणि कमी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या घटकांसोबत संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे तसेच वाघ आणि हत्तींचे अधिवासमार्ग यांचा विचार करण्यात आला. या निकषांवर आधारित नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग असलेला प्रदेश पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी निवडण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> या दृष्टिकोनामुळे गाडगीळ समितीच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती अधिक मर्यादित झाली. मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग सांस्कृतिक भूदृश्य म्हणून स्वतंत्रपणे विचारात घेतल्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक संवेदनशील नैसर्गिक भूदृश्यावर संरक्षणात्मक भर दिला. <ref name="HLWG_I"/> === कस्तुरीरंगन समितीच्या शिफारसी === उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या एकूण क्षेत्रापैकी जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे अंदाजे ६०,००० चौ. किमी क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित करण्याची शिफारस केली. कार्यगटाच्या मते हे क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढे होते. <ref name="HLWG_I"/> या प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उच्च हस्तक्षेपकारी क्रियांवर बंदी घालण्याची शिफारस करण्यात आली. विद्यमान खाणकाम टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचा प्रस्तावही मांडण्यात आला. नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना परवानगी न देणे आणि अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध करणे, तसेच मोठ्या बांधकाम व विकास प्रकल्पांसाठी कठोर पर्यावरणीय निकष लागू करणे, अशा उपाययोजनांची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांबाबत कार्यगटाने संपूर्ण बंदीऐवजी कठोर पर्यावरणीय निकष सुचविले. त्यामध्ये नदीच्या अविरत पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांचा एकत्रित परिणाम तपासणारे अभ्यास, जलविद्युत प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावरच प्रकल्पांचा परिणाम होईल याची काळजी घेणे यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांना विकासविषयक निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्यावर भर दिला. प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत आवश्यक करण्याची तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्याची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाहेरील प्रदेशासाठीही शाश्वत विकासावर आधारित व्यापक धोरण सुचविले. त्यामुळे कार्यगटाच्या दृष्टिकोनात केवळ प्रतिबंधात्मक नियमनाऐवजी पर्यावरणस्नेही आर्थिक विकास, स्थानिक उपजीविका आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समन्वय साधण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. <ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रस्तावित क्षेत्रफळ === कस्तुरीरंगन कार्यगटाने निश्चित केलेल्या १,६४,२८० चौ. किमीच्या पश्चिम घाट प्रदेशापैकी सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, म्हणजे जवळपास ३७ टक्के क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून ओळखले. हे क्षेत्र सहा राज्यांमध्ये पसरलेले असून त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने प्रस्तावित केलेले हे क्षेत्र प्रामुख्याने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशांवर आधारित होते. संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वाघ व हत्तींचे अधिवासमार्ग यांसारख्या पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या भागांचाही त्यात समावेश करण्यात आला. राज्यनिहाय आणि जिल्हानिहाय गावांची यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> नंतरच्या केंद्र सरकारच्या अधिकृत नोंदींमध्येही कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुमारे ३७ टक्के पश्चिम घाट क्षेत्र, म्हणजे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. केरळ सरकारने भौतिक पडताळणी करून आपल्या राज्यातील प्रस्तावित ESAचे क्षेत्र १३,१०८ चौ. किमीवरून ९,९९३.७ चौ. किमी करण्याची शिफारस केल्यानंतर, केंद्र सरकारच्या १० मार्च २०१४ रोजीच्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट ESAचे एकूण प्रस्तावित क्षेत्र ५६,८२५ चौ. किमी करण्यात आले. <ref name="WGESA_2014">{{cite journal |title=Draft Notification for declaring Western Ghats as Ecologically Sensitive Area |journal=The Gazette of India, Extraordinary |date=10 March 2014 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/10/First-Draft-Western-Ghats-ESA-10-March-2014.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकारने गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्य सरकारांकडून त्यावर अभिप्राय मागविला. पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १३ नोव्हेंबर २०१३ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ५ अंतर्गत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्यासाठी निर्देश जारी केले. त्यानंतर २० डिसेंबर २०१३ रोजी मंत्रालयाने उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालाचा तत्त्वतः स्वीकार केल्याबाबत कार्यालयीन ज्ञापन जारी केले; त्यास काही अटी जोडण्यात आल्या. जानेवारी २०१४ मध्ये केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांकडून कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत, विशेषतः संबंधित कार्यालयीन ज्ञापनात समाविष्ट न झालेल्या बाबींविषयी, पुन्हा मते मागविली. <ref name="PIB_2014">{{cite web |title=Consultation Before Publication of Kasturirangan Notification |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=6 February 2014 |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=103100 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या अहवालातील काही शिफारसींबाबत आधीच आक्षेप नोंदविले होते. उच्चस्तरीय कार्यगटास दिलेल्या ११ फेब्रुवारी २०१३ च्या निवेदनात महाराष्ट्र सरकारने पश्चिम घाटाचे ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन संवेदनशीलता वर्गांत विभाजन करण्याबाबत चिंता व्यक्त केली होती आणि खाणकामाच्या नियमनातील बदलांची मागणी केली होती. कार्यगटाच्या महाराष्ट्रासंबंधी नोंदींमध्ये राज्य सरकारने विकासाच्या गरजा आणि पर्यावरणीय संरक्षण यांच्यातील समतोलाबाबत आपली भूमिका मांडल्याचे दिसते. <ref name="HLWG_II"/> कर्नाटक सरकार आणि पश्चिम घाटातील स्थानिक प्रतिनिधी व हितधारकांकडूनही कस्तुरीरंगन अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले. विशेषतः खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, जलविद्युत प्रकल्प आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत चिंता व्यक्त करण्यात आली. कर्नाटक सरकारने अहवालावर सविस्तर चर्चा आणि हितधारकांशी सल्लामसलत करण्याची भूमिका घेतली. <ref name="Karnataka_Reaction">“State government wants debate over Kasturirangan report”, ''Bangalore Mirror'', 20 November 2013.</ref> केरळमध्येही अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत शेतकरी संघटना, स्थानिक प्रतिनिधी आणि इतर हितधारकांकडून चिंता व्यक्त झाली. राज्य सरकारने या प्रतिक्रियांचा अभ्यास करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन करून कस्तुरीरंगन अहवालाबाबत राज्याची भूमिका निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="Kerala_Reaction">“State govt constitutes new panel to study Kasturirangan report”, ''The New Indian Express'', 24 October 2013.</ref> राज्य सरकारांच्या विविध भूमिका आणि स्थानिक पातळीवरील हरकती लक्षात घेऊन केंद्र सरकारने अंतिम अधिसूचनेपूर्वी राज्य सरकारे व इतर हितधारकांशी पुढील सल्लामसलत करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. त्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल हा स्वतः अंतिम पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना नसून, पुढील केंद्र–राज्य सल्लामसलत आणि अधिसूचना प्रक्रियेचा आधारभूत अहवाल ठरला. <ref name="PIB_2014"/> == गाडगीळ–कस्तुरीरंगन तुलनात्मक अभ्यास == गाडगीळ समितीचा पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीचा (WGEEP) अहवाल आणि कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाचा (HLWG) अहवाल हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय नियमनासाठी केंद्र सरकारसमोर मांडलेले दोन महत्त्वाचे अहवाल होते. दोन्ही अहवालांनी पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आवश्यक मानले; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, विकास प्रकल्पांचे नियमन आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग यांबाबत त्यांच्या दृष्टिकोनात महत्त्वाचे फरक होते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा पुनर्विचार करताना राज्य सरकारे, केंद्र सरकारची मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचाही विचार केला. <ref name="WGEEP_Background"/> === क्षेत्रनिश्चितीतील फरक === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ असे तीन स्तर सुचविले. या श्रेणीकरणानुसार विविध क्षेत्रांमध्ये मानवी आणि आर्थिक उपक्रमांवर त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. संरक्षित क्षेत्रे आणि त्यांच्याशी संबंधित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील प्रदेशांचाही या व्यवस्थेत विचार करण्यात आला. <ref name="WGEEP_Report">Gadgil, Madhav (Chairman). ''Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel''. Ministry of Environment and Forests, Government of India, 2011.</ref> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्याप्ती निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमातील निकषांचा आधार घेतला आणि भौगोलिक माहिती प्रणाली व उच्च-रिझोल्यूशन भू-स्थानिक माहितीचा वापर केला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाचे क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी निश्चित करण्यात आले. या प्रदेशातील मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्यापेक्षा जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्यावर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशाचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केला. हा भाग संपूर्ण पश्चिम घाट प्रदेशाच्या तुलनेत सुमारे ३७ टक्के असला, तरी कार्यगटाच्या मांडणीनुसार तो नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढा होता. <ref name="HLWG_I"/><ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> अशा प्रकारे मूलभूत फरक असा होता की गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशी स्तरित नियामक चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशातून निवडक, जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्याला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केले. === गाव आणि तालुका यांचा आधार === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करताना जैवभौतिक, जैविक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा एकत्रित विचार केला. समितीने संवेदनशीलतेचे वर्गीकरण अधिक स्थानिक पातळीवर करण्यासाठी तालुका आणि त्यातील विविध भौगोलिक व सामाजिक घटकांचा आधार घेतला. पुढील व्यवस्थापनामध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि ग्रामसभांचा सहभाग असावा, अशी समितीची भूमिका होती. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुका हा प्रशासकीय आधार वापरला; त्यानंतर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रहाधारित भू-वापर माहिती, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि इतर पर्यावरणीय निकषांचा वापर केला. प्रस्तावित ESAमध्ये समाविष्ट गावांची राज्यनिहाय यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> त्यामुळे दोन्ही अहवालांमध्ये प्रशासकीय एककांचा वापर असला तरी त्यांच्या वापराचा उद्देश वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलता आणि सहभागी नियोजनावर अधिक भर दिला, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने भू-स्थानिक विश्लेषणातून निश्चित केलेल्या नैसर्गिक भूदृश्याच्या गावपातळीवरील सीमांकनाला महत्त्व दिले. === विकास प्रकल्पांविषयीची भूमिका === गाडगीळ समितीने विकास प्रकल्पांचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या पातळीनुसार करण्याची शिफारस केली. ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांमध्ये विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांसाठी वेगवेगळ्या प्रकारचे प्रतिबंध, नियमन आणि व्यवस्थापन उपाय सुचविण्यात आले. अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियंत्रण ठेवण्याचा दृष्टिकोन समितीने मांडला. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने विकास प्रकल्पांमध्ये सर्वंकष प्रतिबंधाऐवजी अत्यंत हस्तक्षेपकारी आणि पर्यावरणाला मोठ्या प्रमाणात हानी पोहोचविणाऱ्या विशिष्ट क्रियांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची पद्धत स्वीकारली. खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, अत्यंत प्रदूषणकारी उद्योग आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांबाबत कठोर तरतुदी सुचविण्यात आल्या; तर काही इतर विकास प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय परिणामांचे परीक्षण आणि नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीतही दोन्ही दृष्टिकोनांमध्ये फरक दिसतो. गाडगीळ समितीने उच्च संवेदनशीलतेच्या क्षेत्रात अशा प्रकल्पांवर कठोर निर्बंध सुचविले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने जलविद्युत प्रकल्पांना काही निश्चित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची भूमिका घेतली. त्यामध्ये पर्यावरणीय प्रवाह, नदीखोऱ्यावरील एकत्रित परिणामांचा अभ्यास, प्रकल्पांमधील अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावर परिणाम यांसारख्या अटींचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक उपक्रम === गाडगीळ समितीच्या तीन-स्तरीय पद्धतीमध्ये खाणकामासंबंधीचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळे ठेवण्याची शिफारस करण्यात आली. ESZ-१ मध्ये नवीन खाणकामास प्रतिबंध करण्याचा आणि विद्यमान खाणकामाचे कठोर नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला होता. ESZ-२ आणि ESZ-३ मध्येही खाणकाम व इतर विकासात्मक उपक्रमांसाठी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमन आणि व्यवस्थापनाच्या तरतुदी सुचविण्यात आल्या होत्या. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या ESA मध्ये खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खननावर बंदी सुचविली. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची शिफारस करण्यात आली. औद्योगिक क्षेत्रात अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध आणि इतर उद्योगांसाठी पर्यावरणीय नियमांचे कठोर पालन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> औद्योगिक उपक्रमांबाबत कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या क्षेत्राबाहेरील प्रदेशातही शाश्वत विकासाला चालना देण्यासाठी प्रोत्साहनाधारित उपाय सुचविले. त्यामुळे त्याच्या शिफारसींचा केंद्रबिंदू केवळ सर्व विकास थांबविणे हा नसून, अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध आणि इतर उपक्रमांचे नियमन असा होता. <ref name="HLWG_I"/> === स्थानिक समुदाय आणि ग्रामसभा === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संरक्षणाच्या व्यवस्थेत स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या सहभागाला महत्त्व दिले. पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रासाठी व्यवस्थापन योजना तयार करताना स्थानिक परिस्थिती, स्थानिक ज्ञान आणि समुदायांच्या सहभागाचा विचार करण्याची शिफारस करण्यात आली. विकास प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभेची भूमिका वाढविणे हा या दृष्टिकोनाचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही स्थानिक समुदायांच्या सहभागाची आवश्यकता मान्य केली. प्रस्तावित ESA मधील गावांना भविष्यातील विकास प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्याची शिफारस करण्यात आली. विशेषतः प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्यावर कार्यगटाने भर दिला.<ref name="HLWG_I"/> मात्र दोन्ही अहवालांमध्ये सहभागाचा व्यापक संस्थात्मक संदर्भ वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पातळीवरील सहभागी पर्यावरणीय शासनाला व्यापक चौकटीचा भाग मानले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित ESA मधील प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभा आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करण्यावर अधिक भर दिला. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांतील दृष्टिकोन === दोन्ही समित्यांनी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आणि स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा यांचा विचार केला; परंतु त्या दोन उद्दिष्टांमध्ये संतुलन साधण्याची त्यांची पद्धत वेगळी होती. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाला एक अखंड पर्यावरणीय प्रदेश मानून संवेदनशीलतेनुसार तीन स्तरांची नियामक चौकट प्रस्तावित केली. तिच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय खबरदारी, स्थानिक सहभाग आणि विकेंद्रित निर्णयप्रक्रिया यांना महत्त्व होते. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा पुनर्विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणासोबत समतोल, न्याय्य आणि शाश्वत सामाजिक-आर्थिक विकासावर भर दिला. त्याने मानवी वस्ती, शेती आणि इतर मानवी वापर असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्याचा स्वतंत्र विचार करून प्रामुख्याने जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्यातील भागाला ESA म्हणून केंद्रित केले. <ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन अहवालांतील फरक हा पर्यावरण संरक्षण विरुद्ध विकास असा सरळ विरोध नसून, **पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, नियमनाची तीव्रता, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत आणि स्थानिक विकासाशी समन्वय साधण्याचे साधन** यांमधील फरक म्हणून पाहता येतो. गाडगीळ समितीने व्यापक आणि स्तरित पर्यावरणीय नियमनाची चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने तुलनेने मर्यादित नैसर्गिक भूदृश्याला ESA म्हणून निश्चित करून अत्यंत पर्यावरणहानीकारक क्रियांवर केंद्रित प्रतिबंध व नियमन सुचविले. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनांचा कालक्रम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया २०१४ पासून केंद्र सरकारने प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनांच्या विविध टप्प्यांतून पुढे आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून क्षेत्रनिश्चिती, भौतिक पडताळणी, गावांची नावे व क्षेत्रफळ, स्थानिक परिस्थिती तसेच विकासविषयक बाबींवर प्राप्त झालेल्या सूचना व हरकतींचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनात तसेच प्रतिबंध व नियमनाच्या तरतुदींमध्ये बदल करण्यात आले. २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२, २०२४ आणि २०२६ असे सात मसुदे प्रसिद्ध झाले आहेत; मात्र २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेला सातवा मसुदाही अद्याप अंतिम अधिसूचना झालेला नाही. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> === २०१४ चा पहिला मसुदा === केंद्र सरकारने १० मार्च २०१४ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना, **S.O. 733(E)**, प्रसिद्ध केला. या मसुद्याचा आधार कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालातील शिफारसी होत्या. मसुद्यात पश्चिम घाटातील सहा राज्यांतील क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी प्रकल्प व क्रियाकलापांवरील प्रतिबंध आणि नियमनाची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="WGESA_2014"/> २०१४ च्या मसुद्यानंतर काही राज्यांनी प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांकन करण्याची संधी मागितली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यानंतर पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारे आणि केंद्र सरकार यांच्यात पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१५ चा दुसरा मसुदा === राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना आणि पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ रोजी **S.O. 2435(E)** या क्रमांकाने दुसरी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या अधिसूचनेने १० मार्च २०१४ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या **S.O. 733(E)** या मसुदा अधिसूचनेची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2015">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 2435(E), New Delhi, 4 September 2015, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१५ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींवर आधारित ठेवण्यात आली. प्रस्तावित क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उपक्रमांवर प्रतिबंध तसेच काही औद्योगिक उपक्रम आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवर नियमनाची तरतूद करण्यात आली. पुढील सल्लामसलतीदरम्यान केंद्र सरकारने स्थानिक लोकांचे विस्थापन केले जाणार नाही तसेच शेती व लागवडीशी संबंधित उपक्रमांवर मसुद्याच्या तरतुदींमुळे निर्बंध येणार नाहीत, अशी भूमिका स्पष्ट केली. <ref name="WGESA_2015"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्र सरकारने ७ जुलै २०१५ रोजी पश्चिम घाटातील राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेऊन प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रगती आणि राज्यांच्या चिंता यांवर चर्चा केली. त्यानंतर ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे पुढील चर्चा करून त्याच्या अंतिमीकरणाची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१७ चा तिसरा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ फेब्रुवारी २०१७ रोजी **S.O. 667(E)** या क्रमांकाने तिसरा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या अधिसूचनेने ४ सप्टेंबर २०१५ च्या S.O. 2435(E) मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2017">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 667(E), New Delhi, 27 February 2017, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१७ च्या मसुद्यात २०१५ च्या मसुद्याची मूलभूत नियामक चौकट कायम ठेवण्यात आली. त्यामध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रतिबंधित आणि नियंत्रित क्रियांची यादी तसेच मोठ्या बांधकाम प्रकल्प, औद्योगिक उपक्रम, खाणकाम आणि इतर पर्यावरणीयदृष्ट्या परिणामकारक क्रियांसाठी निर्बंधांची रूपरेषा होती. या मसुद्यावरील पुढील सल्लामसलत आणि राज्य सरकारांच्या भूमिकांचा विचार करून त्यानंतरचा मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2017"/> === २०१८ चा चौथा मसुदा === ११ एप्रिल २०१८ रोजी केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठक घेतली आणि २७ फेब्रुवारी २०१७ च्या मसुद्याला पुढील चर्चेचा आधार ठेवण्याचे ठरविले. त्यानंतर ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी **S.O. 5135(E)** या क्रमांकाने चौथा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. या मसुद्याने २०१७ च्या मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2018">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 5135(E), New Delhi, 3 October 2018, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१८ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ओळखलेल्या सुमारे **५९,९४० चौ. किमी** नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कायम ठेवण्यात आली. पश्चिम घाट हा गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये पसरलेला असून त्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2018"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी विविध बैठका घेऊन मसुद्याबाबत चर्चा केली. या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून S.O. 5135(E) मधील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी विविध हरकती, सूचना व अभिप्राय प्राप्त झाले. या प्रक्रियेमुळे २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२२ चा पाचवा मसुदा === राज्य सरकारांच्या सूचनांचा सर्वंकषपणे पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने १८ एप्रिल २०२२ रोजी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या समितीने पश्चिम घाटातील आपत्तीप्रवण परिसंस्थेचे संरक्षण तसेच प्रदेशातील लोकांचे हक्क, विशेषाधिकार, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षा यांचा विचार करून राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचे परीक्षण करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर ६ जुलै २०२२ रोजी केंद्र सरकारने **S.O. 3072(E)** या क्रमांकाने पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नव्हते आणि त्यानंतर पाचव्या मसुद्याद्वारे पुढील सल्लामसलतीची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२२ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत व्याप्ती कायम ठेवण्यात आली. त्याचबरोबर राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या गावांची नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि सीमांमधील माहितीतील तफावत किंवा त्रुटी यांचा पुढील पुनर्विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२२ ते २०२४ या कालावधीत केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्यांमध्ये विविध बैठका झाल्या. ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत झालेल्या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, सूचना आणि माहितीतील तफावतींचा विचार करण्यात आला. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२४ चा सहावा मसुदा === केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी **S.O. 3060(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले. २०२२ च्या मसुद्यावरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचना, तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची योग्य नावे आणि क्षेत्रफळ याबाबत निदर्शनास आलेल्या विसंगती व माहितीतील तफावतींचा विचार करून पुढील मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२४ च्या मसुद्यात राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळामध्ये गुजरातसाठी ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी, गोव्यासाठी १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ. किमी, केरळसाठी ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडूसाठी ६,९१४ चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> या मसुद्याद्वारे सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. सहा राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना, हरकती तसेच गावनिहाय क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीतील तफावतींचा पुढील विचार करण्यात येत राहिला. २०२४ चा मसुदाही अंतिम अधिसूचनेत रूपांतरित झाला नाही. <ref name="WGESA_2024"/> === २०२६ चा सातवा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ जुलै २०२६ रोजी **S.O. 4106(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला असून त्याद्वारे सहा राज्यांमध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सातव्या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी असे आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती राज्य सरकारांकडून प्राप्त होणाऱ्या माहिती, हरकती व सूचनांचा तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राविषयक तज्ज्ञ समितीच्या विचारांचा आधार घेऊन केली जाणार आहे. मसुद्यात गावांची नावे व सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून उपलब्ध झालेल्या माहितीच्या आधारे पुढील अद्ययावतीकरण करण्याची शक्यताही नमूद करण्यात आली आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेवर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत ही अधिसूचना मसुदा अधिसूचना म्हणून नोंदवलेली असल्याने, २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> == २०१३ नंतरची केंद्र–राज्य सल्लामसलत == कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने एप्रिल २०१३ मध्ये अहवाल सादर केल्यानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेची प्रक्रिया केंद्र सरकार आणि गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ व तमिळनाडू या सहा राज्यांमधील सल्लामसलतीच्या विविध टप्प्यांतून पुढे गेली. केंद्र सरकारने कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर हितधारकांकडून सूचना मागवल्या तसेच राज्य सरकारांकडून अभिप्राय मागविला. त्यानंतर प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून सूचना व बदलांचे प्रस्ताव मागविण्यात आले आणि प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकनाची प्रक्रिया सुरू झाली. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/><ref name="PIB_2014"/> === केंद्र सरकारची भूमिका === केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींचा आधार घेऊन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक केल्यानंतर सहा राज्य सरकारांकडून आणि इतर हितधारकांकडून अभिप्राय मागविण्यात आला. केंद्र सरकारने २० डिसेंबर २०१३ रोजीच्या कार्यालयीन ज्ञापनाद्वारे राज्य सरकारांकडून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांमध्ये, प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे, आवश्यक बदल सुचविण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="PIB_2014"/><ref name="HLWG_I"/> १६ जानेवारी २०१४ रोजी केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांना पत्र पाठवून कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत राज्यांचे अभिप्राय मागविले. विशेषतः प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनासंबंधी राज्यांच्या चिंता व सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया यानंतरही सुरू राहिली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात १० मार्च २०१४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="PIB_2014"/> २०१४ च्या मसुद्याला प्रतिसाद देताना काही राज्यांनी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांचे पुनर्निश्चितीकरण करण्याची मागणी केली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या गावनिहाय आणि क्षेत्रनिहाय माहितीलाही स्थान मिळाले. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> केंद्र सरकारने सल्लामसलतीसाठी राज्यांचे पर्यावरण व वनमंत्री, पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्य आणि राज्य सरकारांचे अधिकारी यांच्यासोबत स्वतंत्र बैठका घेतल्या. ७ जुलै २०१५ रोजी राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेण्यात आली. ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र–राज्य सल्लामसलत सुरू राहिली. केंद्र सरकारने १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठका घेतल्या. या बैठकांमध्ये ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी राज्य सरकारांकडून हरकती, टिप्पण्या व सूचना प्राप्त झाल्या. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांच्या हरकती आणि सूचना === राज्य सरकारांच्या हरकतींचा मुख्य संबंध पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमा, त्यात समाविष्ट होणारी गावे, प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि काही विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध यांच्याशी होता. केंद्र सरकारच्या नोंदींनुसार राज्यांनी मसुद्यातील क्षेत्रनिश्चिती आणि क्रियाकलापांबाबत विविध आक्षेप व सूचना मांडल्या. त्यामुळे केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सुधारित सीमांकन प्रस्ताव मागविले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१५ मधील केंद्र–राज्य बैठकीत राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याचे काम प्रगतिपथावर असल्याचे सांगितले. त्याच बैठकीत स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा त्यांचे वास्तव्य असलेल्या वसाहतींमधून स्थलांतर होणार नाही, तसेच मसुद्याच्या तरतुदींमुळे शेती व लागवड व्यवसायावर परिणाम होणार नाही, हे स्पष्ट करण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २१ मे २०२० रोजी झालेल्या केंद्र–राज्य बैठकीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेला गती देण्याबाबत चर्चा झाली. या बैठकीत मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, समाविष्ट क्रियाकलाप आणि संबंधित राज्यांच्या भूमिका यांबाबत चर्चा करण्यात आली. राज्यनिहाय मुद्द्यांवर पुढील चर्चा करून अधिसूचनेची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="PIB_2020">{{cite web |title=States express desire to expedite early notification of Ecologically Sensitive Area of Western Ghats |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=21 May 2020 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1625885 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या सूचनांमध्ये गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची संख्या व क्षेत्रफळ आणि स्थानिक परिस्थितीशी संबंधित बाबींचाही समावेश होता. या माहितीतील तफावती दूर करण्यासाठी पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून अद्ययावत माहिती मागविण्यात आली. <ref name="WGESA_2022"/> === अधिसूचना प्रक्रियेतील विलंब === कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र अधिसूचित करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली. तथापि, प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणी, राज्य सरकारांकडून प्राप्त अभिप्राय, गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, विकासविषयक चिंता आणि विविध हितधारकांकडून प्राप्त हरकती व सूचनांमुळे अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया अनेक टप्प्यांत पुढे गेली. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2022"/> २०१४ च्या पहिल्या मसुद्यानंतर राज्यांच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या मागणीमुळे पुढील सीमांकन प्रक्रिया सुरू राहिली. २०१५ च्या दुसऱ्या मसुद्यानंतरही सल्लामसलत सुरू राहिली आणि ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानला. त्यानंतर २०१७ आणि २०१८ मध्ये अनुक्रमे नवे मसुदे प्रसिद्ध झाले. <ref name="WGESA_2022"/> ३ ऑक्टोबर २०१८ च्या चौथ्या मसुद्यानंतर राज्य सरकारांच्या हरकती व सूचनांवर २०१९ ते २०२१ या काळात विविध बैठकींत चर्चा झाली. त्यानंतर १८ एप्रिल २०२२ रोजी केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचा सर्वंकषपणे विचार करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात ६ जुलै २०२२ रोजी पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> २०२२ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये पुढील चर्चा सुरू राहिली. राज्यांकडून प्राप्त सूचना, हरकती आणि क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीचा पुढील विचार करण्यात आला. या प्रक्रियेच्या परिणामी ३१ जुलै २०२४ रोजी सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करणारा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === क्षेत्रनिश्चिती आणि स्थानिक पातळीवरील पडताळणी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या क्षेत्राचा प्रारंभिक आधार घेण्यात आला. त्यानंतर संबंधित राज्य सरकारांना प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणीच्या आधारे प्रस्तावित सीमांमध्ये बदल सुचविण्याची संधी देण्यात आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रनिहाय आणि गावनिहाय माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> केरळ सरकारने स्वतंत्रपणे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष सीमांकन केले. २०२२ च्या मसुद्यात नमूद केल्याप्रमाणे, केरळने सुचविलेले क्षेत्रफळ ९,९९३.७ चौ. किमी होते; त्यापैकी ९,१०७ चौ. किमी वनक्षेत्र आणि ८८६.७ चौ. किमी बिगर-वनक्षेत्र होते. हे क्षेत्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने केरळसाठी सुचविलेल्या १३,१०८ चौ. किमी क्षेत्रापेक्षा कमी होते. <ref name="WGESA_2022"/> इतर राज्यांनाही ९ जून २०१४ नंतर प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी देण्यात आली. २०१५ मध्ये राज्यांच्या प्रतिनिधींनी ही प्रक्रिया प्रगतिपथावर असल्याचे केंद्र सरकारला कळविले. त्यानंतर गावनिहाय माहिती, क्षेत्रफळ आणि सीमांबाबतच्या राज्यांच्या सूचनांचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> या सल्लामसलत आणि पडताळणी प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रफळ, गावांची नावे आणि सीमांशी संबंधित माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यातही राज्यांकडून प्राप्त माहितीच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रफळात आणि गावनिहाय सीमांमध्ये बदल करण्यात आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. <ref name="WGESA_2024"/> == महाराष्ट्रातील भूमिका == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्र सरकारने क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकासविषयक बाबींवर केंद्र सरकारसमोर आपली मते व सूचना मांडल्या. गाडगीळ समितीच्या शिफारसींवरील राज्याच्या टिप्पण्यांनंतर कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटासमोरही महाराष्ट्र सरकारने आपल्या भूमिका व चिंता मांडल्या. त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचनांच्या प्रक्रियेतही राज्य सरकारकडून प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमा, गावे आणि इतर बाबींविषयी सूचना प्राप्त होत राहिल्या. <ref name="HLWG-II"/> === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा विस्तार === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा प्रदेश सह्याद्री पर्वतरांगेच्या महाराष्ट्रातील भागाशी संबंधित आहे. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करताना उपलब्ध प्रशासकीय व भौगोलिक माहितीचा विचार केला आणि त्यानंतर भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि इतर पर्यावरणीय निकषांच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे सीमांकन केले. <ref name="HLWG_I"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले होते. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा वाटा हा दुसऱ्या क्रमांकाचा होता. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित ठेवण्यात आले आहे. तथापि, २०२६ च्या मसुद्यानुसार हे क्षेत्र अंतिम नसून राज्याची शिफारस, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर अंतिम केले जाणार आहे. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र सरकारच्या भूमिका आणि हरकती === महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत केंद्र सरकारकडे स्वतंत्रपणे हरकती व सूचना सादर केल्या होत्या. १३ जानेवारी २०१२ रोजी राज्याने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींबाबत आपली भूमिका मांडली होती. त्यानंतर ११ फेब्रुवारी २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाला दिलेल्या निवेदनात राज्य सरकारने गाडगीळ समितीने सुचविलेल्या पश्चिम घाटाच्या ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन पर्यावरणीय संवेदनशीलता क्षेत्रांबाबत चिंता व्यक्त केली. तसेच पश्चिम घाट प्रदेशातील खाणकामाच्या नियमनाबाबतच्या शिफारसींमध्ये बदल करण्याची मागणी केली. <ref name="HLWG-II"/> महाराष्ट्र सरकारच्या मते पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाच्या गरजा लक्षात घेणे आवश्यक असले, तरी प्रस्तावित नियमन करताना राज्यातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती, विकासाच्या गरजा आणि विविध आर्थिक उपक्रम यांचाही विचार करणे आवश्यक होते. उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपल्या अहवालात महाराष्ट्र सरकारच्या या टिप्पण्या आणि आधीच्या निवेदनांचा स्वतंत्रपणे विचार केला. <ref name="HLWG-II"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालानंतरही महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत आणि गावांच्या समावेशाबाबत केंद्र सरकारसमोर आपली भूमिका मांडली. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र आणि **२,५१५ गावे** प्रस्तावित करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ मधील वृत्तांनुसार महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित **२,५१५ गावांपैकी ३७८ गावे** पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याची मागणी केली होती. ही मागणी केंद्र–राज्य चर्चेतील अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेचा भाग होती. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातील महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित गावांची यादी अंतिम अधिसूचना मानता येत नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक पातळीवरील क्षेत्रनिश्चिती === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनात महाराष्ट्रातील स्थानिक पातळीवरील माहितीला महत्त्व देण्यात आले. केंद्र सरकारने २०१४ नंतर राज्यांना प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पडताळणी करून आवश्यक ते बदल सुचविण्याची संधी दिली. या प्रक्रियेत गावांची नावे, गावांच्या सीमा, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी त्यांचा संबंध यांचा विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> महाराष्ट्रातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत प्रस्तावित क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष भौगोलिक परिस्थितीचा आणि राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीचा विचार करण्यात आला. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी व सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांशी संबंधित पर्यावरणीय आणि विकासविषयक बाबींवरही स्वतंत्रपणे चर्चा करण्यात आली. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या मसुद्यानंतरही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांची यादी आणि क्षेत्रफळ यांबाबत राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या विविध मुद्द्यांचा विचार करण्यासाठी समिती स्थापन करण्यात आल्याचे नमूद आहे. या समितीने राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या माहितीतील तफावत आणि सूचनांचा विचार करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Annual Report 2024–25'', Government of India, 2025.</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र आणि २,५१५ गावे प्रस्तावित आहेत. मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये महाराष्ट्रासाठी स्वतंत्र नकाशा तसेच जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय तपशील देण्यात आला आहे. मात्र मसुद्यातच प्रत्यक्ष क्षेत्र राज्य सरकारच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या आधारावर अंतिम केले जाईल, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विकास, शेती आणि पर्यावरणीय संरक्षण === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाट प्रदेशात पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या वनक्षेत्रांसोबत मोठ्या प्रमाणावर मानवी वस्ती, शेती आणि विविध आर्थिक उपक्रम आहेत. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या नियमनाचा प्रश्न केवळ वनसंरक्षणापुरता मर्यादित राहत नाही; त्याचा संबंध स्थानिक विकास, शेती, पायाभूत सुविधा आणि नैसर्गिक संसाधनांच्या वापराशीही येतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासोबत स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट स्वीकारले होते. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची भूमिका होती. त्याच वेळी विद्यमान शेती आणि लागवडीवर सर्वसाधारण बंदी घालण्याचा प्रस्ताव नव्हता. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि स्थानिक उपजीविकेशी संबंधित बाबींचा स्वतंत्र विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या स्वामित्वावर अधिसूचनेच्या तरतुदींचा परिणाम होणार नाही. त्याचबरोबर नवीन खाणकाम, दगडखाणी व वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, काही प्रदूषणकारी उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम व क्षेत्रविकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध किंवा नियमनाच्या तरतुदी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्राच्या संदर्भात त्यामुळे पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील प्रश्न हा प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांपुरता मर्यादित नसून, कोणती गावे व भूभाग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करायचे, कोणत्या क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करायचे आणि स्थानिक विकासाच्या गरजांशी त्या नियमनाचा समन्वय कसा साधायचा, यांच्याशी संबंधित आहे. २७ जुलै २०२६ चा मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील क्षेत्रफळ, गावांची अंतिम यादी आणि नियामक चौकट यांना अंतिम कायदेशीर स्थिती प्राप्त झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग हे महाराष्ट्राच्या कोकण प्रदेशातील जिल्हे असून त्यांचा भौगोलिक विस्तार सह्याद्री पर्वतरांगेच्या पश्चिम उतारांपासून अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यापर्यंत आहे. या प्रदेशात डोंगराळ भूभाग, पश्चिमवाहिनी नद्या, अधिक पर्जन्यमान, वनक्षेत्र आणि किनारी परिसंस्था यांसोबत मानवी वस्ती व विविध उपजीविका आढळतात. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या संदर्भात या जिल्ह्यांतील भौगोलिक व पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचा विचार व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशाच्या संदर्भात करण्यात आला आहे. <ref name="HLWG-II"/><ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> === पश्चिम घाट आणि कोकणातील भौगोलिक संबंध === पश्चिम घाट ही अरबी समुद्राच्या किनाऱ्याला साधारण समांतर जाणारी पर्वतरांग असून महाराष्ट्रात तिचे सह्याद्री हे प्रमुख रूप आहे. कोकणातील रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्हे या पर्वतरांगेच्या पश्चिमेकडील उतारांपासून अरबी समुद्रापर्यंत पसरलेल्या भूदृश्याचा भाग आहेत. पश्चिम घाटातून उगम पावणाऱ्या अनेक नद्या पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राला मिळतात. त्यामुळे पर्वतीय प्रदेश, नदीखोरे, खाड्या आणि किनारपट्टी यांच्यामध्ये भौगोलिक व जलवैज्ञानिक संबंध निर्माण होतो. <ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा पूर्व भाग सह्याद्रीच्या डोंगररांगांनी व्यापलेला असून पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ, मधला आणि किनारी असे प्रमुख प्रदेश आढळतात. जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या सह्याद्रीत उगम पावून पश्चिमेकडे वाहतात. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्ग जिल्हाही सह्याद्रीच्या पश्चिमेस वसलेला असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र, उत्तरेस रत्‍नागिरी जिल्हा आणि दक्षिणेस गोवा व कर्नाटकाचा प्रदेश आहे. जिल्ह्याच्या पूर्वेकडील भागात सह्याद्री पर्वतरांगांचा प्रदेश असून पश्चिमेकडे किनारी भूदृश्य पसरलेले आहे. जिल्ह्यातील अनेक नद्या व जलप्रवाह पूर्वेकडील पर्वतीय भागातून पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राच्या दिशेने जातात. <ref name="Sindhudurg_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''District—Sindhudurg''.</ref> या भौगोलिक रचनेत पश्चिम घाटातील पर्वतीय प्रदेश, वनक्षेत्र आणि पर्जन्यप्रणाली यांचा कोकणातील नदीखोरे व किनारी प्रदेशाशी भौगोलिक संबंध दिसून येतो. पश्चिम घाटाच्या व्यापक पर्यावरणीय संदर्भात अशा पर्वतीय आणि नदी-किनारी परिसंस्थांचा परस्परसंबंध महत्त्वाचा आहे. <ref name="HLWG-I"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा संदर्भ === रत्‍नागिरी जिल्हा कोकण प्रदेशात असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ आणि किनारी प्रदेशांचा समावेश असून सह्याद्रीच्या परिसरातून उगम पावणाऱ्या सावित्री, वाशिष्ठी, शास्त्री, जगबुडी, बाव, मुचकुंदी आणि इतर नद्या पश्चिमेकडे वाहतात. जिल्ह्याच्या किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> रत्‍नागिरीतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाच्या प्रक्रियेत जिल्ह्याची भौगोलिक आणि प्रशासकीय माहिती विचारात घेण्यात आली. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चिती प्रक्रियेत भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि उपलब्ध प्रशासकीय माहितीचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्याच्या अनुषंगाने रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थानिक पातळीवरही प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत माहिती व अभिप्राय संकलित करण्यात आला. ३१ जुलै २०२४ रोजीच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्टात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील प्रस्तावित गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. या यादीतील गावांची संख्या आणि सीमा ही त्या वेळच्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रनिश्चितीचा भाग होती; ती अंतिम अधिसूचना मानता येत नव्हती. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या किनारी व डोंगराळ प्रदेशात शेती, फलोत्पादन, मासेमारी, वनसंसाधनांशी संबंधित उपजीविका आणि पर्यटनाशी संबंधित विविध उपक्रम आढळतात. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा संदर्भ === सिंधुदुर्ग हा कोकणातील दक्षिणेकडील जिल्हा असून त्याचा पश्चिम भाग अरबी समुद्रालगत आणि पूर्व भाग सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांशी जोडलेला आहे. जिल्ह्यातील भूभागात डोंगराळ प्रदेश, दऱ्या, नदीखोरे आणि किनारी प्रदेश यांचा समावेश होतो. जिल्ह्याचे सरासरी पर्जन्यमान मोठे असून येथील नद्या प्रामुख्याने सह्याद्रीतून उगम पावतात. <ref name="Sindhudurg_GSDA"/><ref name="Sindhudurg_District">जिल्हा प्रशासन, सिंधुदुर्ग. ''District at a Glance'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्गचा पश्चिम घाटाशी संबंध केवळ व्यापक भौगोलिक क्षेत्रापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. गाडगीळ समितीच्या अभ्यासादरम्यान जिल्ह्यातील काही ग्रामसभांनी आपल्या ग्रामपंचायत क्षेत्रांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा दर्जा देण्याची मागणी केली होती. समितीच्या अहवालात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांच्या ग्रामसभांनी अशा मागण्या केल्याची नोंद आहे. त्याच वेळी काही इतर ग्रामपंचायतींनी याच्या विरुद्ध भूमिका घेतल्याची नोंदही समितीने केली होती. त्यामुळे स्थानिक समाजातील पर्यावरण संरक्षणाबाबतची भूमिका एकसमान नव्हती, हे या नोंदीवरून दिसते. <ref name="WGEEP_Report"/> सावंतवाडी–दोडामार्ग परिसराच्या पर्यावरणीय महत्त्वाबाबत पुढे स्वतंत्र प्रक्रिया झाली. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या २२ मार्च २०२४ रोजीच्या निर्णयानंतर केंद्र सरकारने या परिसरासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रक्रिया सुरू केली. महाराष्ट्र सरकारने ११ मार्च २०२५ रोजी अंतिम प्रस्ताव सादर केला आणि २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी केंद्र सरकारने सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या स्वतंत्र क्षेत्राचे क्षेत्रफळ २१२.५९ चौ. किमी असून त्यात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा समावेश आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India. ''Notification declaring Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area'', S.O. 976(E), 24 February 2026, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना ही सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील २५ गावांमध्ये २१२.५९ चौ. किमी क्षेत्रासाठी स्वतंत्रपणे जारी करण्यात आली आहे. दुसरीकडे, सहा राज्यांमध्ये प्रस्तावित व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यामुळे दोन्ही क्षेत्रांचा कायदेशीर संदर्भ आणि अधिसूचना-प्रक्रिया स्वतंत्रपणे नमूद करणे आवश्यक आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक विकासाचा प्रश्न === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षण आणि खनिज, औद्योगिक किंवा पायाभूत विकास यांचा संबंध पश्चिम घाट ESA प्रक्रियेत महत्त्वाचा राहिला आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या क्रियांवर कठोर निर्बंध सुचविण्यात आले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही या क्रियांना प्रतिबंधित क्रियांच्या प्रमुख वर्गात ठेवण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील पर्यावरणीय चर्चेत मोठे ऊर्जा, औद्योगिक आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्प हा विषय गाडगीळ समितीच्या अभ्यासाच्या व्यापक संदर्भातही उपस्थित होता. पश्चिम घाटातील विकास प्रकल्पांचे पर्यावरणीय परिणाम, स्थानिक समुदायांवरील परिणाम आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समितीने आपल्या अभ्यासात विचार केला. <ref name="WGEEP_Ratnagiri_Sindhudurg">{{cite report |author=Western Ghats Ecology Expert Panel |title=Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=31 August 2011 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2017/08/Western-Ghats-Ecology-Expert-Panel-Report.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गातील सावंतवाडी–दोडामार्ग क्षेत्रात खाणकामाचा प्रश्न स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेतही आला. २०२६ च्या अंतिम अधिसूचनेनुसार त्या ESA मध्ये खाणकाम व दगडखाणींवर बंदी घालण्यात आली असून विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. तथापि, स्थानिक निवासी बांधकाम किंवा पारंपरिक रस्ते दुरुस्तीसाठी आवश्यक मर्यादित उत्खननाबाबत अधिसूचनेत विशिष्ट अपवादाची तरतूद आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/> व्यापक पश्चिम घाट ESA च्या संदर्भातही विकास प्रकल्पांवर सरसकट बंदी हा उद्देश नसून, पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक हानीकारक क्रियांवर प्रतिबंध आणि इतर क्रियांचे पर्यावरणीय निकषांनुसार नियमन अशी चौकट प्रस्तावित करण्यात आली आहे. त्यामुळे रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्गातील विकासाचा प्रश्न हा पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यांच्या परस्पर संबंधांच्या संदर्भात पाहिला जातो. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक लोकजीवन आणि उपजीविका === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांतील लोकजीवनावर पर्वतीय भूभाग, जास्त पर्जन्यमान, किनारपट्टी, नद्या आणि शेतीयोग्य जमिनींचा प्रभाव आहे. कोकण प्रदेशात भात, फलोत्पादन, नारळ, सुपारी, आंबा, काजू, कोकम यांसारख्या पिकांसोबत मासेमारी आणि पर्यटनाशी संबंधित उपजीविका महत्त्वाच्या आहेत. <ref name="Konkan_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''Konkan Region—Important Features and Cropping Pattern''.</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्यात आंबा आणि काजू यांसारख्या फलोत्पादन पिकांसोबत भात, नारळ आणि सुपारीची लागवड आढळते. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागातील शेती आणि डोंगराळ भागातील फलोत्पादन यांना स्थानिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्व आहे. मासेमारी, बंदरे, पर्यटन आणि वाहतूक-सुविधांशी संबंधित उपक्रमही जिल्ह्याच्या आर्थिक जीवनाचा भाग आहेत. <ref name="Ratnagiri_Geography"/><ref name="Ratnagiri_District">{{cite web |title=जिल्ह्याविषयी |publisher=रत्नागिरी जिल्हा प्रशासन, महाराष्ट्र शासन |url=https://ratnagiri.gov.in/%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A5%80/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गमध्ये भात, नारळ, आंबा, काजू आणि कोकम ही प्रमुख पिके असल्याची जिल्हा प्रशासनाची नोंद आहे. जिल्ह्यातील नद्या, खाड्या आणि किनारी प्रदेश मासेमारीशी संबंधित उपजीविकेलाही आधार देतात. <ref name="Sindhudurg_District"/><ref name="Sindhudurg_GSDA"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट मांडले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि इतर स्थानिक वापरांच्या संदर्भात विविध तरतुदी करण्यात आल्या, तर अधिक पर्यावरणहानीकारक विकासात्मक क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == २०२४ चा सहावा मसुदा == === अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी ६ जुलै २०२२ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या पाचव्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्य सरकारांमध्ये क्षेत्रनिश्चिती आणि गावांच्या यादीबाबत पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. २०२२ च्या मसुद्यात समाविष्ट करण्यात आलेल्या गावांची योग्य नावे, त्यांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहिती यांमध्ये काही तफावती असल्याचे राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणले. या बाबींचा सर्वंकष विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने संबंधित राज्यांच्या सूचनांचे परीक्षण करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. <ref name="WGESA_2022"/> केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार २०२२ च्या मसुद्यानंतर ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत केंद्र व राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींमध्ये विविध बैठका झाल्या. या बैठकींमध्ये राज्यांकडून हरकती, सूचना आणि मसुद्यातील माहितीतील तफावतींबाबतचे मुद्दे मांडण्यात आले. <ref name="WGESA_2024"/> या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी S.O. 3060(E) या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्यात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय किंवा एकत्रित स्वरूपात प्रसिद्ध करण्याची तरतूद नमूद करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी आणि केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी असे होते. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्रफळ हे मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्र होते. अधिसूचनेतील राज्यनिहाय क्षेत्रफळाच्या तक्त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्र देण्यात आले होते. या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचनांच्या आधारे पुढील प्रक्रिया करण्यात येणार होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्र हे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने ओळखलेल्या पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेचा पुढील टप्पा होता. कार्यगटाने सुमारे ५९,९४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित केले होते; त्यानंतर राज्य सरकारांच्या प्रत्यक्ष पडताळणी, सूचना आणि सीमांमधील बदलांचा विचार करून पुढील मसुद्यांमध्ये क्षेत्रफळात बदल झाले. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्ताव === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा प्रस्तावित भाग महत्त्वाचा होता. मसुद्याच्या परिशिष्ट-बमध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राचा स्वतंत्र नकाशा आणि त्याच्या बाह्य सीमांवरील प्रमुख भौगोलिक बिंदूंचे भौगोलिक निर्देशांक देण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राच्या गावनिहाय सीमांकनासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली. या यादीत गावांची नावे राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीवर आधारित असल्याचे नमूद करण्यात आले होते. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी, दुबार नोंदी किंवा जिल्हा, तालुका व सर्वेक्षण क्रमांकासंबंधी माहितीमध्ये बदल असल्यास संबंधित राज्य सरकारच्या माहितीनुसार ती अद्ययावत केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात होती. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय माहिती मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा निश्चित करताना संबंधित प्रशासकीय घटकांची माहिती आणि मसुद्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा यांचा वापर करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === रत्‍नागिरीतील प्रस्तावित गावे === २०२४ च्या केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ३११ गावांच्या नोंदी समाविष्ट करण्यात आल्या होत्या. या गावांची तालुकानिहाय संख्या चिपळूण ४४, खेड ८५, लांजा ५०, राजापूर ५१ आणि संगमेश्वर ८१ अशी होती. <ref name="WGESA_2024"/> | तालुका | २०२४ केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमधील नोंदी | |---|---:| | चिपळूण | ४४ | | खेड | ८५ | | लांजा | ५० | | राजापूर | ५१ | | संगमेश्वर | ८१ | | एकूण | ३११ | याच काळात रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण यांच्या कार्यालयाने ३० जुलै २०२४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाबाबत स्थानिक अभिप्राय मागविणारे पत्र जारी केले. या पत्रात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर या चार तालुक्यांतील अनुक्रमे ४४, ७०, ५२ आणि ८९ गावे, अशी एकूण २५५ गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. पत्रासोबत या गावांची तालुकानिहाय नावेही देण्यात आली होती.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> केंद्रीय मसुद्यातील ३११ गावांची यादी आणि रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातील २५५ गावांची यादी यांमध्ये फरक दिसतो. केंद्रीय मसुद्यात लांजा तालुक्यातील ५० गावांचा समावेश आहे, तर ३० जुलै २०२४ च्या स्थानिक पत्रातील यादीत लांजा तालुका नाही. तसेच खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर तालुक्यांच्या संख्यांमध्येही फरक आहे. त्यामुळे दोन्ही आकडे वेगवेगळ्या प्रशासकीय टप्प्यांवरील किंवा माहितीच्या आवृत्तींवरील नोंदी म्हणून स्वतंत्रपणे उद्धृत करणे अधिक योग्य ठरते. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रात प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांतील लोकप्रतिनिधी, स्थानिक रहिवासी किंवा इतर संबंधित व्यक्तींना सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते. त्यामुळे हे पत्र केंद्र सरकारच्या प्रारूप अधिसूचनेच्या अनुषंगाने स्थानिक पातळीवर सूचना, हरकती आणि अभिप्राय मागविण्याच्या प्रक्रियेचे उदाहरण म्हणून पाहता येते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> === हरकती आणि सूचना === २०२४ च्या मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला होता. अधिसूचनेत हरकती व सूचना केंद्र सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे लेखी स्वरूपात किंवा अधिसूचनेत नमूद केलेल्या ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्याच्या प्रक्रियेत हरकती आणि सूचना केवळ क्षेत्रफळापुरत्या मर्यादित नव्हत्या. केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार राज्यांनी २०२२ च्या मसुद्यातील गावांची योग्य नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहितीतील तफावतींबाबत मुद्दे उपस्थित केले होते. संबंधित समितीने या माहितीतील तफावतींचा आणि राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचनांचा विचार केला. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरीतील ३० जुलै २०२४ च्या विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातून प्रस्तावित गावांची यादी स्थानिक पातळीवर प्रसारित करून त्याबाबत अभिप्राय मागविण्याची प्रक्रिया दिसून येते. पत्रामध्ये संबंधित गावांबाबत सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रक्रिया पुढील टप्प्यात गेली; मात्र हा मसुदा अंतिम अधिसूचना ठरला नाही. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात ३१ जुलै २०२४ रोजी ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रासाठी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध झाल्याचे आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी पुढील प्रक्रियेचा उल्लेख आहे. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25"/> == २०२६ चा सातवा मसुदा == === मसुदा अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने २७ जुलै २०२६ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना भारताच्या राजपत्राच्या असाधारण भाग II, खंड ३, उपखंड (ii) मध्ये का.आ. ४१०६(अ) (S.O. 4106(E)) या क्रमांकाने प्रसिद्ध करण्यात आली. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ अंतर्गत केंद्र सरकारला प्राप्त अधिकारांचा आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३)च्या तरतुदींचा आधार घेत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्याचा उद्देश पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना टप्प्याटप्प्याने, राज्यनिहाय किंवा एकत्रित एकाच अधिसूचनेद्वारे प्रसिद्ध करण्यासाठी प्रस्ताव मांडणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाट हा तापी नदीपासून कन्याकुमारीपर्यंत सुमारे १,५०० किलोमीटर पसरलेला भौगोलिक प्रदेश असून त्याची सरासरी उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. हा प्रदेश गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांत पसरलेला आहे. पश्चिम घाटाला जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट म्हणून महत्त्व असून त्यात स्थानिक आणि वैशिष्ट्यपूर्ण वनस्पती व प्राणिजातींचे अधिवास आहेत. मसुद्यात पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचाही विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या काही भागांमध्ये भूस्खलनाचा धोका किंवा उच्च संवेदनशीलता असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात १५ एप्रिल २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल मंत्रालयाकडे सादर केल्याचा आणि त्या अहवालात पश्चिम घाटाच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आल्याचा संदर्भ देण्यात आला आहे. या क्षेत्रात नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी. भाग समाविष्ट असल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. पुढील अधिसूचना प्रक्रियेत राज्य सरकारांच्या सूचना, संबंधित हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अधिसूचनेची व्याप्ती === २०२६ च्या मसुद्यात प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा राज्यनिहाय नकाशे आणि गावनिहाय यादीच्या आधारे निश्चित करण्याची पद्धत ठेवण्यात आली आहे. केरळ राज्यासाठी क्षेत्राची सविस्तर गावनिहाय सीमा आणि कॅडस्ट्रल नकाशा राज्य सरकारने उपलब्ध करून दिल्याचे मसुद्यात नमूद आहे; इतर राज्यांसाठी संबंधित राज्यनिहाय नकाशे आणि परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रामध्ये संरक्षित क्षेत्रे आणि पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचा समावेश असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. तथापि, मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्राची अचूक अंतिम सीमा राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर निश्चित होणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘अ’नुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! राज्य !! प्रस्तावित क्षेत्रफळ (चौ.कि.मी.) |- | गुजरात || ४४९ |- | महाराष्ट्र || १७,३४० |- | गोवा || १,४६१ |- | कर्नाटक || २०,६६८ |- | तमिळनाडू || ६,९१४ |- | केरळ || ९,९९३.७ |- ! एकूण !! ५६,८२५.७ |} ही आकडेवारी मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ दर्शवते. मसुद्यात स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे की अंतिम क्षेत्रफळ राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींच्या आधारे निश्चित केले जाईल. त्यामुळे ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. हे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे; ते अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय प्रस्ताव === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, तमिळनाडू आणि केरळ या सहा राज्यांमध्ये स्वतंत्र क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यापैकी महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी., कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ.कि.मी. आणि केरळसाठी ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रांची सविस्तर सीमा संबंधित राज्यांचे नकाशे आणि गावनिहाय यादी यांच्या आधारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये संबंधित राज्यांतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात येणाऱ्या गावांची जिल्हानिहाय आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीतील गावांची नावे, तसेच गाव किंवा तालुक्यांच्या नावांमध्ये असलेल्या संभाव्य चुका किंवा पुनरावृत्ती, संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार अद्ययावत केली जाऊ शकतात, असेही मसुद्यात नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया === २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेनुसार “अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे.” मसुद्यात अशा हरकती किंवा सूचना लेखी स्वरूपात पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे किंवा निर्दिष्ट ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रस्तावित क्षेत्रफळ == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘अ’मध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे. त्यानुसार गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये मिळून ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. हे क्षेत्रफळ मसुद्यातील प्रस्ताव असून अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गुजरात === गुजरात राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ४४९ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र === महाराष्ट्र राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ दुसऱ्या क्रमांकाचे आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गोवा === गोवा राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १,४६१ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === कर्नाटक === कर्नाटक राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे २०,६६८ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी कर्नाटकासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ सर्वाधिक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === केरळ === केरळ राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तमिळनाडू === तमिळनाडू राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ६,९१४ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ === गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ अनुक्रमे ४४९, १७,३४०, १,४६१, २०,६६८, ९,९९३.७ आणि ६,९१४ चौ.कि.मी. आहे. या सर्वांची बेरीज ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. इतकी होते. हे अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नसून मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे. अंतिम क्षेत्रफळ निश्चित करताना राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्यात येणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे. मसुदा अधिसूचनेवर हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून मसुदा अधिसूचना आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या या मसुद्यावर सूचना व हरकती सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ ही अंतिम तारीख नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft_Status">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026”, मंत्रालयाची अधिकृत नोंद, २७ जुलै २०२६; सूचना व हरकती सादर करण्याची अंतिम तारीख २५ सप्टेंबर २०२६.</ref> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार महाराष्ट्रासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे एकूण १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. या प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील महाराष्ट्राच्या राज्यनिहाय नकाशाद्वारे आणि सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे. प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी परिशिष्ट ‘क’मध्ये देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय क्षेत्र === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. असे एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे; मात्र या क्षेत्राचे स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ मसुद्यात नमूद केलेले नाही. त्याऐवजी परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची जिल्हा आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यात स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळाचा आकडा दिलेला नसताना इतर स्रोतांवरून किंवा गावांच्या क्षेत्रफळांच्या आधारे काढलेला आकडा या अधिसूचनेतील अधिकृत जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ म्हणून मांडणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील महाराष्ट्राच्या गावनिहाय यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. परिशिष्ट ‘क’मधील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी २,५१५ क्रमांकापर्यंत जाते. या यादीत काही स्वतंत्र किंवा विभाजित गावांच्या नोंदी स्वतंत्रपणे दाखविण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र हे सहा राज्यांमध्ये मिळून प्रस्तावित केलेल्या ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा भाग आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील राज्यनिहाय नकाशा आणि त्यासोबत दिलेल्या सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये या क्षेत्रातील गावांची जिल्हा–तालुका–गाव या क्रमाने यादी करण्यात आली आहे. त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती संबंधित गावांच्या नोंदींसह स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नकाशा आणि सीमा === मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘ब’मध्ये महाराष्ट्र राज्यात येणाऱ्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा राज्यनिहाय नकाशा देण्यात आला आहे. या नकाशासोबत प्रस्तावित क्षेत्राच्या बाह्य सीमारेषेवरील प्रमुख बिंदूंचे अक्षांश आणि रेखांशाचे भौगोलिक निर्देशांकही दिले आहेत. त्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा नकाशा आणि भौगोलिक निर्देशांक या दोन्ही माध्यमांतून दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची संबंधित जिल्हे आणि तालुक्यांसह यादी देण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार गाव, तालुका आणि जिल्ह्यांची नावे मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या राज्य सरकारच्या माहितीवर आधारित आहेत. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार सविस्तर यादी अद्ययावत करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हे आणि तालुके === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गाव या स्तरांवर दिली आहे. या यादीत अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले, धुळे जिल्ह्यात साक्री आणि कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा यांसारख्या तालुक्यांतील गावांचा समावेश आहे. तसेच नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचाही समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्यासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील गावांच्या नोंदी आहेत. या नोंदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील महाराष्ट्राच्या प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्तीचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम सीमा आणि त्यातील गावांची अंतिम यादी अद्याप अंतिम अधिसूचनेद्वारे निश्चित झालेली नाही. २७ जुलै २०२६चा दस्तऐवज मसुदा अधिसूचना असल्यामुळे परिशिष्ट ‘क’मधील जिल्हा–तालुका–गाव यादीला २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्ती म्हणूनच पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावे == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नंदुरबार, नाशिक, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. मसुद्यातील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी १ ते २,५१५ या क्रमांकापर्यंत आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय गावांची संख्या === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित नोंदींच्या आधारे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांच्या नोंदींची जिल्हानिहाय संख्या पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! जिल्हा !! गावांच्या नोंदी |- | अहमदनगर || ४८ |- | धुळे || ७ |- | कोल्हापूर || २१२ |- | नंदुरबार || २ |- | नाशिक || २०३ |- | पालघर || १२६ |- | पुणे || ३९८ |- | रायगड || ४५३ |- | रत्‍नागिरी || ३११ |- | सांगली || १३ |- | सातारा || ३३६ |- | सिंधुदुर्ग || १९८ |- | ठाणे || २०८ |- ! एकूण !! २,५१५ |} ही संख्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित गाव-नोंदींवर आधारित आहे. त्यामुळे ती २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित गाव-नोंदींची संख्या म्हणून नमूद करण्यात आली आहे. अंतिम अधिसूचनेच्या प्रक्रियेत गावांची यादी किंवा प्रस्तावित सीमा बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तालुकानिहाय गावे === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये गावांची नोंद जिल्हा, तालुका आणि गाव या क्रमाने करण्यात आली आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांचा प्रशासकीय विस्तार पुढील जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांमध्ये दाखविण्यात आला आहे: अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले; धुळे जिल्ह्यात साक्री; कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा, भुदरगड, चंदगड, गगनबावडा, पन्हाळा, राधानगरी आणि शाहूवाडी; नंदुरबार जिल्ह्यात नवापूर; नाशिक जिल्ह्यात बागलाण, दिंडोरी, इगतपुरी, कळवण, पेठ, सिन्नर, सुरगाणा आणि त्र्यंबकेश्वर; पालघर जिल्ह्यात जव्हार, मोखाडा आणि वाडा; तसेच पुणे जिल्ह्यात आंबेगाव, भोर, हवेली, जुन्नर, खेड, मावळ, मुळशी, पुरंदर आणि वेल्हे या तालुक्यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचीही परिशिष्ट ‘क’मध्ये नोंद करण्यात आली आहे. या परिशिष्टातील गाव-नोंदींना अनुक्रमांक देण्यात आले असून काही ठिकाणी स्वतंत्र नोंदी असलेली किंवा विभाजित गावांची नावे स्वतंत्रपणे दर्शविण्यात आली आहेत. त्यामुळे गाव-नोंदींची संख्या मोजताना परिशिष्टातील क्रमांकित नोंदींचा आधार घेण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील एकूण ३११ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | चिपळूण || ४४ |- | खेड || ८५ |- | लांजा || ५० |- | राजापूर || ५१ |- | संगमेश्वर || ८१ |- ! एकूण !! ३११ |} मसुद्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्याची क्रमांकित यादी १४५० क्रमांकापासून चिपळूण तालुक्यात सुरू होते. चिपळूणची नोंद १४९३ पर्यंत, खेडची १४९४ ते १५७८, लांजाची १५७९ ते १६२८, राजापूरची १६२९ ते १६७९ आणि संगमेश्वरची १६८० ते १७६० या क्रमांकांपर्यंत आहे. त्यानुसार अनुक्रमे ४४, ८५, ५०, ५१ आणि ८१ अशा एकूण ३११ गाव-नोंदी होतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील एकूण १९८ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | देवगड || २१ |- | कणकवली || ३९ |- | कुडाळ || ५० |- | सावंतवाडी || ५१ |- | वैभववाडी || ३७ |- ! एकूण !! १९८ |} मसुद्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्याची क्रमांकित यादी २११० क्रमांकापासून देवगड तालुक्यात सुरू होते आणि २३०७ क्रमांकावर वैभववाडी तालुक्यातील शेवटच्या नोंदीपर्यंत जाते. त्यानुसार देवगड २१, कणकवली ३९, कुडाळ ५०, सावंतवाडी ५१ आणि वैभववाडी ३७ अशा एकूण १९८ गाव-नोंदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सिंधुदुर्गातील ही गावयादी २०२६ च्या व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुद्याचा भाग आहे. यापासून स्वतंत्रपणे सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)) या क्रमांकाने अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. त्या स्वतंत्र अधिसूचनेत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा आणि २१२.५९ चौ.कि.मी. क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे दोन्ही प्रक्रियांतील गावसंख्या किंवा क्षेत्रफळ एकत्रित करून मांडू नये.<ref name="Sawantwadi_Dodamarg_2026">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Final Notification of Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area”, का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)), २४ फेब्रुवारी २०२६, भारताचे राजपत्र, असाधारण.</ref> === अधिकृत गावयादी आणि क्षेत्रनिश्चिती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील परिशिष्ट ‘क’ ही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या गावनिहाय संदर्भयादीचा भाग आहे. या यादीत जिल्हा, तालुका आणि गावांची नोंद करण्यात आली असून गावांच्या नावांबाबतची माहिती संबंधित राज्य सरकारकडून मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. गावांच्या नावांत त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार विस्तृत यादी अद्ययावत करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मधील गावांची यादी ही २७ जुलै २०२६ रोजी प्रस्तावित केलेली प्रशासकीय व्याप्ती दर्शवते; ती अंतिम अधिसूचित गावयादी नाही. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती आणि त्यातील गावांची यादी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रतिबंधित क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात काही औद्योगिक, खाणकामाशी संबंधित आणि मोठ्या बांधकामविषयक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन व वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग तसेच विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार आणि ठरावीक मर्यादेपेक्षा मोठे बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प यांचा प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा करण्यास पूर्ण प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. नवीन खाणकाम किंवा उत्खननास परवानगी देऊ नये, अशी तरतूद आहे. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित असून त्या अंतिम अधिसूचना जारी झाल्याच्या तारखेपासून पाच वर्षांच्या आत किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्यानुसार बंद करण्यात येणार आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === औष्णिक विद्युत प्रकल्प === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना तसेच विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांच्या विस्ताराला परवानगी देऊ नये, असा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === लाल श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने ‘लाल’ श्रेणीत वर्गीकृत केलेल्या नवीन उद्योगांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्तारालाही प्रतिबंध प्रस्तावित आहे. तथापि, मसुद्यानुसार विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, आरोग्यसेवा सुविधांसह, लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवता येतील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवरील निर्बंध === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन तसेच विस्ताराच्या बांधकाम प्रकल्पांना प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना या प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नगर आणि क्षेत्र विकास प्रकल्प === मसुद्यानुसार ५० हेक्टर किंवा त्यापेक्षा अधिक क्षेत्रफळ असलेले नवीन किंवा विस्ताराचे नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प, अथवा १,५०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेले असे प्रकल्प, प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान प्रकल्पांबाबतच्या तरतुदी === २०२६ च्या मसुद्यात नवीन प्रकल्प, विद्यमान प्रकल्पांचा विस्तार आणि विद्यमान खाणी यांच्याबाबत स्वतंत्र तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित आहे; नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांचा विस्तार, तसेच नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे. दुसरीकडे, विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे. विद्यमान आरोग्यसेवा सुविधांनाही लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी अंतिम कायदेशीर स्थिती दर्शवत नाहीत. त्या २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == नियंत्रित आणि अटींसह परवानगी असलेल्या क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत काही प्रकल्प व क्रियांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटी आणि लागू असलेल्या कायदे व नियमांच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. यामध्ये नवीन जलविद्युत प्रकल्प, नारिंगी व पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग, पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचनेच्या कक्षेत येणारे काही प्रकल्प आणि वनजमिनीचा अन्य वापरासाठी वळविण्याशी संबंधित प्रस्ताव यांचा समावेश आहे. विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणासाठीही स्वतंत्र तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलविद्युत प्रकल्प === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ आणि त्याअंतर्गत लागू प्रक्रियेच्या अधीन परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार नवीन जलविद्युत प्रकल्पांसाठी कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याची अट प्रस्तावित आहे. तथापि, सर्वसमावेशक अभ्यासाद्वारे प्रत्येक प्रकल्पासाठी स्वतंत्र आधाररेषा निश्चित होईपर्यंत ही अट लागू राहणार आहे. तसेच प्रत्येक प्रकल्पाचा नदीच्या प्रवाहाच्या पद्धतीवर तसेच वन आणि जैवविविधतेच्या हानीवर होणारा एकत्रित परिणाम तपासण्यासाठी अभ्यास करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर राखण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कोणत्याही वेळी नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होऊ नये, अशी अट प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नारिंगी आणि पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने वर्गीकृत केलेल्या ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना पर्यावरणीय नियमांचे काटेकोर पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम करणाऱ्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रयत्न करण्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाच्या अधीन प्रकल्प === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अनुसूचीत येणारे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रस्तावित असलेले प्रकल्प, प्रतिबंधित क्रियांमध्ये विशेषतः समाविष्ट केलेले प्रकल्प वगळता, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी देण्यापूर्वी त्यांच्या एकत्रित पर्यावरणीय परिणामांचे आणि विकासाच्या गरजांचे परीक्षण व मूल्यांकन करण्याच्या प्रक्रियेच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> यामुळे अशा प्रकल्पांच्या मूल्यांकनात केवळ स्वतंत्र प्रकल्पाचा परिणाम न पाहता संबंधित परिसरातील किंवा नदीप्रणालीतील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनजमिनीचा अन्य वापर === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रस्तावांबाबत संबंधित वनविषयक कायदे व नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया आणि मंजुरी लागू राहतील. मसुद्यात अशा प्रकरणांमध्ये अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंतची प्रकल्पाशी संबंधित माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या तसेच संबंधित राज्याच्या वन विभागाच्या संकेतस्थळावर सार्वजनिक करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान निवासी घरे === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे निर्बंध घालण्याचा प्रस्ताव नाही. ही तरतूद प्रचलित कायदे व नियमांच्या अधीन राहून लागू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीचा अर्थ असा नाही की विद्यमान निवासी घरांशी संबंधित सर्व प्रकारच्या विकासकामांना इतर कायदे, स्थानिक बांधकाम नियम किंवा आवश्यक वैधानिक मंजुरींपासून सूट मिळते. मसुद्यातील तरतूद विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणाशी संबंधित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == जलविद्युत प्रकल्प == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णतः प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटींच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. या तरतुदींमध्ये पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांमधील किमान अंतर, नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा आणि संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय अटी === प्रस्तावित जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६नुसार लागू असलेल्या मूल्यांकन व मंजुरी प्रक्रियेचे पालन करणे आवश्यक राहील. तसेच प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन करताना संबंधित नदीप्रणाली आणि नदीखोऱ्यावर होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार जलविद्युत प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय मूल्यांकनात संबंधित नदीप्रणालीतील आणि नदीखोऱ्यातील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या परिणामांचाही विचार करण्यात येणार आहे. त्यामुळे स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांसोबत त्याच्या संचयी पर्यावरणीय परिणामांचेही मूल्यांकन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय प्रवाह === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह राखण्याची तरतूद आहे. कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ही तरतूद जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये पाण्याचा वापर करताना नदीतील किमान पर्यावरणीय प्रवाह कायम ठेवण्याशी संबंधित आहे. पर्यावरणीय प्रवाहाबाबतची ही अट मसुद्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या नियमनाचा एक भाग आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांमधील अंतर === मसुद्यानुसार एकाच नदीप्रणालीतील दोन जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचा विचार नदीखोऱ्याच्या पातळीवर करण्याची तरतूद आहे. त्यानुसार कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होणार नाही, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीनुसार एखाद्या नदीखोऱ्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या परिणामाचा विचार केवळ स्वतंत्र प्रकल्पांच्या पातळीवर न करता संबंधित नदीखोऱ्याच्या एकूण क्षेत्राच्या संदर्भात करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचे मूल्यांकन करताना संचयी पर्यावरणीय परिणामांचा अभ्यास करण्याची तरतूद आहे. यामध्ये स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांबरोबरच त्याच नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील विद्यमान आणि प्रस्तावित इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> संचयी पर्यावरणीय परिणामांच्या मूल्यांकनामुळे एका प्रकल्पापुरता मर्यादित परिणाम न पाहता संबंधित नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील अनेक प्रकल्पांच्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याची प्रक्रिया प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == स्थानिक लोक, जमीन आणि मालमत्ता == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक लोक, जमीन आणि विद्यमान निवासी बांधकामांशी संबंधित काही तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नाही. तसेच विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणासंबंधी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जमिनीची मालकी === मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे संबंधित जमिनीच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये आपोआप बदल होणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम मुख्यतः त्या क्षेत्रातील विशिष्ट क्रिया आणि विकासकामांच्या नियमनाशी संबंधित आहे. मालकीहक्क आणि पर्यावरणीय नियमन या स्वतंत्र बाबी असल्याचे मसुद्याच्या तरतुदींवरून स्पष्ट होते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शेती आणि स्थानिक उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत विद्यमान शेती किंवा लागवडीच्या जमिनीचे मालकीहक्क संपुष्टात आणण्याची तरतूद नाही. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे शेतीची जमीन आपोआप अधिग्रहित केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद केली आहे. त्याचबरोबर प्रस्तावित निर्बंधांचा भर खाणकाम, औष्णिक विद्युत प्रकल्प, विशिष्ट श्रेणीतील उद्योग आणि मोठे बांधकाम व विकास प्रकल्प यांसारख्या क्रियांवर आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === निवासी बांधकामे === मसुद्यानुसार विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे प्रतिबंध घालण्यात आलेला नाही. ही तरतूद इतर लागू कायदे आणि नियमांच्या अधीन राहते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याउलट, २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांवर तसेच निर्धारित मर्यादा पूर्ण करणाऱ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्यामुळे विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती व नूतनीकरण आणि मोठ्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांबाबत मसुद्यात स्वतंत्र तरतुदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मालमत्ता हक्क आणि पर्यावरणीय नियमन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. मात्र या क्षेत्रातील काही क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यामुळे मालमत्तेची मालकी कायम राहणे आणि जमिनीच्या वापराशी संबंधित काही क्रियांवर पर्यावरणीय अटी लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> प्रस्तावित क्षेत्रातील विकासकामे आणि संसाधन-वापराच्या क्रियांना मसुद्यातील तरतुदी तसेच इतर लागू असलेले कायदे व नियम लागू राहतील. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्याने मालकीहक्क संपुष्टात येत नसला तरी काही विकास किंवा संसाधन-वापराच्या क्रियांवर नियमन लागू होऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == ग्रामसभा आणि वनाधिकार == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी यांच्या वनाधिकारांशी संबंधित कायदेशीर तरतुदींचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे आणि प्रकल्प व क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती घेणे अनिवार्य असेल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनात वास्तव्यास असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या वनाधिकारांना मान्यता देण्यासाठी आणि त्यांची नोंद व अंमलबजावणी करण्यासाठी करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे.<ref name="FRA2006"/> या अधिनियमाच्या कलम ३मध्ये मान्यताप्राप्त वनाधिकारांची तरतूद आहे, तर कलम ६मध्ये या अधिकारांची मान्यता आणि निहिती करण्यासाठीची प्रक्रिया तसेच ग्रामसभा आणि संबंधित प्राधिकरणांची भूमिका निश्चित करण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> २०२६ च्या पश्चिम घाट मसुद्यात या अधिनियमाच्या अधीन असलेल्या पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याचे स्पष्टपणे नमूद केले आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामसभेची भूमिका === २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असेल. ही तरतूद अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांशी जोडलेली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियमाच्या कलम ६नुसार ग्रामसभेला वनाधिकारांच्या दाव्यांची प्रक्रिया सुरू करण्याची तसेच संबंधित दावे आणि पुरावे तपासून त्याबाबत ठराव करण्याची भूमिका देण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील ग्रामसभेची संमतीची तरतूद आणि वनाधिकार अधिनियमातील ग्रामसभेची भूमिका या संबंधित असल्या तरी त्या स्वतंत्र कायदेशीर संदर्भांमध्ये समजून घेणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> === पूर्व सूचित संमती आणि स्थानिक सहभाग === २०२६ च्या मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे प्रस्तावित केले आहे. तसेच प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रकरणांमध्ये संबंधित वनविषयक कायदे आणि नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया व मंजुरी लागू राहतील. अशा प्रकरणांमध्ये वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचेही पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="FRA2006"/> मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी अंमलबजावणी आणि निरीक्षणासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक यंत्रणा उभारताना स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === आदिवासी आणि वननिवासी समुदाय === २०२६ च्या मसुद्याच्या पार्श्वभूमीत पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय आणि जैवविविधता संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या गरजांचा विचार करण्याचा दृष्टिकोन मसुद्यात मांडण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियम, २००६मध्ये अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या विविध वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांना वैधानिक मान्यता देण्याची तरतूद आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील पर्यावरणीय नियमनाची अंमलबजावणी करताना वनाधिकार अधिनियमातील लागू तरतुदी, ग्रामसभेची संमती आणि स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग या बाबींचा विचार करण्याची तरतूद २०२६ च्या मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या प्रस्तावाशी संबंधित आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == अंमलबजावणी आणि निरीक्षण == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर सोपविण्याचा प्रस्ताव आहे. राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांचे प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणी करण्यासाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे, विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे आणि निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची जबाबदारी === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट क्षेत्रातील संबंधित राज्य सरकारांकडे अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी असेल. त्यासाठी राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या यंत्रणा उभारताना राज्य सरकारांनी निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करणे प्रस्तावित आहे. अशा यंत्रणांचे तपशील संबंधित राज्य सरकारांनी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयासोबत सामायिक करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र === मसुद्यानुसार पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय सहा पश्चिम घाट राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करेल. हे केंद्र पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन व अहवाल तयार करेल आणि अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या केंद्रामार्फत वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेस आणि अंमलबजावणीच्या प्रभावी यंत्रणेला बळकटी देण्यासाठी आवश्यक माहिती व निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात परवानगी दिलेल्या प्रकल्प आणि क्रियाकलापांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण संबंधित राज्य सरकार, राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या संबंधित प्रादेशिक कार्यालयाकडून केले जाईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीय मंजुरी किंवा वनमंजुरी मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित मंत्रालयाच्या प्रादेशिक कार्यालयाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच जल (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९७४ किंवा वायू (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९८१ अंतर्गत स्थापनेसाठी किंवा संचालनासाठी संमती मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्याचा पर्यावरणीय स्थिती अहवाल === मसुद्यानुसार संबंधित राज्य सरकारांनी त्यांच्या अधिकारक्षेत्रातील पश्चिम घाट क्षेत्राबाबत दरवर्षी **‘पर्यावरणीय स्थिती अहवाल’ (State of Health Report)** तयार करणे प्रस्तावित आहे. या अहवालात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी केलेल्या उपाययोजनांचा, तसेच संबंधित इतर बाबींचा तपशील समाविष्ट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हा वार्षिक अहवाल सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद मसुद्यात आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थिती आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसंबंधी माहिती सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उल्लंघनावरील कारवाई === मसुद्यातील तरतुदींचे उल्लंघन झाल्यास पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि इतर संबंधित कायद्यांनुसार कारवाई करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील सर्व तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. त्यामुळे त्या अंतिम अधिसूचित अंमलबजावणी व निरीक्षण यंत्रणेच्या अंतिम तरतुदी म्हणून न पाहता मसुद्यात प्रस्तावित केलेली व्यवस्था म्हणून पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == पर्यावरणीय परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामागे पश्चिम घाटातील जैवविविधता आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत व समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट हा जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट असून त्यात अनेक स्थानिक प्रजाती आणि वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवास आढळतात, तसेच या प्रदेशातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील आहेत, असे नमूद करण्यात आले आहे. या पार्श्वभूमीवर काही प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जैवविविधता संरक्षण === पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण प्रदेश असून त्यात स्थानिक प्रजातींचे तसेच विविध वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवासांचे अस्तित्व आहे. मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाच्या अद्वितीय जैवविविधतेचे संरक्षण आणि संवर्धन करण्याची गरज स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तारावर बंदी, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग व विद्यमान उद्योगांच्या विस्तारावर प्रतिबंध आणि मोठ्या बांधकाम व नगरविकास प्रकल्पांवर मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उच्च परिणामकारक प्रकल्प व क्रियांचे नियमन करण्याच्या प्रस्तावित व्यवस्थेचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील मर्यादा प्रस्तावित करून नदीप्रवाह तसेच वन व जैवविविधतेवरील संभाव्य परिणामांचा संचयी पद्धतीने विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनसंवर्धन === पश्चिम घाटातील वनक्षेत्र जैवविविधता आणि नैसर्गिक परिसंस्थांच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील वनजमिनीचे बिगर-वनीकरण उपयोगासाठी वळविण्याच्या बाबतीत संबंधित कायदे व तरतुदींना बाधा न आणता, अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंत प्रकल्पाची संपूर्ण माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय तसेच संबंधित राज्यांच्या वन विभागांच्या संकेतस्थळांवर सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याशिवाय, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. या तरतुदींमुळे नैसर्गिक भू-दृश्य आणि संबंधित परिसंस्थांवर परिणाम करणाऱ्या अशा क्रियांचे नियमन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापरासाठी वनविषयक कायद्यांतील संबंधित तरतुदी लागू राहतील. तसेच वनाधिकार कायदा, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे मसुद्यात स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलस्रोतांचे संरक्षण === पश्चिम घाट हा गोदावरी, कृष्णा, कावेरी आणि इतर अनेक नद्यांच्या उगमाशी संबंधित प्रदेश आहे. २०२६ च्या मसुद्यात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद केली असून, प्रत्येक प्रकल्पाची स्वतंत्र आधाररेषा व्यापक अभ्यासातून निश्चित होईपर्यंत कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के अखंड पर्यावरणीय प्रवाह सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीत संचयी अभ्यास करून नदीप्रवाहावरील परिणाम तसेच वन आणि जैवविविधतेची संभाव्य हानी यांचे मूल्यांकन करण्याची तरतूद आहे. तसेच एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचे आणि कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा कमी क्षेत्रावर परिणाम राहील, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमधून स्वतंत्र प्रकल्पांच्या परिणामांबरोबरच नदीप्रवाह, वनक्षेत्र आणि जैवविविधतेवरील संचयी परिणामांचा विचार करण्याची नियामक पद्धत प्रस्तावित केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === भूस्खलन आणि नैसर्गिक आपत्ती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे आणि अशा भागांना विशेष संरक्षण व प्रतिबंधात्मक उपायांची आवश्यकता असल्याचे स्पष्ट केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प तसेच मोठ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. या तरतुदी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भागांचे संरक्षण करण्याच्या व्यापक नियामक चौकटीचा भाग आहेत. तथापि, मसुदा अधिसूचनेत या प्रत्येक निर्बंधामुळे भूस्खलनाचे प्रमाण निश्चितपणे कमी होईल असा स्वतंत्र परिणामात्मक निष्कर्ष मांडलेला नाही. त्यामुळे या तरतुदींचा भूस्खलनाच्या धोक्याच्या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमन म्हणून उल्लेख करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हवामान आणि परिसंस्था === मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास आणि पर्यावरणीय अखंडतेच्या दृष्टीने महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर या प्रदेशात मोठी लोकसंख्या राहते आणि त्यामुळे जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन आणि अहवाल तयार करण्यासाठी **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. या केंद्रामार्फत पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन, अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य आणि वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेला मदत करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणामांचे स्वरूप === २०२६ची अधिसूचना अद्याप **मसुदा** असल्यामुळे तिच्यात नमूद केलेले पर्यावरणीय परिणाम हे प्रत्यक्षात मोजलेले परिणाम नसून प्रस्तावित संरक्षण व नियमनाच्या उद्दिष्टांशी संबंधित आहेत. मसुद्यातील निर्बंध आणि नियमनांचा उद्देश जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, नदीप्रणाली, वनक्षेत्र आणि पर्यावरणीय अखंडतेवरील संभाव्य प्रतिकूल परिणामांचे नियमन करणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना, तिची अंमलबजावणी, पर्यावरणीय निरीक्षण आणि उपलब्ध वैज्ञानिक अभ्यास यांच्या आधारे या क्षेत्रातील पर्यावरणीय परिणामांचे स्वतंत्र मूल्यांकन करणे शक्य होईल. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित तरतुदी आणि त्यांच्या प्रत्यक्ष पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्पष्ट भेद ठेवणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सामाजिक आणि आर्थिक परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा संबंध या प्रदेशातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था, शेती, लागवड, स्थानिक उपजीविका, उद्योग, पायाभूत सुविधा आणि पर्यटनाशी येतो. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण संरक्षणाबरोबरच पश्चिम घाटातील स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे. त्याच वेळी काही विकासात्मक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर पर्यावरणीय नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामीण अर्थव्यवस्था === पश्चिम घाटातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी शेती, लागवड, स्थानिक संसाधनांवर आधारित उपक्रम, सेवा, लघुउद्योग आणि पर्यटन यांसारख्या विविध क्रियांचा संबंध आहे. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा या उपक्रमांवर परिणाम त्यांच्या स्वरूपानुसार वेगवेगळा असू शकतो. मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांबरोबरच स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा आणि प्रदेशाच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना स्थानिक समुदाय, विशेषतः आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक व आर्थिक गरजा आणि त्यांच्या विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती.<ref name="HLWG_I"/> === शेती आणि उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात राहणाऱ्या स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नाही, तसेच शेती आणि लागवड क्रियांवर मसुद्यातील तरतुदींमुळे परिणाम होणार नाही, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या मालकीवर अधिसूचनेमुळे परिणाम होणार नाही, अशी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या विशिष्ट वापरावर पर्यावरणीय किंवा इतर लागू कायद्यांनुसार नियमन असणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे एखाद्या विशिष्ट जमिनीच्या वापरासंबंधी लागू असलेल्या इतर कायदेशीर व पर्यावरणीय तरतुदी स्वतंत्रपणे लागू होऊ शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उद्योग आणि रोजगार === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उद्योगांचे त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांनुसार नियमन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. केंद्रीय किंवा राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने निश्चित केलेल्या ‘लाल’ श्रेणीतील नवीन उद्योगांना आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्ताराला प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. तथापि, विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, ज्यामध्ये आरोग्यसेवा आस्थापनांचाही समावेश आहे, लागू नियम व विनियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना कठोर पर्यावरणीय नियमांचे पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम असलेल्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्याचे उद्दिष्ट मसुद्यात नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे काही प्रकारच्या औद्योगिक गुंतवणुकीवर मर्यादा येण्याची शक्यता असली, तरी रोजगारावर होणाऱ्या प्रत्यक्ष परिणामाचे प्रमाण किंवा स्वरूप मसुदा अधिसूचनेत निश्चित करण्यात आलेले नाही. त्यामुळे रोजगारातील निश्चित वाढ किंवा घट असा निष्कर्ष मसुद्याच्या आधारे काढता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पायाभूत सुविधा === पश्चिम घाटातील पायाभूत सुविधा विकासाबाबत मोठ्या आकाराच्या बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर विशिष्ट मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. २०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित बांधकाम प्रकल्पांना तसेच ५० हेक्टर किंवा त्याहून अधिक क्षेत्रफळ असलेल्या किंवा १,५०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांना प्रतिबंध प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्याचबरोबर विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या मसुद्यात निर्बंध ठेवलेले नाहीत. विद्यमान आरोग्यसेवा आस्थापने सुरू ठेवण्याची तसेच लागू कायदे व नियमांनुसार प्राथमिक आरोग्य केंद्रे स्थापन करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता त्यांच्यासाठी पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन, किमान ३० टक्के पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान ३ किलोमीटर अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील संचयी परिणामांचा विचार यांसारख्या अटी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्रातील पायाभूत सुविधा विकासावर सर्वसाधारण बंदी घालण्याऐवजी मोठ्या परिणामकारक प्रकल्पांवर विशिष्ट निर्बंध आणि इतर प्रकल्पांवर पर्यावरणीय नियमन अशी रचना मसुद्यात दिसून येते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यटन === पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्य, जैवविविधता आणि वनपरिसंस्था या प्रदेशाच्या पर्यटनाशी संबंधित महत्त्वाच्या नैसर्गिक घटकांपैकी आहेत. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामुळे मोठ्या पर्यावरणीय परिणामकारक विकासक्रियांवर नियंत्रण ठेवण्याची व्यवस्था निर्माण होऊ शकते; तथापि, २०२६ च्या मसुद्यात पर्यटन क्षेत्रासाठी स्वतंत्र आर्थिक किंवा विकास आराखडा प्रस्तावित केलेला नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्याचे संरक्षण आणि स्थानिक आर्थिक विकासाच्या गरजा यांच्यात समतोल साधण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित झाल्याने पर्यटनात निश्चित वाढ किंवा घट होईल, असा निष्कर्ष केवळ २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे काढता येत नाही. === स्थानिक समुदायांवरील संभाव्य परिणाम === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक समुदायांवरील परिणाम हा जमिनीचा वापर, उपजीविका, विकास प्रकल्प, उद्योग आणि नैसर्गिक संसाधनांशी असलेल्या संबंधानुसार वेगवेगळा असू शकतो. २०२६ च्या मसुद्यात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याचे निर्देश प्रस्तावित करण्यात आले आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तसेच प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मसुद्यात स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नसल्याचे तसेच मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या वापरावर पर्यावरणीय नियमन लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे स्थानिक समुदायांवरील प्रत्यक्ष सामाजिक व आर्थिक परिणामांचे मूल्यांकन संबंधित प्रकल्प, जमिनीचा वापर, स्थानिक परिस्थिती आणि लागू असलेल्या इतर कायदेशीर तरतुदींनुसार करावे लागते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == विकास आणि पर्यावरण संरक्षण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक लोकसंख्येच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, वन आणि जलस्रोतांच्या दृष्टीने महत्त्व लक्षात घेऊन पर्यावरणावर संभाव्यतः लक्षणीय परिणाम करणाऱ्या काही क्रियांवर प्रतिबंध आणि काही क्रियांवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची भूमिका मसुद्यात मांडण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शाश्वत विकासाचा दृष्टिकोन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक लोकसंख्येचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता मांडण्यात आली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीय संरक्षण, स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि प्रदेशाच्या विकासाच्या गरजा यांचा एकत्रित विचार करण्याची भूमिका स्वीकारण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना जैवविविधता आणि नैसर्गिक भूदृश्यांच्या संरक्षणाबरोबरच स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि शाश्वत विकासाचा विचार करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीय नियमन आणि आर्थिक विकास === प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात सर्व विकासात्मक क्रियांवर एकसमान निर्बंध लादण्याऐवजी त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या स्वरूपानुसार प्रतिबंध आणि नियमन करण्याची पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्याचवेळी जलविद्युत प्रकल्प आणि काही उद्योगांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या व्यवस्थेत पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक परिणामकारक मानल्या गेलेल्या क्रियांवर कठोर निर्बंध आणि इतर क्रियांवर नियामक अटी लागू करण्याचा दृष्टिकोन दिसून येतो. तथापि, या प्रस्तावित नियमनामुळे आर्थिक विकास, गुंतवणूक किंवा रोजगारावर होणारा दीर्घकालीन परिणाम मसुदा अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे परिमाणात्मक स्वरूपात निश्चित करण्यात आलेला नाही. === स्थानिक विकासाच्या गरजा === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा प्रश्न स्थानिक लोकांच्या सामाजिक आणि आर्थिक गरजांपासून वेगळा करता येत नाही. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या उपजीविका, सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करून पर्यावरणीय संरक्षणाची चौकट निश्चित करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापराशी संबंधित प्रकल्पांसाठी लागू वनविषयक कायदे व नियमांचे पालन करण्याबरोबरच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध लागू होणार नसल्याचे तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलन === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलनाचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी विविध पातळ्यांनुसार संरक्षण व नियमनाची चौकट सुचवली होती. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित दृष्टिकोन स्वीकारून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी अधिक मर्यादित क्षेत्र प्रस्तावित केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही प्रतिबंधित आणि नियमनाधीन क्रियांची स्वतंत्र वर्गवारी करून पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांचा समन्वय साधण्याची नियामक रचना प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम आणि काही उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक प्रकल्पांवर प्रतिबंध ठेवताना जलविद्युत प्रकल्प, काही उद्योग आणि इतर नियमनाधीन क्रियांसाठी निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगीची तरतूद ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मात्र २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही **मसुदा अधिसूचना** आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम सीमा, त्यावरील निर्बंध व नियमन आणि संरक्षण व विकास यांतील अंतिम कायदेशीर चौकट अद्याप निश्चित झालेली नाही. मसुद्यानुसार हरकती व सूचना, संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रावरील तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचना जारी केली जाऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सार्वजनिक प्रतिक्रिया आणि वाद == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चिती आणि नियमनाच्या प्रश्नावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे, स्थानिक समुदाय, पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती आणि इतर हितधारक यांच्यात दीर्घकाळ मतभेद राहिले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा या मुद्द्यांवर विविध भूमिका पुढे आल्या. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींनंतरही सहाही राज्यांमध्ये या क्षेत्रनिश्चितीबाबत पूर्ण सहमती निर्माण झाली नाही. २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतरही विशेषतः कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती व नियमनाच्या स्वरूपाबाबत मतभेद कायम असल्याचे वृत्तांतांमधून दिसून आले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion">{{cite news |title=Western Ghats ESA draft: States seek changes in proposed area |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटातील स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रियांमध्ये जमीनवापर, शेती, लागवड, उपजीविका, बांधकाम आणि स्थानिक विकासाच्या शक्यतांशी संबंधित चिंता व्यक्त झाल्या आहेत. २०२६ मध्ये केंद्र सरकारने पश्चिम घाटातील पर्यावरणदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केल्यानंतर कर्नाटक सरकारने त्यावर आक्षेप नोंदविण्याची भूमिका घेतली. कर्नाटकातील १० जिल्ह्यांमधील १,४४९ गावे आणि २०,६६८ चौ.कि.मी. क्षेत्र या प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट असल्याचे राज्य सरकारने नमूद केले. मसुद्यामुळे शेतकरी आणि स्थानिक लोकसंख्येच्या हितावर परिणाम होण्याची चिंता व्यक्त करण्यात आली.<ref name="WesternGhats_2026_StateReactions">{{cite news |title=Karnataka government to file objections on Kasturirangan report draft notification |work=The New Indian Express |date=21 August 2026 |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-government-to-file-objections-on-kasturirangan-report-draft-notification |access-date=17 September 2026 }}</ref> स्थानिक पातळीवर शेतकरी, कॉफी उत्पादक आणि इतर रहिवाशांनीही मसुद्याच्या संभाव्य परिणामांबाबत प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या. काही स्थानिक प्रतिनिधींनी उपजीविकेवर परिणाम होऊ नये आणि क्षेत्रनिर्धारणासाठी स्थानिक परिस्थितीचा विचार व्हावा, अशी भूमिका मांडली.<ref name="WesternGhats_2026_LocalLivelihoods">{{cite news |title=Yaduveer bats for villagers’ feedback on Western Ghats ESA draft |work=The Times of India |date=27 August 2026 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mysuru/yaduveer-bats-for-villagers-feedback-on-western-ghats-esa-draft/articleshow/133571804.cms |access-date=17 September 2026 }}</ref> दुसरीकडे, पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाला अधिक प्रभावी कायदेशीर संरक्षण मिळावे, या भूमिकेतून काही पर्यावरण अभ्यासक आणि कार्यकर्त्यांनी २०२६ च्या मसुद्याला समर्थन दिले आहे. कोल्हापूर परिसरातील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी नागरिकांनी मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवाव्यात आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी मसुद्याला पाठिंबा द्यावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions">{{cite news |title=Western Ghats draft notification: Environmentalist Madhukar Bachulkar urges people to file objections and support protection |publisher=The Times of India |date=३ सप्टेंबर २०२६ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/environmentalist-madhukar-bachulkar-urges-support-for-western-ghats-esa-draft/articleshow/123721099.cms |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबत संबंधित सहाही राज्य सरकारांनी विविध टप्प्यांवर केंद्र सरकारसमोर हरकती, सूचना किंवा क्षेत्रविषयक बदलांच्या मागण्या मांडल्या आहेत. मतभेदांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, मानवी वस्ती, पायाभूत सुविधा आणि आर्थिक विकासाशी संबंधित बाबींचा समावेश राहिला आहे.<ref name="WesternGhats_States_Objections">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींवरील आपला पूर्वीचा विरोध कायम ठेवला. २० ऑगस्ट २०२६ रोजी कर्नाटक विधानसभेत राज्याचे वन, पर्यावरण आणि पर्यावरणशास्त्र मंत्री रामलिंगा रेड्डी यांनी राज्य सरकार केंद्र सरकारकडे हरकती सादर करणार असल्याचे सांगितले. शेतकरी आणि स्थानिकांच्या हिताशी संबंधित मुद्दे या भूमिकेत महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.<ref name="Karnataka_Objections_2026">{{cite news |author=Express News Service |title=Karnataka government to file objections on Kasturirangan report draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-government-to-file-objections-on-kasturirangan-report-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्रातही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा आणि गावांचा समावेश हा केंद्र–राज्य चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र आणि १३ जिल्ह्यांतील २,५१५ गाव-नोंदी प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जून २०२६मधील वृत्तांतानुसार महाराष्ट्र सरकारने या प्रस्तावातील ३७८ गावे वगळण्याची मागणी केली होती. या मागणीमागे काही गावांमधील उद्योग, खाणकाम तसेच प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रापासून त्यांचे अंतर यांसारख्या बाबींचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Maharashtra_ESA_Reaction_2026">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> केरळनेही पूर्वीच्या प्रस्तावित क्षेत्रात कपात करण्याची मागणी केली आहे. २०२६ च्या चर्चेत इडुक्की जिल्ह्यातील काही गावे, विशेषतः लागवड आणि शेतीशी संबंधित क्षेत्रे, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याचा मुद्दा पुढे आला आहे. कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती आणि स्थानिक आर्थिक क्रियांवरील संभाव्य परिणाम याबाबतचे मतभेद तुलनेने अधिक ठळक राहिले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रियांमध्येही एकसंध भूमिका दिसून येत नाही. गाडगीळ समितीचे अध्यक्ष माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या दृष्टिकोनावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना निर्णयप्रक्रियेत अधिक महत्त्वाची भूमिका मिळणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले होते. गाडगीळ यांच्या दृष्टिकोनात वैज्ञानिक माहितीबरोबर स्थानिक समुदायांकडून मिळणाऱ्या माहितीचा सहभाग महत्त्वाचा होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism">{{cite news |author=Aksheev Thakur |title=Local communities have no role in economic decisions in ‘unscientific’ Kasturirangan report: Madhav Gadgil |publisher=The Indian Express |date=२७ जुलै २०२२ |url=https://indianexpress.com/article/india/local-communities-no-role-economic-decisions-unscientific-kasturirangan-report-madhav-gadgil-8054612/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर काही पर्यावरण अभ्यासकांनी मात्र पश्चिम घाटाला अधिक प्रभावी संरक्षणाची आवश्यकता असल्याचे सांगून मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवण्याचे आवाहन केले. कोल्हापूरमधील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी मसुद्याला पाठिंबा देत नागरिकांनी त्याच्या मंजुरीसाठी सार्वजनिक सहभाग नोंदवावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> या विविध भूमिकांमधील प्रमुख मतभेद पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, संरक्षणाची तीव्रता, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध आणि स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजांशी साधावयाचा समतोल यांभोवती केंद्रित आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === उद्योग क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === उद्योग आणि विकास क्षेत्राशी संबंधित चर्चेत प्रामुख्याने खाणकाम, उत्खनन, औद्योगिक प्रकल्प, मोठे बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा विकासावरील प्रस्तावित निर्बंधांचा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन किंवा विस्तारित ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे संबंधित क्षेत्रांतील गुंतवणूक आणि विकासाच्या शक्यतांवर परिणाम होण्याची चिंता व्यक्त केली जात असली, तरी २०२६ च्या मसुद्याच्या संदर्भात संपूर्ण उद्योग क्षेत्राची एकसंध अधिकृत भूमिका उपलब्ध असल्याचे स्पष्टपणे दिसून येत नाही. त्यामुळे उद्योग क्षेत्राने मसुद्याला एकमुखी विरोध केला किंवा त्याचे एकमुखी समर्थन केले, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === माध्यमांतील चर्चा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न माध्यमांमध्ये प्रामुख्याने पर्यावरण संरक्षण, स्थानिक उपजीविका आणि विकास यांच्यातील समतोलाच्या संदर्भात चर्चिला गेला आहे. चर्चेतील प्रमुख मुद्द्यांमध्ये सहा राज्यांतील प्रस्तावित क्षेत्रफळ, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, खाणकाम, औद्योगिक व पायाभूत सुविधा विकास आणि गाडगीळ व कस्तुरीरंगन समित्यांच्या शिफारशींची अंमलबजावणी यांचा समावेश आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतर माध्यमांनी विशेषतः कर्नाटक सरकारच्या विरोधाची, महाराष्ट्र व केरळच्या क्षेत्रविषयक मागण्यांची आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्तींनी केलेल्या आवाहनांची नोंद केली आहे. काही वृत्तांतांनी स्थानिक समुदायांच्या शेती, उपजीविका आणि विकासाशी संबंधित चिंतांवर भर दिला, तर काहींनी जैवविविधता आणि पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या संरक्षणाची आवश्यकता अधोरेखित केली.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> या चर्चांमुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न केवळ पर्यावरण संरक्षणाचा विषय न राहता केंद्र–राज्य संबंध, स्थानिक सहभाग, ग्रामीण अर्थव्यवस्था, जमीनवापर आणि विकास धोरणाशी संबंधित व्यापक सार्वजनिक धोरणाचा विषय झाला आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> == हरकती आणि सूचना == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना अंतिम करण्यापूर्वी मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना मागविण्याची प्रक्रिया करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये सार्वजनिक सूचना प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. मसुद्यातील प्रस्तावांमुळे प्रभावित होण्याची शक्यता असलेल्या व्यक्तींना त्याबाबत हरकती किंवा सूचना सादर करण्याची संधी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती नोंदविण्याची प्रक्रिया === २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानुसार मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावांवर हरकती किंवा सूचना सादर करण्यासाठी **६० दिवसांची मुदत** देण्यात आली आहे. ही मुदत भारताच्या राजपत्रात मसुदा अधिसूचनेची प्रत सार्वजनिक झाल्याच्या तारखेपासून मोजली जाणार आहे. या कालावधीत इच्छुक व्यक्ती मसुद्यातील प्रस्तावांबाबत लेखी स्वरूपात हरकती किंवा सूचना केंद्र सरकारकडे सादर करू शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हरकती किंवा सूचना पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे, इंदिरा पर्यावरण भवन, जोरबाग रोड, अलीगंज, नवी दिल्ली–११०००३ या पत्त्यावर पाठविता येतात. मसुदा अधिसूचनेत `esz-mef@nic.in` हा ई-मेल पत्ताही नमूद करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मंत्रालयाच्या उपलब्ध नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेवर **२५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत** हरकती आणि सूचना सादर करता येतात. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होईपर्यंत २०२६चा दस्तऐवज मसुदा स्वरूपातच राहतो. === केंद्र सरकारकडे प्राप्त हरकती आणि सूचना === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त होणाऱ्या हरकती आणि सूचना अंतिम अधिसूचना निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत विचारात घेतल्या जाणार आहेत. २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मतांचा विचार आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर जारी केली जाऊ शकते, असे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय टप्प्याटप्प्याने किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी एकत्रित अधिसूचनेद्वारे** जारी करण्याची शक्यताही मसुद्यात ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील गावांच्या यादीबाबत संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला आहे. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती आढळल्यास संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार यादी अद्ययावत केली जाऊ शकते, अशी तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची भूमिका === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीमध्ये संबंधित राज्य सरकारांची भूमिका प्रक्रियेच्या विविध टप्प्यांवर राहिली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात यापूर्वीच्या मसुद्यांवरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, टिप्पण्या आणि सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया तसेच गावांची नावे, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत उपलब्ध माहितीचा विचार करण्यात आल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती करताना संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हितधारकांची मते विचारात घेतली जाणार आहेत. त्यामुळे मसुद्यातील राज्यनिहाय क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम अधिसूचना जारी होण्यापूर्वी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतर तिच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांकडे राहण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक निरीक्षण व अंमलबजावणी यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि नागरिकांचा सहभाग === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनेवर नागरिकांना हरकती आणि सूचना सादर करण्याची औपचारिक संधी देण्यात आली आहे. ही प्रक्रिया अंतिम अधिसूचना जारी करण्यापूर्वी सार्वजनिक सहभागाचा स्वतंत्र वैधानिक मार्ग उपलब्ध करून देते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये **स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश** सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी **ग्रामसभेची संमती अनिवार्य** असल्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मात्र मसुद्यात स्थानिक स्वराज्य संस्थांना संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम अधिसूचनेवर स्वतंत्रपणे निर्णय घेण्याचा अधिकार दिलेला नाही. त्यामुळे **नागरिकांची हरकत–सूचना प्रक्रिया, ग्रामसभेची भूमिका आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांची सामान्य वैधानिक भूमिका या स्वतंत्र बाबी आहेत**. या तिन्ही प्रक्रियांना समान स्वरूपाची संमती प्रक्रिया मानता येत नाही. == अंतिम अधिसूचनेची स्थिती == === २०२६ च्या मसुद्याची सद्यस्थिती === २७ जुलै २०२६ रोजी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवी मसुदा अधिसूचना, **एस.ओ. ४१०६(ई)**, प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> **८ सप्टेंबर २०२६पर्यंत ही मसुदा अधिसूचना अंतिम झालेली नाही.** २०२६ च्या सातव्या मसुद्यावर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत मुदत ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे या तारखेपर्यंत मसुदा अधिसूचना सार्वजनिक विचारप्रक्रियेच्या टप्प्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित केलेले पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र, राज्यनिहाय क्षेत्रफळ, गावांची यादी आणि नियामक तरतुदी यांना **अद्याप अंतिम वैधानिक स्थिती प्राप्त झालेली नाही**.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती आणि सूचनांची मुदत === मसुदा अधिसूचनेनुसार तिच्या प्रसिद्धीनंतर ६० दिवसांच्या कालावधीत संबंधित व्यक्ती किंवा हितधारकांकडून हरकती आणि सूचना मागविण्यात आल्या आहेत. या हरकती आणि सूचना केंद्र सरकारच्या विचारार्थ सादर करता येतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यासाठी सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्याची अंतिम तारीख **२५ सप्टेंबर २०२६** आहे. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ रोजी सार्वजनिक हरकती व सूचना सादर करण्याची प्रक्रिया अद्याप सुरू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचना जारी करण्याची प्रक्रिया === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त झालेल्या हरकती आणि सूचनांचा विचार करून अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया पुढे नेली जाणार आहे. २०२६ च्या मसुद्यानुसार प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांच्या आधारे निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत राज्यनिहाय क्षेत्रफळ किंवा गावांच्या यादीत बदल होण्याची शक्यता ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित सीमा, क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी यांना अंतिम अधिसूचनेतील अंतिम स्वरूप मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतरच त्यात निश्चित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राला त्या अधिसूचनेनुसार अंतिम वैधानिक स्वरूप प्राप्त होईल. त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित निर्बंध आणि नियमनांना अंतिम अधिसूचित व्यवस्था मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय किंवा संयुक्त अधिसूचनेची शक्यता === २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय स्वतंत्र अधिसूचनांच्या स्वरूपात किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी संयुक्त अधिसूचनेच्या स्वरूपात** जारी करण्याची शक्यता स्पष्टपणे नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे अंतिम प्रक्रियेत सहा राज्यांसाठी एकच संयुक्त अधिसूचना जारी केली जाईल किंवा प्रत्येक राज्यासाठी स्वतंत्र अधिसूचना जारी केली जाईल, हे २०२६ च्या मसुद्याच्या टप्प्यावर अंतिमतः निश्चित झालेले नाही. अंतिम स्वरूप हरकती व सूचना, संबंधित राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर निश्चित केले जाणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २५ सप्टेंबर २०२६ची हरकत व सूचना सादर करण्याची मुदत संपल्यानंतर त्यांचा विचार आणि त्यानंतरची प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावरच अंतिम अधिसूचनेची स्थिती स्पष्ट होईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == टीका आणि विश्लेषण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेत पर्यावरण संरक्षणाची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि विकासात्मक क्रियांचे नियमन यांवर विविध मतप्रवाह निर्माण झाले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली आणि त्यानंतरच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुचविलेल्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेण्यात आला. या प्रक्रियेवर पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती, राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून वेगवेगळ्या भूमिका व्यक्त झाल्या आहेत.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === क्षेत्रनिश्चितीवरील प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबतचा प्रमुख प्रश्न म्हणजे पर्यावरणीय संवेदनशीलता कोणत्या निकषांवर आणि कोणत्या भौगोलिक पातळीवर निश्चित करावी हा आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या तीन पातळ्यांनुसार नियमनाची चौकट सुचवली होती.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने भौगोलिक माहिती प्रणाली, उपग्रह-आधारित माहिती आणि इतर अवकाशीय माहितीचा वापर करून पश्चिम घाटातील नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांचे विभाजन केले. कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला, म्हणजे सुमारे **५९,९४० चौ.कि.मी. क्षेत्राला**, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली होती.<ref name="HLWG_I"/> या क्षेत्रनिश्चितीवर काही राज्य सरकारांनी आक्षेप घेतले. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने प्रस्तावित क्षेत्राच्या व्याप्तीबाबत हरकती नोंदविण्याची भूमिका घेतली. या विरोधामध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात गावे आणि मानवी वस्तीचा समावेश तसेच शेतकरी आणि ग्रामीण लोकांच्या हिताशी संबंधित प्रश्नांचा उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Karnataka_Objections_2026"/> याउलट काही पर्यावरण अभ्यासकांच्या मते पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा विचार करताना अधिक व्यापक संरक्षणाची आवश्यकता आहे. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीचा प्रश्न केवळ क्षेत्रफळाचा नसून पर्यावरणीय निकष, नैसर्गिक भूदृश्य, मानवी वस्ती आणि स्थानिक विकास यांच्यातील संबंधांशी संबंधित आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> === स्थानिक समुदायांचा सहभाग === स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग हा गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांवरील चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. गाडगीळ समितीच्या कार्यपद्धतीत वैज्ञानिक माहितीबरोबर केंद्र व राज्य सरकारे, जिल्हा परिषद, ग्रामपंचायती आणि स्थानिक लोकांकडून मिळणाऱ्या माहिती व अभिप्रायाचा विचार करण्यात आल्याचे माधव गाडगीळ यांनी नंतर स्पष्ट केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन अहवालावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना आर्थिक निर्णयप्रक्रियेत पुरेशी भूमिका देण्यात आलेली नसल्याचे मत व्यक्त केले. त्यांनी गाडगीळ समितीच्या प्रक्रियेच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनातील स्थानिक सहभागाबाबत आक्षेप नोंदवला होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> २०२६ च्या मसुद्यात मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती यांचा स्पष्ट उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> त्यामुळे स्थानिक सहभागाचा प्रश्न केवळ मसुद्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यापुरता मर्यादित नसून क्षेत्रनिश्चिती, प्रकल्पांचे नियमन, नैसर्गिक संसाधनांचे व्यवस्थापन आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीशीही संबंधित आहे. === विकास आणि संरक्षण यांतील मतभेद === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण आणि आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन हा या प्रक्रियेतील प्रमुख मतभेदांपैकी एक आहे. पर्यावरण संरक्षणाच्या दृष्टिकोनातून खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प आणि इतर उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक क्रियांवर नियंत्रण आवश्यक असल्याचे मांडले जाते. दुसरीकडे राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून शेती, उपजीविका, पायाभूत सुविधा आणि स्थानिक विकासावरील संभाव्य परिणामांविषयी चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="WesternGhats_States_Objections"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात काही क्रियांवर पूर्ण प्रतिबंध, काहींवर नियमन आणि काही क्रियांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी अशी श्रेणीबद्ध नियामक पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या संदर्भात कर्नाटकातील चर्चेतही पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील समतोलाचा प्रश्न पुढे आला आहे. राज्याकडून प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती आणि काही विकासात्मक निर्बंधांबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले असताना, पश्चिम घाटातील नदीउगम क्षेत्रे, जलस्रोत आणि भूस्खलनासारख्या पर्यावरणीय प्रश्नांचा विचार करण्याची आवश्यकताही चर्चेत आली आहे.<ref name="Karnataka_WG_Objections_2026">{{cite news |author=Bosky Khanna |title=Karnataka's Western Ghats panel pens its objections to MoEFCC |publisher=The New Indian Express |date=२२ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/22/karnatakas-western-ghats-panel-pens-its-objections-to-moefcc |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांचे पुनर्मूल्यांकन === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन समित्यांच्या दृष्टिकोनांतील फरक हा पश्चिम घाटाच्या संरक्षणावरील धोरणात्मक चर्चेचा प्रमुख विषय राहिला आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून तीन पातळ्यांनुसार नियमन सुचवले आणि विकेंद्रित व सहभागी निर्णयप्रक्रियेवर भर दिला.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांमध्ये भेद करून नैसर्गिक भूदृश्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी., पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली. या दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्राचे संरक्षण करताना मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासात्मक गरजांचा स्वतंत्रपणे विचार करण्यात आला.<ref name="HLWG_I"/> पुढील केंद्र सरकारच्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेतला गेला. मात्र राज्य सरकारांकडून क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश आणि विकासात्मक क्रियांवरील परिणाम यांबाबत हरकती येत राहिल्यामुळे अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया दीर्घकाळ सुरू राहिली.<ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> गाडगीळ दृष्टिकोनाचे समर्थक अधिक व्यापक पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक सहभागावर भर देतात, तर कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्याच्या संरक्षणासोबत मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासाच्या गरजांचा वेगळा विचार करण्यात आला. त्यामुळे या दोन दृष्टिकोनांचे मूल्यमापन करताना क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय निकष, स्थानिक सहभाग आणि विकासाचे नियमन हे स्वतंत्र निकष विचारात घेणे आवश्यक ठरते. === अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्नांमध्ये अंतिम क्षेत्रसीमा निश्चित करणे, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हरकतींचा विचार करणे, गावांची अचूक यादी निश्चित करणे, स्थानिक समुदायांचा प्रभावी सहभाग सुनिश्चित करणे आणि पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांशी विकासाच्या गरजांचा समतोल साधणे यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे मसुद्यातील क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम स्वरूपाची मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीची संस्थात्मक चौकट हाही महत्त्वाचा प्रश्न आहे. २०२६ च्या मसुद्यात निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर ठेवण्याबरोबरच केंद्र सरकार आणि सहा संबंधित राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या सर्व प्रश्नांचे अंतिम स्वरूप २०२६ च्या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर तसेच केंद्र सरकारकडून जारी होणाऱ्या अंतिम अधिसूचनेनंतर स्पष्ट होईल. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ च्या स्थितीत या मुद्द्यांकडे अंतिम धोरणात्मक निर्णय म्हणून नव्हे, तर प्रक्रियेत असलेले धोरणात्मक, पर्यावरणीय आणि प्रशासकीय प्रश्न म्हणून पाहणे अधिक योग्य आहे. == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Landscapes of Western Ghats from Mullayyanagiri Betta.jpg|मुल्लय्यनगिरी बेट्टा येथून दिसणारे पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Chafawade village, Western Ghats, Maharashtra (2013).jpg|चाफवडे गाव परिसरातील पश्चिम घाट, महाराष्ट्र File:Western Ghats, Malshej Ghat, Maharashtra (2016) 5.jpg|माळशेज घाट, महाराष्ट्र File:Gomphidia kodaguensis-Kadavoor-2016-06-15-003.jpg|पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचा एक नमुना File:Forest Loss in Sahyadris.jpg|सह्याद्रीतील जंगलतोड File:Up hill, Sahyadri mountain - panoramio.jpg|सह्याद्री पर्वतरांग File:Wayanad Bush Frog the hidden emerald whisper of the rain-soaked Western Ghats 02.jpg|पश्चिम घाटातील वायनाड बुश फ्रॉग File:Bhaje caves waterfalls-1.jpg|पश्चिम घाटातील भजे परिसरातील धबधबा File:Beauty of western ghat.jpg|पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|उत्तर पश्चिम घाटातील सह्याद्रीचे दुय्यम वन </gallery> == हेही पहा == * [[पश्चिम घाट]] == बाह्य दुवे == * [https://moef.gov.in/ पर्यावरण, वन आणि जलवायु परिवर्तन मंत्रालय, भारत सरकार] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/ पश्चिम घाट — युनेस्को जागतिक वारसा केंद्र] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/maps/ पश्चिम घाट — युनेस्को नकाशे] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पश्चिम घाट]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] {{मराठी चित्रपटसृष्टी}} o3yjqtyfzt53u3nn8dny1rz8x00watb 0 384941 2725835 2717254 2026-10-25T03:29:19Z Ganesh591 62733 2725835 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = इंडोनेशिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण कोरिया दौरा, २०२६-२७ | series_logo = | team1_image = Flag of South Korea.svg | team2_image = Flag of Indonesia.svg | team1_name = दक्षिण कोरिया | team2_name = इंडोनेशिया | from_date = ३ | to_date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[बालागे दिलरुक्षा]] | team2_captain = [[गेडे अर्ता]]<br />[[धर्मा केसुमा]] <small>(दुसरा टी२०आ)</small> | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[बालागे दिलरुक्षा]] (२५१) | team2_twenty20s_most_runs = [[काविन नीरज चड्ढा]] (१३७) | team1_twenty20s_most_wickets = [[आमिर लाल]] (१०) | team2_twenty20s_most_wickets = [[काडेक गामांटिका]] (३)<br />[[इडा बागुस नारा]] (३)<br />[[काविन नीरज चड्ढा]] (३) }} [[इंडोनेशिया क्रिकेट संघ]]ाने ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[दक्षिण कोरिया क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] (टी२०आ) सामने खेळण्यासाठी दक्षिण कोरियाचा दौरा केला.<ref name="series">{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126 |title=Indonesia tour of South Korea 2026/27 |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> हे चारही सामने ३ ते ५ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान येओनहुई क्रिकेट मैदान, [[इंचॉन]] येथे खेळवण्यात आले.<ref name="fixtures">{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/match-schedule-fixtures-and-results |title=Indonesia tour of South Korea 2026/27 - Fixtures and Results |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> दक्षिण कोरियाने चार सामन्यांची मालिका ४-० अशी जिंकली.<ref name="fixtures"/> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="width:auto" ! {{cr|KOR|name=दक्षिण कोरिया}}<ref name="squads">{{Cite web |url=https://www.icc-cricket.com/matches/274922/south-korea-vs-indonesia |title=South Korea vs Indonesia - Squads |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|INA|name=इंडोनेशिया}} |- | style="vertical-align:top;" | * बालागे दिलरुक्षा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * जुन ह्यूनवू * आलम नकाश * कुलदीप गुर्जर * आमिर लाल * समीरा पिताबेद्दरा * समीरा मदुरंगा * फाझिल मुहम्मद * सौरभ कुमार * दहाम मदमपागे * चमिथ रणसिंघे * मुहम्मद नदीम * सागीर अहमद * अरीब खालिद | style="vertical-align:top;" | * गेडे अर्ता ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * धर्मा केसुमा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], दुसरा टी२०आ; [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अहमद रमदोनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * काडेक गामांटिका * अंजार तादारुस * गेडे प्रियांदाना * डॅनिल्सन हावोए * केतुत अर्तावान * देवा विस्वी * अँड्रियास हावोए * आय गेडे विगुना * धनेश शेट्टी * इडा बागुस नारा * दिवित नंदा * सुधाकर जेगन्नाथन * काविन चड्ढा * रोहित शर्मा * जुआन अल्वेरोन |} ==टी२०आ मालिका== {{hatnote|सर्व वेळा कोरिया प्रमाण वेळेनुसार ([[यूटीसी+०९:००]]) आहेत.}} ===पहिला टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|INA}} | score1 = १२२/७ (२० षटके) | runs1 = काविन चड्ढा ५०[[नाबाद|*]] (५३) | wickets1 = आमिर लाल २/१५ (४ षटके) | team2 = {{cr|KOR}} | score2 = १२३/३ (१८.१ षटके) | runs2 = बालागे दिलरुक्षा ७०[[नाबाद|*]] (५३) | wickets2 = कादेक गामंतिका २/२० (४ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ७ गडी राखून सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555135.html धावफलक] | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | notes = अरीब खालिद (दक्षिण कोरिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ===दुसरा टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ ऑक्टोबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|INA}} | score1 = १०५/९ (२० षटके) | runs1 = गेदे प्रियंदाना ४० (३२) | wickets1 = आमिर लाल ३/११ (४ षटके) | team2 = {{cr|KOR}} | score2 = ११०/१ (१५ षटके) | runs2 = बालागे दिलरुक्षा ७३[[नाबाद|*]] (५२) | wickets2 = गेदे आर्ता १/१९ (२ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ९ गडी राखून सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555136.html धावफलक] | toss = दक्षिण कोरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ===तिसरा टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|INA}} | score1 = ९९ (२० षटके) | runs1 = कादेक गामंतिका ३७[[नाबाद|*]] (३८) | wickets1 = आमिर लाल ५/१६ (४ षटके) | team2 = {{cr|KOR}} | score2 = १०२/२ (१३.३ षटके) | runs2 = बालागे दिलरुक्षा ६४[[नाबाद|*]] (४२) | wickets2 = कादेक गामंतिका १/१५ (४ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ८ गडी राखून सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555137.html धावफलक] | toss = दक्षिण कोरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ===चौथा टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|KOR}} | score1 = १७२/७ (२० षटके) | runs1 = बालागे दिलरुक्षा ४४ (३१) | wickets1 = इदा बागुस नारा ३/२७ (४ षटके) | team2 = {{cr|INA}} | score2 = १३०/८ (२० षटके) | runs2 = काविन चड्ढा ६१ (४८) | wickets2 = अरीब खालिद ३/१२ (३ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ४२ धावांनी सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = बालागे दिलरुक्षा | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555138.html धावफलक] | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इंडोनेशिया क्रिकेट संघाचे दक्षिण कोरिया दौरे|२०२६-२७]] avlfn2blngl75dbfrexfimw23t0ikuv 2725839 2725835 2026-10-25T03:34:04Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2725839 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = इंडोनेशिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण कोरिया दौरा, २०२६-२७ | series_logo = | team1_image = Flag of South Korea.svg | team2_image = Flag of Indonesia.svg | team1_name = दक्षिण कोरिया | team2_name = इंडोनेशिया | from_date = ३ | to_date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[बालागे दिलरुक्षा]] | team2_captain = [[गेडे अर्ता]]<br />[[धर्मा केसुमा]] <small>(दुसरा टी२०आ)</small> | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[बालागे दिलरुक्षा]] (२५१) | team2_twenty20s_most_runs = [[काविन नीरज चड्ढा]] (१३७) | team1_twenty20s_most_wickets = [[आमिर लाल]] (१०) | team2_twenty20s_most_wickets = [[काडेक गामांटिका]] (३)<br />[[इडा बागुस नारा]] (३)<br />[[काविन नीरज चड्ढा]] (३) }} [[इंडोनेशिया क्रिकेट संघ]]ाने ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[दक्षिण कोरिया क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] (टी२०आ) सामने खेळण्यासाठी दक्षिण कोरियाचा दौरा केला.<ref name="series">{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126 |title=Indonesia tour of South Korea 2026/27 |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> हे चारही सामने ३ ते ५ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान येओनहुई क्रिकेट मैदान, [[इंचॉन]] येथे खेळवण्यात आले.<ref name="fixtures">{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/match-schedule-fixtures-and-results |title=Indonesia tour of South Korea 2026/27 - Fixtures and Results |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> दक्षिण कोरियाने चार सामन्यांची मालिका ४-० अशी जिंकली.<ref name="fixtures"/> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="width:auto" ! {{cr|KOR|name=दक्षिण कोरिया}}<ref name="squads">{{Cite web |url=https://www.icc-cricket.com/matches/274922/south-korea-vs-indonesia |title=South Korea vs Indonesia - Squads |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|INA|name=इंडोनेशिया}} |- | style="vertical-align:top;" | * [[बालागे दिलरुक्षा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[जुन ह्यूनवू]] * [[आलम नकाश]] * [[कुलदीप गुर्जर]] * [[आमिर लाल]] * [[समीरा पिताबेद्दरा]] * [[समीरा मदुरंगा]] * [[फाझिल मुहम्मद]] * [[सौरभ कुमार]] * [[दहाम मदमपागे]] * [[चमिथ रणसिंघे]] * [[मुहम्मद नदीम]] * [[सागीर अहमद]] * [[अरीब खालिद]] | style="vertical-align:top;" | * [[गेडे अर्ता]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[धर्मा केसुमा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], दुसरा टी२०आ; [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[अहमद रमदोनी]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[काडेक गामांटिका]] * [[अंजार तादारुस]] * [[गेडे प्रियांदाना]] * [[डॅनिल्सन हावोए]] * [[केतुत अर्तावान]] * [[देवा विस्वी]] * [[अँड्रियास हावोए]] * [[आय गेडे विगुना]] * [[धनेश शेट्टी]] * [[इडा बागुस नारा]] * [[दिवित नंदा]] * [[सुधाकर जेगन्नाथन]] * [[काविन चड्ढा]] * [[रोहित शर्मा]] * [[जुआन अल्वेरोन]] |} ==टी२०आ मालिका== {{hatnote|सर्व वेळा कोरिया प्रमाण वेळेनुसार ([[यूटीसी+०९:००]]) आहेत.}} ===पहिला टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|INA}} | score1 = १२२/७ (२० षटके) | runs1 = काविन चड्ढा ५०[[नाबाद|*]] (५३) | wickets1 = आमिर लाल २/१५ (४ षटके) | team2 = {{cr|KOR}} | score2 = १२३/३ (१८.१ षटके) | runs2 = बालागे दिलरुक्षा ७०[[नाबाद|*]] (५३) | wickets2 = कादेक गामंतिका २/२० (४ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ७ गडी राखून सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555135.html धावफलक] | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | notes = अरीब खालिद (दक्षिण कोरिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ===दुसरा टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ ऑक्टोबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|INA}} | score1 = १०५/९ (२० षटके) | runs1 = गेदे प्रियंदाना ४० (३२) | wickets1 = आमिर लाल ३/११ (४ षटके) | team2 = {{cr|KOR}} | score2 = ११०/१ (१५ षटके) | runs2 = बालागे दिलरुक्षा ७३[[नाबाद|*]] (५२) | wickets2 = गेदे आर्ता १/१९ (२ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ९ गडी राखून सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555136.html धावफलक] | toss = दक्षिण कोरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ===तिसरा टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|INA}} | score1 = ९९ (२० षटके) | runs1 = कादेक गामंतिका ३७[[नाबाद|*]] (३८) | wickets1 = आमिर लाल ५/१६ (४ षटके) | team2 = {{cr|KOR}} | score2 = १०२/२ (१३.३ षटके) | runs2 = बालागे दिलरुक्षा ६४[[नाबाद|*]] (४२) | wickets2 = कादेक गामंतिका १/१५ (४ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ८ गडी राखून सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555137.html धावफलक] | toss = दक्षिण कोरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ===चौथा टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|KOR}} | score1 = १७२/७ (२० षटके) | runs1 = बालागे दिलरुक्षा ४४ (३१) | wickets1 = इदा बागुस नारा ३/२७ (४ षटके) | team2 = {{cr|INA}} | score2 = १३०/८ (२० षटके) | runs2 = काविन चड्ढा ६१ (४८) | wickets2 = अरीब खालिद ३/१२ (३ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ४२ धावांनी सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = बालागे दिलरुक्षा | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555138.html धावफलक] | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इंडोनेशिया क्रिकेट संघाचे दक्षिण कोरिया दौरे|२०२६-२७]] c7h714x4yo94rvutxapsskqtjdbzair 2725841 2725839 2026-10-25T03:37:55Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2725841 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = इंडोनेशिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण कोरिया दौरा, २०२६-२७ | series_logo = | team1_image = Flag of South Korea.svg | team2_image = Flag of Indonesia.svg | team1_name = दक्षिण कोरिया | team2_name = इंडोनेशिया | from_date = ३ | to_date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[बालागे दिलरुक्षा]] | team2_captain = [[गेडे अर्ता]]<br />[[धर्मा केसुमा]] <small>(दुसरा टी२०आ)</small> | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[बालागे दिलरुक्षा]] (२५१) | team2_twenty20s_most_runs = [[काविन नीरज चड्ढा]] (१३७) | team1_twenty20s_most_wickets = [[आमिर लाल]] (१०) | team2_twenty20s_most_wickets = [[काडेक गामांटिका]] (३)<br />[[इडा बागुस नारा]] (३)<br />[[काविन नीरज चड्ढा]] (३) }} [[इंडोनेशिया क्रिकेट संघ]]ाने ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[दक्षिण कोरिया क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] (टी२०आ) सामने खेळण्यासाठी दक्षिण कोरियाचा दौरा केला.<ref name="series">{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126 |title=Indonesia tour of South Korea 2026/27 |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> हे चारही सामने ३ ते ५ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान येओनहुई क्रिकेट मैदान, [[इंचॉन]] येथे खेळवण्यात आले.<ref name="fixtures">{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/match-schedule-fixtures-and-results |title=Indonesia tour of South Korea 2026/27 - Fixtures and Results |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> दक्षिण कोरियाने चार सामन्यांची मालिका ४-० अशी जिंकली.<ref name="fixtures"/> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="width:auto" ! {{cr|KOR|name=दक्षिण कोरिया}}<ref name="squads">{{Cite web |url=https://www.icc-cricket.com/matches/274922/south-korea-vs-indonesia |title=South Korea vs Indonesia - Squads |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|INA|name=इंडोनेशिया}} |- | style="vertical-align:top;" | * [[बालागे दिलरुक्षा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[जुन ह्यूनवू]] * [[आलम नकाश]] * [[कुलदीप गुर्जर]] * [[आमिर लाल]] * [[समीरा पिताबेद्दरा]] * [[समीरा मदुरंगा]] * [[फाझिल मुहम्मद]] * [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरिया क्रिकेटर)|सौरभ कुमार]] * [[दहाम मदमपागे]] * [[चमिथ रणसिंघे]] * [[मुहम्मद नदीम]] * [[सागीर अहमद]] * [[अरीब खालिद]] | style="vertical-align:top;" | * [[गेडे अर्ता]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[धर्मा केसुमा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], दुसरा टी२०आ; [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[अहमद रमदोनी]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[काडेक गामांटिका]] * [[अंजार तादारुस]] * [[गेडे प्रियांदाना]] * [[डॅनिल्सन हावोए]] * [[केतुत अर्तावान]] * [[देवा विस्वी]] * [[अँड्रियास हावोए]] * [[आय गेडे विगुना]] * [[धनेश शेट्टी]] * [[इडा बागुस नारा]] * [[दिवित नंदा]] * [[सुधाकर जेगन्नाथन]] * [[काविन चड्ढा]] * [[रोहित शर्मा (इंडोनेशिया क्रिकेटर)|रोहित शर्मा]] * [[जुआन अल्वेरोन]] |} ==टी२०आ मालिका== {{hatnote|सर्व वेळा कोरिया प्रमाण वेळेनुसार ([[यूटीसी+०९:००]]) आहेत.}} ===पहिला टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|INA}} | score1 = १२२/७ (२० षटके) | runs1 = काविन चड्ढा ५०[[नाबाद|*]] (५३) | wickets1 = आमिर लाल २/१५ (४ षटके) | team2 = {{cr|KOR}} | score2 = १२३/३ (१८.१ षटके) | runs2 = बालागे दिलरुक्षा ७०[[नाबाद|*]] (५३) | wickets2 = कादेक गामंतिका २/२० (४ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ७ गडी राखून सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555135.html धावफलक] | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | notes = अरीब खालिद (दक्षिण कोरिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ===दुसरा टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ ऑक्टोबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|INA}} | score1 = १०५/९ (२० षटके) | runs1 = गेदे प्रियंदाना ४० (३२) | wickets1 = आमिर लाल ३/११ (४ षटके) | team2 = {{cr|KOR}} | score2 = ११०/१ (१५ षटके) | runs2 = बालागे दिलरुक्षा ७३[[नाबाद|*]] (५२) | wickets2 = गेदे आर्ता १/१९ (२ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ९ गडी राखून सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555136.html धावफलक] | toss = दक्षिण कोरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ===तिसरा टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|INA}} | score1 = ९९ (२० षटके) | runs1 = कादेक गामंतिका ३७[[नाबाद|*]] (३८) | wickets1 = आमिर लाल ५/१६ (४ षटके) | team2 = {{cr|KOR}} | score2 = १०२/२ (१३.३ षटके) | runs2 = बालागे दिलरुक्षा ६४[[नाबाद|*]] (४२) | wickets2 = कादेक गामंतिका १/१५ (४ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ८ गडी राखून सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555137.html धावफलक] | toss = दक्षिण कोरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ===चौथा टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|KOR}} | score1 = १७२/७ (२० षटके) | runs1 = बालागे दिलरुक्षा ४४ (३१) | wickets1 = इदा बागुस नारा ३/२७ (४ षटके) | team2 = {{cr|INA}} | score2 = १३०/८ (२० षटके) | runs2 = काविन चड्ढा ६१ (४८) | wickets2 = अरीब खालिद ३/१२ (३ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ४२ धावांनी सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = बालागे दिलरुक्षा | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555138.html धावफलक] | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इंडोनेशिया क्रिकेट संघाचे दक्षिण कोरिया दौरे|२०२६-२७]] cw9f0efydn8k7ezyjoz3zx37nmlwu4p 2725842 2725841 2026-10-25T03:39:30Z Ganesh591 62733 /* टी२०आ मालिका */ 2725842 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = इंडोनेशिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण कोरिया दौरा, २०२६-२७ | series_logo = | team1_image = Flag of South Korea.svg | team2_image = Flag of Indonesia.svg | team1_name = दक्षिण कोरिया | team2_name = इंडोनेशिया | from_date = ३ | to_date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[बालागे दिलरुक्षा]] | team2_captain = [[गेडे अर्ता]]<br />[[धर्मा केसुमा]] <small>(दुसरा टी२०आ)</small> | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[बालागे दिलरुक्षा]] (२५१) | team2_twenty20s_most_runs = [[काविन नीरज चड्ढा]] (१३७) | team1_twenty20s_most_wickets = [[आमिर लाल]] (१०) | team2_twenty20s_most_wickets = [[काडेक गामांटिका]] (३)<br />[[इडा बागुस नारा]] (३)<br />[[काविन नीरज चड्ढा]] (३) }} [[इंडोनेशिया क्रिकेट संघ]]ाने ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[दक्षिण कोरिया क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] (टी२०आ) सामने खेळण्यासाठी दक्षिण कोरियाचा दौरा केला.<ref name="series">{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126 |title=Indonesia tour of South Korea 2026/27 |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> हे चारही सामने ३ ते ५ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान येओनहुई क्रिकेट मैदान, [[इंचॉन]] येथे खेळवण्यात आले.<ref name="fixtures">{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/match-schedule-fixtures-and-results |title=Indonesia tour of South Korea 2026/27 - Fixtures and Results |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> दक्षिण कोरियाने चार सामन्यांची मालिका ४-० अशी जिंकली.<ref name="fixtures"/> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="width:auto" ! {{cr|KOR|name=दक्षिण कोरिया}}<ref name="squads">{{Cite web |url=https://www.icc-cricket.com/matches/274922/south-korea-vs-indonesia |title=South Korea vs Indonesia - Squads |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|INA|name=इंडोनेशिया}} |- | style="vertical-align:top;" | * [[बालागे दिलरुक्षा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[जुन ह्यूनवू]] * [[आलम नकाश]] * [[कुलदीप गुर्जर]] * [[आमिर लाल]] * [[समीरा पिताबेद्दरा]] * [[समीरा मदुरंगा]] * [[फाझिल मुहम्मद]] * [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरिया क्रिकेटर)|सौरभ कुमार]] * [[दहाम मदमपागे]] * [[चमिथ रणसिंघे]] * [[मुहम्मद नदीम]] * [[सागीर अहमद]] * [[अरीब खालिद]] | style="vertical-align:top;" | * [[गेडे अर्ता]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[धर्मा केसुमा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], दुसरा टी२०आ; [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[अहमद रमदोनी]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[काडेक गामांटिका]] * [[अंजार तादारुस]] * [[गेडे प्रियांदाना]] * [[डॅनिल्सन हावोए]] * [[केतुत अर्तावान]] * [[देवा विस्वी]] * [[अँड्रियास हावोए]] * [[आय गेडे विगुना]] * [[धनेश शेट्टी]] * [[इडा बागुस नारा]] * [[दिवित नंदा]] * [[सुधाकर जेगन्नाथन]] * [[काविन चड्ढा]] * [[रोहित शर्मा (इंडोनेशिया क्रिकेटर)|रोहित शर्मा]] * [[जुआन अल्वेरोन]] |} ==टी२०आ मालिका== {{hatnote|सर्व वेळा कोरिया प्रमाण वेळेनुसार ([[यूटीसी+०९:००]]) आहेत.}} ===पहिला टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|INA}} | score1 = १२२/७ (२० षटके) | runs1 = [[काविन चड्ढा]] ५०[[नाबाद|*]] (५३) | wickets1 = [[आमिर लाल]] २/१५ (४ षटके) | team2 = {{cr|KOR}} | score2 = १२३/३ (१८.१ षटके) | runs2 = [[बालागे दिलरुक्षा]] ७०[[नाबाद|*]] (५३) | wickets2 = [[कादेक गामंतिका]] २/२० (४ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ७ गडी राखून सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555135.html धावफलक] | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | notes = [[अरीब खालिद]] (दक्षिण कोरिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ===दुसरा टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ ऑक्टोबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|INA}} | score1 = १०५/९ (२० षटके) | runs1 = [[गेदे प्रियंदाना]] ४० (३२) | wickets1 = [[आमिर लाल]] ३/११ (४ षटके) | team2 = {{cr|KOR}} | score2 = ११०/१ (१५ षटके) | runs2 = [[बालागे दिलरुक्षा]] ७३[[नाबाद|*]] (५२) | wickets2 = [[गेदे आर्ता]] १/१९ (२ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ९ गडी राखून सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555136.html धावफलक] | toss = दक्षिण कोरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ===तिसरा टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|INA}} | score1 = ९९ (२० षटके) | runs1 = [[कादेक गामंतिका]] ३७[[नाबाद|*]] (३८) | wickets1 = [[आमिर लाल]] ५/१६ (४ षटके) | team2 = {{cr|KOR}} | score2 = १०२/२ (१३.३ षटके) | runs2 = [[बालागे दिलरुक्षा]] ६४[[नाबाद|*]] (४२) | wickets2 = [[कादेक गामंतिका]] १/१५ (४ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ८ गडी राखून सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555137.html धावफलक] | toss = दक्षिण कोरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ===चौथा टी२०आ सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|KOR}} | score1 = १७२/७ (२० षटके) | runs1 = [[बालागे दिलरुक्षा]] ४४ (३१) | wickets1 = [[इदा बागुस नारा]] ३/२७ (४ षटके) | team2 = {{cr|INA}} | score2 = १३०/८ (२० षटके) | runs2 = [[काविन चड्ढा]] ६१ (४८) | wickets2 = [[अरीब खालिद]] ३/१२ (३ षटके) | result = दक्षिण कोरियाने ४२ धावांनी सामना जिंकला. | venue = [[येऊनहोई क्रिकेट मैदान]], [[इंचॉन]] | umpires = | motm = [[बालागे दिलरुक्षा]] | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555138.html धावफलक] | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इंडोनेशिया क्रिकेट संघाचे दक्षिण कोरिया दौरे|२०२६-२७]] 4e0j60jmm4h97yfl1865mr2y9gcq7rv 0 385094 2725857 2717981 2026-10-25T04:25:19Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725857 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५-२६ | team1_image = Flag of India.svg | team1_name = भारत | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name = बांगलादेश | from_date = डिसेंबर २०२५ | to_date = | team1_captain = | team2_captain = | no_of_ODIs = ३ | team1_ODIs_won = | team2_ODIs_won = | team1_ODIs_most_runs = | team2_ODIs_most_runs = | team1_ODIs_most_wickets = | team2_ODIs_most_wickets = | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[बांगलादेश राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|बांगलादेश महिला क्रिकेट संघ]] डिसेंबर २०२५ मध्ये [[भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|भारत महिला क्रिकेट संघा]]विरुद्ध खेळण्यासाठी भारताच्या दौऱ्यावर जाणार होता.<ref>{{cite web|url=https://cricbuzz.com/cricket-news/136143/bangladesh-women-set-to-tour-india-in-december |title=Bangladesh women set to tour India in December |trans-title=बांगलादेश महिला संघ डिसेंबरमध्ये भारत दौऱ्यावर जाणार |work=क्रिकबझ |access-date=१७ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) आणि तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] (टी२०आ) सामने खेळवले जाणार होते.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/77907-world-champions-india-set-for-home-series-against-bangladesh-in-december-2025.html |title=World Champions India Set for Home Series Against Bangladesh in December 2025 |trans-title=विश्वविजेता भारत डिसेंबर २०२५ मध्ये बांगलादेशविरुद्ध मायदेशात मालिका खेळणार |work=फिमेल क्रिकेट |access-date=१७ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> मात्र, नोव्हेंबर २०२५ मध्ये ही मालिका पुढे ढकलण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://cricbuzz.com/cricket-news/136367/bangladesh-womens-tour-of-india-postponed-indefinitely |title=Bangladesh Women's tour of India postponed indefinitely |trans-title=बांगलादेश महिला संघाचा भारत दौरा अनिश्चित काळासाठी पुढे ढकलला |work=क्रिकबझ |access-date=१७ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-women-s-tour-of-india-in-december-postponed-1511707 |title=Bangladesh women's tour of India in December postponed |trans-title=बांगलादेश महिला संघाचा डिसेंबरमधील भारत दौरा पुढे ढकलला |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१७ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricket.com/news/bangladesh-women-tour-of-india-scheduled-for-december-2025-postponed-11182025-1763467173276 |title=Bangladesh Women Tour Of India Scheduled For December 2025 Postponed |trans-title=डिसेंबर २०२५ मध्ये नियोजित बांगलादेश महिला संघाचा भारत दौरा पुढे ढकलला |work=क्रिकेट.कॉम |access-date=१७ नोव्हेंबर २०२५}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{भारताचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] 2b26ijzwluwqk25vi5i8mgpg29nheay 0 385191 2725785 2718469 2026-10-24T18:46:30Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725785 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पुस्तक | नाव = द सोर्स | मूळ_नाव = The Source | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | लेखक = [[जेम्स ए. मिशनर]] | देश = [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] | भाषा = [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]] | प्रकार = [[ऐतिहासिक कादंबरी]] | प्रकाशक = [[रँडम हाऊस|रँडम हाउस]] | प्रकाशन_दिनांक = १९६५ | माध्यम_प्रकार = छापील (पुठ्ठा व कागदी आवृत्ती) | पृष्ठे = १,०८८ (कागदी आवृत्ती) | आयएसबीएन = 978-0375760389 }} '''द सोर्स''' ही अमेरिकन लेखक [[जेम्स ए. मिशनर]] यांनी १९६५ मध्ये लिहिलेली एक प्रसिद्ध आणि महाकाय [[ऐतिहासिक कादंबरी]] आहे.<ref>{{cite web |title=द सोर्स - जेम्स ए. मिशनर |url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/114694/the-source-by-james-a-michener/ |website=पेंग्विन रँडम हाऊस |language=mr |access-date=२०२६-१०-०९}}</ref> या कादंबरीत आताच्या [[इस्त्रायल]]च्या भूमीचा आणि [[ज्यू धर्म|ज्यू धर्माचा]] [[अश्मयुग|अश्मयुगापासून]] ते आधुनिक इस्त्रायल राष्ट्राच्या निर्मितीपर्यंतचा हजारो वर्षांचा प्रदीर्घ इतिहास एका काल्पनिक उत्खननाच्या माध्यमातून उलगडला आहे.<ref name="israelhistory">{{cite web |title=इस्त्रायलचा इतिहास आणि पुरातत्व संशोधन |url=https://www.israel.org/MFA/History/ |website=इस्त्रायल परराष्ट्र मंत्रालय अधिकृत संकेतस्थळ |language=mr |access-date=२०२६-१०-०९}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == प्रस्तावना आणि पार्श्वभूमी == जेम्स मिशनर यांनी या कादंबरीच्या लेखनापूर्वी [[मध्य पूर्व]] आणि इस्रायलमध्ये दीर्घकाळ वास्तव्य करून प्रत्यक्ष पुरातत्व उत्खननांचा सखोल अभ्यास केला होता. कादंबरीची संपूर्ण रचना एका पुरातत्वीय टेकडीच्या (ज्याला हिब्रू भाषेत ''टेल'' असे म्हणतात) उत्खननाभोवती फिरते. भूगर्भातील विविध थरांमध्ये सापडणाऱ्या अवशेषांवरून त्या त्या काळातील मानवी जीवन, धर्म आणि संस्कृतीचा प्रवास मिशनर यांनी अत्यंत वास्तववादी पद्धतीने साकारला आहे.<ref name="israelhistory" /> == कथानक == कादंबरीचे मुख्य कथानक १९६० च्या दशकात उत्तर इस्रायलमधील ''टेल माकोर'' या काल्पनिक पुरातत्वीय ठिकाणी चाललेल्या उत्खननापासून सुरू होते. आयरीश-अमेरिकन पुरातत्वशास्त्रज्ञ जॉन कलोन यांच्या नेतृत्वाखालील उत्खनन पथकात ज्यू, अरब आणि ख्रिश्चन संशोधक एकत्र काम करत असतात. भूगर्भातील वेगवेगळ्या थरांचे उत्खनन केले जात असताना, प्रत्येक थरात सापडणाऱ्या ऐतिहासिक वस्तूवरून ती कथा हजारो वर्षे मागे भूतकाळात जाते आणि त्या विशिष्ट कालखंडाचे सविस्तर जीवन उलगडते. सर्वप्रथम अश्मयुगातील अदिमानवाच्या जगापासून ही कथा सुरू होते, जिथे मानवाने निसर्गातील शक्तींना देव मानून पूजण्यास सुरुवात केली होती. पुढे कांस्ययुगात मूर्तिपूजा आणि बालकांच्या बळीची क्रूर प्रथा तेथे अस्तित्वात येते. त्यानंतर [[अब्राहम]] आणि [[मोझेस]] यांच्या काळातील एकेश्वरवादाचा (एकाच देवावर निष्ठा) उदय, [[सॉलोमनचे मंदिर]], आणि [[ज्यू]] लोकांची धार्मिक तत्त्वज्ञान घडवणारी प्राचीन संस्कृती टप्प्याटप्प्याने समोर येते. कथानक पुढे सरकत [[रशियन साम्राज्य|रोमन साम्राज्याचे]] इस्रायलवरील आक्रमण, [[येशू ख्रिस्त|ख्रिश्चन धर्माचा]] प्रसार, [[इस्लाम]]चे आगमन, मध्ययुगातील [[क्रुसेड्स]] (धर्मयुद्धे), [[ऑटोमन साम्राज्य|ऑटोमन साम्राज्याचा]] अंमल आणि युरोपमध्ये ज्यूंवर झालेला अत्याचार या ऐतिहासिक टप्प्यांवर प्रकाश टाकते. शेवटी, दुसऱ्या महायुद्धात झालेल्या [[हॉलोकॉस्ट]]च्या भीषण संहारानंतर इस्त्रायल राष्ट्राची झालेली निर्मिती आणि आधुनिक काळात ज्यू व अरब नागरिकांमधील राजकीय व धार्मिक संघर्षापर्यंत येऊन ही कथा पूर्ण होते. == प्रमुख पात्रे == * '''डॉ. जॉन कलोन:''' उत्खनन मोहिमेचा मुख्य आयरीश-अमेरिकन संचालक आणि पुरातत्वशास्त्रज्ञ. * '''झामा कोहेन:''' इस्रायली पुरातत्वशास्त्रज्ञ आणि कडक राष्ट्रीय बाणा असलेला ज्यू संशोधक. * '''इल्हाम तबारी:''' उत्खननात मदत करणारा सुशिक्षित अरब इतिहासकार. * '''इलाह, उरबाअल आणि मेनाहेम:''' प्राचीन काळातील विविध अध्यायांचे प्रतिनिधित्व करणारे ऐतिहासिक-काल्पनिक पात्र. == मुख्य संकल्पना आणि विषय == ज्यू धर्माचा आणि त्यांच्या सांस्कृतिक अस्मितेचा उगम व विकास हा या कादंबरीचा मुख्य विषय आहे. हजारो वर्षांच्या परकीय आक्रमणांनंतर, देशधडीला लागल्यानंतर आणि भीषण अत्याचारांनंतरही ज्यू समाजाने आपली धार्मिक निष्ठा आणि संस्कृती कशी टिकवून ठेवली, याचे ऐतिहासिक विश्लेषण या पुस्तकात केले आहे. याशिवाय पुरातत्वशास्त्र हे केवळ जुन्या वस्तू शोधण्याचे साधन नसून ते मानवाच्या आत्मशोधाचे माध्यम आहे, हे कादंबरीतून स्पष्ट होते. एकाच भूखंडावर हक्क सांगणाऱ्या ज्यू, मुस्लिम आणि ख्रिश्चन या तीन प्रमुख [[अब्राहमिक धर्म|अब्राहमिक धर्मांचा]] उगम आणि त्यांच्यातील अटळ ऐतिहासिक संघर्ष हा या कादंबरीचा मुख्य गाभा आहे. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:जेम्स मिशनर यांचे साहित्य]] [[वर्ग:अमेरिकन ऐतिहासिक कादंबऱ्या]] [[वर्ग:इस्रायलचा इतिहास]] ea9auvw1h7067yc8zj6sou05fdihqgg 4 385504 2725668 2725599 2026-10-24T12:25:17Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: सांख्यिकी अद्ययावत (१,०३,५५७ लेख) 2725668 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २४ ऑक्टोबर २०२६, १७:५५ (भा.प्र.वे.)'' __NOTOC__ == सद्यस्थिती == * एकूण लेख: '''१,०३,५५७''' * प्रकल्प सुरू झाल्यापासून (११ ऑक्टोबर २०२६) नवीन लेख: '''२०२''' (१४ दिवसांत) * सरासरी वेग: '''१४.४''' लेख/दिवस * १,११,१११ साठी बाकी: '''७,५५४''' लेख * सध्याच्या वेगाने लक्ष्य पूर्ण होण्याची अंदाजित तारीख: '''३१ मार्च २०२८''' <div style="border:1px solid #a2a9b1;background:#f8f9fa;height:22px;max-width:600px"><div style="background:#36c;height:22px;width:2.6%"></div></div> '''२.६%''' (१,०३,३५५ → १,११,१११) == टप्पे == {| class="wikitable" ! टप्पा !! स्थिती !! बाकी लेख !! अंदाजित तारीख |- | १,०५,००० || चालू || १,४४३ || २ फेब्रुवारी २०२७ |- | १,०७,५०० || चालू || ३,९४३ || २५ जुलै २०२७ |- | १,१०,००० || चालू || ६,४४३ || १४ जानेवारी २०२८ |- | १,११,१११ || चालू || ७,५५४ || ३१ मार्च २०२८ |} == दैनिक नोंद == {| class="wikitable sortable" ! दिनांक !! एकूण लेख !! बदल |- | data-sort-value="2026-10-24" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५५७ || data-sort-value="21" | +२१ |- | data-sort-value="2026-10-23" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५३६ || data-sort-value="53" | +५३ |- | data-sort-value="2026-10-22" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४८३ || data-sort-value="42" | +४२ (२ दिवसांत) |- | data-sort-value="2026-10-20" | २० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४४१ || data-sort-value="13" | +१३ |- | data-sort-value="2026-10-19" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४२८ || data-sort-value="17" | +१७ |- | data-sort-value="2026-10-18" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४११ || data-sort-value="7" | +७ |- | data-sort-value="2026-10-17" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४०४ || data-sort-value="17" | +१७ |- | data-sort-value="2026-10-16" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८७ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="5" | +५ |- | data-sort-value="2026-10-15" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८२ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="4" | +४ |- | data-sort-value="2026-10-14" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३७८ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="9" | +९ |- | data-sort-value="2026-10-13" | १३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="0" | +० |- | data-sort-value="2026-10-12" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="12" | +१२ |- | data-sort-value="2026-10-11" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३५७ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="2" | +२ |} <small>(अंदाजित) = प्रकल्प सुरू झाल्यानंतरच्या दिवसांची आकडेवारी निर्मिती नोंदींवरून पुन्हा तयार केलेली आहे; प्रत्यक्ष नोंद नाही.</small> [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] 78b79wvgzty4h2f8lhs54x6zb75br68 2725781 2725668 2026-10-24T18:25:17Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: सांख्यिकी अद्ययावत (१,०३,५६२ लेख) 2725781 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २४ ऑक्टोबर २०२६, २३:५५ (भा.प्र.वे.)'' __NOTOC__ == सद्यस्थिती == * एकूण लेख: '''१,०३,५६२''' * प्रकल्प सुरू झाल्यापासून (११ ऑक्टोबर २०२६) नवीन लेख: '''२०७''' (१४ दिवसांत) * सरासरी वेग: '''१४.८''' लेख/दिवस * १,११,१११ साठी बाकी: '''७,५४९''' लेख * सध्याच्या वेगाने लक्ष्य पूर्ण होण्याची अंदाजित तारीख: '''१८ मार्च २०२८''' <div style="border:1px solid #a2a9b1;background:#f8f9fa;height:22px;max-width:600px"><div style="background:#36c;height:22px;width:2.7%"></div></div> '''२.७%''' (१,०३,३५५ → १,११,१११) == टप्पे == {| class="wikitable" ! टप्पा !! स्थिती !! बाकी लेख !! अंदाजित तारीख |- | १,०५,००० || चालू || १,४३८ || ३० जानेवारी २०२७ |- | १,०७,५०० || चालू || ३,९३८ || १८ जुलै २०२७ |- | १,१०,००० || चालू || ६,४३८ || ३ जानेवारी २०२८ |- | १,११,१११ || चालू || ७,५४९ || १८ मार्च २०२८ |} == दैनिक नोंद == {| class="wikitable sortable" ! दिनांक !! एकूण लेख !! बदल |- | data-sort-value="2026-10-24" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५६२ || data-sort-value="26" | +२६ |- | data-sort-value="2026-10-23" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५३६ || data-sort-value="53" | +५३ |- | data-sort-value="2026-10-22" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४८३ || data-sort-value="42" | +४२ (२ दिवसांत) |- | data-sort-value="2026-10-20" | २० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४४१ || data-sort-value="13" | +१३ |- | data-sort-value="2026-10-19" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४२८ || data-sort-value="17" | +१७ |- | data-sort-value="2026-10-18" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४११ || data-sort-value="7" | +७ |- | data-sort-value="2026-10-17" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४०४ || data-sort-value="17" | +१७ |- | data-sort-value="2026-10-16" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८७ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="5" | +५ |- | data-sort-value="2026-10-15" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८२ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="4" | +४ |- | data-sort-value="2026-10-14" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३७८ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="9" | +९ |- | data-sort-value="2026-10-13" | १३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="0" | +० |- | data-sort-value="2026-10-12" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="12" | +१२ |- | data-sort-value="2026-10-11" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३५७ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="2" | +२ |} <small>(अंदाजित) = प्रकल्प सुरू झाल्यानंतरच्या दिवसांची आकडेवारी निर्मिती नोंदींवरून पुन्हा तयार केलेली आहे; प्रत्यक्ष नोंद नाही.</small> [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] gkz8k9yn656dn00219gmyk9sga7esh5 2725796 2725781 2026-10-25T00:25:17Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: सांख्यिकी अद्ययावत (१,०३,५६२ लेख) 2725796 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २५ ऑक्टोबर २०२६, ०५:५५ (भा.प्र.वे.)'' __NOTOC__ == सद्यस्थिती == * एकूण लेख: '''१,०३,५६२''' * प्रकल्प सुरू झाल्यापासून (११ ऑक्टोबर २०२६) नवीन लेख: '''२०७''' (१५ दिवसांत) * सरासरी वेग: '''१३.८''' लेख/दिवस * १,११,१११ साठी बाकी: '''७,५४९''' लेख * सध्याच्या वेगाने लक्ष्य पूर्ण होण्याची अंदाजित तारीख: '''२५ एप्रिल २०२८''' <div style="border:1px solid #a2a9b1;background:#f8f9fa;height:22px;max-width:600px"><div style="background:#36c;height:22px;width:2.7%"></div></div> '''२.७%''' (१,०३,३५५ → १,११,१११) == टप्पे == {| class="wikitable" ! टप्पा !! स्थिती !! बाकी लेख !! अंदाजित तारीख |- | १,०५,००० || चालू || १,४३८ || ७ फेब्रुवारी २०२७ |- | १,०७,५०० || चालू || ३,९३८ || ७ ऑगस्ट २०२७ |- | १,१०,००० || चालू || ६,४३८ || ४ फेब्रुवारी २०२८ |- | १,११,१११ || चालू || ७,५४९ || २५ एप्रिल २०२८ |} == दैनिक नोंद == {| class="wikitable sortable" ! दिनांक !! एकूण लेख !! बदल |- | data-sort-value="2026-10-25" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५६२ || data-sort-value="0" | +० |- | data-sort-value="2026-10-24" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५६२ || data-sort-value="26" | +२६ |- | data-sort-value="2026-10-23" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५३६ || data-sort-value="53" | +५३ |- | data-sort-value="2026-10-22" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४८३ || data-sort-value="42" | +४२ (२ दिवसांत) |- | data-sort-value="2026-10-20" | २० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४४१ || data-sort-value="13" | +१३ |- | data-sort-value="2026-10-19" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४२८ || data-sort-value="17" | +१७ |- | data-sort-value="2026-10-18" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४११ || data-sort-value="7" | +७ |- | data-sort-value="2026-10-17" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४०४ || data-sort-value="17" | +१७ |- | data-sort-value="2026-10-16" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८७ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="5" | +५ |- | data-sort-value="2026-10-15" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८२ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="4" | +४ |- | data-sort-value="2026-10-14" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३७८ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="9" | +९ |- | data-sort-value="2026-10-13" | १३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="0" | +० |- | data-sort-value="2026-10-12" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="12" | +१२ |- | data-sort-value="2026-10-11" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३५७ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="2" | +२ |} <small>(अंदाजित) = प्रकल्प सुरू झाल्यानंतरच्या दिवसांची आकडेवारी निर्मिती नोंदींवरून पुन्हा तयार केलेली आहे; प्रत्यक्ष नोंद नाही.</small> [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] og1h9a5doji7ledme10mmkjxwh9kfno 2725891 2725796 2026-10-25T06:25:17Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: सांख्यिकी अद्ययावत (१,०३,५९६ लेख) 2725891 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २५ ऑक्टोबर २०२६, ११:५५ (भा.प्र.वे.)'' __NOTOC__ == सद्यस्थिती == * एकूण लेख: '''१,०३,५९६''' * प्रकल्प सुरू झाल्यापासून (११ ऑक्टोबर २०२६) नवीन लेख: '''२४१''' (१५ दिवसांत) * सरासरी वेग: '''१६.१''' लेख/दिवस * १,११,१११ साठी बाकी: '''७,५१५''' लेख * सध्याच्या वेगाने लक्ष्य पूर्ण होण्याची अंदाजित तारीख: '''५ फेब्रुवारी २०२८''' <div style="border:1px solid #a2a9b1;background:#f8f9fa;height:22px;max-width:600px"><div style="background:#36c;height:22px;width:3.1%"></div></div> '''३.१%''' (१,०३,३५५ → १,११,१११) == टप्पे == {| class="wikitable" ! टप्पा !! स्थिती !! बाकी लेख !! अंदाजित तारीख |- | १,०५,००० || चालू || १,४०४ || २१ जानेवारी २०२७ |- | १,०७,५०० || चालू || ३,९०४ || २५ जून २०२७ |- | १,१०,००० || चालू || ६,४०४ || २८ नोव्हेंबर २०२७ |- | १,११,१११ || चालू || ७,५१५ || ५ फेब्रुवारी २०२८ |} == दैनिक नोंद == {| class="wikitable sortable" ! दिनांक !! एकूण लेख !! बदल |- | data-sort-value="2026-10-25" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५९६ || data-sort-value="34" | +३४ |- | data-sort-value="2026-10-24" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५६२ || data-sort-value="26" | +२६ |- | data-sort-value="2026-10-23" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५३६ || data-sort-value="53" | +५३ |- | data-sort-value="2026-10-22" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४८३ || data-sort-value="42" | +४२ (२ दिवसांत) |- | data-sort-value="2026-10-20" | २० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४४१ || data-sort-value="13" | +१३ |- | data-sort-value="2026-10-19" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४२८ || data-sort-value="17" | +१७ |- | data-sort-value="2026-10-18" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४११ || data-sort-value="7" | +७ |- | data-sort-value="2026-10-17" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४०४ || data-sort-value="17" | +१७ |- | data-sort-value="2026-10-16" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८७ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="5" | +५ |- | data-sort-value="2026-10-15" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८२ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="4" | +४ |- | data-sort-value="2026-10-14" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३७८ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="9" | +९ |- | data-sort-value="2026-10-13" | १३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="0" | +० |- | data-sort-value="2026-10-12" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="12" | +१२ |- | data-sort-value="2026-10-11" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३५७ <small>(अंदाजित)</small> || data-sort-value="2" | +२ |} <small>(अंदाजित) = प्रकल्प सुरू झाल्यानंतरच्या दिवसांची आकडेवारी निर्मिती नोंदींवरून पुन्हा तयार केलेली आहे; प्रत्यक्ष नोंद नाही.</small> [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] 62wwk2nlb4i134fgfoyctw6t5fekdv4 4 385505 2725669 2725600 2026-10-24T12:25:54Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: नवीन लेख व सहभागी अद्ययावत (१६४ लेख) 2725669 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २४ ऑक्टोबर २०२६, १७:५५ (भा.प्र.वे.)'' == सारांश == * प्रकल्पांतर्गत सापडलेले नवीन लेख: '''१६४''' * सहभागी सदस्य: '''१५''' * सुधारणा आवश्यक लेख: '''६१''' — [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/सुधारणा आवश्यक|यादी पहा]] <small>टीप: वगळलेले लेख व पुनर्निर्देशनांमुळे ही संख्या एकूण लेखसंख्येतील वाढीपेक्षा थोडी वेगळी असू शकते.</small> == सर्वाधिक योगदान (पहिले २५) == {| class="wikitable sortable" ! क्रमांक !! सदस्य !! नवीन लेख |- | १ || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="68" | ६८ |- | २ || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="33" | ३३ |- | ३ || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="19" | १९ |- | ४ || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="13" | १३ |- | ५ || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="8" | ८ |- | ६ || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="5" | ५ |- | ७ || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="4" | ४ |- | ८ || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="4" | ४ |- | ९ || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="3" | ३ |- | १० || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="2" | २ |- | ११ || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value="1" | १ |- | १२ || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value="1" | १ |- | १३ || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value="1" | १ |- | १४ || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value="1" | १ |- | १५ || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value="1" | १ |} == महिन्यानुसार यादी == * [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/तयार केलेले लेख/ऑक्टोबर २०२६|ऑक्टोबर २०२६]] — १६४ लेख [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] 6kn81u4chqha8k321s8cgqkkrv1u9yz 2725782 2725669 2026-10-24T18:25:55Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: नवीन लेख व सहभागी अद्ययावत (१६९ लेख) 2725782 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २४ ऑक्टोबर २०२६, २३:५५ (भा.प्र.वे.)'' == सारांश == * प्रकल्पांतर्गत सापडलेले नवीन लेख: '''१६९''' * सहभागी सदस्य: '''१५''' * सुधारणा आवश्यक लेख: '''६६''' — [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/सुधारणा आवश्यक|यादी पहा]] <small>टीप: वगळलेले लेख व पुनर्निर्देशनांमुळे ही संख्या एकूण लेखसंख्येतील वाढीपेक्षा थोडी वेगळी असू शकते.</small> == सर्वाधिक योगदान (पहिले २५) == {| class="wikitable sortable" ! क्रमांक !! सदस्य !! नवीन लेख |- | १ || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="73" | ७३ |- | २ || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="33" | ३३ |- | ३ || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="19" | १९ |- | ४ || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="13" | १३ |- | ५ || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="8" | ८ |- | ६ || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="5" | ५ |- | ७ || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="4" | ४ |- | ८ || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="4" | ४ |- | ९ || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="3" | ३ |- | १० || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="2" | २ |- | ११ || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value="1" | १ |- | १२ || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value="1" | १ |- | १३ || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value="1" | १ |- | १४ || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value="1" | १ |- | १५ || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value="1" | १ |} == महिन्यानुसार यादी == * [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/तयार केलेले लेख/ऑक्टोबर २०२६|ऑक्टोबर २०२६]] — १६९ लेख [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] 21ca2xp7kzhr6mmsxpm9tjul8w1qta4 2725797 2725782 2026-10-25T00:25:55Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: नवीन लेख व सहभागी अद्ययावत (१६९ लेख) 2725797 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २५ ऑक्टोबर २०२६, ०५:५५ (भा.प्र.वे.)'' == सारांश == * प्रकल्पांतर्गत सापडलेले नवीन लेख: '''१६९''' * सहभागी सदस्य: '''१५''' * सुधारणा आवश्यक लेख: '''६६''' — [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/सुधारणा आवश्यक|यादी पहा]] <small>टीप: वगळलेले लेख व पुनर्निर्देशनांमुळे ही संख्या एकूण लेखसंख्येतील वाढीपेक्षा थोडी वेगळी असू शकते.</small> == सर्वाधिक योगदान (पहिले २५) == {| class="wikitable sortable" ! क्रमांक !! सदस्य !! नवीन लेख |- | १ || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="73" | ७३ |- | २ || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="33" | ३३ |- | ३ || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="19" | १९ |- | ४ || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="13" | १३ |- | ५ || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="8" | ८ |- | ६ || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="5" | ५ |- | ७ || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="4" | ४ |- | ८ || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="4" | ४ |- | ९ || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="3" | ३ |- | १० || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="2" | २ |- | ११ || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value="1" | १ |- | १२ || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value="1" | १ |- | १३ || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value="1" | १ |- | १४ || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value="1" | १ |- | १५ || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value="1" | १ |} == महिन्यानुसार यादी == * [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/तयार केलेले लेख/ऑक्टोबर २०२६|ऑक्टोबर २०२६]] — १६९ लेख [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] r6qkqetamklpf8vbd2cqbkr3rb6wj19 2725892 2725797 2026-10-25T06:25:53Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: नवीन लेख व सहभागी अद्ययावत (२०३ लेख) 2725892 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २५ ऑक्टोबर २०२६, ११:५५ (भा.प्र.वे.)'' == सारांश == * प्रकल्पांतर्गत सापडलेले नवीन लेख: '''२०३''' * सहभागी सदस्य: '''१५''' * सुधारणा आवश्यक लेख: '''९७''' — [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/सुधारणा आवश्यक|यादी पहा]] <small>टीप: वगळलेले लेख व पुनर्निर्देशनांमुळे ही संख्या एकूण लेखसंख्येतील वाढीपेक्षा थोडी वेगळी असू शकते.</small> == सर्वाधिक योगदान (पहिले २५) == {| class="wikitable sortable" ! क्रमांक !! सदस्य !! नवीन लेख |- | १ || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="106" | १०६ |- | २ || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="33" | ३३ |- | ३ || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="19" | १९ |- | ४ || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="13" | १३ |- | ५ || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="8" | ८ |- | ६ || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="5" | ५ |- | ७ || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="5" | ५ |- | ८ || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="4" | ४ |- | ९ || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="3" | ३ |- | १० || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="2" | २ |- | ११ || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value="1" | १ |- | १२ || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value="1" | १ |- | १३ || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value="1" | १ |- | १४ || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value="1" | १ |- | १५ || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value="1" | १ |} == महिन्यानुसार यादी == * [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/तयार केलेले लेख/ऑक्टोबर २०२६|ऑक्टोबर २०२६]] — २०३ लेख [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] qygwsmo2rjt0uftw2ocfaywrovucxm9 4 385506 2725670 2725601 2026-10-24T12:25:59Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: ऑक्टोबर २०२६ यादी अद्ययावत 2725670 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २४ ऑक्टोबर २०२६, १७:५५ (भा.प्र.वे.)'' {| class="wikitable sortable" ! क्र. !! लेख !! निर्माता !! दिनांक !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा |- | १ || [[असंका गुरुसिन्हा]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-11T09:06:54Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4545" | ४,५४५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २ || [[द कव्हेनंट (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-11T23:42:42Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10752" | १०,७५२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३ || [[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:44:01Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="93169" | ९३,१६९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४ || [[२०२६ चिनी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:45:53Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169903" | १,६९,९०३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५ || [[२०२६ जपानी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:45:59Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169854" | १,६९,८५४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६ || [[२०२६ मायामी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:04Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169559" | १,६९,५५९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७ || [[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:09Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="188699" | १,८८,६९९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८ || [[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:14Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="118424" | १,१८,४२४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९ || [[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:20Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="134966" | १,३४,९६६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १० || [[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:25Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="112748" | १,१२,७४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११ || [[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:30Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="148070" | १,४८,०७० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२ || [[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:35Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="128209" | १,२८,२०९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३ || [[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:40Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="129579" | १,२९,५७९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४ || [[२०२६ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:45Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="142915" | १,४२,९१५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १५ || [[२०२६ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:49Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="130829" | १,३०,८२९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १६ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:54Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="119135" | १,१९,१३५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७ || [[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:47:00Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="119339" | १,१९,३३९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १८ || [[२०२६ बहरैन ग्रांप्री (मलेशियामध्ये)]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:47:04Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="129156" | १,२९,१५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १९ || [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:47:10Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169006" | १,६९,००६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २० || [[चेझापीक (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-12T02:34:24Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9720" | ९,७२० || ✔ || ✔ || ✔ |- | २१ || [[पोलंड (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-12T02:51:59Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10318" | १०,३१८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २२ || [[कॅरिबियन (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-12T03:39:40Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9194" | ९,१९४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २३ || [[श्रेष्ठ कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T10:44:38Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5492" | ५,४९२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २४ || [[कबीर सागर]] || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value="2026-10-12T11:11:02Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13986" | १३,९८६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | २५ || [[रुस्लान मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T15:30:18Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6148" | ६,१४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २६ || [[अंजना मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T15:37:16Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="23608" | २३,६०८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २७ || [[अमित बेहल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T15:50:27Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4306" | ४,३०६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २८ || [[कोकणातील पारंपरिक ओव्या आणि स्त्रियांचे लोकसाहित्य]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-12T16:44:13Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="97424" | ९७,४२४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २९ || [[नील भट्ट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T17:12:42Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6207" | ६,२०७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३० || [[अभिषेक रावत]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T18:07:37Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5646" | ५,६४६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३१ || [[रस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T20:01:23Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="396" | ३९६ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ |- | ३२ || [[हसन खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T00:45:08Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10063" | १०,०६३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३३ || [[हबीबा इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T01:06:42Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8237" | ८,२३७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३४ || [[खलील गुरबाझ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T01:58:36Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9601" | ९,६०१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३५ || [[ईशान पांडे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:26:58Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9345" | ९,३४५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३६ || [[समय श्रीवास्तव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:33:29Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4882" | ४,८८२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ३७ || [[हसनैन उल वहाब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:38:12Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4385" | ४,३८५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ३८ || [[आदित्य वरदराजन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:41:35Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5213" | ५,२१३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ३९ || [[हसनैन शाह]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:44:59Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6062" | ६,०६२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४० || [[अजयवीर हुंदल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:48:00Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5681" | ५,६८१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४१ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="2026-10-14T22:13:15Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="981" | ९८१ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४२ || [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-15T11:04:41Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="18831" | १८,८३१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४३ || [[रॉबर्ट हॉल]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-15T13:33:49Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2681" | २,६८१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४४ || [[मायकेल वुडफर्ड]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-15T13:52:50Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2854" | २,८५४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४५ || [[कोकणातील जांभ्या खडकाचे सडे]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-15T22:11:24Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="64413" | ६४,४१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४६ || [[मधुमेहावरील औषधे]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2026-10-16T00:59:02Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8556" | ८,५५६ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ |- | ४७ || [[शील पटेल]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-16T10:57:23Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="1946" | १,९४६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४८ || [[१५.एआय]] || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value="2026-10-16T11:57:53Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6539" | ६,५३९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४९ || [[चेरुवयल रामन]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-16T14:06:41Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5142" | ५,१४२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५० || [[करण सोनावळे]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-16T16:01:51Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3348" | ३,३४८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ५१ || [[ऋतुजा पिसाळ]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-16T18:28:11Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="1723" | १,७२३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ५२ || [[राजेश भाऊराव भाकणे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T09:45:31Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4963" | ४,९६३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५३ || [[महेश बळीराम सावंत]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T09:53:48Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5005" | ५,००५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५४ || [[हरून रशीद खान]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T11:31:50Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13189" | १३,१८९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५५ || [[हरून रशीद खान (राजकारणी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T11:33:41Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5279" | ५,२७९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५६ || [[मासाहिरो हारा]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-17T20:01:01Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2156" | २,१५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५७ || [[तेजा देवकर]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-17T21:27:34Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10413" | १०,४१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५८ || [[कोकणातून मुंबईकडे झालेले स्थलांतर]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-18T16:25:27Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="339313" | ३,३९,३१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५९ || [[मानवत मर्डर्स]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-18T19:00:42Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8545" | ८,५४५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६० || [[मानवत हत्याकांड]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-18T19:48:03Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="27830" | २७,८३० || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६१ || [[पॅटर्सन, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2026-10-18T23:46:40Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4148" | ४,१४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६२ || [[श्रीविद्या]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-19T00:07:53Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13642" | १३,६४२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६३ || [[रिसेशनल (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-19T01:17:59Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8767" | ८,७६७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६४ || [[मेहली मेहता]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-19T01:37:33Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6376" | ६,३७६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६५ || [[वॉल्टर सिसुलू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T12:35:45Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5842" | ५,८४२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६६ || [[सर्वपल्ली गोपाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T12:43:38Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5551" | ५,५५१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६७ || [[ब्रजकुमार नेहरू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T13:39:53Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="14568" | १४,५६८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६८ || [[धर्मवीर (नागरी सेवक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T16:07:02Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10647" | १०,६४७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६९ || [[ओटाकुथार]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value="2026-10-19T16:19:21Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="12613" | १२,६१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७० || [[लल्लन प्रसाद सिंह]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T16:19:25Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4543" | ४,५४३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७१ || [[कृष्ण बिहारी लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T16:48:35Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5349" | ५,३४९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७२ || [[मनोहर सिंह गिल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T17:45:58Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5018" | ५,०१८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७३ || [[जगदीश भगवती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T17:54:22Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7234" | ७,२३४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७४ || [[पी. नारायणन (पत्रकार)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T20:10:49Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4101" | ४,१०१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७५ || [[स्कर्वी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T20:35:57Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6708" | ६,७०८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७६ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T20:47:44Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="1804" | १,८०४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७७ || [[अमर मोहिले]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-19T22:03:53Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6223" | ६,२२३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७८ || [[के.टी. थॉमस (न्यायाधीश)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T22:49:03Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6595" | ६,५९५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७९ || [[ओसामू सुझुकी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T22:56:56Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9165" | ९,१६५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८० || [[एल. सुब्रमण्यम]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T23:04:40Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7007" | ७,००७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८१ || [[गंगाधराव फडणवीस]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="2026-10-20T22:23:00Z" | २० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="632" | ६३२ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८२ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2026-10-21T02:19:29Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2398" | २,३९८ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || ✔ |- | ८३ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T04:19:07Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="21378" | २१,३७८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८४ || [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा क]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:00:35Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11405" | ११,४०५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८५ || [[झाहिद शिरजाद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:41:17Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3756" | ३,७५६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८६ || [[दिलराज देओल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:47:57Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2690" | २,६९० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८७ || [[समित गोहिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:53:43Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7394" | ७,३९४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८८ || [[सुखजिंदर सिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:00:34Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4402" | ४,४०२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८९ || [[अर्जुन कुमल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:10:08Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2934" | २,९३४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९० || [[बसीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:15:07Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8119" | ८,११९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९१ || [[शहाब आलम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:19:08Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4166" | ४,१६६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९२ || [[शेर मल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:24:14Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8671" | ८,६७१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९३ || [[झिकरिया इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:36:26Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4065" | ४,०६५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९४ || [[शाह फैसल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:40:04Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4271" | ४,२७१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९५ || [[संजू सजीव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:43:16Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2823" | २,८२३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९६ || [[डी. नागेश्वर रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-21T10:26:12Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5761" | ५,७६१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९७ || [[सुदर्शन साहू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-21T10:35:26Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5482" | ५,४८२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९८ || [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-21T15:55:25Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="15063" | १५,०६३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९९ || [[बी.एम. हेगडे]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-21T18:48:28Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11146" | ११,१४६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०० || [[अमीना प्रकरण]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-21T19:56:43Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6397" | ६,३९७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०१ || [[महसूल गुप्तचर संचालनालय]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-21T20:19:16Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="17948" | १७,९४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०२ || [[नवी पिल्लई]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-21T23:35:43Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="23866" | २३,८६६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०३ || [[केन वातानाबे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-21T23:43:41Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7730" | ७,७३० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०४ || [[कांतिलाल हस्तीमल संचेती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T10:10:16Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4668" | ४,६६८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०५ || [[गुलाम मुस्तफा खान (गायक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T10:37:05Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="20080" | २०,०८० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०६ || [[बी.बी. लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T14:53:21Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="18321" | १८,३२१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०७ || [[विश्वेश तीर्थ]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T15:32:58Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4619" | ४,६१९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०८ || [[वहिदुद्दीन खान]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T15:41:29Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11532" | ११,५३२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०९ || [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-22T16:41:05Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="29499" | २९,४९९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११० || [[विकास अभ्यास]] || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value="2026-10-22T19:43:13Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2214" | २,२१४ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ |- | १११ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-22T20:41:33Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="148694" | १,४८,६९४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ११२ || [[नरिंदर सिंह कपानी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T08:42:04Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="18784" | १८,७८४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११३ || [[राधेश्याम खेमका]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T09:46:27Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11264" | ११,२६४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११४ || [[इम्रान रंधावा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T11:59:03Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7514" | ७,५१४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११५ || [[ख्वाजा नाफय]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:04:56Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6056" | ६,०५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११६ || [[रझाउल्लाह मशवानी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:11:13Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4618" | ४,६१८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११७ || [[सलमान मिर्झा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:14:49Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4872" | ४,८७२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११८ || [[अंजला बंदारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:18:42Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3642" | ३,६४२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ११९ || [[केशर नुवंता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:24:27Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7393" | ७,३९३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२० || [[सिनेथ जयवर्धने]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:28:20Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3005" | ३,००५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२१ || [[जेम्स कोल्स]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:53:35Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4677" | ४,६७७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२२ || [[साद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:56:58Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3397" | ३,३९७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२३ || [[सचिंदु कोलंबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:00:05Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11067" | ११,०६७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२४ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:29:08Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3681" | ३,६८१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२५ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:32:13Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3113" | ३,११३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२६ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०१३]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:35:03Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13285" | १३,२८५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२७ || [[लक्ष्मी चंद जैन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T13:48:33Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7556" | ७,५५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२८ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:22:23Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2282" | २,२८२ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२९ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९४९-५०]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:26:54Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="12855" | १२,८५५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३० || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:30:05Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13862" | १३,८६२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३१ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:35:27Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8585" | ८,५८५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३२ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९५५-५६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:39:25Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9426" | ९,४२६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३३ || [[मॅरिलिबोन क्रिकेट क्लब २५ वर्षांखालील क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:43:22Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="22692" | २२,६९२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३४ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:55:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3394" | ३,३९४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३५ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:58:46Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4184" | ४,१८४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३६ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६३-६४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:01:32Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13025" | १३,०२५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३७ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६७-६८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:05:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="20771" | २०,७७१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३८ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:09:03Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4957" | ४,९५७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३९ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:11:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3748" | ३,७४८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४० || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:14:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2709" | २,७०९ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:20:31Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3136" | ३,१३६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४२ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:22:48Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8053" | ८,०५३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४३ || [[ब्रजेश मिश्रा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T17:37:49Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13940" | १३,९४० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४४ || [[कोकणातील देवस्थान इनाम जमिनींचा इतिहास]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-23T21:31:19Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="264291" | २,६४,२९१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४५ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-24T00:35:24Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="32233" | ३२,२३३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४६ || [[नेमाजी शिंदे]] || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value="2026-10-24T04:05:49Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5660" | ५,६६० || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४७ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:08:41Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5554" | ५,५५४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४८ || [[अब्दुल्ला महमूद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:25:54Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4180" | ४,१८० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४९ || [[एशान करीमी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:29:45Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4873" | ४,८७३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५० || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:34:19Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4172" | ४,१७२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५१ || [[मुसा शाहीन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:37:07Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5841" | ५,८४१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५२ || [[मुस्तकीम अस्लम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:45:48Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4329" | ४,३२९ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५३ || [[सायमन सोरेनसेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:48:05Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3955" | ३,९५५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५४ || [[सूर्य आनंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:51:07Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4887" | ४,८८७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५५ || [[सेबास्टियन हीथ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:23:43Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3655" | ३,६५५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५६ || [[सौद मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:26:19Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5501" | ५,५०१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५७ || [[विल्यम पारचर्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:31:51Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4695" | ४,६९५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५८ || [[धिरेन गोंदारीया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:34:50Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10569" | १०,५६९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १५९ || [[पीटर लँगट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:38:16Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4903" | ४,९०३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६० || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:50:33Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4387" | ४,३८७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६१ || [[ब्रायन लिकावू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:52:35Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3810" | ३,८१० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६२ || [[विशील पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T15:00:03Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4865" | ४,८६५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६३ || [[शुभम पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T15:03:06Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4759" | ४,७५९ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६४ || [[सचिन गिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T16:05:31Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4919" | ४,९१९ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |} [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] d9qzikjgmatzschsetutyavesmx5lkw 2725783 2725670 2026-10-24T18:26:00Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: ऑक्टोबर २०२६ यादी अद्ययावत 2725783 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २४ ऑक्टोबर २०२६, २३:५५ (भा.प्र.वे.)'' {| class="wikitable sortable" ! क्र. !! लेख !! निर्माता !! दिनांक !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा |- | १ || [[असंका गुरुसिन्हा]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-11T09:06:54Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4545" | ४,५४५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २ || [[द कव्हेनंट (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-11T23:42:42Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10752" | १०,७५२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३ || [[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:44:01Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="93169" | ९३,१६९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४ || [[२०२६ चिनी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:45:53Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169903" | १,६९,९०३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५ || [[२०२६ जपानी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:45:59Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169854" | १,६९,८५४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६ || [[२०२६ मायामी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:04Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169559" | १,६९,५५९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७ || [[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:09Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="188699" | १,८८,६९९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८ || [[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:14Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="118424" | १,१८,४२४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९ || [[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:20Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="134966" | १,३४,९६६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १० || [[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:25Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="112748" | १,१२,७४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११ || [[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:30Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="148070" | १,४८,०७० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२ || [[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:35Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="128209" | १,२८,२०९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३ || [[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:40Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="129579" | १,२९,५७९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४ || [[२०२६ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:45Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="142915" | १,४२,९१५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १५ || [[२०२६ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:49Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="130829" | १,३०,८२९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १६ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:54Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="119135" | १,१९,१३५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७ || [[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:47:00Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="119339" | १,१९,३३९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १८ || [[२०२६ बहरैन ग्रांप्री (मलेशियामध्ये)]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:47:04Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="129156" | १,२९,१५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १९ || [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:47:10Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169006" | १,६९,००६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २० || [[चेझापीक (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-12T02:34:24Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9720" | ९,७२० || ✔ || ✔ || ✔ |- | २१ || [[पोलंड (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-12T02:51:59Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10318" | १०,३१८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २२ || [[कॅरिबियन (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-12T03:39:40Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9194" | ९,१९४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २३ || [[श्रेष्ठ कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T10:44:38Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5492" | ५,४९२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २४ || [[कबीर सागर]] || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value="2026-10-12T11:11:02Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13986" | १३,९८६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | २५ || [[रुस्लान मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T15:30:18Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6148" | ६,१४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २६ || [[अंजना मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T15:37:16Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="23608" | २३,६०८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २७ || [[अमित बेहल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T15:50:27Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4306" | ४,३०६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २८ || [[कोकणातील पारंपरिक ओव्या आणि स्त्रियांचे लोकसाहित्य]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-12T16:44:13Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="97424" | ९७,४२४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २९ || [[नील भट्ट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T17:12:42Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6207" | ६,२०७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३० || [[अभिषेक रावत]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T18:07:37Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5646" | ५,६४६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३१ || [[रस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T20:01:23Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="396" | ३९६ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ |- | ३२ || [[हसन खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T00:45:08Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10063" | १०,०६३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३३ || [[हबीबा इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T01:06:42Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8237" | ८,२३७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३४ || [[खलील गुरबाझ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T01:58:36Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9601" | ९,६०१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३५ || [[ईशान पांडे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:26:58Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9345" | ९,३४५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३६ || [[समय श्रीवास्तव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:33:29Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4882" | ४,८८२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ३७ || [[हसनैन उल वहाब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:38:12Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4385" | ४,३८५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ३८ || [[आदित्य वरदराजन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:41:35Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5213" | ५,२१३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ३९ || [[हसनैन शाह]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:44:59Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6062" | ६,०६२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४० || [[अजयवीर हुंदल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:48:00Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5681" | ५,६८१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४१ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="2026-10-14T22:13:15Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="981" | ९८१ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४२ || [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-15T11:04:41Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="18831" | १८,८३१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४३ || [[रॉबर्ट हॉल]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-15T13:33:49Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2681" | २,६८१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४४ || [[मायकेल वुडफर्ड]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-15T13:52:50Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2854" | २,८५४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४५ || [[कोकणातील जांभ्या खडकाचे सडे]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-15T22:11:24Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="64413" | ६४,४१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४६ || [[मधुमेहावरील औषधे]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2026-10-16T00:59:02Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8556" | ८,५५६ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ |- | ४७ || [[शील पटेल]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-16T10:57:23Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="1946" | १,९४६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४८ || [[१५.एआय]] || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value="2026-10-16T11:57:53Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6539" | ६,५३९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४९ || [[चेरुवयल रामन]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-16T14:06:41Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5142" | ५,१४२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५० || [[करण सोनावळे]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-16T16:01:51Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3348" | ३,३४८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ५१ || [[ऋतुजा पिसाळ]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-16T18:28:11Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="1723" | १,७२३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ५२ || [[राजेश भाऊराव भाकणे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T09:45:31Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4963" | ४,९६३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५३ || [[महेश बळीराम सावंत]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T09:53:48Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5005" | ५,००५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५४ || [[हरून रशीद खान]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T11:31:50Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13189" | १३,१८९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५५ || [[हरून रशीद खान (राजकारणी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T11:33:41Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5279" | ५,२७९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५६ || [[मासाहिरो हारा]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-17T20:01:01Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2156" | २,१५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५७ || [[तेजा देवकर]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-17T21:27:34Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10413" | १०,४१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५८ || [[कोकणातून मुंबईकडे झालेले स्थलांतर]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-18T16:25:27Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="339313" | ३,३९,३१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५९ || [[मानवत मर्डर्स]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-18T19:00:42Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8545" | ८,५४५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६० || [[मानवत हत्याकांड]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-18T19:48:03Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="27830" | २७,८३० || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६१ || [[पॅटर्सन, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2026-10-18T23:46:40Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4148" | ४,१४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६२ || [[श्रीविद्या]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-19T00:07:53Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13642" | १३,६४२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६३ || [[रिसेशनल (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-19T01:17:59Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8767" | ८,७६७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६४ || [[मेहली मेहता]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-19T01:37:33Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6376" | ६,३७६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६५ || [[वॉल्टर सिसुलू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T12:35:45Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5842" | ५,८४२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६६ || [[सर्वपल्ली गोपाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T12:43:38Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5551" | ५,५५१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६७ || [[ब्रजकुमार नेहरू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T13:39:53Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="14568" | १४,५६८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६८ || [[धर्मवीर (नागरी सेवक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T16:07:02Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10647" | १०,६४७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६९ || [[ओटाकुथार]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value="2026-10-19T16:19:21Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="12613" | १२,६१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७० || [[लल्लन प्रसाद सिंह]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T16:19:25Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4543" | ४,५४३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७१ || [[कृष्ण बिहारी लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T16:48:35Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5349" | ५,३४९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७२ || [[मनोहर सिंह गिल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T17:45:58Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5018" | ५,०१८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७३ || [[जगदीश भगवती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T17:54:22Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7234" | ७,२३४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७४ || [[पी. नारायणन (पत्रकार)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T20:10:49Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4101" | ४,१०१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७५ || [[स्कर्वी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T20:35:57Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6708" | ६,७०८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७६ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T20:47:44Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="1804" | १,८०४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७७ || [[अमर मोहिले]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-19T22:03:53Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6223" | ६,२२३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७८ || [[के.टी. थॉमस (न्यायाधीश)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T22:49:03Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6595" | ६,५९५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७९ || [[ओसामू सुझुकी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T22:56:56Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9165" | ९,१६५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८० || [[एल. सुब्रमण्यम]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T23:04:40Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7007" | ७,००७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८१ || [[गंगाधराव फडणवीस]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="2026-10-20T22:23:00Z" | २० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="632" | ६३२ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८२ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2026-10-21T02:19:29Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2398" | २,३९८ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || ✔ |- | ८३ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T04:19:07Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="21378" | २१,३७८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८४ || [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा क]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:00:35Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11405" | ११,४०५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८५ || [[झाहिद शिरजाद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:41:17Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3756" | ३,७५६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८६ || [[दिलराज देओल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:47:57Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2690" | २,६९० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८७ || [[समित गोहिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:53:43Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7394" | ७,३९४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८८ || [[सुखजिंदर सिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:00:34Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4402" | ४,४०२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८९ || [[अर्जुन कुमल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:10:08Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2934" | २,९३४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९० || [[बसीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:15:07Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8119" | ८,११९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९१ || [[शहाब आलम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:19:08Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4166" | ४,१६६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९२ || [[शेर मल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:24:14Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8671" | ८,६७१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९३ || [[झिकरिया इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:36:26Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4065" | ४,०६५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९४ || [[शाह फैसल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:40:04Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4271" | ४,२७१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९५ || [[संजू सजीव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:43:16Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2823" | २,८२३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९६ || [[डी. नागेश्वर रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-21T10:26:12Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5761" | ५,७६१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९७ || [[सुदर्शन साहू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-21T10:35:26Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5482" | ५,४८२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९८ || [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-21T15:55:25Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="15063" | १५,०६३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९९ || [[बी.एम. हेगडे]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-21T18:48:28Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11146" | ११,१४६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०० || [[अमीना प्रकरण]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-21T19:56:43Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6397" | ६,३९७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०१ || [[महसूल गुप्तचर संचालनालय]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-21T20:19:16Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="17948" | १७,९४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०२ || [[नवी पिल्लई]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-21T23:35:43Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="23866" | २३,८६६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०३ || [[केन वातानाबे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-21T23:43:41Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7730" | ७,७३० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०४ || [[कांतिलाल हस्तीमल संचेती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T10:10:16Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4668" | ४,६६८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०५ || [[गुलाम मुस्तफा खान (गायक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T10:37:05Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="20080" | २०,०८० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०६ || [[बी.बी. लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T14:53:21Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="18321" | १८,३२१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०७ || [[विश्वेश तीर्थ]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T15:32:58Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4619" | ४,६१९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०८ || [[वहिदुद्दीन खान]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T15:41:29Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11532" | ११,५३२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०९ || [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-22T16:41:05Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="29499" | २९,४९९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११० || [[विकास अभ्यास]] || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value="2026-10-22T19:43:13Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2214" | २,२१४ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ |- | १११ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-22T20:41:33Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="148694" | १,४८,६९४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ११२ || [[नरिंदर सिंह कपानी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T08:42:04Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="18784" | १८,७८४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११३ || [[राधेश्याम खेमका]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T09:46:27Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11264" | ११,२६४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११४ || [[इम्रान रंधावा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T11:59:03Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7514" | ७,५१४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११५ || [[ख्वाजा नाफय]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:04:56Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6056" | ६,०५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११६ || [[रझाउल्लाह मशवानी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:11:13Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4618" | ४,६१८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११७ || [[सलमान मिर्झा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:14:49Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4872" | ४,८७२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११८ || [[अंजला बंदारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:18:42Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3642" | ३,६४२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ११९ || [[केशर नुवंता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:24:27Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7393" | ७,३९३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२० || [[सिनेथ जयवर्धने]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:28:20Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3027" | ३,०२७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२१ || [[जेम्स कोल्स]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:53:35Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4677" | ४,६७७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२२ || [[साद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:56:58Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3397" | ३,३९७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२३ || [[सचिंदु कोलंबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:00:05Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11067" | ११,०६७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२४ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:29:08Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3681" | ३,६८१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२५ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:32:13Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3113" | ३,११३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२६ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०१३]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:35:03Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13285" | १३,२८५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२७ || [[लक्ष्मी चंद जैन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T13:48:33Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7556" | ७,५५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२८ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:22:23Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2282" | २,२८२ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२९ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९४९-५०]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:26:54Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="12855" | १२,८५५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३० || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:30:05Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13862" | १३,८६२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३१ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:35:27Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8585" | ८,५८५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३२ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९५५-५६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:39:25Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9426" | ९,४२६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३३ || [[मॅरिलिबोन क्रिकेट क्लब २५ वर्षांखालील क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:43:22Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="22692" | २२,६९२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३४ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:55:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3394" | ३,३९४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३५ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:58:46Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4184" | ४,१८४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३६ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६३-६४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:01:32Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13025" | १३,०२५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३७ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६७-६८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:05:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="20771" | २०,७७१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३८ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:09:03Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4957" | ४,९५७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३९ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:11:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3748" | ३,७४८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४० || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:14:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2709" | २,७०९ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:20:31Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3136" | ३,१३६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४२ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:22:48Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8053" | ८,०५३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४३ || [[ब्रजेश मिश्रा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T17:37:49Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13940" | १३,९४० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४४ || [[कोकणातील देवस्थान इनाम जमिनींचा इतिहास]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-23T21:31:19Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="264291" | २,६४,२९१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४५ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-24T00:35:24Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="42734" | ४२,७३४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४६ || [[नेमाजी शिंदे]] || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value="2026-10-24T04:05:49Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5660" | ५,६६० || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४७ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:08:41Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5554" | ५,५५४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४८ || [[अब्दुल्ला महमूद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:25:54Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4180" | ४,१८० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४९ || [[एशान करीमी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:29:45Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4873" | ४,८७३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५० || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:34:19Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4172" | ४,१७२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५१ || [[मुसा शाहीन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:37:07Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5841" | ५,८४१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५२ || [[मुस्तकीम अस्लम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:45:48Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4329" | ४,३२९ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५३ || [[सायमन सोरेनसेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:48:05Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3955" | ३,९५५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५४ || [[सूर्य आनंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:51:07Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4887" | ४,८८७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५५ || [[सेबास्टियन हीथ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:23:43Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3785" | ३,७८५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५६ || [[सौद मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:26:19Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5566" | ५,५६६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५७ || [[विल्यम पारचर्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:31:51Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4880" | ४,८८० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५८ || [[धिरेन गोंदारीया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:34:50Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10634" | १०,६३४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १५९ || [[पीटर लँगट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:38:16Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4968" | ४,९६८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६० || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:50:33Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4452" | ४,४५२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६१ || [[ब्रायन लिकावू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:52:35Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3875" | ३,८७५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६२ || [[विशील पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T15:00:03Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4874" | ४,८७४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६३ || [[शुभम पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T15:03:06Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4824" | ४,८२४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६४ || [[सचिन गिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T16:05:31Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4984" | ४,९८४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६५ || [[अनुदीप चेंतामारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:18:35Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5517" | ५,५१७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६६ || [[अली झहीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:22:14Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3918" | ३,९१८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६७ || [[उस्मान पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:24:36Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4751" | ४,७५१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६८ || [[क्लिंटो अँटो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:26:41Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3751" | ३,७५१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६९ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:51:36Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3750" | ३,७५० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |} [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] eqv08nooh37j8lskxm8fzd8o6tr0ujd 2725798 2725783 2026-10-25T00:26:00Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: ऑक्टोबर २०२६ यादी अद्ययावत 2725798 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २५ ऑक्टोबर २०२६, ०५:५५ (भा.प्र.वे.)'' {| class="wikitable sortable" ! क्र. !! लेख !! निर्माता !! दिनांक !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा |- | १ || [[असंका गुरुसिन्हा]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-11T09:06:54Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4545" | ४,५४५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २ || [[द कव्हेनंट (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-11T23:42:42Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10752" | १०,७५२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३ || [[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:44:01Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="93169" | ९३,१६९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४ || [[२०२६ चिनी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:45:53Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169903" | १,६९,९०३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५ || [[२०२६ जपानी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:45:59Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169854" | १,६९,८५४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६ || [[२०२६ मायामी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:04Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169559" | १,६९,५५९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७ || [[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:09Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="188699" | १,८८,६९९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८ || [[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:14Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="118424" | १,१८,४२४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९ || [[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:20Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="134966" | १,३४,९६६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १० || [[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:25Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="112748" | १,१२,७४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११ || [[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:30Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="148070" | १,४८,०७० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२ || [[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:35Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="128209" | १,२८,२०९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३ || [[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:40Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="129579" | १,२९,५७९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४ || [[२०२६ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:45Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="142915" | १,४२,९१५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १५ || [[२०२६ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:49Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="130829" | १,३०,८२९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १६ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:54Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="119135" | १,१९,१३५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७ || [[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:47:00Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="119339" | १,१९,३३९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १८ || [[२०२६ बहरैन ग्रांप्री (मलेशियामध्ये)]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:47:04Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="129156" | १,२९,१५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १९ || [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:47:10Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169006" | १,६९,००६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २० || [[चेझापीक (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-12T02:34:24Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9720" | ९,७२० || ✔ || ✔ || ✔ |- | २१ || [[पोलंड (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-12T02:51:59Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10318" | १०,३१८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २२ || [[कॅरिबियन (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-12T03:39:40Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9194" | ९,१९४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २३ || [[श्रेष्ठ कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T10:44:38Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5492" | ५,४९२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २४ || [[कबीर सागर]] || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value="2026-10-12T11:11:02Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13986" | १३,९८६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | २५ || [[रुस्लान मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T15:30:18Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6148" | ६,१४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २६ || [[अंजना मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T15:37:16Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="23608" | २३,६०८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २७ || [[अमित बेहल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T15:50:27Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4306" | ४,३०६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २८ || [[कोकणातील पारंपरिक ओव्या आणि स्त्रियांचे लोकसाहित्य]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-12T16:44:13Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="97424" | ९७,४२४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २९ || [[नील भट्ट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T17:12:42Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6207" | ६,२०७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३० || [[अभिषेक रावत]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T18:07:37Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5646" | ५,६४६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३१ || [[रस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T20:01:23Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="396" | ३९६ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ |- | ३२ || [[हसन खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T00:45:08Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10063" | १०,०६३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३३ || [[हबीबा इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T01:06:42Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8237" | ८,२३७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३४ || [[खलील गुरबाझ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T01:58:36Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9601" | ९,६०१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३५ || [[ईशान पांडे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:26:58Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9345" | ९,३४५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३६ || [[समय श्रीवास्तव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:33:29Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4882" | ४,८८२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ३७ || [[हसनैन उल वहाब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:38:12Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4385" | ४,३८५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ३८ || [[आदित्य वरदराजन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:41:35Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5213" | ५,२१३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ३९ || [[हसनैन शाह]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:44:59Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6062" | ६,०६२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४० || [[अजयवीर हुंदल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:48:00Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5681" | ५,६८१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४१ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="2026-10-14T22:13:15Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="981" | ९८१ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४२ || [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-15T11:04:41Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="18831" | १८,८३१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४३ || [[रॉबर्ट हॉल]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-15T13:33:49Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2681" | २,६८१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४४ || [[मायकेल वुडफर्ड]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-15T13:52:50Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2854" | २,८५४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४५ || [[कोकणातील जांभ्या खडकाचे सडे]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-15T22:11:24Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="64413" | ६४,४१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४६ || [[मधुमेहावरील औषधे]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2026-10-16T00:59:02Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8556" | ८,५५६ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ |- | ४७ || [[शील पटेल]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-16T10:57:23Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="1946" | १,९४६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४८ || [[१५.एआय]] || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value="2026-10-16T11:57:53Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6539" | ६,५३९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४९ || [[चेरुवयल रामन]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-16T14:06:41Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5142" | ५,१४२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५० || [[करण सोनावळे]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-16T16:01:51Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3348" | ३,३४८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ५१ || [[ऋतुजा पिसाळ]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-16T18:28:11Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="1723" | १,७२३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ५२ || [[राजेश भाऊराव भाकणे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T09:45:31Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4963" | ४,९६३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५३ || [[महेश बळीराम सावंत]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T09:53:48Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5005" | ५,००५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५४ || [[हरून रशीद खान]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T11:31:50Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13189" | १३,१८९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५५ || [[हरून रशीद खान (राजकारणी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T11:33:41Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5279" | ५,२७९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५६ || [[मासाहिरो हारा]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-17T20:01:01Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2156" | २,१५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५७ || [[तेजा देवकर]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-17T21:27:34Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10413" | १०,४१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५८ || [[कोकणातून मुंबईकडे झालेले स्थलांतर]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-18T16:25:27Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="339313" | ३,३९,३१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५९ || [[मानवत मर्डर्स]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-18T19:00:42Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8545" | ८,५४५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६० || [[मानवत हत्याकांड]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-18T19:48:03Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="27830" | २७,८३० || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६१ || [[पॅटर्सन, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2026-10-18T23:46:40Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4148" | ४,१४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६२ || [[श्रीविद्या]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-19T00:07:53Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13642" | १३,६४२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६३ || [[रिसेशनल (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-19T01:17:59Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8767" | ८,७६७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६४ || [[मेहली मेहता]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-19T01:37:33Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6376" | ६,३७६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६५ || [[वॉल्टर सिसुलू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T12:35:45Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5842" | ५,८४२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६६ || [[सर्वपल्ली गोपाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T12:43:38Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5551" | ५,५५१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६७ || [[ब्रजकुमार नेहरू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T13:39:53Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="14568" | १४,५६८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६८ || [[धर्मवीर (नागरी सेवक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T16:07:02Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10781" | १०,७८१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६९ || [[ओटाकुथार]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value="2026-10-19T16:19:21Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="12613" | १२,६१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७० || [[लल्लन प्रसाद सिंह]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T16:19:25Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4543" | ४,५४३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७१ || [[कृष्ण बिहारी लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T16:48:35Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5349" | ५,३४९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७२ || [[मनोहर सिंह गिल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T17:45:58Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5018" | ५,०१८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७३ || [[जगदीश भगवती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T17:54:22Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7234" | ७,२३४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७४ || [[पी. नारायणन (पत्रकार)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T20:10:49Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4101" | ४,१०१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७५ || [[स्कर्वी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T20:35:57Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6708" | ६,७०८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७६ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T20:47:44Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="1804" | १,८०४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७७ || [[अमर मोहिले]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-19T22:03:53Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6223" | ६,२२३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७८ || [[के.टी. थॉमस (न्यायाधीश)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T22:49:03Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6595" | ६,५९५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७९ || [[ओसामू सुझुकी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T22:56:56Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9165" | ९,१६५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८० || [[एल. सुब्रमण्यम]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T23:04:40Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7007" | ७,००७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८१ || [[गंगाधराव फडणवीस]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="2026-10-20T22:23:00Z" | २० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="632" | ६३२ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८२ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2026-10-21T02:19:29Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2398" | २,३९८ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || ✔ |- | ८३ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T04:19:07Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="21378" | २१,३७८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८४ || [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा क]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:00:35Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11405" | ११,४०५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८५ || [[झाहिद शिरजाद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:41:17Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3756" | ३,७५६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८६ || [[दिलराज देओल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:47:57Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2690" | २,६९० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८७ || [[समित गोहिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:53:43Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7394" | ७,३९४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८८ || [[सुखजिंदर सिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:00:34Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4402" | ४,४०२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८९ || [[अर्जुन कुमल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:10:08Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2934" | २,९३४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९० || [[बसीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:15:07Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8119" | ८,११९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९१ || [[शहाब आलम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:19:08Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4166" | ४,१६६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९२ || [[शेर मल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:24:14Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8671" | ८,६७१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९३ || [[झिकरिया इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:36:26Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4065" | ४,०६५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९४ || [[शाह फैसल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:40:04Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4271" | ४,२७१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९५ || [[संजू सजीव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:43:16Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2823" | २,८२३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९६ || [[डी. नागेश्वर रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-21T10:26:12Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5761" | ५,७६१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९७ || [[सुदर्शन साहू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-21T10:35:26Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5482" | ५,४८२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९८ || [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-21T15:55:25Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="15063" | १५,०६३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९९ || [[बी.एम. हेगडे]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-21T18:48:28Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11146" | ११,१४६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०० || [[अमीना प्रकरण]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-21T19:56:43Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6397" | ६,३९७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०१ || [[महसूल गुप्तचर संचालनालय]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-21T20:19:16Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="17948" | १७,९४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०२ || [[नवी पिल्लई]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-21T23:35:43Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="23866" | २३,८६६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०३ || [[केन वातानाबे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-21T23:43:41Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7730" | ७,७३० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०४ || [[कांतिलाल हस्तीमल संचेती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T10:10:16Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4668" | ४,६६८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०५ || [[गुलाम मुस्तफा खान (गायक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T10:37:05Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="20080" | २०,०८० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०६ || [[बी.बी. लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T14:53:21Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="18321" | १८,३२१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०७ || [[विश्वेश तीर्थ]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T15:32:58Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4619" | ४,६१९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०८ || [[वहिदुद्दीन खान]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T15:41:29Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11532" | ११,५३२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०९ || [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-22T16:41:05Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="29499" | २९,४९९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११० || [[विकास अभ्यास]] || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value="2026-10-22T19:43:13Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2214" | २,२१४ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ |- | १११ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-22T20:41:33Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="148694" | १,४८,६९४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ११२ || [[नरिंदर सिंह कपानी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T08:42:04Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="18784" | १८,७८४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११३ || [[राधेश्याम खेमका]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T09:46:27Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11264" | ११,२६४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११४ || [[इम्रान रंधावा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T11:59:03Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7514" | ७,५१४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११५ || [[ख्वाजा नाफय]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:04:56Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6056" | ६,०५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११६ || [[रझाउल्लाह मशवानी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:11:13Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4618" | ४,६१८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११७ || [[सलमान मिर्झा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:14:49Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4872" | ४,८७२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११८ || [[अंजला बंदारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:18:42Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3642" | ३,६४२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ११९ || [[केशर नुवंता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:24:27Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7393" | ७,३९३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२० || [[सिनेथ जयवर्धने]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:28:20Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3027" | ३,०२७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२१ || [[जेम्स कोल्स]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:53:35Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4677" | ४,६७७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२२ || [[साद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:56:58Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3397" | ३,३९७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२३ || [[सचिंदु कोलंबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:00:05Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11067" | ११,०६७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२४ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:29:08Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3681" | ३,६८१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२५ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:32:13Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3113" | ३,११३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२६ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०१३]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:35:03Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13285" | १३,२८५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२७ || [[लक्ष्मी चंद जैन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T13:48:33Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7556" | ७,५५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२८ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:22:23Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2282" | २,२८२ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२९ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९४९-५०]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:26:54Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="12855" | १२,८५५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३० || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:30:05Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13862" | १३,८६२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३१ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:35:27Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8585" | ८,५८५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३२ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९५५-५६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:39:25Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9426" | ९,४२६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३३ || [[मॅरिलिबोन क्रिकेट क्लब २५ वर्षांखालील क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:43:22Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="22692" | २२,६९२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३४ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:55:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3394" | ३,३९४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३५ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:58:46Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4184" | ४,१८४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३६ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६३-६४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:01:32Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13025" | १३,०२५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३७ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६७-६८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:05:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="20771" | २०,७७१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३८ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:09:03Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4957" | ४,९५७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३९ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:11:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3748" | ३,७४८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४० || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:14:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2709" | २,७०९ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:20:31Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3136" | ३,१३६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४२ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:22:48Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8053" | ८,०५३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४३ || [[ब्रजेश मिश्रा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T17:37:49Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13940" | १३,९४० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४४ || [[कोकणातील देवस्थान इनाम जमिनींचा इतिहास]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-23T21:31:19Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="264291" | २,६४,२९१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४५ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-24T00:35:24Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="42734" | ४२,७३४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४६ || [[नेमाजी शिंदे]] || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value="2026-10-24T04:05:49Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5660" | ५,६६० || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४७ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:08:41Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5554" | ५,५५४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४८ || [[अब्दुल्ला महमूद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:25:54Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4180" | ४,१८० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४९ || [[एशान करीमी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:29:45Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4873" | ४,८७३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५० || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:34:19Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4172" | ४,१७२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५१ || [[मुसा शाहीन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:37:07Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5841" | ५,८४१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५२ || [[मुस्तकीम अस्लम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:45:48Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4329" | ४,३२९ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५३ || [[सायमन सोरेनसेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:48:05Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3955" | ३,९५५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५४ || [[सूर्य आनंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:51:07Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4887" | ४,८८७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५५ || [[सेबास्टियन हीथ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:23:43Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3785" | ३,७८५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५६ || [[सौद मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:26:19Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5566" | ५,५६६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५७ || [[विल्यम पारचर्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:31:51Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4880" | ४,८८० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५८ || [[धिरेन गोंदारीया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:34:50Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10852" | १०,८५२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १५९ || [[पीटर लँगट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:38:16Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4968" | ४,९६८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६० || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:50:33Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4452" | ४,४५२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६१ || [[ब्रायन लिकावू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:52:35Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3875" | ३,८७५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६२ || [[विशील पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T15:00:03Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4874" | ४,८७४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६३ || [[शुभम पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T15:03:06Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4824" | ४,८२४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६४ || [[सचिन गिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T16:05:31Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4984" | ४,९८४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६५ || [[अनुदीप चेंतामारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:18:35Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5517" | ५,५१७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६६ || [[अली झहीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:22:14Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3918" | ३,९१८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६७ || [[उस्मान पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:24:36Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4751" | ४,७५१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६८ || [[क्लिंटो अँटो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:26:41Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3751" | ३,७५१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६९ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:51:36Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3750" | ३,७५० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |} [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] hz15acg7672br4bduerx9zi65tuovwp 2725893 2725798 2026-10-25T06:25:58Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: ऑक्टोबर २०२६ यादी अद्ययावत 2725893 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २५ ऑक्टोबर २०२६, ११:५५ (भा.प्र.वे.)'' {| class="wikitable sortable" ! क्र. !! लेख !! निर्माता !! दिनांक !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा |- | १ || [[असंका गुरुसिन्हा]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-11T09:06:54Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4545" | ४,५४५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २ || [[द कव्हेनंट (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-11T23:42:42Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10752" | १०,७५२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३ || [[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:44:01Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="93169" | ९३,१६९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४ || [[२०२६ चिनी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:45:53Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169903" | १,६९,९०३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५ || [[२०२६ जपानी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:45:59Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169854" | १,६९,८५४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६ || [[२०२६ मायामी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:04Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169559" | १,६९,५५९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७ || [[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:09Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="188699" | १,८८,६९९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८ || [[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:14Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="118424" | १,१८,४२४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९ || [[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:20Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="134966" | १,३४,९६६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १० || [[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:25Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="112748" | १,१२,७४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११ || [[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:30Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="148070" | १,४८,०७० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२ || [[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:35Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="128209" | १,२८,२०९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३ || [[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:40Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="129579" | १,२९,५७९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४ || [[२०२६ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:45Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="142915" | १,४२,९१५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १५ || [[२०२६ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:49Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="130829" | १,३०,८२९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १६ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:46:54Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="119135" | १,१९,१३५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७ || [[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:47:00Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="119339" | १,१९,३३९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १८ || [[२०२६ बहरैन ग्रांप्री (मलेशियामध्ये)]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:47:04Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="129156" | १,२९,१५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १९ || [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-11T23:47:10Z" | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="169006" | १,६९,००६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २० || [[चेझापीक (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-12T02:34:24Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9720" | ९,७२० || ✔ || ✔ || ✔ |- | २१ || [[पोलंड (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-12T02:51:59Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10318" | १०,३१८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २२ || [[कॅरिबियन (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-12T03:39:40Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9194" | ९,१९४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २३ || [[श्रेष्ठ कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T10:44:38Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5492" | ५,४९२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २४ || [[कबीर सागर]] || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value="2026-10-12T11:11:02Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13986" | १३,९८६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | २५ || [[रुस्लान मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T15:30:18Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6148" | ६,१४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २६ || [[अंजना मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T15:37:16Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="23608" | २३,६०८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २७ || [[अमित बेहल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T15:50:27Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4306" | ४,३०६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २८ || [[कोकणातील पारंपरिक ओव्या आणि स्त्रियांचे लोकसाहित्य]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-12T16:44:13Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="97424" | ९७,४२४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | २९ || [[नील भट्ट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T17:12:42Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6207" | ६,२०७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३० || [[अभिषेक रावत]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T18:07:37Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5646" | ५,६४६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३१ || [[रस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-12T20:01:23Z" | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="396" | ३९६ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ |- | ३२ || [[हसन खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T00:45:08Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10063" | १०,०६३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३३ || [[हबीबा इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T01:06:42Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8237" | ८,२३७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३४ || [[खलील गुरबाझ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T01:58:36Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9601" | ९,६०१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३५ || [[ईशान पांडे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:26:58Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9345" | ९,३४५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ३६ || [[समय श्रीवास्तव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:33:29Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4882" | ४,८८२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ३७ || [[हसनैन उल वहाब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:38:12Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4385" | ४,३८५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ३८ || [[आदित्य वरदराजन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:41:35Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5213" | ५,२१३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ३९ || [[हसनैन शाह]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:44:59Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6062" | ६,०६२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४० || [[अजयवीर हुंदल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-14T02:48:00Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5681" | ५,६८१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४१ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="2026-10-14T22:13:15Z" | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="981" | ९८१ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४२ || [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-15T11:04:41Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="18831" | १८,८३१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४३ || [[रॉबर्ट हॉल]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-15T13:33:49Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2681" | २,६८१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४४ || [[मायकेल वुडफर्ड]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-15T13:52:50Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2854" | २,८५४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४५ || [[कोकणातील जांभ्या खडकाचे सडे]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-15T22:11:24Z" | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="64413" | ६४,४१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४६ || [[मधुमेहावरील औषधे]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2026-10-16T00:59:02Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8556" | ८,५५६ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ |- | ४७ || [[शील पटेल]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-16T10:57:23Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="1946" | १,९४६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ४८ || [[१५.एआय]] || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value="2026-10-16T11:57:53Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6539" | ६,५३९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ४९ || [[चेरुवयल रामन]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-16T14:06:41Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5142" | ५,१४२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५० || [[करण सोनावळे]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-16T16:01:51Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3348" | ३,३४८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ५१ || [[ऋतुजा पिसाळ]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-16T18:28:11Z" | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="1723" | १,७२३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ५२ || [[राजेश भाऊराव भाकणे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T09:45:31Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4963" | ४,९६३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५३ || [[महेश बळीराम सावंत]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T09:53:48Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5005" | ५,००५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५४ || [[हरून रशीद खान]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T11:31:50Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13189" | १३,१८९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५५ || [[हरून रशीद खान (राजकारणी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-17T11:33:41Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5279" | ५,२७९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५६ || [[मासाहिरो हारा]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2026-10-17T20:01:01Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2156" | २,१५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५७ || [[तेजा देवकर]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-17T21:27:34Z" | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10413" | १०,४१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५८ || [[कोकणातून मुंबईकडे झालेले स्थलांतर]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-18T16:25:27Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="339313" | ३,३९,३१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ५९ || [[मानवत मर्डर्स]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-18T19:00:42Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8545" | ८,५४५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६० || [[मानवत हत्याकांड]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-18T19:48:03Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="27830" | २७,८३० || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६१ || [[पॅटर्सन, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2026-10-18T23:46:40Z" | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4148" | ४,१४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६२ || [[श्रीविद्या]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-19T00:07:53Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13642" | १३,६४२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६३ || [[रिसेशनल (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-19T01:17:59Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8767" | ८,७६७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६४ || [[मेहली मेहता]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-19T01:37:33Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6376" | ६,३७६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६५ || [[वॉल्टर सिसुलू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T12:35:45Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5842" | ५,८४२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६६ || [[सर्वपल्ली गोपाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T12:43:38Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5551" | ५,५५१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६७ || [[ब्रजकुमार नेहरू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T13:39:53Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="14568" | १४,५६८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६८ || [[धर्मवीर (नागरी सेवक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T16:07:02Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10781" | १०,७८१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ६९ || [[ओटाकुथार]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value="2026-10-19T16:19:21Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="12613" | १२,६१३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७० || [[लल्लन प्रसाद सिंह]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T16:19:25Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4543" | ४,५४३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७१ || [[कृष्ण बिहारी लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T16:48:35Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5349" | ५,३४९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७२ || [[मनोहर सिंह गिल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T17:45:58Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5018" | ५,०१८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७३ || [[जगदीश भगवती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T17:54:22Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7234" | ७,२३४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७४ || [[पी. नारायणन (पत्रकार)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T20:10:49Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4101" | ४,१०१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७५ || [[स्कर्वी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T20:35:57Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6708" | ६,७०८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७६ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T20:47:44Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="1804" | १,८०४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७७ || [[अमर मोहिले]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-19T22:03:53Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6223" | ६,२२३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७८ || [[के.टी. थॉमस (न्यायाधीश)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T22:49:03Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6595" | ६,५९५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ७९ || [[ओसामू सुझुकी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T22:56:56Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9165" | ९,१६५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८० || [[एल. सुब्रमण्यम]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-19T23:04:40Z" | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7007" | ७,००७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८१ || [[गंगाधराव फडणवीस]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="2026-10-20T22:23:00Z" | २० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="632" | ६३२ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८२ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2026-10-21T02:19:29Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2398" | २,३९८ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || ✔ |- | ८३ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T04:19:07Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="21378" | २१,३७८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८४ || [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा क]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:00:35Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11405" | ११,४०५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८५ || [[झाहिद शिरजाद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:41:17Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3756" | ३,७५६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८६ || [[दिलराज देओल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:47:57Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2690" | २,६९० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८७ || [[समित गोहिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T08:53:43Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7394" | ७,३९४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ८८ || [[सुखजिंदर सिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:00:34Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4402" | ४,४०२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ८९ || [[अर्जुन कुमल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:10:08Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2934" | २,९३४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९० || [[बसीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:15:07Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8119" | ८,११९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९१ || [[शहाब आलम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:19:08Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4166" | ४,१६६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९२ || [[शेर मल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:24:14Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8671" | ८,६७१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९३ || [[झिकरिया इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:36:26Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4065" | ४,०६५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९४ || [[शाह फैसल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:40:04Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4271" | ४,२७१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९५ || [[संजू सजीव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-21T09:43:16Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2823" | २,८२३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ९६ || [[डी. नागेश्वर रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-21T10:26:12Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5761" | ५,७६१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९७ || [[सुदर्शन साहू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-21T10:35:26Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5482" | ५,४८२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९८ || [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-21T15:55:25Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="15063" | १५,०६३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ९९ || [[बी.एम. हेगडे]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-21T18:48:28Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11146" | ११,१४६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०० || [[अमीना प्रकरण]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-21T19:56:43Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6397" | ६,३९७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०१ || [[महसूल गुप्तचर संचालनालय]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-21T20:19:16Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="17948" | १७,९४८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०२ || [[नवी पिल्लई]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value="2026-10-21T23:35:43Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="23866" | २३,८६६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०३ || [[केन वातानाबे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value="2026-10-21T23:43:41Z" | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7730" | ७,७३० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०४ || [[कांतिलाल हस्तीमल संचेती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T10:10:16Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4668" | ४,६६८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०५ || [[गुलाम मुस्तफा खान (गायक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T10:37:05Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="20080" | २०,०८० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०६ || [[बी.बी. लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T14:53:21Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="18470" | १८,४७० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०७ || [[विश्वेश तीर्थ]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T15:32:58Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4619" | ४,६१९ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०८ || [[वहिदुद्दीन खान]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-22T15:41:29Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11532" | ११,५३२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १०९ || [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="2026-10-22T16:41:05Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="29598" | २९,५९८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११० || [[विकास अभ्यास]] || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value="2026-10-22T19:43:13Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2214" | २,२१४ || <span style="color:#d33">✘</span> || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ |- | १११ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-22T20:41:33Z" | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="148694" | १,४८,६९४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ११२ || [[नरिंदर सिंह कपानी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T08:42:04Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="18784" | १८,७८४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११३ || [[राधेश्याम खेमका]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T09:46:27Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11264" | ११,२६४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११४ || [[इम्रान रंधावा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T11:59:03Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7514" | ७,५१४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११५ || [[ख्वाजा नाफय]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:04:56Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6056" | ६,०५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११६ || [[रझाउल्लाह मशवानी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:11:13Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4618" | ४,६१८ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११७ || [[सलमान मिर्झा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:14:49Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4872" | ४,८७२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | ११८ || [[अंजला बंदारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:18:42Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3642" | ३,६४२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | ११९ || [[केशर नुवंता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:24:27Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7393" | ७,३९३ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२० || [[सिनेथ जयवर्धने]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:28:20Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3027" | ३,०२७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२१ || [[जेम्स कोल्स]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:53:35Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4677" | ४,६७७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२२ || [[साद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T12:56:58Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3397" | ३,३९७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२३ || [[सचिंदु कोलंबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:00:05Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="11067" | ११,०६७ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२४ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:29:08Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3681" | ३,६८१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२५ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:32:13Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3113" | ३,११३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२६ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०१३]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T13:35:03Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13285" | १३,२८५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२७ || [[लक्ष्मी चंद जैन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T13:48:33Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7556" | ७,५५६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १२८ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:22:23Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2282" | २,२८२ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १२९ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९४९-५०]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:26:54Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="12855" | १२,८५५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३० || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:30:05Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13862" | १३,८६२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३१ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:35:27Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8585" | ८,५८५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३२ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९५५-५६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:39:25Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="9426" | ९,४२६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३३ || [[मॅरिलिबोन क्रिकेट क्लब २५ वर्षांखालील क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:43:22Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="22692" | २२,६९२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३४ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:55:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3394" | ३,३९४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३५ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T16:58:46Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4184" | ४,१८४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३६ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६३-६४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:01:32Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13025" | १३,०२५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३७ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६७-६८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:05:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="20771" | २०,७७१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १३८ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:09:03Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4957" | ४,९५७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १३९ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:11:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3748" | ३,७४८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४० || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:14:15Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2709" | २,७०९ || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:20:31Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3136" | ३,१३६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४२ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-23T17:22:48Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="8053" | ८,०५३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४३ || [[ब्रजेश मिश्रा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="2026-10-23T17:37:49Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="13940" | १३,९४० || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४४ || [[कोकणातील देवस्थान इनाम जमिनींचा इतिहास]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-23T21:31:19Z" | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="264291" | २,६४,२९१ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४५ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="2026-10-24T00:35:24Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="42734" | ४२,७३४ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १४६ || [[नेमाजी शिंदे]] || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value="2026-10-24T04:05:49Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5660" | ५,६६० || <span style="color:#d33">✘</span> || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४७ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:08:41Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5554" | ५,५५४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४८ || [[अब्दुल्ला महमूद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:25:54Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4180" | ४,१८० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १४९ || [[एशान करीमी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:29:45Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4873" | ४,८७३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५० || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:34:19Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4172" | ४,१७२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५१ || [[मुसा शाहीन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:37:07Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5841" | ५,८४१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५२ || [[मुस्तकीम अस्लम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:45:48Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4329" | ४,३२९ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५३ || [[सायमन सोरेनसेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:48:05Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3955" | ३,९५५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५४ || [[सूर्य आनंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T09:51:07Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4887" | ४,८८७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५५ || [[सेबास्टियन हीथ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:23:43Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3785" | ३,७८५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५६ || [[सौद मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:26:19Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5566" | ५,५६६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५७ || [[विल्यम पारचर्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:31:51Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4880" | ४,८८० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १५८ || [[धिरेन गोंदारीया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:34:50Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="10852" | १०,८५२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १५९ || [[पीटर लँगट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:38:16Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4968" | ४,९६८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६० || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:50:33Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4452" | ४,४५२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६१ || [[ब्रायन लिकावू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T14:52:35Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3875" | ३,८७५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६२ || [[विशील पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T15:00:03Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4874" | ४,८७४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६३ || [[शुभम पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T15:03:06Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4824" | ४,८२४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६४ || [[सचिन गिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T16:05:31Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4984" | ४,९८४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६५ || [[अनुदीप चेंतामारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:18:35Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5517" | ५,५१७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६६ || [[अली झहीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:22:14Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3918" | ३,९१८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६७ || [[उस्मान पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:24:36Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4751" | ४,७५१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६८ || [[क्लिंटो अँटो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:26:41Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3751" | ३,७५१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १६९ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-24T18:51:36Z" | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3750" | ३,७५० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७० || [[निमिष लतीफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T07:03:18Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4104" | ४,१०४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७१ || [[मुहम्मद आकिफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T07:05:46Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4438" | ४,४३८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७२ || [[यासिन पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T07:08:39Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3943" | ३,९४३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७३ || [[विश्व नेत्तम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T07:10:16Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2511" | २,५११ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७४ || [[ऑए ओरु]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T07:14:47Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4067" | ४,०६७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७५ || [[गाबा फ्रँक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T07:17:24Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4354" | ४,३५४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७६ || [[डान्सी टॉम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T07:19:37Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2253" | २,२५३ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७७ || [[डोको रूपा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T07:21:47Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2878" | २,८७८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७८ || [[पॅट्रीक नोऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T07:23:41Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="3582" | ३,५८२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १७९ || [[बोइओ रे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T07:25:46Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4624" | ४,६२४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १८० || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T07:29:29Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4076" | ४,०७६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १८१ || [[अक्षय शंकर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T07:38:50Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="2902" | २,९०२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १८२ || [[ओबैद उर रहमान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T08:12:58Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5249" | ५,२४९ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १८३ || [[झीशान हैदर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T08:14:52Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7278" | ७,२७८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १८४ || [[झुबेर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T08:18:39Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7576" | ७,५७६ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १८५ || [[डॅनियल लुईस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T08:23:25Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6341" | ६,३४१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १८६ || [[मुजीब-उर-रहमान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T08:27:35Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4371" | ४,३७१ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १८७ || [[मुहम्मद आसिम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T08:30:36Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5787" | ५,७८७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १८८ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T08:33:17Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7954" | ७,९५४ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १८९ || [[शाहजैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T08:35:26Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6648" | ६,६४८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १९० || [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T08:41:02Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6815" | ६,८१५ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १९१ || [[रविंद्र कोट्टाहच्ची]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T08:46:02Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6026" | ६,०२६ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १९२ || [[नितीन बाठी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T08:48:46Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5892" | ५,८९२ || ✔ || ✔ || ✔ |- | १९३ || [[चामरा डी सोयसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T08:54:08Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7982" | ७,९८२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १९४ || [[बालागे दिलरुक्षा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T09:12:30Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7925" | ७,९२५ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १९५ || [[जुन ह्यूनवू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T09:14:48Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7750" | ७,७५० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १९६ || [[आलम नकाश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T09:16:55Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7448" | ७,४४८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १९७ || [[कुलदीप गुर्जर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T09:18:46Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="7278" | ७,२७८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १९८ || [[आमिर लाल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T09:20:39Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="6212" | ६,२१२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | १९९ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T09:22:50Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5162" | ५,१६२ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | २०० || [[समीरा मदुरंगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T09:24:42Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5158" | ५,१५८ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | २०१ || [[फाझिल मुहम्मद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T09:26:31Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="4167" | ४,१६७ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | २०२ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरिया क्रिकेटर)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2026-10-25T09:28:11Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="5339" | ५,३३९ || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |- | २०३ || [[कोकणातील वेठबिगार पद्धत]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="2026-10-25T09:37:52Z" | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value="241570" | २,४१,५७० || ✔ || ✔ || <span style="color:#d33">✘</span> |} [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] 7ph7x5r0u9f1a89h7dx0yjq8o7x8vnh 4 385507 2725671 2725602 2026-10-24T12:26:04Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: सुधारणा आवश्यक यादी (६१) 2725671 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २४ ऑक्टोबर २०२६, १७:५५ (भा.प्र.वे.)'' प्रकल्पांतर्गत तयार झालेल्या लेखांपैकी ज्यांच्यात किमान एक त्रुटी आहे तेच लेख येथे दिसतात. प्रत्येक अद्ययावतीत ही संपूर्ण यादी पुन्हा तयार होते; त्रुटी दूर केलेला लेख आपोआप यादीतून निघतो. == सारांश == * सुधारणा आवश्यक लेख: '''६१''' * मागील अद्ययावतीपासून पूर्ण सुधारलेले लेख: '''०''' * लहान लेख (४,००० बाइट्सपेक्षा कमी): '''२९''' * संदर्भ नसलेले: '''९''' * वर्ग नसलेले: '''४''' * विकिडेटा जोडणी नसलेले: '''५४''' == यादी == ✔ = ठीक, <span style="color:#d33">✘</span> = सुधारणा आवश्यक. कोणत्याही स्तंभाच्या शीर्षकावर क्लिक करून क्रमवारी लावा (उदा. फक्त संदर्भ नसलेले एकत्र पाहण्यासाठी ''संदर्भ'' स्तंभ). सर्वाधिक त्रुटी असलेले लेख आधी दिसतात. <small>वर्ग तपासणी फक्त लेखात थेट लिहिलेले वर्ग ओळखते, साच्यांमधून येणारे नाही.</small> {| class="wikitable sortable" ! क्र. !! लेख !! निर्माता !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा !! त्रुटी |- | १ || [[गंगाधराव फडणवीस]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%AB%E0%A4%A1%E0%A4%A3%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="632" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ६३२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="4" style="text-align:center" | ४ |- | २ || [[रस]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="396" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३९६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ३ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A7%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="981" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ९८१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ४ || [[विकास अभ्यास]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value="2214" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,२१४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ५ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%AB-%E0%A5%AE%E0%A5%AC&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2282" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,२८२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ६ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2709" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,७०९ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ७ || [[ऋतुजा पिसाळ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8B%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="1723" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | १,७२३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ८ || [[शील पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="1946" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | १,९४६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ९ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%89%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%A5_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%80%2C_%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2398" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,३९८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १० || [[रॉबर्ट हॉल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%89%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%B9%E0%A5%89%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2681" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,६८१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ११ || [[दिलराज देओल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%93%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2690" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,६९० <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १२ || [[संजू सजीव]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A5%82_%E0%A4%B8%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2823" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,८२३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १३ || [[मायकेल वुडफर्ड]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A1%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2854" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,८५४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १४ || [[अर्जुन कुमल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2934" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,९३४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १५ || [[सिनेथ जयवर्धने]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A5_%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3005" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,००५ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १६ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3113" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,११३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १७ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%AC-%E0%A5%AD%E0%A5%AD&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3136" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,१३६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १८ || [[करण सोनावळे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B3%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="3348" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,३४८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १९ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AD-%E0%A5%AF%E0%A5%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3394" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,३९४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २० || [[अंजला बंदारा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3642" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,६४२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २१ || [[सेबास्टियन हीथ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A5&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3655" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,६५५ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २२ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A6%E0%A5%A6-%E0%A5%A6%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3681" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,६८१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २३ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3748" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७४८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २४ || [[झाहिद शिरजाद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3756" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७५६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २५ || [[ब्रायन लिकावू]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%82&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3810" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,८१० <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २६ || [[सायमन सोरेनसेन]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3955" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,९५५ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २७ || [[नेमाजी शिंदे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value="5660" | ५,६६० ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २८ || [[मधुमेहावरील औषधे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%94%E0%A4%B7%E0%A4%A7%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="8556" | ८,५५६ ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २९ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80._%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%80%29&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="1804" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | १,८०४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३० || [[मासाहिरो हारा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8B_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2156" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,१५६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३१ || [[साद बेग]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3397" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,३९७ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३२ || [[झिकरिया इस्लाम]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4065" | ४,०६५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३३ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A1&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4172" | ४,१७२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३४ || [[अब्दुल्ला महमूद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4180" | ४,१८० ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३५ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AE-%E0%A5%AF%E0%A5%AF&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4184" | ४,१८४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३६ || [[शाह फैसल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9_%E0%A4%AB%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4271" | ४,२७१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३७ || [[मुस्तकीम अस्लम]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AE_%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4329" | ४,३२९ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३८ || [[हसनैन उल वहाब]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%89%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AC&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4385" | ४,३८५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३९ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%86&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4387" | ४,३८७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४० || [[सुखजिंदर सिंग]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4402" | ४,४०२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४१ || [[विल्यम पारचर्ड]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4695" | ४,६९५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४२ || [[शुभम पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4759" | ४,७५९ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४३ || [[विशील पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4865" | ४,८६५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४४ || [[एशान करीमी]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8F%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4873" | ४,८७३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४५ || [[समय श्रीवास्तव]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4882" | ४,८८२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४६ || [[सूर्य आनंद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4887" | ४,८८७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४७ || [[पीटर लँगट]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%9F%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%81%E0%A4%97%E0%A4%9F&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4903" | ४,९०३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४८ || [[सचिन गिल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A4%BF%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4919" | ४,९१९ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४९ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4957" | ४,९५७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५० || [[आदित्य वरदराजन]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5213" | ५,२१३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५१ || [[सौद मुनीर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5501" | ५,५०१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५२ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5554" | ५,५५४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५३ || [[अजयवीर हुंदल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5681" | ५,६८१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५४ || [[मुसा शाहीन]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5841" | ५,८४१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५५ || [[हसनैन शाह]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="6062" | ६,०६२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५६ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%A7-%E0%A5%AE%E0%A5%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="8053" | ८,०५३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५७ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="8585" | ८,५८५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५८ || [[कबीर सागर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value="13986" | १३,९८६ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५९ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%88%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%8F_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="21378" | २१,३७८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६० || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B6_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="119135" | १,१९,१३५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६१ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%B2%E0%A5%8B_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="148694" | १,४८,६९४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |} [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] 7hnywvztsmgw14hmu4cdgt82a1tapdy 2725784 2725671 2026-10-24T18:26:05Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: सुधारणा आवश्यक यादी (६६) 2725784 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २४ ऑक्टोबर २०२६, २३:५६ (भा.प्र.वे.)'' प्रकल्पांतर्गत तयार झालेल्या लेखांपैकी ज्यांच्यात किमान एक त्रुटी आहे तेच लेख येथे दिसतात. प्रत्येक अद्ययावतीत ही संपूर्ण यादी पुन्हा तयार होते; त्रुटी दूर केलेला लेख आपोआप यादीतून निघतो. == सारांश == * सुधारणा आवश्यक लेख: '''६६''' * मागील अद्ययावतीपासून पूर्ण सुधारलेले लेख: '''०''' * लहान लेख (४,००० बाइट्सपेक्षा कमी): '''३२''' * संदर्भ नसलेले: '''९''' * वर्ग नसलेले: '''४''' * विकिडेटा जोडणी नसलेले: '''५९''' == यादी == ✔ = ठीक, <span style="color:#d33">✘</span> = सुधारणा आवश्यक. कोणत्याही स्तंभाच्या शीर्षकावर क्लिक करून क्रमवारी लावा (उदा. फक्त संदर्भ नसलेले एकत्र पाहण्यासाठी ''संदर्भ'' स्तंभ). सर्वाधिक त्रुटी असलेले लेख आधी दिसतात. <small>वर्ग तपासणी फक्त लेखात थेट लिहिलेले वर्ग ओळखते, साच्यांमधून येणारे नाही.</small> {| class="wikitable sortable" ! क्र. !! लेख !! निर्माता !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा !! त्रुटी |- | १ || [[गंगाधराव फडणवीस]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%AB%E0%A4%A1%E0%A4%A3%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="632" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ६३२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="4" style="text-align:center" | ४ |- | २ || [[रस]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="396" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३९६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ३ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A7%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="981" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ९८१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ४ || [[विकास अभ्यास]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value="2214" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,२१४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ५ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%AB-%E0%A5%AE%E0%A5%AC&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2282" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,२८२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ६ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2709" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,७०९ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ७ || [[ऋतुजा पिसाळ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8B%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="1723" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | १,७२३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ८ || [[शील पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="1946" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | १,९४६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ९ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%89%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%A5_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%80%2C_%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2398" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,३९८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १० || [[रॉबर्ट हॉल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%89%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%B9%E0%A5%89%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2681" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,६८१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ११ || [[दिलराज देओल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%93%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2690" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,६९० <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १२ || [[संजू सजीव]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A5%82_%E0%A4%B8%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2823" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,८२३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १३ || [[मायकेल वुडफर्ड]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A1%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2854" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,८५४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १४ || [[अर्जुन कुमल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2934" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,९३४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १५ || [[सिनेथ जयवर्धने]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A5_%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3027" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,०२७ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १६ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3113" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,११३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १७ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%AC-%E0%A5%AD%E0%A5%AD&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3136" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,१३६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १८ || [[करण सोनावळे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B3%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="3348" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,३४८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १९ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AD-%E0%A5%AF%E0%A5%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3394" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,३९४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २० || [[अंजला बंदारा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3642" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,६४२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २१ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A6%E0%A5%A6-%E0%A5%A6%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3681" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,६८१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २२ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3748" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७४८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २३ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A1_%E0%A4%B8%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3750" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७५० <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २४ || [[क्लिंटो अँटो]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%8B_%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%9F%E0%A5%8B&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3751" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७५१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २५ || [[झाहिद शिरजाद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3756" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७५६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २६ || [[सेबास्टियन हीथ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A5&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3785" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७८५ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २७ || [[ब्रायन लिकावू]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%82&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3875" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,८७५ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २८ || [[अली झहीर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%9D%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3918" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,९१८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २९ || [[सायमन सोरेनसेन]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3955" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,९५५ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३० || [[नेमाजी शिंदे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value="5660" | ५,६६० ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३१ || [[मधुमेहावरील औषधे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%94%E0%A4%B7%E0%A4%A7%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="8556" | ८,५५६ ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३२ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80._%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%80%29&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="1804" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | १,८०४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३३ || [[मासाहिरो हारा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8B_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2156" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,१५६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३४ || [[साद बेग]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3397" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,३९७ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३५ || [[झिकरिया इस्लाम]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4065" | ४,०६५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३६ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A1&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4172" | ४,१७२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३७ || [[अब्दुल्ला महमूद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4180" | ४,१८० ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३८ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AE-%E0%A5%AF%E0%A5%AF&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4184" | ४,१८४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३९ || [[शाह फैसल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9_%E0%A4%AB%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4271" | ४,२७१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४० || [[मुस्तकीम अस्लम]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AE_%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4329" | ४,३२९ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४१ || [[हसनैन उल वहाब]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%89%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AC&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4385" | ४,३८५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४२ || [[सुखजिंदर सिंग]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4402" | ४,४०२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४३ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%86&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4452" | ४,४५२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४४ || [[उस्मान पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4751" | ४,७५१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४५ || [[शुभम पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4824" | ४,८२४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४६ || [[एशान करीमी]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8F%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4873" | ४,८७३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४७ || [[विशील पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4874" | ४,८७४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४८ || [[विल्यम पारचर्ड]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4880" | ४,८८० ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४९ || [[समय श्रीवास्तव]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4882" | ४,८८२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५० || [[सूर्य आनंद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4887" | ४,८८७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4957" | ४,९५७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५२ || [[पीटर लँगट]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%9F%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%81%E0%A4%97%E0%A4%9F&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4968" | ४,९६८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५३ || [[सचिन गिल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A4%BF%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4984" | ४,९८४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५४ || [[आदित्य वरदराजन]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5213" | ५,२१३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५५ || [[अनुदीप चेंतामारा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5517" | ५,५१७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५६ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5554" | ५,५५४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५७ || [[सौद मुनीर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5566" | ५,५६६ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५८ || [[अजयवीर हुंदल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5681" | ५,६८१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५९ || [[मुसा शाहीन]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5841" | ५,८४१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६० || [[हसनैन शाह]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="6062" | ६,०६२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%A7-%E0%A5%AE%E0%A5%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="8053" | ८,०५३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६२ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="8585" | ८,५८५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६३ || [[कबीर सागर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value="13986" | १३,९८६ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६४ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%88%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%8F_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="21378" | २१,३७८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६५ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B6_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="119135" | १,१९,१३५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६६ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%B2%E0%A5%8B_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="148694" | १,४८,६९४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |} [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] 9eovvym0yv2ji3miys15j0wdqewbc0g 2725799 2725784 2026-10-25T00:26:05Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: सुधारणा आवश्यक यादी (६६) 2725799 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २५ ऑक्टोबर २०२६, ०५:५६ (भा.प्र.वे.)'' प्रकल्पांतर्गत तयार झालेल्या लेखांपैकी ज्यांच्यात किमान एक त्रुटी आहे तेच लेख येथे दिसतात. प्रत्येक अद्ययावतीत ही संपूर्ण यादी पुन्हा तयार होते; त्रुटी दूर केलेला लेख आपोआप यादीतून निघतो. == सारांश == * सुधारणा आवश्यक लेख: '''६६''' * मागील अद्ययावतीपासून पूर्ण सुधारलेले लेख: '''०''' * लहान लेख (४,००० बाइट्सपेक्षा कमी): '''३२''' * संदर्भ नसलेले: '''९''' * वर्ग नसलेले: '''४''' * विकिडेटा जोडणी नसलेले: '''५९''' == यादी == ✔ = ठीक, <span style="color:#d33">✘</span> = सुधारणा आवश्यक. कोणत्याही स्तंभाच्या शीर्षकावर क्लिक करून क्रमवारी लावा (उदा. फक्त संदर्भ नसलेले एकत्र पाहण्यासाठी ''संदर्भ'' स्तंभ). सर्वाधिक त्रुटी असलेले लेख आधी दिसतात. <small>वर्ग तपासणी फक्त लेखात थेट लिहिलेले वर्ग ओळखते, साच्यांमधून येणारे नाही.</small> {| class="wikitable sortable" ! क्र. !! लेख !! निर्माता !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा !! त्रुटी |- | १ || [[गंगाधराव फडणवीस]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%AB%E0%A4%A1%E0%A4%A3%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="632" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ६३२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="4" style="text-align:center" | ४ |- | २ || [[रस]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="396" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३९६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ३ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A7%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="981" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ९८१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ४ || [[विकास अभ्यास]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value="2214" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,२१४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ५ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%AB-%E0%A5%AE%E0%A5%AC&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2282" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,२८२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ६ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2709" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,७०९ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ७ || [[ऋतुजा पिसाळ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8B%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="1723" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | १,७२३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ८ || [[शील पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="1946" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | १,९४६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ९ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%89%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%A5_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%80%2C_%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2398" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,३९८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १० || [[रॉबर्ट हॉल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%89%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%B9%E0%A5%89%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2681" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,६८१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ११ || [[दिलराज देओल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%93%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2690" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,६९० <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १२ || [[संजू सजीव]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A5%82_%E0%A4%B8%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2823" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,८२३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १३ || [[मायकेल वुडफर्ड]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A1%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2854" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,८५४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १४ || [[अर्जुन कुमल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2934" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,९३४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १५ || [[सिनेथ जयवर्धने]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A5_%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3027" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,०२७ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १६ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3113" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,११३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १७ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%AC-%E0%A5%AD%E0%A5%AD&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3136" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,१३६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १८ || [[करण सोनावळे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B3%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="3348" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,३४८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १९ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AD-%E0%A5%AF%E0%A5%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3394" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,३९४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २० || [[अंजला बंदारा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3642" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,६४२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २१ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A6%E0%A5%A6-%E0%A5%A6%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3681" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,६८१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २२ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3748" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७४८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २३ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A1_%E0%A4%B8%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3750" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७५० <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २४ || [[क्लिंटो अँटो]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%8B_%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%9F%E0%A5%8B&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3751" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७५१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २५ || [[झाहिद शिरजाद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3756" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७५६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २६ || [[सेबास्टियन हीथ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A5&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3785" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७८५ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २७ || [[ब्रायन लिकावू]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%82&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3875" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,८७५ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २८ || [[अली झहीर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%9D%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3918" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,९१८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २९ || [[सायमन सोरेनसेन]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3955" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,९५५ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३० || [[नेमाजी शिंदे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value="5660" | ५,६६० ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३१ || [[मधुमेहावरील औषधे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%94%E0%A4%B7%E0%A4%A7%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="8556" | ८,५५६ ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३२ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80._%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%80%29&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="1804" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | १,८०४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३३ || [[मासाहिरो हारा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8B_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2156" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,१५६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३४ || [[साद बेग]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3397" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,३९७ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३५ || [[झिकरिया इस्लाम]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4065" | ४,०६५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३६ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A1&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4172" | ४,१७२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३७ || [[अब्दुल्ला महमूद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4180" | ४,१८० ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३८ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AE-%E0%A5%AF%E0%A5%AF&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4184" | ४,१८४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३९ || [[शाह फैसल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9_%E0%A4%AB%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4271" | ४,२७१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४० || [[मुस्तकीम अस्लम]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AE_%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4329" | ४,३२९ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४१ || [[हसनैन उल वहाब]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%89%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AC&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4385" | ४,३८५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४२ || [[सुखजिंदर सिंग]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4402" | ४,४०२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४३ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%86&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4452" | ४,४५२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४४ || [[उस्मान पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4751" | ४,७५१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४५ || [[शुभम पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4824" | ४,८२४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४६ || [[एशान करीमी]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8F%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4873" | ४,८७३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४७ || [[विशील पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4874" | ४,८७४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४८ || [[विल्यम पारचर्ड]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4880" | ४,८८० ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४९ || [[समय श्रीवास्तव]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4882" | ४,८८२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५० || [[सूर्य आनंद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4887" | ४,८८७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4957" | ४,९५७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५२ || [[पीटर लँगट]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%9F%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%81%E0%A4%97%E0%A4%9F&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4968" | ४,९६८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५३ || [[सचिन गिल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A4%BF%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4984" | ४,९८४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५४ || [[आदित्य वरदराजन]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5213" | ५,२१३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५५ || [[अनुदीप चेंतामारा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5517" | ५,५१७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५६ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5554" | ५,५५४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५७ || [[सौद मुनीर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5566" | ५,५६६ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५८ || [[अजयवीर हुंदल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5681" | ५,६८१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५९ || [[मुसा शाहीन]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5841" | ५,८४१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६० || [[हसनैन शाह]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="6062" | ६,०६२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%A7-%E0%A5%AE%E0%A5%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="8053" | ८,०५३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६२ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="8585" | ८,५८५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६३ || [[कबीर सागर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value="13986" | १३,९८६ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६४ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%88%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%8F_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="21378" | २१,३७८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६५ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B6_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="119135" | १,१९,१३५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६६ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%B2%E0%A5%8B_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="148694" | १,४८,६९४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |} [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] 6xkp776hcibm13fdm32gxeh7rqobpmi 2725894 2725799 2026-10-25T06:26:03Z TivenBot 80923 मिशन १,११,१११: सुधारणा आवश्यक यादी (९७) 2725894 wikitext text/x-wiki ''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: २५ ऑक्टोबर २०२६, ११:५५ (भा.प्र.वे.)'' प्रकल्पांतर्गत तयार झालेल्या लेखांपैकी ज्यांच्यात किमान एक त्रुटी आहे तेच लेख येथे दिसतात. प्रत्येक अद्ययावतीत ही संपूर्ण यादी पुन्हा तयार होते; त्रुटी दूर केलेला लेख आपोआप यादीतून निघतो. == सारांश == * सुधारणा आवश्यक लेख: '''९७''' * मागील अद्ययावतीपासून पूर्ण सुधारलेले लेख: '''०''' * लहान लेख (४,००० बाइट्सपेक्षा कमी): '''३८''' * संदर्भ नसलेले: '''९''' * वर्ग नसलेले: '''४''' * विकिडेटा जोडणी नसलेले: '''९०''' == यादी == ✔ = ठीक, <span style="color:#d33">✘</span> = सुधारणा आवश्यक. कोणत्याही स्तंभाच्या शीर्षकावर क्लिक करून क्रमवारी लावा (उदा. फक्त संदर्भ नसलेले एकत्र पाहण्यासाठी ''संदर्भ'' स्तंभ). सर्वाधिक त्रुटी असलेले लेख आधी दिसतात. <small>वर्ग तपासणी फक्त लेखात थेट लिहिलेले वर्ग ओळखते, साच्यांमधून येणारे नाही.</small> {| class="wikitable sortable" ! क्र. !! लेख !! निर्माता !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा !! त्रुटी |- | १ || [[गंगाधराव फडणवीस]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%AB%E0%A4%A1%E0%A4%A3%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="632" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ६३२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="4" style="text-align:center" | ४ |- | २ || [[रस]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="396" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३९६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ३ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A7%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value="981" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ९८१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ४ || [[विकास अभ्यास]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value="2214" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,२१४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ५ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%AB-%E0%A5%AE%E0%A5%AC&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2282" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,२८२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ६ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2709" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,७०९ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="3" style="text-align:center" | ३ |- | ७ || [[ऋतुजा पिसाळ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8B%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="1723" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | १,७२३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ८ || [[शील पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="1946" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | १,९४६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ९ || [[डान्सी टॉम]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%9F%E0%A5%89%E0%A4%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2253" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,२५३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १० || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%89%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%A5_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%80%2C_%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="2398" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,३९८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ११ || [[विश्व नेत्तम]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5_%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2511" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,५११ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १२ || [[रॉबर्ट हॉल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%89%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%B9%E0%A5%89%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2681" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,६८१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १३ || [[दिलराज देओल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%93%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2690" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,६९० <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १४ || [[संजू सजीव]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A5%82_%E0%A4%B8%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2823" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,८२३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १५ || [[मायकेल वुडफर्ड]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A1%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2854" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,८५४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १६ || [[डोको रूपा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%AA%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2878" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,८७८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १७ || [[अक्षय शंकर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2902" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,९०२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १८ || [[अर्जुन कुमल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="2934" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,९३४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | १९ || [[सिनेथ जयवर्धने]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A5_%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3027" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,०२७ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २० || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3113" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,११३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%AC-%E0%A5%AD%E0%A5%AD&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3136" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,१३६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २२ || [[करण सोनावळे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B3%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value="3348" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,३४८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २३ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AD-%E0%A5%AF%E0%A5%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3394" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,३९४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २४ || [[पॅट्रीक नोऊ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95_%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%8A&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3582" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,५८२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २५ || [[अंजला बंदारा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3642" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,६४२ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २६ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A6%E0%A5%A6-%E0%A5%A6%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3681" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,६८१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २७ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3748" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७४८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २८ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A1_%E0%A4%B8%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3750" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७५० <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | २९ || [[क्लिंटो अँटो]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%8B_%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%9F%E0%A5%8B&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3751" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७५१ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३० || [[झाहिद शिरजाद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3756" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७५६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३१ || [[सेबास्टियन हीथ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A5&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3785" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,७८५ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३२ || [[ब्रायन लिकावू]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%82&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3875" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,८७५ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३३ || [[अली झहीर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%9D%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3918" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,९१८ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३४ || [[यासिन पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3943" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,९४३ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३५ || [[सायमन सोरेनसेन]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3955" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,९५५ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३६ || [[नेमाजी शिंदे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value="5660" | ५,६६० ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३७ || [[मधुमेहावरील औषधे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%94%E0%A4%B7%E0%A4%A7%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value="8556" | ८,५५६ ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="2" style="text-align:center" | २ |- | ३८ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80._%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%80%29&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value="1804" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | १,८०४ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ३९ || [[मासाहिरो हारा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8B_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value="2156" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | २,१५६ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४० || [[साद बेग]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="3397" style="background:rgba(221,51,51,0.15)" | ३,३९७ <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४१ || [[झिकरिया इस्लाम]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4065" | ४,०६५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४२ || [[ऑए ओरु]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%8F_%E0%A4%93%E0%A4%B0%E0%A5%81&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4067" | ४,०६७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४३ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9D%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4076" | ४,०७६ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४४ || [[निमिष लतीफ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B7_%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AB&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4104" | ४,१०४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४५ || [[फाझिल मुहम्मद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4167" | ४,१६७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४६ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A1&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4172" | ४,१७२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४७ || [[अब्दुल्ला महमूद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4180" | ४,१८० ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४८ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AE-%E0%A5%AF%E0%A5%AF&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4184" | ४,१८४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ४९ || [[शाह फैसल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9_%E0%A4%AB%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4271" | ४,२७१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५० || [[मुस्तकीम अस्लम]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AE_%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4329" | ४,३२९ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५१ || [[गाबा फ्रँक]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%81%E0%A4%95&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4354" | ४,३५४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५२ || [[मुजीब-उर-रहमान]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%AC-%E0%A4%89%E0%A4%B0-%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4371" | ४,३७१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५३ || [[हसनैन उल वहाब]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%89%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AC&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4385" | ४,३८५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५४ || [[सुखजिंदर सिंग]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4402" | ४,४०२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५५ || [[मुहम्मद आकिफ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AB&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4438" | ४,४३८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५६ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%86&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4452" | ४,४५२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५७ || [[बोइओ रे]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%87%E0%A4%93_%E0%A4%B0%E0%A5%87&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4624" | ४,६२४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५८ || [[उस्मान पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4751" | ४,७५१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ५९ || [[शुभम पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4824" | ४,८२४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६० || [[एशान करीमी]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8F%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4873" | ४,८७३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६१ || [[विशील पटेल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4874" | ४,८७४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६२ || [[विल्यम पारचर्ड]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4880" | ४,८८० ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६३ || [[समय श्रीवास्तव]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4882" | ४,८८२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६४ || [[सूर्य आनंद]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4887" | ४,८८७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६५ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4957" | ४,९५७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६६ || [[पीटर लँगट]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%9F%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%81%E0%A4%97%E0%A4%9F&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4968" | ४,९६८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६७ || [[सचिन गिल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A4%BF%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="4984" | ४,९८४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६८ || [[समीरा मदुरंगा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5158" | ५,१५८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ६९ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5162" | ५,१६२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ७० || [[आदित्य वरदराजन]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5213" | ५,२१३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ७१ || [[ओबैद उर रहमान]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5249" | ५,२४९ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ७२ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरिया क्रिकेटर)]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%AD_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%28%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%B0%29&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5339" | ५,३३९ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ७३ || [[अनुदीप चेंतामारा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5517" | ५,५१७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ७४ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5554" | ५,५५४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ७५ || [[सौद मुनीर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5566" | ५,५६६ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ७६ || [[अजयवीर हुंदल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5681" | ५,६८१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ७७ || [[मुहम्मद आसिम]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5787" | ५,७८७ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ७८ || [[मुसा शाहीन]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="5841" | ५,८४१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ७९ || [[हसनैन शाह]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="6062" | ६,०६२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ८० || [[आमिर लाल]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="6212" | ६,२१२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ८१ || [[डॅनियल लुईस]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%88%E0%A4%B8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="6341" | ६,३४१ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ८२ || [[शाहजैब जमील]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9C%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="6648" | ६,६४८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ८३ || [[झीशान हैदर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="7278" | ७,२७८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ८४ || [[कुलदीप गुर्जर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="7278" | ७,२७८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ८५ || [[आलम नकाश]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B2%E0%A4%AE_%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B6&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="7448" | ७,४४८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ८६ || [[झुबेर अली]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="7576" | ७,५७६ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ८७ || [[जुन ह्यूनवू]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A5%82&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="7750" | ७,७५० ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ८८ || [[बालागे दिलरुक्षा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="7925" | ७,९२५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ८९ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%87%E0%A4%AC_%E0%A4%86%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="7954" | ७,९५४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ९० || [[चामरा डी सोयसा]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%A1%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%BE&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="7982" | ७,९८२ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ९१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%A7-%E0%A5%AE%E0%A5%A8&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="8053" | ८,०५३ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ९२ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="8585" | ८,५८५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ९३ || [[कबीर सागर]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value="13986" | १३,९८६ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ९४ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%88%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%8F_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value="21378" | २१,३७८ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ९५ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B6_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="119135" | १,१९,१३५ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ९६ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%B2%E0%A5%8B_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value="148694" | १,४८,६९४ ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |- | ९७ || [[कोकणातील वेठबिगार पद्धत]] <small>[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A0%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%A4&action=edit संपादन]</small> || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value="241570" | २,४१,५७० ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="1" style="text-align:center" | ✔ || data-sort-value="0" style="text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)" | <span style="color:#d33">✘</span> || data-sort-value="1" style="text-align:center" | १ |} [[वर्ग:मिशन १,११,१११]] l8xtjjn55o374pajrhid8kmdbv0vek5 0 385573 2725790 2723296 2026-10-24T20:27:06Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725790 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | नाव = धर्मवीर | चित्र = | चित्र रुंदी = | शीर्षक = धर्मवीर | जन्मनाव = धर्मवीर | जन्मदिनांक = [[२० जानेवारी]] [[इ.स. १९०६|१९०६]] | जन्मस्थान = [[बिजनोर]], [[उत्तर प्रदेश]], [[ब्रिटिश भारत]] | मृत्यूदिनांक = [[१६ सप्टेंबर]] [[इ.स. २०००|२०००]] (वय ९४) | मृत्यूस्थान = [[नवी दिल्ली]], [[भारत]] | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]] | शिक्षण = मुइर सेंट्रल कॉलेज, [[प्रयागराज|अलाहाबाद]]; [[लंडन विद्यापीठ]] | पदवी = [[भारतीय नागरी सेवा]] (ICS) | व्यवसाय = [[सनदी अधिकारी]], राजकारणी | कार्यकाळ = [[पंजाबचे राज्यपाल|पंजाब]] व [[हरियाणाचे राज्यपाल]] (१९६६-६७)<br />[[पश्चिम बंगालचे राज्यपाल]] (१९६७-६९)<br />[[कर्नाटकचे राज्यपाल|म्हैसूर (कर्नाटक) चे राज्यपाल]] (१९६९-७२) | पद = [[कॅबिनेट सचिव (भारत)|कॅबिनेट सचिव]] (१९६४-६६) | पुरस्कार = [[ऑर्डर ऑफ द ब्रिटिश एम्पायर]] (१९४६)<br />[[पद्मविभूषण पुरस्कार]] (१९९९) }} '''धर्मवीर''' ([[२० जानेवारी]] [[इ.स. १९०६|१९०६]] - [[१६ सप्टेंबर]] [[इ.स. २०००|२०००]]) हे एक भारतीय [[सनदी अधिकारी]] आणि राजकारणी होते, ज्यांनी [[पंजाब]], [[हरियाणा]], [[पश्चिम बंगाल]] आणि [[कर्नाटक|कर्नाटकचे]] (तत्कालीन म्हैसूर राज्य) [[राज्यपाल]] म्हणून काम केले.<ref>{{cite web |title=Former Governors of West Bengal |url=https://rajbhavankolkata.gov.in/ |website=Raj Bhavan Kolkata |access-date=19 October 2026 |language=en}}</ref> त्यांनी [[इ.स. १९६४|१९६४]] ते [[इ.स. १९६६|१९६६]] या काळात [[भारत सरकार|भारत सरकारच्या]] [[कॅबिनेट सचिव (भारत)|कॅबिनेट सचिव]] पदाची जबाबदारी सांभाळली.<ref>{{cite web |title=Former Cabinet Secretaries of India |url=https://cabsec.gov.in/ |website=Cabinet Secretariat, Government of India |access-date=19 October 2026 |language=en}}</ref> == सुरुवातीचे जीवन आणि शिक्षण == धर्मवीरांचा जन्म २० जानेवारी १९०६ रोजी [[उत्तर प्रदेश]]ातील [[बिजनोर]] येथे झाला. त्यांचे वडील राजा ज्वाला प्रसाद आणि आई भाग्यती देवी होत्या. त्यांना दोन भाऊ व तीन बहिणी होत्या, ज्यांपैकी लहान बहीण [[सुमित्रा चरत राम]] या कला क्षेत्रातील प्रसिद्ध व्यक्तिमत्त्व होत्या. त्यांनी [[प्रयागराज|अलाहाबादच्या]] मुइर सेंट्रल कॉलेजमध्ये उच्च शिक्षण घेतले. त्यानंतर [[इ.स. १९२९|१९२९]] ते [[इ.स. १९३०|१९३०]] दरम्यान लंडन येथील 'स्कूल ऑफ ओरिएंटल स्टडीज'मध्ये (सध्याचे [[स्कूल ऑफ ओरिएंटल अँड आफ्रिकन स्टडीज]]) आयसीएस (ICS) परीक्षेच्या तयारीसाठी ते गेले.<ref>{{cite book |last=Dharma Vira |title=Memoirs of a Civil Servant |publisher=Vikas Publishing House |year=1975 |language=en}}</ref> ऑक्टोबर १९३० मध्ये ते ही परीक्षा उत्तीर्ण झाले आणि नोव्हेंबर १९३० मध्ये भारतात परतले. == नागरी सेवा आणि कारकीर्द == [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान]] ते आयातीचे उपमुख्य नियंत्रक झाले आणि [[इ.स. १९४५|१९४५]] मध्ये भारताचे वस्त्रोद्योग आयुक्त म्हणून त्यांची नियुक्ती झाली. [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|स्वातंत्र्यानंतर]] त्यांनी [[भारताचे पंतप्रधान|पंतप्रधान]] [[जवाहरलाल नेहरू|जवाहरलाल नेहरूंसोबत]] अत्यंत जवळून काम केले. [[इ.स. १९४७|१९४७]] मध्ये ते भारतीय मंत्रिमंडळाचे सहसचिव होते. त्यानंतर १९५०-५१ मध्ये नेहरूंचे प्रधान खाजगी सचिव आणि १९५१-५३ मध्ये लंडन येथील भारतीय उच्चायोगामध्ये वाणिज्यिक सल्लागार म्हणून त्यांनी सेवा बजावली.<ref>{{cite news |title=Dharma Vira passes away |url=https://www.thehindu.com/ |work=The Hindu |access-date=19 October 2026 |language=en}}</ref> [[इ.स. १९५४|१९५४]] मध्ये त्यांची [[चेकोस्लोव्हाकिया|चेकोस्लोव्हाकियामध्ये]] भारतीय राजदूत म्हणून नियुक्ती झाली. [[इ.स. १९६२|१९६२]] पर्यंत त्यांनी पुनर्वसन मंत्रालयात सचिव म्हणून आणि नंतर बांधकाम, गृहनिर्माण व पुरवठा मंत्रालयात सचिव म्हणून काम पाहिले. === राज्यपाल म्हणून कार्यकाळ === त्यांनी खालील राज्यांचे राज्यपाल म्हणून जबाबदारी पार पाडली: * [[पंजाब]] आणि [[हरियाणा]] (१९६६-६७) * [[पश्चिम बंगाल]] (१९६७-६९) * [[कर्नाटक]] (तत्कालीन म्हैसूर राज्य, १९६९-७२)<ref>{{cite web |title=Governors of Karnataka |url=https://rajbhavan.karnataka.gov.in/ |website=Raj Bhavan Karnataka |access-date=19 October 2026 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327204642/https://rajbhavan.karnataka.gov.in/ |archive-date=2023-03-27 |url-status=dead}}</ref> [[इ.स. १९७७|१९७७]] ते [[इ.स. १९८३|१९८३]] या कालावधीत ते [[राष्ट्रीय पोलीस आयोग|राष्ट्रीय पोलीस आयोगाचे]] अध्यक्ष होते.<ref>{{cite web |title=National Police Commission Reports |url=https://www.mha.gov.in/ |website=Ministry of Home Affairs |access-date=19 October 2026 |language=en}}</ref> याशिवाय त्यांनी नोव्हेंबर [[इ.स. १९७३|१९७३]] ते सप्टेंबर [[इ.स. १९७६|१९७६]] दरम्यान भारत स्काऊट्स अँड गाईड्सचे अध्यक्ष म्हणूनही कार्य केले. == पुरस्कार आणि सन्मान == * [[इ.स. १९४६|१९४६]] - ब्रिटीश सरकारकडून [[ऑर्डर ऑफ द British Empire|ऑर्डर ऑफ द ब्रिटिश एम्पायर]] (OBE) बहुमान.<ref>{{cite news |title=London Gazette Honors List 1946 |url=https://www.thegazette.co.uk/ |work=The London Gazette |access-date=19 October 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९९|१९९९]] - [[भारत सरकार|भारत सरकारतर्फे]] दुसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मविभूषण पुरस्कार|पद्मविभूषण]] प्रदान करण्यात आला.<ref>{{cite web |title=Padma Vibhushan Awardees 1999 |url=https://www.padmaawards.gov.in/ |website=Padma Awards Gazette |access-date=19 October 2026 |language=en}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालचे राज्यपाल]] [[वर्ग:पंजाबचे राज्यपाल]] [[वर्ग:हरियाणाचे राज्यपाल]] [[वर्ग:कर्नाटकचे राज्यपाल]] [[वर्ग:अलाहाबाद विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:भारतीय नागरी सेवक]] [[वर्ग:कॅबिनेट सचिव]] [[वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] ltnxsncfi3c6wdo6u4d9vccacg1pi58 0 385674 2725898 2725228 2026-10-25T08:21:27Z संतोष गोरे 135680 2725898 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} {{काम चालू}} '''नव्हनेथम पिल्लई''' (जन्म नाव: '''नायडू''', [[सप्टेंबर २३|२३ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९४१|१९४१]]) या एक [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकन]] कायदेतज्ज्ञ आहेत, ज्यांनी २००८ ते २०१४ या काळात [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] मानवाधिकार उच्च आयुक्त म्हणून काम पाहिले आहे. पिल्ले या दक्षिण आफ्रिकेच्या उच्च न्यायालयाच्या पहिल्या बिगर-गोऱ्या महिला न्यायाधीश होत्या. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयाच्या न्यायाधीश आणि [[ऱ्वांडा|रवांडा]]<nowiki/>साठीच्या आंतरराष्ट्रीय फौजदारी लवादाच्या अध्यक्षा म्हणूनही सेवा बजावली आहे. त्यांना शांतता आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्याला प्रोत्साहन देण्यासाठी केलेल्या प्रयत्नांबद्दल २०२६ चा [[नोबेल शांतता पारितोषिक|नोबेल शांतता पुरस्कार]] प्रदान केला जाणार आहे. पिल्लई यांचा जन्म आणि वाढ दर्बन येथे भारतीय तमिळ वंशाच्या कुटुंबात झाली. त्यांनी नंतर नॅटाल विद्यापीठातून शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी १९६३ मध्ये कला स्नातक (बी.ए.) आणि १९६५ मध्ये कायद्याची पदवी (एल.एल.बी.) प्राप्त केली. विद्यापीठाचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर पिल्लई यांनी वकील म्हणून कारकीर्द सुरू केली आणि वर्णद्वेषाविरुद्धच्या कायदेशीर बचावात सहभाग घेतला. १९६७ मध्ये पिल्लई यांनी स्वतःची कायद्याची फर्म सुरू केली आणि त्यांच्या मूळ [[क्वाझुलू-नाताल|नॅटाल प्रांतात]] असे करणाऱ्या त्या पहिल्या महिला ठरल्या. १९८१ मध्ये पिल्लई यांनी [[हार्वर्ड विद्यापीठ|हार्वर्ड विद्यापीठात]] प्रवेश घेतला आणि एल.एल.एम. (मास्टर ऑफ लॉ) पदवी मिळवली. १९८८ मध्ये त्यांनी आपला प्रबंध पूर्ण केला आणि हार्वर्ड लॉ स्कूलमधून ज्युरीडिकल सायन्समध्ये डॉक्टरेट (पीएच.डी.) पदवी प्राप्त केली. १९९५ मध्ये बार असोसिएशनच्या देखरेखीखाली ज्युडिशिअल सर्व्हिस कमिशनद्वारे पिल्लई यांची दक्षिण आफ्रिकेच्या उच्च न्यायालयात न्यायाधीश म्हणून नियुक्ती व पुष्टी करण्यात आली. १९९५ मध्ये, राष्ट्राध्यक्ष [[नेल्सन मंडेला]] आणि न्यायमंत्री डल्ला उमर यांनी रवांडासाठीच्या आंतरराष्ट्रीय फौजदारी लवादातील (ICTR) न्यायाधीशपदासाठी संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेत पिल्लई यांच्या नावाचा प्रस्ताव मांडला. १९९९ ते २००३ दरम्यान पिल्लई यांनी ICTR मध्ये काम केले आणि त्या लवादाच्या अध्यक्षपदी निवडल्या गेल्या. २००३ मध्ये, आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयाच्या (ICC) रोम संविधानाच्या राज्य पक्षकारांच्या आमसभेने त्यांची ICC मध्ये न्यायाधीश म्हणून निवड केली, जिथे त्यांनी २००८ पर्यंत अपील चेंबरच्या सदस्य म्हणून सेवा बजावली. २००८ मध्ये, संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या मंजुरीने, सरचिटणीस [[की-मून बान|बान की-मून]] यांनी पिल्लई यांची संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवाधिकार उच्च आयुक्त म्हणून नियुक्ती केली. त्या संयुक्त राष्ट्रांच्या 'व्याप्त पॅलेस्टाइन प्रदेशावरील स्वतंत्र आंतरराष्ट्रीय चौकशी आयोगाच्या' अध्यक्षही होत्या. पिल्लई या २०१९ पासून वंशविच्छेद गुन्ह्यांसंदर्भातील [[आंतरराष्ट्रीय न्यायालय|आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाच्या]] रोहिंग्या वंशविच्छेद खटल्यात (द गाम्बिया विरुद्ध म्यानमार) ॲड ''हॉकमार्फत'' न्यायाधीश म्हणून काम पाहत आहेत. == बालपण आणि शिक्षण == [[File:Durban,_KwaZulu-Natal,_South_Africa (20326967959).jpg|thumb|नवी पिल्लई यांचे मूळ शहर, डर्बन, दक्षिण आफ्रिका]] पिल्लई यांचा जन्म २३ सप्टेंबर १९४१ रोजी दक्षिण आफ्रिकेच्या युनियनमधील नॅटाल प्रांतातील [[डर्बन]] येथे नवनेथम नायडू म्हणून नारायणसामी आणि सनाथम्मा नायडू यांच्यापोटी झाला. त्या भारतीय [[तमिळ]] वंशाच्या आहेत.<ref name="Naidu-2013">{{cite book | last=Naidu | first=Sam | title= Navi Pillay: Realising Human Rights for All | publisher=Quercus | date=25 July 2013 | isbn=978-1-909807-27-3 | url=https://books.google.com/books?id=Q4VTEAAAQBAJ | access-date=10 October 2026 | page=}}</ref><ref name =nmu>{{Cite web | title=Navi Pillay 2010 |publisher = [[नेल्सन मंडेला विद्यापीठ]] | url=https://www.mandela.ac.za/Leadership-and-Governance/Honorary-Doctorates/Navi-Pillay-2010 | access-date=31 July 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260412115047/https://www.mandela.ac.za/Leadership-and-Governance/Honorary-Doctorates/Navi-Pillay-2010 | archive-date=12 April 2026 | url-status=live}}</ref><ref name=":3" /> त्यांचे आजी-आजोबा १८९० च्या दशकात नॅटालमधील दक्षिण आफ्रिकेच्या उसाच्या [[मळा|मळ्यांवर]] काम करण्यासाठी गिरमिटिया मजूर म्हणून भारतातील बटलगुंडू येथून आले होते,<ref name="Naidu-2013" /><ref>{{Cite web |date=2026-10-14 |title=‘No photograph needed to find us’: Batlagundu relatives celebrate Navi Pillay’s Nobel Peace Prize |url=https://theprint.in/india/no-photograph-needed-to-find-us-batlagundu-relatives-celebrate-navi-pillays-nobel-peace-prize/3071566/ |access-date=2026-10-19 |website=[[द प्रिंट]] |language=en-US |agency=[[प्रेस ट्रस्ट ऑफ इंडिया]]}}</ref> आणि साखर कारखान्यातील एका अपघातात तिच्या आजोबांचे दोन्ही हात गमावले होते.<ref name=nel2026/> तिच्या पालकांचा बालपणीच सामूदायिक पद्धतीने विवाह झाला होता आणि त्यांना आठ अपत्ये झाली, त्यापैकी पिल्लई ही पाचवी होती.<ref name="Heyns-2012"/><ref name =jain2026>{{cite web | last=Jain | first=Sanya | title=Navi Pillay wins Nobel Peace Prize: Her grandparents were Indian indentured labourers | publisher= [[हिंदुस्तान टाईम्स]] |date=9 October 2026 | url=https://www.hindustantimes.com/trending/navi-pillay-wins-nobel-peace-prize-her-grandparents-were-indian-indentured-labourers-101791539313111.html | access-date=10 October 2026|quote =अन्सार सॅम नायडू यांच्या 'नवी पिल्ले: रियलायझिंग ह्युमन राइट्स फॉर ऑल' पुस्तकानुसार}}</ref> नारायणसामी हे बस चालक होते आणि उत्पन्न वाढवण्यासाठी त्यांनी मासेमारीसारखी इतर कामेही केली, तर सनाथम्मा या गृहिणी होत्या.<ref name="Heyns-2012"/><ref name =jain2026/> या दोघांनी आपल्या कुटुंबाला मजबूत [[हिंदू]] मूल्यांचे संगोपन केले, कुटुंबातील स्त्री आणि पुरुष यांच्यातील समानतेवर भर दिला.<ref name="Heyns-2012"/> पिल्लई यांचा जन्म आणि संगोपन डर्बनमधील एका गरीब आणि प्रामुख्याने भारतीय वस्ती असलेल्या क्लेअरवूड या उपनगरात झाले.<ref name=scott>{{cite thesis | last=Scott | first=Dianne | title=Communal space construction : the rise and fall of Clairwood and district | type=Ph.D. | publisher=[[University of Natal]] | via=ResearchSpace | date=1994 | url=https://researchspace.ukzn.ac.za/items/5f3802bd-bd2c-43e2-8ff4-6476da6df97a | access-date=11 October 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20261011072936/https://researchspace.ukzn.ac.za/items/5f3802bd-bd2c-43e2-8ff4-6476da6df97a | archive-date=11 October 2026 | url-status=live}}</ref><ref name=nel2026/> प्राथमिक शाळेतील पिल्लई यांच्या वर्गमित्रांपैकी बहुतेकांचे बालपणीच विवाह करून दिले गेले होते, परंतु त्यांच्या पालकांनी मात्र त्यांना आणि त्यांच्या इतर दोन बहिणींना त्यांच्या भावांप्रमाणेच शाळेत पाठवण्याचा आग्रह धरला.<ref name="Naidu-2013" /> त्या काळी दक्षिण आफ्रिकेत शाळांची संख्या कमी आणि मुलांची संख्या जास्त होती.<ref name="Heyns-2012"/><ref name="Naidu-2013" /> आपल्या मुलांना शाळेत प्रवेश मिळावा म्हणून पिल्लई यांच्या आई, प्रवेश रांगांमध्ये तासनतास उभे राहिल्या. आपल्या मोठ्या मुलांचे जन्म दाखले सादर करून त्यांनी त्यावर धाकट्या मुलांना शाळेत दाखला मिळवला.<ref name="Heyns-2012"/> पिल्लई यांनी क्लेअरवूड हायस्कूलमधून शिक्षण घेतले आणि पुढे त्या याच शाळेच्या माजी विद्यार्थी संस्थेच्या संरक्षक बनल्या.<ref name=nel2026/> अभ्यासाच्या साहित्यासाठी (वही-पुस्तकांसाठी) तुटपुंजे पैसे असल्यामुळे, त्यांच्या आई आपल्या मोठ्या मुलांच्या वापरलेल्या वह्यांमधील कोरे कागद एकत्र करून धाकट्या मुलांसाठी स्वतः वह्या शिवून तयार करत असत.<ref name="Naidu-2013" /> पिल्लई यांची कायद्याशी पहिली गाठ वयाच्या पाचव्या वर्षी पडली, जेव्हा त्यांच्याकडून ५ साऊथ आफ्रिकन पाउंड चोरीला गेल्यानंतर त्यांनी न्यायालयात साक्ष दिली.<ref>{{cite web | title=History of banknotes and coin | date=2020 | url=https://www.resbank.co.za/en/home/what-we-do/banknotes-and-coin/history-of-banknotes-and-coin | access-date=11 October 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20261012050154/https://www.resbank.co.za/en/home/what-we-do/banknotes-and-coin/history-of-banknotes-and-coin | archive-date=12 October 2026 | url-status=live }}</ref> त्यांच्या आईने त्यांना ती रक्कम त्यांच्या वडिलांना देण्यासाठी दिली होती, जी त्यांच्या वडिलांच्या महिन्याची कमाई (पगार) होती. चोराला शिक्षा झाली, परंतु न्यायालयाने ते पैसे त्यांच्या वडिलांना परत केले नाहीत.<ref name="Heyns-2012"/> पिल्लई यांना त्यांच्या बालपणी लेखनासाठी अनेक पुरस्कार व मानचिन्हे मिळाली. वयाच्या १० व्या वर्षी, पिल्लई यांनी आपल्या पालकांकडून आणि शिक्षकांकडून ऐकलेल्या माहितीच्या आधारे दक्षिण आफ्रिकेच्या न्यायालयात कृष्णवर्णीय व्यक्तींना श्वेतवर्णीय व्यक्तींच्या तुलनेत कठोर शिक्षा कशी दिली जाते, यावर वर्गातच एक निबंध लिहिला, कारण त्यांना रेडिओ किंवा वृत्तपत्रांपर्यंत पोहोचता येत नव्हते.<ref name="Heyns-2012"/> वयाच्या १४ व्या वर्षी, डर्बन चेंबर ऑफ कॉमर्सने आयोजित केलेल्या एका स्पर्धेत पिल्लई यांनी दक्षिण आफ्रिकेतील नागरिकांनी दक्षिण आफ्रिकेत तयार झालेली उत्पादने का खरेदी करावीत, या विषयावर एक निबंध सादर केला आणि त्यांच्या या कृतीबद्दल त्यांना कांस्यपदक मिळाले.<ref name="Heyns-2012"/> वयाच्या १५ व्या वर्षी, पिल्लई यांनी मुलांमध्ये मूल्ये रुजवण्यासाठी महिलांच्या भूमिकेवर एक निबंध प्रकाशित केला, ज्यासाठी त्यांना 'ज्यू वुमेन्स युनियन'तर्फे पुस्तके बक्षीस म्हणून देण्यात आली.<ref name="Heyns-2012"/> स्थानिक भारतीय समुदायाच्या देणगीच्या आधारे, त्यांनी १९६३ मध्ये नेटाल विद्यापीठातून बी.ए. आणि १९६५ मध्ये एलएलबी पदवी पूर्ण केली.<ref name="Heyns-2012"/><ref name=nel2026/> त्यांना क्लेअरवूडच्या नागरिकांकडून, डर्बन सिटी कौन्सिलकडून आणि विद्यापीठाच्या शिष्यवृत्तीद्वारे आर्थिक पाठबळ मिळाले होते.<ref name="Heyns-2012"/> नेटाल विद्यापीठात शिकत असताना, तिथला कॅम्पस राजकारणाच्या दृष्टीने अत्यंत सक्रिय होता.<ref name="Heyns-2012"/> बहुतांश वर्ग आणि पदवीदान समारंभ हे जाती वा वर्णानुसार वेगळे केले जात असत, ज्यामुळे कॅम्पसवरील अनेक विद्यार्थी संतापले होते.<ref name="Heyns-2012"/> वर्णद्वेषी राजवटीखाली, पिल्लई यांना विद्यापीठातील सर्व श्वेतवर्णीय नसलेल्या विद्यार्थ्यांमध्ये मोजकीच संसाधने वाटून घेण्यास भाग पाडले गेले.<ref name="Heyns-2012"/> एका प्रसंगी त्यांना नॉन-व्हाइट लायब्ररीत एकच आवश्यक पाठ्यपुस्तक इतर २० नॉन-व्हाइट वर्गमित्रांसोबत मिळून वापरण्यासारखी परिस्थिती होती.<ref name="Heyns-2012"/> १९५९ मध्ये, दक्षिण आफ्रिकेने सेपरेट युनिव्हर्सिटीझ कायदा संमत केला, ज्याने पूर्वी एकत्र असलेल्या विद्यापीठांना पुन्हा वर्णानुसार वेगळे करण्यास भाग पाडले.<ref name="Heyns-2012"/> परिणामी, पिल्लई यांना त्यांच्या विद्यापीठाच्या पहिल्या वर्षानंतर सर्वात जवळच्या नॉन-व्हाइट विद्यापीठात, डर्बनमधील सेलिसबरी आयलंड येथील युनिव्हर्सिटी कॉलेज फॉर इंडियन येथे जाण्यास भाग पाडले गेले.<ref name="Heyns-2012"/> नेटाल विद्यापीठात एलएलबी हा अभ्यासक्रम उपलब्ध होता, परंतु सेलिसबरी आयलंड येथील विद्यापीठात तो नव्हता.<ref name="Heyns-2012"/> त्यांनी न्यायमंत्र्यांकडे विशेष सूट मिळवण्यासाठी अर्ज केला आणि कोणندही उत्तर न मिळाल्यावर थेट त्यांच्या कार्यालयात फोन केला, त्यानंतर त्यांना नेटालमध्ये परत जाऊन आपली पदवी पूर्ण करण्याची परवानगी मिळाली.<ref name="Heyns-2012"/> [[File:HarvardLawSchool2.JPG|thumb|पिल्लई यांनी शिक्षण घेतलेले ह्वार्ड लॉ स्कूल ]] त्यांनी नंतर परकीय विनिमय हार्वर्ड-साऊथ आफ्रिका शिष्यवृत्ती कार्यक्रमांतर्गत ह्वार्ड लॉ स्कूलमध्ये शिक्षण घेतले,<ref name="OHCHR"/> जिथून त्यांनी १९८२ मध्ये एलएलएम आणि १९८८ मध्ये प्रबंध पूर्ण करून डॉक्टर ऑफ ज्युरीडिकल सायन्स पदवी मिळवली.<ref name="Heyns-2012"/><ref name="Naidu-2013"/> ह्वार्ड लॉ स्कूलमधून कायद्यात डॉक्टरेट पदवी मिळवणाऱ्या पिल्लई या पहिल्या दक्षिण आफ्रिकन व्यक्ती होत्या.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=YgzGqNhLY1UC |title=Women Marching Into the 21st Century: Wathint' Abafazi, Wathint' Imbokodo |date=2000 |publisher=HSRC Press |isbn=978-0-7969-1966-3 |language=en}}</ref> == दक्षिण आफ्रिकेतील कायदेशीर कारकीर्द == पिल्ले यांनी त्यांच्या कायदेशीर कारकिर्दीचा बहुतांश काळ [[आंतरराष्ट्रीय मानवाधिकार कायदा|आंतरराष्ट्रीय मानवाधिकार कायद्याच्या]] संरक्षणासाठी आणि विशेषतः बलात्कार व लैंगिक हिंसाचाराशी संबंधित गुन्ह्यांविरुद्ध आवाज उठवण्यात घालवला.<ref name=ICC/> [[रंगभेदविरोधी चळवळ|रंगभेदविरोधी चळवळीत]] त्या सक्रियपणे सहभागी होत्या. तुरुंगातील वाईट अवस्था आणि छळाच्या वापराविरुद्ध शासनाविरुद्ध लढा देणाऱ्या रंगभेदविरोधी राजकीय विरोधकांचे वकीलपत्र त्यांनी न्यायालयात घेतले.<ref name=Fisher>{{Cite news |last=Fisher|first=Jonah|date=28 July 2008 |title=Profile: New UN human rights chief |language=en-GB |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/7529821.stm |access-date=2 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009142023/http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/7529821.stm |archive-date=9 October 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Heyns-2012"/> === नवशिक्या काळातील काम (शॅडो वर्क) === नाताल विद्यापीठातून पदवी प्राप्त केल्यानंतर पिल्ले यांच्यासमोर ॲडव्होकेट किंवा अटर्नी बनण्याचा पर्याय होता.<ref name="Heyns-2012"/> पिल्ले यांनी अटर्नी म्हणून कायदेशीर कारकीर्द निवडली; मान्यताप्राप्त अटर्नी बनण्यापूर्वी दोन वर्षे सनदपूर्व प्रशिक्षण (सेवा) देणे आवश्यक होते.<ref name="Heyns-2012" /> त्यांनी [[आफ्रिकन नॅशनल काँग्रेस]]चे बंदी घातलेले सदस्य एन. टी. नायकर यांच्या हाताखाली आपले प्रशिक्षण पूर्ण केले.<ref name=sahist2026/><ref name=nel2026/> नायकर हे बहुतांश काळ नजरकैदेत असल्यामुळे त्यांना न्यायालयात त्यांच्या अशिलांची बाजू मांडण्यासाठी पिल्ले यांच्यावरच अवलंबून राहावे लागत असे.<ref name="Heyns-2012">{{Cite journal |last=Heyns |first=Christof |date=2012 |title="Interview with Navi Pillay, United Nations High Commissioner for Human Rights" |url=https://heinonline.org/HOL/P?h=hein.intyb/sayrbk0037&i=19 |journal=South African Yearbook of International Law |volume=37 |pages=9–21 |via=HeinOnline |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102015617/https://heinonline.org/HOL/P?h=hein.intyb/sayrbk0037&i=19 |archive-date=2 November 2023 |access-date=1 December 2023 |url-status=live}}</ref><ref name=sahist2026/> १९६७ मध्ये, अटर्नी म्हणून सनद मिळालेल्या केवळ तीन महिलांपैकी त्या एक होत्या आणि नाताल प्रांतात स्वतःचे लॉ प्रॅक्टिस कार्यालय सुरू करणाऱ्या त्या पहिल्या अ-श्वेत<ref name="books.google.com3">{{cite book |author=Human Sciences Research Council. Group: Democracy and Governance |url=https://books.google.com/books?id=YgzGqNhLY1UC |title=Women Marching Into the 21st Century: Wathint' Abafazi, Wathint' Imbokodo |date=2000 |publisher=Human Sciences Research Council |isbn=978-0-7969-1966-3}}</ref> महिला ठरल्या.<ref name="reuters-factbox4"/> त्या सांगतात की त्यांच्याकडे दुसरा पर्यायच नव्हता: "कोणतीही लॉ फर्म मला कामावर ठेवण्यास तयार नव्हती, कारण त्यांच्या मते एका कृष्णवर्णीय/अश्वेत व्यक्तीकडून गोऱ्या कर्मचाऱ्यांनी सूचना घेणे त्यांना मान्य नव्हते."<ref name=Fisher/> दक्षिण आफ्रिकेतील रंगभेद राजवटीत अ-श्वेत वकील असल्यामुळे त्यांना न्यायाधीशांच्या कक्षात (चेंबर्स) प्रवेश करण्याची परवानगी नव्हती.<ref name=Fisher/> === खाजगी वकिली === दक्षिण आफ्रिकेत वकील म्हणून काम केलेल्या २८ वर्षांच्या काळात त्यांनी आफ्रिकन नॅशनल काँग्रेस, युनिटी मूव्हमेंट, [[ब्लॅक कॉन्शसनेस मूव्हमेंट]] (विशेषतः नेते [[सॅथ्स कूपर]] आणि [[स्ट्रिनी मुडले]]<ref name=nel2026/>) आणि अझानियन पीपल्स ऑर्गनायझेशन (अझापो) यांसारख्या संघटनांच्या रंगभेदविरोधी कार्यकर्त्यांची कायदेशीर बाजू मांडली.<ref name="charbonneau2">Charbonneau, Louis (28 July 2008). "[https://www.reuters.com/article/newsOne/idUSN2826663320080728 U.N. assembly confirms S.African as human rights chief]". ''[[Reuters]]''. Retrieved 20 April 2009.</ref><ref name="Heyns-2012"/> तसेच राजकीय कैद्यांचा होणारा [[छळ]]<ref name="charbonneau2"/> आणि त्यांच्या कठीण परिस्थितीला जगासमोर आणण्यास मदत केली.<ref name=Fisher/> १९७१ मध्ये जेव्हा त्यांच्या पतीला दहशतवाद कायद्यानुसार अटक करण्यात आली, तेव्हा पोलिसांना त्यांच्याविरुद्ध बेकायदेशीर चौकशी पद्धती वापरण्यापासून रोखण्यासाठी त्यांनी यशस्वीपणे याचिका दाखल केली.<ref name="reddy3">[http://scnc.ukzn.ac.za/doc/Audio/VOR/PillayNavi/PillayNavi%20transcript.htm Interview with Vino Reddy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123110554/http://scnc.ukzn.ac.za/doc/Audio/VOR/PillayNavi/PillayNavi%20transcript.htm |date=23 January 2021 }} (11 August 2002). ''Voices of Resistance''. Retrieved on 30 July 2008.</ref><ref name=ms2022/> १९७३ मध्ये,<ref name="Heyns-2012"/> 'स्टेट विरुद्ध कादर हसीम आणि इतर ९' तसेच 'स्टेट विरुद्ध [[हॅरी ग्वॉला]] आणि इतर ९' या खटल्यांमध्ये त्यांनी रॉबेन बेटावरील राजकीय कैद्यांना (ज्यामध्ये [[नेल्सन मंडेला]] यांचाही समावेश होता) वकिलांचा सल्ला घेण्याचा अधिकार मिळवून दिला.<ref name="Commissioners of the COI"/><ref name="Heyns-2012"/><ref name="smh3">Farley, Maggie (26 July 2008). [http://www.smh.com.au/news/world/human-rights-commissioner-fought-a-long-battle-for-her-own-rights/2008/07/25/1216492734171.html "Human rights commissioner fought a long battle for her own rights"]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011215405/http://www.smh.com.au/news/world/human-rights-commissioner-fought-a-long-battle-for-her-own-rights/2008/07/25/1216492734171.html |date=11 October 2017 }}. ''[[The Sydney Morning Herald]]''. Retrieved on 30 July 2008.</ref> कायदेशीर सल्ला देत असताना, त्यांच्या अशिलांनी त्यांना आंतरराष्ट्रीय कायदा आणि मानवाधिकार कायद्यातील तज्ज्ञ न्यायाधीशांचा सल्ला घेण्याची सूचना केली.<ref name="Heyns-2012"/> त्यानंतर पिल्ले यांनी १९८१ मध्ये परदेशी एक्सचेंज 'हार्वर्ड-साउथ आफ्रिका स्कॉलरशिप प्रोग्राम' अंतर्गत [[हार्वर्ड विद्यापीठ|हार्वर्ड विद्यापीठात]] प्रवेश घेतला आणि कायद्याची पदव्युत्तर पदवी (एलएल.एम.) संपादन केली.<ref name="Heyns-2012" /> हार्वर्ड-साउथ आफ्रिका स्कॉलरशिप प्रोग्राम हा हार्वर्ड कॅम्पसमधील रंगभेदविरोधी कार्यकर्त्यांनी सुरू केलेला एक परदेशी विनिमय कार्यक्रम होता.<ref name="Naidu-2013" /> त्यांनी मागणी केली होती की जर विद्यापीठाने रंगभेदकालीन दक्षिण आफ्रिकेशी व्यवसाय करणाऱ्या कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक सुरू ठेवायची असेल, तर त्यांनी दक्षिण आफ्रिकन विद्यार्थ्यांना हार्वर्डमध्ये शिक्षण घेण्याची संधी दिली पाहिजे.<ref name="Naidu-2013" /> आपला प्रबंध पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी १९८८ मध्ये [[हार्वर्ड लॉ स्कूल]]मधून कायदेशास्त्रात डॉक्टरेट (Doctorate of Jurisprudence) पदवी मिळवली.<ref name="reddy3" /> या काळात, इतर उपक्रमांसोबतच त्यांनी ॲडव्हाइस डेस्क फॉर ॲब्युज्ड विमेन (पीड़ित महिलांसाठी सल्ला केंद्र) ची सह-स्थापना केली.<ref name="reddy3" /><ref name=nel2026/> === दक्षिण आफ्रिकेचे उच्च न्यायालय === १९९५ मध्ये, [[आफ्रिकन नॅशनल काँग्रेस]] सत्तेत आल्याच्या पुढच्याच वर्षी, अध्यक्ष नेल्सन मंडेला आणि बार असोसिएशनच्या देखरेखीखालील न्यायिक सेवा आयोगाने पिल्ले यांची दक्षिण आफ्रिकेच्या उच्च न्यायालयात नियुक्ती प्रस्तावित करून त्याला मंजुरी दिली.<ref name="Andrews-2006" /> यामुळे त्या या न्यायालयात सेवा बजावणाऱ्या पहिल्या अ-श्वेत महिला ठरल्या.<ref name="Heyns-2012"/><ref name="reuters-factbox4">''[[Reuters]]'' (28 July 2008). "[https://web.archive.org/web/20090502043236/http://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKL843084620080728 FACTBOX-South Africa's Pillay is new human rights chief]". Retrieved on 30 July 2008.</ref><ref name="Andrews-2006">{{Cite journal |last=Andrews |first=Penelope |date=1 July 2006 |title=The South African Judicial Appointments Process |url=https://digitalcommons.osgoode.yorku.ca/ohlj/vol44/iss3/8 |journal=Osgoode Hall Law Journal |volume=44 |issue=3 |pages=565–572 |doi=10.60082/2817-5069.1288 |issn=2817-5069 |s2cid=147439191 |doi-access=free |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202184350/https://digitalcommons.osgoode.yorku.ca/ohlj/vol44/iss3/8/ |archive-date=2 December 2023 |access-date=1 December 2023 |url-status=live}}</ref> न्यायिक सेवा आयोग हा दक्षिण आफ्रिकेच्या उच्च न्यायालयातील संभाव्य उमेदवारांची छाननी करण्यासाठी आणि नामांकनांची यादी तयार करण्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या अध्यक्षांनी निवडलेल्या कायदेतज्ज्ञांचा समूह असतो.<ref>{{Cite web |title=The appointment of Judges |website =[[South African History Online]] |url=https://www.sahistory.org.za/article/appointment-judges |access-date=14 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231214175847/https://www.sahistory.org.za/article/appointment-judges |archive-date=14 December 2023 |url-status=live}}</ref> रंगभेदाविरुद्धच्या लढ्यात पिल्ले यांचा [[नेल्सन मंडेला]] यांच्याशी आलेला संबंध यामुळे मंडेला यांच्या अध्यक्षतेच्या काळात पिल्ले हे नाव त्यांच्या परिचयाचे होते, ज्यामुळे उच्च न्यायालयाच्या नामांकनासाठी त्यांच्या नावाचा प्राधान्यक्रमाने समावेश करण्यात आला.<ref name="Naidu-2013" /> नियुक्तीनंतर लगेचच, अध्यक्ष मंडेला यांनी पिल्ले यांना वैयक्तिकरित्या फोन करून न्यायाधीश बनल्याबद्दल त्यांचे अभिनंदन केले आणि "तुमच्या नियुक्तीमुळे मला वैयक्तिकरित्या खूप आनंद झाला आहे" असे म्हटले.<ref name="Heyns-2012"/> त्यांनी नमूद केले की, "मी पहिल्यांदाच न्यायाधीशांच्या कक्षात (चेंबर्स) प्रवेश केला तो माझा स्वतःचा कक्ष होता."<ref name="smh3" /> उच्च न्यायालयातील त्यांचा कार्यकाळ अल्पकालीन होता, कारण या नियुक्तीनंतर लवकरच संयुक्त राष्ट्रांच्या आमसभेने त्यांची रवांडा आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी लवादाच्या न्यायाधीश म्हणून निवड केली.<ref name=Fisher/><ref name="icc-profile4">[[International Criminal Court]]. "[http://www.icc-cpi.int/chambers/judges/Pillay_Navanethem.html Judge Navanethem Pillay] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060509233542/http://www.icc-cpi.int/chambers/judges/Pillay_Navanethem.html|date=9 May 2006}}". Retrieved on 30 July 2008.</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT: पिल्लई, नवी }} [[वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म]] [[वर्ग:नोबेल शांतता पारितोषिकविजेते]] 8cj40q9mwcsuxo1zpr7u7e1kfcisu58 0 385732 2725864 2724558 2026-10-25T05:11:09Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725864 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''ब्रज बासी लाल''' (२ मे १९२१, [[झांसी|झांशी]] – १० सप्टेंबर २०२२, [[दिल्ली]]) हे एक भारतीय [[पुरातत्त्वशास्त्र|पुरातत्वशास्त्रज्ञ]], प्राध्यापक आणि लेखक होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-archaeologist-b-b-lal-padma-vibhushan-awardee-excavation-at-ramjanmabhoomi-site-7164054|title=Explained: Who is B B Lal, the Padma Vibhushan awardee who led an excavation at Ramjanmabhoomi site?|date=28 January 2021|website=Adrija Roychowdhury|publisher=The Indian Express|access-date=29 January 2021}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.iitk.ac.in/dora/chair/17/bb-lal-chair|title=Bb Lal Chair|website=iitk.ac.in}}</ref> त्यांनी १९६८ ते १९७२ पर्यंत [[भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभाग|भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण]] (ASI) चे महासंचालक म्हणून काम केले आणि शिमला येथील इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ ॲडव्हान्स्ड स्टडीजचे संचालक म्हणूनही काम पाहिले आहे. लाल यांनी [[युनेस्को|युनेस्कोच्या]] विविध समित्यांवरही काम केले.<ref name="BBLalChair">[http://www.iitk.ac.in/drpg/chair/bblchair.htm B. B. Lal Chair at IIT Kanpur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320054512/http://www.iitk.ac.in/drpg/chair/bblchair.htm}}, Indian Institute of Technology, Kanpur website.</ref> त्यांच्या नंतरच्या प्रकाशनांची त्यांच्या [[ऐतिहासिक सुधारणावाद|ऐतिहासिक पुनरावलोकनासाठी]] नोंद घेतली गेली आहे आणि त्यावर टीकाही झाली आहे.{{Sfnm|1a1=Bhan|1y=1997|1p=11|2a1=Witzel|2y=2006|2p=205|3a1=Droogan|3y=2012|3p=67|4a1=Hole|4y=2016}} [[अयोध्या विवाद|अयोध्या वादात]] एक वादग्रस्त {{Sfnm|1a1=Coningham|1y=2015|1p=85|2a1=Bernbeck|2y=1996|3a1=Hole|3y=2016|4a1=Romey|4y=2006}} भूमिका घेत, नंतर नष्ट झालेल्या [[बाबरी मशीद|बाबरी मशिदीखाली]] स्तंभयुक्त हिंदू मंदिराचे अवशेष सापडल्याचा दावा केला.{{Sfnm|1a1=Bernbeck|1y=1996|2a1=Bhan|2y=1997|2p=11|3a1=Romey|3y=2006|3p=105}} त्यांना २००० मध्ये [[भारताचे राष्ट्रपती|भारताच्या राष्ट्रपतींच्या]] हस्ते [[पद्मभूषण पुरस्कार|पद्मभूषण]] पुरस्कार मिळाला,<ref name="BBLalChair" /> आणि २०२१ मध्ये भारताचा दुसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार, [[पद्मविभूषण पुरस्कार|पद्मविभूषण]], प्रदान करण्यात आला.<ref name="Padma">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307|title=PIB Press Release: This Year's Padma Awards announced|publisher=Pib.nic.in|access-date=2 February 2011}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/shinzo-abe-tarun-gogoi-ram-vilas-paswan-among-padma-award-winners-complete-list/articleshow/80453596.cms|title=Shinzo Abe, Tarun Gogoi, Ram Vilas Paswan among Padma Award winners: Complete list|date=25 January 2021|work=[[The Times of India]]|access-date=25 January 2021}}</ref> == जीवन व कार्य == लाल यांचा जन्म २ मे १९२१ रोजी भारतातील उत्तर प्रदेशातील [[झांशी]] येथे झाला.{{Sfn|Coningham|Young|2015}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ignca.nic.in/invitations/invite_20170719.pdf|title=Invitation to the fifth chapter of Sanskriti Samvaad Shrinkhla|date=19 July 2017|publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts|access-date=30 April 2018}}</ref> त्यांनी [[अलाहाबाद विद्यापीठ|अलाहाबाद विद्यापीठातून]] [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृतमध्ये]] पदव्युत्तर पदवी मिळवली.<ref name="19thCenturyParadigms">B. B. Lal, [http://www.archaeologyonline.net/indology/2007/19th%20Century%20Paradimgs.pdf 'Let not the 19th century paradigms continue to haunt us!'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120504165157/http://www.archaeologyonline.net/indology/2007/19th%20Century%20Paradimgs.pdf }}, 19th International Conference on South Asian Archaeology at University of Bologna, Ravenna, Italy on 2–6 July 2007, [http://www.archaeologyonline.net/artifacts/19th-century-paradigms.html online link] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210223203550/https://archaeologyonline.net/artifacts/19th-century-paradigms.html |date=2021-02-23 }}, archaeologyonline.net</ref><ref name="today">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/books/story/20011112-archaeologist-bb-lal-talks-about-his-book-the-saraswati-flows-on-774641-2001-11-11|title=Archaeologist B.B. Lal talks about his book 'The Saraswati Flows On' : Books|date=12 November 2001|publisher=India Today}}</ref> आपल्या शिक्षणानंतर, लाल यांना पुरातत्वशास्त्रामध्ये रस निर्माण झाला आणि १९४३ मध्ये, त्यांनी ज्येष्ठ ब्रिटिश पुरातत्वशास्त्रज्ञ [[मोर्टिमर व्हीलर]] यांच्या हाताखाली उत्खननाचे प्रशिक्षण घेतले, ज्याची सुरुवात [[तक्षशिला]] <ref name="today" /> पासून झाली आणि नंतर [[हडप्पा]] सारख्या ठिकाणी त्यांनी काम केले. लाल यांनी पुढे पन्नास वर्षांहून अधिक काळ पुरातत्वशास्त्रज्ञ म्हणून काम केले. १९६८ मध्ये त्यांची [[भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभाग|भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण]] विभागाच्या महासंचालकपदी नियुक्ती झाली आणि ते १९७२ पर्यंत त्या पदावर कार्यरत होते. त्यानंतर लाल यांनी शिमला येथील इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ ॲडव्हान्स्ड स्टडीजचे संचालक म्हणून काम पाहिले.<ref name="BBLalChair" /> पुरातत्वीय कार्याशी संबंधित विज्ञान आणि तंत्रज्ञानातील संशोधनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी, [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (कानपूर)|भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, कानपूर]] (आयआयटी, कानपूर) येथे "बी.बी. लाल अध्यासना"ची स्थापना त्यांचे पुत्र व्रजेश लाल यांनी केली आहे.<ref name="BBLalChair" /> त्यांनी १९७० ते १९७५ पर्यंत ग्वाल्हेर येथील जीवाजी विद्यापीठाच्या पुरातत्व अभ्यास शाळेत विभागप्रमुख म्हणून काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-archaeologist-b-b-lal-padma-vibhushan-awardee-excavation-at-ramjanmabhoomi-site-7164054/|title=Explained: Who is B B Lal, the Padma Vibhushan awardee who led excavation at Ramjanmabhoomi site?|date=2021-01-30|website=The Indian Express|language=en|access-date=2025-08-28}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://jiwaji.edu/wp-content/uploads/2025/07/Information-brochure-regarding-national-conference-on-new-trends-in-archeology-with-special-reference-to-madhya-pradesh.pdf|title=National Conference on New Trends in Archaeology with Special Reference to Madhya Pradesh|date=2025-08-30|website=jiwaji.edu}}</ref> १९५० ते १९५२ च्या दरम्यान, लाल यांनी हिंदू महाकाव्य ''[[महाभारत|महाभारतात]]'' उल्लेखलेल्या स्थळांच्या पुरातत्त्वशास्त्रावर काम केले, ज्यामध्ये [[कुरु (महाजनपद)|कुरुंची]] राजधानी [[हस्तिनापूर|हस्तिनापूरचा]] समावेश होता. त्यांनी इंडो-गंगेय जलविभाजक आणि वरच्या [[यमुना नदी|यमुना]] - [[गंगा नदी|गंगा]] दोआबमध्ये अनेक पेंटेड ग्रे वेअर (PGW) स्थळांचा शोध लावला. नुबियामध्ये, [[भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभाग|भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण विभागाने]] लाल आणि त्यांच्या टीमने अफ्येहजवळ [[नाईल नदी|नाईल]] नदीच्या काठावरील पायऱ्यांवर मध्य आणि उत्तर पाषाणयुगातील हत्यारे शोधून काढली. पथकाने अफ्येह येथील काही स्थळांचे आणि 'सी' गटाच्या लोकांच्या दफनभूमीचे उत्खनन केले, जिथे १०९ कबरी आढळल्या.<ref name="Egypt">{{जर्नल स्रोत|last=Winters C|year=2012|title=A comparison of Fulani and Nadar HLA|journal=Indian J Hum Genet|volume=18|issue=1|pages=137–8|doi=10.4103/0971-6866.96686|pmc=3385173|pmid=22754242|doi-access=free}}</ref> लाल यांनी बीरभानपूर ([[पश्चिम बंगाल]]) येथील मध्याश्मयुगीन स्थळ, गिलुंड ([[राजस्थान]]) येथील [[ताम्रपाषाण युग|ताम्रपाषाण युगीन]] स्थळ आणि कालीबंगन (राजस्थान) येथील [[हडप्पा संस्कृती|हडप्पाकालीन]] स्थळावर काम केले आहे.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Humes|first=Cynthia Ann|date=2012|title=Hindutva, Mythistory, and Pseudoarchaeology|url=https://www.jstor.org/stable/23244958|journal=Numen|volume=59|issue=2/3|pages=193|doi=10.1163/156852712X630770|issn=0029-5973|jstor=23244958|url-access=subscription}}</ref> १९७५-७६ मध्ये, लाल यांनी भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभागद्वारे निधीपुरवठा केलेल्या "रामायण स्थळांचे पुरातत्व" या प्रकल्पावर काम केले, ज्या अंतर्गत हिंदू महाकाव्य ''[[रामायण|रामायणात]]'' उल्लेख केलेल्या पाच स्थळांचे उत्खनन करण्यात आले – [[अयोध्या]], [[भारद्वाज]] ''आश्रम'', नंदिग्राम, [[चित्रकूट जिल्हा|चित्रकूट]] आणि शृंगवेरपूर.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Simha|first=Jai|date=2022-01-01|title=Tribute to Veteran Archaeologist Prof B.B.Lal|url=https://www.academia.edu/89366923|journal=The Quarterly Journal of the Mythic Society}}</ref> लाल यांनी अयोध्या वादात वादग्रस्त {{Sfn|Coningham|Young|2015}} {{Sfn|Bernbeck|Pollock|1996}} {{Sfn|Hole|2016}} {{Sfn|Romey|2006}} भूमिका घेतली. १९७५ ते १९८० दरम्यान अयोध्येत उत्खनन झाले, आणि १९७७ मध्ये लाल यांनी भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षणाच्या अधिकृत नियतकालिकात लिहिले की, तेथे सापडलेल्या वस्तू "कोणत्याही विशेष महत्त्वाच्या नव्हत्या."{{Sfn|Romey|2006}} १९८९ मध्ये भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षणला सादर केलेल्या सात-पानांच्या प्राथमिक अहवालात, लाल यांनी "फक्त उल्लेख केला" की त्यांच्या टीमला अयोध्येतील [[बाबरी मशीद|बाबरी मशिदीच्या]] संरचनेच्या अगदी दक्षिणेला "स्तंभांचे तळ" सापडले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indianexpress.com/oldStory/19644/|title=I found pillar bases back in mid-seventies: Prof Lal|date=6 March 2003|publisher=Indian Express|access-date=9 August 2013}}</ref> १९९० मध्ये, त्यांच्या सेवानिवृत्तीनंतर, त्यांनी एका [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] मासिकात लिहिले की त्यांना मशिदीखाली स्तंभ असलेल्या मंदिराचे अवशेष सापडले होते,{{Sfn|Bernbeck|Pollock|1996}}{{Sfn|Bhan|1997}}{{Sfn|Romey|2006}} आणि "अयोध्येतील या पुराव्याचा प्रचार करण्यासाठी देशभरात व्याख्यानांची मालिका सुरू केली."{{Sfn|Bhan|1997}} लाल यांनी त्यांच्या २००८ च्या '<nowiki/>''राम, हिज हिस्टोरिसिटी, मंदिर अँड सेतू: एव्हिडन्स ऑफ लिटरेचर, आर्किओलॉजी अँड अदर सायन्सेस''' या पुस्तकात लिहिले आहे की: {{Quote|text=बाबरी मशिदीच्या खांबांशी (पियर्स) जोडलेले बारा दगडी स्तंभ होते, ज्यांवर केवळ हिंदू शैलीतील नक्षीकाम आणि आकारच नव्हते, तर हिंदू देव-देवतांच्या प्रतिमाही होत्या. हे स्पष्टच होते की, हे स्तंभ मशिदीचा अविभाज्य भाग नव्हते, तर ते बाहेरील किंवा परके घटक होते.}}  लाल यांच्या निष्कर्षांना अनेक विद्वानांनी आव्हान दिले आहे, त्यांनी स्तरशास्त्रीय माहिती आणि लाल यांनी कल्पना केलेल्या संरचनेच्या प्रकारावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.{{Sfn|Bernbeck|Pollock|1996}}{{Sfn|Romey|2006}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अलाहाबाद विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशातील शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:विज्ञान व तंत्रज्ञानातील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:स्वदेशी आर्यवादी]] [[वर्ग:भारतीय भारतशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय नॉन-फिक्शन लेखक]] [[वर्ग:इ.स. २०२२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म]] [[वर्ग:शतायुषी माणसे]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 7w0nzaj8y5yji78avfsnkiohseqjqoi 0 385737 2725807 2725662 2026-10-25T01:41:33Z Ganesh591 62733 /* संघ */ 2725807 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ केनिया क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ | image = | fromdate = २१ | todate = ३१ ऑक्टोबर २०२६ | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | tournament format = [[साखळी सामने]] | host = केनिया | participants = ६ | matches = १५ | player of the series = | most runs = | most wickets = | previous_year = २०२५ | previous_tournament = २०२५ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (जर्सी) | next_year = | next_tournament = }} '''२०२६ केनिया क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ''' ही [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] 'गट अ' मधील सामन्यांची तिसरी फेरी आहे. ही क्रिकेट स्पर्धा [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेसाठीच्या पात्रता प्रक्रियेचा एक भाग आहे. ऑक्टोबर २०२६ मध्ये 'क्रिकेट केनिया'द्वारे आयोजित केल्या जाणाऱ्या या स्पर्धेतील सर्व सामन्यांना [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] दर्जा प्राप्त आहे.<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2027-cwc-challenge-league-group-a-3rd-round/ | trans-title= केनिया क्रिकेट ऑक्टोबर २०२६ मध्ये २०२७ सीडब्ल्यूसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग 'गट अ'च्या अंतिम फेरीचे आयोजन करणार. | title=Kenya Cricket to host the final round of 2027 CWC Challenge League Group A in ऑक्टोबर २०२६ |work=Czarsports |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२२ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ==सराव सामने== चॅलेंज लीगचे सामने सुरू होण्यापूर्वी, [[डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|डेन्मार्क इलेव्हन क्रिकेट संघाने]] [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेचा]] दौरा केला. तिथे त्यांनी १६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी '''टक्स १ क्रिकेट संघाविरुद्ध''' आणि १८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी '''सुपरस्पोर्ट पार्क इंटरनॅशनल क्रिकेट अकॅडमी''' क्रिकेट संघाविरुद्ध सराव सामने खेळले.<ref name="dcf"/> [[जर्सी क्रिकेट संघ|जर्सी क्रिकेट संघा]]ने [[युगांडा]]चा दौरा केला, जिथे त्यांनी १७ ते १८ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युगांडा अ क्रिकेट संघाविरुद्ध]] ५० षटकांचे दोन सराव सामने खेळले.<ref>{{Cite web |last=मुसली |first= डेनिस |date=१५ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= केनियामध्ये होणाऱ्या चॅलेंज लीगच्या अंतिम टप्प्यापूर्वी, जर्सी संघ सराव सामन्यांसाठी युगांडाचा दौरा करणार. |title=Jersey to visit Uganda for warm-up games ahead of their Challenge League final leg in Kenya |url=https://kawowo.com/2026/10/15/jersey-to-visit-uganda-for-warm-up-games-ahead-of-their-challenge-league-final-leg-in-kenya/ |access-date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |work=कावोवो स्पोर्ट्स}}</ref><ref>{{Cite web |last=मुगालू |first=जेरेमी |date=१५ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=जर्सीच्या एंटेबे भेटीसाठी युगांडा अ संघाची घोषणा | title=Uganda A squad named for Jersey's Entebbe visit |url=https://kawowo.com/2026/10/15/uganda-a-squad-named-for-jerseys-entebbe-visit/ |access-date=२२ ऑक्टोबर २०२६|work= कावोवो स्पोर्ट्स}}</ref> {{hidden begin|trans-title=|title=सराव सामने|titlestyle=background:lightblue;}} {{Single-innings cricket match | date = १६ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN|name=डेन्मार्क एकादश}} | team2 = {{flagdeco|SA}} टक्स १ | score1 = २५३/९ (५० षटके) | runs1 = [[सूर्य आनंद]] ४९ (६१) | wickets1 = संदिस्वा येनी २/३८ (८ षटके) | score2 = २४१ (४९.२ षटके) | runs2 = बेन हॉकली ८८ (८०) | wickets2 = [[हामिद शाह]] ३/३३ (९ षटके) | result = डेन्मार्क एकादश १२ धावांनी विजयी | report = [https://cricclubs.com/TuksCricket/fullScorecard.do?matchId=1140 धावफलक] | venue = [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] | umpires = | motm = बेन हॉकली (टक्स १) | toss = डेन्मार्क एकादशने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|UGA|name=युगांडा अ}} | team2 = {{cr|JER}} | score1 = ११८ (३३.२ षटके) | runs1 = स्टीव्हन वाबवोस २२ (३४) | wickets1 = बेंजामिन वॉर्ड ३/२० (८ षटके) | score2 = १२१/१ (२.१ षटके) | runs2 = [[हॅरिसन कार्लिऑन]] ५९ (७८) | wickets2 = एडविन नुवागाबा १/२५ (८ षटके) | result = जर्सी ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricclubs.com/Uganda/fullScorecard.do?matchId=5806 धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = नॉर्बर्ट अबी (युगांडा) आणि इमॅन्युएल काम्या (युगांडा) | motm = [[हॅरिसन कार्लिऑन]] (जर्सी) | toss = जर्सीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी ३७ षटकांचा खेळवण्यात आला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १८ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|JER}} | team2 = {{cr|UGA|name=युगांडा अ}} | score1 = १९३/९ (५० षटके) | runs1 = [[हॅरिसन कार्लिऑन]] ४९ (८०) | wickets1 = मुसा माजिद रामाथन ४/४४ (१० षटके) | score2 = १३४ (४१.३ षटके) | runs2 = रॉबर्ट ओविली ५३ (९९) | wickets2 = [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] ५/१७ (९.३ षटके) | result = जर्सी ५९ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricclubs.com/Uganda/fullScorecard.do?matchId=5810 धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी ]] | umpires = नॉर्बर्ट अबी (युगांडा) and इमॅन्युएल काम्या (युगांडा) | motm = [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] (जर्सी) | toss = युगांडा अ ने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १८ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = एसपीआय क्रिकेट अकादमी {{flagdeco|SA}} | team2 = {{flagdeco|DEN}} डेन्मार्क एकादश | score1 = ३४१ (४९.४ षटके) | runs1 = केगन लायन-कॅशेट १३४ (८६) | wickets1 = सौद मुनीर ३/४१ (८.४ षटके) | score2 = १९६ (४२.२ षटके) | runs2 = [[तरणजीत भरज]] ४४ (५१) | wickets2 = जॅरेन बाचर ३/२० (७.२ षटके) | result = एसपीआय क्रिकेट अकादमी १४५ धावांनी विजयी | report = [https://cricclubs.com/TuksCricket/viewScorecard.do?matchId=1141 धावफलक] | venue = [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] | umpires = | motm = केगन लायन-कॅशेट (एसपीआय) | toss = एसपीआय क्रिकेट अकादमीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} {{hidden end}} ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left; white-space:nowrap; margin:auto" |- ! {{cr|DEN}}<ref name="dcf">{{cite web|date=१२ ऑक्टोबर २०२६|url=https://cricket.dk/herrelandsholdet-til-afgoerende-runde-i-kenya/ |trans-title=पुरुषांचा राष्ट्रीय संघ निर्णायक फेरीसाठी केनियाला रवाना |title=Herrelandsholdet til afgørende runde i Kenya |work=[[डॅनिश क्रिकेट फेडरेशन]] |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|JER}}<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/cq9vzeddndglo |trans-title=|title=Tribe in Jersey team for World Cup Challenge final round.|work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |date=१३ ऑक्टोबर २०२६|access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|KEN}}<ref>{{Cite tweet |date=१७ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= नैरोबी, रंगमंच सज्ज आहे.|title=Nairobi, the stage is set. |number=2111374708499521831 |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६|user=CricketKenya}}</ref> ! {{cr|KUW}}<ref>{{Cite web |date=१६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= केनियामध्ये होणाऱ्या 'आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ'च्या अंतिम टप्प्यासाठी कुवेतच्या संघाची घोषणा |title=Kuwait Announce Squad for ICC Men’s Cricket World Cup Challenge League A Final Leg in Kenya |url=https://www.facebook.com/share/p/1C6uebz5eY/ |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६|work=[[कुवेत क्रिकेट]] |via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{cr|PNG}}<ref>{{cite web|date=६ ऑक्टोबर २०२६|url=https://www.nbc.com.pg/post/40792/png-barras-squad-named-for-challenge-league |trans-title= चॅलेंज लीगसाठी पीएनजी बॅरास संघाची घोषणा |title=PNG Barras squad named for Challenge League |work= पापुआ न्यू गिनी नॅशनल ब्रॉडकास्टिंग कॉर्पोरेशन |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|QAT}}<ref>{{Cite web |date=२२ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=|title= يعلن الاتحاد القطري للكريكت عن قائمة المنتخب الوطني للرجال المشاركة في الجولة النهائية من دوري التحدي A المؤهل إلى كأس العالم للكريكت للرجال 2026، والتي تُقام في نيروبي، كينيا، خلال الفترة من 21 إلى 31 أكتوبر 2026 |trans-title= कतार क्रिकेट अ'आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ २०२६ च्या अंतिम फेरीसाठी कतार पुरुष राष्ट्रीय क्रिकेट संघाची घोषणा केली आहे. ही स्पर्धा २१ ते ३१ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान नैरोबी, केनिया येथे आयोजित केली जाणार आहे. |url=https://www.facebook.com/share/p/1CKGYSG7rt/ |access-date=22 October 2026 |work=[[कतार क्रिकेट असोसिएशन]] |via=[[फेसबुक]] |language=अरेबिक}}</ref> |- | valign="top" | * [[हामिद शाह]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अब्दुल्ला महमूद]] * [[एशान करीमी]] * [[तरणजीत भरज]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[निकोलस सोन्ने-रुड]] * [[मुसा शाहीन]] * [[मुस्तकीम अस्लम]] * [[लकी अली (क्रिकेट खेळाडू)|लकी अली]] * [[शांगीव थनिकैथासन]] * [[सायमन सोरेनसेन]] * [[सूर्य आनंद]] * [[सेबास्टियन हीथ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सैफ अहमद (क्रिकेट खेळाडू)|सैफ अहमद]] * [[सौद मुनीर]] | valign="top" | * [[चार्ल्स पारचर्ड]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[एसा त्रिबे]] * [[चार्ली ब्रेनन]] * [[जेक डनफोर्ड ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जॉन्टी जेनर]] * [[जॉर्ज रिचर्डसन]] * [[जॉश लॉरेनसन]] * [[ज्युलियस सुमेरॉर]] * [[झॅक ट्राईब]] * [[टोबी ब्रिटॉन]] * [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] * [[विल्यम पारचर्ड]] * [[स्कॉट व्हॅन ब्रेडा]] * [[हॅरिसन कार्लिऑन]] | valign="top" | * [[धिरेन गोंदारीया]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इरफान करीम]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[पीटर लँगट]] * [[फ्रान्सिस मुटुआ]] * [[ब्रायन लिकावू]] * [[राकेप पटेल]] * [[लुकास ओलुओच]] * [[व्रज पटेल]] * [[विशील पटेल]] * [[शुभम पटेल]] * [[शेम न्गोचे]] * [[सचिन गिल]] * [[सचिन बुधिया]] * [[सुखदीप सिंग]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) | valign="top" | * [[मोहम्मद अस्लम (क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद अस्लम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अनुदीप चेंतामारा]] * [[अली झहीर]] * [[उस्मान पटेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[क्लिंटो अँटो]] * [[ज्यूड सल्डान्हा]] * [[निमिष लतीफ]] * [[बिलाल ताहिर]] * [[मीत भावसार]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मुहम्मद आकिफ]] * [[यासिन पटेल]] * [[रविजा संदारुवान]] * [[विश्व नेत्तम]] * [[शिराज खान]] | valign="top" | * [[आसाद वल्ला]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आले नाओ]] * [[ऑए ओरु]] * [[कबुआ मोरिया]] * [[गाबा फ्रँक]] * [[जॉन कारिको]] * [[टोनी उरा]] * [[डान्सी टॉम]] * [[डोको रूपा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[पॅट्रीक नोऊ]] * [[बोइओ रे]] * [[लेगा सियाका]] * [[सिमो कमिआ]] * [[सेसे बाउ]] | valign="top" | * मिर्झा मोहम्मद बेग ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * अक्षय शंकर * ओबैद उर रहमान * [[ओवैस अहमद]] * [[गयान मुनाविरा]] * [[इक्रामुल्लाह खान]] * [[इमल लियानागे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * झीशान हैदर * झुबेर अली * डॅनियल लुईस * मुजीब-उर-रहमान * मुहम्मद आसिम * शाहझेब आफ्रिदी * शाहजैब जमील ([[यष्टीरक्षक|य]]) |} ==सामने== {{hatnote|सर्व वेळा ह्या पूर्व आफ्रिका वेळ ([[यूटीसी+०३:००]]) आहेत}} {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २१ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|DEN}} | score1 = ३२४/७ (५० षटके) | runs1 = [[इरफान करीम]] १०६ (११५) | wickets1 = अब्दुल्ला महमूद २/४१ (९ षटके) | score2 = २२१ (४४.१ षटके) | runs2 = [[हामिद शाह]] ५५ (६७) | wickets2 = [[शेम न्गोचे]] ३/३१ (१० षटके) | result = केनिया १०३ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559440.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = [[रविंद्र कोट्टाहच्ची]] (श्री) आणि [[नितीन बाठी]] (नेदरलँड्स) | motm = [[इरफान करीम]] (के) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = शुभम पटेल (केनिया) आणि निकोलस सोन्ने-रुड (डेन्मार्क) ह्या दोघांनी लिस्ट अ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २२ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|JER}} | team2 = {{cr|PNG}} | score1 = ३४७/५ (५० षटके) | runs1 = [[झॅक ट्राईब]] १५० (१२९) | wickets1 = ऑए ओरु २/७० (८ षटके) | score2 = १७५ (३६.५ षटके) | runs2 = [[कबुआ मोरिया]] ४० (३५) | wickets2 = [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] ५/४९ (१० षटके) | result = जर्सी १७२ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559441.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = [[नितीन बाठी]] (नेदरलँड्स) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[झॅक ट्राईब]] (जर्सी) | toss = जर्सीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ऑए ओरु (पान्यूगि) ह्याने लिस्ट अ पदार्पण केले. * [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] (जर्सी) याने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पहिल्यांदा एका डावात पाच बळी मिळवले. }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २२ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = ३३१/६ (५० षटके) | runs1 = [[मीत भावसार]] १२०[[नाबाद|*]] (१०६) | wickets1 = [[ओवैस अहमद]] २/५८ (१० षटके) | score2 = ३३५/५ (४५.३ षटके) | runs2 = शाहझेब आफ्रिदी १०५ (५७) | wickets2 = [[शिराज खान]] २/५९ (८ षटके) | result = कतार ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = [[डेव्हिड मॅकलीन]] (स्कॉटलंड) आणि चामरा डी सोयसा (श्रीलंका) | motm = | toss = कुवेतने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = शाहजेब आफ्रिदी आणि झुबेर अली (कतार) या दोघांनीही लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये आपले पहिले शतक झळकावले. }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २४ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN}} | team2 = {{cr|KUW}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559443.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २४ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|JER}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559445.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN}} | team2 = {{cr|PNG}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559446.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २७ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559447.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २७ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|JER}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559448.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २८ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559449.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २८ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|KUW}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559450.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = ३० ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|PNG}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559451.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = ३० ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN}} | team2 = {{cr|JER}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559452.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = ३१ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|PNG}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559453.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = ३१ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|JER}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559454.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-1451764 क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ मुख्यपान इएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:२०२७ क्रिकेट विश्वचषक|चॅलेंज लीग अ]] [[वर्ग:केन्यामधील क्रिकेट]] ehqim9fg5tfyyvbsw2kgjwlkji3i1nj 2725814 2725807 2026-10-25T01:57:14Z Ganesh591 62733 /* संघ */ 2725814 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ केनिया क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ | image = | fromdate = २१ | todate = ३१ ऑक्टोबर २०२६ | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | tournament format = [[साखळी सामने]] | host = केनिया | participants = ६ | matches = १५ | player of the series = | most runs = | most wickets = | previous_year = २०२५ | previous_tournament = २०२५ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (जर्सी) | next_year = | next_tournament = }} '''२०२६ केनिया क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ''' ही [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] 'गट अ' मधील सामन्यांची तिसरी फेरी आहे. ही क्रिकेट स्पर्धा [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेसाठीच्या पात्रता प्रक्रियेचा एक भाग आहे. ऑक्टोबर २०२६ मध्ये 'क्रिकेट केनिया'द्वारे आयोजित केल्या जाणाऱ्या या स्पर्धेतील सर्व सामन्यांना [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] दर्जा प्राप्त आहे.<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2027-cwc-challenge-league-group-a-3rd-round/ | trans-title= केनिया क्रिकेट ऑक्टोबर २०२६ मध्ये २०२७ सीडब्ल्यूसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग 'गट अ'च्या अंतिम फेरीचे आयोजन करणार. | title=Kenya Cricket to host the final round of 2027 CWC Challenge League Group A in ऑक्टोबर २०२६ |work=Czarsports |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२२ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ==सराव सामने== चॅलेंज लीगचे सामने सुरू होण्यापूर्वी, [[डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|डेन्मार्क इलेव्हन क्रिकेट संघाने]] [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेचा]] दौरा केला. तिथे त्यांनी १६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी '''टक्स १ क्रिकेट संघाविरुद्ध''' आणि १८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी '''सुपरस्पोर्ट पार्क इंटरनॅशनल क्रिकेट अकॅडमी''' क्रिकेट संघाविरुद्ध सराव सामने खेळले.<ref name="dcf"/> [[जर्सी क्रिकेट संघ|जर्सी क्रिकेट संघा]]ने [[युगांडा]]चा दौरा केला, जिथे त्यांनी १७ ते १८ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युगांडा अ क्रिकेट संघाविरुद्ध]] ५० षटकांचे दोन सराव सामने खेळले.<ref>{{Cite web |last=मुसली |first= डेनिस |date=१५ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= केनियामध्ये होणाऱ्या चॅलेंज लीगच्या अंतिम टप्प्यापूर्वी, जर्सी संघ सराव सामन्यांसाठी युगांडाचा दौरा करणार. |title=Jersey to visit Uganda for warm-up games ahead of their Challenge League final leg in Kenya |url=https://kawowo.com/2026/10/15/jersey-to-visit-uganda-for-warm-up-games-ahead-of-their-challenge-league-final-leg-in-kenya/ |access-date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |work=कावोवो स्पोर्ट्स}}</ref><ref>{{Cite web |last=मुगालू |first=जेरेमी |date=१५ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=जर्सीच्या एंटेबे भेटीसाठी युगांडा अ संघाची घोषणा | title=Uganda A squad named for Jersey's Entebbe visit |url=https://kawowo.com/2026/10/15/uganda-a-squad-named-for-jerseys-entebbe-visit/ |access-date=२२ ऑक्टोबर २०२६|work= कावोवो स्पोर्ट्स}}</ref> {{hidden begin|trans-title=|title=सराव सामने|titlestyle=background:lightblue;}} {{Single-innings cricket match | date = १६ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN|name=डेन्मार्क एकादश}} | team2 = {{flagdeco|SA}} टक्स १ | score1 = २५३/९ (५० षटके) | runs1 = [[सूर्य आनंद]] ४९ (६१) | wickets1 = संदिस्वा येनी २/३८ (८ षटके) | score2 = २४१ (४९.२ षटके) | runs2 = बेन हॉकली ८८ (८०) | wickets2 = [[हामिद शाह]] ३/३३ (९ षटके) | result = डेन्मार्क एकादश १२ धावांनी विजयी | report = [https://cricclubs.com/TuksCricket/fullScorecard.do?matchId=1140 धावफलक] | venue = [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] | umpires = | motm = बेन हॉकली (टक्स १) | toss = डेन्मार्क एकादशने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|UGA|name=युगांडा अ}} | team2 = {{cr|JER}} | score1 = ११८ (३३.२ षटके) | runs1 = स्टीव्हन वाबवोस २२ (३४) | wickets1 = बेंजामिन वॉर्ड ३/२० (८ षटके) | score2 = १२१/१ (२.१ षटके) | runs2 = [[हॅरिसन कार्लिऑन]] ५९ (७८) | wickets2 = एडविन नुवागाबा १/२५ (८ षटके) | result = जर्सी ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricclubs.com/Uganda/fullScorecard.do?matchId=5806 धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = नॉर्बर्ट अबी (युगांडा) आणि इमॅन्युएल काम्या (युगांडा) | motm = [[हॅरिसन कार्लिऑन]] (जर्सी) | toss = जर्सीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी ३७ षटकांचा खेळवण्यात आला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १८ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|JER}} | team2 = {{cr|UGA|name=युगांडा अ}} | score1 = १९३/९ (५० षटके) | runs1 = [[हॅरिसन कार्लिऑन]] ४९ (८०) | wickets1 = मुसा माजिद रामाथन ४/४४ (१० षटके) | score2 = १३४ (४१.३ षटके) | runs2 = रॉबर्ट ओविली ५३ (९९) | wickets2 = [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] ५/१७ (९.३ षटके) | result = जर्सी ५९ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricclubs.com/Uganda/fullScorecard.do?matchId=5810 धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी ]] | umpires = नॉर्बर्ट अबी (युगांडा) and इमॅन्युएल काम्या (युगांडा) | motm = [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] (जर्सी) | toss = युगांडा अ ने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १८ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = एसपीआय क्रिकेट अकादमी {{flagdeco|SA}} | team2 = {{flagdeco|DEN}} डेन्मार्क एकादश | score1 = ३४१ (४९.४ षटके) | runs1 = केगन लायन-कॅशेट १३४ (८६) | wickets1 = सौद मुनीर ३/४१ (८.४ षटके) | score2 = १९६ (४२.२ षटके) | runs2 = [[तरणजीत भरज]] ४४ (५१) | wickets2 = जॅरेन बाचर ३/२० (७.२ षटके) | result = एसपीआय क्रिकेट अकादमी १४५ धावांनी विजयी | report = [https://cricclubs.com/TuksCricket/viewScorecard.do?matchId=1141 धावफलक] | venue = [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] | umpires = | motm = केगन लायन-कॅशेट (एसपीआय) | toss = एसपीआय क्रिकेट अकादमीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} {{hidden end}} ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left; white-space:nowrap; margin:auto" |- ! {{cr|DEN}}<ref name="dcf">{{cite web|date=१२ ऑक्टोबर २०२६|url=https://cricket.dk/herrelandsholdet-til-afgoerende-runde-i-kenya/ |trans-title=पुरुषांचा राष्ट्रीय संघ निर्णायक फेरीसाठी केनियाला रवाना |title=Herrelandsholdet til afgørende runde i Kenya |work=[[डॅनिश क्रिकेट फेडरेशन]] |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|JER}}<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/cq9vzeddndglo |trans-title=|title=Tribe in Jersey team for World Cup Challenge final round.|work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |date=१३ ऑक्टोबर २०२६|access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|KEN}}<ref>{{Cite tweet |date=१७ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= नैरोबी, रंगमंच सज्ज आहे.|title=Nairobi, the stage is set. |number=2111374708499521831 |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६|user=CricketKenya}}</ref> ! {{cr|KUW}}<ref>{{Cite web |date=१६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= केनियामध्ये होणाऱ्या 'आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ'च्या अंतिम टप्प्यासाठी कुवेतच्या संघाची घोषणा |title=Kuwait Announce Squad for ICC Men’s Cricket World Cup Challenge League A Final Leg in Kenya |url=https://www.facebook.com/share/p/1C6uebz5eY/ |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६|work=[[कुवेत क्रिकेट]] |via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{cr|PNG}}<ref>{{cite web|date=६ ऑक्टोबर २०२६|url=https://www.nbc.com.pg/post/40792/png-barras-squad-named-for-challenge-league |trans-title= चॅलेंज लीगसाठी पीएनजी बॅरास संघाची घोषणा |title=PNG Barras squad named for Challenge League |work= पापुआ न्यू गिनी नॅशनल ब्रॉडकास्टिंग कॉर्पोरेशन |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|QAT}}<ref>{{Cite web |date=२२ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=|title= يعلن الاتحاد القطري للكريكت عن قائمة المنتخب الوطني للرجال المشاركة في الجولة النهائية من دوري التحدي A المؤهل إلى كأس العالم للكريكت للرجال 2026، والتي تُقام في نيروبي، كينيا، خلال الفترة من 21 إلى 31 أكتوبر 2026 |trans-title= कतार क्रिकेट अ'आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ २०२६ च्या अंतिम फेरीसाठी कतार पुरुष राष्ट्रीय क्रिकेट संघाची घोषणा केली आहे. ही स्पर्धा २१ ते ३१ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान नैरोबी, केनिया येथे आयोजित केली जाणार आहे. |url=https://www.facebook.com/share/p/1CKGYSG7rt/ |access-date=22 October 2026 |work=[[कतार क्रिकेट असोसिएशन]] |via=[[फेसबुक]] |language=अरेबिक}}</ref> |- | valign="top" | * [[हामिद शाह]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अब्दुल्ला महमूद]] * [[एशान करीमी]] * [[तरणजीत भरज]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[निकोलस सोन्ने-रुड]] * [[मुसा शाहीन]] * [[मुस्तकीम अस्लम]] * [[लकी अली (क्रिकेट खेळाडू)|लकी अली]] * [[शांगीव थनिकैथासन]] * [[सायमन सोरेनसेन]] * [[सूर्य आनंद]] * [[सेबास्टियन हीथ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सैफ अहमद (क्रिकेट खेळाडू)|सैफ अहमद]] * [[सौद मुनीर]] | valign="top" | * [[चार्ल्स पारचर्ड]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[एसा त्रिबे]] * [[चार्ली ब्रेनन]] * [[जेक डनफोर्ड ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जॉन्टी जेनर]] * [[जॉर्ज रिचर्डसन]] * [[जॉश लॉरेनसन]] * [[ज्युलियस सुमेरॉर]] * [[झॅक ट्राईब]] * [[टोबी ब्रिटॉन]] * [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] * [[विल्यम पारचर्ड]] * [[स्कॉट व्हॅन ब्रेडा]] * [[हॅरिसन कार्लिऑन]] | valign="top" | * [[धिरेन गोंदारीया]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इरफान करीम]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[पीटर लँगट]] * [[फ्रान्सिस मुटुआ]] * [[ब्रायन लिकावू]] * [[राकेप पटेल]] * [[लुकास ओलुओच]] * [[व्रज पटेल]] * [[विशील पटेल]] * [[शुभम पटेल]] * [[शेम न्गोचे]] * [[सचिन गिल]] * [[सचिन बुधिया]] * [[सुखदीप सिंग]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) | valign="top" | * [[मोहम्मद अस्लम (क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद अस्लम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अनुदीप चेंतामारा]] * [[अली झहीर]] * [[उस्मान पटेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[क्लिंटो अँटो]] * [[ज्यूड सल्डान्हा]] * [[निमिष लतीफ]] * [[बिलाल ताहिर]] * [[मीत भावसार]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मुहम्मद आकिफ]] * [[यासिन पटेल]] * [[रविजा संदारुवान]] * [[विश्व नेत्तम]] * [[शिराज खान]] | valign="top" | * [[आसाद वल्ला]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आले नाओ]] * [[ऑए ओरु]] * [[कबुआ मोरिया]] * [[गाबा फ्रँक]] * [[जॉन कारिको]] * [[टोनी उरा]] * [[डान्सी टॉम]] * [[डोको रूपा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[पॅट्रीक नोऊ]] * [[बोइओ रे]] * [[लेगा सियाका]] * [[सिमो कमिआ]] * [[सेसे बाउ]] | valign="top" | * [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अक्षय शंकर]] * [[ओबैद उर रहमान]] * [[ओवैस अहमद]] * [[गयान मुनाविरा]] * [[इक्रामुल्लाह खान]] * [[इमल लियानागे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[झीशान हैदर]] * [[झुबेर अली]] * [[डॅनियल लुईस]] * [[मुजीब-उर-रहमान]] * [[मुहम्मद आसिम]] * [[शाहझेब आफ्रिदी]] * [[शाहजैब जमील]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) |} ==सामने== {{hatnote|सर्व वेळा ह्या पूर्व आफ्रिका वेळ ([[यूटीसी+०३:००]]) आहेत}} {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २१ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|DEN}} | score1 = ३२४/७ (५० षटके) | runs1 = [[इरफान करीम]] १०६ (११५) | wickets1 = अब्दुल्ला महमूद २/४१ (९ षटके) | score2 = २२१ (४४.१ षटके) | runs2 = [[हामिद शाह]] ५५ (६७) | wickets2 = [[शेम न्गोचे]] ३/३१ (१० षटके) | result = केनिया १०३ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559440.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = [[रविंद्र कोट्टाहच्ची]] (श्री) आणि [[नितीन बाठी]] (नेदरलँड्स) | motm = [[इरफान करीम]] (के) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = शुभम पटेल (केनिया) आणि निकोलस सोन्ने-रुड (डेन्मार्क) ह्या दोघांनी लिस्ट अ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २२ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|JER}} | team2 = {{cr|PNG}} | score1 = ३४७/५ (५० षटके) | runs1 = [[झॅक ट्राईब]] १५० (१२९) | wickets1 = ऑए ओरु २/७० (८ षटके) | score2 = १७५ (३६.५ षटके) | runs2 = [[कबुआ मोरिया]] ४० (३५) | wickets2 = [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] ५/४९ (१० षटके) | result = जर्सी १७२ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559441.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = [[नितीन बाठी]] (नेदरलँड्स) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[झॅक ट्राईब]] (जर्सी) | toss = जर्सीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ऑए ओरु (पान्यूगि) ह्याने लिस्ट अ पदार्पण केले. * [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] (जर्सी) याने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पहिल्यांदा एका डावात पाच बळी मिळवले. }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २२ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = ३३१/६ (५० षटके) | runs1 = [[मीत भावसार]] १२०[[नाबाद|*]] (१०६) | wickets1 = [[ओवैस अहमद]] २/५८ (१० षटके) | score2 = ३३५/५ (४५.३ षटके) | runs2 = शाहझेब आफ्रिदी १०५ (५७) | wickets2 = [[शिराज खान]] २/५९ (८ षटके) | result = कतार ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = [[डेव्हिड मॅकलीन]] (स्कॉटलंड) आणि चामरा डी सोयसा (श्रीलंका) | motm = | toss = कुवेतने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = शाहजेब आफ्रिदी आणि झुबेर अली (कतार) या दोघांनीही लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये आपले पहिले शतक झळकावले. }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २४ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN}} | team2 = {{cr|KUW}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559443.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २४ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|JER}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559445.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN}} | team2 = {{cr|PNG}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559446.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २७ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559447.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २७ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|JER}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559448.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २८ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559449.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २८ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|KUW}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559450.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = ३० ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|PNG}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559451.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = ३० ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN}} | team2 = {{cr|JER}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559452.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = ३१ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|PNG}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559453.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = ३१ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|JER}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559454.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-1451764 क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ मुख्यपान इएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:२०२७ क्रिकेट विश्वचषक|चॅलेंज लीग अ]] [[वर्ग:केन्यामधील क्रिकेट]] jvw3arma3e0p6x5icupj7ej7251b04r 2725831 2725814 2026-10-25T03:21:32Z Ganesh591 62733 /* सामने */ 2725831 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ केनिया क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ | image = | fromdate = २१ | todate = ३१ ऑक्टोबर २०२६ | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | tournament format = [[साखळी सामने]] | host = केनिया | participants = ६ | matches = १५ | player of the series = | most runs = | most wickets = | previous_year = २०२५ | previous_tournament = २०२५ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (जर्सी) | next_year = | next_tournament = }} '''२०२६ केनिया क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ''' ही [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] 'गट अ' मधील सामन्यांची तिसरी फेरी आहे. ही क्रिकेट स्पर्धा [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेसाठीच्या पात्रता प्रक्रियेचा एक भाग आहे. ऑक्टोबर २०२६ मध्ये 'क्रिकेट केनिया'द्वारे आयोजित केल्या जाणाऱ्या या स्पर्धेतील सर्व सामन्यांना [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] दर्जा प्राप्त आहे.<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2027-cwc-challenge-league-group-a-3rd-round/ | trans-title= केनिया क्रिकेट ऑक्टोबर २०२६ मध्ये २०२७ सीडब्ल्यूसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग 'गट अ'च्या अंतिम फेरीचे आयोजन करणार. | title=Kenya Cricket to host the final round of 2027 CWC Challenge League Group A in ऑक्टोबर २०२६ |work=Czarsports |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२२ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ==सराव सामने== चॅलेंज लीगचे सामने सुरू होण्यापूर्वी, [[डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|डेन्मार्क इलेव्हन क्रिकेट संघाने]] [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेचा]] दौरा केला. तिथे त्यांनी १६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी '''टक्स १ क्रिकेट संघाविरुद्ध''' आणि १८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी '''सुपरस्पोर्ट पार्क इंटरनॅशनल क्रिकेट अकॅडमी''' क्रिकेट संघाविरुद्ध सराव सामने खेळले.<ref name="dcf"/> [[जर्सी क्रिकेट संघ|जर्सी क्रिकेट संघा]]ने [[युगांडा]]चा दौरा केला, जिथे त्यांनी १७ ते १८ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युगांडा अ क्रिकेट संघाविरुद्ध]] ५० षटकांचे दोन सराव सामने खेळले.<ref>{{Cite web |last=मुसली |first= डेनिस |date=१५ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= केनियामध्ये होणाऱ्या चॅलेंज लीगच्या अंतिम टप्प्यापूर्वी, जर्सी संघ सराव सामन्यांसाठी युगांडाचा दौरा करणार. |title=Jersey to visit Uganda for warm-up games ahead of their Challenge League final leg in Kenya |url=https://kawowo.com/2026/10/15/jersey-to-visit-uganda-for-warm-up-games-ahead-of-their-challenge-league-final-leg-in-kenya/ |access-date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |work=कावोवो स्पोर्ट्स}}</ref><ref>{{Cite web |last=मुगालू |first=जेरेमी |date=१५ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=जर्सीच्या एंटेबे भेटीसाठी युगांडा अ संघाची घोषणा | title=Uganda A squad named for Jersey's Entebbe visit |url=https://kawowo.com/2026/10/15/uganda-a-squad-named-for-jerseys-entebbe-visit/ |access-date=२२ ऑक्टोबर २०२६|work= कावोवो स्पोर्ट्स}}</ref> {{hidden begin|trans-title=|title=सराव सामने|titlestyle=background:lightblue;}} {{Single-innings cricket match | date = १६ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN|name=डेन्मार्क एकादश}} | team2 = {{flagdeco|SA}} टक्स १ | score1 = २५३/९ (५० षटके) | runs1 = [[सूर्य आनंद]] ४९ (६१) | wickets1 = संदिस्वा येनी २/३८ (८ षटके) | score2 = २४१ (४९.२ षटके) | runs2 = बेन हॉकली ८८ (८०) | wickets2 = [[हामिद शाह]] ३/३३ (९ षटके) | result = डेन्मार्क एकादश १२ धावांनी विजयी | report = [https://cricclubs.com/TuksCricket/fullScorecard.do?matchId=1140 धावफलक] | venue = [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] | umpires = | motm = बेन हॉकली (टक्स १) | toss = डेन्मार्क एकादशने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|UGA|name=युगांडा अ}} | team2 = {{cr|JER}} | score1 = ११८ (३३.२ षटके) | runs1 = स्टीव्हन वाबवोस २२ (३४) | wickets1 = बेंजामिन वॉर्ड ३/२० (८ षटके) | score2 = १२१/१ (२.१ षटके) | runs2 = [[हॅरिसन कार्लिऑन]] ५९ (७८) | wickets2 = एडविन नुवागाबा १/२५ (८ षटके) | result = जर्सी ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricclubs.com/Uganda/fullScorecard.do?matchId=5806 धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = नॉर्बर्ट अबी (युगांडा) आणि इमॅन्युएल काम्या (युगांडा) | motm = [[हॅरिसन कार्लिऑन]] (जर्सी) | toss = जर्सीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी ३७ षटकांचा खेळवण्यात आला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १८ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|JER}} | team2 = {{cr|UGA|name=युगांडा अ}} | score1 = १९३/९ (५० षटके) | runs1 = [[हॅरिसन कार्लिऑन]] ४९ (८०) | wickets1 = मुसा माजिद रामाथन ४/४४ (१० षटके) | score2 = १३४ (४१.३ षटके) | runs2 = रॉबर्ट ओविली ५३ (९९) | wickets2 = [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] ५/१७ (९.३ षटके) | result = जर्सी ५९ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricclubs.com/Uganda/fullScorecard.do?matchId=5810 धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी ]] | umpires = नॉर्बर्ट अबी (युगांडा) and इमॅन्युएल काम्या (युगांडा) | motm = [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] (जर्सी) | toss = युगांडा अ ने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १८ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = एसपीआय क्रिकेट अकादमी {{flagdeco|SA}} | team2 = {{flagdeco|DEN}} डेन्मार्क एकादश | score1 = ३४१ (४९.४ षटके) | runs1 = केगन लायन-कॅशेट १३४ (८६) | wickets1 = सौद मुनीर ३/४१ (८.४ षटके) | score2 = १९६ (४२.२ षटके) | runs2 = [[तरणजीत भरज]] ४४ (५१) | wickets2 = जॅरेन बाचर ३/२० (७.२ षटके) | result = एसपीआय क्रिकेट अकादमी १४५ धावांनी विजयी | report = [https://cricclubs.com/TuksCricket/viewScorecard.do?matchId=1141 धावफलक] | venue = [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] | umpires = | motm = केगन लायन-कॅशेट (एसपीआय) | toss = एसपीआय क्रिकेट अकादमीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} {{hidden end}} ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left; white-space:nowrap; margin:auto" |- ! {{cr|DEN}}<ref name="dcf">{{cite web|date=१२ ऑक्टोबर २०२६|url=https://cricket.dk/herrelandsholdet-til-afgoerende-runde-i-kenya/ |trans-title=पुरुषांचा राष्ट्रीय संघ निर्णायक फेरीसाठी केनियाला रवाना |title=Herrelandsholdet til afgørende runde i Kenya |work=[[डॅनिश क्रिकेट फेडरेशन]] |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|JER}}<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/cq9vzeddndglo |trans-title=|title=Tribe in Jersey team for World Cup Challenge final round.|work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |date=१३ ऑक्टोबर २०२६|access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|KEN}}<ref>{{Cite tweet |date=१७ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= नैरोबी, रंगमंच सज्ज आहे.|title=Nairobi, the stage is set. |number=2111374708499521831 |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६|user=CricketKenya}}</ref> ! {{cr|KUW}}<ref>{{Cite web |date=१६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= केनियामध्ये होणाऱ्या 'आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ'च्या अंतिम टप्प्यासाठी कुवेतच्या संघाची घोषणा |title=Kuwait Announce Squad for ICC Men’s Cricket World Cup Challenge League A Final Leg in Kenya |url=https://www.facebook.com/share/p/1C6uebz5eY/ |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६|work=[[कुवेत क्रिकेट]] |via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{cr|PNG}}<ref>{{cite web|date=६ ऑक्टोबर २०२६|url=https://www.nbc.com.pg/post/40792/png-barras-squad-named-for-challenge-league |trans-title= चॅलेंज लीगसाठी पीएनजी बॅरास संघाची घोषणा |title=PNG Barras squad named for Challenge League |work= पापुआ न्यू गिनी नॅशनल ब्रॉडकास्टिंग कॉर्पोरेशन |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! {{cr|QAT}}<ref>{{Cite web |date=२२ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=|title= يعلن الاتحاد القطري للكريكت عن قائمة المنتخب الوطني للرجال المشاركة في الجولة النهائية من دوري التحدي A المؤهل إلى كأس العالم للكريكت للرجال 2026، والتي تُقام في نيروبي، كينيا، خلال الفترة من 21 إلى 31 أكتوبر 2026 |trans-title= कतार क्रिकेट अ'आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ २०२६ च्या अंतिम फेरीसाठी कतार पुरुष राष्ट्रीय क्रिकेट संघाची घोषणा केली आहे. ही स्पर्धा २१ ते ३१ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान नैरोबी, केनिया येथे आयोजित केली जाणार आहे. |url=https://www.facebook.com/share/p/1CKGYSG7rt/ |access-date=22 October 2026 |work=[[कतार क्रिकेट असोसिएशन]] |via=[[फेसबुक]] |language=अरेबिक}}</ref> |- | valign="top" | * [[हामिद शाह]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अब्दुल्ला महमूद]] * [[एशान करीमी]] * [[तरणजीत भरज]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[निकोलस सोन्ने-रुड]] * [[मुसा शाहीन]] * [[मुस्तकीम अस्लम]] * [[लकी अली (क्रिकेट खेळाडू)|लकी अली]] * [[शांगीव थनिकैथासन]] * [[सायमन सोरेनसेन]] * [[सूर्य आनंद]] * [[सेबास्टियन हीथ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सैफ अहमद (क्रिकेट खेळाडू)|सैफ अहमद]] * [[सौद मुनीर]] | valign="top" | * [[चार्ल्स पारचर्ड]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[एसा त्रिबे]] * [[चार्ली ब्रेनन]] * [[जेक डनफोर्ड ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जॉन्टी जेनर]] * [[जॉर्ज रिचर्डसन]] * [[जॉश लॉरेनसन]] * [[ज्युलियस सुमेरॉर]] * [[झॅक ट्राईब]] * [[टोबी ब्रिटॉन]] * [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] * [[विल्यम पारचर्ड]] * [[स्कॉट व्हॅन ब्रेडा]] * [[हॅरिसन कार्लिऑन]] | valign="top" | * [[धिरेन गोंदारीया]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इरफान करीम]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[पीटर लँगट]] * [[फ्रान्सिस मुटुआ]] * [[ब्रायन लिकावू]] * [[राकेप पटेल]] * [[लुकास ओलुओच]] * [[व्रज पटेल]] * [[विशील पटेल]] * [[शुभम पटेल]] * [[शेम न्गोचे]] * [[सचिन गिल]] * [[सचिन बुधिया]] * [[सुखदीप सिंग]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) | valign="top" | * [[मोहम्मद अस्लम (क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद अस्लम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अनुदीप चेंतामारा]] * [[अली झहीर]] * [[उस्मान पटेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[क्लिंटो अँटो]] * [[ज्यूड सल्डान्हा]] * [[निमिष लतीफ]] * [[बिलाल ताहिर]] * [[मीत भावसार]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मुहम्मद आकिफ]] * [[यासिन पटेल]] * [[रविजा संदारुवान]] * [[विश्व नेत्तम]] * [[शिराज खान]] | valign="top" | * [[आसाद वल्ला]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आले नाओ]] * [[ऑए ओरु]] * [[कबुआ मोरिया]] * [[गाबा फ्रँक]] * [[जॉन कारिको]] * [[टोनी उरा]] * [[डान्सी टॉम]] * [[डोको रूपा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[पॅट्रीक नोऊ]] * [[बोइओ रे]] * [[लेगा सियाका]] * [[सिमो कमिआ]] * [[सेसे बाउ]] | valign="top" | * [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अक्षय शंकर]] * [[ओबैद उर रहमान]] * [[ओवैस अहमद]] * [[गयान मुनाविरा]] * [[इक्रामुल्लाह खान]] * [[इमल लियानागे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[झीशान हैदर]] * [[झुबेर अली]] * [[डॅनियल लुईस]] * [[मुजीब-उर-रहमान]] * [[मुहम्मद आसिम]] * [[शाहझेब आफ्रिदी]] * [[शाहजैब जमील]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) |} ==सामने== {{hatnote|सर्व वेळा ह्या पूर्व आफ्रिका वेळ ([[यूटीसी+०३:००]]) आहेत}} {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २१ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|DEN}} | score1 = ३२४/७ (५० षटके) | runs1 = [[इरफान करीम]] १०६ (११५) | wickets1 = [[अब्दुल्ला महमूद]] २/४१ (९ षटके) | score2 = २२१ (४४.१ षटके) | runs2 = [[हामिद शाह]] ५५ (६७) | wickets2 = [[शेम न्गोचे]] ३/३१ (१० षटके) | result = केनिया १०३ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559440.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = [[रविंद्र कोट्टाहच्ची]] (श्री) आणि [[नितीन बाठी]] (नेदरलँड्स) | motm = [[इरफान करीम]] (के) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[शुभम पटेल]] (केनिया) आणि [[निकोलस सोन्ने-रुड]] (डेन्मार्क) ह्या दोघांनी लिस्ट अ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २२ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|JER}} | team2 = {{cr|PNG}} | score1 = ३४७/५ (५० षटके) | runs1 = [[झॅक ट्राईब]] १५० (१२९) | wickets1 = [[ऑए ओरु]] २/७० (८ षटके) | score2 = १७५ (३६.५ षटके) | runs2 = [[कबुआ मोरिया]] ४० (३५) | wickets2 = [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] ५/४९ (१० षटके) | result = जर्सी १७२ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559441.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = [[नितीन बाठी]] (नेदरलँड्स) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[झॅक ट्राईब]] (जर्सी) | toss = जर्सीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[ऑए ओरु]] (पान्यूगि) ह्याने लिस्ट अ पदार्पण केले. * [[बेंजामिन वॉर्ड (क्रिकेट खेळाडू)|बेंजामिन वॉर्ड]] (जर्सी) याने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पहिल्यांदा एका डावात पाच बळी मिळवले. }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २२ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = ३३१/६ (५० षटके) | runs1 = [[मीत भावसार]] १२०[[नाबाद|*]] (१०६) | wickets1 = [[ओवैस अहमद]] २/५८ (१० षटके) | score2 = ३३५/५ (४५.३ षटके) | runs2 = [[शाहझेब आफ्रिदी]] १०५ (५७) | wickets2 = [[शिराज खान]] २/५९ (८ षटके) | result = कतार ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = [[डेव्हिड मॅकलीन]] (स्कॉटलंड) आणि [[चामरा डी सोयसा]] (श्रीलंका) | motm = | toss = कुवेतने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[शाहझेब आफ्रिदी]] आणि [[झुबेर अली]] (कतार) या दोघांनीही लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये आपले पहिले शतक झळकावले. }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २४ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN}} | team2 = {{cr|KUW}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559443.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २४ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|JER}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559445.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN}} | team2 = {{cr|PNG}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559446.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २७ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559447.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २७ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|JER}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559448.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २८ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559449.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = २८ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|KUW}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559450.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = ३० ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|PNG}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559451.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = ३० ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|DEN}} | team2 = {{cr|JER}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559452.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = ३१ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|PNG}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559453.html धावफलक] | venue = [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | time = ०९:४५ | date = ३१ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|JER}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559454.html धावफलक] | venue = [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-1451764 क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ मुख्यपान इएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:२०२७ क्रिकेट विश्वचषक|चॅलेंज लीग अ]] [[वर्ग:केन्यामधील क्रिकेट]] gyu035vas3z2tdh5t05s0wodi2voljk 0 385800 2726005 2725162 2026-10-25T11:42:36Z Koolkrazy 1591 [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम]] ला असणारे पुनर्निर्देशन हटविले 2726005 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = बहरैन | ग्रांप्री = बहरैन | चित्र = Bahrain International Circuit--Grand Prix Layout with DRS.svg | चित्र_शीर्षक = २०२१ मध्ये वापरलेल्या बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किटच्या ग्रांप्री मार्गाची रचना | दिनांक = २८ मार्च | वर्ष = २०२१ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन गल्फ एअर बहरैन ग्रांप्री २०२१ | शर्यत_क्रमांक = १ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट, साखीर, बहरैन | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.४१२ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.३६३ | एकूण_फेऱ्या = ५६ | एकूण_अंतर_किमी = ३०२.८२६ | एकूण_अंतर_मैल = १८८.१६७ | हवामान = कोरडे; संध्याकाळच्या वेळी थंडावणारा डांबरी पृष्ठभाग आणि वारे | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = रेड बुल रेसिंग होंडा | पोल_वेळ = १:२८.९९७ | जलद_चालक = वालट्टेरी बोट्टास | जलद_देश = फिनलंड | जलद_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:३२.०९० | जलद_फेरी = ५६ | पहिला_चालक = लुइस हॅमिल्टन | पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम | पहिला_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | दुसरा_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | दुसरा_देश = नेदरलँड्स | दुसरा_संघ = रेड बुल रेसिंग होंडा | तिसरा_चालक = वालट्टेरी बोट्टास | तिसरा_देश = फिनलंड | तिसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२० अबु धाबी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२० बहरैन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ बहरैन ग्रांप्री }} '''२०२१ बहरैन ग्रांप्री''' ही [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] हंगामातील पहिली शर्यत होती. अधिकृतपणे ''फॉर्म्युला वन गल्फ एअर बहरैन ग्रांप्री २०२१'' या नावाने आयोजित झालेली ही स्पर्धा २६ ते २८ मार्च २०२१ दरम्यान साखीर येथील [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]]वर झाली. २८ मार्चला झालेल्या शर्यतीत [[लुइस हॅमिल्टन]]ने [[मर्सिडीज एफ.१ संघ|मर्सिडीज]]साठी विजय मिळवला; पोल स्थानावरून सुरुवात करणारा [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] दुसऱ्या, तर [[वालट्टेरी बोट्टास]] तिसऱ्या स्थानावर राहिला. ५६ फेऱ्यांच्या शर्यतीत पहिल्या दोघांमधील अंतिम फरक केवळ ०.७४५ सेकंद होता.<ref name="BH21_cal">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन ग्रांप्रीचे अधिकृत सप्ताहांत व सत्र वेळापत्रक|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2021/bahrain|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="BH21_race">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण, निर्णयपत्र ३७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="BH21_rreport">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : हॅमिल्टनचा व्हर्सटॅपनविरुद्ध विजय, शर्यतीचा सविस्तर अहवाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamilton-holds-off-verstappen-to-win-thrilling-season-opener-in-bahrain.7tmfUOaLpSS1fHrEtU9n2x|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> शर्यतीचे महत्त्व केवळ चुरशीच्या विजयापुरते मर्यादित नव्हते. मर्सिडीजच्या लवकर पिटस्टॉपमुळे पहिल्या क्रमांकावर झालेला बदल, शेवटच्या टप्प्यात ताज्या टायरवर व्हर्सटॅपनची चढाई आणि ५३व्या फेरीत चौथ्या वळणाच्या बाहेरून आघाडी घेतल्यानंतर नियमानुसार स्थान परत देण्याचा निर्णय हे निकाल ठरवणारे प्रसंग होते. बोट्टासने अंतिम ५६व्या फेरीत १:३२.०९० वेळ नोंदवून सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळवला. [[युकी त्सुनोदा]]ने फॉर्म्युला वन पदार्पणात नववा क्रमांक पटकावला; माजी विश्वविजेता [[फर्नांडो अलोन्सो]]ने दोन वर्षांच्या अनुपस्थितीनंतर पुनरागमन केले.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_fast">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : सर्व चालकांच्या शर्यतीतील सर्वांत वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2021/bahrain-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === ही हंगामातील पहिली स्पर्धा असल्यामुळे शर्यतीपूर्वी सर्व चालक आणि कारनिर्मात्यांचे गुण शून्य होते. २०२० मधील चालक अजिंक्यपद विजेता हॅमिल्टन आणि त्याचा मर्सिडीज संघ आपली आघाडी टिकवू पाहत होते. पूर्वहंगामी बहरैन चाचणीत रेड बुलची कार वेगवान दिसल्याने मॅक्स व्हर्सटॅपन हा मोठा आव्हानकर्ता ठरू शकतो, अशी स्पर्धेपूर्वी चर्चा होती; प्रत्यक्ष अजिंक्यपदातील स्थिती मात्र या एका शर्यतीनंतरच निश्चित होणार होती. हंगामाच्या आरंभी मर्सिडीजच्या गाडीत आणि मागील डाउनफोर्स मर्यादांमध्ये झालेल्या बदलांबद्दल संघांनी चाचणीदरम्यान निरीक्षणे मांडली होती.<ref name="BH21_cal"/><ref name="BH21_qrep">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन पात्रता फेरी : व्हर्सटॅपनला पोल पोझिशन|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/qualifying-report-verstappen-takes-pole-for-2021-season-opener-after.4WXP8HoiAPwTWuQnqvr4TD|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="BH21_quotes">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : शर्यतीनंतर दहा संघांच्या अधिकृत प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-bahrain-2021.2UUM5Z3u52CJvOGEYxmVGx.2UUM5Z3u52CJvOGEYxmVGx|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> २०२१ मध्ये अनेक चालकांनी संघ बदलले. पेरेझ रेड बुलकडे, सायेन्स फेरारीकडे, रिकार्डो मॅक्लारेनकडे आणि व्हेटेल नव्याने पुनरुज्जीवित अ‍ॅस्टन मार्टिनकडे गेला होता. रेनोची फॅक्टरी संघओळख अल्पाइन अशी बदलली; अलोन्सो त्यात परतला. युकी त्सुनोदा अल्फाटौरीकडून, तर मिक शुमाकर व निकिता मॅझेपिन हासकडून पदार्पण करत होते. या बदलांमुळे पहिले पात्रता आणि मुख्य शर्यत निकाल संघांमधील नव्या स्थानक्रमाची सुरुवातीची तुलना ठरले.<ref name="BH21_entry">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : सहभागी चालक, संघ व सत्रनोंदी|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2021/bahrain-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="BH21_qrep"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किटच्या ग्रांप्री रचनेत १५ वळणे, वेगवान सरळ रेषा आणि कडक ब्रेकिंग विभाग आहेत. स्पर्धेसाठी मोजलेली सर्किट लांबी ५.४१२ किमी होती; सुरुवातीच्या अतिरिक्त फॉर्मेशन फेरीमुळे पूर्वनियोजित ५७ ऐवजी ५६ स्पर्धात्मक फेऱ्या आणि ३०२.८२६ किमी अशी अधिकृत शर्यत नोंदली गेली. येथे वाळूने प्रभावित होणारे वारे, खडबडीत डांबर आणि रात्रीच्या दिव्यांखाली कमी होत जाणारे तापमान यांमुळे टायरवरील भार आणि पिटस्टॉपची वेळ विशेष महत्त्वाची ठरते.<ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन ग्रांप्री टायर निवड : सी२, सी३ आणि सी४|दुवा=https://press.pirelli.com/2021-bahrain-grand-prix--preview/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref><ref name="BH21_commons">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किटचा ग्रांप्री मार्गनकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bahrain_International_Circuit--Grand_Prix_Layout_with_DRS.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> २६ मार्चला स्थानिक वेळेनुसार १४:३० वाजता पहिला आणि १८:०० वाजता दुसरा मुक्त सराव झाला. २७ मार्चला १५:०० वाजता तिसरा सराव आणि १८:०० वाजता पात्रता फेरी पार पडली. २८ मार्चला १८:०० वाजता शर्यतीचे नियोजित प्रस्थान होते. २०२१ पासून शुक्रवारच्या दोन सरावसत्रांचा कालावधी प्रत्येकी ९० मिनिटांवरून एक तास करण्यात आला होता. हा नियमित, स्प्रिंट नसलेला सप्ताहांत होता.<ref name="BH21_cal"/><ref name="BH21_pirelli"/> === सहभागी चालक आणि संघ === अधिकृत सप्ताहांतात दहा संघांच्या वीस चालकांनी सहभाग घेतला. तीनही मुक्त सराव, पात्रता आणि मुख्य शर्यतीसाठी एकच कायमस्वरूपी चालकयादी वापरली गेली; एका सत्रापुरता बदली चालक नव्हता. खाली कार क्रमांक आणि त्या वेळी वापरली जाणारी संघांची नामावली दिली आहे. वीस चालकांमध्ये तीन फॉर्म्युला वन नवखे सहभागी झाले होते.<ref name="BH21_entry"/><ref name="BH21_fp1">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन ग्रांप्री : पहिल्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1064/bahrain/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३ |- | [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७ |- | [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || ९९ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- | [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || [[निकिता मॅझेपिन]] || ९ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने सी२, सी३ आणि सी४ या कोरड्या टायरमिश्रणांची निवड केली होती. प्रत्येक चालकासाठी दोन कठीण, तीन मध्यम आणि आठ मऊ अशा एकूण १३ संचांचे प्रमाण निश्चित होते. ही संख्या उपलब्ध करून दिलेल्या संचांची असून प्रत्येक चालकाने शर्यतीत प्रत्यक्ष वापरलेले संच वेगळे आहेत. कठीण टायरचा पांढरा पट्टा, मध्यमचा पिवळा आणि मऊचा लाल पट्टा ही दृश्य ओळख होती. शर्यत सुरू होण्यापूर्वी दोन पिटस्टॉप हा मुख्य संभाव्य पर्याय मानला जात होता.<ref name="BH21_pirelli"/><ref name="BH21_strategy">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : पात्रतेनंतर संभाव्य टायर रणनीती|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/strategy-guide-what-are-the-possible-race-strategies-for-the-bahrain-grand.1sIobI4YGs3664898xUOzl.1sIobI4YGs3664898xUOzl|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी२ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी३ || पिवळा || ३ |- | मऊ || सी४ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_pirelli"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवार, २६ मार्च रोजी एका तासाच्या पहिल्या सरावात व्हर्सटॅपनने मऊ टायरवर १:३१.३९४ वेळ नोंदवून सर्वांना मागे टाकले. बोट्टास ०.२९८ सेकंदांनी मागे होता; मॅक्लारेनचा नॉरिस तिसरा आणि हॅमिल्टन चौथा राहिला. प्री-सीझन चाचणीत जाणवलेल्या रेड बुलच्या वेगाला हा प्राथमिक पाठिंबा होता. फेरारीचा लक्लेर पाचवा आणि नव्याने रेड बुलकडे आलेला पेरेझ सहावा होता; त्सुनोदाला वेगवान फेऱ्यांच्या वेळी वाहतुकीमुळे अडथळे आले. सर्व वीस चालकांनी वैध वेळ नोंदवली, मात्र पहिल्या सत्रातील आघाडी म्हणजेच शर्यतीतील आघाडी असे निश्चित म्हणता येत नव्हते.<ref name="BH21_fp1rep">{{स्रोत बातमी|title=बहरैनमधील पहिल्या मुक्त सरावात व्हर्सटॅपन सर्वांत वेगवान|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-verstappen-quickest-in-first-practice-in-bahrain-as-2021-season-gets-up.2lnQyQMGtqBYJdR8yMbhVG|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="BH21_fp1"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:३१.३९४ || १२ |- | २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.२९८ || १७ |- | ३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +०.५०३ || २० |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.५२७ || १५ |- | ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || +०.५९९ || १४ |- | ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || +०.६७७ || १५ |- | ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +०.८०१ || २३ |- | ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || +०.९७२ || १५ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +१.०४० || २० |- | १० || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || +१.३९२ || १६ |- | ११ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || +१.७४० || १८ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.७६३ || २१ |- | १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.८३९ || २० |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +१.९३५ || २१ |- | १५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +२.१३४ || २० |- | १६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +२.४७८ || १८ |- | १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.७३३ || २२ |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.९४६ || २२ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || +३.१०७ || १६ |- | २० || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || +३.५८१ || १६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी रात्रीच्या प्रकाशव्यवस्थेखाली झालेल्या दुसऱ्या एकतासाच्या सरावात व्हर्सटॅपनने वेळ १:३०.८४७ पर्यंत सुधारली. नॉरिस केवळ ०.०९५ सेकंदांनी मागे राहिला आणि हॅमिल्टनने तिसरा क्रमांक पटकावला. सायेन्स आणि बोट्टास अनुक्रमे चौथ्या-पाचव्या स्थानावर होते. पिरेलीच्या निरीक्षणानुसार बहुतेक संघांनी मऊ सी४ टायरवर पात्रतेसाठी एक फेरीचा वेग, तर इतर मिश्रणांवर शर्यतीतील झीज तपासली. त्यामुळे एकाच क्रमवारीवरून टायरचे दीर्घकालीन वर्तन ठरवणे चुकीचे ठरले असते.<ref name="BH21_fp2rep">{{स्रोत बातमी|title=बहरैनमधील दुसऱ्या मुक्त सरावाचा एफ.आय.ए. अहवाल|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-quickest-second-practice-bahrain-ahead-norris-and-hamilton|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="BH21_pirelli"/> या सत्रात रायकोनेनचे दुसऱ्या वळणातून बाहेर पडताना कारवरील नियंत्रण सुटले आणि त्याची अल्फा रोमिओ कार अडथळ्यांवर धडकली; त्याच्या गाडीच्या दोन्ही टोकांना नुकसान झाले. तरीही त्याने १५ फेऱ्यांसह सत्राच्या वर्गीकरणात वैध वेळ नोंदवली. वीसही चालकांचे निकाल उपलब्ध असून सर्वाधिक २८ फेऱ्या रसल आणि लतिफीने पूर्ण केल्या.<ref name="BH21_fp2rep"/><ref name="BH21_fp2">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन ग्रांप्री : दुसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1064/bahrain/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:३०.८४७ || २३ |- | २ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +०.०९५ || २५ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.२३५ || २४ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || +०.२८० || २६ |- | ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.३७१ || २३ |- | ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +०.३८३ || २२ |- | ७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +०.४४७ || २३ |- | ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +०.५४६ || २४ |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +०.६३६ || २७ |- | १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || +०.६५६ || २३ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +०.७५४ || २४ |- | १२ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || +०.७६५ || २६ |- | १३ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || +०.८९३ || २७ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +०.९२२ || २६ |- | १५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +०.९२३ || २४ |- | १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || +१.०१५ || १५ |- | १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.४८४ || २८ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || +२.४५० || २४ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.५५३ || २८ |- | २० || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || +२.६०२ || १९ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवार, २७ मार्चच्या दुपारच्या उष्ण वातावरणात सर्किटवरील तापमान सुमारे ५० अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचण्याच्या स्थितीत होते. व्हर्सटॅपनने १:३०.५७७ वेळेसह सलग तिसऱ्या सरावात पहिला क्रमांक मिळवला; हॅमिल्टन ०.७३९ सेकंद, तर गॅस्ली १.००६ सेकंद मागे राहिले. उष्ण पृष्ठभागामुळे पहिल्या काही मिनिटांत संघ सावधपणे बाहेर पडत होते. बोट्टासच्या काही फेऱ्या चौथ्या वळणातील ट्रॅक-सीमांचे पालन न झाल्याने रद्द करण्यात आल्या. पात्रता फेरीच्या आधी रेड बुलची एक फेरीचा वेगाने वरचढ कामगिरी स्पष्ट होत होती, पण सूर्यास्तानंतरचे तापमान वेगळे राहणार होते.<ref name="BH21_fp3rep">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन तिसरा मुक्त सराव : व्हर्सटॅपनचे आघाडीचे स्थान|दुवा=https://www.motorsport.com/f1/news/bahrain-gp-fp3-report-verstappen-hamilton/5937048/|प्रकाशक=मोटरस्पोर्ट डॉट कॉम}}</ref><ref name="BH21_fp3">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन ग्रांप्री : तिसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1064/bahrain/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:३०.५७७ || ११ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.७३९ || १४ |- | ३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +१.००६ || १३ |- | ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +१.२७८ || १६ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || +१.३३१ || ११ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || +१.५३१ || १६ |- | ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || +१.६४७ || १५ |- | ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +१.८४६ || ११ |- | ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.८५४ || १३ |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +१.९०० || १२ |- | ११ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || +१.९०५ || १७ |- | १२ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || +१.९२३ || ११ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +२.१३२ || १५ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +२.१७८ || १५ |- | १५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +२.२४३ || १५ |- | १६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +२.२८३ || १० |- | १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.७४६ || १४ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || +२.८४५ || १४ |- | १९ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || +३.०४५ || १४ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.३८२ || १६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारच्या पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:३०.४९९ नोंदवून सर्वोत्तम वेळ मिळवला; त्सुनोदाने मऊ टायरवर दुसरा क्रमांक गाठून पदार्पणाच्या सप्ताहांतात लक्ष वेधले. हासच्या मॅझेपिनचे नियंत्रण दोनदा सुटले; शेवटच्या घटनेमुळे पिवळे ध्वज फडकावले गेले. फेरारीच्या सायेन्सच्या गाडीत थोडा वेळ शक्ती कमी झाल्यानेही ध्वजांचा परिणाम झाला. ओकॉन सोळावा, लतिफी सतरावा, व्हेटेल अठरावा, मिक शुमाकर एकोणिसावा आणि मॅझेपिन विसावा ठरले. व्हेटेलच्या दुहेरी पिवळ्या ध्वजांतून वेग कमी करण्यासंबंधीचा निर्णय रविवारी वेगळा घेण्यात आला.<ref name="BH21_qrep"/><ref name="BH21_vgrid">{{स्रोत बातमी|title=व्हेटेलवरील पाच स्थानांचा दंड आणि दुहेरी पिवळा ध्वज|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/vettel-to-start-bahrain-gp-from-last-after-being-hit-with-grid-penalty-for.2nCxmT9a7qlPoexezly0Vk|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत निवडलेल्या टायरमुळे रविवारीच्या रणनीतीवर थेट परिणाम होणार होता. व्हर्सटॅपन, हॅमिल्टन, बोट्टास आणि गॅस्ली यांनी मध्यम टायरवर वेळ नोंदवून अंतिम दहा जणांत प्रवेश केला, ज्यामुळे त्यांनी शर्यतीला मध्यम टायरवर सुरुवात करण्याचा लाभ मिळवला. फेरारीच्या सायेन्सने १:३०.००९ आणि लक्लेरने १:३०.०१० या जवळजवळ समान वेळा मऊ टायरवर नोंदवल्या. पेरेझला मध्यम टायरवर आवश्यक वेग साधता न आल्याने तो अकरावा, जियोविनाझी बारावा, त्सुनोदा तेरावा, रायकोनेन चौदावा आणि रसल पंधरावा राहिला. त्सुनोदाची पहिल्या फेरीतील वेगवान कामगिरी अंतिम फेरीपर्यंत टिकली नाही.<ref name="BH21_qrep"/><ref name="BH21_strategy"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत व्हर्सटॅपनने १:२८.९९७ अशी पोल वेळ नोंदवली. हॅमिल्टन १:२९.३८५ म्हणजे ०.३८८ सेकंद मागे, बोट्टास तिसरा आणि लक्लेर चौथा राहिला. गॅस्लीने पाचवा, रिकार्डोने सहावा आणि नॉरिसने सातवा क्रमांक घेतला. सायेन्स आठवा, दोन वर्षांनी परतलेला अलोन्सो नववा आणि स्ट्रोल दहावा ठरला. व्हर्सटॅपनने तीनही सरावांत आघाडी घेतल्यानंतर पात्रतेतही तिची पुनरावृत्ती केली; मात्र मर्सिडीजने दुसरे आणि तिसरे स्थान मिळवून पुढील सामन्यात रणनीतीला वाव ठेवला.<ref name="BH21_quali">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : अंतिम पात्रता फेरी वर्गीकरण, निर्णयपत्र ३०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="BH21_qrep"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:३०.४९९ || १:३०.३१८ || १:२८.९९७ || १५ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३०.६१७ || १:३०.०८५ || १:२९.३८५ || १८ |- | ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३१.२०० || १:३०.१८६ || १:२९.५८६ || १७ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || १:३०.६९१ || १:३०.०१० || १:२९.६७८ || १५ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:३०.८४८ || १:३०.५१३ || १:२९.८०९ || १५ |- | ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३०.७९५ || १:३०.२२२ || १:२९.९२७ || १८ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३०.९०२ || १:३०.०९९ || १:२९.९७४ || १८ |- | ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || १:३१.६५३ || १:३०.००९ || १:३०.२१५ || १७ |- | ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३०.८६३ || १:३०.५९५ || १:३०.२४९ || १५ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३१.२६१ || १:३०.६२४ || १:३०.६०१ || १५ |- | ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:३१.१६५ || १:३०.६५९ || — || ११ |- | १२ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || १:३०.९९८ || १:३०.७०८ || — || १२ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:३०.६०७ || १:३१.२०३ || — || ९ |- | १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || १:३१.५४७ || १:३१.२३८ || — || १२ |- | १५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.३१६ || १:३३.४३० || — || ११ |- | १६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३१.७२४ || — || — || ६ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.९३६ || — || — || ८ |- | १८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३२.०५६ || — || — || ६ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || १:३२.४४९ || — || — || ६ |- | २० || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || १:३३.२७३ || — || — || ७ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_quali"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.च्या रविवारच्या अंतिम प्रकाशित ग्रिडनुसार व्हर्सटॅपन पोलवर आणि हॅमिल्टन दुसऱ्या स्थानावर होता. पात्रतेत अठरावा असलेला व्हेटेल दुहेरी पिवळ्या ध्वजांचे पालन न केल्याबद्दल पाच स्थानांच्या दंडामुळे विसाव्या स्थानावर गेला; त्यामुळे मिक शुमाकर अठराव्या आणि मॅझेपिन एकोणिसाव्या स्थानावर आले. प्रकाशित ग्रिडमध्ये पेरेझ अकरावा होता; परंतु फॉर्मेशन फेरीदरम्यान गाडी थांबल्यानंतर ती पुन्हा सुरू करून त्याला प्रत्यक्ष शर्यतीला पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागली. या उशिरा झालेल्या बदलामुळे खालील तक्त्यात पेरेझसाठी कोणताही प्रत्यक्ष क्रमांकित ग्रिड स्लॉट दाखवलेला नाही. अकरावे स्थान मूळ प्रकाशित ग्रिडमधील त्याची नोंद असल्याचे लक्षात घ्यावे.<ref name="BH21_grid">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, निर्णयपत्र ३२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="BH21_vgrid"/><ref name="BH21_rreport"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:२८.९९७ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२९.३८५ |- | ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२९.५८६ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || १:२९.६७८ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:२९.८०९ |- | ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२९.९२७ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२९.९७४ |- | ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || १:३०.२१५ |- | ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३०.२४९ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३०.६०१ |- | १२ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || १:३०.७०८ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:३१.२०३ |- | १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || १:३१.२३८ |- | १५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.४३० |- | १६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३१.७२४ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.९३६ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || १:३२.४४९ |- | १९ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || १:३३.२७३ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३२.०५६; दुहेरी पिवळे ध्वज : ५ स्थाने दंड |- | पिट लेन || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || प्रकाशित ग्रिड : ११वे; फॉर्मेशन फेरीतील अडचण |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_grid"/><ref name="BH21_rreport"/> |} == मुख्य शर्यत == === फॉर्मेशन फेरी, पहिली सुरुवात आणि सेफ्टी कार === २८ मार्चच्या सायंकाळी ५७ फेऱ्यांची नियोजित शर्यत सुरू होण्यापूर्वीच एक महत्त्वाची अडचण निर्माण झाली. पेरेझच्या रेड बुल गाडीतील विद्युत किंवा नियंत्रणप्रणालीशी संबंधित समस्या फॉर्मेशन फेरीत दिसली आणि गाडी सर्किटवर थांबली. नंतर तो गाडी पुन्हा सुरू करण्यात यशस्वी झाला, परंतु पिट लेनमधून शर्यतीला सामील व्हावा लागला. उर्वरित चालकांनी अतिरिक्त फॉर्मेशन फेरी मारली; त्यामुळे अधिकृत शर्यत ५६ फेऱ्यांची झाली.{{refn|group=टीप|मूळ वेळापत्रकातील ५७ फेऱ्या आणि अंतिम वर्गीकरणातील ५६ फेऱ्या यांतील फरक अतिरिक्त फॉर्मेशन फेरीमुळे निर्माण झाला.}} पेरेझचा मूळ अकरावा ग्रिड क्रमांक आणि त्याचे प्रत्यक्ष पिट-लेन प्रस्थान हे एकच तथ्य नाही, म्हणून दोन्ही स्वतंत्रपणे नोंदले जातात.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_race"/> पहिल्या स्पर्धात्मक फेरीत व्हर्सटॅपनने पोलचे संरक्षण करीत पहिली आघाडी कायम ठेवली. लक्लेरने बोट्टासला मागे टाकून सुरुवातीला तिसरा क्रमांक मिळवला; हॅमिल्टन दुसऱ्या स्थानावर होता. मॅझेपिनची हास कार तिसऱ्या वळणानंतर नियंत्रणाबाहेर गेली आणि तो शर्यतीबाहेर पडला. त्यामुळे पहिल्याच फेरीत सेफ्टी कार तैनात करण्यात आली. वाहन सुरक्षितपणे हटवण्याची आणि परिसर स्वच्छ करण्याची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर चौथ्या फेरीला पुन्हा स्पर्धात्मक वेग वाढवण्यात आला. मॅझेपिनचे ० पूर्ण फेऱ्यांचे अधिकृत वर्गीकरण हा अपघाताचा परिणाम होता.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_race"/> === पुन्हा सुरुवात, पुढच्या स्थानांतील बदल व पहिल्या पिटस्टॉपचे चक्र === चौथ्या फेरीच्या पुनःसुरुवातीला नॉरिसने गॅस्लीवर आक्रमण करून पुढे जाण्याचा प्रयत्न केला आणि त्यानंतर रिकार्डो व गॅस्ली यांच्यात संपर्क झाला. गॅस्लीचा पुढचा विंग तुटल्याने त्याला पिटमध्ये जाऊन बदल करावा लागला; त्याच्या गुण मिळवण्याच्या आशांना मोठा धक्का बसला. रिकार्डोच्या गाडीला तत्काळ गंभीर अडथळा दिसला नाही, मात्र शर्यतीनंतर मॅक्लारेनने गाडीच्या तळभागाला झालेल्या नुकसानीची पुष्टी केली. तुकडे हटवण्यासाठी अल्पकाळ आभासी सेफ्टी कारचा वापर झाला. मिक शुमाकरची गाडीही प्रारंभीच्या फेऱ्यांत घसरली, परंतु तो पुढे सुरू राहिला.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_floor">{{स्रोत बातमी|title=रिकार्डोच्या मॅक्लारेन कारच्या तळभागाला धडकून झालेले नुकसान|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/mclaren-reveal-floor-damage-from-lap-4-contact-with-gasly-slowed-ricciardo.7LmRW89hTN6UQ3mGE4WTQE|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="BH21_quotes"/> पुढच्या फेऱ्यांत बोट्टासने लक्लेरकडून तिसरे स्थान परत मिळवले; नॉरिसनेदेखील फेरारीच्या चालकावर दबाव टाकून चौथ्या स्थानाचा मार्ग मोकळा केला. आघाडीवर व्हर्सटॅपन आणि हॅमिल्टन यांच्यातील अंतर कमी असल्यामुळे मर्सिडीजने लवकर थांबून नवे टायर लावण्याचा निर्णय घेतला. हॅमिल्टनचे पहिल्या टप्प्यातील थांबणे रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनपेक्षा लवकर झाले आणि बाहेर पडताना नव्या कठीण टायरवरील वेगामुळे त्याला प्रतिस्पर्ध्यावर प्रभावी अंडरकट साधता आला. व्हर्सटॅपनने काही फेऱ्यांनी थांबत पुन्हा मध्यम टायर निवडले, पण पिटस्टॉपच्या चक्रानंतर आघाडी हॅमिल्टनकडे गेली. ही निर्णायक रणनीतिक उलटफेर पहिल्या भागातील मोठ्या अंतरापेक्षा अधिक महत्त्वाची ठरली.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_pirelli_post">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : पिरेलीचे शर्यतीनंतरचे टायर व रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2021-bahrain-grand-prix--sunday/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref><ref name="BH21_quotes"/> === मध्यावधी रणनीती, पेरेझची चढाई आणि अलोन्सोची निवृत्ती === पहिल्या थांब्यानंतर दोन्ही आघाडीच्या संघांनी वेगवेगळ्या टायरसंयोजनांची निवड चालू ठेवली. मर्सिडीजने हॅमिल्टनला दुसऱ्यांदाही व्हर्सटॅपनच्या आधी थांबवून कठीण टायरवर पाठवले; यामुळे त्याचे स्थान सुरक्षित झाले, परंतु अंतिम टप्पा अधिक जुन्या टायरवर काढावा लागणार होता. व्हर्सटॅपनने मध्यम टायरवर आपला मध्यावधी भाग लांबवून ३९व्या फेरीच्या आसपास अखेरच्या थांब्यासाठी कठीण टायर घेतले. त्यामुळे तो पुन्हा ट्रॅकवर आल्यावर दोघांत सुमारे सात सेकंदांचे अंतर असले तरी ताज्या टायरच्या आधारावर फरक कमी करण्याची शक्यता निर्माण झाली.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_pirelli_post"/><ref name="BH21_quotes"/> पिट लेनमधून सुरुवात केल्यानंतर पेरेझने मागील गाड्यांवर एकामागून एक मात करीत वरच्या स्थानांकडे वाटचाल केली. त्याला गुण मिळवण्याच्या स्थितीत आणण्यासाठी रेड बुलने लवचीक रणनीती वापरली; अखेरीस तो पाचवा ठरला. मॅक्लारेनच्या नॉरिसने लक्लेरला मागे ठेवून चौथ्या क्रमांकावर मजबूत पकड ठेवली, तर फेरारीच्या सायेन्सने पहिल्या टप्प्यातील स्थानांतरांनंतर पुन्हा प्रगती केली. मधल्या समूहात गॅस्लीच्या आघातानंतर अल्फाटौरीची मुख्य आशा पदार्पण करणाऱ्या त्सुनोदावर आली; त्याने गुणांच्या स्थानासाठी सातत्याने प्रयत्न चालू ठेवले.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_quotes"/> अल्पाइनच्या अलोन्सोने पहिल्या टप्प्यात चांगल्या गाड्यांशी लढत दिली आणि सुरुवातीला गुणांच्या सीमेजवळ धावला. परंतु गाडीच्या मागील ब्रेकच्या हवेच्या प्रवेशद्वारात बाहेरून आलेला कचरा अडकल्याने ब्रेकचे तापमान वाढू लागले. अल्पाइनने नंतर तो पदार्थ खाद्यपदार्थाच्या आवरणाचा तुकडा असल्याचे स्पष्ट केले; सुरक्षेच्या कारणाने अलोन्सोला ३२ फेऱ्यांनंतर निवृत्त करावे लागले. ओकॉन मात्र पुढे राहिला आणि नंतर व्हेटेलबरोबर झालेल्या धडकेनंतरही तेराव्या स्थानावर शर्यत पूर्ण केली.<ref name="BH21_alpine">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन शर्यतीत अल्पाइनची निराशा आणि अलोन्सोच्या ब्रेकची अडचण|दुवा=https://media.alpinecars.com/alpine-f1-team-leaves-bahrain-empty-handed-after-hard-fought-season-opener/?lang=eng|प्रकाशक=अल्पाइन}}</ref><ref name="BH21_race"/> === अंतिम चढाई, चौथे वळण आणि ५३व्या फेरीतील निर्णय === नव्या कठीण टायरमुळे व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनचा पाठलाग वेगाने सुरू केला. शेवटच्या काही फेऱ्यांत सात सेकंदांच्या आसपास असलेला फरक हळूहळू एका सेकंदाच्या आत आला. हॅमिल्टनला जुने टायर टिकवण्यासाठी सुरुवातीच्या तुलनेत सावधपणे वेग नियंत्रित करावा लागत होता; व्हर्सटॅपनला मात्र आघाडी घेण्यासाठी जवळ येतानाच पुढच्या कारमुळे निर्माण होणारी अस्थिर हवा आणि टायरची उष्णता यांचा सामना करावा लागत होता. फक्त सरळ रेषेतील वेग पुरेसा नसून चौथ्या वळणातून बाहेर पडतानाची पकड निर्णायक ठरणार होती.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_pirelli_post"/> ५३व्या फेरीत व्हर्सटॅपनने चौथ्या वळणाच्या बाहेरून हॅमिल्टनला मागे टाकले; मात्र स्थान मिळवताना त्याची गाडी निश्चित ट्रॅक-सीमांच्या बाहेर गेली. त्यामुळे रेड बुलने चालकाला मिळवलेले स्थान परत देण्यास सांगितले. त्याने पुढे हॅमिल्टनला परत पुढे जाऊ दिले, जेणेकरून ट्रॅकच्या बाहेरून मिळवलेला फायदा टिकून राहणार नाही. त्यानंतर व्हर्सटॅपन आणखी जवळ आला तरी आघाडी परत घेऊ शकला नाही. अखेरीस हॅमिल्टनने ०.७४५ सेकंदांच्या फरकाने ९६वा कारकीर्द-विजय मिळवला. शर्यतीत चौथे वळण ओलांडण्याविषयीच्या अंमलबजावणीवर चर्चा झाली; मात्र यामुळे अधिकृत विजयी निकाल बदलला नाही.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_quotes"/> === अंतिम गुणस्थान, वेगवान फेरी आणि वर्गीकरण === बोट्टासने अंतिम टप्प्यात तिसऱ्या स्थानाच्या सुरक्षित अंतराचा उपयोग अतिरिक्त थांबा घेण्यासाठी केला आणि ५६व्या फेरीत १:३२.०९० ही सर्वांत वेगवान वेळ नोंदवली. तो अधिकृतरीत्या तिसऱ्या स्थानी राहिला आणि पात्र दहा चालकांत असल्यामुळे अतिरिक्त एक गुण मिळवला. नॉरिस चौथा, पिट लेनमधून सुरुवात केलेला पेरेझ पाचवा, लक्लेर सहावा, रिकार्डो सातवा आणि सायेन्स आठवा राहिला. त्सुनोदाच्या नवव्या स्थानामुळे त्याला पदार्पणात दोन गुण, तर स्ट्रोलच्या दहाव्या स्थानामुळे अ‍ॅस्टन मार्टिनला एक गुण मिळाला.<ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_fast"/> शर्यतीनंतर एफ.आय.ए.च्या अंतिम वर्गीकरणात एकूण १८ चालकांना वर्गीकृत दर्जा देण्यात आला; त्यांत गाडी थांबलेले गॅस्ली (५२ फेऱ्या) आणि लतिफी (५१ फेऱ्या) यांचा समावेश होता. अलोन्सो (३२) आणि पहिल्या फेरीतच बाहेर पडलेला मॅझेपिन (०) हे वर्गीकृत नव्हते. व्हेटेलला ओकॉनला धडक दिल्याबद्दल दहा सेकंदांचा दंड देण्यात आला आणि तो अंतिम १५व्या स्थानाच्या निकालात समाविष्ट झाला. म्हणून तक्त्यात तो दंड पुन्हा स्वतंत्र वेळ-वजावट म्हणून लागू केलेला नाही.<ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_vetpen">{{स्रोत बातमी|title=बहरैनमध्ये ओकॉनला धडक दिल्याबद्दल व्हेटेलवरील दंड|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/ocon-praises-alpines-good-fighting-spirit-despite-point-less-finish-after.430KpzyYSRxtbKJMURagEu.430KpzyYSRxtbKJMURagEu|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५६ || १:३२:०३.८९७ || २५ |- | २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ५६ || +०.७४५ || १८ |- | ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५६ || +३७.३८३ || १६ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५६ || +४६.४६६ || १२ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ५६ || +५२.०४७ || १० |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || ५६ || +५९.०९० || ८ |- | ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५६ || +६६.००४ || ६ |- | ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || ५६ || +६७.१०० || ४ |- | ९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ५६ || +८५.६९२ || २ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५६ || +८६.७१३ || १ |- | ११ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ५६ || +८८.८६४ || ० |- | १२ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ५५ || +१ फेरी || ० |- | १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी || ० |- | १४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || ० |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी; १० सेकंद दंड समाविष्ट || ० |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी || ० |- | १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ५२ || निवृत्त; अधिकृतरीत्या वर्गीकृत || ० |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || निवृत्त; अधिकृतरीत्या वर्गीकृत || ० |- | अवर्गीकृत || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३२ || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- | अवर्गीकृत || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || ० || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === शर्यतीतील सर्व १९ वैध वैयक्तिक सर्वांत वेगवान फेऱ्या खाली दिल्या आहेत. मॅझेपिनची एकही स्पर्धात्मक फेरी पूर्ण झाली नाही, त्यामुळे त्याच्यासाठी वैध वेगवान फेरी नोंद नाही. ''फेरी (एफआयए)'' या स्तंभात एफ.आय.ए.च्या शर्यत-वर्गीकरणातील क्रमांक वापरले आहेत; प्रत्येक संख्या संबंधित चालकाच्या पूर्ण फेऱ्यांपेक्षा जास्त नाही. बोट्टासला तिसऱ्या स्थानामुळे २०२१च्या गुणनियमानुसार सर्वांत वेगवान फेरीचा एक अतिरिक्त गुण देण्यात आला.<ref name="BH21_fast"/><ref name="BH21_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५६ || १:३२.०९० || २११.५६६ |- | २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ४१ || १:३३.२२८ || २०८.९८४ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ४४ || १:३३.९७० || २०७.३३४ |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४४ || १:३४.०१५ || २०७.२३५ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ४८ || १:३४.०९० || २०७.०६९ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ३८ || १:३४.३९६ || २०६.३९८ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || ४८ || १:३४.५०९ || २०६.१५१ |- | ८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ३८ || १:३४.७६१ || २०५.६०३ |- | ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३१ || १:३४.८६५ || २०५.३७८ |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ३६ || १:३४.९३२ || २०५.२३३ |- | ११ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || ३९ || १:३४.९८८ || २०५.११२ |- | १२ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४० || १:३५.०३६ || २०५.००८ |- | १३ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ३२ || १:३५.१२२ || २०४.८२३ |- | १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ४५ || १:३५.१९२ || २०४.६७२ |- | १५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३३ || १:३५.२५० || २०४.५४८ |- | १६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २६ || १:३५.५६६ || २०३.८७१ |- | १७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३१ || १:३६.०६३ || २०२.८१६ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || ३८ || १:३६.१३४ || २०२.६६७ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १६ || १:३६.६०२ || २०१.६८५ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_fast"/><ref name="BH21_race"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === मर्सिडीजचा अंडरकट : कमी वेगातही आघाडी टिकवण्याची रणनीती === या शर्यतीतील निकाल समजून घेण्यासाठी पात्रता वेग आणि प्रत्यक्ष शर्यत जिंकण्याची क्षमता यांतील फरक महत्त्वाचा आहे. व्हर्सटॅपनने तीनही मुक्त सराव आणि पात्रतेत आघाडी घेतली, परंतु ५६ फेऱ्यांच्या स्पर्धेत केवळ एका फेरीचा कमाल वेग पुरेसा नव्हता. मर्सिडीजच्या अभियंत्यांनी हॅमिल्टनला प्रतिस्पर्ध्यापेक्षा आधी पिटमध्ये बोलावून, नव्या कठीण टायरवर कमी वाहतूक असताना जलद फेऱ्या घ्यायला वाव मिळेल अशी योजना आखली. या अंडरकटच्या पहिल्या चक्रात त्यांनी रेड बुलची आघाडी उलटवली. संघाच्या शर्यतीनंतरच्या स्पष्टीकरणानुसार ही चाल प्रतिस्पर्ध्याच्या वेगामुळे निर्माण झालेली गरज होती; निव्वळ सुरुवातीपासून ठरवलेली सहज निवड नव्हती.<ref name="BH21_quotes"/><ref name="BH21_pirelli_post"/> दुसऱ्या थांब्यातही मर्सिडीजने हॅमिल्टनला आधी बोलावले. त्या निर्णयाने पुन्हा स्थान सुरक्षित केले, मात्र अनेक फेऱ्यांचा प्रदीर्घ अंतिम टायर-स्टिंट स्वीकारावा लागला. सहसा नव्या टायरचा तात्काळ फायदा आणि जुन्या टायरवरील शेवटचा वेग यांमध्ये तडजोड असते. बहरैनमध्ये ही तडजोड फार स्पष्ट झाली : व्हर्सटॅपन शेवटी वेगाने जवळ आला, परंतु हॅमिल्टनने आक्रमणाचा क्षण येईपर्यंत टायरची पकड पूर्णपणे संपवली नव्हती. हॅमिल्टनची बचावात्मक कामगिरी ही संघाच्या धोरणाला पूरक ठरली; पूर्ण विजय केवळ इंजिनवेग किंवा पिटस्टॉपच्या वेळेवर टाकणे गैर ठरेल.<ref name="BH21_pirelli_post"/><ref name="BH21_quotes"/> दुसऱ्या मर्सिडीजमध्ये बोट्टासची संध्याकाळ वेगळी घडली. प्रारंभी लक्लेरने त्याला मागे टाकल्याने पोडियमचा मार्ग सोपा नव्हता; नंतर स्थान परत मिळाल्यानंतरही त्याचा दुसरा पिटस्टॉप अपेक्षेपेक्षा मंद झाला. संघाच्या स्पष्टीकरणानुसार या विलंबामुळे त्याला प्रथम दोन चालकांच्या अंतिम रणनीतिक लढाईत भाग घेता आला नाही. तिसऱ्या स्थानावरील अंतर पुरेसे असल्यामुळे नव्या मऊ टायरसाठी उशिरा थांबून त्याने सर्वांत वेगवान फेरी मिळवली. परिणामी मर्सिडीजचे २५ + १६ = ४१ गुण झाले, ज्यांत बोट्टासचा अतिरिक्त गुण समाविष्ट होता. पहिल्याच स्पर्धेत सर्वाधिक गुण मिळाले, पण कारचे एक-फेरीतील कमाल वेगावरील रेड बुलचे आव्हान अद्याप होते.<ref name="BH21_quotes"/><ref name="BH21_points">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : शर्यतीनंतर चालक आणि कारनिर्माते गुणतालिका, निर्णयपत्र ३८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === रेड बुलचा वेग, प्रतिस्पर्ध्यापेक्षा उशिरा केलेले थांबे आणि परत दिलेले स्थान === रेड बुलसाठी पात्रतेतील पोल हा हंगामाच्या सुरुवातीस वेगवान कार निर्माण केल्याचा पुरावा होता. व्हर्सटॅपनने शर्यतीत पहिला टप्पा नियंत्रित केला; नंतर मर्सिडीजने लवकर थांबल्यावर रेड बुलने त्याच रणनीतीचे त्वरित अनुकरण केले नाही. मध्यम टायरवर अधिक काळ राहिल्यामुळे पुढचा शेवटचा कठीण टायरचा टप्पा लहान राहणार होता आणि त्याला उशिरा आक्रमणाची संधी मिळाली. पिरेलीने याचे स्पष्टीकरण दिले की दोन्ही प्रमुख संघांनी भिन्न टायरकालावधी स्वीकारला : हॅमिल्टनला जुने कठीण टायर जपावे लागले, तर व्हर्सटॅपनला नव्या टायरवर मागून येताना स्वच्छ हवा आणि ओव्हरटेकिंगची मर्यादा अनुभवावी लागली. त्यामुळे रेड बुलची निवड निरर्थक नव्हती; तिची फलश्रुती शेवटच्या काही फेऱ्यांतील लढतीत दिसली.<ref name="BH21_pirelli_post"/><ref name="BH21_rreport"/> ५३व्या फेरीतील चौथ्या वळणावरील प्रसंगाने खेळाच्या नियमांची आणि कामगिरीची वेगळी परीक्षा घेतली. व्हर्सटॅपनने वळणाच्या बाहेरून हॅमिल्टनला ओलांडले, पण बाहेरील रेषेपलीकडे जाऊन मिळवलेली स्थानलाभाची बाजू स्वतःकडे ठेवता येणार नसल्याने रेड बुलने स्थान परत करण्याचा आदेश दिला. या निर्णयामुळे कारचा वेगवान असणे आणि नियमांनुसार मिळालेली आघाडी टिकवणे यांतील स्पष्ट फरक समोर आला. त्या वेळी विविध फेऱ्यांत चौथ्या वळणाच्या मर्यादा कशा लागू केल्या जात होत्या, याबद्दल चालक व संघांनी प्रश्न उपस्थित केले; मात्र शर्यतीच्या विजेत्याची अधिकृत ओळख हॅमिल्टन अशीच राहिली. व्हर्सटॅपनचे दुसरे स्थान म्हणजे पराभव असला तरी रेड बुलच्या वेगाचा रणनीतिक इशारा होता.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_quotes"/> पेरेझची स्थिती वेगळी होती. पात्रतेत अकरावा स्थान म्हणजे नवीन संघातील पहिल्याच सप्ताहांतात पोलधारक सहकाऱ्यापेक्षा कमी सुरुवात होती; त्यात फॉर्मेशन फेरीत गाडी थांबल्यामुळे पिट लेनमधून प्रत्यक्ष सुरुवात झाली. पाचवे स्थान मिळवण्यास त्याला मोठ्या क्रमवारीतून पुढे यावे लागले. संघाची रणनीती लवचीक ठेवून इतर गाड्यांना ओलांडण्यासाठी वेगळ्या टायरटप्प्यांचा उपयोग केल्याने दहा गुण मिळाले. या दहा गुणांमुळे रेड बुलचे हंगामाच्या सुरुवातीचे एकूण २८ झाले; मर्सिडीजच्या ४१च्या तुलनेत फरक १३ होता. त्यामुळे शर्यत जिंकता आली नसली तरी दोन्ही चालकांकडून गुण मिळणे कारनिर्माता स्पर्धेसाठी महत्त्वाचे ठरले.<ref name="BH21_points"/><ref name="BH21_quotes"/> === मॅक्लारेन आणि फेरारी : मधल्या समूहातील दोन भिन्न कामगिरीचे चित्र === मॅक्लारेनमध्ये नॉरिसच्या चौथ्या स्थानाने आणि रिकार्डोच्या सातव्या स्थानाने मिळून १८ गुण मिळाले. पात्रतेत रिकार्डो सहावा आणि नॉरिस सातवा होता; मुख्य शर्यतीत नॉरिसने पहिल्याच टप्प्यात गॅस्ली व पुढे फेरारीच्या लक्लेरला मागे टाकून सर्वोत्तम मध्यम-गट निकाल साधला. याउलट रिकार्डोला सुरुवातीच्या पुनःसुरुवातीच्या संपर्कानंतर त्याच्या गाडीच्या तळभागाला नुकसान झाले असल्याचे संघाच्या तपासणीत आढळले. त्यामुळे त्याचा शर्यतीतील वेग सहकाऱ्याच्या तुलनेत कमी का दिसत होता, याची नंतर पुष्टी झाली. नॉरिसचा निकाल आणि रिकार्डोचे नुकसान यांचा विचार एकत्र केल्याशिवाय मॅक्लारेनमधील चालकांतला वेगफरक समजत नाही.<ref name="BH21_floor"/><ref name="BH21_quotes"/> फेरारीसाठी २०२०च्या तुलनेत पात्रतेतील चौथ्या स्थानाने पुनरागमनाचा संकेत दिला; लक्लेरचा एक-फेरीतील वेग मर्सिडीजच्या तिसऱ्या कारपासून फार दूर नव्हता. तथापि मुख्य शर्यतीच्या पहिल्या भागात त्याची जागा बोट्टास आणि नॉरिसने घेतली, व अखेरीस तो सहावा राहिला. यावरून कमी इंधनावरचा पात्रतेचा वेग आणि जड इंधनावर सलग फेऱ्या टिकवणारी शर्यतगती या भिन्न बाबी असल्याचे दिसले. सायेन्सच्या पहिल्या फेरारी शर्यतीतही उशिरा प्रगती झाली; तो आठवा राहिला. दोघांनी मिळून १२ गुण आणले. संघाचे चित्र निराशाजनक नव्हते, पण सहकारी गाड्यांवर पहिल्या भागात सतत संरक्षण करता आले नाही ही सुधारण्याची जागा होती.<ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_quotes"/> मॅक्लारेन आणि फेरारी दोघांनीही सुरुवातीला मऊ टायरवर शर्यत सुरू करण्याचे बंधन किंवा रणनीतिक परिणाम अनुभवले. पात्रतेच्या दुसऱ्या फेरीत वापरलेल्या मऊ टायरमुळे पहिल्या टप्प्यात टायरझीजची गणना अधिक कठीण होती, तर आघाडीवरील काही प्रतिस्पर्ध्यांनी मध्यम मिश्रणावर सुरुवात केली होती. बहरैनच्या खडबडीत डांबरावर पहिल्या पिटस्टॉपची वेळ ठरवताना केवळ सरळ रेषेतील वेगापेक्षा ट्रॅफिकमध्ये टायर किती काळ टिकतात यावर अधिक भर द्यावा लागला. परिणामी गुणतक्त्यातील मॅक्लारेनची आघाडी ही प्रत्येक फेरीतील कारचा पूर्ण तांत्रिक क्रमांक असल्याचा दावा करता येत नाही.<ref name="BH21_strategy"/><ref name="BH21_pirelli_post"/> === अल्फाटौरी आणि अ‍ॅस्टन मार्टिन : पात्रतेतील आशा आणि प्रत्यक्ष मिळालेले गुण === अल्फाटौरीच्या गॅस्लीने मध्यम टायरवर पात्रतेची दुसरी फेरी पार करून पाचव्या क्रमांकाची सुरुवात निश्चित केली होती. ही संघासाठी एक मजबूत सकारात्मक कामगिरी होती. मात्र शर्यतीच्या चौथ्या फेरीत रिकार्डोशी झालेल्या संपर्काने पुढील विंगचे नुकसान केले आणि पिटमध्ये परत जावे लागल्याने आघाडीच्या समूहातील संधी मोठ्या प्रमाणात हातातून गेली. गॅस्लीने ५२ फेऱ्या पूर्ण केल्या असल्या आणि नियमानुसार वर्गीकृत असला, तरी गुण मिळाले नाहीत. त्यामुळे त्याच्या शर्यतीच्या वेळेतून केवळ 'निवृत्त' असा निष्कर्ष काढणेही अपुरे आहे; पाचव्या ग्रिडपासून झालेले परिणाम आणि नुकसान नेमके लक्षात घ्यावे लागेल.<ref name="BH21_quotes"/><ref name="BH21_race"/> त्याच संघातील त्सुनोदाने पदार्पणात पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत लक्षवेधी दुसरा वेळ नोंदवला, पण मध्यम टायरवर त्याच प्रकारचा वेग दुसऱ्या फेरीत कायम न राहिल्याने मुख्य शर्यतीसाठी तेरावा क्रमांक मिळाला. रविवारी सुरुवातीच्या फेऱ्यांतील तुलनेने सावध स्थानबदल भरून काढत तो नववा ठरला. पदार्पणाच्या पहिल्याच ग्रांप्रीत दोन गुण मिळण्यामुळे संघाच्या शक्यतेला ठोस आधार मिळाला. याच वेळी गॅस्लीला आलेली अडचण दर्शवते की एकाच संघाच्या दोन चालकांच्या गुणांवरून कारची क्षमता सरळ वाचता येत नाही.<ref name="BH21_qrep"/><ref name="BH21_quotes"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनचा २०२१ मधील पहिला ग्रांप्री सप्ताहांत दोन चालकांसाठी खूप वेगळा होता. स्ट्रोलने पात्रतेत दहावा क्रमांक गाठला आणि शर्यतीत दहावा राहून एक गुण मिळवला. व्हेटेलला पहिल्या पात्रतेच्या फेरीत यश मिळाले नाही आणि दुहेरी पिवळ्या ध्वजांकडे दुर्लक्ष केल्याबद्दल रविवारी पाच ग्रिडस्थानांचा दंड मिळाला. सुरुवातीचे स्थान विसावे असताना शर्यतीत ओकॉनशी धडक झाल्यामुळे दहा सेकंदांचा स्वतंत्र वेळदंड आणि सुपर-लायसन्स गुणांची शिक्षा देण्यात आली. पहिला दंड प्रारंभ ग्रिडला आणि दुसरा मुख्य शर्यतीतील निकालाला लागू होता; दोन्ही एकमेकांच्या बदल्यात वा पुढील ग्रांप्रीसाठी नव्हते. त्यामुळे संघाने केवळ एक गुण मिळवला.<ref name="BH21_vgrid"/><ref name="BH21_vetpen"/><ref name="BH21_race"/> === अल्पाइन, अल्फा रोमिओ, विलियम्स आणि हास : निकालाआडची वेगळी कारणे === अल्पाइनने नव्या नावाखाली पहिल्या स्पर्धेत गुण मिळवले नाहीत. अलोन्सोने नवव्या पात्रता स्थानावरून परतीच्या शर्यतीला सुरुवात केली आणि पहिल्या टप्प्यात मधल्या समूहात सक्रिय आक्रमण केले. परंतु ब्रेकपर्यंत हवा पोहोचवणाऱ्या मार्गात कचरा अडकल्याने निर्माण झालेल्या अत्याधिक तापमानामुळे त्याची निवृत्ती झाली. संघाने पुढे तपासून त्या कचऱ्यात खाद्यपदार्थाच्या पॅकेटचा तुकडा असल्याचे सांगितले. हे एक विशिष्ट अनपेक्षित बाह्य कारण होते; कारचा सरसकट इंजिनबिघाड झाला असे म्हणणे स्रोताशी जुळत नाही. ओकॉनने सोळाव्या ग्रिडवरून तेराव्या स्थानापर्यंत मजल मारली, पण व्हेटेलच्या धडकेमुळे गुणांमध्ये प्रवेश करणे शक्य झाले नाही. त्यामुळे शून्य गुणांच्या निकालाचे स्पष्टीकरण दोन भिन्न चालकांच्या घटनांत आहे.<ref name="BH21_alpine"/><ref name="BH21_vetpen"/> अल्फा रोमिओच्या रायकोनेन आणि जियोविनाझीने अनुक्रमे अकरावा व बारावा क्रमांक घेतला. दोन्ही गाड्या अंतिम वर्गीकरणापर्यंत पोहोचल्या; संघाला गुण मिळाले नाहीत, तरी यांत्रिक विश्वसनीयता आणि मध्यसमूहाशी संपर्क टिकवण्याची क्षमता दाखवली गेली. रायकोनेनने शुक्रवारच्या दुसऱ्या सरावात कार अडथळ्यांवर आदळवली होती, पण संघाने गाडी दुरुस्त करून उर्वरित सप्ताहांत पूर्ण केला. पहिल्या शर्यतीच्या पातळीवर गुण न मिळणे म्हणजे चालकसंयोजन पूर्णपणे अपयशी ठरले असा निष्कर्ष निघत नाही, कारण पहिल्या दहा जागांसाठी गुण दिले जात होते आणि रायकोनेन त्यापासून फक्त एक स्थान दूर होता.<ref name="BH21_fp2rep"/><ref name="BH21_race"/> विलियम्ससाठी रसलने पात्रतेच्या पहिल्या फेरीतून पुढे जाऊन पंधरावा क्रमांक मिळवला. शर्यतीत तो चौदावा राहिला; लतिफीने ५१ फेऱ्या पूर्ण केल्यानंतर गाडी थांबवली, तरी नियमानुसार अठरावा वर्गीकृत दर्जा मिळाला. हा फरक टेबलमध्ये स्वतंत्रपणे दर्शवला आहे. संघाची गती अजून गुणांसाठी अपुरी होती, पण रसलचे पात्रतेतील प्रगत स्थान आणि शर्यत पूर्ण करणे हे गाडीतून मिळू शकणाऱ्या व्यावहारिक कामगिरीचे निदर्शक ठरले. एकूण शून्य गुण असूनही विलियम्स FIA कारनिर्माता गुणतालिकेत हासपेक्षा पुढे होते.<ref name="BH21_grid"/><ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_points"/> हासची नव्या चालकांसह सुरुवात सर्वांत कठीण ठरली. मॅझेपिन पात्रतेत विसावा होता आणि सुरुवातीच्या फेरीत गाडीवरील नियंत्रण गमावल्यामुळे ० स्पर्धात्मक फेऱ्या पूर्ण करून बाहेर पडला. मिक शुमाकरचेही प्रारंभी नियंत्रण सुटले, मात्र त्याने गाडी पुढे नेऊन अधिकृत १६वा क्रमांक मिळवला. त्या वेळी हासचे प्राधान्य मोठ्या गुणशर्यतीपेक्षा नवख्या चालकांना विश्वासार्ह फेऱ्या पूर्ण करू देणे होते, असे त्याच्या निकालांवरून दिसते; तेव्हा मॅझेपिनचा अपघात आणि मिकचे शर्यत पूर्ण करणे या दोन गोष्टी एकत्र करून सर्वसाधारण 'दोन्ही गाड्या निवृत्त' असा दावा करता येणार नाही. संघाचे शून्य गुण आणि अखेरचे दहावे कारनिर्माता स्थान पहिले गुणतक्ते ठरवत होते.<ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_points"/><ref name="BH21_quotes"/> === टायरचे वर्तन, नियमपालन आणि अजिंक्यपदाचे प्रारंभीचे परिणाम === पिरेलीच्या शर्यतीनंतरच्या अहवालात कठीण सी२ टायर हा आघाडीवरील लढतीतील निर्णायक घटक ठरल्याचे स्पष्ट केले गेले. दोन्ही विजेतेपदाच्या उमेदवारांनी अंतिम टप्प्यात सी२ वापरला, पण त्याचे वय आणि उरलेल्या फेऱ्यांची संख्या वेगळी होती. हॅमिल्टनने एकूण २८ फेऱ्यांचा अखेरचा कठीण-टायरचा टप्पा सांभाळला; व्हर्सटॅपनने यापेक्षा लहान अखेरचा टप्पा ठेवून उशिरा वेग वाढवला. मध्यम सी३ टायरचे वर्तन अपेक्षेप्रमाणे कठीण मिश्रणाशी तुलनेने जवळचे होते, तर मऊ सी४वरील पहिल्या टप्प्याचे अंतर प्रारंभीच्या सेफ्टी कारमुळे थोडे वाढवता आले. म्हणून ही शर्यत सरसकट 'मध्यम टायर उत्तम' किंवा 'मऊ टायर अपयशी' अशी एकरेषीय कथा नव्हती; उपलब्ध संच, वाहतूक, इंजिनभार, सर्किट तापमान आणि जागा मिळवण्याचा क्षण या घटकांची बेरीज निर्णायक होती.<ref name="BH21_pirelli_post"/><ref name="BH21_pirelli"/> नियमपालनाच्या दृष्टीने वेगवेगळ्या तीन घटना स्पष्ट वेगळ्या ठेवाव्या लागतात. पहिली म्हणजे व्हेटेलचा पात्रतेतील दुहेरी पिवळ्या ध्वजांसंबंधी दंड; तो रविवारी सुरुवातीच्या स्थानात दिसला. दुसरी म्हणजे व्हेटेल–ओकॉन संपर्कानंतर शर्यतीत लागलेला दहा सेकंदांचा दंड, जो अंतिम १५व्या स्थानाच्या वेळेत समाविष्ट होता. तिसरी म्हणजे व्हर्सटॅपनने चौथ्या वळणाच्या मर्यादा ओलांडून आघाडी घेतल्यानंतर स्थान परत दिल्याची घटना; तिच्यामुळे विजेता बदलला नाही आणि अंतिम तक्त्यात वेगळा दंड दाखवण्याची गरज नव्हती. या तीन निर्णयांची वेळ, नियमगत परिणाम आणि अधिकृत वर्गीकरण यांची गल्लत झाली तर लेखातील स्पर्धानिर्णय समजण्यास अडथळा निर्माण होईल.<ref name="BH21_grid"/><ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_rreport"/> हंगामाच्या पहिल्या स्पर्धेनंतर हॅमिल्टन २५ गुणांसह चालक गुणतालिकेत पहिला, व्हर्सटॅपन १८ गुणांसह दुसरा आणि बोट्टास १६ गुणांसह तिसरा होता. मर्सिडीज ४१ गुणांसह कारनिर्माता आघाडीवर, रेड बुल २८ गुणांसह दुसरा आणि मॅक्लारेन १८ गुणांसह तिसरा होता. फेरारीचे १२ गुण हे त्याच्या दोन्ही चालकांच्या संयुक्त निकालाचे मूल्य होते. रेड बुल-मर्सिडीज आघाडीतील फरक केवळ एका विजयाची कहाणी नव्हती : एका बाजूला धोकादायक पोल वेग, दुसऱ्या बाजूला जिंकलेले स्थान, दोन्ही चालकांचे योगदान आणि मिळालेला जलद फेरीचा गुण असा स्पर्धेचा समतोल येथे प्रथम स्पष्ट झाला. तरीही ही केवळ पहिल्या शर्यतीनंतरची स्थिती आहे; संपूर्ण वर्षाचा निकाल मागाहून या दिवशी आधीच ठरलेला होता असा अर्थ यातून काढता येणार नाही.<ref name="BH21_points"/><ref name="BH21_quotes"/> == निकालानंतर गुणतालिका == खालील गुणतालिका २८ मार्च २०२१ रोजी जारी झालेल्या एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३८मधील शर्यतीनंतरच्या अधिकृत यादीवर आधारित आहे. त्या क्षणी एफ.आय.ए.ने चालक अजिंक्यपदात १८ क्रमांकित नोंदी प्रसिद्ध केल्या होत्या. शर्यतीतील दोन अवर्गीकृत चालक, अलोन्सो आणि मॅझेपिन, त्या प्रकाशित गुणतक्त्यात क्रमांकित नव्हते; त्यांची नावे व शून्य गुण मुख्य शर्यत-वर्गीकरणात उपस्थित आहेत. गुणतालिकेत काल्पनिक १९वा किंवा २०वा क्रमांक जोडलेला नाही.{{refn|group=टीप|मूळ शर्यतवर्गीकरणात अलोन्सो आणि मॅझेपिनची नावे आहेत; तथापि या विशिष्ट तारखेच्या एफ.आय.ए. चालक अजिंक्यपद गुणपत्रकात त्यांच्यासाठी स्वतंत्र क्रमांकित स्थान प्रसिद्ध केलेले नव्हते.}}<ref name="BH21_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २५ |- | २ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १८ |- | ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १६ |- | ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १२ |- | ५ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १० |- | ६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || ८ |- | ७ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६ |- | ८ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || ४ |- | ९ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || २ |- | १० || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १ |- | ११ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ० |- | १२ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ० |- | १३ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ० |- | १४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | १५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- | १६ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || ० |- | १७ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ० |- | १८ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४१ |- | २ || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || २८ |- | ३ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १८ |- | ४ || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || १२ |- | ५ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || २ |- | ६ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १ |- | ७ || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ० |- | ८ || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ० |- | ९ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | १० || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[बहरैन ग्रांप्री]] * [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] * [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2021/bahrain बहरैन ग्रांप्री २०२१ — अधिकृत स्पर्धा माहिती] * [https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1064/bahrain/race-result बहरैन ग्रांप्री २०२१ — अधिकृत मुख्य शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championship/season/season-2021-1108/event/Bahrain%20Grand%20Prix/championships/fia-formula-one-world-championship-14 बहरैन ग्रांप्री २०२१ — एफ.आय.ए. निर्णयपत्रे] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२१ | ग्रांप्री = बहरैन | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२० अबु धाबी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२० बहरैन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ बहरैन ग्रांप्री }} {{२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:बहरैन ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम]] knjq0oz5rk1krtnnzun5o4v6pubq9me 2726008 2726005 2026-10-25T11:43:43Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2726008 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = बहरैन | ग्रांप्री = बहरैन | चित्र = Bahrain International Circuit--Grand Prix Layout with DRS.svg | चित्र_शीर्षक = २०२१ मध्ये वापरलेल्या बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किटच्या ग्रांप्री मार्गाची रचना | दिनांक = २८ मार्च | वर्ष = २०२१ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन गल्फ एअर बहरैन ग्रांप्री २०२१ | शर्यत_क्रमांक = १ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट, साखीर, बहरैन | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ५.४१२ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.३६३ | एकूण_फेऱ्या = ५६ | एकूण_अंतर_किमी = ३०२.८२६ | एकूण_अंतर_मैल = १८८.१६७ | हवामान = कोरडे; संध्याकाळच्या वेळी थंडावणारा डांबरी पृष्ठभाग आणि वारे | पोल_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पोल_देश = नेदरलँड्स | पोल_संघ = रेड बुल रेसिंग होंडा | पोल_वेळ = १:२८.९९७ | जलद_चालक = वालट्टेरी बोट्टास | जलद_देश = फिनलंड | जलद_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:३२.०९० | जलद_फेरी = ५६ | पहिला_चालक = लुइस हॅमिल्टन | पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम | पहिला_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | दुसरा_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | दुसरा_देश = नेदरलँड्स | दुसरा_संघ = रेड बुल रेसिंग होंडा | तिसरा_चालक = वालट्टेरी बोट्टास | तिसरा_देश = फिनलंड | तिसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२० अबु धाबी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२० बहरैन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ बहरैन ग्रांप्री }} '''२०२१ बहरैन ग्रांप्री''' ही [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] हंगामातील पहिली शर्यत होती. अधिकृतपणे ''फॉर्म्युला वन गल्फ एअर बहरैन ग्रांप्री २०२१'' या नावाने आयोजित झालेली ही स्पर्धा २६ ते २८ मार्च २०२१ दरम्यान साखीर येथील [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]]वर झाली. २८ मार्चला झालेल्या शर्यतीत [[लुइस हॅमिल्टन]]ने [[मर्सिडीज एफ.१ संघ|मर्सिडीज]]साठी विजय मिळवला; पोल स्थानावरून सुरुवात करणारा [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] दुसऱ्या, तर [[वालट्टेरी बोट्टास]] तिसऱ्या स्थानावर राहिला. ५६ फेऱ्यांच्या शर्यतीत पहिल्या दोघांमधील अंतिम फरक केवळ ०.७४५ सेकंद होता.<ref name="BH21_cal">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन ग्रांप्रीचे अधिकृत सप्ताहांत व सत्र वेळापत्रक|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2021/bahrain|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="BH21_race">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण, निर्णयपत्र ३७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="BH21_rreport">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : हॅमिल्टनचा व्हर्सटॅपनविरुद्ध विजय, शर्यतीचा सविस्तर अहवाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamilton-holds-off-verstappen-to-win-thrilling-season-opener-in-bahrain.7tmfUOaLpSS1fHrEtU9n2x|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> शर्यतीचे महत्त्व केवळ चुरशीच्या विजयापुरते मर्यादित नव्हते. मर्सिडीजच्या लवकर पिटस्टॉपमुळे पहिल्या क्रमांकावर झालेला बदल, शेवटच्या टप्प्यात ताज्या टायरवर व्हर्सटॅपनची चढाई आणि ५३व्या फेरीत चौथ्या वळणाच्या बाहेरून आघाडी घेतल्यानंतर नियमानुसार स्थान परत देण्याचा निर्णय हे निकाल ठरवणारे प्रसंग होते. बोट्टासने अंतिम ५६व्या फेरीत १:३२.०९० वेळ नोंदवून सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळवला. [[युकी त्सुनोदा]]ने फॉर्म्युला वन पदार्पणात नववा क्रमांक पटकावला; माजी विश्वविजेता [[फर्नांडो अलोन्सो]]ने दोन वर्षांच्या अनुपस्थितीनंतर पुनरागमन केले.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_fast">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : सर्व चालकांच्या शर्यतीतील सर्वांत वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2021/bahrain-grand-prix/race-classification|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === ही हंगामातील पहिली स्पर्धा असल्यामुळे शर्यतीपूर्वी सर्व चालक आणि कारनिर्मात्यांचे गुण शून्य होते. २०२० मधील चालक अजिंक्यपद विजेता हॅमिल्टन आणि त्याचा मर्सिडीज संघ आपली आघाडी टिकवू पाहत होते. पूर्वहंगामी बहरैन चाचणीत रेड बुलची कार वेगवान दिसल्याने मॅक्स व्हर्सटॅपन हा मोठा आव्हानकर्ता ठरू शकतो, अशी स्पर्धेपूर्वी चर्चा होती; प्रत्यक्ष अजिंक्यपदातील स्थिती मात्र या एका शर्यतीनंतरच निश्चित होणार होती. हंगामाच्या आरंभी मर्सिडीजच्या गाडीत आणि मागील डाउनफोर्स मर्यादांमध्ये झालेल्या बदलांबद्दल संघांनी चाचणीदरम्यान निरीक्षणे मांडली होती.<ref name="BH21_cal"/><ref name="BH21_qrep">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन पात्रता फेरी : व्हर्सटॅपनला पोल पोझिशन|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/qualifying-report-verstappen-takes-pole-for-2021-season-opener-after.4WXP8HoiAPwTWuQnqvr4TD|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="BH21_quotes">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : शर्यतीनंतर दहा संघांच्या अधिकृत प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-bahrain-2021.2UUM5Z3u52CJvOGEYxmVGx.2UUM5Z3u52CJvOGEYxmVGx|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> २०२१ मध्ये अनेक चालकांनी संघ बदलले. पेरेझ रेड बुलकडे, सायेन्स फेरारीकडे, रिकार्डो मॅक्लारेनकडे आणि व्हेटेल नव्याने पुनरुज्जीवित अ‍ॅस्टन मार्टिनकडे गेला होता. रेनोची फॅक्टरी संघओळख अल्पाइन अशी बदलली; अलोन्सो त्यात परतला. युकी त्सुनोदा अल्फाटौरीकडून, तर मिक शुमाकर व निकिता मॅझेपिन हासकडून पदार्पण करत होते. या बदलांमुळे पहिले पात्रता आणि मुख्य शर्यत निकाल संघांमधील नव्या स्थानक्रमाची सुरुवातीची तुलना ठरले.<ref name="BH21_entry">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : सहभागी चालक, संघ व सत्रनोंदी|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2021/bahrain-grand-prix/session-classifications|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="BH21_qrep"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किटच्या ग्रांप्री रचनेत १५ वळणे, वेगवान सरळ रेषा आणि कडक ब्रेकिंग विभाग आहेत. स्पर्धेसाठी मोजलेली सर्किट लांबी ५.४१२ किमी होती; सुरुवातीच्या अतिरिक्त फॉर्मेशन फेरीमुळे पूर्वनियोजित ५७ ऐवजी ५६ स्पर्धात्मक फेऱ्या आणि ३०२.८२६ किमी अशी अधिकृत शर्यत नोंदली गेली. येथे वाळूने प्रभावित होणारे वारे, खडबडीत डांबर आणि रात्रीच्या दिव्यांखाली कमी होत जाणारे तापमान यांमुळे टायरवरील भार आणि पिटस्टॉपची वेळ विशेष महत्त्वाची ठरते.<ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन ग्रांप्री टायर निवड : सी२, सी३ आणि सी४|दुवा=https://press.pirelli.com/2021-bahrain-grand-prix--preview/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref><ref name="BH21_commons">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किटचा ग्रांप्री मार्गनकाशा|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bahrain_International_Circuit--Grand_Prix_Layout_with_DRS.svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}</ref> २६ मार्चला स्थानिक वेळेनुसार १४:३० वाजता पहिला आणि १८:०० वाजता दुसरा मुक्त सराव झाला. २७ मार्चला १५:०० वाजता तिसरा सराव आणि १८:०० वाजता पात्रता फेरी पार पडली. २८ मार्चला १८:०० वाजता शर्यतीचे नियोजित प्रस्थान होते. २०२१ पासून शुक्रवारच्या दोन सरावसत्रांचा कालावधी प्रत्येकी ९० मिनिटांवरून एक तास करण्यात आला होता. हा नियमित, स्प्रिंट नसलेला सप्ताहांत होता.<ref name="BH21_cal"/><ref name="BH21_pirelli"/> === सहभागी चालक आणि संघ === अधिकृत सप्ताहांतात दहा संघांच्या वीस चालकांनी सहभाग घेतला. तीनही मुक्त सराव, पात्रता आणि मुख्य शर्यतीसाठी एकच कायमस्वरूपी चालकयादी वापरली गेली; एका सत्रापुरता बदली चालक नव्हता. खाली कार क्रमांक आणि त्या वेळी वापरली जाणारी संघांची नामावली दिली आहे. वीस चालकांमध्ये तीन फॉर्म्युला वन नवखे सहभागी झाले होते.<ref name="BH21_entry"/><ref name="BH21_fp1">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन ग्रांप्री : पहिल्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1064/bahrain/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३ |- | [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७ |- | [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || ९९ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- | [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || [[निकिता मॅझेपिन]] || ९ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने सी२, सी३ आणि सी४ या कोरड्या टायरमिश्रणांची निवड केली होती. प्रत्येक चालकासाठी दोन कठीण, तीन मध्यम आणि आठ मऊ अशा एकूण १३ संचांचे प्रमाण निश्चित होते. ही संख्या उपलब्ध करून दिलेल्या संचांची असून प्रत्येक चालकाने शर्यतीत प्रत्यक्ष वापरलेले संच वेगळे आहेत. कठीण टायरचा पांढरा पट्टा, मध्यमचा पिवळा आणि मऊचा लाल पट्टा ही दृश्य ओळख होती. शर्यत सुरू होण्यापूर्वी दोन पिटस्टॉप हा मुख्य संभाव्य पर्याय मानला जात होता.<ref name="BH21_pirelli"/><ref name="BH21_strategy">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : पात्रतेनंतर संभाव्य टायर रणनीती|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/strategy-guide-what-are-the-possible-race-strategies-for-the-bahrain-grand.1sIobI4YGs3664898xUOzl.1sIobI4YGs3664898xUOzl|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी२ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी३ || पिवळा || ३ |- | मऊ || सी४ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_pirelli"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवार, २६ मार्च रोजी एका तासाच्या पहिल्या सरावात व्हर्सटॅपनने मऊ टायरवर १:३१.३९४ वेळ नोंदवून सर्वांना मागे टाकले. बोट्टास ०.२९८ सेकंदांनी मागे होता; मॅक्लारेनचा नॉरिस तिसरा आणि हॅमिल्टन चौथा राहिला. प्री-सीझन चाचणीत जाणवलेल्या रेड बुलच्या वेगाला हा प्राथमिक पाठिंबा होता. फेरारीचा लक्लेर पाचवा आणि नव्याने रेड बुलकडे आलेला पेरेझ सहावा होता; त्सुनोदाला वेगवान फेऱ्यांच्या वेळी वाहतुकीमुळे अडथळे आले. सर्व वीस चालकांनी वैध वेळ नोंदवली, मात्र पहिल्या सत्रातील आघाडी म्हणजेच शर्यतीतील आघाडी असे निश्चित म्हणता येत नव्हते.<ref name="BH21_fp1rep">{{स्रोत बातमी|title=बहरैनमधील पहिल्या मुक्त सरावात व्हर्सटॅपन सर्वांत वेगवान|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-verstappen-quickest-in-first-practice-in-bahrain-as-2021-season-gets-up.2lnQyQMGtqBYJdR8yMbhVG|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="BH21_fp1"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:३१.३९४ || १२ |- | २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.२९८ || १७ |- | ३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +०.५०३ || २० |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.५२७ || १५ |- | ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || +०.५९९ || १४ |- | ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || +०.६७७ || १५ |- | ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +०.८०१ || २३ |- | ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || +०.९७२ || १५ |- | ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +१.०४० || २० |- | १० || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || +१.३९२ || १६ |- | ११ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || +१.७४० || १८ |- | १२ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.७६३ || २१ |- | १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.८३९ || २० |- | १४ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +१.९३५ || २१ |- | १५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +२.१३४ || २० |- | १६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +२.४७८ || १८ |- | १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.७३३ || २२ |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.९४६ || २२ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || +३.१०७ || १६ |- | २० || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || +३.५८१ || १६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारी रात्रीच्या प्रकाशव्यवस्थेखाली झालेल्या दुसऱ्या एकतासाच्या सरावात व्हर्सटॅपनने वेळ १:३०.८४७ पर्यंत सुधारली. नॉरिस केवळ ०.०९५ सेकंदांनी मागे राहिला आणि हॅमिल्टनने तिसरा क्रमांक पटकावला. सायेन्स आणि बोट्टास अनुक्रमे चौथ्या-पाचव्या स्थानावर होते. पिरेलीच्या निरीक्षणानुसार बहुतेक संघांनी मऊ सी४ टायरवर पात्रतेसाठी एक फेरीचा वेग, तर इतर मिश्रणांवर शर्यतीतील झीज तपासली. त्यामुळे एकाच क्रमवारीवरून टायरचे दीर्घकालीन वर्तन ठरवणे चुकीचे ठरले असते.<ref name="BH21_fp2rep">{{स्रोत बातमी|title=बहरैनमधील दुसऱ्या मुक्त सरावाचा एफ.आय.ए. अहवाल|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-quickest-second-practice-bahrain-ahead-norris-and-hamilton|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="BH21_pirelli"/> या सत्रात रायकोनेनचे दुसऱ्या वळणातून बाहेर पडताना कारवरील नियंत्रण सुटले आणि त्याची अल्फा रोमिओ कार अडथळ्यांवर धडकली; त्याच्या गाडीच्या दोन्ही टोकांना नुकसान झाले. तरीही त्याने १५ फेऱ्यांसह सत्राच्या वर्गीकरणात वैध वेळ नोंदवली. वीसही चालकांचे निकाल उपलब्ध असून सर्वाधिक २८ फेऱ्या रसल आणि लतिफीने पूर्ण केल्या.<ref name="BH21_fp2rep"/><ref name="BH21_fp2">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन ग्रांप्री : दुसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1064/bahrain/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:३०.८४७ || २३ |- | २ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +०.०९५ || २५ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.२३५ || २४ |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || +०.२८० || २६ |- | ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.३७१ || २३ |- | ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +०.३८३ || २२ |- | ७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +०.४४७ || २३ |- | ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +०.५४६ || २४ |- | ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +०.६३६ || २७ |- | १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || +०.६५६ || २३ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +०.७५४ || २४ |- | १२ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || +०.७६५ || २६ |- | १३ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || +०.८९३ || २७ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +०.९२२ || २६ |- | १५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +०.९२३ || २४ |- | १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || +१.०१५ || १५ |- | १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.४८४ || २८ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || +२.४५० || २४ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.५५३ || २८ |- | २० || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || +२.६०२ || १९ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवार, २७ मार्चच्या दुपारच्या उष्ण वातावरणात सर्किटवरील तापमान सुमारे ५० अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचण्याच्या स्थितीत होते. व्हर्सटॅपनने १:३०.५७७ वेळेसह सलग तिसऱ्या सरावात पहिला क्रमांक मिळवला; हॅमिल्टन ०.७३९ सेकंद, तर गॅस्ली १.००६ सेकंद मागे राहिले. उष्ण पृष्ठभागामुळे पहिल्या काही मिनिटांत संघ सावधपणे बाहेर पडत होते. बोट्टासच्या काही फेऱ्या चौथ्या वळणातील ट्रॅक-सीमांचे पालन न झाल्याने रद्द करण्यात आल्या. पात्रता फेरीच्या आधी रेड बुलची एक फेरीचा वेगाने वरचढ कामगिरी स्पष्ट होत होती, पण सूर्यास्तानंतरचे तापमान वेगळे राहणार होते.<ref name="BH21_fp3rep">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन तिसरा मुक्त सराव : व्हर्सटॅपनचे आघाडीचे स्थान|दुवा=https://www.motorsport.com/f1/news/bahrain-gp-fp3-report-verstappen-hamilton/5937048/|प्रकाशक=मोटरस्पोर्ट डॉट कॉम}}</ref><ref name="BH21_fp3">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ बहरैन ग्रांप्री : तिसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1064/bahrain/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:३०.५७७ || ११ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.७३९ || १४ |- | ३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +१.००६ || १३ |- | ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +१.२७८ || १६ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || +१.३३१ || ११ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || +१.५३१ || १६ |- | ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || +१.६४७ || १५ |- | ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +१.८४६ || ११ |- | ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.८५४ || १३ |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +१.९०० || १२ |- | ११ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || +१.९०५ || १७ |- | १२ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || +१.९२३ || ११ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +२.१३२ || १५ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +२.१७८ || १५ |- | १५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +२.२४३ || १५ |- | १६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +२.२८३ || १० |- | १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.७४६ || १४ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || +२.८४५ || १४ |- | १९ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || +३.०४५ || १४ |- | २० || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.३८२ || १६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारच्या पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:३०.४९९ नोंदवून सर्वोत्तम वेळ मिळवला; त्सुनोदाने मऊ टायरवर दुसरा क्रमांक गाठून पदार्पणाच्या सप्ताहांतात लक्ष वेधले. हासच्या मॅझेपिनचे नियंत्रण दोनदा सुटले; शेवटच्या घटनेमुळे पिवळे ध्वज फडकावले गेले. फेरारीच्या सायेन्सच्या गाडीत थोडा वेळ शक्ती कमी झाल्यानेही ध्वजांचा परिणाम झाला. ओकॉन सोळावा, लतिफी सतरावा, व्हेटेल अठरावा, मिक शुमाकर एकोणिसावा आणि मॅझेपिन विसावा ठरले. व्हेटेलच्या दुहेरी पिवळ्या ध्वजांतून वेग कमी करण्यासंबंधीचा निर्णय रविवारी वेगळा घेण्यात आला.<ref name="BH21_qrep"/><ref name="BH21_vgrid">{{स्रोत बातमी|title=व्हेटेलवरील पाच स्थानांचा दंड आणि दुहेरी पिवळा ध्वज|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/vettel-to-start-bahrain-gp-from-last-after-being-hit-with-grid-penalty-for.2nCxmT9a7qlPoexezly0Vk|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या फेरीत निवडलेल्या टायरमुळे रविवारीच्या रणनीतीवर थेट परिणाम होणार होता. व्हर्सटॅपन, हॅमिल्टन, बोट्टास आणि गॅस्ली यांनी मध्यम टायरवर वेळ नोंदवून अंतिम दहा जणांत प्रवेश केला, ज्यामुळे त्यांनी शर्यतीला मध्यम टायरवर सुरुवात करण्याचा लाभ मिळवला. फेरारीच्या सायेन्सने १:३०.००९ आणि लक्लेरने १:३०.०१० या जवळजवळ समान वेळा मऊ टायरवर नोंदवल्या. पेरेझला मध्यम टायरवर आवश्यक वेग साधता न आल्याने तो अकरावा, जियोविनाझी बारावा, त्सुनोदा तेरावा, रायकोनेन चौदावा आणि रसल पंधरावा राहिला. त्सुनोदाची पहिल्या फेरीतील वेगवान कामगिरी अंतिम फेरीपर्यंत टिकली नाही.<ref name="BH21_qrep"/><ref name="BH21_strategy"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत व्हर्सटॅपनने १:२८.९९७ अशी पोल वेळ नोंदवली. हॅमिल्टन १:२९.३८५ म्हणजे ०.३८८ सेकंद मागे, बोट्टास तिसरा आणि लक्लेर चौथा राहिला. गॅस्लीने पाचवा, रिकार्डोने सहावा आणि नॉरिसने सातवा क्रमांक घेतला. सायेन्स आठवा, दोन वर्षांनी परतलेला अलोन्सो नववा आणि स्ट्रोल दहावा ठरला. व्हर्सटॅपनने तीनही सरावांत आघाडी घेतल्यानंतर पात्रतेतही तिची पुनरावृत्ती केली; मात्र मर्सिडीजने दुसरे आणि तिसरे स्थान मिळवून पुढील सामन्यात रणनीतीला वाव ठेवला.<ref name="BH21_quali">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : अंतिम पात्रता फेरी वर्गीकरण, निर्णयपत्र ३०|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="BH21_qrep"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:३०.४९९ || १:३०.३१८ || १:२८.९९७ || १५ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३०.६१७ || १:३०.०८५ || १:२९.३८५ || १८ |- | ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:३१.२०० || १:३०.१८६ || १:२९.५८६ || १७ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || १:३०.६९१ || १:३०.०१० || १:२९.६७८ || १५ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:३०.८४८ || १:३०.५१३ || १:२९.८०९ || १५ |- | ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३०.७९५ || १:३०.२२२ || १:२९.९२७ || १८ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:३०.९०२ || १:३०.०९९ || १:२९.९७४ || १८ |- | ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || १:३१.६५३ || १:३०.००९ || १:३०.२१५ || १७ |- | ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३०.८६३ || १:३०.५९५ || १:३०.२४९ || १५ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३१.२६१ || १:३०.६२४ || १:३०.६०१ || १५ |- | ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:३१.१६५ || १:३०.६५९ || — || ११ |- | १२ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || १:३०.९९८ || १:३०.७०८ || — || १२ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:३०.६०७ || १:३१.२०३ || — || ९ |- | १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || १:३१.५४७ || १:३१.२३८ || — || १२ |- | १५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.३१६ || १:३३.४३० || — || ११ |- | १६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३१.७२४ || — || — || ६ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.९३६ || — || — || ८ |- | १८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३२.०५६ || — || — || ६ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || १:३२.४४९ || — || — || ६ |- | २० || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || १:३३.२७३ || — || — || ७ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_quali"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.च्या रविवारच्या अंतिम प्रकाशित ग्रिडनुसार व्हर्सटॅपन पोलवर आणि हॅमिल्टन दुसऱ्या स्थानावर होता. पात्रतेत अठरावा असलेला व्हेटेल दुहेरी पिवळ्या ध्वजांचे पालन न केल्याबद्दल पाच स्थानांच्या दंडामुळे विसाव्या स्थानावर गेला; त्यामुळे मिक शुमाकर अठराव्या आणि मॅझेपिन एकोणिसाव्या स्थानावर आले. प्रकाशित ग्रिडमध्ये पेरेझ अकरावा होता; परंतु फॉर्मेशन फेरीदरम्यान गाडी थांबल्यानंतर ती पुन्हा सुरू करून त्याला प्रत्यक्ष शर्यतीला पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागली. या उशिरा झालेल्या बदलामुळे खालील तक्त्यात पेरेझसाठी कोणताही प्रत्यक्ष क्रमांकित ग्रिड स्लॉट दाखवलेला नाही. अकरावे स्थान मूळ प्रकाशित ग्रिडमधील त्याची नोंद असल्याचे लक्षात घ्यावे.<ref name="BH21_grid">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, निर्णयपत्र ३२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref><ref name="BH21_vgrid"/><ref name="BH21_rreport"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:२८.९९७ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२९.३८५ |- | ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:२९.५८६ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || १:२९.६७८ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:२९.८०९ |- | ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२९.९२७ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:२९.९७४ |- | ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || १:३०.२१५ |- | ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३०.२४९ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३०.६०१ |- | १२ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || १:३०.७०८ |- | १३ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:३१.२०३ |- | १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || १:३१.२३८ |- | १५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.४३० |- | १६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:३१.७२४ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.९३६ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || १:३२.४४९ |- | १९ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || १:३३.२७३ |- | २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:३२.०५६; दुहेरी पिवळे ध्वज : ५ स्थाने दंड |- | पिट लेन || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || प्रकाशित ग्रिड : ११वे; फॉर्मेशन फेरीतील अडचण |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_grid"/><ref name="BH21_rreport"/> |} == मुख्य शर्यत == === फॉर्मेशन फेरी, पहिली सुरुवात आणि सेफ्टी कार === २८ मार्चच्या सायंकाळी ५७ फेऱ्यांची नियोजित शर्यत सुरू होण्यापूर्वीच एक महत्त्वाची अडचण निर्माण झाली. पेरेझच्या रेड बुल गाडीतील विद्युत किंवा नियंत्रणप्रणालीशी संबंधित समस्या फॉर्मेशन फेरीत दिसली आणि गाडी सर्किटवर थांबली. नंतर तो गाडी पुन्हा सुरू करण्यात यशस्वी झाला, परंतु पिट लेनमधून शर्यतीला सामील व्हावा लागला. उर्वरित चालकांनी अतिरिक्त फॉर्मेशन फेरी मारली; त्यामुळे अधिकृत शर्यत ५६ फेऱ्यांची झाली.{{refn|group=टीप|मूळ वेळापत्रकातील ५७ फेऱ्या आणि अंतिम वर्गीकरणातील ५६ फेऱ्या यांतील फरक अतिरिक्त फॉर्मेशन फेरीमुळे निर्माण झाला.}} पेरेझचा मूळ अकरावा ग्रिड क्रमांक आणि त्याचे प्रत्यक्ष पिट-लेन प्रस्थान हे एकच तथ्य नाही, म्हणून दोन्ही स्वतंत्रपणे नोंदले जातात.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_race"/> पहिल्या स्पर्धात्मक फेरीत व्हर्सटॅपनने पोलचे संरक्षण करीत पहिली आघाडी कायम ठेवली. लक्लेरने बोट्टासला मागे टाकून सुरुवातीला तिसरा क्रमांक मिळवला; हॅमिल्टन दुसऱ्या स्थानावर होता. मॅझेपिनची हास कार तिसऱ्या वळणानंतर नियंत्रणाबाहेर गेली आणि तो शर्यतीबाहेर पडला. त्यामुळे पहिल्याच फेरीत सेफ्टी कार तैनात करण्यात आली. वाहन सुरक्षितपणे हटवण्याची आणि परिसर स्वच्छ करण्याची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर चौथ्या फेरीला पुन्हा स्पर्धात्मक वेग वाढवण्यात आला. मॅझेपिनचे ० पूर्ण फेऱ्यांचे अधिकृत वर्गीकरण हा अपघाताचा परिणाम होता.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_race"/> === पुन्हा सुरुवात, पुढच्या स्थानांतील बदल व पहिल्या पिटस्टॉपचे चक्र === चौथ्या फेरीच्या पुनःसुरुवातीला नॉरिसने गॅस्लीवर आक्रमण करून पुढे जाण्याचा प्रयत्न केला आणि त्यानंतर रिकार्डो व गॅस्ली यांच्यात संपर्क झाला. गॅस्लीचा पुढचा विंग तुटल्याने त्याला पिटमध्ये जाऊन बदल करावा लागला; त्याच्या गुण मिळवण्याच्या आशांना मोठा धक्का बसला. रिकार्डोच्या गाडीला तत्काळ गंभीर अडथळा दिसला नाही, मात्र शर्यतीनंतर मॅक्लारेनने गाडीच्या तळभागाला झालेल्या नुकसानीची पुष्टी केली. तुकडे हटवण्यासाठी अल्पकाळ आभासी सेफ्टी कारचा वापर झाला. मिक शुमाकरची गाडीही प्रारंभीच्या फेऱ्यांत घसरली, परंतु तो पुढे सुरू राहिला.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_floor">{{स्रोत बातमी|title=रिकार्डोच्या मॅक्लारेन कारच्या तळभागाला धडकून झालेले नुकसान|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/mclaren-reveal-floor-damage-from-lap-4-contact-with-gasly-slowed-ricciardo.7LmRW89hTN6UQ3mGE4WTQE|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="BH21_quotes"/> पुढच्या फेऱ्यांत बोट्टासने लक्लेरकडून तिसरे स्थान परत मिळवले; नॉरिसनेदेखील फेरारीच्या चालकावर दबाव टाकून चौथ्या स्थानाचा मार्ग मोकळा केला. आघाडीवर व्हर्सटॅपन आणि हॅमिल्टन यांच्यातील अंतर कमी असल्यामुळे मर्सिडीजने लवकर थांबून नवे टायर लावण्याचा निर्णय घेतला. हॅमिल्टनचे पहिल्या टप्प्यातील थांबणे रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनपेक्षा लवकर झाले आणि बाहेर पडताना नव्या कठीण टायरवरील वेगामुळे त्याला प्रतिस्पर्ध्यावर प्रभावी अंडरकट साधता आला. व्हर्सटॅपनने काही फेऱ्यांनी थांबत पुन्हा मध्यम टायर निवडले, पण पिटस्टॉपच्या चक्रानंतर आघाडी हॅमिल्टनकडे गेली. ही निर्णायक रणनीतिक उलटफेर पहिल्या भागातील मोठ्या अंतरापेक्षा अधिक महत्त्वाची ठरली.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_pirelli_post">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : पिरेलीचे शर्यतीनंतरचे टायर व रणनीती विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2021-bahrain-grand-prix--sunday/|प्रकाशक=पिरेली}}</ref><ref name="BH21_quotes"/> === मध्यावधी रणनीती, पेरेझची चढाई आणि अलोन्सोची निवृत्ती === पहिल्या थांब्यानंतर दोन्ही आघाडीच्या संघांनी वेगवेगळ्या टायरसंयोजनांची निवड चालू ठेवली. मर्सिडीजने हॅमिल्टनला दुसऱ्यांदाही व्हर्सटॅपनच्या आधी थांबवून कठीण टायरवर पाठवले; यामुळे त्याचे स्थान सुरक्षित झाले, परंतु अंतिम टप्पा अधिक जुन्या टायरवर काढावा लागणार होता. व्हर्सटॅपनने मध्यम टायरवर आपला मध्यावधी भाग लांबवून ३९व्या फेरीच्या आसपास अखेरच्या थांब्यासाठी कठीण टायर घेतले. त्यामुळे तो पुन्हा ट्रॅकवर आल्यावर दोघांत सुमारे सात सेकंदांचे अंतर असले तरी ताज्या टायरच्या आधारावर फरक कमी करण्याची शक्यता निर्माण झाली.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_pirelli_post"/><ref name="BH21_quotes"/> पिट लेनमधून सुरुवात केल्यानंतर पेरेझने मागील गाड्यांवर एकामागून एक मात करीत वरच्या स्थानांकडे वाटचाल केली. त्याला गुण मिळवण्याच्या स्थितीत आणण्यासाठी रेड बुलने लवचीक रणनीती वापरली; अखेरीस तो पाचवा ठरला. मॅक्लारेनच्या नॉरिसने लक्लेरला मागे ठेवून चौथ्या क्रमांकावर मजबूत पकड ठेवली, तर फेरारीच्या सायेन्सने पहिल्या टप्प्यातील स्थानांतरांनंतर पुन्हा प्रगती केली. मधल्या समूहात गॅस्लीच्या आघातानंतर अल्फाटौरीची मुख्य आशा पदार्पण करणाऱ्या त्सुनोदावर आली; त्याने गुणांच्या स्थानासाठी सातत्याने प्रयत्न चालू ठेवले.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_quotes"/> अल्पाइनच्या अलोन्सोने पहिल्या टप्प्यात चांगल्या गाड्यांशी लढत दिली आणि सुरुवातीला गुणांच्या सीमेजवळ धावला. परंतु गाडीच्या मागील ब्रेकच्या हवेच्या प्रवेशद्वारात बाहेरून आलेला कचरा अडकल्याने ब्रेकचे तापमान वाढू लागले. अल्पाइनने नंतर तो पदार्थ खाद्यपदार्थाच्या आवरणाचा तुकडा असल्याचे स्पष्ट केले; सुरक्षेच्या कारणाने अलोन्सोला ३२ फेऱ्यांनंतर निवृत्त करावे लागले. ओकॉन मात्र पुढे राहिला आणि नंतर व्हेटेलबरोबर झालेल्या धडकेनंतरही तेराव्या स्थानावर शर्यत पूर्ण केली.<ref name="BH21_alpine">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन शर्यतीत अल्पाइनची निराशा आणि अलोन्सोच्या ब्रेकची अडचण|दुवा=https://media.alpinecars.com/alpine-f1-team-leaves-bahrain-empty-handed-after-hard-fought-season-opener/?lang=eng|प्रकाशक=अल्पाइन}}</ref><ref name="BH21_race"/> === अंतिम चढाई, चौथे वळण आणि ५३व्या फेरीतील निर्णय === नव्या कठीण टायरमुळे व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनचा पाठलाग वेगाने सुरू केला. शेवटच्या काही फेऱ्यांत सात सेकंदांच्या आसपास असलेला फरक हळूहळू एका सेकंदाच्या आत आला. हॅमिल्टनला जुने टायर टिकवण्यासाठी सुरुवातीच्या तुलनेत सावधपणे वेग नियंत्रित करावा लागत होता; व्हर्सटॅपनला मात्र आघाडी घेण्यासाठी जवळ येतानाच पुढच्या कारमुळे निर्माण होणारी अस्थिर हवा आणि टायरची उष्णता यांचा सामना करावा लागत होता. फक्त सरळ रेषेतील वेग पुरेसा नसून चौथ्या वळणातून बाहेर पडतानाची पकड निर्णायक ठरणार होती.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_pirelli_post"/> ५३व्या फेरीत व्हर्सटॅपनने चौथ्या वळणाच्या बाहेरून हॅमिल्टनला मागे टाकले; मात्र स्थान मिळवताना त्याची गाडी निश्चित ट्रॅक-सीमांच्या बाहेर गेली. त्यामुळे रेड बुलने चालकाला मिळवलेले स्थान परत देण्यास सांगितले. त्याने पुढे हॅमिल्टनला परत पुढे जाऊ दिले, जेणेकरून ट्रॅकच्या बाहेरून मिळवलेला फायदा टिकून राहणार नाही. त्यानंतर व्हर्सटॅपन आणखी जवळ आला तरी आघाडी परत घेऊ शकला नाही. अखेरीस हॅमिल्टनने ०.७४५ सेकंदांच्या फरकाने ९६वा कारकीर्द-विजय मिळवला. शर्यतीत चौथे वळण ओलांडण्याविषयीच्या अंमलबजावणीवर चर्चा झाली; मात्र यामुळे अधिकृत विजयी निकाल बदलला नाही.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_quotes"/> === अंतिम गुणस्थान, वेगवान फेरी आणि वर्गीकरण === बोट्टासने अंतिम टप्प्यात तिसऱ्या स्थानाच्या सुरक्षित अंतराचा उपयोग अतिरिक्त थांबा घेण्यासाठी केला आणि ५६व्या फेरीत १:३२.०९० ही सर्वांत वेगवान वेळ नोंदवली. तो अधिकृतरीत्या तिसऱ्या स्थानी राहिला आणि पात्र दहा चालकांत असल्यामुळे अतिरिक्त एक गुण मिळवला. नॉरिस चौथा, पिट लेनमधून सुरुवात केलेला पेरेझ पाचवा, लक्लेर सहावा, रिकार्डो सातवा आणि सायेन्स आठवा राहिला. त्सुनोदाच्या नवव्या स्थानामुळे त्याला पदार्पणात दोन गुण, तर स्ट्रोलच्या दहाव्या स्थानामुळे अ‍ॅस्टन मार्टिनला एक गुण मिळाला.<ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_fast"/> शर्यतीनंतर एफ.आय.ए.च्या अंतिम वर्गीकरणात एकूण १८ चालकांना वर्गीकृत दर्जा देण्यात आला; त्यांत गाडी थांबलेले गॅस्ली (५२ फेऱ्या) आणि लतिफी (५१ फेऱ्या) यांचा समावेश होता. अलोन्सो (३२) आणि पहिल्या फेरीतच बाहेर पडलेला मॅझेपिन (०) हे वर्गीकृत नव्हते. व्हेटेलला ओकॉनला धडक दिल्याबद्दल दहा सेकंदांचा दंड देण्यात आला आणि तो अंतिम १५व्या स्थानाच्या निकालात समाविष्ट झाला. म्हणून तक्त्यात तो दंड पुन्हा स्वतंत्र वेळ-वजावट म्हणून लागू केलेला नाही.<ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_vetpen">{{स्रोत बातमी|title=बहरैनमध्ये ओकॉनला धडक दिल्याबद्दल व्हेटेलवरील दंड|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/ocon-praises-alpines-good-fighting-spirit-despite-point-less-finish-after.430KpzyYSRxtbKJMURagEu.430KpzyYSRxtbKJMURagEu|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५६ || १:३२:०३.८९७ || २५ |- | २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ५६ || +०.७४५ || १८ |- | ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५६ || +३७.३८३ || १६ |- | ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५६ || +४६.४६६ || १२ |- | ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ५६ || +५२.०४७ || १० |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || ५६ || +५९.०९० || ८ |- | ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५६ || +६६.००४ || ६ |- | ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || ५६ || +६७.१०० || ४ |- | ९ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ५६ || +८५.६९२ || २ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५६ || +८६.७१३ || १ |- | ११ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ५६ || +८८.८६४ || ० |- | १२ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ५५ || +१ फेरी || ० |- | १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी || ० |- | १४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || ० |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी; १० सेकंद दंड समाविष्ट || ० |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी || ० |- | १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ५२ || निवृत्त; अधिकृतरीत्या वर्गीकृत || ० |- | १८ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || निवृत्त; अधिकृतरीत्या वर्गीकृत || ० |- | अवर्गीकृत || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३२ || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- | अवर्गीकृत || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || ० || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === शर्यतीतील सर्व १९ वैध वैयक्तिक सर्वांत वेगवान फेऱ्या खाली दिल्या आहेत. मॅझेपिनची एकही स्पर्धात्मक फेरी पूर्ण झाली नाही, त्यामुळे त्याच्यासाठी वैध वेगवान फेरी नोंद नाही. ''फेरी (एफआयए)'' या स्तंभात एफ.आय.ए.च्या शर्यत-वर्गीकरणातील क्रमांक वापरले आहेत; प्रत्येक संख्या संबंधित चालकाच्या पूर्ण फेऱ्यांपेक्षा जास्त नाही. बोट्टासला तिसऱ्या स्थानामुळे २०२१च्या गुणनियमानुसार सर्वांत वेगवान फेरीचा एक अतिरिक्त गुण देण्यात आला.<ref name="BH21_fast"/><ref name="BH21_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ५६ || १:३२.०९० || २११.५६६ |- | २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ४१ || १:३३.२२८ || २०८.९८४ |- | ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ४४ || १:३३.९७० || २०७.३३४ |- | ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४४ || १:३४.०१५ || २०७.२३५ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ४८ || १:३४.०९० || २०७.०६९ |- | ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ३८ || १:३४.३९६ || २०६.३९८ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || ४८ || १:३४.५०९ || २०६.१५१ |- | ८ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ३८ || १:३४.७६१ || २०५.६०३ |- | ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ३१ || १:३४.८६५ || २०५.३७८ |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ३६ || १:३४.९३२ || २०५.२३३ |- | ११ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || ३९ || १:३४.९८८ || २०५.११२ |- | १२ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४० || १:३५.०३६ || २०५.००८ |- | १३ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ३२ || १:३५.१२२ || २०४.८२३ |- | १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ४५ || १:३५.१९२ || २०४.६७२ |- | १५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३३ || १:३५.२५० || २०४.५४८ |- | १६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || २६ || १:३५.५६६ || २०३.८७१ |- | १७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३१ || १:३६.०६३ || २०२.८१६ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || ३८ || १:३६.१३४ || २०२.६६७ |- | १९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १६ || १:३६.६०२ || २०१.६८५ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_fast"/><ref name="BH21_race"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === मर्सिडीजचा अंडरकट : कमी वेगातही आघाडी टिकवण्याची रणनीती === या शर्यतीतील निकाल समजून घेण्यासाठी पात्रता वेग आणि प्रत्यक्ष शर्यत जिंकण्याची क्षमता यांतील फरक महत्त्वाचा आहे. व्हर्सटॅपनने तीनही मुक्त सराव आणि पात्रतेत आघाडी घेतली, परंतु ५६ फेऱ्यांच्या स्पर्धेत केवळ एका फेरीचा कमाल वेग पुरेसा नव्हता. मर्सिडीजच्या अभियंत्यांनी हॅमिल्टनला प्रतिस्पर्ध्यापेक्षा आधी पिटमध्ये बोलावून, नव्या कठीण टायरवर कमी वाहतूक असताना जलद फेऱ्या घ्यायला वाव मिळेल अशी योजना आखली. या अंडरकटच्या पहिल्या चक्रात त्यांनी रेड बुलची आघाडी उलटवली. संघाच्या शर्यतीनंतरच्या स्पष्टीकरणानुसार ही चाल प्रतिस्पर्ध्याच्या वेगामुळे निर्माण झालेली गरज होती; निव्वळ सुरुवातीपासून ठरवलेली सहज निवड नव्हती.<ref name="BH21_quotes"/><ref name="BH21_pirelli_post"/> दुसऱ्या थांब्यातही मर्सिडीजने हॅमिल्टनला आधी बोलावले. त्या निर्णयाने पुन्हा स्थान सुरक्षित केले, मात्र अनेक फेऱ्यांचा प्रदीर्घ अंतिम टायर-स्टिंट स्वीकारावा लागला. सहसा नव्या टायरचा तात्काळ फायदा आणि जुन्या टायरवरील शेवटचा वेग यांमध्ये तडजोड असते. बहरैनमध्ये ही तडजोड फार स्पष्ट झाली : व्हर्सटॅपन शेवटी वेगाने जवळ आला, परंतु हॅमिल्टनने आक्रमणाचा क्षण येईपर्यंत टायरची पकड पूर्णपणे संपवली नव्हती. हॅमिल्टनची बचावात्मक कामगिरी ही संघाच्या धोरणाला पूरक ठरली; पूर्ण विजय केवळ इंजिनवेग किंवा पिटस्टॉपच्या वेळेवर टाकणे गैर ठरेल.<ref name="BH21_pirelli_post"/><ref name="BH21_quotes"/> दुसऱ्या मर्सिडीजमध्ये बोट्टासची संध्याकाळ वेगळी घडली. प्रारंभी लक्लेरने त्याला मागे टाकल्याने पोडियमचा मार्ग सोपा नव्हता; नंतर स्थान परत मिळाल्यानंतरही त्याचा दुसरा पिटस्टॉप अपेक्षेपेक्षा मंद झाला. संघाच्या स्पष्टीकरणानुसार या विलंबामुळे त्याला प्रथम दोन चालकांच्या अंतिम रणनीतिक लढाईत भाग घेता आला नाही. तिसऱ्या स्थानावरील अंतर पुरेसे असल्यामुळे नव्या मऊ टायरसाठी उशिरा थांबून त्याने सर्वांत वेगवान फेरी मिळवली. परिणामी मर्सिडीजचे २५ + १६ = ४१ गुण झाले, ज्यांत बोट्टासचा अतिरिक्त गुण समाविष्ट होता. पहिल्याच स्पर्धेत सर्वाधिक गुण मिळाले, पण कारचे एक-फेरीतील कमाल वेगावरील रेड बुलचे आव्हान अद्याप होते.<ref name="BH21_quotes"/><ref name="BH21_points">{{स्रोत बातमी|title=बहरैन २०२१ : शर्यतीनंतर चालक आणि कारनिर्माते गुणतालिका, निर्णयपत्र ३८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> === रेड बुलचा वेग, प्रतिस्पर्ध्यापेक्षा उशिरा केलेले थांबे आणि परत दिलेले स्थान === रेड बुलसाठी पात्रतेतील पोल हा हंगामाच्या सुरुवातीस वेगवान कार निर्माण केल्याचा पुरावा होता. व्हर्सटॅपनने शर्यतीत पहिला टप्पा नियंत्रित केला; नंतर मर्सिडीजने लवकर थांबल्यावर रेड बुलने त्याच रणनीतीचे त्वरित अनुकरण केले नाही. मध्यम टायरवर अधिक काळ राहिल्यामुळे पुढचा शेवटचा कठीण टायरचा टप्पा लहान राहणार होता आणि त्याला उशिरा आक्रमणाची संधी मिळाली. पिरेलीने याचे स्पष्टीकरण दिले की दोन्ही प्रमुख संघांनी भिन्न टायरकालावधी स्वीकारला : हॅमिल्टनला जुने कठीण टायर जपावे लागले, तर व्हर्सटॅपनला नव्या टायरवर मागून येताना स्वच्छ हवा आणि ओव्हरटेकिंगची मर्यादा अनुभवावी लागली. त्यामुळे रेड बुलची निवड निरर्थक नव्हती; तिची फलश्रुती शेवटच्या काही फेऱ्यांतील लढतीत दिसली.<ref name="BH21_pirelli_post"/><ref name="BH21_rreport"/> ५३व्या फेरीतील चौथ्या वळणावरील प्रसंगाने खेळाच्या नियमांची आणि कामगिरीची वेगळी परीक्षा घेतली. व्हर्सटॅपनने वळणाच्या बाहेरून हॅमिल्टनला ओलांडले, पण बाहेरील रेषेपलीकडे जाऊन मिळवलेली स्थानलाभाची बाजू स्वतःकडे ठेवता येणार नसल्याने रेड बुलने स्थान परत करण्याचा आदेश दिला. या निर्णयामुळे कारचा वेगवान असणे आणि नियमांनुसार मिळालेली आघाडी टिकवणे यांतील स्पष्ट फरक समोर आला. त्या वेळी विविध फेऱ्यांत चौथ्या वळणाच्या मर्यादा कशा लागू केल्या जात होत्या, याबद्दल चालक व संघांनी प्रश्न उपस्थित केले; मात्र शर्यतीच्या विजेत्याची अधिकृत ओळख हॅमिल्टन अशीच राहिली. व्हर्सटॅपनचे दुसरे स्थान म्हणजे पराभव असला तरी रेड बुलच्या वेगाचा रणनीतिक इशारा होता.<ref name="BH21_rreport"/><ref name="BH21_quotes"/> पेरेझची स्थिती वेगळी होती. पात्रतेत अकरावा स्थान म्हणजे नवीन संघातील पहिल्याच सप्ताहांतात पोलधारक सहकाऱ्यापेक्षा कमी सुरुवात होती; त्यात फॉर्मेशन फेरीत गाडी थांबल्यामुळे पिट लेनमधून प्रत्यक्ष सुरुवात झाली. पाचवे स्थान मिळवण्यास त्याला मोठ्या क्रमवारीतून पुढे यावे लागले. संघाची रणनीती लवचीक ठेवून इतर गाड्यांना ओलांडण्यासाठी वेगळ्या टायरटप्प्यांचा उपयोग केल्याने दहा गुण मिळाले. या दहा गुणांमुळे रेड बुलचे हंगामाच्या सुरुवातीचे एकूण २८ झाले; मर्सिडीजच्या ४१च्या तुलनेत फरक १३ होता. त्यामुळे शर्यत जिंकता आली नसली तरी दोन्ही चालकांकडून गुण मिळणे कारनिर्माता स्पर्धेसाठी महत्त्वाचे ठरले.<ref name="BH21_points"/><ref name="BH21_quotes"/> === मॅक्लारेन आणि फेरारी : मधल्या समूहातील दोन भिन्न कामगिरीचे चित्र === मॅक्लारेनमध्ये नॉरिसच्या चौथ्या स्थानाने आणि रिकार्डोच्या सातव्या स्थानाने मिळून १८ गुण मिळाले. पात्रतेत रिकार्डो सहावा आणि नॉरिस सातवा होता; मुख्य शर्यतीत नॉरिसने पहिल्याच टप्प्यात गॅस्ली व पुढे फेरारीच्या लक्लेरला मागे टाकून सर्वोत्तम मध्यम-गट निकाल साधला. याउलट रिकार्डोला सुरुवातीच्या पुनःसुरुवातीच्या संपर्कानंतर त्याच्या गाडीच्या तळभागाला नुकसान झाले असल्याचे संघाच्या तपासणीत आढळले. त्यामुळे त्याचा शर्यतीतील वेग सहकाऱ्याच्या तुलनेत कमी का दिसत होता, याची नंतर पुष्टी झाली. नॉरिसचा निकाल आणि रिकार्डोचे नुकसान यांचा विचार एकत्र केल्याशिवाय मॅक्लारेनमधील चालकांतला वेगफरक समजत नाही.<ref name="BH21_floor"/><ref name="BH21_quotes"/> फेरारीसाठी २०२०च्या तुलनेत पात्रतेतील चौथ्या स्थानाने पुनरागमनाचा संकेत दिला; लक्लेरचा एक-फेरीतील वेग मर्सिडीजच्या तिसऱ्या कारपासून फार दूर नव्हता. तथापि मुख्य शर्यतीच्या पहिल्या भागात त्याची जागा बोट्टास आणि नॉरिसने घेतली, व अखेरीस तो सहावा राहिला. यावरून कमी इंधनावरचा पात्रतेचा वेग आणि जड इंधनावर सलग फेऱ्या टिकवणारी शर्यतगती या भिन्न बाबी असल्याचे दिसले. सायेन्सच्या पहिल्या फेरारी शर्यतीतही उशिरा प्रगती झाली; तो आठवा राहिला. दोघांनी मिळून १२ गुण आणले. संघाचे चित्र निराशाजनक नव्हते, पण सहकारी गाड्यांवर पहिल्या भागात सतत संरक्षण करता आले नाही ही सुधारण्याची जागा होती.<ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_quotes"/> मॅक्लारेन आणि फेरारी दोघांनीही सुरुवातीला मऊ टायरवर शर्यत सुरू करण्याचे बंधन किंवा रणनीतिक परिणाम अनुभवले. पात्रतेच्या दुसऱ्या फेरीत वापरलेल्या मऊ टायरमुळे पहिल्या टप्प्यात टायरझीजची गणना अधिक कठीण होती, तर आघाडीवरील काही प्रतिस्पर्ध्यांनी मध्यम मिश्रणावर सुरुवात केली होती. बहरैनच्या खडबडीत डांबरावर पहिल्या पिटस्टॉपची वेळ ठरवताना केवळ सरळ रेषेतील वेगापेक्षा ट्रॅफिकमध्ये टायर किती काळ टिकतात यावर अधिक भर द्यावा लागला. परिणामी गुणतक्त्यातील मॅक्लारेनची आघाडी ही प्रत्येक फेरीतील कारचा पूर्ण तांत्रिक क्रमांक असल्याचा दावा करता येत नाही.<ref name="BH21_strategy"/><ref name="BH21_pirelli_post"/> === अल्फाटौरी आणि अ‍ॅस्टन मार्टिन : पात्रतेतील आशा आणि प्रत्यक्ष मिळालेले गुण === अल्फाटौरीच्या गॅस्लीने मध्यम टायरवर पात्रतेची दुसरी फेरी पार करून पाचव्या क्रमांकाची सुरुवात निश्चित केली होती. ही संघासाठी एक मजबूत सकारात्मक कामगिरी होती. मात्र शर्यतीच्या चौथ्या फेरीत रिकार्डोशी झालेल्या संपर्काने पुढील विंगचे नुकसान केले आणि पिटमध्ये परत जावे लागल्याने आघाडीच्या समूहातील संधी मोठ्या प्रमाणात हातातून गेली. गॅस्लीने ५२ फेऱ्या पूर्ण केल्या असल्या आणि नियमानुसार वर्गीकृत असला, तरी गुण मिळाले नाहीत. त्यामुळे त्याच्या शर्यतीच्या वेळेतून केवळ 'निवृत्त' असा निष्कर्ष काढणेही अपुरे आहे; पाचव्या ग्रिडपासून झालेले परिणाम आणि नुकसान नेमके लक्षात घ्यावे लागेल.<ref name="BH21_quotes"/><ref name="BH21_race"/> त्याच संघातील त्सुनोदाने पदार्पणात पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत लक्षवेधी दुसरा वेळ नोंदवला, पण मध्यम टायरवर त्याच प्रकारचा वेग दुसऱ्या फेरीत कायम न राहिल्याने मुख्य शर्यतीसाठी तेरावा क्रमांक मिळाला. रविवारी सुरुवातीच्या फेऱ्यांतील तुलनेने सावध स्थानबदल भरून काढत तो नववा ठरला. पदार्पणाच्या पहिल्याच ग्रांप्रीत दोन गुण मिळण्यामुळे संघाच्या शक्यतेला ठोस आधार मिळाला. याच वेळी गॅस्लीला आलेली अडचण दर्शवते की एकाच संघाच्या दोन चालकांच्या गुणांवरून कारची क्षमता सरळ वाचता येत नाही.<ref name="BH21_qrep"/><ref name="BH21_quotes"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनचा २०२१ मधील पहिला ग्रांप्री सप्ताहांत दोन चालकांसाठी खूप वेगळा होता. स्ट्रोलने पात्रतेत दहावा क्रमांक गाठला आणि शर्यतीत दहावा राहून एक गुण मिळवला. व्हेटेलला पहिल्या पात्रतेच्या फेरीत यश मिळाले नाही आणि दुहेरी पिवळ्या ध्वजांकडे दुर्लक्ष केल्याबद्दल रविवारी पाच ग्रिडस्थानांचा दंड मिळाला. सुरुवातीचे स्थान विसावे असताना शर्यतीत ओकॉनशी धडक झाल्यामुळे दहा सेकंदांचा स्वतंत्र वेळदंड आणि सुपर-लायसन्स गुणांची शिक्षा देण्यात आली. पहिला दंड प्रारंभ ग्रिडला आणि दुसरा मुख्य शर्यतीतील निकालाला लागू होता; दोन्ही एकमेकांच्या बदल्यात वा पुढील ग्रांप्रीसाठी नव्हते. त्यामुळे संघाने केवळ एक गुण मिळवला.<ref name="BH21_vgrid"/><ref name="BH21_vetpen"/><ref name="BH21_race"/> === अल्पाइन, अल्फा रोमिओ, विलियम्स आणि हास : निकालाआडची वेगळी कारणे === अल्पाइनने नव्या नावाखाली पहिल्या स्पर्धेत गुण मिळवले नाहीत. अलोन्सोने नवव्या पात्रता स्थानावरून परतीच्या शर्यतीला सुरुवात केली आणि पहिल्या टप्प्यात मधल्या समूहात सक्रिय आक्रमण केले. परंतु ब्रेकपर्यंत हवा पोहोचवणाऱ्या मार्गात कचरा अडकल्याने निर्माण झालेल्या अत्याधिक तापमानामुळे त्याची निवृत्ती झाली. संघाने पुढे तपासून त्या कचऱ्यात खाद्यपदार्थाच्या पॅकेटचा तुकडा असल्याचे सांगितले. हे एक विशिष्ट अनपेक्षित बाह्य कारण होते; कारचा सरसकट इंजिनबिघाड झाला असे म्हणणे स्रोताशी जुळत नाही. ओकॉनने सोळाव्या ग्रिडवरून तेराव्या स्थानापर्यंत मजल मारली, पण व्हेटेलच्या धडकेमुळे गुणांमध्ये प्रवेश करणे शक्य झाले नाही. त्यामुळे शून्य गुणांच्या निकालाचे स्पष्टीकरण दोन भिन्न चालकांच्या घटनांत आहे.<ref name="BH21_alpine"/><ref name="BH21_vetpen"/> अल्फा रोमिओच्या रायकोनेन आणि जियोविनाझीने अनुक्रमे अकरावा व बारावा क्रमांक घेतला. दोन्ही गाड्या अंतिम वर्गीकरणापर्यंत पोहोचल्या; संघाला गुण मिळाले नाहीत, तरी यांत्रिक विश्वसनीयता आणि मध्यसमूहाशी संपर्क टिकवण्याची क्षमता दाखवली गेली. रायकोनेनने शुक्रवारच्या दुसऱ्या सरावात कार अडथळ्यांवर आदळवली होती, पण संघाने गाडी दुरुस्त करून उर्वरित सप्ताहांत पूर्ण केला. पहिल्या शर्यतीच्या पातळीवर गुण न मिळणे म्हणजे चालकसंयोजन पूर्णपणे अपयशी ठरले असा निष्कर्ष निघत नाही, कारण पहिल्या दहा जागांसाठी गुण दिले जात होते आणि रायकोनेन त्यापासून फक्त एक स्थान दूर होता.<ref name="BH21_fp2rep"/><ref name="BH21_race"/> विलियम्ससाठी रसलने पात्रतेच्या पहिल्या फेरीतून पुढे जाऊन पंधरावा क्रमांक मिळवला. शर्यतीत तो चौदावा राहिला; लतिफीने ५१ फेऱ्या पूर्ण केल्यानंतर गाडी थांबवली, तरी नियमानुसार अठरावा वर्गीकृत दर्जा मिळाला. हा फरक टेबलमध्ये स्वतंत्रपणे दर्शवला आहे. संघाची गती अजून गुणांसाठी अपुरी होती, पण रसलचे पात्रतेतील प्रगत स्थान आणि शर्यत पूर्ण करणे हे गाडीतून मिळू शकणाऱ्या व्यावहारिक कामगिरीचे निदर्शक ठरले. एकूण शून्य गुण असूनही विलियम्स FIA कारनिर्माता गुणतालिकेत हासपेक्षा पुढे होते.<ref name="BH21_grid"/><ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_points"/> हासची नव्या चालकांसह सुरुवात सर्वांत कठीण ठरली. मॅझेपिन पात्रतेत विसावा होता आणि सुरुवातीच्या फेरीत गाडीवरील नियंत्रण गमावल्यामुळे ० स्पर्धात्मक फेऱ्या पूर्ण करून बाहेर पडला. मिक शुमाकरचेही प्रारंभी नियंत्रण सुटले, मात्र त्याने गाडी पुढे नेऊन अधिकृत १६वा क्रमांक मिळवला. त्या वेळी हासचे प्राधान्य मोठ्या गुणशर्यतीपेक्षा नवख्या चालकांना विश्वासार्ह फेऱ्या पूर्ण करू देणे होते, असे त्याच्या निकालांवरून दिसते; तेव्हा मॅझेपिनचा अपघात आणि मिकचे शर्यत पूर्ण करणे या दोन गोष्टी एकत्र करून सर्वसाधारण 'दोन्ही गाड्या निवृत्त' असा दावा करता येणार नाही. संघाचे शून्य गुण आणि अखेरचे दहावे कारनिर्माता स्थान पहिले गुणतक्ते ठरवत होते.<ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_points"/><ref name="BH21_quotes"/> === टायरचे वर्तन, नियमपालन आणि अजिंक्यपदाचे प्रारंभीचे परिणाम === पिरेलीच्या शर्यतीनंतरच्या अहवालात कठीण सी२ टायर हा आघाडीवरील लढतीतील निर्णायक घटक ठरल्याचे स्पष्ट केले गेले. दोन्ही विजेतेपदाच्या उमेदवारांनी अंतिम टप्प्यात सी२ वापरला, पण त्याचे वय आणि उरलेल्या फेऱ्यांची संख्या वेगळी होती. हॅमिल्टनने एकूण २८ फेऱ्यांचा अखेरचा कठीण-टायरचा टप्पा सांभाळला; व्हर्सटॅपनने यापेक्षा लहान अखेरचा टप्पा ठेवून उशिरा वेग वाढवला. मध्यम सी३ टायरचे वर्तन अपेक्षेप्रमाणे कठीण मिश्रणाशी तुलनेने जवळचे होते, तर मऊ सी४वरील पहिल्या टप्प्याचे अंतर प्रारंभीच्या सेफ्टी कारमुळे थोडे वाढवता आले. म्हणून ही शर्यत सरसकट 'मध्यम टायर उत्तम' किंवा 'मऊ टायर अपयशी' अशी एकरेषीय कथा नव्हती; उपलब्ध संच, वाहतूक, इंजिनभार, सर्किट तापमान आणि जागा मिळवण्याचा क्षण या घटकांची बेरीज निर्णायक होती.<ref name="BH21_pirelli_post"/><ref name="BH21_pirelli"/> नियमपालनाच्या दृष्टीने वेगवेगळ्या तीन घटना स्पष्ट वेगळ्या ठेवाव्या लागतात. पहिली म्हणजे व्हेटेलचा पात्रतेतील दुहेरी पिवळ्या ध्वजांसंबंधी दंड; तो रविवारी सुरुवातीच्या स्थानात दिसला. दुसरी म्हणजे व्हेटेल–ओकॉन संपर्कानंतर शर्यतीत लागलेला दहा सेकंदांचा दंड, जो अंतिम १५व्या स्थानाच्या वेळेत समाविष्ट होता. तिसरी म्हणजे व्हर्सटॅपनने चौथ्या वळणाच्या मर्यादा ओलांडून आघाडी घेतल्यानंतर स्थान परत दिल्याची घटना; तिच्यामुळे विजेता बदलला नाही आणि अंतिम तक्त्यात वेगळा दंड दाखवण्याची गरज नव्हती. या तीन निर्णयांची वेळ, नियमगत परिणाम आणि अधिकृत वर्गीकरण यांची गल्लत झाली तर लेखातील स्पर्धानिर्णय समजण्यास अडथळा निर्माण होईल.<ref name="BH21_grid"/><ref name="BH21_race"/><ref name="BH21_rreport"/> हंगामाच्या पहिल्या स्पर्धेनंतर हॅमिल्टन २५ गुणांसह चालक गुणतालिकेत पहिला, व्हर्सटॅपन १८ गुणांसह दुसरा आणि बोट्टास १६ गुणांसह तिसरा होता. मर्सिडीज ४१ गुणांसह कारनिर्माता आघाडीवर, रेड बुल २८ गुणांसह दुसरा आणि मॅक्लारेन १८ गुणांसह तिसरा होता. फेरारीचे १२ गुण हे त्याच्या दोन्ही चालकांच्या संयुक्त निकालाचे मूल्य होते. रेड बुल-मर्सिडीज आघाडीतील फरक केवळ एका विजयाची कहाणी नव्हती : एका बाजूला धोकादायक पोल वेग, दुसऱ्या बाजूला जिंकलेले स्थान, दोन्ही चालकांचे योगदान आणि मिळालेला जलद फेरीचा गुण असा स्पर्धेचा समतोल येथे प्रथम स्पष्ट झाला. तरीही ही केवळ पहिल्या शर्यतीनंतरची स्थिती आहे; संपूर्ण वर्षाचा निकाल मागाहून या दिवशी आधीच ठरलेला होता असा अर्थ यातून काढता येणार नाही.<ref name="BH21_points"/><ref name="BH21_quotes"/> == निकालानंतर गुणतालिका == खालील गुणतालिका २८ मार्च २०२१ रोजी जारी झालेल्या एफ.आय.ए. निर्णयपत्र ३८मधील शर्यतीनंतरच्या अधिकृत यादीवर आधारित आहे. त्या क्षणी एफ.आय.ए.ने चालक अजिंक्यपदात १८ क्रमांकित नोंदी प्रसिद्ध केल्या होत्या. शर्यतीतील दोन अवर्गीकृत चालक, अलोन्सो आणि मॅझेपिन, त्या प्रकाशित गुणतक्त्यात क्रमांकित नव्हते; त्यांची नावे व शून्य गुण मुख्य शर्यत-वर्गीकरणात उपस्थित आहेत. गुणतालिकेत काल्पनिक १९वा किंवा २०वा क्रमांक जोडलेला नाही.{{refn|group=टीप|मूळ शर्यतवर्गीकरणात अलोन्सो आणि मॅझेपिनची नावे आहेत; तथापि या विशिष्ट तारखेच्या एफ.आय.ए. चालक अजिंक्यपद गुणपत्रकात त्यांच्यासाठी स्वतंत्र क्रमांकित स्थान प्रसिद्ध केलेले नव्हते.}}<ref name="BH21_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || २५ |- | २ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १८ |- | ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १६ |- | ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १२ |- | ५ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १० |- | ६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || ८ |- | ७ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६ |- | ८ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || ४ |- | ९ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || २ |- | १० || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १ |- | ११ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ० |- | १२ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ० |- | १३ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ० |- | १४ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | १५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- | १६ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || ० |- | १७ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ० |- | १८ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४१ |- | २ || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || २८ |- | ३ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १८ |- | ४ || [[स्कुडेरिया मिशन विनो फेरारी]] || १२ |- | ५ || [[स्कुडेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || २ |- | ६ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १ |- | ७ || [[अल्फा रोमिओ रेसिंग ऑर्लेन]] || ० |- | ८ || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ० |- | ९ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | १० || [[उरलकाली हास एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="BH21_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[बहरैन ग्रांप्री]] * [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] * [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2021/bahrain बहरैन ग्रांप्री २०२१ — अधिकृत स्पर्धा माहिती] * [https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1064/bahrain/race-result बहरैन ग्रांप्री २०२१ — अधिकृत मुख्य शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championship/season/season-2021-1108/event/Bahrain%20Grand%20Prix/championships/fia-formula-one-world-championship-14 बहरैन ग्रांप्री २०२१ — एफ.आय.ए. निर्णयपत्रे] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२१ | ग्रांप्री = बहरैन ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२० अबु धाबी ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२० बहरैन ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ बहरैन ग्रांप्री }} {{२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:बहरैन ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 3b2t2ctpnjvt636g6ptiquujxklg258 0 385801 2726006 2725163 2026-10-25T11:43:12Z Koolkrazy 1591 [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम]] ला असणारे पुनर्निर्देशन हटविले 2726006 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = इटली | ग्रांप्री = एमिलिया रोमान्या | चित्र = Imola 2009.svg | चित्र_शीर्षक = २०२१ मध्ये वापरलेल्या अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारीच्या ग्रांप्री मार्गाची रचना | दिनांक = १८ एप्रिल | वर्ष = २०२१ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन पिरेली ग्रान प्रेमिओ डेल मेड इन इटली ए डेल्ल एमिलिया रोमान्या २०२१ | शर्यत_क्रमांक = २ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी, इमोला, इटली | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ४.९०९ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.०५० | एकूण_फेऱ्या = ६३ | एकूण_अंतर_किमी = ३०९.०४९ | एकूण_अंतर_मैल = १९२.०३५ | हवामान = प्रारंभी पावसामुळे ओलसर; शर्यतीदरम्यान हळूहळू कोरडी होत गेलेली धावपट्टी | पोल_चालक = लुइस हॅमिल्टन | पोल_देश = युनायटेड किंग्डम | पोल_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | पोल_वेळ = १:१४.४११ | जलद_चालक = लुइस हॅमिल्टन | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:१६.७०२ | जलद_फेरी = ६० | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसिंग होंडा | दुसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | दुसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | तिसरा_चालक = लॅन्डो नॉरिस | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मॅक्लारेन एफ.१ संघ | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२१ बहरैन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२१ पोर्तुगीज ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२० एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री }} '''२०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री''' ही [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] हंगामातील दुसरी शर्यत होती. अधिकृतपणे ''फॉर्म्युला वन पिरेली ग्रान प्रेमिओ डेल मेड इन इटली ए डेल्ल एमिलिया रोमान्या २०२१'' या नावाने १६–१८ एप्रिल २०२१ रोजी इटलीतील इमोला येथील [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] येथे हा कार्यक्रम पार पडला. १८ एप्रिल रोजी ६३ फेऱ्यांच्या पावसात सुरू झालेल्या आणि नंतर कोरड्या परिस्थितीत झालेल्या मुख्य शर्यतीत [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने [[रेड बुल रेसिंग होंडा]]साठी विजय मिळवला. [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसऱ्या आणि [[लॅन्डो नॉरिस]] तिसऱ्या स्थानावर राहिला. हॅमिल्टनने शनिवारच्या पात्रता फेरीत पोल स्थान मिळवले आणि रविवारच्या शर्यतीत सर्वाधिक वेगवान फेरी नोंदवून अतिरिक्त गुण पटकावला.<ref name="IM21_event">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या २०२१ : अधिकृत कार्यक्रम आणि सर्किट|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2021/emiliaromagna|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="IM21_race">{{स्रोत बातमी|title=मुख्य शर्यतीचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज ६१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_fast">{{स्रोत बातमी|title=प्रत्येक चालकाची सर्वांत वेगवान शर्यत फेरी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2021_02_ita_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref> या शर्यतीची निर्णायक वैशिष्ट्ये म्हणजे तिसऱ्या ग्रिडस्थानावरून व्हर्सटॅपनची झपाट्याने झालेली आघाडी, ओलसर मार्गावर टायरचे निवडधोरण, हॅमिल्टनची टोसा वळणाजवळील चूक आणि [[वालट्टेरी बोट्टास]] व [[जॉर्ज रसल]] यांच्या स्पर्शानंतर आलेला लाल झेंडा. शर्यत पुन्हा सुरू झाल्यावर नॉरिसने फेरारीविरुद्ध पोडियमचे स्थान टिकवले, तर हॅमिल्टनने मागून पुढे येत दुसरे स्थान मिळवले. पंचांच्या शर्यतीनंतरच्या निर्णयांमुळे लान्स स्ट्रोल, किमी रायकोनेन आणि इतरांच्या अंतिम क्रमवारीवरही परिणाम झाला. या घटनांची कालानुक्रमिक आणि नियमाधारित नोंद पुढील विभागांत केली आहे.<ref name="IM21_race_story">{{स्रोत बातमी|title=इमोला २०२१ : व्हर्सटॅपनचा पावसात विजय, हॅमिल्टन दुसरा आणि नॉरिस तिसरा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-takes-victory-from-hamilton-and-norris-in-action-packed-grand.4skUwE9rxHf7BE1xI2M1AG|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_decisions">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचे अधिकृत पंच निर्णय संग्रह|दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2021-1108/event/Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === २०२१ हंगामाची सुरुवात बहरैनमध्ये झालेल्या अत्यंत चुरशीच्या शर्यतीने झाली होती. त्या स्पर्धेत हॅमिल्टनने व्हर्सटॅपनवर ०.७४५ सेकंदांनी विजय मिळवला; त्यामुळे इमोलाला येताना हॅमिल्टनकडे २५ आणि व्हर्सटॅपनकडे १८ गुण होते. बहरैनमध्ये जलद फेरीच्या अतिरिक्त गुणासह तिसरे स्थान मिळवणाऱ्या बोट्टासकडे १६, तर मॅक्लारेनच्या नॉरिसकडे १२ गुण होते. मर्सिडीजचे ४१, रेड बुलचे २८, मॅक्लारेनचे १८ आणि फेरारीचे १२ कारनिर्माते गुण होते. त्यामुळे दुसऱ्याच फेरीत दोन आघाडीच्या संघांमधील स्पर्धा अधिक तीव्र बनली होती.<ref name="IM21_points">{{स्रोत बातमी|title=शर्यतीनंतरचे चालक आणि कारनिर्माते गुण, दस्तऐवज ६२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_result">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या २०२१ : ग्रांप्रीचा अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1065/emilia-romagna/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref> पहिल्या ग्रांप्रीतील निकालानंतर रेड बुलच्या कारमध्ये फक्त एक फेरीतील वेग नव्हे तर संपूर्ण शर्यतीदरम्यान मर्सिडीजला आव्हान देण्याची क्षमता असल्याचे संकेत मिळाले होते. दुसरीकडे मर्सिडीजला पात्रता वेग आणि टायरचे आयुष्य या दोन्ही घटकांवर काम करण्याची गरज असल्याची स्पर्धेपूर्वी चर्चा होती. इमोला येथे अरुंद मार्ग, चुकांना कमी मोकळीक आणि स्थानांतर करणे कठीण असल्यामुळे शनिवारच्या सुरुवातीच्या स्थानाला मोठे महत्त्व होते. तसेच एप्रिल महिन्यातील बदलते हवामान रविवारची शर्यत निव्वळ वाहनांच्या वेगाची चाचणी न राहता संघांच्या निर्णयक्षमतेची परीक्षाही करू शकत होते.<ref name="IM21_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : पिरेली टायर पूर्वावलोकन|दुवा=https://press.pirelli.com/2021-emilia-romagna-grand-prix---preview/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१२ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_race_story"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === या हंगामात इमोलाच्या [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] या पूर्ण अधिकृत नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या कायमस्वरूपी सर्किटवर शर्यत झाली. एका फेरीचे अंतर ४.९०९ किमी (३.०५० मैल), तर नियोजित ६३ फेऱ्यांचे अंतर ३०९.०४९ किमी होते. तांबुरेलो, व्हिलनव्ह, टोसा, पिराटेला, अक्वा मिनेराले व व्हारियान्ते आल्ता यांसारख्या वळणांनी इथे ब्रेकिंग, दिशाबदल आणि ट्रॅकच्या मर्यादा यांचे महत्त्व वाढवले. मुख्य सराव शुक्रवारी १६ एप्रिल रोजी दोन, शनिवारी १७ एप्रिल रोजी एक; पात्रता फेरी शनिवारी आणि ग्रांप्री रविवार, १८ एप्रिल रोजी होती. ही नियमित स्पर्धा होती; २०२१ मधील नंतरच्या काही स्पर्धांप्रमाणे येथे स्प्रिंट शर्यत नव्हती.<ref name="IM21_event"/><ref name="IM21_race"/> २०२० मध्ये इमोला येथे मर्यादित सराव असताना, २०२१ मध्ये शुक्रवारची दोन आणि शनिवारची एक अशा पूर्ण तीन एकतासाच्या मुक्त सराव सत्रांचा कार्यक्रम होता. शर्यतीच्या पूर्वसंध्येला संभाव्य पावसाचा अंदाज असल्याने सरावातील कोरड्या मार्गावरील वेग थेट रविवारच्या टायरनिवडीचा विश्वसनीय अंदाज म्हणून वापरता येणार नव्हता. ओल्या टायरवर सुरू होणाऱ्या शर्यतीत पुढे ट्रॅक कोरडा होत गेल्यास कोणत्या क्षणी मध्यम किंवा मऊ स्लिक टायर वापरायचे, हा प्रश्न संघांसाठी महत्त्वाचा होता.<ref name="IM21_pirelli"/><ref name="IM21_pirelli_sunday">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या २०२१ : पिरेलीचे रविवारचे टायर आणि धोरण विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2021-emilia-romagna-grand-prix--sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === एफ.आय.ए.च्या १५ एप्रिल २०२१ च्या अधिकृत प्रवेशयादीत दहा संघ आणि प्रत्येकी दोन असे २० चालक होते. या सप्ताहांतातील तिन्ही मुक्त सरावांत या सर्व २० चालकांनी भाग घेतला; पहिल्या सरावात कोणताही एका सत्रापुरता पर्यायी चालक नव्हता. बहरैनच्या तुलनेत कोणताही कायम चालकबदल झालेला नव्हता. खालील यादी ही स्पर्धेसाठी नोंदवलेल्या नियमित चालकांची आहे; सरावातील प्रत्यक्ष सत्रनोंदी स्वतंत्रपणे पुढे दिल्या आहेत.<ref name="IM21_entry">{{स्रोत बातमी|title=सहभागी चालक आणि संघांची अधिकृत नोंद, दस्तऐवज ५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_5_-_2021_emilia_romagna_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१५ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_fp1">{{स्रोत बातमी|title=पहिल्या मुक्त सरावाचे अधिकृत अंतिम वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2021_02_ita_f1_p1_timing_firstpracticesessionclassification_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१६ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_fp3">{{स्रोत बातमी|title=तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज २८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_28_-_2021_emilia_romagna_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१७ एप्रिल २०२१}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३ |- | [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७ |- | [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || ९९ |- | [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || [[निकिता मॅझेपिन]] || ९ |- | [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने इमोलासाठी सी२ कठीण (पांढरी पट्टी), सी३ मध्यम (पिवळी पट्टी) आणि सी४ मऊ (लाल पट्टी) ही मिश्रणे घोषित केली होती. २०२१ मधील एकसमान वितरणनियमांनुसार प्रत्येक चालकासाठी कोरड्या मार्गावरील दोन कठीण, तीन मध्यम आणि आठ मऊ अशा १३ संचांची उपलब्धता होती. ही स्पर्धेपूर्वीची उपलब्ध संचसंख्या असून प्रत्यक्ष शर्यतीत वापरलेल्या संचांशी तिची गल्लत करू नये. शनिवारच्या कोरड्या पात्रता फेरीनंतर रविवारच्या पावसामुळे शर्यतीच्या पहिल्या टप्प्यात इंटरमीडिएट किंवा पूर्ण ओले टायर वापरावे लागले.<ref name="IM21_pirelli"/><ref name="IM21_alloc">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ टायर मिश्रण व संचवाटप|दुवा=https://press.pirelli.com/2021-tyre-compound-choices/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१९ फेब्रुवारी २०२१}}</ref><ref name="IM21_pirelli_sunday"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी२ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी३ || पिवळा || ३ |- | मऊ || सी४ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_alloc"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवार, १६ एप्रिलच्या पहिल्या सरावात बोट्टासने १:१६.५६४ वेळ नोंदवून सर्वात जलद फेरी पूर्ण केली. हॅमिल्टन फक्त ०.०४१ सेकंदांनी, तर व्हर्सटॅपन ०.०५८ सेकंदांनी मागे होता. वेळेतील हा लहान फरक दोन्ही प्रमुख संघांना पहिल्याच सत्रात मिळालेल्या स्पर्धात्मक वेगाचा निदर्शक होता; मात्र सरावात वापरलेल्या इंधनभाराचा आणि कार्यक्रमाचा फरक पाहता त्यावरून शर्यतीचे निश्चित चित्र ठरत नव्हते.<ref name="IM21_fp1"/><ref name="IM21_fp1story">{{स्रोत बातमी|title=पहिल्या सरावात बोट्टास आघाडीवर; पेरेझ–ओकॉन घटनेमुळे लाल झेंडा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-perez-ocon-collision-brings-out-the-red-flags-as-bottas-goes-quickest-in.1vMXEvzniMCdc5O52YLpcd|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१६ एप्रिल २०२१}}</ref> व्हिलनव्ह चिकेनजवळ ओकॉन आणि पेरेझ यांच्यात संपर्क झाल्यानंतर दोन्ही गाड्या बाजूला थांबल्या आणि लाल झेंडा दाखवावा लागला. सरावातील संवादव्यवस्थेच्या मर्यादा आणि दोन्ही चालकांचे स्पष्टीकरण विचारात घेऊन पंचांनी या संपर्काबाबत अतिरिक्त कारवाई केली नाही. सत्राच्या उत्तरार्धात मॅझेपिनच्या फिरण्यामुळे दुसरा लाल झेंडा आला. या दोन खंडांमुळे दीर्घ सलग फेऱ्यांचा सराव काही संघांसाठी अपुरा राहिला. एफ.आय.ए.च्या सत्रनोंदीत लक्लेर चौथ्या क्रमांकावर आहे; काही नंतर प्रकाशित सारांशांमध्ये त्याच्या स्थानात व वेगात फरक दिसतो. खाली स्वाक्षरीत/अधिकृत सत्रनोंदीतील वर्गीकरणाला प्राधान्य दिले आहे.{{refn|group=टीप|एफ.आय.ए.च्या पहिल्या सरावाच्या वर्गीकरणात लक्लेर चौथा, गॅस्ली पाचवा आणि सायेन्स सहावा आहे; फॉर्म्युला वनच्या सध्याच्या संकेतस्थळावरील पुनर्प्रकाशित निकालात या तिघांची क्रमवारी वेगळी दिसते. प्रस्तुत तक्त्यासाठी एफ.आय.ए.ची स्वतंत्र प्रकाशित वेळनोंद वापरली आहे.}}<ref name="IM21_fp1"/><ref name="IM21_fp1story"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१६.५६४ || २३ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१६.६०५ || २५ |- | ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१६.६२२ || २१ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१६.७९६ || १३ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:१६.८८८ || २१ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१६.८८८ || २६ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१७.४५७ || २३ |- | ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१७.४८९ || १९ |- | ९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१७.७३९ || २४ |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१७.७६९ || २३ |- | ११ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१७.८६६ || २५ |- | १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१७.८८३ || १६ |- | १३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१७.९३५ || १६ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१७.९८४ || २३ |- | १५ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१८.०५८ || २४ |- | १६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१८.२२८ || १५ |- | १७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१८.३६० || २० |- | १८ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१८.८२३ || २२ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१९.४८० || १८ |- | २० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:१९.७८१ || ११ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारच्या दुसऱ्या एकतासाच्या सरावातही बोट्टास सर्वोच्च स्थानावर राहिला. त्याची १:१५.५५१ ही वेळ हॅमिल्टनपेक्षा अवघ्या ०.०१० सेकंदांनी जलद होती; अल्फाटौरीचा गॅस्ली ०.०७८ सेकंदांनी मागे तिसऱ्या स्थानावर आला. सायेन्सने चौथ्या स्थानापर्यंत प्रगती करून फेरारीच्या कोरड्या परिस्थितीतील वेगाची झलक दाखवली. रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनची गाडी तांत्रिक बिघाडामुळे थांबली आणि त्याला फक्त पाच फेऱ्या पूर्ण करता आल्या. त्यामुळे त्याच्या सत्रातील चौदाव्या क्रमांकावरून संपूर्ण सप्ताहांतातील संभाव्य वेगाविषयी निष्कर्ष काढणे चुकीचे ठरले असते.<ref name="IM21_fp2">{{स्रोत बातमी|title=दुसऱ्या मुक्त सरावाचे सत्रनिकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1065/emilia-romagna/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१६ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_fp2story">{{स्रोत बातमी|title=दुसऱ्या सरावात बोट्टासचा वेग, व्हर्सटॅपनची अडचण आणि लक्लेरचा अपघात|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-bottas-quickest-as-verstappen-stops-on-track-and-late-leclerc-shunt.7JLxEvWK6xhcHWUNsu0l1A.7JLxEvWK6xhcHWUNsu0l1A|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१६ एप्रिल २०२१}}</ref> सत्राच्या शेवटच्या काही मिनिटांत लक्लेरची गाडी शेवटच्या वळणाजवळ रुळाबाहेर गेल्याने लाल झेंडा आला आणि सराव लवकर संपला. मॅक्लारेनच्या रिकार्डोची एका वेगवान फेरीतील वेळ ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्यामुळे रद्द झाली; त्यामुळे त्याचे अठरावे स्थान त्याच्या गाडीतील कमाल शक्य वेगाचे पूर्ण चित्र नव्हते. अल्पाइनच्या अद्ययावत भागांची चाचणी, फेरारीची सुधारत चाललेली स्थिरता आणि टायरच्या कामगिरीत होणारा बदल हे संघ पुढील सकाळी तपासणार होते. खालील एफ.१ निकालात पहिल्या चालकाची संपूर्ण वेळ व इतर चालकांसाठी त्याच्याशी असलेली अधिकृत तुलनात्मक तफावत वापरली आहे.<ref name="IM21_fp2story"/><ref name="IM21_fp2"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१५.५५१ || २५ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.०१० || २६ |- | ३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +०.०७८ || ३० |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || +०.२८३ || ३० |- | ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || +०.८२० || २८ |- | ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || +०.८६० || २५ |- | ७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +०.८६८ || २६ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +०.९३४ || २३ |- | ९ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || +०.९६२ || २५ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.१८६ || २५ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +१.२६६ || २७ |- | १२ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.२७२ || २९ |- | १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +१.२८४ || २७ |- | १४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || +१.४४८ || ५ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.५४१ || २७ |- | १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.६२८ || ३१ |- | १७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || +१.७२२ || २७ |- | १८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +१.७३० || २४ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || +१.७९९ || २८ |- | २० || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || +२.३०६ || १६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवार, १७ एप्रिलच्या अखेरच्या सरावात शुक्रवारच्या मर्सिडीज वर्चस्वाला व्हर्सटॅपनने स्पष्ट आव्हान दिले. त्याच्या १:१४.९५८ या फेरीमुळे तो अव्वल ठरला; नॉरिस ०.४५६ सेकंदांनी दुसरा आणि हॅमिल्टन ०.५५७ सेकंदांनी तिसरा आला. पेरेझ चौथ्या, लक्लेर पाचव्या तर गॅस्ली सहाव्या स्थानावर होता. फेरारीच्या सायेन्स व मर्सिडीजच्या बोट्टास यांनी समान १:१५.९०८ वेळ नोंदवली, तथापि अंतिम सत्रवर्गीकरणात त्यांना अनुक्रमे सातवे व आठवे स्थान देण्यात आले.<ref name="IM21_fp3"/> तीन सरावांत वेगवेगळ्या अग्रस्थानी चालकांनी स्थान मिळवल्यामुळे पात्रतेचे निकाल केवळ शुक्रवारी दिसलेल्या क्रमवारीवरून निश्चित होणार नव्हते. २० गाड्यांनी या सरावात वेळ नोंदवली आणि त्यानंतर संघांनी एका जलद फेरीसाठी वाहनाचा समतोल, ब्रेकचा प्रतिसाद आणि अंतिम चिकेनच्या सीमावापरासंदर्भात निर्णय घेतले. तुलनेने अरुंद सर्किटमुळे वेळेचा सूक्ष्म फरक अनेक ग्रिडस्थानांत रूपांतरित होऊ शकतो, हे पुढील पात्रता फेरीत स्पष्ट झाले.<ref name="IM21_fp3"/><ref name="IM21_qual">{{स्रोत बातमी|title=पात्रतेचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज ३८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_38_-_2021_emilia_romagna_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१७ एप्रिल २०२१}}</ref> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१४.९५८ || १८ |- | २ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१५.४१४ || १७ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१५.५१५ || १८ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१५.५५१ || १८ |- | ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१५.७३८ || २१ |- | ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:१५.८९० || २२ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१५.९०८ || २१ |- | ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१५.९०८ || १९ |- | ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१६.१८६ || २० |- | १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१६.२२८ || २० |- | ११ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:१६.२३० || २० |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१६.२४५ || १९ |- | १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१६.२५३ || १७ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१६.३८९ || १९ |- | १५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१६.४२७ || २० |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१६.४४८ || २२ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१६.५३७ || १५ |- | १८ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१६.६१२ || २२ |- | १९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१६.८०३ || २३ |- | २० || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१७.३९८ || २३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारच्या पहिल्या पात्रता फेरीत युकी त्सुनोदाची गाडी व्हारियान्ते आल्ता येथे रुळाबाहेर गेल्याने लाल झेंडा आला; त्याला वैध वेळ नोंदवता आली नाही. सत्र पुन्हा सुरू झाल्यानंतर बोट्टासने १:१४.६७२ अशी सर्वात वेगवान पहिल्या फेरीतील वेळ नोंदवली. रायकोनेन, जियोविनाझी, मिक शुमाकर, मॅझेपिन आणि त्सुनोदा पुढील फेरीत जाऊ शकले नाहीत. विशेषतः त्सुनोदासाठी ही घटना महत्त्वाची होती, कारण रविवारच्या शर्यतीसाठी संघाला गिअरबॉक्स व पॉवर-युनिट भाग बदलण्यास भाग पडले.<ref name="IM21_qual"/><ref name="IM21_grid">{{स्रोत बातमी|title=मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_46_-_2021_emilia_romagna_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या पात्रता फेरीत पेरेझने १:१४.७१६, नॉरिसने १:१४.७१८ आणि हॅमिल्टनने १:१४.८१७ अशा अत्यंत जवळच्या वेळा नोंदवल्या. सायेन्सच्या १:१५.१९९ या वेळेला पुढील फेरीसाठी आवश्यक स्थान मिळाले नाही. रसल बारावा, व्हेटेल तेरावा, लतिफी चौदावा आणि अलोन्सो पंधरावा राहिले. पुढील फेरीत मर्सिडीज, रेड बुल, मॅक्लारेन आणि फेरारी यांचे सर्व चालक समान प्रमाणात नव्हते: फेरारीतून केवळ लक्लेर उरला आणि मर्सिडीजमध्ये बोट्टासच्या तुलनेत हॅमिल्टन अधिक सातत्यपूर्ण दिसत होता.<ref name="IM21_qual"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत हॅमिल्टनने १:१४.४११ अशी सर्वोत्तम वेळ नोंदवून कारकीर्दीतील ९९वे पोल स्थान मिळवले. पेरेझ त्याच्यापेक्षा केवळ ०.०३५ सेकंदांनी मागे दुसरा, व्हर्सटॅपन तिसरा राहिला. लक्लेर चौथा आणि गॅस्ली पाचवा होता. नॉरिसने सुरुवातीला दुसऱ्या स्थानासाठी पुरेशी जलद वाटणारी फेरी पूर्ण केली होती, मात्र ट्रॅक मर्यादा उल्लंघनामुळे ती रद्द झाल्याने त्याची ग्राह्य वेळ सातव्या स्थानापुरती राहिली. रिकार्डो सहावा, बोट्टास आठवा आणि ओकॉन नववा ठरला. स्ट्रोलने अंतिम टप्प्यात वैध फेरीची वेळ नोंदवली नाही, तरी दुसऱ्या फेरीतील निकालामुळे त्याला दहावे स्थान मिळाले.<ref name="IM21_qual"/><ref name="IM21_race_story"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१४.८२३ || १:१४.८१७ || १:१४.४११ || २३ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१५.३९५ || १:१४.७१६ || १:१४.४४६ || १८ |- | ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१५.१०९ || १:१४.८८४ || १:१४.४९८ || २० |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१५.४१३ || १:१४.८०८ || १:१४.७४० || १९ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:१५.५४८ || १:१४.९२७ || १:१४.७९० || २१ |- | ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१५.६६९ || १:१५.०३३ || १:१४.८२६ || २१ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१५.००९ || १:१४.७१८ || १:१४.८७५ || १५ |- | ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१४.६७२ || १:१४.९०५ || १:१४.८९८ || २२ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१५.३८५ || १:१५.११७ || वेळ नोंदली नाही || २० |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१५.५२२ || १:१५.१३८ || वेळ नोंदली नाही || २० |- | ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१५.४०६ || १:१५.१९९ || — || १६ |- | १२ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१५.८२६ || १:१५.२६१ || — || १६ |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१५.४५९ || १:१५.३९४ || — || १४ |- | १४ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१५.६५३ || १:१५.५९३ || — || १४ |- | १५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१५.८३२ || १:१५.५९३ || — || १४ |- | १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१५.९७४ || — || — || १० |- | १७ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१६.१२२ || — || — || ९ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१६.२७९ || — || — || १२ |- | १९ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१६.७९७ || — || — || १२ |- | पात्र ठरले नाही || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || वेळ नोंदली नाही || — || — || २ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.च्या १८ एप्रिल रोजी प्रकाशित अंतिम सुरुवातीच्या ग्रिडमध्ये हॅमिल्टन पहिला, पेरेझ दुसरा व व्हर्सटॅपन तिसरा होता. पहिल्या फेरीत वैध वेळ नसतानाही पंचांच्या विशेष परवानगीने त्सुनोदाला शर्यतीत भाग घेऊ देण्यात आला. त्याच्या बदललेल्या गिअरबॉक्सवर पाच स्थानांच्या दंडाची, तर अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटकांवर मागून सुरुवात करण्याची तरतूद लागू झाली आणि प्रकाशित ग्रिडमध्ये तो विसाव्या स्थानावर होता. हे पात्रता क्रमवारीपासून वेगळे अधिकारीपत्र आहे.<ref name="IM21_grid"/> अधिकृत ग्रिड दस्तऐवजात व्हेटेलसाठी तेरावे स्थान दिले होते; तथापि रविवारी गाड्यांचे मागील ब्रेक तापल्यामुळे सुरू झालेली दुरुस्ती वेळेत पूर्ण झाली नाही आणि त्याने प्रत्यक्ष शर्यत पिट लेनमधून सुरू केली. त्यामुळे त्याच्या १३व्या क्रमांकाच्या जागेवर कार उभी राहिली नव्हती. खालील तक्त्यात सर्व २० चालक ठेवून व्हेटेलचा प्रत्यक्ष पिट-लेन प्रारंभ स्पष्ट दर्शवला आहे; उर्वरित चालकांच्या प्रकाशित ग्रिड क्रमांकांची कृत्रिम पुनर्क्रमवारी केलेली नाही.{{refn|group=टीप|१८ एप्रिल २०२१ रोजी १४:०० वाजता जारी केलेल्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४६ मध्ये व्हेटेलसाठी १३वा क्रमांक होता. त्यानंतरच्या ब्रेकदुरुस्तीमुळे त्याने त्या जागेवरून नव्हे तर पिट लेनमधून प्रत्यक्ष सुरुवात केली; त्यामुळे खालील क्रमवारी प्रकाशित दस्तऐवज आणि प्रत्यक्ष सुरुवातीतील फरक स्पष्ट करते.}}<ref name="IM21_grid"/><ref name="IM21_brakes">{{स्रोत बातमी|title=इमोला येथे अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या ब्रेकमधील अडचणींविषयी चालकांचे स्पष्टीकरण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/aston-martin-drivers-reveal-cause-of-imola-brake-issues-as-vettel-says-first.6SN1EwrwU16yEIPUoOEih.6SN1EwrwU16yEIPUoOEih|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२९ एप्रिल २०२१}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१४.४११ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१४.४४६ |- | ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१४.४९८ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१४.७४० |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:१४.७९० |- | ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१४.८२६ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१४.८७५ |- | ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१४.८९८ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || वेळ नोंदली नाही |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || वैध अंतिम फेरी वेळ नाही |- | ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१५.१९९ |- | १२ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१५.२६१ |- | पिट लेनमधून प्रारंभ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || पात्रता: १:१५.३९४ |- | १४ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१५.५९३ |- | १५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१५.५९३ |- | १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१५.९७४ |- | १७ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१६.१२२ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१६.२७९ |- | १९ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१६.७९७ |- | २० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || वेळ नोंदली नाही; पंचांची परवानगी |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === पावसाळी सुरुवात आणि आरंभीची आघाडी === रविवार, १८ एप्रिलला मुख्य शर्यतीपूर्वी आलेल्या पावसामुळे सर्किटचा काही भाग अधिक ओला, तर काही भाग कमी ओला होता. बहुतांश चालकांनी इंटरमीडिएट टायर वापरले; ओकॉन, गॅस्ली आणि हासचे दोन्ही चालक यांनी पूर्ण ओले टायर निवडले. फेरारीचा लक्लेर आणि अल्पाइनचा अलोन्सो यांच्यासारख्या चालकांना शर्यतीपूर्वीच मर्यादित पकडीचा अनुभव आला. अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या दोन्ही गाड्यांच्या मागील ब्रेकचे तापमान वाढले आणि दुरुस्तीमुळे व्हेटेलला ग्रिडऐवजी पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागली.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_brakes"/> सुरुवातीला तिसऱ्या स्थानावरील व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टन व पेरेझ या दोघांपेक्षा चांगली झेप घेत प्रथम वळणावर आघाडी मिळवली. अग्रस्थानी असलेल्या गाड्यांची जवळची झुंज झाल्यावर हॅमिल्टन दुसऱ्या आणि लक्लेर तिसऱ्या क्रमांकावर आला. पहिल्याच फेरीतील संपर्कानंतर लतिफीची विलियम्स बाजूला थांबली व सेफ्टी कार आणावी लागली. सेफ्टी कारच्या काळात पावसामुळे घसरड्या मार्गावर मिक शुमाकरची गाडी फिरली; पेरेझला सुरक्षितता प्रक्रियेतील स्थानबदलाबाबत दहा सेकंदांचा दंड देण्यात आला. या काळातील दंड भविष्यातील शर्यतीसाठी नसून चालू शर्यतीत भोगायचा होता.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_decisions"/> === ओलसर मार्गावरील टायरचे आव्हान === सुरुवातीच्या फेऱ्यांत पिटमध्ये थांबण्याच्या वेळेचा तोटा आणि अजूनही अनेक वळणांतील ओलसरपणा पाहता अनेकांनी इंटरमीडिएटवरच थांबणे पसंत केले. गॅस्लीने पूर्ण ओल्या टायरचा सुरुवातीपासून स्वीकार केलेला निर्णय त्या वेळी आशावादी ठरला नाही; कोरडी रेषा तयार होताच त्याचा वेग घटला आणि चौदाव्या फेरीपर्यंत त्याला वेळ गमवावा लागला. शर्यतीतील सुरुवातीच्या मोठ्या पडझडीनंतरही तो शेवटपर्यंत जिद्दीने स्थान परत मिळवत गेला. ओकॉनने फक्त पहिल्याच फेरीत पूर्ण ओले टायर सोडले; त्यामुळे ट्रॅकवरील परिस्थिती तासागणिकच नव्हे तर फेरीगणिक बदलत असल्याचे दिसले.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_race_story"/> सुमारे सव्वीस ते अठ्ठावीस फेऱ्यांनंतर मार्गावरील पाणी कमी झाल्याने इंटरमीडिएट टायरऐवजी कोरड्या सर्किटचे सी३ मध्यम टायर वापरण्याचा काळ आला. अग्रस्थानी असलेल्या व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनपेक्षा एक फेरी आधी पिटस्टॉप केला आणि आघाडी टिकवण्यात यश मिळवले. फेरारीच्या दोन्ही चालकांनीही मध्यम टायर स्वीकारले. आधीपासून पुढील स्थानांवर असलेल्या चालकांसाठी टायरबदल योग्य क्षणी करण्याचे महत्त्व तितकेच मोठे होते, कारण थोडासा विलंब किंवा चूकही अनेक सेकंदांचा तोटा करू शकत होती.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/> === हॅमिल्टनची चूक, बोट्टास–रसल संपर्क आणि लाल झेंडा === अग्रस्थानी असलेल्या व्हर्सटॅपनचा पाठलाग करत असताना हॅमिल्टन टोसा भागात मागील गाडीला फेरीने मागे टाकण्याच्या प्रयत्नात ओल्या भागावर घसरला आणि अडथळ्यापाशी गाडी नेऊन थांबवावी लागली. त्याच्या पुढील पंखाला नुकसान झाले, गाडी पुन्हा मार्गावर आणण्यास वेळ लागला आणि त्याचे आघाडीवरील स्थान दूर गेले. याच सुमारास बोट्टास व रसल यांचा तांबुरेलोजवळ स्पर्श झाल्याने दोघांच्या गाड्या स्पर्धेबाहेर गेल्या. मार्ग स्वच्छ करण्यासाठी शर्यत नियंत्रणाने लाल झेंडा दाखवून स्पर्धा थांबवली. पंचांनी व्हिडिओ आणि इतर माहिती तपासल्यानंतर या प्रसंगाबाबत कोणालाही दोषी ठरवून पुढील दंड दिला नाही.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_fia_incident">{{स्रोत बातमी|title=बोट्टास–रसल प्रसंग : पुढील कारवाई आवश्यक नाही, दस्तऐवज ५७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%2063%20-%20Incident%20with%20car%2077%20in%20turn2.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref> शर्यतीतील घडामोडींना हा निर्णायक वळणबिंदू ठरला. लाल झेंड्यामुळे सर्व गाड्यांना पिटमध्ये परत जावे लागले आणि संघांना दुरुस्ती व टायर बदल करण्याची मर्यादित संधी मिळाली. हॅमिल्टनचे मोठे नुकसान पूर्णपणे भरून निघाले नसले तरी पुन्हा एकदा स्पर्धेत पुढे येण्याची संधी मिळाली; तो पुनःसुरुवातीस अग्रस्थानी नव्हता. पिरेलीच्या नोंदींनुसार खंडानंतर उर्वरित २९ फेऱ्या पूर्ण करायच्या होत्या. त्यामुळे अखेरचा टायर किती काळ टिकेल आणि शर्यत उभी की चालती सुरुवात घेईल, यांवर संघांना वेगाने निर्णय घ्यावे लागले.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_mclaren_strategy">{{स्रोत बातमी|title=इमोला २०२१ : मॅक्लारेनचा पावसातील आणि पुनःसुरुवातीचा रणनीती आढावा|दुवा=https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2021/emilia-romagna-grand-prix/strategy-debrief/|प्रकाशक=मॅक्लारेन रेसिंग}}</ref> === पुनःसुरुवात, पोडियमची चढाओढ आणि अंतिम फेऱ्या === पुनःसुरुवात चालत्या स्वरूपात झाली. व्हर्सटॅपनने आघाडी टिकवली; नॉरिसने मऊ सी४ टायरचा प्रारंभीचा जादा वेग वापरून लक्लेरच्या पुढे पोडियमच्या स्थानावर झेप घेतली. फेरारीचा लक्लेर आणि सायेन्स मध्यम टायरवर वेग राखत होते. नॉरिसच्या टायरचा अखेरपर्यंत टिकाऊपणा राखणे हे मॅक्लारेनच्या योजनेतील मुख्य आव्हान होते. दरम्यान त्सुनोदाला पुनःसुरुवातीच्या टप्प्यात फिरल्याने फायदा मिळवता आला नाही आणि पुढे वारंवार मर्यादा ओलांडल्यामुळे पाच सेकंदांचा दंड मिळाला.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_decisions"/> हॅमिल्टनने खालच्या क्रमांकातून सलग स्थानांतर करत लक्लेर व नॉरिसपर्यंत प्रगती केली. शेवटच्या काही फेऱ्यांत त्याने नॉरिसला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले; नंतर साठाव्या फेरीत १:१६.७०२ अशी सर्वाधिक वेगवान वेळ नोंदवली. व्हर्सटॅपनने मात्र नियंत्रण राखून विजय निश्चित केला. नॉरिसने लक्लेरपेक्षा पुढे राहून तिसरे स्थान मिळवले; फेरारीचे लक्लेर चौथ्या आणि सायेन्स पाचव्या स्थानावर होते. रिकार्डो सहाव्या क्रमांकावर, तर गॅस्ली प्रारंभीच्या पूर्ण ओल्या टायरवरील मागे पडल्यावर अधिकृत निकालात सातवा आला.<ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_fast"/><ref name="IM21_race_story"/> === अंतिम निर्णय, गुणांचे बदल आणि चालकांचे वर्गीकरण === ध्वज दाखवल्यानंतरही सर्व स्थानक्रम अंतिम नव्हता. स्ट्रोलने गॅस्लीच्या पुढे जाण्याच्या वेळी ट्रॅकबाहेरून फायदा मिळवून स्थान परत न दिल्याने पाच सेकंदांचा दंड मिळाला; त्यामुळे तो आठव्या स्थानावर राहिला. रायकोनेनकडून पुनःसुरुवातीच्या प्रक्रियेत नियमानुसार पिट लेनमध्ये प्रवेश न झाल्याचे पंचांनी ठरवले; थांबा-व-जा दंड शर्यतीनंतर तीस सेकंदांत रूपांतरित झाल्यावर त्याचे स्थान तेरावे झाले. त्याचा फायदा ओकॉन आणि अलोन्सो यांना झाला आणि अल्पाइन संघाला दोन्ही चालकांमार्फत एकूण तीन गुण मिळाले.<ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_decisions"/> निकालात एकूण १७ चालक अधिकृतपणे वर्गीकृत ठरले. गिअरबॉक्सच्या अडचणीमुळे शेवटच्या टप्प्यात थांबलेला व्हेटेल ६१ फेऱ्या पूर्ण झाल्याने पंधराव्या स्थानावर वर्गीकृत होता; मिक शुमाकर सोळावा आणि मॅझेपिन सतरावा ठरला. बोट्टास व रसल यांनी प्रत्येकी ३० फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि त्यांना वर्गीकृत दर्जा मिळाला नाही. प्रारंभीच थांबलेला लतिफी शर्यतीतील कोणतीही पूर्ण फेरी नोंदवू शकला नाही.{{refn|group=टीप|अधिकृत वर्गीकरणामधील वर्गीकृत हा दर्जा फक्त अखेर ध्वजापर्यंत गाडी चालवली काय यावर अवलंबून नसतो. व्हेटेलला ६१ फेऱ्यांमुळे १५वा क्रमांक मिळाला, तर ३०-३० फेऱ्या पूर्ण करणारे बोट्टास आणि रसल अधिकृतपणे वर्गीकृत नाही या भागात होते.}}<ref name="IM21_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ६३ || २:०२:३४.५९८ || २५ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६३ || +२२.००० सेकंद || १९ |- | ३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६३ || +२३.७०२ सेकंद || १५ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || ६३ || +२५.५७९ सेकंद || १२ |- | ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || ६३ || +२७.०३६ सेकंद || १० |- | ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६३ || +५१.२२० सेकंद || ८ |- | ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ६३ || +५२.८१८ सेकंद || ६ |- | ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६३ || +५६.९०९ सेकंद || ४ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६३ || +६५.७०४ सेकंद || २ |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६३ || +६६.५६१ सेकंद || १ |- | ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ६३ || +६७.१५१ सेकंद || ० |- | १२ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ६३ || +७३.१८४ सेकंद || ० |- | १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ६३ || +९४.७७३ सेकंद || ० |- | १४ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ६२ || +१ फेरी || ० |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६१ || निवृत्त; अधिकृतपणे वर्गीकृत || ० |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ६१ || +२ फेऱ्या || ० |- | १७ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ६१ || +२ फेऱ्या || ० |- | वर्गीकृत नाही || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३० || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- | वर्गीकृत नाही || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३० || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- | वर्गीकृत नाही || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === हॅमिल्टनची ६०व्या फेरीतील १:१६.७०२ ही सर्वोत्तम वैध वेळ होती. तो दुसऱ्या स्थानावर वर्गीकृत झाल्याने २०२१ च्या नियमांनुसार एक अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळाला; म्हणून त्याच्या शर्यतीतील एकूण १९ गुणांमध्ये १८ स्थानगुण आणि १ वेगवान-फेरी गुण यांचा समावेश आहे. एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र रेस फास्टेस्ट लॅप्स दस्तऐवजात १९ चालकांची वैध वेळ, मूळ फेरी क्रमांक व सरासरी वेग प्रकाशित आहे. लतिफीने एकही पूर्ण फेरी केली नसल्यामुळे त्याच्यासाठी आकडा बनवलेला नाही.<ref name="IM21_fast"/><ref name="IM21_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६० || १:१६.७०२ || २३०.४०३ |- | २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ६० || १:१७.५२४ || २२७.९६० |- | ३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६३ || १:१८.२५९ || २२५.८१९ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ४९ || १:१८.३३४ || २२५.६०३ |- | ५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ६२ || १:१८.३५३ || २२५.५४८ |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || ६० || १:१८.३७९ || २२५.४७३ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || ६० || १:१८.४९० || २२५.१५४ |- | ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ५९ || १:१८.७८२ || २२४.३२० |- | ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५२ || १:१८.९९४ || २२३.७१८ |- | १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५९ || १:१९.०७४ || २२३.४९१ |- | ११ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ५८ || १:१९.१९३ || २२३.१५६ |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५४ || १:१९.३४१ || २२२.७३९ |- | १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:१९.३९६ || २२२.५८५ |- | १४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:१९.४१७ || २२२.५२६ |- | १५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ६२ || १:१९.४२२ || २२२.५१२ |- | १६ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ५७ || १:१९.४७० || २२२.३७८ |- | १७ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ५५ || १:२०.४०२ || २१९.८०० |- | १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २८ || १:२६.५४३ || २०४.२०३ |- | १९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३० || १:२८.४८५ || १९९.७२१ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलची सुरुवातीची झेप, टायर बदलाची वेळ आणि व्हर्सटॅपनचा विजय === रेड बुलचा हा विजय फक्त मर्सिडीजच्या चुकीमुळे मिळाला असे मानणे अपुरे ठरेल. व्हर्सटॅपनने पात्रतेत हॅमिल्टन व पेरेझच्या मागे तिसरे स्थान मिळवले होते; पावसामुळे पकड असमान असलेल्या मार्गावर त्याने पहिल्याच वळणापूर्वी आघाडी घेतली. अग्रस्थानी गेल्यानंतर पुढील गाडीच्या पाण्याच्या फवाऱ्यांचा सामना करण्याची गरज कमी होते, स्वच्छ दृश्य मिळते आणि कोणत्या भागात रस्त्याची पकड चांगली आहे हे अधिक नियंत्रितपणे ठरवता येते. मात्र या परिस्थितीतही चूक झाल्यास आघाडी जाऊ शकली असती. त्याने ओलसर टप्प्यात योग्य वेग राखला आणि योग्य क्षणी मध्यम टायरसाठी केलेला थांबा महत्त्वाचा ठरला. पिरेलीच्या मते रेड बुलने कोरड्या टायरवर बदलण्याचा क्षण योग्य साधला.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_pirelli_sunday"/> व्हर्सटॅपनच्या पहिल्या इंटरमीडिएट टप्प्यातील २७ फेऱ्या आणि नंतर सी३ मध्यम मिश्रणावरील कामगिरी हे वेगवान कारचे आणि तर्कशुद्ध रणनीतीचे एकत्रित उदाहरण होते. शर्यतीच्या लाल-झेंड्यानंतर संघाने पुन्हा मध्यम टायरची निवड केली; अखेरच्या २९ फेऱ्यांत टायरचा कमकुवतपणा टाळत त्याने पुन्हा मिळालेली आघाडी सोडली नाही. हॅमिल्टनने परत दुसरे स्थान मिळवले असले, तरी त्याच्यात व विजेत्यात २२.००० सेकंदांचे अंतर राहिले. २५ गुणांच्या विजयामुळे रेड बुलने सलग दोन ग्रांप्रींनंतरही गुणतालिकेची लढत जिवंत राखली.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_points"/> दुसऱ्या रेड बुलमध्ये पेरेझची शर्यत वेगळ्या दिशेने गेली. त्याच्या कारकिर्दीतील पहिल्या अग्रपंक्तीतील दुसऱ्या स्थानामुळे संघाच्या दोन्ही गाड्यांचा एका फेरीतील वेग स्पष्ट झाला. परंतु पहिल्या टप्प्यातील पावसात त्याची झुंज अडखळली, सेफ्टी कारखाली नियमबाह्य स्थानांतरामुळे मिळालेला दहा सेकंदांचा दंड भोगावा लागला आणि नंतर ट्रॅकवरील चुका व वेगातील चढउतारामुळे तो गुणांच्या बाहेर अकराव्या स्थानावर आला. त्यामुळे व्हर्सटॅपनच्या २५ गुणांनाच रेड बुलचा रविवारचा संपूर्ण हातभार म्हणता येईल. दोन गाड्यांनी पुढील स्थानांवर पात्रता मिळवणे आणि दोघांनी मोठे गुण कमावणे यात लक्षणीय फरक असल्याचे या सप्ताहांताने दाखवले.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_points"/> === मर्सिडीज : पोलचा फायदा गमावला, तरी गुणांतील आघाडी कायम === हॅमिल्टनचे पात्रतेतील १:१४.४११ पोल स्थान ही मर्सिडीजच्या एका फेरीतील प्रगतीची साक्ष होती. रविवारच्या पावसामुळे मात्र प्रारंभीच्या ग्रिडस्थानी मिळणारा फायदा प्रत्यक्षात कमी झाला आणि व्हर्सटॅपनच्या झेपेला तो अडवू शकला नाही. रेसमध्ये कोरडी रेषा दिसू लागताच मर्सिडीजने टायरबदलाचा निर्णय घेतला; पण हॅमिल्टनची टोसा येथे रुळाबाहेर गेलेली चूक या योजना आणि वेळेतील सर्वात मोठा व्यत्यय ठरली. लाल झेंडा आला नसता तर त्याचे बरेचसे नुकसान कायम राहिले असते. लाल झेंड्यानंतरच्या दुरुस्तीने आणि पुन्हा एकसमान अंतराने निघणाऱ्या समूहामुळे त्याला दुसरे स्थान मिळवण्याचा मार्ग पुन्हा खुला झाला.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_pirelli_sunday"/> पुनःसुरुवातीनंतरचे हॅमिल्टनचे स्थानांतर केवळ इतरांच्या निवृत्तीचा परिणाम नव्हता; त्याला ट्रॅकवर प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकावे लागले. विशेषतः पोडियमसाठी मऊ टायरवर असलेल्या नॉरिसशी झालेल्या झुंजीत वेग टिकवणे आणि ब्रेकिंग योग्य राखणे निर्णायक ठरले. अखेरीस दुसरे स्थान आणि सर्वात जलद फेरीचा एक गुण यांमुळे तो ४४ गुणांवर पोहोचला व व्हर्सटॅपनपेक्षा एका गुणाने पुढे राहिला. अशा प्रकारे शर्यत न जिंकताही त्याने चालक अजिंक्यपदाची आघाडी वाचवली. ही मर्सिडीजसाठी शर्यतीच्या मोठ्या संकटातून मर्यादित नुकसान करून बाहेर पडण्याची कामगिरी होती.<ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_fast"/><ref name="IM21_points"/> त्याच वेळी बोट्टासची शर्यत मर्सिडीजला गमवावे लागणाऱ्या कारनिर्माता गुणांचे द्योतक होती. शुक्रवारी दोन्ही सरावांत पहिला असूनही पात्रतेत तो आठवा राहिला आणि शर्यतीत अपेक्षित प्रगती झाली नाही. रसलसोबतच्या संपर्कानंतर तो स्पर्धेबाहेर गेल्याने दुसऱ्या मर्सिडीजकडून कोणतेही गुण आले नाहीत. या प्रसंगात पंचांनी कोणताही चालक पूर्णपणे जबाबदार नसल्याचे मानून कारवाई न करण्याचा निर्णय घेतला; त्यामुळे प्रतिस्पर्धी संघाला दंड झाला म्हणून मर्सिडीजचे गुण सुधारले, असे झाले नाही. मर्सिडीजकडे दोन शर्यतींनंतर ६० गुण होते, पण रेड बुल ५३ गुणांपर्यंत आल्याने दोघांतील फरक सात गुणांचा राहिला.<ref name="IM21_fia_incident"/><ref name="IM21_points"/><ref name="IM21_teams">{{स्रोत बातमी|title=इमोला २०२१ : सर्व दहा संघांच्या शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-emilia-romagna-2021.dxDmr5MZy2UGzo2x6ILE9|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref> === मॅक्लारेनचा मऊ टायरवरील धाडसी निर्णय : नॉरिसचा पोडियम === मॅक्लारेनच्या स्पर्धात्मकतेचे सर्वांत महत्त्वाचे उदाहरण नॉरिसचा तिसरा क्रमांक होते. त्याने पात्रतेत ट्रॅक मर्यादांमुळे संभाव्य अग्रस्थानी वेळ गमावली होती आणि सातव्या स्थानावरून सुरुवात केली; त्यानंतर ओलसर मार्गावर चांगली प्रगती करून पुनःसुरुवातीपूर्वी तो अग्रगटात पोहोचला. लाल झेंड्याच्या विश्रांतीत संघाने उरलेल्या २९ फेऱ्या पूर्ण करण्यासाठी मध्यमऐवजी मऊ सी४ टायर निवडले. मॅक्लारेनच्या स्वतंत्र रणनीती आढाव्यानुसार मऊ टायर लवकर तापण्याचा व प्रारंभी जास्त पकड देण्याचा फायदा होता, मात्र संपूर्ण उरलेले अंतर त्या टायरवर काढण्याची अनिश्चितताही होती. या जोखमीला संघाने स्वीकारले.<ref name="IM21_mclaren_strategy"/><ref name="IM21_pirelli_sunday"/> चालत्या पुनःसुरुवातीवर नॉरिसने लक्लेरला मागे टाकून तिसरे स्थान मिळवले, परंतु शेवटच्या टप्प्यात हॅमिल्टनच्या वेगासमोर दुसरे स्थान टिकवता आले नाही. पोडियम मात्र अबाधित राहिला. पिरेलीच्या नोंदींनुसार नॉरिसने उरलेल्या २९ फेऱ्या मऊ टायरवर काढल्या, ही टिकाऊपणाच्या दृष्टीने महत्त्वाची बाब होती. दुसऱ्या कारमध्ये रिकार्डोला सुरुवातीला नॉरिसला पुढे जाऊ देण्याचा संघनिर्णय स्वीकारावा लागला; तरी सहाव्या स्थानामुळे त्याला आठ गुण मिळाले. नॉरिसचे १५ आणि रिकार्डोचे ८ अशा २३ गुणांनी मॅक्लारेनचे हंगामी एकूण ४१ गुण झाले आणि त्यांनी इतर मधल्या संघांवर महत्त्वाचा फायदा मिळवला.<ref name="IM21_mclaren_strategy"/><ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_points"/><ref name="IM21_teams"/> === फेरारी : घरेलू स्पर्धेतील चौथा-पाचवा क्रमांक आणि रणनीतीची मर्यादा === फेरारीसाठी इमोलाचा सप्ताहांत बहरैनपेक्षा प्रगती दाखवणारा ठरला. शुक्रवारी सरावात लक्लेरची गाडी रुळाबाहेर जाऊनही शनिवारी त्याने चौथे स्थान मिळवले. सुरुवातीच्या ओल्या फेऱ्यांत तो अग्रस्थानी होता आणि लाल झेंड्यापूर्वी पोडियमच्या गणितातही दिसत होता. परंतु पुनःसुरुवातीच्या टायर धोरणात फेरारीने मध्यम मिश्रणावर टिकून राहणे पसंत केले, तर नॉरिसने मऊ टायरची अधिक तत्काळ पकड मिळवली. त्याच्यामुळे लक्लेरच्या हातातून तिसरे स्थान गेले. हा निर्णय फेरारीची स्पष्ट चूक होता असे एकट्या निकालावरून म्हणता येणार नाही—मध्यम टायर अधिक टिकाऊ मानले जात होते आणि नॉरिसच्या मऊ टायरचा इतका प्रदीर्घ वापर यशस्वी होईल हे आधी निश्चित नव्हते.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_race_story"/> सायेन्सने अकराव्या ग्रिडस्थानावरून पाचवा क्रमांक मिळवला, परंतु सुरुवातीच्या ओल्या टप्प्यात त्याला अनेकदा मार्गाबाहेर जाऊन वेळ गमवावा लागला. त्या चुका नसत्या तर तो नेमका कोणत्या स्थानावर असता हे ठामपणे सांगता येत नसले, तरी अंतिम स्थानक्रम हा वेग आणि चुकांनंतर झालेली पुनरागमन क्षमता दोन्ही दाखवतो. १२ व १० अशी मिळून २२ गुणांची कमाई केल्यामुळे फेरारीचा एकूण हंगामी आकडा ३४ झाला. कारनिर्माता गुणांमध्ये फेरारी चौथ्या स्थानावर आला; मॅक्लारेनच्या तुलनेत सात गुणांनी मागे राहूनही दोन्ही गाड्यांनी पहिल्या पाचांत येण्याने मधल्या गटातील लढत तीव्र असल्याचे स्पष्ट झाले.<ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_points"/><ref name="IM21_teams"/> === अल्फाटौरी आणि अ‍ॅस्टन मार्टिन : टायर निवड, ब्रेक आणि दंड === अल्फाटौरीचे पियर गॅस्ली हे या शर्यतीतील सर्वात स्पष्ट टायर-निर्णयाच्या उदाहरणांपैकी एक होते. पाचव्या ग्रिडस्थानावरून सुरू होताना त्याने पूर्ण ओले टायर निवडले; परंतु मार्ग लवकर कोरडा होऊ लागल्याने पहिल्या १४ फेऱ्यांत प्रतिस्पर्ध्यांच्या इंटरमीडिएटच्या तुलनेत गती कमी पडली. पुढे इंटरमीडिएट आणि नंतर मध्यम टायर वापरून, अनेक गाड्यांना मागे टाकत तो शेवटी सातव्या स्थानावर आला. त्याची जिद्द उल्लेखनीय असली तरी सुरुवातीच्या निवडीने त्याच्याकडून अधिक गुण मिळवण्याची संधी कमी झाली. त्सुनोदाची शनिवारची पात्रता चूक त्याला शेवटच्या ग्रिडस्थानावर घेऊन गेली; रविवारी पुनःसुरुवातीस फिरणे आणि अनेक ट्रॅक-मर्यादा उल्लंघनांमुळे त्याला स्थानांमध्ये पुरेशी प्रगती करता आली नाही. अल्फाटौरीला सहा गुण मिळाले.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_decisions"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनची अडचण पूर्णपणे वेगळ्या स्वरूपाची होती. शर्यतीपूर्वी दोन्ही गाड्यांच्या मागील ब्रेकचे तापमान जास्त वाढले होते. संघाने पुढच्या स्पर्धेत दिलेल्या स्पष्टीकरणानुसार ब्रेक गरम करण्याची निवडलेली पद्धत अतिआक्रमक होती; परिणामी स्ट्रोलच्या गाडीची दुरुस्ती वेळेत झाली, पण व्हेटेलला पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागली. पंचांनी चाकांसंबंधी पाच-मिनिटांच्या प्रक्रियेचा भंग केल्याबद्दल व्हेटेलला दहा सेकंदांचा थांबा-व-जा दंड दिला. सुरुवातीपासून अडखळलेल्या त्याच्या स्पर्धेत शेवटच्या टप्प्यात गिअरबॉक्सची अडचणही आली; तो मात्र अधिकृतपणे पंधरावा वर्गीकृत राहिला. या सर्व बाबी स्वतंत्र तांत्रिक व क्रीडा कारणांशी संबंधित आहेत.<ref name="IM21_brakes"/><ref name="IM21_teams"/><ref name="IM21_race"/> स्ट्रोलला आठव्या स्थानासह चार गुण मिळाले. पण प्रत्यक्ष ध्वजापाशी मिळालेले स्थान तेच नव्हते: गॅस्लीला मागे टाकताना तिसऱ्या वळणातील ट्रॅकसीमेबाहेरून टिकाऊ लाभ मिळवल्याने त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा झाली. स्ट्रोलने संबंधित स्थान परत दिले नव्हते, असा पंचांचा निष्कर्ष होता. परिणामी अंतिम गुणसंख्येत अ‍ॅस्टन मार्टिनला चारच गुण मिळाले. दंडानंतरही गुण मिळणे आणि दंडामुळे स्थान वाकणे या दोन गोष्टी स्वतंत्र आहेत; त्यामुळे अंतिम वर्गीकरणात अतिरिक्त वेळ पुन्हा लावू नये.<ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_decisions"/> === अल्पाइन आणि अल्फा रोमियो : बदललेली अंतिम क्रमवारी === अल्पाइनला पात्रतेत अग्रस्थानी स्थान मिळाले नव्हते. ओकॉन नववा तर अलोन्सो पंधरावा निघाला. ओकॉनने सुरुवातीस पूर्ण ओले टायर घेऊन लगेच इंटरमीडिएटवर स्विच केले; अशा निवडीमुळे पहिल्या टप्प्यातील वेळेचे नियोजन कठीण झाले. अलोन्सोला पावसाच्या परिस्थितीत पुन्हा स्पर्धात्मक लय मिळवावी लागली. अंतिम निकालात ओकॉन नववा व अलोन्सो दहावा येऊन अनुक्रमे दोन आणि एक गुण मिळाले; दोघांनाही रायकोनेनवरील शर्यतीनंतरच्या दंडामुळे स्थानांची बढती मिळाली. अशा प्रकारे कारच्या निव्वळ वेगाइतकेच दंडांचे अंतिम वर्गीकरणातील स्थान महत्त्वाचे ठरले.<ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_points"/><ref name="IM21_pirelli_sunday"/> अल्फा रोमियोसाठी निराशा अधिक ठळक होती. रायकोनेनने सोळाव्या ग्रिडस्थानावरून प्रगती करत चांगल्या स्थानावर शर्यत संपवली होती; परंतु लाल झेंड्यानंतरच्या चालत्या पुनःसुरुवातीसाठी लागू प्रक्रियेचे पालन न झाल्याबद्दल दहा सेकंदांचा थांबा-व-जा दंड, शर्यत संपल्यानंतर तीस सेकंदांत रूपांतरित करण्यात आला. त्यामुळे त्याला तेराव्या स्थानावर वर्गीकृत करण्यात आले व गुण हुकले. जियोविनाझीही काही काळ गुणांच्या जवळ होता, पण ब्रेकविषयक दुरुस्तीसाठी थांबावे लागल्यामुळे तो एका फेरीने मागे चौदाव्या स्थानावर राहिला. दोघांचे मिळून शून्य गुण हे नुसते प्रारंभीच्या वेगाचे अपयश नसून बदलत्या परिस्थिती, प्रक्रियागत नियम आणि तांत्रिक विश्वसनीयता यांचे एकत्रित फलित होते.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_decisions"/> === विलियम्स–मर्सिडीज प्रसंग : स्पर्धेतील स्थान आणि क्रीडात्मक जबाबदारी === विलियम्सच्या दृष्टीने सुरुवातीची पात्रता उत्साहवर्धक होती: रसल बाराव्या आणि लतिफी चौदाव्या स्थानावर होता. परंतु लतिफी शर्यतीच्या पहिल्याच फेरीत बाहेर पडला. रसल मधल्या गटात स्थान मिळवण्यासाठी झुंज देत होता; त्याने बोट्टासला मागे टाकण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा तांबुरेलोजवळ दोघांच्या गाड्यांत संपर्क झाला आणि शर्यत लाल झेंड्याने थांबली. दोघांच्या गाड्यांच्या निवृत्तीमुळे विलियम्सला पहिल्या गुणांची संधी मिळाली नाही आणि मर्सिडीजची दुसरी गाडीही बाद झाली. ही घटना गुणांच्या तक्त्यात दिसणाऱ्या शून्यापेक्षा मोठा स्पर्धात्मक परिणाम करणारी होती.<ref name="IM21_fia_incident"/><ref name="IM21_race"/> पंचांनी निर्णयपत्र ५७ मध्ये चालकांची मते, दृश्यनोंदी आणि टेलिमेट्री तपासून पुढील कारवाई आवश्यक नाही असे ठरवले. या निर्णयाचा अर्थ संपर्क झाला नव्हता असा नाही; तो संपर्क दंड करण्याइतका एकतर्फी नियमभंग ठरत नव्हता, हा अधिकृत निष्कर्ष होता. त्यामुळे या घटनेचे वर्णन करताना कोणत्या चालकामुळे अपघात झाला याबद्दल एकच निश्चित आरोप करणे टाळणे गरजेचे आहे. त्या प्रसंगाने वाहनांची स्थिती, ओलसर रेषेची रुंदी, मागून येणाऱ्या वेगवान कारचे अनुमान आणि एकाच वेळी जागेची मर्यादा या सर्व घटकांचे महत्त्व दाखवले.<ref name="IM21_fia_incident"/><ref name="IM21_teams"/> === हास : नवोदितांचे शिकण्याचे वर्ष आणि ठोस गुणांची अनुपस्थिती === हासचे दोन्ही नवोदित चालक अपेक्षेप्रमाणे गुणांच्या लढतीपासून दूर होते; तरी दोघेही शर्यतीच्या शेवटी अधिकृतपणे वर्गीकृत झाले. मिक शुमाकरने सुरुवातीला पूर्ण ओले टायर वापरले, सेफ्टी कारच्या दरम्यान मर्यादित पकडीवर गाडी घसरल्यामुळे अतिरिक्त वेळ गमावला आणि टायर व पुढील भागावरील दुरुस्तीचा वेळही वाढला. त्यानंतरही ६१ फेऱ्या पूर्ण करून तो सोळावा आला. मॅझेपिननेही पूर्ण ओल्या टायरवर सुरुवात केली; पुढे इंटरमीडिएट आणि स्लिक टायर घेताना त्याचा वेग अग्रस्थानी गाड्यांच्या खूप मागे राहिला. त्यानेही ६१ फेऱ्यांसह सतरावे स्थान मिळवले.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_race"/> इमोलातील कठीण हवामान आणि अरुंद सर्किटवर नव्या चालकांसाठी कारवर पकड राखणे हा स्वतःच एक मोठा निकष होता. तरी निकालातील क्रमवारीवरून हासच्या दोन गाड्यांकडून पुढील स्थानांचे आव्हान वास्तववादी नव्हते, हे दिसले. दोन शर्यतींनंतर त्यांच्या खात्यात शून्य गुण होते. तुलनात्मकरीत्या विलियम्स आणि अल्फा रोमियोकडेही शून्य गुण होते, परंतु त्यांच्या पात्रता वेगात आणि शर्यतीत मध्येच निर्माण होणाऱ्या संधींमध्ये गुण मिळवण्याची क्षमता वेगळी दिसत होती. त्यामुळे केवळ गुणांच्या समानतेवरून तीन संघांचे तांत्रिक प्रदर्शन समान ठरवता येत नाही.<ref name="IM21_teams"/><ref name="IM21_points"/> === २०२१ नियम, अतिरिक्त गुण आणि हंगामाच्या लढतीतील परिणाम === या स्पर्धेतील दंडांचा अंतिम अर्थ समजून घेण्यासाठी तीन भिन्न प्रकार स्पष्ट ठेवणे आवश्यक आहे. त्सुनोदावरील गिअरबॉक्स व पॉवर-युनिट दंडांनी रविवारच्या ग्रिडवर परिणाम केला; व्हेटेलच्या शर्यतपूर्व चाकांसंबंधी भंगामुळे शर्यतीदरम्यान भोगायचा थांबा-व-जा दंड मिळाला; स्ट्रोल व रायकोनेन यांना संबंधित क्रीडाविषयक निष्कर्षांमुळे अंतिम वर्गीकरणात वेळेचा फटका बसला. पेरेझचा सेफ्टी कारखालील दंडही त्या शर्यतीतील होता. बोट्टास–रसल संदर्भात पंचांचा निर्णय पुढील कारवाई नाही असा होता; त्यामुळे त्यांच्या निवृत्तीचे स्थानांतर तक्ता बदलून दंड लागू करणे चूक ठरले असते.<ref name="IM21_grid"/><ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_decisions"/><ref name="IM21_fia_incident"/> २०२१ मध्ये सर्वाधिक वेगवान वैध शर्यतफेरी नोंदवणारा चालक अंतिम पहिल्या दहांत वर्गीकृत असल्यास त्याला एक अतिरिक्त गुण मिळत असे. हॅमिल्टनने दुसरे स्थान घेत १८ स्थानगुणांसह हा एक अतिरिक्त गुण मिळवला. व्हर्सटॅपनला विजयाचे २५, नॉरिसला तिसऱ्या स्थानाचे १५ गुण मिळाले. दोन ग्रांप्रींनंतर हॅमिल्टन ४४, व्हर्सटॅपन ४३, नॉरिस २७ आणि लक्लेर २० गुणांवर होते. येथे पोल मिळवणाऱ्या मर्सिडीजला जिंकता आले नाही, तर सातव्या स्थानावरून सुरू झालेल्या नॉरिसने पोडियम मिळवला; त्यामुळे फक्त पात्रता किंवा कारनिर्माता प्रतिष्ठेवरून संपूर्ण हंगामाची क्रमवारी सांगणे अकाली ठरले असते.<ref name="IM21_fast"/><ref name="IM21_points"/><ref name="IM21_race"/> कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीजचे ६०, रेड बुलचे ५३, मॅक्लारेनचे ४१, फेरारीचे ३४, अल्फाटौरीचे ८, अ‍ॅस्टन मार्टिनचे ५ आणि अल्पाइनचे ३ गुण झाले. अल्फा रोमियो, विलियम्स आणि हास यांना अद्याप गुण मिळाले नव्हते. मात्र एकाच ग्रांप्रीच्या लढतीत मधल्या संघांनी अग्रगटाला दिलेले आव्हान आणि शर्यतीनंतर बदललेले निकाल पाहता गुणतालिकेच्या छोट्या फरकांना पुढील हंगामात मोठे महत्त्व येऊ शकत होते. त्यामुळे इमोलाची शर्यत केवळ व्हर्सटॅपनच्या विजयासाठी नव्हे, तर मर्सिडीज–रेड बुल लढतीत पहिल्या टप्प्यावर घडलेली समतोल स्थिती, मॅक्लारेन–फेरारी स्पर्धा आणि नियमांमुळे झालेल्या स्थानबदलांचे प्रतिनिधित्व करणारी घटना ठरली.<ref name="IM21_points"/><ref name="IM21_teams"/> == निकालानंतर गुणतालिका == १८ एप्रिलच्या शर्यतीनंतरची चालक आणि कारनिर्मात्यांची संपूर्ण गुणस्थिती खाली दिली आहे. टप्प्यागणिक मिळालेल्या गुणांची बेरीज एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ६२ वरून तपासली आहे. त्या दस्तऐवजात काही ओळींच्या मुद्रित क्रमांकात व गुणांच्या उतरत्या क्रमात विसंगती दिसते; गुणसंख्या बदललेली नाही आणि पुढील तक्त्यात समान किंवा अधिक गुण असलेल्या चालकांची सुसंगत अंतिम क्रमवारी दिली आहे.{{refn|group=टीप|एफ.आय.ए. दस्तऐवज ६२ च्या मजकूरप्रतित स्ट्रोलसाठी ५ गुण असून त्याच्या पुढे ९वा क्रमांक, गॅस्लीसाठी ६ गुण असून १०वा क्रमांक दर्शवला जातो. येथे गुणांच्या उतरत्या क्रमात गॅस्ली ९वा व स्ट्रोल १०वा ठेवले आहेत. प्रकाशित २० चालकांचे गुण आणि सर्व कारनिर्मात्यांची एकूण बेरीज तशीच ठेवली आहे.}}<ref name="IM21_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४४ |- | २ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ४३ |- | ३ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २७ |- | ४ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || २० |- | ५ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १६ |- | ६ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १४ |- | ७ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १४ |- | ८ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १० |- | ९ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ६ |- | १० || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५ |- | ११ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || २ |- | १२ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २ |- | १३ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १ |- | १४ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ० |- | १५ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ० |- | १६ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | १७ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- | १८ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ० |- | १९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ० |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६० |- | २ || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ५३ |- | ३ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४१ |- | ४ || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || ३४ |- | ५ || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ८ |- | ६ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५ |- | ७ || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३ |- | ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ० |- | ९ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | १० || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] * [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] * [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2021/emiliaromagna २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचा अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1065/emilia-romagna/race-result २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचा अधिकृत मुख्य शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2021-1108/event/Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix एफ.आय.ए.च्या २०२१ एमिलिया रोमान्या स्पर्धेतील पंचनिर्णयपत्रे] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२१ | ग्रांप्री = एमिलिया रोमान्या | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२१ बहरैन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२१ पोर्तुगीज ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२० एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री }} {{२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम]] 3k75g3umtsg7khqybtf7w8h7dsqgdls 2726007 2726006 2026-10-25T11:43:29Z Koolkrazy 1591 /* बाह्य दुवे */ 2726007 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती | प्रकार = एफ.१ | देश = इटली | ग्रांप्री = एमिलिया रोमान्या | चित्र = Imola 2009.svg | चित्र_शीर्षक = २०२१ मध्ये वापरलेल्या अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारीच्या ग्रांप्री मार्गाची रचना | दिनांक = १८ एप्रिल | वर्ष = २०२१ | अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन पिरेली ग्रान प्रेमिओ डेल मेड इन इटली ए डेल्ल एमिलिया रोमान्या २०२१ | शर्यत_क्रमांक = २ | हंगामात_एकूण_शर्यती = २२ | शर्यतीचे_ठिकाण = अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी, इमोला, इटली | सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत सर्किट | सर्किट_अंतर_किमी = ४.९०९ | सर्किट_अंतर_मैल = ३.०५० | एकूण_फेऱ्या = ६३ | एकूण_अंतर_किमी = ३०९.०४९ | एकूण_अंतर_मैल = १९२.०३५ | हवामान = प्रारंभी पावसामुळे ओलसर; शर्यतीदरम्यान हळूहळू कोरडी होत गेलेली धावपट्टी | पोल_चालक = लुइस हॅमिल्टन | पोल_देश = युनायटेड किंग्डम | पोल_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | पोल_वेळ = १:१४.४११ | जलद_चालक = लुइस हॅमिल्टन | जलद_देश = युनायटेड किंग्डम | जलद_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | जलद_वेळ = १:१६.७०२ | जलद_फेरी = ६० | पहिला_चालक = मॅक्स व्हर्सटॅपन | पहिला_देश = नेदरलँड्स | पहिला_संघ = रेड बुल रेसिंग होंडा | दुसरा_चालक = लुइस हॅमिल्टन | दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | दुसरा_संघ = मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ | तिसरा_चालक = लॅन्डो नॉरिस | तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम | तिसरा_संघ = मॅक्लारेन एफ.१ संघ | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२१ बहरैन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२१ पोर्तुगीज ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२० एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री }} '''२०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री''' ही [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] हंगामातील दुसरी शर्यत होती. अधिकृतपणे ''फॉर्म्युला वन पिरेली ग्रान प्रेमिओ डेल मेड इन इटली ए डेल्ल एमिलिया रोमान्या २०२१'' या नावाने १६–१८ एप्रिल २०२१ रोजी इटलीतील इमोला येथील [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] येथे हा कार्यक्रम पार पडला. १८ एप्रिल रोजी ६३ फेऱ्यांच्या पावसात सुरू झालेल्या आणि नंतर कोरड्या परिस्थितीत झालेल्या मुख्य शर्यतीत [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने [[रेड बुल रेसिंग होंडा]]साठी विजय मिळवला. [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसऱ्या आणि [[लॅन्डो नॉरिस]] तिसऱ्या स्थानावर राहिला. हॅमिल्टनने शनिवारच्या पात्रता फेरीत पोल स्थान मिळवले आणि रविवारच्या शर्यतीत सर्वाधिक वेगवान फेरी नोंदवून अतिरिक्त गुण पटकावला.<ref name="IM21_event">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या २०२१ : अधिकृत कार्यक्रम आणि सर्किट|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2021/emiliaromagna|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}</ref><ref name="IM21_race">{{स्रोत बातमी|title=मुख्य शर्यतीचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज ६१|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_fast">{{स्रोत बातमी|title=प्रत्येक चालकाची सर्वांत वेगवान शर्यत फेरी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2021_02_ita_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01_0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref> या शर्यतीची निर्णायक वैशिष्ट्ये म्हणजे तिसऱ्या ग्रिडस्थानावरून व्हर्सटॅपनची झपाट्याने झालेली आघाडी, ओलसर मार्गावर टायरचे निवडधोरण, हॅमिल्टनची टोसा वळणाजवळील चूक आणि [[वालट्टेरी बोट्टास]] व [[जॉर्ज रसल]] यांच्या स्पर्शानंतर आलेला लाल झेंडा. शर्यत पुन्हा सुरू झाल्यावर नॉरिसने फेरारीविरुद्ध पोडियमचे स्थान टिकवले, तर हॅमिल्टनने मागून पुढे येत दुसरे स्थान मिळवले. पंचांच्या शर्यतीनंतरच्या निर्णयांमुळे लान्स स्ट्रोल, किमी रायकोनेन आणि इतरांच्या अंतिम क्रमवारीवरही परिणाम झाला. या घटनांची कालानुक्रमिक आणि नियमाधारित नोंद पुढील विभागांत केली आहे.<ref name="IM21_race_story">{{स्रोत बातमी|title=इमोला २०२१ : व्हर्सटॅपनचा पावसात विजय, हॅमिल्टन दुसरा आणि नॉरिस तिसरा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-takes-victory-from-hamilton-and-norris-in-action-packed-grand.4skUwE9rxHf7BE1xI2M1AG|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_decisions">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचे अधिकृत पंच निर्णय संग्रह|दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2021-1108/event/Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}</ref> == पार्श्वभूमी == === शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती === २०२१ हंगामाची सुरुवात बहरैनमध्ये झालेल्या अत्यंत चुरशीच्या शर्यतीने झाली होती. त्या स्पर्धेत हॅमिल्टनने व्हर्सटॅपनवर ०.७४५ सेकंदांनी विजय मिळवला; त्यामुळे इमोलाला येताना हॅमिल्टनकडे २५ आणि व्हर्सटॅपनकडे १८ गुण होते. बहरैनमध्ये जलद फेरीच्या अतिरिक्त गुणासह तिसरे स्थान मिळवणाऱ्या बोट्टासकडे १६, तर मॅक्लारेनच्या नॉरिसकडे १२ गुण होते. मर्सिडीजचे ४१, रेड बुलचे २८, मॅक्लारेनचे १८ आणि फेरारीचे १२ कारनिर्माते गुण होते. त्यामुळे दुसऱ्याच फेरीत दोन आघाडीच्या संघांमधील स्पर्धा अधिक तीव्र बनली होती.<ref name="IM21_points">{{स्रोत बातमी|title=शर्यतीनंतरचे चालक आणि कारनिर्माते गुण, दस्तऐवज ६२|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_result">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या २०२१ : ग्रांप्रीचा अधिकृत निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1065/emilia-romagna/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref> पहिल्या ग्रांप्रीतील निकालानंतर रेड बुलच्या कारमध्ये फक्त एक फेरीतील वेग नव्हे तर संपूर्ण शर्यतीदरम्यान मर्सिडीजला आव्हान देण्याची क्षमता असल्याचे संकेत मिळाले होते. दुसरीकडे मर्सिडीजला पात्रता वेग आणि टायरचे आयुष्य या दोन्ही घटकांवर काम करण्याची गरज असल्याची स्पर्धेपूर्वी चर्चा होती. इमोला येथे अरुंद मार्ग, चुकांना कमी मोकळीक आणि स्थानांतर करणे कठीण असल्यामुळे शनिवारच्या सुरुवातीच्या स्थानाला मोठे महत्त्व होते. तसेच एप्रिल महिन्यातील बदलते हवामान रविवारची शर्यत निव्वळ वाहनांच्या वेगाची चाचणी न राहता संघांच्या निर्णयक्षमतेची परीक्षाही करू शकत होते.<ref name="IM21_pirelli">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री : पिरेली टायर पूर्वावलोकन|दुवा=https://press.pirelli.com/2021-emilia-romagna-grand-prix---preview/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१२ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_race_story"/> === सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम === या हंगामात इमोलाच्या [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] या पूर्ण अधिकृत नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या कायमस्वरूपी सर्किटवर शर्यत झाली. एका फेरीचे अंतर ४.९०९ किमी (३.०५० मैल), तर नियोजित ६३ फेऱ्यांचे अंतर ३०९.०४९ किमी होते. तांबुरेलो, व्हिलनव्ह, टोसा, पिराटेला, अक्वा मिनेराले व व्हारियान्ते आल्ता यांसारख्या वळणांनी इथे ब्रेकिंग, दिशाबदल आणि ट्रॅकच्या मर्यादा यांचे महत्त्व वाढवले. मुख्य सराव शुक्रवारी १६ एप्रिल रोजी दोन, शनिवारी १७ एप्रिल रोजी एक; पात्रता फेरी शनिवारी आणि ग्रांप्री रविवार, १८ एप्रिल रोजी होती. ही नियमित स्पर्धा होती; २०२१ मधील नंतरच्या काही स्पर्धांप्रमाणे येथे स्प्रिंट शर्यत नव्हती.<ref name="IM21_event"/><ref name="IM21_race"/> २०२० मध्ये इमोला येथे मर्यादित सराव असताना, २०२१ मध्ये शुक्रवारची दोन आणि शनिवारची एक अशा पूर्ण तीन एकतासाच्या मुक्त सराव सत्रांचा कार्यक्रम होता. शर्यतीच्या पूर्वसंध्येला संभाव्य पावसाचा अंदाज असल्याने सरावातील कोरड्या मार्गावरील वेग थेट रविवारच्या टायरनिवडीचा विश्वसनीय अंदाज म्हणून वापरता येणार नव्हता. ओल्या टायरवर सुरू होणाऱ्या शर्यतीत पुढे ट्रॅक कोरडा होत गेल्यास कोणत्या क्षणी मध्यम किंवा मऊ स्लिक टायर वापरायचे, हा प्रश्न संघांसाठी महत्त्वाचा होता.<ref name="IM21_pirelli"/><ref name="IM21_pirelli_sunday">{{स्रोत बातमी|title=एमिलिया रोमान्या २०२१ : पिरेलीचे रविवारचे टायर आणि धोरण विश्लेषण|दुवा=https://press.pirelli.com/2021-emilia-romagna-grand-prix--sunday/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref> === सहभागी चालक आणि संघ === एफ.आय.ए.च्या १५ एप्रिल २०२१ च्या अधिकृत प्रवेशयादीत दहा संघ आणि प्रत्येकी दोन असे २० चालक होते. या सप्ताहांतातील तिन्ही मुक्त सरावांत या सर्व २० चालकांनी भाग घेतला; पहिल्या सरावात कोणताही एका सत्रापुरता पर्यायी चालक नव्हता. बहरैनच्या तुलनेत कोणताही कायम चालकबदल झालेला नव्हता. खालील यादी ही स्पर्धेसाठी नोंदवलेल्या नियमित चालकांची आहे; सरावातील प्रत्यक्ष सत्रनोंदी स्वतंत्रपणे पुढे दिल्या आहेत.<ref name="IM21_entry">{{स्रोत बातमी|title=सहभागी चालक आणि संघांची अधिकृत नोंद, दस्तऐवज ५|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_5_-_2021_emilia_romagna_grand_prix_-_entry_list.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१५ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_fp1">{{स्रोत बातमी|title=पहिल्या मुक्त सरावाचे अधिकृत अंतिम वर्गीकरण|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2021_02_ita_f1_p1_timing_firstpracticesessionclassification_v01.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१६ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_fp3">{{स्रोत बातमी|title=तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज २८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_28_-_2021_emilia_romagna_grand_prix_-_p3_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१७ एप्रिल २०२१}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! संघ !! चालक !! कार क्र. |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४ |- | [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७ |- | [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३ |- | [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३ |- | [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८ |- | [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५ |- | [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४ |- | [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१ |- | [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६ |- | [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५ |- | [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || [[युकी त्सुनोदा]] || २२ |- | [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || [[पियर गॅस्ली]] || १० |- | [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७ |- | [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || ९९ |- | [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || [[निकिता मॅझेपिन]] || ९ |- | [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || [[मिक शुमाकर]] || ४७ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३ |- | [[विलियम्स रेसिंग]] || [[निकोलस लतिफी]] || ६ |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_entry"/> |} === टायर === पिरेलीने इमोलासाठी सी२ कठीण (पांढरी पट्टी), सी३ मध्यम (पिवळी पट्टी) आणि सी४ मऊ (लाल पट्टी) ही मिश्रणे घोषित केली होती. २०२१ मधील एकसमान वितरणनियमांनुसार प्रत्येक चालकासाठी कोरड्या मार्गावरील दोन कठीण, तीन मध्यम आणि आठ मऊ अशा १३ संचांची उपलब्धता होती. ही स्पर्धेपूर्वीची उपलब्ध संचसंख्या असून प्रत्यक्ष शर्यतीत वापरलेल्या संचांशी तिची गल्लत करू नये. शनिवारच्या कोरड्या पात्रता फेरीनंतर रविवारच्या पावसामुळे शर्यतीच्या पहिल्या टप्प्यात इंटरमीडिएट किंवा पूर्ण ओले टायर वापरावे लागले.<ref name="IM21_pirelli"/><ref name="IM21_alloc">{{स्रोत बातमी|title=२०२१ टायर मिश्रण व संचवाटप|दुवा=https://press.pirelli.com/2021-tyre-compound-choices/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=१९ फेब्रुवारी २०२१}}</ref><ref name="IM21_pirelli_sunday"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच |- | कठीण || सी२ || पांढरा || २ |- | मध्यम || सी३ || पिवळा || ३ |- | मऊ || सी४ || लाल || ८ |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_alloc"/> |} == मुक्त सराव सत्रे == === पहिला मुक्त सराव === शुक्रवार, १६ एप्रिलच्या पहिल्या सरावात बोट्टासने १:१६.५६४ वेळ नोंदवून सर्वात जलद फेरी पूर्ण केली. हॅमिल्टन फक्त ०.०४१ सेकंदांनी, तर व्हर्सटॅपन ०.०५८ सेकंदांनी मागे होता. वेळेतील हा लहान फरक दोन्ही प्रमुख संघांना पहिल्याच सत्रात मिळालेल्या स्पर्धात्मक वेगाचा निदर्शक होता; मात्र सरावात वापरलेल्या इंधनभाराचा आणि कार्यक्रमाचा फरक पाहता त्यावरून शर्यतीचे निश्चित चित्र ठरत नव्हते.<ref name="IM21_fp1"/><ref name="IM21_fp1story">{{स्रोत बातमी|title=पहिल्या सरावात बोट्टास आघाडीवर; पेरेझ–ओकॉन घटनेमुळे लाल झेंडा|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-perez-ocon-collision-brings-out-the-red-flags-as-bottas-goes-quickest-in.1vMXEvzniMCdc5O52YLpcd|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१६ एप्रिल २०२१}}</ref> व्हिलनव्ह चिकेनजवळ ओकॉन आणि पेरेझ यांच्यात संपर्क झाल्यानंतर दोन्ही गाड्या बाजूला थांबल्या आणि लाल झेंडा दाखवावा लागला. सरावातील संवादव्यवस्थेच्या मर्यादा आणि दोन्ही चालकांचे स्पष्टीकरण विचारात घेऊन पंचांनी या संपर्काबाबत अतिरिक्त कारवाई केली नाही. सत्राच्या उत्तरार्धात मॅझेपिनच्या फिरण्यामुळे दुसरा लाल झेंडा आला. या दोन खंडांमुळे दीर्घ सलग फेऱ्यांचा सराव काही संघांसाठी अपुरा राहिला. एफ.आय.ए.च्या सत्रनोंदीत लक्लेर चौथ्या क्रमांकावर आहे; काही नंतर प्रकाशित सारांशांमध्ये त्याच्या स्थानात व वेगात फरक दिसतो. खाली स्वाक्षरीत/अधिकृत सत्रनोंदीतील वर्गीकरणाला प्राधान्य दिले आहे.{{refn|group=टीप|एफ.आय.ए.च्या पहिल्या सरावाच्या वर्गीकरणात लक्लेर चौथा, गॅस्ली पाचवा आणि सायेन्स सहावा आहे; फॉर्म्युला वनच्या सध्याच्या संकेतस्थळावरील पुनर्प्रकाशित निकालात या तिघांची क्रमवारी वेगळी दिसते. प्रस्तुत तक्त्यासाठी एफ.आय.ए.ची स्वतंत्र प्रकाशित वेळनोंद वापरली आहे.}}<ref name="IM21_fp1"/><ref name="IM21_fp1story"/> === मुक्त सराव १ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१६.५६४ || २३ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१६.६०५ || २५ |- | ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१६.६२२ || २१ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१६.७९६ || १३ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:१६.८८८ || २१ |- | ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१६.८८८ || २६ |- | ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१७.४५७ || २३ |- | ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१७.४८९ || १९ |- | ९ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१७.७३९ || २४ |- | १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१७.७६९ || २३ |- | ११ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१७.८६६ || २५ |- | १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१७.८८३ || १६ |- | १३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१७.९३५ || १६ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१७.९८४ || २३ |- | १५ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१८.०५८ || २४ |- | १६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१८.२२८ || १५ |- | १७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१८.३६० || २० |- | १८ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१८.८२३ || २२ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१९.४८० || १८ |- | २० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:१९.७८१ || ११ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_fp1"/> |} === दुसरा मुक्त सराव === शुक्रवारच्या दुसऱ्या एकतासाच्या सरावातही बोट्टास सर्वोच्च स्थानावर राहिला. त्याची १:१५.५५१ ही वेळ हॅमिल्टनपेक्षा अवघ्या ०.०१० सेकंदांनी जलद होती; अल्फाटौरीचा गॅस्ली ०.०७८ सेकंदांनी मागे तिसऱ्या स्थानावर आला. सायेन्सने चौथ्या स्थानापर्यंत प्रगती करून फेरारीच्या कोरड्या परिस्थितीतील वेगाची झलक दाखवली. रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनची गाडी तांत्रिक बिघाडामुळे थांबली आणि त्याला फक्त पाच फेऱ्या पूर्ण करता आल्या. त्यामुळे त्याच्या सत्रातील चौदाव्या क्रमांकावरून संपूर्ण सप्ताहांतातील संभाव्य वेगाविषयी निष्कर्ष काढणे चुकीचे ठरले असते.<ref name="IM21_fp2">{{स्रोत बातमी|title=दुसऱ्या मुक्त सरावाचे सत्रनिकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1065/emilia-romagna/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१६ एप्रिल २०२१}}</ref><ref name="IM21_fp2story">{{स्रोत बातमी|title=दुसऱ्या सरावात बोट्टासचा वेग, व्हर्सटॅपनची अडचण आणि लक्लेरचा अपघात|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-bottas-quickest-as-verstappen-stops-on-track-and-late-leclerc-shunt.7JLxEvWK6xhcHWUNsu0l1A.7JLxEvWK6xhcHWUNsu0l1A|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१६ एप्रिल २०२१}}</ref> सत्राच्या शेवटच्या काही मिनिटांत लक्लेरची गाडी शेवटच्या वळणाजवळ रुळाबाहेर गेल्याने लाल झेंडा आला आणि सराव लवकर संपला. मॅक्लारेनच्या रिकार्डोची एका वेगवान फेरीतील वेळ ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्यामुळे रद्द झाली; त्यामुळे त्याचे अठरावे स्थान त्याच्या गाडीतील कमाल शक्य वेगाचे पूर्ण चित्र नव्हते. अल्पाइनच्या अद्ययावत भागांची चाचणी, फेरारीची सुधारत चाललेली स्थिरता आणि टायरच्या कामगिरीत होणारा बदल हे संघ पुढील सकाळी तपासणार होते. खालील एफ.१ निकालात पहिल्या चालकाची संपूर्ण वेळ व इतर चालकांसाठी त्याच्याशी असलेली अधिकृत तुलनात्मक तफावत वापरली आहे.<ref name="IM21_fp2story"/><ref name="IM21_fp2"/> === मुक्त सराव २ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१५.५५१ || २५ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || +०.०१० || २६ |- | ३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +०.०७८ || ३० |- | ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || +०.२८३ || ३० |- | ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || +०.८२० || २८ |- | ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || +०.८६० || २५ |- | ७ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || +०.८६८ || २६ |- | ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +०.९३४ || २३ |- | ९ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || +०.९६२ || २५ |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.१८६ || २५ |- | ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +१.२६६ || २७ |- | १२ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.२७२ || २९ |- | १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || +१.२८४ || २७ |- | १४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || +१.४४८ || ५ |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || +१.५४१ || २७ |- | १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.६२८ || ३१ |- | १७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || +१.७२२ || २७ |- | १८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || +१.७३० || २४ |- | १९ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || +१.७९९ || २८ |- | २० || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || +२.३०६ || १६ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_fp2"/> |} === तिसरा मुक्त सराव === शनिवार, १७ एप्रिलच्या अखेरच्या सरावात शुक्रवारच्या मर्सिडीज वर्चस्वाला व्हर्सटॅपनने स्पष्ट आव्हान दिले. त्याच्या १:१४.९५८ या फेरीमुळे तो अव्वल ठरला; नॉरिस ०.४५६ सेकंदांनी दुसरा आणि हॅमिल्टन ०.५५७ सेकंदांनी तिसरा आला. पेरेझ चौथ्या, लक्लेर पाचव्या तर गॅस्ली सहाव्या स्थानावर होता. फेरारीच्या सायेन्स व मर्सिडीजच्या बोट्टास यांनी समान १:१५.९०८ वेळ नोंदवली, तथापि अंतिम सत्रवर्गीकरणात त्यांना अनुक्रमे सातवे व आठवे स्थान देण्यात आले.<ref name="IM21_fp3"/> तीन सरावांत वेगवेगळ्या अग्रस्थानी चालकांनी स्थान मिळवल्यामुळे पात्रतेचे निकाल केवळ शुक्रवारी दिसलेल्या क्रमवारीवरून निश्चित होणार नव्हते. २० गाड्यांनी या सरावात वेळ नोंदवली आणि त्यानंतर संघांनी एका जलद फेरीसाठी वाहनाचा समतोल, ब्रेकचा प्रतिसाद आणि अंतिम चिकेनच्या सीमावापरासंदर्भात निर्णय घेतले. तुलनेने अरुंद सर्किटमुळे वेळेचा सूक्ष्म फरक अनेक ग्रिडस्थानांत रूपांतरित होऊ शकतो, हे पुढील पात्रता फेरीत स्पष्ट झाले.<ref name="IM21_fp3"/><ref name="IM21_qual">{{स्रोत बातमी|title=पात्रतेचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज ३८|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_38_-_2021_emilia_romagna_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१७ एप्रिल २०२१}}</ref> === मुक्त सराव ३ चे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१४.९५८ || १८ |- | २ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१५.४१४ || १७ |- | ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१५.५१५ || १८ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१५.५५१ || १८ |- | ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१५.७३८ || २१ |- | ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:१५.८९० || २२ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१५.९०८ || २१ |- | ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१५.९०८ || १९ |- | ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१६.१८६ || २० |- | १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१६.२२८ || २० |- | ११ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:१६.२३० || २० |- | १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१६.२४५ || १९ |- | १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१६.२५३ || १७ |- | १४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१६.३८९ || १९ |- | १५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१६.४२७ || २० |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१६.४४८ || २२ |- | १७ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१६.५३७ || १५ |- | १८ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१६.६१२ || २२ |- | १९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१६.८०३ || २३ |- | २० || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१७.३९८ || २३ |- class="sortbottom" | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_fp3"/> |} == मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी == === फेरी १ === शनिवारच्या पहिल्या पात्रता फेरीत युकी त्सुनोदाची गाडी व्हारियान्ते आल्ता येथे रुळाबाहेर गेल्याने लाल झेंडा आला; त्याला वैध वेळ नोंदवता आली नाही. सत्र पुन्हा सुरू झाल्यानंतर बोट्टासने १:१४.६७२ अशी सर्वात वेगवान पहिल्या फेरीतील वेळ नोंदवली. रायकोनेन, जियोविनाझी, मिक शुमाकर, मॅझेपिन आणि त्सुनोदा पुढील फेरीत जाऊ शकले नाहीत. विशेषतः त्सुनोदासाठी ही घटना महत्त्वाची होती, कारण रविवारच्या शर्यतीसाठी संघाला गिअरबॉक्स व पॉवर-युनिट भाग बदलण्यास भाग पडले.<ref name="IM21_qual"/><ref name="IM21_grid">{{स्रोत बातमी|title=मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४६|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_46_-_2021_emilia_romagna_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref> === फेरी २ === दुसऱ्या पात्रता फेरीत पेरेझने १:१४.७१६, नॉरिसने १:१४.७१८ आणि हॅमिल्टनने १:१४.८१७ अशा अत्यंत जवळच्या वेळा नोंदवल्या. सायेन्सच्या १:१५.१९९ या वेळेला पुढील फेरीसाठी आवश्यक स्थान मिळाले नाही. रसल बारावा, व्हेटेल तेरावा, लतिफी चौदावा आणि अलोन्सो पंधरावा राहिले. पुढील फेरीत मर्सिडीज, रेड बुल, मॅक्लारेन आणि फेरारी यांचे सर्व चालक समान प्रमाणात नव्हते: फेरारीतून केवळ लक्लेर उरला आणि मर्सिडीजमध्ये बोट्टासच्या तुलनेत हॅमिल्टन अधिक सातत्यपूर्ण दिसत होता.<ref name="IM21_qual"/> === फेरी ३ === अंतिम फेरीत हॅमिल्टनने १:१४.४११ अशी सर्वोत्तम वेळ नोंदवून कारकीर्दीतील ९९वे पोल स्थान मिळवले. पेरेझ त्याच्यापेक्षा केवळ ०.०३५ सेकंदांनी मागे दुसरा, व्हर्सटॅपन तिसरा राहिला. लक्लेर चौथा आणि गॅस्ली पाचवा होता. नॉरिसने सुरुवातीला दुसऱ्या स्थानासाठी पुरेशी जलद वाटणारी फेरी पूर्ण केली होती, मात्र ट्रॅक मर्यादा उल्लंघनामुळे ती रद्द झाल्याने त्याची ग्राह्य वेळ सातव्या स्थानापुरती राहिली. रिकार्डो सहावा, बोट्टास आठवा आणि ओकॉन नववा ठरला. स्ट्रोलने अंतिम टप्प्यात वैध फेरीची वेळ नोंदवली नाही, तरी दुसऱ्या फेरीतील निकालामुळे त्याला दहावे स्थान मिळाले.<ref name="IM21_qual"/><ref name="IM21_race_story"/> === मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१४.८२३ || १:१४.८१७ || १:१४.४११ || २३ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१५.३९५ || १:१४.७१६ || १:१४.४४६ || १८ |- | ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१५.१०९ || १:१४.८८४ || १:१४.४९८ || २० |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१५.४१३ || १:१४.८०८ || १:१४.७४० || १९ |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:१५.५४८ || १:१४.९२७ || १:१४.७९० || २१ |- | ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१५.६६९ || १:१५.०३३ || १:१४.८२६ || २१ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१५.००९ || १:१४.७१८ || १:१४.८७५ || १५ |- | ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१४.६७२ || १:१४.९०५ || १:१४.८९८ || २२ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१५.३८५ || १:१५.११७ || वेळ नोंदली नाही || २० |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१५.५२२ || १:१५.१३८ || वेळ नोंदली नाही || २० |- | ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१५.४०६ || १:१५.१९९ || — || १६ |- | १२ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१५.८२६ || १:१५.२६१ || — || १६ |- | १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || १:१५.४५९ || १:१५.३९४ || — || १४ |- | १४ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१५.६५३ || १:१५.५९३ || — || १४ |- | १५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१५.८३२ || १:१५.५९३ || — || १४ |- | १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१५.९७४ || — || — || १० |- | १७ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१६.१२२ || — || — || ९ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१६.२७९ || — || — || १२ |- | १९ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१६.७९७ || — || — || १२ |- | पात्र ठरले नाही || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || वेळ नोंदली नाही || — || — || २ |- class="sortbottom" | colspan="8" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_qual"/> |} === मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी === एफ.आय.ए.च्या १८ एप्रिल रोजी प्रकाशित अंतिम सुरुवातीच्या ग्रिडमध्ये हॅमिल्टन पहिला, पेरेझ दुसरा व व्हर्सटॅपन तिसरा होता. पहिल्या फेरीत वैध वेळ नसतानाही पंचांच्या विशेष परवानगीने त्सुनोदाला शर्यतीत भाग घेऊ देण्यात आला. त्याच्या बदललेल्या गिअरबॉक्सवर पाच स्थानांच्या दंडाची, तर अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटकांवर मागून सुरुवात करण्याची तरतूद लागू झाली आणि प्रकाशित ग्रिडमध्ये तो विसाव्या स्थानावर होता. हे पात्रता क्रमवारीपासून वेगळे अधिकारीपत्र आहे.<ref name="IM21_grid"/> अधिकृत ग्रिड दस्तऐवजात व्हेटेलसाठी तेरावे स्थान दिले होते; तथापि रविवारी गाड्यांचे मागील ब्रेक तापल्यामुळे सुरू झालेली दुरुस्ती वेळेत पूर्ण झाली नाही आणि त्याने प्रत्यक्ष शर्यत पिट लेनमधून सुरू केली. त्यामुळे त्याच्या १३व्या क्रमांकाच्या जागेवर कार उभी राहिली नव्हती. खालील तक्त्यात सर्व २० चालक ठेवून व्हेटेलचा प्रत्यक्ष पिट-लेन प्रारंभ स्पष्ट दर्शवला आहे; उर्वरित चालकांच्या प्रकाशित ग्रिड क्रमांकांची कृत्रिम पुनर्क्रमवारी केलेली नाही.{{refn|group=टीप|१८ एप्रिल २०२१ रोजी १४:०० वाजता जारी केलेल्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४६ मध्ये व्हेटेलसाठी १३वा क्रमांक होता. त्यानंतरच्या ब्रेकदुरुस्तीमुळे त्याने त्या जागेवरून नव्हे तर पिट लेनमधून प्रत्यक्ष सुरुवात केली; त्यामुळे खालील क्रमवारी प्रकाशित दस्तऐवज आणि प्रत्यक्ष सुरुवातीतील फरक स्पष्ट करते.}}<ref name="IM21_grid"/><ref name="IM21_brakes">{{स्रोत बातमी|title=इमोला येथे अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या ब्रेकमधील अडचणींविषयी चालकांचे स्पष्टीकरण|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/aston-martin-drivers-reveal-cause-of-imola-brake-issues-as-vettel-says-first.6SN1EwrwU16yEIPUoOEih.6SN1EwrwU16yEIPUoOEih|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=२९ एप्रिल २०२१}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१४.४११ |- | २ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१४.४४६ |- | ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १:१४.४९८ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१४.७४० |- | ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || १:१४.७९० |- | ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१४.८२६ |- | ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १:१४.८७५ |- | ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १:१४.८९८ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || वेळ नोंदली नाही |- | १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || वैध अंतिम फेरी वेळ नाही |- | ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १:१५.१९९ |- | १२ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१५.२६१ |- | पिट लेनमधून प्रारंभ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || पात्रता: १:१५.३९४ |- | १४ || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१५.५९३ |- | १५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १:१५.५९३ |- | १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१५.९७४ |- | १७ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || १:१६.१२२ |- | १८ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१६.२७९ |- | १९ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || १:१६.७९७ |- | २० || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || वेळ नोंदली नाही; पंचांची परवानगी |- class="sortbottom" | colspan="5" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_grid"/> |} == मुख्य शर्यत == === पावसाळी सुरुवात आणि आरंभीची आघाडी === रविवार, १८ एप्रिलला मुख्य शर्यतीपूर्वी आलेल्या पावसामुळे सर्किटचा काही भाग अधिक ओला, तर काही भाग कमी ओला होता. बहुतांश चालकांनी इंटरमीडिएट टायर वापरले; ओकॉन, गॅस्ली आणि हासचे दोन्ही चालक यांनी पूर्ण ओले टायर निवडले. फेरारीचा लक्लेर आणि अल्पाइनचा अलोन्सो यांच्यासारख्या चालकांना शर्यतीपूर्वीच मर्यादित पकडीचा अनुभव आला. अ‍ॅस्टन मार्टिनच्या दोन्ही गाड्यांच्या मागील ब्रेकचे तापमान वाढले आणि दुरुस्तीमुळे व्हेटेलला ग्रिडऐवजी पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागली.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_brakes"/> सुरुवातीला तिसऱ्या स्थानावरील व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टन व पेरेझ या दोघांपेक्षा चांगली झेप घेत प्रथम वळणावर आघाडी मिळवली. अग्रस्थानी असलेल्या गाड्यांची जवळची झुंज झाल्यावर हॅमिल्टन दुसऱ्या आणि लक्लेर तिसऱ्या क्रमांकावर आला. पहिल्याच फेरीतील संपर्कानंतर लतिफीची विलियम्स बाजूला थांबली व सेफ्टी कार आणावी लागली. सेफ्टी कारच्या काळात पावसामुळे घसरड्या मार्गावर मिक शुमाकरची गाडी फिरली; पेरेझला सुरक्षितता प्रक्रियेतील स्थानबदलाबाबत दहा सेकंदांचा दंड देण्यात आला. या काळातील दंड भविष्यातील शर्यतीसाठी नसून चालू शर्यतीत भोगायचा होता.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_decisions"/> === ओलसर मार्गावरील टायरचे आव्हान === सुरुवातीच्या फेऱ्यांत पिटमध्ये थांबण्याच्या वेळेचा तोटा आणि अजूनही अनेक वळणांतील ओलसरपणा पाहता अनेकांनी इंटरमीडिएटवरच थांबणे पसंत केले. गॅस्लीने पूर्ण ओल्या टायरचा सुरुवातीपासून स्वीकार केलेला निर्णय त्या वेळी आशावादी ठरला नाही; कोरडी रेषा तयार होताच त्याचा वेग घटला आणि चौदाव्या फेरीपर्यंत त्याला वेळ गमवावा लागला. शर्यतीतील सुरुवातीच्या मोठ्या पडझडीनंतरही तो शेवटपर्यंत जिद्दीने स्थान परत मिळवत गेला. ओकॉनने फक्त पहिल्याच फेरीत पूर्ण ओले टायर सोडले; त्यामुळे ट्रॅकवरील परिस्थिती तासागणिकच नव्हे तर फेरीगणिक बदलत असल्याचे दिसले.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_race_story"/> सुमारे सव्वीस ते अठ्ठावीस फेऱ्यांनंतर मार्गावरील पाणी कमी झाल्याने इंटरमीडिएट टायरऐवजी कोरड्या सर्किटचे सी३ मध्यम टायर वापरण्याचा काळ आला. अग्रस्थानी असलेल्या व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनपेक्षा एक फेरी आधी पिटस्टॉप केला आणि आघाडी टिकवण्यात यश मिळवले. फेरारीच्या दोन्ही चालकांनीही मध्यम टायर स्वीकारले. आधीपासून पुढील स्थानांवर असलेल्या चालकांसाठी टायरबदल योग्य क्षणी करण्याचे महत्त्व तितकेच मोठे होते, कारण थोडासा विलंब किंवा चूकही अनेक सेकंदांचा तोटा करू शकत होती.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/> === हॅमिल्टनची चूक, बोट्टास–रसल संपर्क आणि लाल झेंडा === अग्रस्थानी असलेल्या व्हर्सटॅपनचा पाठलाग करत असताना हॅमिल्टन टोसा भागात मागील गाडीला फेरीने मागे टाकण्याच्या प्रयत्नात ओल्या भागावर घसरला आणि अडथळ्यापाशी गाडी नेऊन थांबवावी लागली. त्याच्या पुढील पंखाला नुकसान झाले, गाडी पुन्हा मार्गावर आणण्यास वेळ लागला आणि त्याचे आघाडीवरील स्थान दूर गेले. याच सुमारास बोट्टास व रसल यांचा तांबुरेलोजवळ स्पर्श झाल्याने दोघांच्या गाड्या स्पर्धेबाहेर गेल्या. मार्ग स्वच्छ करण्यासाठी शर्यत नियंत्रणाने लाल झेंडा दाखवून स्पर्धा थांबवली. पंचांनी व्हिडिओ आणि इतर माहिती तपासल्यानंतर या प्रसंगाबाबत कोणालाही दोषी ठरवून पुढील दंड दिला नाही.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_fia_incident">{{स्रोत बातमी|title=बोट्टास–रसल प्रसंग : पुढील कारवाई आवश्यक नाही, दस्तऐवज ५७|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2021%20Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%2063%20-%20Incident%20with%20car%2077%20in%20turn2.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref> शर्यतीतील घडामोडींना हा निर्णायक वळणबिंदू ठरला. लाल झेंड्यामुळे सर्व गाड्यांना पिटमध्ये परत जावे लागले आणि संघांना दुरुस्ती व टायर बदल करण्याची मर्यादित संधी मिळाली. हॅमिल्टनचे मोठे नुकसान पूर्णपणे भरून निघाले नसले तरी पुन्हा एकदा स्पर्धेत पुढे येण्याची संधी मिळाली; तो पुनःसुरुवातीस अग्रस्थानी नव्हता. पिरेलीच्या नोंदींनुसार खंडानंतर उर्वरित २९ फेऱ्या पूर्ण करायच्या होत्या. त्यामुळे अखेरचा टायर किती काळ टिकेल आणि शर्यत उभी की चालती सुरुवात घेईल, यांवर संघांना वेगाने निर्णय घ्यावे लागले.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_mclaren_strategy">{{स्रोत बातमी|title=इमोला २०२१ : मॅक्लारेनचा पावसातील आणि पुनःसुरुवातीचा रणनीती आढावा|दुवा=https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2021/emilia-romagna-grand-prix/strategy-debrief/|प्रकाशक=मॅक्लारेन रेसिंग}}</ref> === पुनःसुरुवात, पोडियमची चढाओढ आणि अंतिम फेऱ्या === पुनःसुरुवात चालत्या स्वरूपात झाली. व्हर्सटॅपनने आघाडी टिकवली; नॉरिसने मऊ सी४ टायरचा प्रारंभीचा जादा वेग वापरून लक्लेरच्या पुढे पोडियमच्या स्थानावर झेप घेतली. फेरारीचा लक्लेर आणि सायेन्स मध्यम टायरवर वेग राखत होते. नॉरिसच्या टायरचा अखेरपर्यंत टिकाऊपणा राखणे हे मॅक्लारेनच्या योजनेतील मुख्य आव्हान होते. दरम्यान त्सुनोदाला पुनःसुरुवातीच्या टप्प्यात फिरल्याने फायदा मिळवता आला नाही आणि पुढे वारंवार मर्यादा ओलांडल्यामुळे पाच सेकंदांचा दंड मिळाला.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_decisions"/> हॅमिल्टनने खालच्या क्रमांकातून सलग स्थानांतर करत लक्लेर व नॉरिसपर्यंत प्रगती केली. शेवटच्या काही फेऱ्यांत त्याने नॉरिसला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले; नंतर साठाव्या फेरीत १:१६.७०२ अशी सर्वाधिक वेगवान वेळ नोंदवली. व्हर्सटॅपनने मात्र नियंत्रण राखून विजय निश्चित केला. नॉरिसने लक्लेरपेक्षा पुढे राहून तिसरे स्थान मिळवले; फेरारीचे लक्लेर चौथ्या आणि सायेन्स पाचव्या स्थानावर होते. रिकार्डो सहाव्या क्रमांकावर, तर गॅस्ली प्रारंभीच्या पूर्ण ओल्या टायरवरील मागे पडल्यावर अधिकृत निकालात सातवा आला.<ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_fast"/><ref name="IM21_race_story"/> === अंतिम निर्णय, गुणांचे बदल आणि चालकांचे वर्गीकरण === ध्वज दाखवल्यानंतरही सर्व स्थानक्रम अंतिम नव्हता. स्ट्रोलने गॅस्लीच्या पुढे जाण्याच्या वेळी ट्रॅकबाहेरून फायदा मिळवून स्थान परत न दिल्याने पाच सेकंदांचा दंड मिळाला; त्यामुळे तो आठव्या स्थानावर राहिला. रायकोनेनकडून पुनःसुरुवातीच्या प्रक्रियेत नियमानुसार पिट लेनमध्ये प्रवेश न झाल्याचे पंचांनी ठरवले; थांबा-व-जा दंड शर्यतीनंतर तीस सेकंदांत रूपांतरित झाल्यावर त्याचे स्थान तेरावे झाले. त्याचा फायदा ओकॉन आणि अलोन्सो यांना झाला आणि अल्पाइन संघाला दोन्ही चालकांमार्फत एकूण तीन गुण मिळाले.<ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_decisions"/> निकालात एकूण १७ चालक अधिकृतपणे वर्गीकृत ठरले. गिअरबॉक्सच्या अडचणीमुळे शेवटच्या टप्प्यात थांबलेला व्हेटेल ६१ फेऱ्या पूर्ण झाल्याने पंधराव्या स्थानावर वर्गीकृत होता; मिक शुमाकर सोळावा आणि मॅझेपिन सतरावा ठरला. बोट्टास व रसल यांनी प्रत्येकी ३० फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि त्यांना वर्गीकृत दर्जा मिळाला नाही. प्रारंभीच थांबलेला लतिफी शर्यतीतील कोणतीही पूर्ण फेरी नोंदवू शकला नाही.{{refn|group=टीप|अधिकृत वर्गीकरणामधील वर्गीकृत हा दर्जा फक्त अखेर ध्वजापर्यंत गाडी चालवली काय यावर अवलंबून नसतो. व्हेटेलला ६१ फेऱ्यांमुळे १५वा क्रमांक मिळाला, तर ३०-३० फेऱ्या पूर्ण करणारे बोट्टास आणि रसल अधिकृतपणे वर्गीकृत नाही या भागात होते.}}<ref name="IM21_race"/> === मुख्य शर्यतीचे निकाल === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण |- | १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ६३ || २:०२:३४.५९८ || २५ |- | २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६३ || +२२.००० सेकंद || १९ |- | ३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६३ || +२३.७०२ सेकंद || १५ |- | ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || ६३ || +२५.५७९ सेकंद || १२ |- | ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || ६३ || +२७.०३६ सेकंद || १० |- | ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६३ || +५१.२२० सेकंद || ८ |- | ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ६३ || +५२.८१८ सेकंद || ६ |- | ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६३ || +५६.९०९ सेकंद || ४ |- | ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६३ || +६५.७०४ सेकंद || २ |- | १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६३ || +६६.५६१ सेकंद || १ |- | ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ६३ || +६७.१५१ सेकंद || ० |- | १२ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ६३ || +७३.१८४ सेकंद || ० |- | १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ६३ || +९४.७७३ सेकंद || ० |- | १४ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ६२ || +१ फेरी || ० |- | १५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ६१ || निवृत्त; अधिकृतपणे वर्गीकृत || ० |- | १६ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ६१ || +२ फेऱ्या || ० |- | १७ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ६१ || +२ फेऱ्या || ० |- | वर्गीकृत नाही || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३० || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- | वर्गीकृत नाही || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३० || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- | वर्गीकृत नाही || ६ || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० || निवृत्त; वर्गीकृत नाही || ० |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_race"/> |} === सर्वात वेगवान फेरी === हॅमिल्टनची ६०व्या फेरीतील १:१६.७०२ ही सर्वोत्तम वैध वेळ होती. तो दुसऱ्या स्थानावर वर्गीकृत झाल्याने २०२१ च्या नियमांनुसार एक अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळाला; म्हणून त्याच्या शर्यतीतील एकूण १९ गुणांमध्ये १८ स्थानगुण आणि १ वेगवान-फेरी गुण यांचा समावेश आहे. एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र रेस फास्टेस्ट लॅप्स दस्तऐवजात १९ चालकांची वैध वेळ, मूळ फेरी क्रमांक व सरासरी वेग प्रकाशित आहे. लतिफीने एकही पूर्ण फेरी केली नसल्यामुळे त्याच्यासाठी आकडा बनवलेला नाही.<ref name="IM21_fast"/><ref name="IM21_race"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.) |- | १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६० || १:१६.७०२ || २३०.४०३ |- | २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ६० || १:१७.५२४ || २२७.९६० |- | ३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ६३ || १:१८.२५९ || २२५.८१९ |- | ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ४९ || १:१८.३३४ || २२५.६०३ |- | ५ || २२ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ६२ || १:१८.३५३ || २२५.५४८ |- | ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || ६० || १:१८.३७९ || २२५.४७३ |- | ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || ६० || १:१८.४९० || २२५.१५४ |- | ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ५९ || १:१८.७८२ || २२४.३२० |- | ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५२ || १:१८.९९४ || २२३.७१८ |- | १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५९ || १:१९.०७४ || २२३.४९१ |- | ११ || ४७ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ५८ || १:१९.१९३ || २२३.१५६ |- | १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ५४ || १:१९.३४१ || २२२.७३९ |- | १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:१९.३९६ || २२२.५८५ |- | १४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ६२ || १:१९.४१७ || २२२.५२६ |- | १५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ६२ || १:१९.४२२ || २२२.५१२ |- | १६ || ९९ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ५७ || १:१९.४७० || २२२.३७८ |- | १७ || ९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ५५ || १:२०.४०२ || २१९.८०० |- | १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २८ || १:२६.५४३ || २०४.२०३ |- | १९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ३० || १:२८.४८५ || १९९.७२१ |- class="sortbottom" | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_fast"/> |} == मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण == === रेड बुलची सुरुवातीची झेप, टायर बदलाची वेळ आणि व्हर्सटॅपनचा विजय === रेड बुलचा हा विजय फक्त मर्सिडीजच्या चुकीमुळे मिळाला असे मानणे अपुरे ठरेल. व्हर्सटॅपनने पात्रतेत हॅमिल्टन व पेरेझच्या मागे तिसरे स्थान मिळवले होते; पावसामुळे पकड असमान असलेल्या मार्गावर त्याने पहिल्याच वळणापूर्वी आघाडी घेतली. अग्रस्थानी गेल्यानंतर पुढील गाडीच्या पाण्याच्या फवाऱ्यांचा सामना करण्याची गरज कमी होते, स्वच्छ दृश्य मिळते आणि कोणत्या भागात रस्त्याची पकड चांगली आहे हे अधिक नियंत्रितपणे ठरवता येते. मात्र या परिस्थितीतही चूक झाल्यास आघाडी जाऊ शकली असती. त्याने ओलसर टप्प्यात योग्य वेग राखला आणि योग्य क्षणी मध्यम टायरसाठी केलेला थांबा महत्त्वाचा ठरला. पिरेलीच्या मते रेड बुलने कोरड्या टायरवर बदलण्याचा क्षण योग्य साधला.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_pirelli_sunday"/> व्हर्सटॅपनच्या पहिल्या इंटरमीडिएट टप्प्यातील २७ फेऱ्या आणि नंतर सी३ मध्यम मिश्रणावरील कामगिरी हे वेगवान कारचे आणि तर्कशुद्ध रणनीतीचे एकत्रित उदाहरण होते. शर्यतीच्या लाल-झेंड्यानंतर संघाने पुन्हा मध्यम टायरची निवड केली; अखेरच्या २९ फेऱ्यांत टायरचा कमकुवतपणा टाळत त्याने पुन्हा मिळालेली आघाडी सोडली नाही. हॅमिल्टनने परत दुसरे स्थान मिळवले असले, तरी त्याच्यात व विजेत्यात २२.००० सेकंदांचे अंतर राहिले. २५ गुणांच्या विजयामुळे रेड बुलने सलग दोन ग्रांप्रींनंतरही गुणतालिकेची लढत जिवंत राखली.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_points"/> दुसऱ्या रेड बुलमध्ये पेरेझची शर्यत वेगळ्या दिशेने गेली. त्याच्या कारकिर्दीतील पहिल्या अग्रपंक्तीतील दुसऱ्या स्थानामुळे संघाच्या दोन्ही गाड्यांचा एका फेरीतील वेग स्पष्ट झाला. परंतु पहिल्या टप्प्यातील पावसात त्याची झुंज अडखळली, सेफ्टी कारखाली नियमबाह्य स्थानांतरामुळे मिळालेला दहा सेकंदांचा दंड भोगावा लागला आणि नंतर ट्रॅकवरील चुका व वेगातील चढउतारामुळे तो गुणांच्या बाहेर अकराव्या स्थानावर आला. त्यामुळे व्हर्सटॅपनच्या २५ गुणांनाच रेड बुलचा रविवारचा संपूर्ण हातभार म्हणता येईल. दोन गाड्यांनी पुढील स्थानांवर पात्रता मिळवणे आणि दोघांनी मोठे गुण कमावणे यात लक्षणीय फरक असल्याचे या सप्ताहांताने दाखवले.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_points"/> === मर्सिडीज : पोलचा फायदा गमावला, तरी गुणांतील आघाडी कायम === हॅमिल्टनचे पात्रतेतील १:१४.४११ पोल स्थान ही मर्सिडीजच्या एका फेरीतील प्रगतीची साक्ष होती. रविवारच्या पावसामुळे मात्र प्रारंभीच्या ग्रिडस्थानी मिळणारा फायदा प्रत्यक्षात कमी झाला आणि व्हर्सटॅपनच्या झेपेला तो अडवू शकला नाही. रेसमध्ये कोरडी रेषा दिसू लागताच मर्सिडीजने टायरबदलाचा निर्णय घेतला; पण हॅमिल्टनची टोसा येथे रुळाबाहेर गेलेली चूक या योजना आणि वेळेतील सर्वात मोठा व्यत्यय ठरली. लाल झेंडा आला नसता तर त्याचे बरेचसे नुकसान कायम राहिले असते. लाल झेंड्यानंतरच्या दुरुस्तीने आणि पुन्हा एकसमान अंतराने निघणाऱ्या समूहामुळे त्याला दुसरे स्थान मिळवण्याचा मार्ग पुन्हा खुला झाला.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_pirelli_sunday"/> पुनःसुरुवातीनंतरचे हॅमिल्टनचे स्थानांतर केवळ इतरांच्या निवृत्तीचा परिणाम नव्हता; त्याला ट्रॅकवर प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकावे लागले. विशेषतः पोडियमसाठी मऊ टायरवर असलेल्या नॉरिसशी झालेल्या झुंजीत वेग टिकवणे आणि ब्रेकिंग योग्य राखणे निर्णायक ठरले. अखेरीस दुसरे स्थान आणि सर्वात जलद फेरीचा एक गुण यांमुळे तो ४४ गुणांवर पोहोचला व व्हर्सटॅपनपेक्षा एका गुणाने पुढे राहिला. अशा प्रकारे शर्यत न जिंकताही त्याने चालक अजिंक्यपदाची आघाडी वाचवली. ही मर्सिडीजसाठी शर्यतीच्या मोठ्या संकटातून मर्यादित नुकसान करून बाहेर पडण्याची कामगिरी होती.<ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_fast"/><ref name="IM21_points"/> त्याच वेळी बोट्टासची शर्यत मर्सिडीजला गमवावे लागणाऱ्या कारनिर्माता गुणांचे द्योतक होती. शुक्रवारी दोन्ही सरावांत पहिला असूनही पात्रतेत तो आठवा राहिला आणि शर्यतीत अपेक्षित प्रगती झाली नाही. रसलसोबतच्या संपर्कानंतर तो स्पर्धेबाहेर गेल्याने दुसऱ्या मर्सिडीजकडून कोणतेही गुण आले नाहीत. या प्रसंगात पंचांनी कोणताही चालक पूर्णपणे जबाबदार नसल्याचे मानून कारवाई न करण्याचा निर्णय घेतला; त्यामुळे प्रतिस्पर्धी संघाला दंड झाला म्हणून मर्सिडीजचे गुण सुधारले, असे झाले नाही. मर्सिडीजकडे दोन शर्यतींनंतर ६० गुण होते, पण रेड बुल ५३ गुणांपर्यंत आल्याने दोघांतील फरक सात गुणांचा राहिला.<ref name="IM21_fia_incident"/><ref name="IM21_points"/><ref name="IM21_teams">{{स्रोत बातमी|title=इमोला २०२१ : सर्व दहा संघांच्या शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-emilia-romagna-2021.dxDmr5MZy2UGzo2x6ILE9|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=१८ एप्रिल २०२१}}</ref> === मॅक्लारेनचा मऊ टायरवरील धाडसी निर्णय : नॉरिसचा पोडियम === मॅक्लारेनच्या स्पर्धात्मकतेचे सर्वांत महत्त्वाचे उदाहरण नॉरिसचा तिसरा क्रमांक होते. त्याने पात्रतेत ट्रॅक मर्यादांमुळे संभाव्य अग्रस्थानी वेळ गमावली होती आणि सातव्या स्थानावरून सुरुवात केली; त्यानंतर ओलसर मार्गावर चांगली प्रगती करून पुनःसुरुवातीपूर्वी तो अग्रगटात पोहोचला. लाल झेंड्याच्या विश्रांतीत संघाने उरलेल्या २९ फेऱ्या पूर्ण करण्यासाठी मध्यमऐवजी मऊ सी४ टायर निवडले. मॅक्लारेनच्या स्वतंत्र रणनीती आढाव्यानुसार मऊ टायर लवकर तापण्याचा व प्रारंभी जास्त पकड देण्याचा फायदा होता, मात्र संपूर्ण उरलेले अंतर त्या टायरवर काढण्याची अनिश्चितताही होती. या जोखमीला संघाने स्वीकारले.<ref name="IM21_mclaren_strategy"/><ref name="IM21_pirelli_sunday"/> चालत्या पुनःसुरुवातीवर नॉरिसने लक्लेरला मागे टाकून तिसरे स्थान मिळवले, परंतु शेवटच्या टप्प्यात हॅमिल्टनच्या वेगासमोर दुसरे स्थान टिकवता आले नाही. पोडियम मात्र अबाधित राहिला. पिरेलीच्या नोंदींनुसार नॉरिसने उरलेल्या २९ फेऱ्या मऊ टायरवर काढल्या, ही टिकाऊपणाच्या दृष्टीने महत्त्वाची बाब होती. दुसऱ्या कारमध्ये रिकार्डोला सुरुवातीला नॉरिसला पुढे जाऊ देण्याचा संघनिर्णय स्वीकारावा लागला; तरी सहाव्या स्थानामुळे त्याला आठ गुण मिळाले. नॉरिसचे १५ आणि रिकार्डोचे ८ अशा २३ गुणांनी मॅक्लारेनचे हंगामी एकूण ४१ गुण झाले आणि त्यांनी इतर मधल्या संघांवर महत्त्वाचा फायदा मिळवला.<ref name="IM21_mclaren_strategy"/><ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_points"/><ref name="IM21_teams"/> === फेरारी : घरेलू स्पर्धेतील चौथा-पाचवा क्रमांक आणि रणनीतीची मर्यादा === फेरारीसाठी इमोलाचा सप्ताहांत बहरैनपेक्षा प्रगती दाखवणारा ठरला. शुक्रवारी सरावात लक्लेरची गाडी रुळाबाहेर जाऊनही शनिवारी त्याने चौथे स्थान मिळवले. सुरुवातीच्या ओल्या फेऱ्यांत तो अग्रस्थानी होता आणि लाल झेंड्यापूर्वी पोडियमच्या गणितातही दिसत होता. परंतु पुनःसुरुवातीच्या टायर धोरणात फेरारीने मध्यम मिश्रणावर टिकून राहणे पसंत केले, तर नॉरिसने मऊ टायरची अधिक तत्काळ पकड मिळवली. त्याच्यामुळे लक्लेरच्या हातातून तिसरे स्थान गेले. हा निर्णय फेरारीची स्पष्ट चूक होता असे एकट्या निकालावरून म्हणता येणार नाही—मध्यम टायर अधिक टिकाऊ मानले जात होते आणि नॉरिसच्या मऊ टायरचा इतका प्रदीर्घ वापर यशस्वी होईल हे आधी निश्चित नव्हते.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_race_story"/> सायेन्सने अकराव्या ग्रिडस्थानावरून पाचवा क्रमांक मिळवला, परंतु सुरुवातीच्या ओल्या टप्प्यात त्याला अनेकदा मार्गाबाहेर जाऊन वेळ गमवावा लागला. त्या चुका नसत्या तर तो नेमका कोणत्या स्थानावर असता हे ठामपणे सांगता येत नसले, तरी अंतिम स्थानक्रम हा वेग आणि चुकांनंतर झालेली पुनरागमन क्षमता दोन्ही दाखवतो. १२ व १० अशी मिळून २२ गुणांची कमाई केल्यामुळे फेरारीचा एकूण हंगामी आकडा ३४ झाला. कारनिर्माता गुणांमध्ये फेरारी चौथ्या स्थानावर आला; मॅक्लारेनच्या तुलनेत सात गुणांनी मागे राहूनही दोन्ही गाड्यांनी पहिल्या पाचांत येण्याने मधल्या गटातील लढत तीव्र असल्याचे स्पष्ट झाले.<ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_points"/><ref name="IM21_teams"/> === अल्फाटौरी आणि अ‍ॅस्टन मार्टिन : टायर निवड, ब्रेक आणि दंड === अल्फाटौरीचे पियर गॅस्ली हे या शर्यतीतील सर्वात स्पष्ट टायर-निर्णयाच्या उदाहरणांपैकी एक होते. पाचव्या ग्रिडस्थानावरून सुरू होताना त्याने पूर्ण ओले टायर निवडले; परंतु मार्ग लवकर कोरडा होऊ लागल्याने पहिल्या १४ फेऱ्यांत प्रतिस्पर्ध्यांच्या इंटरमीडिएटच्या तुलनेत गती कमी पडली. पुढे इंटरमीडिएट आणि नंतर मध्यम टायर वापरून, अनेक गाड्यांना मागे टाकत तो शेवटी सातव्या स्थानावर आला. त्याची जिद्द उल्लेखनीय असली तरी सुरुवातीच्या निवडीने त्याच्याकडून अधिक गुण मिळवण्याची संधी कमी झाली. त्सुनोदाची शनिवारची पात्रता चूक त्याला शेवटच्या ग्रिडस्थानावर घेऊन गेली; रविवारी पुनःसुरुवातीस फिरणे आणि अनेक ट्रॅक-मर्यादा उल्लंघनांमुळे त्याला स्थानांमध्ये पुरेशी प्रगती करता आली नाही. अल्फाटौरीला सहा गुण मिळाले.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_decisions"/> अ‍ॅस्टन मार्टिनची अडचण पूर्णपणे वेगळ्या स्वरूपाची होती. शर्यतीपूर्वी दोन्ही गाड्यांच्या मागील ब्रेकचे तापमान जास्त वाढले होते. संघाने पुढच्या स्पर्धेत दिलेल्या स्पष्टीकरणानुसार ब्रेक गरम करण्याची निवडलेली पद्धत अतिआक्रमक होती; परिणामी स्ट्रोलच्या गाडीची दुरुस्ती वेळेत झाली, पण व्हेटेलला पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागली. पंचांनी चाकांसंबंधी पाच-मिनिटांच्या प्रक्रियेचा भंग केल्याबद्दल व्हेटेलला दहा सेकंदांचा थांबा-व-जा दंड दिला. सुरुवातीपासून अडखळलेल्या त्याच्या स्पर्धेत शेवटच्या टप्प्यात गिअरबॉक्सची अडचणही आली; तो मात्र अधिकृतपणे पंधरावा वर्गीकृत राहिला. या सर्व बाबी स्वतंत्र तांत्रिक व क्रीडा कारणांशी संबंधित आहेत.<ref name="IM21_brakes"/><ref name="IM21_teams"/><ref name="IM21_race"/> स्ट्रोलला आठव्या स्थानासह चार गुण मिळाले. पण प्रत्यक्ष ध्वजापाशी मिळालेले स्थान तेच नव्हते: गॅस्लीला मागे टाकताना तिसऱ्या वळणातील ट्रॅकसीमेबाहेरून टिकाऊ लाभ मिळवल्याने त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा झाली. स्ट्रोलने संबंधित स्थान परत दिले नव्हते, असा पंचांचा निष्कर्ष होता. परिणामी अंतिम गुणसंख्येत अ‍ॅस्टन मार्टिनला चारच गुण मिळाले. दंडानंतरही गुण मिळणे आणि दंडामुळे स्थान वाकणे या दोन गोष्टी स्वतंत्र आहेत; त्यामुळे अंतिम वर्गीकरणात अतिरिक्त वेळ पुन्हा लावू नये.<ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_decisions"/> === अल्पाइन आणि अल्फा रोमियो : बदललेली अंतिम क्रमवारी === अल्पाइनला पात्रतेत अग्रस्थानी स्थान मिळाले नव्हते. ओकॉन नववा तर अलोन्सो पंधरावा निघाला. ओकॉनने सुरुवातीस पूर्ण ओले टायर घेऊन लगेच इंटरमीडिएटवर स्विच केले; अशा निवडीमुळे पहिल्या टप्प्यातील वेळेचे नियोजन कठीण झाले. अलोन्सोला पावसाच्या परिस्थितीत पुन्हा स्पर्धात्मक लय मिळवावी लागली. अंतिम निकालात ओकॉन नववा व अलोन्सो दहावा येऊन अनुक्रमे दोन आणि एक गुण मिळाले; दोघांनाही रायकोनेनवरील शर्यतीनंतरच्या दंडामुळे स्थानांची बढती मिळाली. अशा प्रकारे कारच्या निव्वळ वेगाइतकेच दंडांचे अंतिम वर्गीकरणातील स्थान महत्त्वाचे ठरले.<ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_points"/><ref name="IM21_pirelli_sunday"/> अल्फा रोमियोसाठी निराशा अधिक ठळक होती. रायकोनेनने सोळाव्या ग्रिडस्थानावरून प्रगती करत चांगल्या स्थानावर शर्यत संपवली होती; परंतु लाल झेंड्यानंतरच्या चालत्या पुनःसुरुवातीसाठी लागू प्रक्रियेचे पालन न झाल्याबद्दल दहा सेकंदांचा थांबा-व-जा दंड, शर्यत संपल्यानंतर तीस सेकंदांत रूपांतरित करण्यात आला. त्यामुळे त्याला तेराव्या स्थानावर वर्गीकृत करण्यात आले व गुण हुकले. जियोविनाझीही काही काळ गुणांच्या जवळ होता, पण ब्रेकविषयक दुरुस्तीसाठी थांबावे लागल्यामुळे तो एका फेरीने मागे चौदाव्या स्थानावर राहिला. दोघांचे मिळून शून्य गुण हे नुसते प्रारंभीच्या वेगाचे अपयश नसून बदलत्या परिस्थिती, प्रक्रियागत नियम आणि तांत्रिक विश्वसनीयता यांचे एकत्रित फलित होते.<ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_decisions"/> === विलियम्स–मर्सिडीज प्रसंग : स्पर्धेतील स्थान आणि क्रीडात्मक जबाबदारी === विलियम्सच्या दृष्टीने सुरुवातीची पात्रता उत्साहवर्धक होती: रसल बाराव्या आणि लतिफी चौदाव्या स्थानावर होता. परंतु लतिफी शर्यतीच्या पहिल्याच फेरीत बाहेर पडला. रसल मधल्या गटात स्थान मिळवण्यासाठी झुंज देत होता; त्याने बोट्टासला मागे टाकण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा तांबुरेलोजवळ दोघांच्या गाड्यांत संपर्क झाला आणि शर्यत लाल झेंड्याने थांबली. दोघांच्या गाड्यांच्या निवृत्तीमुळे विलियम्सला पहिल्या गुणांची संधी मिळाली नाही आणि मर्सिडीजची दुसरी गाडीही बाद झाली. ही घटना गुणांच्या तक्त्यात दिसणाऱ्या शून्यापेक्षा मोठा स्पर्धात्मक परिणाम करणारी होती.<ref name="IM21_fia_incident"/><ref name="IM21_race"/> पंचांनी निर्णयपत्र ५७ मध्ये चालकांची मते, दृश्यनोंदी आणि टेलिमेट्री तपासून पुढील कारवाई आवश्यक नाही असे ठरवले. या निर्णयाचा अर्थ संपर्क झाला नव्हता असा नाही; तो संपर्क दंड करण्याइतका एकतर्फी नियमभंग ठरत नव्हता, हा अधिकृत निष्कर्ष होता. त्यामुळे या घटनेचे वर्णन करताना कोणत्या चालकामुळे अपघात झाला याबद्दल एकच निश्चित आरोप करणे टाळणे गरजेचे आहे. त्या प्रसंगाने वाहनांची स्थिती, ओलसर रेषेची रुंदी, मागून येणाऱ्या वेगवान कारचे अनुमान आणि एकाच वेळी जागेची मर्यादा या सर्व घटकांचे महत्त्व दाखवले.<ref name="IM21_fia_incident"/><ref name="IM21_teams"/> === हास : नवोदितांचे शिकण्याचे वर्ष आणि ठोस गुणांची अनुपस्थिती === हासचे दोन्ही नवोदित चालक अपेक्षेप्रमाणे गुणांच्या लढतीपासून दूर होते; तरी दोघेही शर्यतीच्या शेवटी अधिकृतपणे वर्गीकृत झाले. मिक शुमाकरने सुरुवातीला पूर्ण ओले टायर वापरले, सेफ्टी कारच्या दरम्यान मर्यादित पकडीवर गाडी घसरल्यामुळे अतिरिक्त वेळ गमावला आणि टायर व पुढील भागावरील दुरुस्तीचा वेळही वाढला. त्यानंतरही ६१ फेऱ्या पूर्ण करून तो सोळावा आला. मॅझेपिननेही पूर्ण ओल्या टायरवर सुरुवात केली; पुढे इंटरमीडिएट आणि स्लिक टायर घेताना त्याचा वेग अग्रस्थानी गाड्यांच्या खूप मागे राहिला. त्यानेही ६१ फेऱ्यांसह सतरावे स्थान मिळवले.<ref name="IM21_pirelli_sunday"/><ref name="IM21_race_story"/><ref name="IM21_race"/> इमोलातील कठीण हवामान आणि अरुंद सर्किटवर नव्या चालकांसाठी कारवर पकड राखणे हा स्वतःच एक मोठा निकष होता. तरी निकालातील क्रमवारीवरून हासच्या दोन गाड्यांकडून पुढील स्थानांचे आव्हान वास्तववादी नव्हते, हे दिसले. दोन शर्यतींनंतर त्यांच्या खात्यात शून्य गुण होते. तुलनात्मकरीत्या विलियम्स आणि अल्फा रोमियोकडेही शून्य गुण होते, परंतु त्यांच्या पात्रता वेगात आणि शर्यतीत मध्येच निर्माण होणाऱ्या संधींमध्ये गुण मिळवण्याची क्षमता वेगळी दिसत होती. त्यामुळे केवळ गुणांच्या समानतेवरून तीन संघांचे तांत्रिक प्रदर्शन समान ठरवता येत नाही.<ref name="IM21_teams"/><ref name="IM21_points"/> === २०२१ नियम, अतिरिक्त गुण आणि हंगामाच्या लढतीतील परिणाम === या स्पर्धेतील दंडांचा अंतिम अर्थ समजून घेण्यासाठी तीन भिन्न प्रकार स्पष्ट ठेवणे आवश्यक आहे. त्सुनोदावरील गिअरबॉक्स व पॉवर-युनिट दंडांनी रविवारच्या ग्रिडवर परिणाम केला; व्हेटेलच्या शर्यतपूर्व चाकांसंबंधी भंगामुळे शर्यतीदरम्यान भोगायचा थांबा-व-जा दंड मिळाला; स्ट्रोल व रायकोनेन यांना संबंधित क्रीडाविषयक निष्कर्षांमुळे अंतिम वर्गीकरणात वेळेचा फटका बसला. पेरेझचा सेफ्टी कारखालील दंडही त्या शर्यतीतील होता. बोट्टास–रसल संदर्भात पंचांचा निर्णय पुढील कारवाई नाही असा होता; त्यामुळे त्यांच्या निवृत्तीचे स्थानांतर तक्ता बदलून दंड लागू करणे चूक ठरले असते.<ref name="IM21_grid"/><ref name="IM21_race"/><ref name="IM21_decisions"/><ref name="IM21_fia_incident"/> २०२१ मध्ये सर्वाधिक वेगवान वैध शर्यतफेरी नोंदवणारा चालक अंतिम पहिल्या दहांत वर्गीकृत असल्यास त्याला एक अतिरिक्त गुण मिळत असे. हॅमिल्टनने दुसरे स्थान घेत १८ स्थानगुणांसह हा एक अतिरिक्त गुण मिळवला. व्हर्सटॅपनला विजयाचे २५, नॉरिसला तिसऱ्या स्थानाचे १५ गुण मिळाले. दोन ग्रांप्रींनंतर हॅमिल्टन ४४, व्हर्सटॅपन ४३, नॉरिस २७ आणि लक्लेर २० गुणांवर होते. येथे पोल मिळवणाऱ्या मर्सिडीजला जिंकता आले नाही, तर सातव्या स्थानावरून सुरू झालेल्या नॉरिसने पोडियम मिळवला; त्यामुळे फक्त पात्रता किंवा कारनिर्माता प्रतिष्ठेवरून संपूर्ण हंगामाची क्रमवारी सांगणे अकाली ठरले असते.<ref name="IM21_fast"/><ref name="IM21_points"/><ref name="IM21_race"/> कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीजचे ६०, रेड बुलचे ५३, मॅक्लारेनचे ४१, फेरारीचे ३४, अल्फाटौरीचे ८, अ‍ॅस्टन मार्टिनचे ५ आणि अल्पाइनचे ३ गुण झाले. अल्फा रोमियो, विलियम्स आणि हास यांना अद्याप गुण मिळाले नव्हते. मात्र एकाच ग्रांप्रीच्या लढतीत मधल्या संघांनी अग्रगटाला दिलेले आव्हान आणि शर्यतीनंतर बदललेले निकाल पाहता गुणतालिकेच्या छोट्या फरकांना पुढील हंगामात मोठे महत्त्व येऊ शकत होते. त्यामुळे इमोलाची शर्यत केवळ व्हर्सटॅपनच्या विजयासाठी नव्हे, तर मर्सिडीज–रेड बुल लढतीत पहिल्या टप्प्यावर घडलेली समतोल स्थिती, मॅक्लारेन–फेरारी स्पर्धा आणि नियमांमुळे झालेल्या स्थानबदलांचे प्रतिनिधित्व करणारी घटना ठरली.<ref name="IM21_points"/><ref name="IM21_teams"/> == निकालानंतर गुणतालिका == १८ एप्रिलच्या शर्यतीनंतरची चालक आणि कारनिर्मात्यांची संपूर्ण गुणस्थिती खाली दिली आहे. टप्प्यागणिक मिळालेल्या गुणांची बेरीज एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ६२ वरून तपासली आहे. त्या दस्तऐवजात काही ओळींच्या मुद्रित क्रमांकात व गुणांच्या उतरत्या क्रमात विसंगती दिसते; गुणसंख्या बदललेली नाही आणि पुढील तक्त्यात समान किंवा अधिक गुण असलेल्या चालकांची सुसंगत अंतिम क्रमवारी दिली आहे.{{refn|group=टीप|एफ.आय.ए. दस्तऐवज ६२ च्या मजकूरप्रतित स्ट्रोलसाठी ५ गुण असून त्याच्या पुढे ९वा क्रमांक, गॅस्लीसाठी ६ गुण असून १०वा क्रमांक दर्शवला जातो. येथे गुणांच्या उतरत्या क्रमात गॅस्ली ९वा व स्ट्रोल १०वा ठेवले आहेत. प्रकाशित २० चालकांचे गुण आणि सर्व कारनिर्मात्यांची एकूण बेरीज तशीच ठेवली आहे.}}<ref name="IM21_points"/> === चालक अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण |- | १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ४४ |- | २ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ४३ |- | ३ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || २७ |- | ४ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || २० |- | ५ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || १६ |- | ६ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || १४ |- | ७ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || १४ |- | ८ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || १० |- | ९ || [[पियर गॅस्ली]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ६ |- | १० || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५ |- | ११ || [[युकी त्सुनोदा]] || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || २ |- | १२ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || २ |- | १३ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || १ |- | १४ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ० |- | १५ || [[अँटोनियो जियोविनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ० |- | १६ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | १७ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ० |- | १८ || [[मिक शुमाकर]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ० |- | १९ || [[निकिता मॅझेपिन]] || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ० |- | २० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_points"/> |} === कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका === {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" ! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण |- | १ || [[मर्सिडीज-एएमजी पेट्रोनास एफ.१ संघ]] || ६० |- | २ || [[रेड बुल रेसिंग होंडा]] || ५३ |- | ३ || [[मॅक्लारेन एफ.१ संघ]] || ४१ |- | ४ || [[स्कुदेरिया फेरारी मिशन विनो]] || ३४ |- | ५ || [[स्कुदेरिया अल्फाटौरी होंडा]] || ८ |- | ६ || [[अ‍ॅस्टन मार्टिन कॉग्निझंट एफ.१ संघ]] || ५ |- | ७ || [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] || ३ |- | ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग ऑर्लेन]] || ० |- | ९ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ० |- | १० || [[उरालकाली हास एफ.१ संघ]] || ० |- class="sortbottom" | colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" | स्रोत: <ref name="IM21_points"/> |} == हे सुद्धा पहा == * [[फॉर्म्युला वन]] * [[एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] * [[अटोड्रोमो इंटरनाझिनोल एन्झो ई डिनो फेरारी]] * [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम]] * [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] * [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] * [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==तळटीप== {{reflist|group=टीप}} == बाह्य दुवे == * [https://www.formula1.com/en/racing/2021/emiliaromagna २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचा अधिकृत कार्यक्रम] * [https://www.formula1.com/en/results/2021/races/1065/emilia-romagna/race-result २०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्रीचा अधिकृत मुख्य शर्यत निकाल] * [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2021-1108/event/Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix एफ.आय.ए.च्या २०२१ एमिलिया रोमान्या स्पर्धेतील पंचनिर्णयपत्रे] {{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत | हंगाम = २०२१ | ग्रांप्री = एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | हंगामातील_मागील_शर्यत = २०२१ बहरैन ग्रांप्री | हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२१ पोर्तुगीज ग्रांप्री | ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०२० एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री | ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री }} {{२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] [[वर्ग:२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम]] dadxrppckjwjiyxy7qzjoqchppyxaie 0 385835 2725780 2725398 2026-10-24T17:25:01Z अभय नातू 206 वर्ग 2725780 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सिनेथ जयवर्धने | image = | country = श्रीलंका | full_name = महाबलागे सिनेथ लकवन मारियो जयवर्धने | birth_date = {{birth date and age|2004|12|25|df=yes}} | birth_place = [[कोलंबो]], श्रीलंका | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = भारत | lastT20Idate = १३ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = पाकिस्तान | columns = 1 | hidedeliveries = true | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ४ | runs1 = ६३ | bat avg1 = १५.७५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ३८ | catches/stumpings1 = २/– | date = १३ ऑक्टोबर | year = २०२६ | source = [https://www.cricinfo.com/cricketers/sineth-jayawardena-1302642 क्रिकइन्फो] }} '''सिनेथ जयवर्धने''' (जन्म २५ डिसेंबर २००४) हा श्रीलंकन [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे, जो [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो. तो डावखुरा फलंदाज असून उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो.<ref name="Cricinfo">{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/sineth-jayawardena-1302642 |title=Sineth Jayawardena Profile - Cricket Player Sri Lanka |trans-title=सिनेथ जयवर्धने प्रोफाइल - श्रीलंका क्रिकेट खेळाडू |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=२३ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== जयवर्धनेने १ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भारताविरुद्ध श्रीलंकेकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="Cricinfo"/> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{Cricinfo|id=1302642}} {{DEFAULTSORT:जयवर्धने, सिनेथ}} [[वर्ग:इ.स. २००४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] idr2s7e4rkjoujv7szpx2eep42fru5s 10 385872 2725706 2725381 2026-10-24T15:42:49Z Koolkrazy 1591 2725706 wikitext text/x-wiki <noinclude><!-- UPDATE STATUS Updated for the २०२६ सिंगापूर ग्रांप्री: - entries, starts, poles, wins, podiums, fastestlaps, careerpoints, seasonpoints, seasonposition --></noinclude>{{safesubst:<noinclude />#switch: {{{1|}}} | UPTO = २०२६ सिंगापूर ग्रांप्री <noinclude><!-- Try to always make this a corresponding article's name: e.g. "२०२६ मोनॅको ग्रांप्री" instead of "qualifying for the २०२६ मोनॅको ग्रांप्री", as this may be automatically wikilinked --></noinclude> <!-- चालकs who are contracted to compete in २०२६ --> | ALB = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १४७ | starts = १४४ | poles = ० | wins = ० | podiums = २ | fastestlaps = १ | careerpoints = ३१८ | seasonpoints = ५ | seasonposition = १९th }} | ALO = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४४५ | starts = ४४२ | poles = २२ | wins = ३२ | podiums = १०६ | fastestlaps = २६ | careerpoints = २४०० | seasonpoints = ७ | seasonposition = १७th }} | ANT = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४१ | starts = ४१ | poles = ६ | wins = ८ | podiums = १७ | fastestlaps = १० | careerpoints = ४९० | seasonpoints = ३४० | seasonposition = १ }} | BEA = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४४ | starts = ४४ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ७१ | seasonpoints = २३ | seasonposition = १३th }} | BOR = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४१ | starts = ४० | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = २९ | seasonpoints = १० | seasonposition = १५th }} | BOT = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २६४ | starts = २६३ | poles = २० | wins = १० | podiums = ६७ | fastestlaps = १९ | careerpoints = १७९७ | seasonpoints = ० | seasonposition = २२ }} | COL = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४४ | starts = ४३ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ३२ | seasonpoints = २७ | seasonposition = १२th }} | GAS = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १९५ | starts = १९४ | poles = १ | wins = १ | podiums = ५ | fastestlaps = ३ | careerpoints = ४९९ | seasonpoints = ४१ | seasonposition = १०th }} | HAD = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ३८ | starts = ३७ | poles = ० | wins = ० | podiums = ३ | fastestlaps = ० | careerpoints = १४८ | seasonpoints = ९७ | seasonposition = ८th }} | HAM = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ३९७ | starts = ३९७ | poles = १०४ | wins = १०६ | podiums = २०८ | fastestlaps = ६९ | careerpoints = ५२४७.५ | seasonpoints = २२९ | seasonposition = ३ }} | HUL = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २७१ | starts = २६६ | poles = १ | wins = ० | podiums = १ | fastestlaps = २ | careerpoints = ६३५ | seasonpoints = १३ | seasonposition = १४th }} | LAW = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ५२ | starts = ५२ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ११९ | seasonpoints = ७५ | seasonposition = ९th }} | LEC = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १९० | starts = १८८ | poles = २७ | wins = ९ | podiums = ५५ | fastestlaps = १४ | careerpoints = १८८७ | seasonpoints = २१५ | seasonposition = ५th }} | LIN = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १७ | starts = १६ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ३८ | seasonpoints = ३८ | seasonposition = ११th }} | NOR = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १६९ | starts = १६८ | poles = १९ | wins = १३ | podiums = ४९ | fastestlaps = २० | careerpoints = १६३१ | seasonpoints = २०१ | seasonposition = ६th }} | OCO = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १९७ | starts = १९७ | poles = ० | wins = १ | podiums = ४ | fastestlaps = १ | careerpoints = ४९० | seasonpoints = ७ | seasonposition = १६th }} | PER = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ३०२ | starts = २९८ | poles = ३ | wins = ६ | podiums = ३९ | fastestlaps = १२ | careerpoints = १६३८ | seasonpoints = ० | seasonposition = २३ }} | PIA = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ८७ | starts = ८५ | poles = ६ | wins = ९ | podiums = २८ | fastestlaps = ९ | careerpoints = ९३७ | seasonpoints = १३८ | seasonposition = ७th }} | RUS = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १६९ | starts = १६९ | poles = १२ | wins = ८ | podiums = ३२ | fastestlaps = १३ | careerpoints = १२७१ | seasonpoints = २३८ | seasonposition = २ }} | SAI = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २५० | starts = २४६ | poles = ६ | wins = ४ | podiums = २९ | fastestlaps = ४ | careerpoints = १३४३.५ | seasonpoints = ७ | seasonposition = १८th }} | STR = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २१० | starts = २०६ | poles = १ | wins = ० | podiums = ३ | fastestlaps = ० | careerpoints = ३२५ | seasonpoints = ० | seasonposition = २१ }} | TSU = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ११७ | starts = ११४ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = १ | careerpoints = १२५ | seasonpoints = १ | seasonposition = २०th }} | VER = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २५० | starts = २५० | poles = ५० | wins = ७३ | podiums = १३६ | fastestlaps = ३८ | careerpoints = ३६६५.५ | seasonpoints = २२१ | seasonposition = ४th }} <!-- चालकs who last competed in २०२५ --> | DOO = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ७ | starts = ७ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ० | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} <!-- चालकs who last competed in २०२४ --> | MAG = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १८७ | starts = १८५ | poles = १ | wins = ० | podiums = १ | fastestlaps = ३ | careerpoints = २०२ | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} | RIC = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २५८ | starts = २५७ | poles = ३ | wins = ८ | podiums = ३२ | fastestlaps = १७ | careerpoints = १३२९ | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} | SAR = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ३७ | starts = ३६ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = १ | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} | ZHO = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ६८ | starts = ६८ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = २ | careerpoints = १६ | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} }} <noinclude> {{Documentation}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन मार्गक्रमण साचे]] </noinclude> 955glxtu2nlcd356cb2a8yqdbtz76gy 2725709 2725706 2026-10-24T15:47:32Z Koolkrazy 1591 2725709 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{1|}}} | UPTO = २०२६ सिंगापूर ग्रांप्री | ALB = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १४७ | starts = १४४ | poles = ० | wins = ० | podiums = २ | fastestlaps = १ | careerpoints = ३१८ | seasonpoints = ५ | seasonposition = १९th }} | ALO = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४४५ | starts = ४४२ | poles = २२ | wins = ३२ | podiums = १०६ | fastestlaps = २६ | careerpoints = २४०० | seasonpoints = ७ | seasonposition = १७th }} | ANT = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४१ | starts = ४१ | poles = ६ | wins = ८ | podiums = १७ | fastestlaps = १० | careerpoints = ४९० | seasonpoints = ३४० | seasonposition = १ }} | BEA = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४४ | starts = ४४ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ७१ | seasonpoints = २३ | seasonposition = १३th }} | BOR = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४१ | starts = ४० | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = २९ | seasonpoints = १० | seasonposition = १५th }} | BOT = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २६४ | starts = २६३ | poles = २० | wins = १० | podiums = ६७ | fastestlaps = १९ | careerpoints = १७९७ | seasonpoints = ० | seasonposition = २२ }} | COL = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४४ | starts = ४३ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ३२ | seasonpoints = २७ | seasonposition = १२th }} | GAS = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १९५ | starts = १९४ | poles = १ | wins = १ | podiums = ५ | fastestlaps = ३ | careerpoints = ४९९ | seasonpoints = ४१ | seasonposition = १०th }} | HAD = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ३८ | starts = ३७ | poles = ० | wins = ० | podiums = ३ | fastestlaps = ० | careerpoints = १४८ | seasonpoints = ९७ | seasonposition = ८th }} | HAM = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ३९७ | starts = ३९७ | poles = १०४ | wins = १०६ | podiums = २०८ | fastestlaps = ६९ | careerpoints = ५२४७.५ | seasonpoints = २२९ | seasonposition = ३ }} | HUL = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २७१ | starts = २६६ | poles = १ | wins = ० | podiums = १ | fastestlaps = २ | careerpoints = ६३५ | seasonpoints = १३ | seasonposition = १४th }} | LAW = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ५२ | starts = ५२ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ११९ | seasonpoints = ७५ | seasonposition = ९th }} | LEC = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १९० | starts = १८८ | poles = २७ | wins = ९ | podiums = ५५ | fastestlaps = १४ | careerpoints = १८८७ | seasonpoints = २१५ | seasonposition = ५th }} | LIN = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १७ | starts = १६ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ३८ | seasonpoints = ३८ | seasonposition = ११th }} | NOR = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १६९ | starts = १६८ | poles = १९ | wins = १३ | podiums = ४९ | fastestlaps = २० | careerpoints = १६३१ | seasonpoints = २०१ | seasonposition = ६th }} | OCO = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १९७ | starts = १९७ | poles = ० | wins = १ | podiums = ४ | fastestlaps = १ | careerpoints = ४९० | seasonpoints = ७ | seasonposition = १६th }} | PER = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ३०२ | starts = २९८ | poles = ३ | wins = ६ | podiums = ३९ | fastestlaps = १२ | careerpoints = १६३८ | seasonpoints = ० | seasonposition = २३ }} | PIA = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ८७ | starts = ८५ | poles = ६ | wins = ९ | podiums = २८ | fastestlaps = ९ | careerpoints = ९३७ | seasonpoints = १३८ | seasonposition = ७th }} | RUS = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १६९ | starts = १६९ | poles = १२ | wins = ८ | podiums = ३२ | fastestlaps = १३ | careerpoints = १२७१ | seasonpoints = २३८ | seasonposition = २ }} | SAI = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २५० | starts = २४६ | poles = ६ | wins = ४ | podiums = २९ | fastestlaps = ४ | careerpoints = १३४३.५ | seasonpoints = ७ | seasonposition = १८th }} | STR = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २१० | starts = २०६ | poles = १ | wins = ० | podiums = ३ | fastestlaps = ० | careerpoints = ३२५ | seasonpoints = ० | seasonposition = २१ }} | TSU = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ११७ | starts = ११४ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = १ | careerpoints = १२५ | seasonpoints = १ | seasonposition = २०th }} | VER = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २५० | starts = २५० | poles = ५० | wins = ७३ | podiums = १३६ | fastestlaps = ३८ | careerpoints = ३६६५.५ | seasonpoints = २२१ | seasonposition = ४th }} <!-- चालकs who last competed in २०२५ --> | DOO = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ७ | starts = ७ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ० | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} <!-- चालकs who last competed in २०२४ --> | MAG = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १८७ | starts = १८५ | poles = १ | wins = ० | podiums = १ | fastestlaps = ३ | careerpoints = २०२ | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} | RIC = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २५८ | starts = २५७ | poles = ३ | wins = ८ | podiums = ३२ | fastestlaps = १७ | careerpoints = १३२९ | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} | SAR = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ३७ | starts = ३६ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = १ | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} | ZHO = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ६८ | starts = ६८ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = २ | careerpoints = १६ | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} }} <noinclude> {{Documentation}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन मार्गक्रमण साचे]] </noinclude> t437289ahazumwrwvekowuhrj8lr6i6 2725751 2725709 2026-10-24T17:06:22Z Koolkrazy 1591 2725751 wikitext text/x-wiki {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{1|}}} | UPTO = २०२६ सिंगापूर ग्रांप्री | ALB = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १४७ | starts = १४४ | poles = ० | wins = ० | podiums = २ | fastestlaps = १ | careerpoints = ३१८ | seasonpoints = ५ | seasonposition = १९ }} | ALO = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४४५ | starts = ४४२ | poles = २२ | wins = ३२ | podiums = १०६ | fastestlaps = २६ | careerpoints = २४०० | seasonpoints = ७ | seasonposition = १७ }} | ANT = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४१ | starts = ४१ | poles = ६ | wins = ८ | podiums = १७ | fastestlaps = १० | careerpoints = ४९० | seasonpoints = ३४० | seasonposition = १ }} | BEA = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४४ | starts = ४४ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ७१ | seasonpoints = २३ | seasonposition = १३ }} | BOR = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४१ | starts = ४० | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = २९ | seasonpoints = १० | seasonposition = १५ }} | BOT = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २६४ | starts = २६३ | poles = २० | wins = १० | podiums = ६७ | fastestlaps = १९ | careerpoints = १७९७ | seasonpoints = ० | seasonposition = २२ }} | COL = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ४४ | starts = ४३ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ३२ | seasonpoints = २७ | seasonposition = १२ }} | GAS = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १९५ | starts = १९४ | poles = १ | wins = १ | podiums = ५ | fastestlaps = ३ | careerpoints = ४९९ | seasonpoints = ४१ | seasonposition = १० }} | HAD = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ३८ | starts = ३७ | poles = ० | wins = ० | podiums = ३ | fastestlaps = ० | careerpoints = १४८ | seasonpoints = ९७ | seasonposition = ८ }} | HAM = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ३९७ | starts = ३९७ | poles = १०४ | wins = १०६ | podiums = २०८ | fastestlaps = ६९ | careerpoints = ५२४७.५ | seasonpoints = २२९ | seasonposition = ३ }} | HUL = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २७१ | starts = २६६ | poles = १ | wins = ० | podiums = १ | fastestlaps = २ | careerpoints = ६३५ | seasonpoints = १३ | seasonposition = १४ }} | LAW = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ५२ | starts = ५२ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ११९ | seasonpoints = ७५ | seasonposition = ९ }} | LEC = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १९० | starts = १८८ | poles = २७ | wins = ९ | podiums = ५५ | fastestlaps = १४ | careerpoints = १८८७ | seasonpoints = २१५ | seasonposition = ५ }} | LIN = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १७ | starts = १६ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ३८ | seasonpoints = ३८ | seasonposition = ११ }} | NOR = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १६९ | starts = १६८ | poles = १९ | wins = १३ | podiums = ४९ | fastestlaps = २० | careerpoints = १६३१ | seasonpoints = २०१ | seasonposition = ६ }} | OCO = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १९७ | starts = १९७ | poles = ० | wins = १ | podiums = ४ | fastestlaps = १ | careerpoints = ४९० | seasonpoints = ७ | seasonposition = १६ }} | PER = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ३०२ | starts = २९८ | poles = ३ | wins = ६ | podiums = ३९ | fastestlaps = १२ | careerpoints = १६३८ | seasonpoints = ० | seasonposition = २३ }} | PIA = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ८७ | starts = ८५ | poles = ६ | wins = ९ | podiums = २८ | fastestlaps = ९ | careerpoints = ९३७ | seasonpoints = १३८ | seasonposition = ७ }} | RUS = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १६९ | starts = १६९ | poles = १२ | wins = ८ | podiums = ३२ | fastestlaps = १३ | careerpoints = १२७१ | seasonpoints = २३८ | seasonposition = २ }} | SAI = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २५० | starts = २४६ | poles = ६ | wins = ४ | podiums = २९ | fastestlaps = ४ | careerpoints = १३४३.५ | seasonpoints = ७ | seasonposition = १८ }} | STR = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २१० | starts = २०६ | poles = १ | wins = ० | podiums = ३ | fastestlaps = ० | careerpoints = ३२५ | seasonpoints = ० | seasonposition = २१ }} | TSU = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ११७ | starts = ११४ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = १ | careerpoints = १२५ | seasonpoints = १ | seasonposition = २० }} | VER = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २५० | starts = २५० | poles = ५० | wins = ७३ | podiums = १३६ | fastestlaps = ३८ | careerpoints = ३६६५.५ | seasonpoints = २२१ | seasonposition = ४ }} <!-- चालकs who last competed in २०२५ --> | DOO = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ७ | starts = ७ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = ० | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} <!-- चालकs who last competed in २०२४ --> | MAG = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = १८७ | starts = १८५ | poles = १ | wins = ० | podiums = १ | fastestlaps = ३ | careerpoints = २०२ | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} | RIC = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = २५८ | starts = २५७ | poles = ३ | wins = ८ | podiums = ३२ | fastestlaps = १७ | careerpoints = १३२९ | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} | SAR = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ३७ | starts = ३६ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = ० | careerpoints = १ | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} | ZHO = {{safesubst:<noinclude />#switch: {{{2|}}} | entries = ६८ | starts = ६८ | poles = ० | wins = ० | podiums = ० | fastestlaps = २ | careerpoints = १६ | seasonpoints = ० | seasonposition = — }} }} <noinclude> {{Documentation}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन मार्गक्रमण साचे]] </noinclude> p8aruv1fdppokiwkn1w8hs2tlyzcfqo 0 385879 2725701 2725484 2026-10-24T15:30:42Z Koolkrazy 1591 /* सारांश */ 2725701 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= लॅन्डो नॉरिस |चित्र= 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg |चित्र शीर्षक= [[२०२४ डच ग्रांप्री]] मध्ये नॉरिस |राष्ट्रीयत्व= युनायटेड किंग्डम |जन्म तारीख= १३ नोव्हेंबर १९९९ |जन्म ठिकाण= ब्रिस्टोम, इंग्लंड |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= |संघ= [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] (२०२६) |एकुण स्पर्धा= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}} ({{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}} starts) |एकुण अजिंक्यपदे= १ ({{एफ.१|२०२५}}) |एकुण विजय= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} |एकुण पोडियम= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|careerpoints}} |एकुण पोल पोझिशन= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} |एकुण जलद फेऱ्या= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} |पहिली शर्यत= [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |पहिला विजय= [[२०२४ मायामी ग्रांप्री]] |अखेरची विजय= [[२०२६ डच ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत= २०२५ |अखेरचा हंगाम= १ (४२३ गुण) |}} ==कारकीर्द== ===सारांश=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;" !हंगाम !शर्यत ! संघ !शर्यती !विजय !पोल पोझिशन !फेऱ्या !पोडियम !गुण !निकालातील<br/>स्थान |- ! २०१४ | align=left | २०१४ जिनेटा ज्युनियर अजिंक्यपद | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१४R|२०]] | ४ | ८ | २ | ११ | ४३२ ! ३ |- ! rowspan="4" | २०१५ | align=left | २०१५ एम.एस.ए फॉर्म्युला अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१५R|३०]] | ८ | १० | ९ | १५ | ४१३ ! १ |- | align=left | २०१५ ए.डी.ए.सी. फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | [[मऊक्के मोटरस्पोर्ट्स]] | [[#२०१५F|८]] | १ | ० | ३ | ६ | १३१ | ८ |- | align=left | २०१५ इटालियन फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | [[#२०१५C|९]] | ० | ० | ३ | १ | ५१ | ११ |- | align=left | २०१५ बी.आर.डी.सी. फॉर्म्युला ४ ऑटम ट्रॉफी | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१५T|४]] | २ | १ | १ | ४ | १२८ | ५ |- ! rowspan="6" | २०१६ | align=left | २०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज | align=left | एम.२ कॉम्पिटिशन | [[#२०१६R|१५]] | ६ | ८ | ५ | ११ | ९२४ ! १ |- | align=left | २०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० | align=left rowspan="2" | जोसेफ कॉफमन रेसिंग | [[#२०१६F|१५]] | ५ | ६ | ४ | १२ | २५३ ! १ |- | align=left | २०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० नॉर्दर्न युरोपियन कप | [[#२०१६C|१५]] | ६ | १० | ४ | ११ | ३१६ ! १ |- | align=left | २०१६ बी.आर.डी.सी. ब्रिटिश फॉर्म्युला ३ अजिंक्यपद | align=left rowspan="3" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१६T|११]] | ४ | ४ | ३ | ८ | २४७ | ८ |- | align=left | २०१६ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | [[#२०१६G|३]] | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | पु.व.† |- | align=left | [[२०१६ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | ११ |- ! rowspan="4" | २०१७ | align=left | २०१७ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१७R|३०]] | ९ | ८ | ८ | २० | ४४१ ! १ |- | align=left | [[२०१७ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | १ | {{N/A}} ! 2 |- | align=left | २०१७ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कॅमपोस रेसिंग | [[#२०१७F|२]] | ० | ० | ० | ० | ० | २५ |- | align=left | [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | परीक्षण चालक |- ! rowspan="3" | २०१८ | align=left | २०१८ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१८R|२४]] | १ | १ | १ | ९ | २१९ ! 2 |- | align=left | २०१८ आय.एम.एस.ए. स्पोर्ट्सकार अजिंक्यपद | align=left | युनायटेड ओटोस्पोर्ट डॉट कॉम | [[#२०१८F|१]] | ० | ० | ० | ० | १८ | ५८ |- | align=left | [[२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | राखीव चालक |- ! २०१९ | align=left | [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०१९R|२१]] | ० | ० | ० | ० | ४९ | ११ |- ! २०२० | align=left | [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२०R|१७]] | ० | ० | २ | १ | ९७ | ९ |- ! २०२१ | align=left | [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२१R|२२]] | ० | १ | १ | ४ | १६० | ६ |- ! २०२२ | align=left | [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२२R|२२]] | ० | ० | २ | १ | १२२ | ७ |- ! २०२३ | align=left | [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२३R|२२]] | ० | ० | १ | ७ | २०५ | ६ |- ! २०२४ | align=left | [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२४R|२४]] | ४ | ८ | ६ | १३ | ३७४ ! 2 |- ! २०२५ | align=left | [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२५R|२४]] | ७ | ७ | ६ | १८ | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! २०२६ | align=left | [[२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२६R|{{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}}]] | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! colspan="10" | संदर्भ:<ref name="DriverDB">{{Cite web |title=Driver: Lando Norris |url=https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris/ |access-date={{F1 records date}} |website=Driver Database |publisher=The Race Media |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331233604/https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris |archive-date=31 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Kartcom">{{Cite web |url=https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |title=Norris Lando |website=Kartcom |access-date=3 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922001914/https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |archive-date=22 September 2022 |url-status=live}}</ref> |} ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%" ! हंगाम ! संघ ! चेसिस ! इंजिन ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ ! ६ ! ७ ! ८ ! ९ ! १० ! ११ ! १२ ! १३ ! १४ ! १५ ! १६ ! १७ ! १८ ! १९ ! २० ! २१ ! २२ ! २३ ! २४ ! WDC ! गुण |- |{{एफ.१|२०१८}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३३ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] आर.ई १.६ व्हि.६ टी. |[[२०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />- |[[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />- |[[२०१८ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />- |[[२०१८ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]<br />- |[[२०१८ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]<br />- |[[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />- |[[२०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]<br />- |[[२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />- |[[२०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]<br />- |[[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />- |[[२०१८ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />- |[[२०१८ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />- |[[२०१८ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />- |[[२०१८ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री|मेक्सि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />- | | | !— !— |- |id=२०१९R|{{एफ.१|२०१९}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३४ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक १९ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BAH2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GER2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MEX2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | !११ !४९ |- |id=२०२०R|{{एफ.१|२०२०}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक २० १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|70A2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EIF2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|SKH2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | | | | | !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२१R|{{एफ.१|२०२१}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१२ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२२R|{{एफ.१|२०२२}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३६ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१३ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२३R|{{एफ.१|२०२३}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.६० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१४ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२४R|{{एफ.१|२०२४}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|[[मॅकलारेन]] मॅकलारेन एम.सी.एल.३८ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१५ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२५R|{{एफ.१|२०२५}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३९ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१६ परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२६R|{{एफ.१|२०२६}} !nowrap|[[मॅकलारेन Mastercard एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.४० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१७ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}}* |- !colspan="100"|संदर्भ:<ref>{{Cite magazine |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |title=लॅन्डो नॉरिस {{!}} Motorsport Database |magazine=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]] |अ‍ॅक्सेसदिनांक={{एफ.१ records date}} |issn=००२७-२०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/२०२६०३०५१२१६०१/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |archive-date=५ मार्च २०२६ |url-status=live}}</ref> |} </div> {{sup|†}} शर्यत पुर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पुर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.<br /> {{asterisk}} Season still in progress.<!-- At the end of the season, please hide this footnote rather than deleting it, so it's in place for the following season --> {{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ}} == हे सुद्धा पाहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] h29vrtk6p6vp2u59j6bx2poomxq4zla 2725702 2725701 2026-10-24T15:33:08Z Koolkrazy 1591 2725702 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= लॅन्डो नॉरिस |चित्र= 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg |चित्र शीर्षक= [[२०२४ डच ग्रांप्री]] मध्ये नॉरिस |राष्ट्रीयत्व= युनायटेड किंग्डम |जन्म तारीख= १३ नोव्हेंबर १९९९ |जन्म ठिकाण= ब्रिस्टोम, इंग्लंड |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= {{एफ.१|२०१९}} - {{एफ.१|२०२६}} |संघ= [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] (२०२६) |एकुण स्पर्धा= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}} ({{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}} starts) |एकुण अजिंक्यपदे= १ ({{एफ.१|२०२५}}) |एकुण विजय= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} |एकुण पोडियम= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|careerpoints}} |एकुण पोल पोझिशन= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} |एकुण जलद फेऱ्या= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} |पहिली शर्यत= [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |पहिला विजय= [[२०२४ मायामी ग्रांप्री]] |अखेरची विजय= [[२०२६ डच ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत= २०२५ |अखेरचा हंगाम= १ (४२३ गुण) |}} ==कारकीर्द== ===सारांश=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;" !हंगाम !शर्यत ! संघ !शर्यती !विजय !पोल पोझिशन !फेऱ्या !पोडियम !गुण !निकालातील<br/>स्थान |- ! २०१४ | align=left | २०१४ जिनेटा ज्युनियर अजिंक्यपद | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१४R|२०]] | ४ | ८ | २ | ११ | ४३२ ! ३ |- ! rowspan="4" | २०१५ | align=left | २०१५ एम.एस.ए फॉर्म्युला अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१५R|३०]] | ८ | १० | ९ | १५ | ४१३ ! १ |- | align=left | २०१५ ए.डी.ए.सी. फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | [[मऊक्के मोटरस्पोर्ट्स]] | [[#२०१५F|८]] | १ | ० | ३ | ६ | १३१ | ८ |- | align=left | २०१५ इटालियन फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | [[#२०१५C|९]] | ० | ० | ३ | १ | ५१ | ११ |- | align=left | २०१५ बी.आर.डी.सी. फॉर्म्युला ४ ऑटम ट्रॉफी | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१५T|४]] | २ | १ | १ | ४ | १२८ | ५ |- ! rowspan="6" | २०१६ | align=left | २०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज | align=left | एम.२ कॉम्पिटिशन | [[#२०१६R|१५]] | ६ | ८ | ५ | ११ | ९२४ ! १ |- | align=left | २०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० | align=left rowspan="2" | जोसेफ कॉफमन रेसिंग | [[#२०१६F|१५]] | ५ | ६ | ४ | १२ | २५३ ! १ |- | align=left | २०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० नॉर्दर्न युरोपियन कप | [[#२०१६C|१५]] | ६ | १० | ४ | ११ | ३१६ ! १ |- | align=left | २०१६ बी.आर.डी.सी. ब्रिटिश फॉर्म्युला ३ अजिंक्यपद | align=left rowspan="3" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१६T|११]] | ४ | ४ | ३ | ८ | २४७ | ८ |- | align=left | २०१६ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | [[#२०१६G|३]] | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | पु.व.† |- | align=left | [[२०१६ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | ११ |- ! rowspan="4" | २०१७ | align=left | २०१७ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१७R|३०]] | ९ | ८ | ८ | २० | ४४१ ! १ |- | align=left | [[२०१७ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | १ | {{N/A}} ! 2 |- | align=left | २०१७ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कॅमपोस रेसिंग | [[#२०१७F|२]] | ० | ० | ० | ० | ० | २५ |- | align=left | [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | परीक्षण चालक |- ! rowspan="3" | २०१८ | align=left | २०१८ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१८R|२४]] | १ | १ | १ | ९ | २१९ ! 2 |- | align=left | २०१८ आय.एम.एस.ए. स्पोर्ट्सकार अजिंक्यपद | align=left | युनायटेड ओटोस्पोर्ट डॉट कॉम | [[#२०१८F|१]] | ० | ० | ० | ० | १८ | ५८ |- | align=left | [[२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | राखीव चालक |- ! २०१९ | align=left | [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०१९R|२१]] | ० | ० | ० | ० | ४९ | ११ |- ! २०२० | align=left | [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२०R|१७]] | ० | ० | २ | १ | ९७ | ९ |- ! २०२१ | align=left | [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२१R|२२]] | ० | १ | १ | ४ | १६० | ६ |- ! २०२२ | align=left | [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२२R|२२]] | ० | ० | २ | १ | १२२ | ७ |- ! २०२३ | align=left | [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२३R|२२]] | ० | ० | १ | ७ | २०५ | ६ |- ! २०२४ | align=left | [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२४R|२४]] | ४ | ८ | ६ | १३ | ३७४ ! 2 |- ! २०२५ | align=left | [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२५R|२४]] | ७ | ७ | ६ | १८ | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! २०२६ | align=left | [[२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२६R|{{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}}]] | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! colspan="10" | संदर्भ:<ref name="DriverDB">{{Cite web |title=Driver: Lando Norris |url=https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris/ |access-date={{F1 records date}} |website=Driver Database |publisher=The Race Media |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331233604/https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris |archive-date=31 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Kartcom">{{Cite web |url=https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |title=Norris Lando |website=Kartcom |access-date=3 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922001914/https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |archive-date=22 September 2022 |url-status=live}}</ref> |} ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%" ! हंगाम ! संघ ! चेसिस ! इंजिन ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ ! ६ ! ७ ! ८ ! ९ ! १० ! ११ ! १२ ! १३ ! १४ ! १५ ! १६ ! १७ ! १८ ! १९ ! २० ! २१ ! २२ ! २३ ! २४ ! WDC ! गुण |- |{{एफ.१|२०१८}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३३ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] आर.ई १.६ व्हि.६ टी. |[[२०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />- |[[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />- |[[२०१८ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />- |[[२०१८ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]<br />- |[[२०१८ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]<br />- |[[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />- |[[२०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]<br />- |[[२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />- |[[२०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]<br />- |[[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />- |[[२०१८ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />- |[[२०१८ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />- |[[२०१८ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />- |[[२०१८ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री|मेक्सि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />- | | | !— !— |- |id=२०१९R|{{एफ.१|२०१९}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३४ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक १९ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BAH2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GER2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MEX2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | !११ !४९ |- |id=२०२०R|{{एफ.१|२०२०}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक २० १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|70A2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EIF2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|SKH2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | | | | | !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२१R|{{एफ.१|२०२१}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१२ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२२R|{{एफ.१|२०२२}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३६ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१३ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२३R|{{एफ.१|२०२३}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.६० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१४ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२४R|{{एफ.१|२०२४}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|[[मॅकलारेन]] मॅकलारेन एम.सी.एल.३८ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१५ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२५R|{{एफ.१|२०२५}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३९ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१६ परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२६R|{{एफ.१|२०२६}} !nowrap|[[मॅकलारेन Mastercard एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.४० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१७ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}}* |- !colspan="100"|संदर्भ:<ref>{{Cite magazine |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |title=लॅन्डो नॉरिस {{!}} Motorsport Database |magazine=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]] |अ‍ॅक्सेसदिनांक={{एफ.१ records date}} |issn=००२७-२०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/२०२६०३०५१२१६०१/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |archive-date=५ मार्च २०२६ |url-status=live}}</ref> |} </div> {{sup|†}} शर्यत पुर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पुर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.<br /> {{asterisk}} Season still in progress.<!-- At the end of the season, please hide this footnote rather than deleting it, so it's in place for the following season --> {{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ}} == हे सुद्धा पाहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] kc40x3z6t0xfkgcikl4pun3god7rl8l 2725703 2725702 2026-10-24T15:38:41Z Koolkrazy 1591 2725703 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= लॅन्डो नॉरिस |चित्र= 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg |चित्र शीर्षक= [[२०२४ डच ग्रांप्री]] मध्ये नॉरिस |राष्ट्रीयत्व= युनायटेड किंग्डम |जन्म तारीख= १३ नोव्हेंबर १९९९ |जन्म ठिकाण= ब्रिस्टोम, इंग्लंड |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= {{एफ.१|२०१९}} - {{एफ.१|२०२६}} |संघ= [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] (२०२६) |एकुण स्पर्धा= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}} ({{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}} starts) |एकुण अजिंक्यपदे= १ ({{एफ.१|२०२५}}) |एकुण विजय= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} |एकुण पोडियम= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|careerpoints}} |एकुण पोल पोझिशन= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} |एकुण जलद फेऱ्या= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} |पहिली शर्यत= [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |पहिला विजय= [[२०२४ मायामी ग्रांप्री]] |अखेरची विजय= [[२०२६ डच ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत= २०२५ |अखेरचा हंगाम= १ (४२३ गुण) |}} '''लँडो नॉरिस''' (जन्म १३ नोव्हेंबर १९९९) हा एक ब्रिटिश [[मोटारस्पर्धा चालक]] आहे, जो [[मॅकलारेन]] संघाकडून [[फॉर्म्युला वन]] स्पर्धेत भाग घेतो. नॉरिसने मॅकलारेन संघासोबत [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये [[फॉर्म्युला वन जागतिक चालक अजिंक्यपद]] जिंकले. त्याने आठ हंगामांमध्ये एकूण {{F1stat|NOR|wins}} [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी|ग्रांप्री शर्यती]] जिंकल्या आहेत. [[ब्रिस्टल]] येथे जन्मलेल्या नॉरिसचे बालपण [[ग्लॅस्टनबरी]]जवळ गेले. त्याचे वडील इंग्लिश, तर आई बेल्जियन आहे. नॉरिसने वयाच्या आठव्या वर्षी स्पर्धात्मक [[कार्टिंग]]ला सुरुवात केली. कार्टिंगमधील यशस्वी कारकिर्दीत त्याने २०१४ मध्ये [[कार्टिंग विश्व अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील वरिष्ठ गटाचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर त्याने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये प्रवेश केला. त्याने [[कार्लिन मोटरस्पोर्ट|कार्लिन]] संघाकडून भाग घेत [[२०१५ एमएसए फॉर्म्युला अजिंक्यपद]] स्पर्धेत आपले पहिले विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१६ मध्ये त्याने [[२०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज|टोयोटा रेसिंग सिरीज]], [[२०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.०|फॉर्म्युला रेनॉल्ट युरोकप]] आणि [[२०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० उत्तर युरोपीय चषक|फॉर्म्युला रेनॉल्ट एनईसी]] या तीन स्पर्धांचे विजेतेपद पटकावले. त्याच वर्षी त्याला [[ऑटोस्पोर्ट बीआरडीसी पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला. नॉरिसने कार्लिन संघाकडूनच भाग घेत २०१७ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला ३ युरोपीय अजिंक्यपद]] स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१८ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद]] स्पर्धेत तो [[जॉर्ज रसेल]]च्या मागे राहून उपविजेता ठरला. २०१७ पासून [[मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रम|मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रमाचा]] सदस्य असलेल्या नॉरिसने [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९]] मध्ये [[कार्लोस साईन्स जुनियर]]चा सहकारी चालक म्हणून [[मॅकलारेन]] संघात प्रवेश केला. त्याने [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]मध्ये फॉर्म्युला वनमधील पदार्पण केले. [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२०]] हंगामाच्या पहिल्याच शर्यतीत, [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]मध्ये, त्याने कारकिर्दीतील पहिले पोडियम स्थान मिळवले आणि [[फॉर्म्युला वनमध्ये सर्वात वेगवान फेरी नोंदवणाऱ्या चालकांची यादी|सर्वात वेगवान फेरी]] नोंदवली. त्यानंतर [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१]] मध्ये [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]]मध्ये त्याने कारकिर्दीतील पहिले [[फॉर्म्युला वन पोल पोझिशन मिळवणाऱ्या चालकांची यादी|पोल पोझिशन]] मिळवले. या काळात त्याने अनेक शर्यतींमध्ये पोडियम स्थानही पटकावले. [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२]] मध्ये [[२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री|आणखी एक पोडियम स्थान]] मिळवल्यानंतर, [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२३]] हंगामात त्याने सात वेळा पोडियम स्थान पटकावले. [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२४]] मध्ये [[२०२४ मियामी ग्रांप्री]] जिंकून नॉरिसने कारकिर्दीतील पहिला [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री विजेत्यांची यादी|ग्रांप्री विजय]] मिळवला. त्याच हंगामात त्याने आणखी तीन शर्यती जिंकल्या आणि जागतिक चालक अजिंक्यपद स्पर्धेत [[मॅक्स व्हर्स्टॅपन]]च्या मागे राहून उपविजेतेपद पटकावले. [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये त्याने [[२०२५ ब्रिटिश ग्रांप्री|आपल्या मायदेशातील ब्रिटिश ग्रांप्रीसह]] आणखी सात शर्यती जिंकल्या. व्हर्स्टॅपन आणि संघसहकारी [[ऑस्कर पियास्त्री]] यांच्याशी झालेल्या चुरशीच्या स्पर्धेत त्याने कारकिर्दीतील पहिले जागतिक चालक अजिंक्यपद पटकावले. २०२६ मध्ये ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' नियतकालिकाने प्रसिद्ध केलेल्या [[टाइम १००|जगातील १०० सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तींच्या]] यादीत नॉरिसचा समावेश करण्यात आला. त्याच वर्षी त्याला [[लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार - वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडू|वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडूसाठीचा लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार]] मिळाला. तसेच २०२६ मध्ये नॉरिसने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये भाग घेणाऱ्या [[एलएन४ फ्युजन]] या संघाची सहस्थापना केली. {{Latest F1GP}} पर्यंत नॉरिसने फॉर्म्युला वनमध्ये एकूण {{F1stat|NOR|wins}} शर्यती जिंकल्या असून, {{F1stat|NOR|poles}} पोल पोझिशन्स, {{F1stat|NOR|fastestlaps}} सर्वात वेगवान फेऱ्या आणि {{F1stat|NOR|podiums}} पोडियम स्थाने मिळवली आहेत. मॅकलारेन संघासोबतच्या त्याच्या करारानुसार तो किमान २०३० हंगामाच्या अखेरपर्यंत या संघात कायम राहणार आहे. ==कारकीर्द== ===सारांश=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;" !हंगाम !शर्यत ! संघ !शर्यती !विजय !पोल पोझिशन !फेऱ्या !पोडियम !गुण !निकालातील<br/>स्थान |- ! २०१४ | align=left | २०१४ जिनेटा ज्युनियर अजिंक्यपद | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१४R|२०]] | ४ | ८ | २ | ११ | ४३२ ! ३ |- ! rowspan="4" | २०१५ | align=left | २०१५ एम.एस.ए फॉर्म्युला अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१५R|३०]] | ८ | १० | ९ | १५ | ४१३ ! १ |- | align=left | २०१५ ए.डी.ए.सी. फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | [[मऊक्के मोटरस्पोर्ट्स]] | [[#२०१५F|८]] | १ | ० | ३ | ६ | १३१ | ८ |- | align=left | २०१५ इटालियन फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | [[#२०१५C|९]] | ० | ० | ३ | १ | ५१ | ११ |- | align=left | २०१५ बी.आर.डी.सी. फॉर्म्युला ४ ऑटम ट्रॉफी | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१५T|४]] | २ | १ | १ | ४ | १२८ | ५ |- ! rowspan="6" | २०१६ | align=left | २०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज | align=left | एम.२ कॉम्पिटिशन | [[#२०१६R|१५]] | ६ | ८ | ५ | ११ | ९२४ ! १ |- | align=left | २०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० | align=left rowspan="2" | जोसेफ कॉफमन रेसिंग | [[#२०१६F|१५]] | ५ | ६ | ४ | १२ | २५३ ! १ |- | align=left | २०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० नॉर्दर्न युरोपियन कप | [[#२०१६C|१५]] | ६ | १० | ४ | ११ | ३१६ ! १ |- | align=left | २०१६ बी.आर.डी.सी. ब्रिटिश फॉर्म्युला ३ अजिंक्यपद | align=left rowspan="3" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१६T|११]] | ४ | ४ | ३ | ८ | २४७ | ८ |- | align=left | २०१६ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | [[#२०१६G|३]] | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | पु.व.† |- | align=left | [[२०१६ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | ११ |- ! rowspan="4" | २०१७ | align=left | २०१७ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१७R|३०]] | ९ | ८ | ८ | २० | ४४१ ! १ |- | align=left | [[२०१७ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | १ | {{N/A}} ! 2 |- | align=left | २०१७ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कॅमपोस रेसिंग | [[#२०१७F|२]] | ० | ० | ० | ० | ० | २५ |- | align=left | [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | परीक्षण चालक |- ! rowspan="3" | २०१८ | align=left | २०१८ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१८R|२४]] | १ | १ | १ | ९ | २१९ ! 2 |- | align=left | २०१८ आय.एम.एस.ए. स्पोर्ट्सकार अजिंक्यपद | align=left | युनायटेड ओटोस्पोर्ट डॉट कॉम | [[#२०१८F|१]] | ० | ० | ० | ० | १८ | ५८ |- | align=left | [[२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | राखीव चालक |- ! २०१९ | align=left | [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०१९R|२१]] | ० | ० | ० | ० | ४९ | ११ |- ! २०२० | align=left | [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२०R|१७]] | ० | ० | २ | १ | ९७ | ९ |- ! २०२१ | align=left | [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२१R|२२]] | ० | १ | १ | ४ | १६० | ६ |- ! २०२२ | align=left | [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२२R|२२]] | ० | ० | २ | १ | १२२ | ७ |- ! २०२३ | align=left | [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२३R|२२]] | ० | ० | १ | ७ | २०५ | ६ |- ! २०२४ | align=left | [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२४R|२४]] | ४ | ८ | ६ | १३ | ३७४ ! 2 |- ! २०२५ | align=left | [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२५R|२४]] | ७ | ७ | ६ | १८ | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! २०२६ | align=left | [[२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२६R|{{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}}]] | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! colspan="10" | संदर्भ:<ref name="DriverDB">{{Cite web |title=Driver: Lando Norris |url=https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris/ |access-date={{F1 records date}} |website=Driver Database |publisher=The Race Media |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331233604/https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris |archive-date=31 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Kartcom">{{Cite web |url=https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |title=Norris Lando |website=Kartcom |access-date=3 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922001914/https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |archive-date=22 September 2022 |url-status=live}}</ref> |} ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%" ! हंगाम ! संघ ! चेसिस ! इंजिन ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ ! ६ ! ७ ! ८ ! ९ ! १० ! ११ ! १२ ! १३ ! १४ ! १५ ! १६ ! १७ ! १८ ! १९ ! २० ! २१ ! २२ ! २३ ! २४ ! WDC ! गुण |- |{{एफ.१|२०१८}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३३ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] आर.ई १.६ व्हि.६ टी. |[[२०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />- |[[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />- |[[२०१८ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />- |[[२०१८ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]<br />- |[[२०१८ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]<br />- |[[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />- |[[२०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]<br />- |[[२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />- |[[२०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]<br />- |[[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />- |[[२०१८ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />- |[[२०१८ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />- |[[२०१८ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />- |[[२०१८ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री|मेक्सि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />- | | | !— !— |- |id=२०१९R|{{एफ.१|२०१९}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३४ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक १९ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BAH2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GER2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MEX2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | !११ !४९ |- |id=२०२०R|{{एफ.१|२०२०}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक २० १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|70A2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EIF2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|SKH2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | | | | | !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२१R|{{एफ.१|२०२१}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१२ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२२R|{{एफ.१|२०२२}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३६ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१३ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२३R|{{एफ.१|२०२३}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.६० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१४ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२४R|{{एफ.१|२०२४}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|[[मॅकलारेन]] मॅकलारेन एम.सी.एल.३८ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१५ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२५R|{{एफ.१|२०२५}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३९ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१६ परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२६R|{{एफ.१|२०२६}} !nowrap|[[मॅकलारेन Mastercard एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.४० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१७ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}}* |- !colspan="100"|संदर्भ:<ref>{{Cite magazine |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |title=लॅन्डो नॉरिस {{!}} Motorsport Database |magazine=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]] |अ‍ॅक्सेसदिनांक={{एफ.१ records date}} |issn=००२७-२०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/२०२६०३०५१२१६०१/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |archive-date=५ मार्च २०२६ |url-status=live}}</ref> |} </div> {{sup|†}} शर्यत पुर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पुर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.<br /> {{asterisk}} Season still in progress.<!-- At the end of the season, please hide this footnote rather than deleting it, so it's in place for the following season --> {{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ}} == हे सुद्धा पाहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] lh2mg4m8xt7vo0upqtthb2qvc6vgsbj 2725704 2725703 2026-10-24T15:40:24Z Koolkrazy 1591 2725704 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= लॅन्डो नॉरिस |चित्र= 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg |चित्र शीर्षक= [[२०२४ डच ग्रांप्री]] मध्ये नॉरिस |राष्ट्रीयत्व= युनायटेड किंग्डम |जन्म तारीख= १३ नोव्हेंबर १९९९ |जन्म ठिकाण= ब्रिस्टोम, इंग्लंड |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= {{एफ.१|२०१९}} - {{एफ.१|२०२६}} |संघ= [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] (२०२६) |एकुण स्पर्धा= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}} ({{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}} starts) |एकुण अजिंक्यपदे= १ ({{एफ.१|२०२५}}) |एकुण विजय= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} |एकुण पोडियम= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|careerpoints}} |एकुण पोल पोझिशन= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} |एकुण जलद फेऱ्या= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} |पहिली शर्यत= [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |पहिला विजय= [[२०२४ मायामी ग्रांप्री]] |अखेरची विजय= [[२०२६ डच ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत= २०२५ |अखेरचा हंगाम= १ (४२३ गुण) |}} '''लँडो नॉरिस''' (जन्म १३ नोव्हेंबर १९९९) हा एक ब्रिटिश [[मोटारस्पर्धा चालक]] आहे, जो [[मॅकलारेन]] संघाकडून [[फॉर्म्युला वन]] स्पर्धेत भाग घेतो. नॉरिसने मॅकलारेन संघासोबत [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये [[फॉर्म्युला वन जागतिक चालक अजिंक्यपद]] जिंकले. त्याने आठ हंगामांमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी|ग्रांप्री शर्यती]] जिंकल्या आहेत. [[ब्रिस्टल]] येथे जन्मलेल्या नॉरिसचे बालपण [[ग्लॅस्टनबरी]]जवळ गेले. त्याचे वडील इंग्लिश, तर आई बेल्जियन आहे. नॉरिसने वयाच्या आठव्या वर्षी स्पर्धात्मक [[कार्टिंग]]ला सुरुवात केली. कार्टिंगमधील यशस्वी कारकिर्दीत त्याने २०१४ मध्ये [[कार्टिंग विश्व अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील वरिष्ठ गटाचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर त्याने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये प्रवेश केला. त्याने [[कार्लिन मोटरस्पोर्ट|कार्लिन]] संघाकडून भाग घेत [[२०१५ एमएसए फॉर्म्युला अजिंक्यपद]] स्पर्धेत आपले पहिले विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१६ मध्ये त्याने [[२०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज|टोयोटा रेसिंग सिरीज]], [[२०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.०|फॉर्म्युला रेनॉल्ट युरोकप]] आणि [[२०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० उत्तर युरोपीय चषक|फॉर्म्युला रेनॉल्ट एनईसी]] या तीन स्पर्धांचे विजेतेपद पटकावले. त्याच वर्षी त्याला [[ऑटोस्पोर्ट बीआरडीसी पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला. नॉरिसने कार्लिन संघाकडूनच भाग घेत २०१७ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला ३ युरोपीय अजिंक्यपद]] स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१८ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद]] स्पर्धेत तो [[जॉर्ज रसेल]]च्या मागे राहून उपविजेता ठरला. २०१७ पासून [[मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रम|मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रमाचा]] सदस्य असलेल्या नॉरिसने [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९]] मध्ये [[कार्लोस साईन्स जुनियर]]चा सहकारी चालक म्हणून [[मॅकलारेन]] संघात प्रवेश केला. त्याने [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]मध्ये फॉर्म्युला वनमधील पदार्पण केले. [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२०]] हंगामाच्या पहिल्याच शर्यतीत, [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]मध्ये, त्याने कारकिर्दीतील पहिले पोडियम स्थान मिळवले आणि [[फॉर्म्युला वनमध्ये सर्वात वेगवान फेरी नोंदवणाऱ्या चालकांची यादी|सर्वात वेगवान फेरी]] नोंदवली. त्यानंतर [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१]] मध्ये [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]]मध्ये त्याने कारकिर्दीतील पहिले [[फॉर्म्युला वन पोल पोझिशन मिळवणाऱ्या चालकांची यादी|पोल पोझिशन]] मिळवले. या काळात त्याने अनेक शर्यतींमध्ये पोडियम स्थानही पटकावले. [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२]] मध्ये [[२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री|आणखी एक पोडियम स्थान]] मिळवल्यानंतर, [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२३]] हंगामात त्याने सात वेळा पोडियम स्थान पटकावले. [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२४]] मध्ये [[२०२४ मियामी ग्रांप्री]] जिंकून नॉरिसने कारकिर्दीतील पहिला [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री विजेत्यांची यादी|ग्रांप्री विजय]] मिळवला. त्याच हंगामात त्याने आणखी तीन शर्यती जिंकल्या आणि जागतिक चालक अजिंक्यपद स्पर्धेत [[मॅक्स व्हर्स्टॅपन]]च्या मागे राहून उपविजेतेपद पटकावले. [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये त्याने [[२०२५ ब्रिटिश ग्रांप्री|आपल्या मायदेशातील ब्रिटिश ग्रांप्रीसह]] आणखी सात शर्यती जिंकल्या. व्हर्स्टॅपन आणि संघसहकारी [[ऑस्कर पियास्त्री]] यांच्याशी झालेल्या चुरशीच्या स्पर्धेत त्याने कारकिर्दीतील पहिले जागतिक चालक अजिंक्यपद पटकावले. २०२६ मध्ये ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' नियतकालिकाने प्रसिद्ध केलेल्या [[टाइम १००|जगातील १०० सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तींच्या]] यादीत नॉरिसचा समावेश करण्यात आला. त्याच वर्षी त्याला [[लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार - वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडू|वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडूसाठीचा लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार]] मिळाला. तसेच २०२६ मध्ये नॉरिसने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये भाग घेणाऱ्या [[एलएन४ फ्युजन]] या संघाची सहस्थापना केली. {{Latest F1GP}} पर्यंत नॉरिसने फॉर्म्युला वनमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} शर्यती जिंकल्या असून, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} पोल पोझिशन्स, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} सर्वात वेगवान फेऱ्या आणि {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} पोडियम स्थाने मिळवली आहेत. मॅकलारेन संघासोबतच्या त्याच्या करारानुसार तो किमान २०३० हंगामाच्या अखेरपर्यंत या संघात कायम राहणार आहे. ==कारकीर्द== ===सारांश=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;" !हंगाम !शर्यत ! संघ !शर्यती !विजय !पोल पोझिशन !फेऱ्या !पोडियम !गुण !निकालातील<br/>स्थान |- ! २०१४ | align=left | २०१४ जिनेटा ज्युनियर अजिंक्यपद | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१४R|२०]] | ४ | ८ | २ | ११ | ४३२ ! ३ |- ! rowspan="4" | २०१५ | align=left | २०१५ एम.एस.ए फॉर्म्युला अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१५R|३०]] | ८ | १० | ९ | १५ | ४१३ ! १ |- | align=left | २०१५ ए.डी.ए.सी. फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | [[मऊक्के मोटरस्पोर्ट्स]] | [[#२०१५F|८]] | १ | ० | ३ | ६ | १३१ | ८ |- | align=left | २०१५ इटालियन फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | [[#२०१५C|९]] | ० | ० | ३ | १ | ५१ | ११ |- | align=left | २०१५ बी.आर.डी.सी. फॉर्म्युला ४ ऑटम ट्रॉफी | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१५T|४]] | २ | १ | १ | ४ | १२८ | ५ |- ! rowspan="6" | २०१६ | align=left | २०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज | align=left | एम.२ कॉम्पिटिशन | [[#२०१६R|१५]] | ६ | ८ | ५ | ११ | ९२४ ! १ |- | align=left | २०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० | align=left rowspan="2" | जोसेफ कॉफमन रेसिंग | [[#२०१६F|१५]] | ५ | ६ | ४ | १२ | २५३ ! १ |- | align=left | २०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० नॉर्दर्न युरोपियन कप | [[#२०१६C|१५]] | ६ | १० | ४ | ११ | ३१६ ! १ |- | align=left | २०१६ बी.आर.डी.सी. ब्रिटिश फॉर्म्युला ३ अजिंक्यपद | align=left rowspan="3" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१६T|११]] | ४ | ४ | ३ | ८ | २४७ | ८ |- | align=left | २०१६ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | [[#२०१६G|३]] | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | पु.व.† |- | align=left | [[२०१६ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | ११ |- ! rowspan="4" | २०१७ | align=left | २०१७ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१७R|३०]] | ९ | ८ | ८ | २० | ४४१ ! १ |- | align=left | [[२०१७ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | १ | {{N/A}} ! 2 |- | align=left | २०१७ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कॅमपोस रेसिंग | [[#२०१७F|२]] | ० | ० | ० | ० | ० | २५ |- | align=left | [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | परीक्षण चालक |- ! rowspan="3" | २०१८ | align=left | २०१८ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१८R|२४]] | १ | १ | १ | ९ | २१९ ! 2 |- | align=left | २०१८ आय.एम.एस.ए. स्पोर्ट्सकार अजिंक्यपद | align=left | युनायटेड ओटोस्पोर्ट डॉट कॉम | [[#२०१८F|१]] | ० | ० | ० | ० | १८ | ५८ |- | align=left | [[२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | राखीव चालक |- ! २०१९ | align=left | [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०१९R|२१]] | ० | ० | ० | ० | ४९ | ११ |- ! २०२० | align=left | [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२०R|१७]] | ० | ० | २ | १ | ९७ | ९ |- ! २०२१ | align=left | [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२१R|२२]] | ० | १ | १ | ४ | १६० | ६ |- ! २०२२ | align=left | [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२२R|२२]] | ० | ० | २ | १ | १२२ | ७ |- ! २०२३ | align=left | [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२३R|२२]] | ० | ० | १ | ७ | २०५ | ६ |- ! २०२४ | align=left | [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२४R|२४]] | ४ | ८ | ६ | १३ | ३७४ ! 2 |- ! २०२५ | align=left | [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२५R|२४]] | ७ | ७ | ६ | १८ | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! २०२६ | align=left | [[२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२६R|{{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}}]] | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! colspan="10" | संदर्भ:<ref name="DriverDB">{{Cite web |title=Driver: Lando Norris |url=https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris/ |access-date={{F1 records date}} |website=Driver Database |publisher=The Race Media |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331233604/https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris |archive-date=31 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Kartcom">{{Cite web |url=https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |title=Norris Lando |website=Kartcom |access-date=3 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922001914/https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |archive-date=22 September 2022 |url-status=live}}</ref> |} ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%" ! हंगाम ! संघ ! चेसिस ! इंजिन ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ ! ६ ! ७ ! ८ ! ९ ! १० ! ११ ! १२ ! १३ ! १४ ! १५ ! १६ ! १७ ! १८ ! १९ ! २० ! २१ ! २२ ! २३ ! २४ ! WDC ! गुण |- |{{एफ.१|२०१८}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३३ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] आर.ई १.६ व्हि.६ टी. |[[२०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />- |[[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />- |[[२०१८ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />- |[[२०१८ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]<br />- |[[२०१८ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]<br />- |[[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />- |[[२०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]<br />- |[[२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />- |[[२०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]<br />- |[[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />- |[[२०१८ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />- |[[२०१८ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />- |[[२०१८ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />- |[[२०१८ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री|मेक्सि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />- | | | !— !— |- |id=२०१९R|{{एफ.१|२०१९}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३४ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक १९ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BAH2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GER2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MEX2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | !११ !४९ |- |id=२०२०R|{{एफ.१|२०२०}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक २० १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|70A2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EIF2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|SKH2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | | | | | !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२१R|{{एफ.१|२०२१}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१२ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२२R|{{एफ.१|२०२२}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३६ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१३ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२३R|{{एफ.१|२०२३}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.६० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१४ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२४R|{{एफ.१|२०२४}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|[[मॅकलारेन]] मॅकलारेन एम.सी.एल.३८ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१५ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२५R|{{एफ.१|२०२५}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३९ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१६ परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२६R|{{एफ.१|२०२६}} !nowrap|[[मॅकलारेन Mastercard एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.४० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१७ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}}* |- !colspan="100"|संदर्भ:<ref>{{Cite magazine |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |title=लॅन्डो नॉरिस {{!}} Motorsport Database |magazine=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]] |अ‍ॅक्सेसदिनांक={{एफ.१ records date}} |issn=००२७-२०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/२०२६०३०५१२१६०१/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |archive-date=५ मार्च २०२६ |url-status=live}}</ref> |} </div> {{sup|†}} शर्यत पुर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पुर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.<br /> {{asterisk}} Season still in progress.<!-- At the end of the season, please hide this footnote rather than deleting it, so it's in place for the following season --> {{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ}} == हे सुद्धा पाहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] q42ugsoa71t6dyyuzhizs9gicovb2yt 2725707 2725704 2026-10-24T15:44:37Z Koolkrazy 1591 2725707 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= लॅन्डो नॉरिस |चित्र= 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg |चित्र शीर्षक= [[२०२४ डच ग्रांप्री]] मध्ये नॉरिस |राष्ट्रीयत्व= युनायटेड किंग्डम |जन्म तारीख= १३ नोव्हेंबर १९९९ |जन्म ठिकाण= ब्रिस्टोम, इंग्लंड |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= {{एफ.१|२०१९}} - {{एफ.१|२०२६}} |संघ= [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] (२०२६) |एकुण स्पर्धा= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}} ({{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}} starts) |एकुण अजिंक्यपदे= १ ({{एफ.१|२०२५}}) |एकुण विजय= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} |एकुण पोडियम= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|careerpoints}} |एकुण पोल पोझिशन= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} |एकुण जलद फेऱ्या= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} |पहिली शर्यत= [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |पहिला विजय= [[२०२४ मायामी ग्रांप्री]] |अखेरची विजय= [[२०२६ डच ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत= २०२५ |अखेरचा हंगाम= १ (४२३ गुण) |}} '''लँडो नॉरिस''' (जन्म १३ नोव्हेंबर १९९९) हा एक ब्रिटिश [[मोटारस्पर्धा चालक]] आहे, जो [[मॅकलारेन]] संघाकडून [[फॉर्म्युला वन]] स्पर्धेत भाग घेतो. नॉरिसने मॅकलारेन संघासोबत [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये [[फॉर्म्युला वन जागतिक चालक अजिंक्यपद]] जिंकले. त्याने आठ हंगामांमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी|ग्रांप्री शर्यती]] जिंकल्या आहेत. [[ब्रिस्टल]] येथे जन्मलेल्या नॉरिसचे बालपण [[ग्लॅस्टनबरी]]जवळ गेले. त्याचे वडील इंग्लिश, तर आई बेल्जियन आहे. नॉरिसने वयाच्या आठव्या वर्षी स्पर्धात्मक [[कार्टिंग]]ला सुरुवात केली. कार्टिंगमधील यशस्वी कारकिर्दीत त्याने २०१४ मध्ये [[कार्टिंग विश्व अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील वरिष्ठ गटाचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर त्याने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये प्रवेश केला. त्याने [[कार्लिन मोटरस्पोर्ट|कार्लिन]] संघाकडून भाग घेत [[२०१५ एमएसए फॉर्म्युला अजिंक्यपद]] स्पर्धेत आपले पहिले विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१६ मध्ये त्याने [[२०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज|टोयोटा रेसिंग सिरीज]], [[२०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.०|फॉर्म्युला रेनॉल्ट युरोकप]] आणि [[२०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० उत्तर युरोपीय चषक|फॉर्म्युला रेनॉल्ट एनईसी]] या तीन स्पर्धांचे विजेतेपद पटकावले. त्याच वर्षी त्याला [[ऑटोस्पोर्ट बीआरडीसी पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला. नॉरिसने कार्लिन संघाकडूनच भाग घेत २०१७ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला ३ युरोपीय अजिंक्यपद]] स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१८ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद]] स्पर्धेत तो [[जॉर्ज रसेल]]च्या मागे राहून उपविजेता ठरला. २०१७ पासून [[मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रम|मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रमाचा]] सदस्य असलेल्या नॉरिसने [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९]] मध्ये [[कार्लोस साईन्स जुनियर]]चा सहकारी चालक म्हणून [[मॅकलारेन]] संघात प्रवेश केला. त्याने [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]मध्ये फॉर्म्युला वनमधील पदार्पण केले. [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२०]] हंगामाच्या पहिल्याच शर्यतीत, [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]मध्ये, त्याने कारकिर्दीतील पहिले पोडियम स्थान मिळवले आणि [[फॉर्म्युला वनमध्ये सर्वात वेगवान फेरी नोंदवणाऱ्या चालकांची यादी|सर्वात वेगवान फेरी]] नोंदवली. त्यानंतर [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१]] मध्ये [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]]मध्ये त्याने कारकिर्दीतील पहिले [[फॉर्म्युला वन पोल पोझिशन मिळवणाऱ्या चालकांची यादी|पोल पोझिशन]] मिळवले. या काळात त्याने अनेक शर्यतींमध्ये पोडियम स्थानही पटकावले. [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२]] मध्ये [[२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री|आणखी एक पोडियम स्थान]] मिळवल्यानंतर, [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२३]] हंगामात त्याने सात वेळा पोडियम स्थान पटकावले. [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२४]] मध्ये [[२०२४ मियामी ग्रांप्री]] जिंकून नॉरिसने कारकिर्दीतील पहिला [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री विजेत्यांची यादी|ग्रांप्री विजय]] मिळवला. त्याच हंगामात त्याने आणखी तीन शर्यती जिंकल्या आणि जागतिक चालक अजिंक्यपद स्पर्धेत [[मॅक्स व्हर्स्टॅपन]]च्या मागे राहून उपविजेतेपद पटकावले. [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये त्याने [[२०२५ ब्रिटिश ग्रांप्री|आपल्या मायदेशातील ब्रिटिश ग्रांप्रीसह]] आणखी सात शर्यती जिंकल्या. व्हर्स्टॅपन आणि संघसहकारी [[ऑस्कर पियास्त्री]] यांच्याशी झालेल्या चुरशीच्या स्पर्धेत त्याने कारकिर्दीतील पहिले जागतिक चालक अजिंक्यपद पटकावले. २०२६ मध्ये ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' नियतकालिकाने प्रसिद्ध केलेल्या [[टाइम १००|जगातील १०० सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तींच्या]] यादीत नॉरिसचा समावेश करण्यात आला. त्याच वर्षी त्याला [[लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार - वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडू|वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडूसाठीचा लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार]] मिळाला. तसेच २०२६ मध्ये नॉरिसने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये भाग घेणाऱ्या [[एलएन४ फ्युजन]] या संघाची सहस्थापना केली. {{Latest F1GP}} पर्यंत नॉरिसने फॉर्म्युला वनमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} शर्यती जिंकल्या असून, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} पोल पोझिशन्स, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} सर्वात वेगवान फेऱ्या आणि {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} पोडियम स्थाने मिळवली आहेत. मॅकलारेन संघासोबतच्या त्याच्या करारानुसार तो किमान २०३० हंगामाच्या अखेरपर्यंत या संघात कायम राहणार आहे. ==कारकीर्द== ===सारांश=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;" !हंगाम !शर्यत ! संघ !शर्यती !विजय !पोल पोझिशन !फेऱ्या !पोडियम !गुण !निकालातील<br/>स्थान |- ! २०१४ | align=left | २०१४ जिनेटा ज्युनियर अजिंक्यपद | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१४R|२०]] | ४ | ८ | २ | ११ | ४३२ ! ३ |- ! rowspan="4" | २०१५ | align=left | २०१५ एम.एस.ए फॉर्म्युला अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१५R|३०]] | ८ | १० | ९ | १५ | ४१३ ! १ |- | align=left | २०१५ ए.डी.ए.सी. फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | [[मऊक्के मोटरस्पोर्ट्स]] | [[#२०१५F|८]] | १ | ० | ३ | ६ | १३१ | ८ |- | align=left | २०१५ इटालियन फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | [[#२०१५C|९]] | ० | ० | ३ | १ | ५१ | ११ |- | align=left | २०१५ बी.आर.डी.सी. फॉर्म्युला ४ ऑटम ट्रॉफी | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१५T|४]] | २ | १ | १ | ४ | १२८ | ५ |- ! rowspan="6" | २०१६ | align=left | २०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज | align=left | एम.२ कॉम्पिटिशन | [[#२०१६R|१५]] | ६ | ८ | ५ | ११ | ९२४ ! १ |- | align=left | २०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० | align=left rowspan="2" | जोसेफ कॉफमन रेसिंग | [[#२०१६F|१५]] | ५ | ६ | ४ | १२ | २५३ ! १ |- | align=left | २०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० नॉर्दर्न युरोपियन कप | [[#२०१६C|१५]] | ६ | १० | ४ | ११ | ३१६ ! १ |- | align=left | २०१६ बी.आर.डी.सी. ब्रिटिश फॉर्म्युला ३ अजिंक्यपद | align=left rowspan="3" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१६T|११]] | ४ | ४ | ३ | ८ | २४७ | ८ |- | align=left | २०१६ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | [[#२०१६G|३]] | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | पु.व.† |- | align=left | [[२०१६ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | ११ |- ! rowspan="4" | २०१७ | align=left | २०१७ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१७R|३०]] | ९ | ८ | ८ | २० | ४४१ ! १ |- | align=left | [[२०१७ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | १ | {{N/A}} ! 2 |- | align=left | २०१७ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कॅमपोस रेसिंग | [[#२०१७F|२]] | ० | ० | ० | ० | ० | २५ |- | align=left | [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | परीक्षण चालक |- ! rowspan="3" | २०१८ | align=left | २०१८ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१८R|२४]] | १ | १ | १ | ९ | २१९ ! 2 |- | align=left | २०१८ आय.एम.एस.ए. स्पोर्ट्सकार अजिंक्यपद | align=left | युनायटेड ओटोस्पोर्ट डॉट कॉम | [[#२०१८F|१]] | ० | ० | ० | ० | १८ | ५८ |- | align=left | [[२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | राखीव चालक |- ! २०१९ | align=left | [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०१९R|२१]] | ० | ० | ० | ० | ४९ | ११ |- ! २०२० | align=left | [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२०R|१७]] | ० | ० | २ | १ | ९७ | ९ |- ! २०२१ | align=left | [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२१R|२२]] | ० | १ | १ | ४ | १६० | ६ |- ! २०२२ | align=left | [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२२R|२२]] | ० | ० | २ | १ | १२२ | ७ |- ! २०२३ | align=left | [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२३R|२२]] | ० | ० | १ | ७ | २०५ | ६ |- ! २०२४ | align=left | [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२४R|२४]] | ४ | ८ | ६ | १३ | ३७४ ! 2 |- ! २०२५ | align=left | [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२५R|२४]] | ७ | ७ | ६ | १८ | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! २०२६ | align=left | [[२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२६R|{{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}}]] | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! colspan="10" | संदर्भ:<ref name="DriverDB">{{Cite web |title=Driver: Lando Norris |url=https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris/ |access-date={{F1 records date}} |website=Driver Database |publisher=The Race Media |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331233604/https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris |archive-date=31 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Kartcom">{{Cite web |url=https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |title=Norris Lando |website=Kartcom |access-date=3 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922001914/https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |archive-date=22 September 2022 |url-status=live}}</ref> |} ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%" ! हंगाम ! संघ ! चेसिस ! इंजिन ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ ! ६ ! ७ ! ८ ! ९ ! १० ! ११ ! १२ ! १३ ! १४ ! १५ ! १६ ! १७ ! १८ ! १९ ! २० ! २१ ! २२ ! २३ ! २४ ! WDC ! गुण |- |{{एफ.१|२०१८}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३३ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] आर.ई १.६ व्हि.६ टी. |[[२०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />- |[[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />- |[[२०१८ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />- |[[२०१८ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]<br />- |[[२०१८ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]<br />- |[[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />- |[[२०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]<br />- |[[२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />- |[[२०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]<br />- |[[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />- |[[२०१८ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />- |[[२०१८ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />- |[[२०१८ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />- |[[२०१८ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री|मेक्सि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />- | | | !— !— |- |id=२०१९R|{{एफ.१|२०१९}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३४ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक १९ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BAH2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GER2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MEX2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | !११ !४९ |- |id=२०२०R|{{एफ.१|२०२०}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक २० १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|70A2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EIF2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|SKH2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | | | | | !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२१R|{{एफ.१|२०२१}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१२ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२२R|{{एफ.१|२०२२}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३६ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१३ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२३R|{{एफ.१|२०२३}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.६० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१४ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२४R|{{एफ.१|२०२४}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|[[मॅकलारेन]] मॅकलारेन एम.सी.एल.३८ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१५ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२५R|{{एफ.१|२०२५}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३९ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१६ परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२६R|{{एफ.१|२०२६}} !nowrap|[[मॅकलारेन Mastercard एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.४० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१७ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}}* |- !colspan="100"|संदर्भ:<ref>{{Cite magazine |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |title=लॅन्डो नॉरिस {{!}} Motorsport Database |magazine=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]] |अ‍ॅक्सेसदिनांक={{एफ.१ records date}} |issn=००२७-२०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/२०२६०३०५१२१६०१/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |archive-date=५ मार्च २०२६ |url-status=live}}</ref> |} </div> {{sup|†}} शर्यत पुर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पुर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.<br /> {{asterisk}} Season still in progress.<!-- At the end of the season, please hide this footnote rather than deleting it, so it's in place for the following season --> {{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ}} == हे सुद्धा पाहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 4d4f9gz22rjk3pb5fl57ptrsdismgra 2725708 2725707 2026-10-24T15:44:51Z Koolkrazy 1591 2725708 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= लॅन्डो नॉरिस |चित्र= 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg |चित्र शीर्षक= [[२०२४ डच ग्रांप्री]] मध्ये नॉरिस |राष्ट्रीयत्व= युनायटेड किंग्डम |जन्म तारीख= १३ नोव्हेंबर १९९९ |जन्म ठिकाण= ब्रिस्टोम, इंग्लंड |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= {{एफ.१|२०१९}} - {{एफ.१|२०२६}} |संघ= [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] (२०२६) |एकुण स्पर्धा= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}} ({{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}} starts) |एकुण अजिंक्यपदे= १ ({{एफ.१|२०२५}}) |एकुण विजय= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} |एकुण पोडियम= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|careerpoints}} |एकुण पोल पोझिशन= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} |एकुण जलद फेऱ्या= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} |पहिली शर्यत= [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |पहिला विजय= [[२०२४ मायामी ग्रांप्री]] |अखेरची विजय= [[२०२६ डच ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत= २०२५ |अखेरचा हंगाम= १ (४२३ गुण) |}} '''लँडो नॉरिस''' (जन्म १३ नोव्हेंबर १९९९) हा एक ब्रिटिश [[मोटारस्पर्धा चालक]] आहे, जो [[मॅकलारेन]] संघाकडून [[फॉर्म्युला वन]] स्पर्धेत भाग घेतो. नॉरिसने मॅकलारेन संघासोबत [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये [[फॉर्म्युला वन जागतिक चालक अजिंक्यपद]] जिंकले. त्याने आठ हंगामांमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी|ग्रांप्री शर्यती]] जिंकल्या आहेत. [[ब्रिस्टल]] येथे जन्मलेल्या नॉरिसचे बालपण [[ग्लॅस्टनबरी]]जवळ गेले. त्याचे वडील इंग्लिश, तर आई बेल्जियन आहे. नॉरिसने वयाच्या आठव्या वर्षी स्पर्धात्मक [[कार्टिंग]]ला सुरुवात केली. कार्टिंगमधील यशस्वी कारकिर्दीत त्याने २०१४ मध्ये [[कार्टिंग विश्व अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील वरिष्ठ गटाचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर त्याने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये प्रवेश केला. त्याने [[कार्लिन मोटरस्पोर्ट|कार्लिन]] संघाकडून भाग घेत [[२०१५ एमएसए फॉर्म्युला अजिंक्यपद]] स्पर्धेत आपले पहिले विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१६ मध्ये त्याने [[२०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज|टोयोटा रेसिंग सिरीज]], [[२०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.०|फॉर्म्युला रेनॉल्ट युरोकप]] आणि [[२०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० उत्तर युरोपीय चषक|फॉर्म्युला रेनॉल्ट एनईसी]] या तीन स्पर्धांचे विजेतेपद पटकावले. त्याच वर्षी त्याला [[ऑटोस्पोर्ट बीआरडीसी पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला. नॉरिसने कार्लिन संघाकडूनच भाग घेत २०१७ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला ३ युरोपीय अजिंक्यपद]] स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१८ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद]] स्पर्धेत तो [[जॉर्ज रसेल]]च्या मागे राहून उपविजेता ठरला. २०१७ पासून [[मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रम|मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रमाचा]] सदस्य असलेल्या नॉरिसने [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९]] मध्ये [[कार्लोस साईन्स जुनियर]]चा सहकारी चालक म्हणून [[मॅकलारेन]] संघात प्रवेश केला. त्याने [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]मध्ये फॉर्म्युला वनमधील पदार्पण केले. [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२०]] हंगामाच्या पहिल्याच शर्यतीत, [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]मध्ये, त्याने कारकिर्दीतील पहिले पोडियम स्थान मिळवले आणि [[फॉर्म्युला वनमध्ये सर्वात वेगवान फेरी नोंदवणाऱ्या चालकांची यादी|सर्वात वेगवान फेरी]] नोंदवली. त्यानंतर [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१]] मध्ये [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]]मध्ये त्याने कारकिर्दीतील पहिले [[फॉर्म्युला वन पोल पोझिशन मिळवणाऱ्या चालकांची यादी|पोल पोझिशन]] मिळवले. या काळात त्याने अनेक शर्यतींमध्ये पोडियम स्थानही पटकावले. [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२]] मध्ये [[२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री|आणखी एक पोडियम स्थान]] मिळवल्यानंतर, [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२३]] हंगामात त्याने सात वेळा पोडियम स्थान पटकावले. [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२४]] मध्ये [[२०२४ मियामी ग्रांप्री]] जिंकून नॉरिसने कारकिर्दीतील पहिला [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री विजेत्यांची यादी|ग्रांप्री विजय]] मिळवला. त्याच हंगामात त्याने आणखी तीन शर्यती जिंकल्या आणि जागतिक चालक अजिंक्यपद स्पर्धेत [[मॅक्स व्हर्स्टॅपन]]च्या मागे राहून उपविजेतेपद पटकावले. [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये त्याने [[२०२५ ब्रिटिश ग्रांप्री|आपल्या मायदेशातील ब्रिटिश ग्रांप्रीसह]] आणखी सात शर्यती जिंकल्या. व्हर्स्टॅपन आणि संघसहकारी [[ऑस्कर पियास्त्री]] यांच्याशी झालेल्या चुरशीच्या स्पर्धेत त्याने कारकिर्दीतील पहिले जागतिक चालक अजिंक्यपद पटकावले. २०२६ मध्ये ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' नियतकालिकाने प्रसिद्ध केलेल्या [[टाइम १००|जगातील १०० सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तींच्या]] यादीत नॉरिसचा समावेश करण्यात आला. त्याच वर्षी त्याला [[लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार - वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडू|वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडूसाठीचा लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार]] मिळाला. तसेच २०२६ मध्ये नॉरिसने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये भाग घेणाऱ्या [[एलएन४ फ्युजन]] या संघाची सहस्थापना केली. {{Latest F1GP}} पर्यंत नॉरिसने फॉर्म्युला वनमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} शर्यती जिंकल्या असून, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} पोल पोझिशन्स, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} सर्वात वेगवान फेऱ्या आणि {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} पोडियम स्थाने मिळवली आहेत. मॅकलारेन संघासोबतच्या त्याच्या करारानुसार तो किमान २०३० हंगामाच्या अखेरपर्यंत या संघात कायम राहणार आहे. ==कारकीर्द== ===सारांश=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;" !हंगाम !शर्यत ! संघ !शर्यती !विजय !पोल पोझिशन !फेऱ्या !पोडियम !गुण !निकालातील<br/>स्थान |- ! २०१४ | align=left | २०१४ जिनेटा ज्युनियर अजिंक्यपद | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१४R|२०]] | ४ | ८ | २ | ११ | ४३२ ! ३ |- ! rowspan="4" | २०१५ | align=left | २०१५ एम.एस.ए फॉर्म्युला अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१५R|३०]] | ८ | १० | ९ | १५ | ४१३ ! १ |- | align=left | २०१५ ए.डी.ए.सी. फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | [[मऊक्के मोटरस्पोर्ट्स]] | [[#२०१५F|८]] | १ | ० | ३ | ६ | १३१ | ८ |- | align=left | २०१५ इटालियन फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | [[#२०१५C|९]] | ० | ० | ३ | १ | ५१ | ११ |- | align=left | २०१५ बी.आर.डी.सी. फॉर्म्युला ४ ऑटम ट्रॉफी | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१५T|४]] | २ | १ | १ | ४ | १२८ | ५ |- ! rowspan="6" | २०१६ | align=left | २०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज | align=left | एम.२ कॉम्पिटिशन | [[#२०१६R|१५]] | ६ | ८ | ५ | ११ | ९२४ ! १ |- | align=left | २०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० | align=left rowspan="2" | जोसेफ कॉफमन रेसिंग | [[#२०१६F|१५]] | ५ | ६ | ४ | १२ | २५३ ! १ |- | align=left | २०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० नॉर्दर्न युरोपियन कप | [[#२०१६C|१५]] | ६ | १० | ४ | ११ | ३१६ ! १ |- | align=left | २०१६ बी.आर.डी.सी. ब्रिटिश फॉर्म्युला ३ अजिंक्यपद | align=left rowspan="3" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१६T|११]] | ४ | ४ | ३ | ८ | २४७ | ८ |- | align=left | २०१६ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | [[#२०१६G|३]] | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | पु.व.† |- | align=left | [[२०१६ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | ११ |- ! rowspan="4" | २०१७ | align=left | २०१७ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१७R|३०]] | ९ | ८ | ८ | २० | ४४१ ! १ |- | align=left | [[२०१७ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | १ | {{N/A}} ! 2 |- | align=left | २०१७ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कॅमपोस रेसिंग | [[#२०१७F|२]] | ० | ० | ० | ० | ० | २५ |- | align=left | [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | परीक्षण चालक |- ! rowspan="3" | २०१८ | align=left | २०१८ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१८R|२४]] | १ | १ | १ | ९ | २१९ ! 2 |- | align=left | २०१८ आय.एम.एस.ए. स्पोर्ट्सकार अजिंक्यपद | align=left | युनायटेड ओटोस्पोर्ट डॉट कॉम | [[#२०१८F|१]] | ० | ० | ० | ० | १८ | ५८ |- | align=left | [[२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | राखीव चालक |- ! २०१९ | align=left | [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०१९R|२१]] | ० | ० | ० | ० | ४९ | ११ |- ! २०२० | align=left | [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२०R|१७]] | ० | ० | २ | १ | ९७ | ९ |- ! २०२१ | align=left | [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२१R|२२]] | ० | १ | १ | ४ | १६० | ६ |- ! २०२२ | align=left | [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२२R|२२]] | ० | ० | २ | १ | १२२ | ७ |- ! २०२३ | align=left | [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२३R|२२]] | ० | ० | १ | ७ | २०५ | ६ |- ! २०२४ | align=left | [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२४R|२४]] | ४ | ८ | ६ | १३ | ३७४ ! 2 |- ! २०२५ | align=left | [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२५R|२४]] | ७ | ७ | ६ | १८ | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! २०२६ | align=left | [[२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२६R|{{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}}]] | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! colspan="10" | संदर्भ:<ref name="DriverDB">{{Cite web |title=Driver: Lando Norris |url=https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris/ |access-date={{F1 records date}} |website=Driver Database |publisher=The Race Media |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331233604/https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris |archive-date=31 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Kartcom">{{Cite web |url=https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |title=Norris Lando |website=Kartcom |access-date=3 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922001914/https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |archive-date=22 September 2022 |url-status=live}}</ref> |} ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%" ! हंगाम ! संघ ! चेसिस ! इंजिन ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ ! ६ ! ७ ! ८ ! ९ ! १० ! ११ ! १२ ! १३ ! १४ ! १५ ! १६ ! १७ ! १८ ! १९ ! २० ! २१ ! २२ ! २३ ! २४ ! WDC ! गुण |- |{{एफ.१|२०१८}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३३ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] आर.ई १.६ व्हि.६ टी. |[[२०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />- |[[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />- |[[२०१८ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />- |[[२०१८ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]<br />- |[[२०१८ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]<br />- |[[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />- |[[२०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]<br />- |[[२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />- |[[२०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]<br />- |[[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />- |[[२०१८ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />- |[[२०१८ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />- |[[२०१८ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />- |[[२०१८ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री|मेक्सि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />- | | | !— !— |- |id=२०१९R|{{एफ.१|२०१९}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३४ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक १९ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BAH2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GER2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MEX2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | !११ !४९ |- |id=२०२०R|{{एफ.१|२०२०}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक २० १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|70A2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EIF2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|SKH2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | | | | | !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२१R|{{एफ.१|२०२१}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१२ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२२R|{{एफ.१|२०२२}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३६ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१३ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२३R|{{एफ.१|२०२३}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.६० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१४ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२४R|{{एफ.१|२०२४}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|[[मॅकलारेन]] मॅकलारेन एम.सी.एल.३८ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१५ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२५R|{{एफ.१|२०२५}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३९ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१६ परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२६R|{{एफ.१|२०२६}} !nowrap|[[मॅकलारेन Mastercard एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.४० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१७ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}}* |- !colspan="100"|संदर्भ:<ref>{{Cite magazine |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |title=लॅन्डो नॉरिस {{!}} Motorsport Database |magazine=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]] |अ‍ॅक्सेसदिनांक={{एफ.१ records date}} |issn=००२७-२०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/२०२६०३०५१२१६०१/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |archive-date=५ मार्च २०२६ |url-status=live}}</ref> |} </div> {{sup|†}} शर्यत पुर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पुर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.<br /> {{asterisk}} Season still in progress.<!-- At the end of the season, please hide this footnote rather than deleting it, so it's in place for the following season --> {{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ}} == हे सुद्धा पाहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] s5m7bo795wbvtqjg8zmsalvve867kjj 2725710 2725708 2026-10-24T15:51:51Z Koolkrazy 1591 2725710 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= लॅन्डो नॉरिस |चित्र= 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg |चित्र शीर्षक= [[२०२४ डच ग्रांप्री]] मध्ये नॉरिस |राष्ट्रीयत्व= युनायटेड किंग्डम |जन्म तारीख= १३ नोव्हेंबर १९९९ |जन्म ठिकाण= ब्रिस्टोम, इंग्लंड |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= {{एफ.१|२०१९}} - {{एफ.१|२०२६}} |संघ= [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] (२०२६) |एकूण स्पर्धा= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}} ({{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}} starts) |एकूण अजिंक्यपदे= १ ({{एफ.१|२०२५}}) |एकूण विजय= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} |एकूण पोडियम= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|careerpoints}} |एकूण पोल पोझिशन= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} |एकूण जलद फेऱ्या= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} |पहिली शर्यत= [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |पहिला विजय= [[२०२४ मायामी ग्रांप्री]] |अखेरची विजय= [[२०२६ डच ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत= २०२५ |अखेरचा हंगाम= १ (४२३ गुण) |}} '''लँडो नॉरिस''' (जन्म १३ नोव्हेंबर १९९९) हा एक ब्रिटिश [[मोटारस्पर्धा चालक]] आहे, जो [[मॅकलारेन]] संघाकडून [[फॉर्म्युला वन]] स्पर्धेत भाग घेतो. नॉरिसने मॅकलारेन संघासोबत [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये [[फॉर्म्युला वन जागतिक चालक अजिंक्यपद]] जिंकले. त्याने आठ हंगामांमध्ये एकूण ग्रांप्री शर्यती जिंकल्या आहेत. [[ब्रिस्टल]] येथे जन्मलेल्या नॉरिसचे बालपण [[ग्लॅस्टनबरी]]जवळ गेले. त्याचे वडील इंग्लिश, तर आई बेल्जियन आहे. नॉरिसने वयाच्या आठव्या वर्षी स्पर्धात्मक [[कार्टिंग]]ला सुरुवात केली. कार्टिंगमधील यशस्वी कारकिर्दीत त्याने २०१४ मध्ये [[कार्टिंग विश्व अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील वरिष्ठ गटाचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर त्याने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये प्रवेश केला. त्याने [[कार्लिन मोटरस्पोर्ट|कार्लिन]] संघाकडून भाग घेत [[२०१५ एमएसए फॉर्म्युला अजिंक्यपद]] स्पर्धेत आपले पहिले विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१६ मध्ये त्याने [[२०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज|टोयोटा रेसिंग सिरीज]], [[२०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.०|फॉर्म्युला रेनॉल्ट युरोकप]] आणि [[२०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० उत्तर युरोपीय चषक|फॉर्म्युला रेनॉल्ट एनईसी]] या तीन स्पर्धांचे विजेतेपद पटकावले. त्याच वर्षी त्याला [[ऑटोस्पोर्ट बीआरडीसी पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला. नॉरिसने कार्लिन संघाकडूनच भाग घेत २०१७ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला ३ युरोपीय अजिंक्यपद]] स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१८ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद]] स्पर्धेत तो [[जॉर्ज रसेल]]च्या मागे राहून उपविजेता ठरला. २०१७ पासून [[मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रम|मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रमाचा]] सदस्य असलेल्या नॉरिसने [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९]] मध्ये [[कार्लोस साईन्स जुनियर]]चा सहकारी चालक म्हणून [[मॅकलारेन]] संघात प्रवेश केला. त्याने [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]मध्ये फॉर्म्युला वनमधील पदार्पण केले. [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२०]] हंगामाच्या पहिल्याच शर्यतीत, [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]मध्ये, त्याने कारकिर्दीतील पहिले पोडियम स्थान मिळवले आणि [[फॉर्म्युला वनमध्ये सर्वात वेगवान फेरी नोंदवणाऱ्या चालकांची यादी|सर्वात वेगवान फेरी]] नोंदवली. त्यानंतर [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१]] मध्ये [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]]मध्ये त्याने कारकिर्दीतील पहिले [[फॉर्म्युला वन पोल पोझिशन मिळवणाऱ्या चालकांची यादी|पोल पोझिशन]] मिळवले. या काळात त्याने अनेक शर्यतींमध्ये पोडियम स्थानही पटकावले. [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२]] मध्ये [[२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री|आणखी एक पोडियम स्थान]] मिळवल्यानंतर, [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२३]] हंगामात त्याने सात वेळा पोडियम स्थान पटकावले. [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२४]] मध्ये [[२०२४ मियामी ग्रांप्री]] जिंकून नॉरिसने कारकिर्दीतील पहिला [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री विजेत्यांची यादी|ग्रांप्री विजय]] मिळवला. त्याच हंगामात त्याने आणखी तीन शर्यती जिंकल्या आणि जागतिक चालक अजिंक्यपद स्पर्धेत [[मॅक्स व्हर्स्टॅपन]]च्या मागे राहून उपविजेतेपद पटकावले. [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये त्याने [[२०२५ ब्रिटिश ग्रांप्री|आपल्या मायदेशातील ब्रिटिश ग्रांप्रीसह]] आणखी सात शर्यती जिंकल्या. व्हर्स्टॅपन आणि संघसहकारी [[ऑस्कर पियास्त्री]] यांच्याशी झालेल्या चुरशीच्या स्पर्धेत त्याने कारकिर्दीतील पहिले जागतिक चालक अजिंक्यपद पटकावले. २०२६ मध्ये ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' नियतकालिकाने प्रसिद्ध केलेल्या [[टाइम १००|जगातील १०० सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तींच्या]] यादीत नॉरिसचा समावेश करण्यात आला. त्याच वर्षी त्याला [[लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार - वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडू|वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडूसाठीचा लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार]] मिळाला. तसेच २०२६ मध्ये नॉरिसने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये भाग घेणाऱ्या [[एलएन४ फ्युजन]] या संघाची सहस्थापना केली. {{Latest F1GP}} पर्यंत नॉरिसने फॉर्म्युला वनमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} शर्यती जिंकल्या असून, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} पोल पोझिशन्स, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} सर्वात वेगवान फेऱ्या आणि {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} पोडियम स्थाने मिळवली आहेत. मॅकलारेन संघासोबतच्या त्याच्या करारानुसार तो किमान २०३० हंगामाच्या अखेरपर्यंत या संघात कायम राहणार आहे. ==कारकीर्द== ===सारांश=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;" !हंगाम !शर्यत ! संघ !शर्यती !विजय !पोल पोझिशन !फेऱ्या !पोडियम !गुण !निकालातील<br/>स्थान |- ! २०१४ | align=left | २०१४ जिनेटा ज्युनियर अजिंक्यपद | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१४R|२०]] | ४ | ८ | २ | ११ | ४३२ ! ३ |- ! rowspan="4" | २०१५ | align=left | २०१५ एम.एस.ए फॉर्म्युला अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१५R|३०]] | ८ | १० | ९ | १५ | ४१३ ! १ |- | align=left | २०१५ ए.डी.ए.सी. फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | [[मऊक्के मोटरस्पोर्ट्स]] | [[#२०१५F|८]] | १ | ० | ३ | ६ | १३१ | ८ |- | align=left | २०१५ इटालियन फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | [[#२०१५C|९]] | ० | ० | ३ | १ | ५१ | ११ |- | align=left | २०१५ बी.आर.डी.सी. फॉर्म्युला ४ ऑटम ट्रॉफी | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१५T|४]] | २ | १ | १ | ४ | १२८ | ५ |- ! rowspan="6" | २०१६ | align=left | २०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज | align=left | एम.२ कॉम्पिटिशन | [[#२०१६R|१५]] | ६ | ८ | ५ | ११ | ९२४ ! १ |- | align=left | २०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० | align=left rowspan="2" | जोसेफ कॉफमन रेसिंग | [[#२०१६F|१५]] | ५ | ६ | ४ | १२ | २५३ ! १ |- | align=left | २०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० नॉर्दर्न युरोपियन कप | [[#२०१६C|१५]] | ६ | १० | ४ | ११ | ३१६ ! १ |- | align=left | २०१६ बी.आर.डी.सी. ब्रिटिश फॉर्म्युला ३ अजिंक्यपद | align=left rowspan="3" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१६T|११]] | ४ | ४ | ३ | ८ | २४७ | ८ |- | align=left | २०१६ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | [[#२०१६G|३]] | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | पु.व.† |- | align=left | [[२०१६ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | ११ |- ! rowspan="4" | २०१७ | align=left | २०१७ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१७R|३०]] | ९ | ८ | ८ | २० | ४४१ ! १ |- | align=left | [[२०१७ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | १ | {{N/A}} ! 2 |- | align=left | २०१७ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कॅमपोस रेसिंग | [[#२०१७F|२]] | ० | ० | ० | ० | ० | २५ |- | align=left | [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | परीक्षण चालक |- ! rowspan="3" | २०१८ | align=left | २०१८ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१८R|२४]] | १ | १ | १ | ९ | २१९ ! 2 |- | align=left | २०१८ आय.एम.एस.ए. स्पोर्ट्सकार अजिंक्यपद | align=left | युनायटेड ओटोस्पोर्ट डॉट कॉम | [[#२०१८F|१]] | ० | ० | ० | ० | १८ | ५८ |- | align=left | [[२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | राखीव चालक |- ! २०१९ | align=left | [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०१९R|२१]] | ० | ० | ० | ० | ४९ | ११ |- ! २०२० | align=left | [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२०R|१७]] | ० | ० | २ | १ | ९७ | ९ |- ! २०२१ | align=left | [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२१R|२२]] | ० | १ | १ | ४ | १६० | ६ |- ! २०२२ | align=left | [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२२R|२२]] | ० | ० | २ | १ | १२२ | ७ |- ! २०२३ | align=left | [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२३R|२२]] | ० | ० | १ | ७ | २०५ | ६ |- ! २०२४ | align=left | [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२४R|२४]] | ४ | ८ | ६ | १३ | ३७४ ! 2 |- ! २०२५ | align=left | [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२५R|२४]] | ७ | ७ | ६ | १८ | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! २०२६ | align=left | [[२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२६R|{{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}}]] | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! colspan="10" | संदर्भ:<ref name="DriverDB">{{Cite web |title=Driver: Lando Norris |url=https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris/ |access-date={{F1 records date}} |website=Driver Database |publisher=The Race Media |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331233604/https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris |archive-date=31 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Kartcom">{{Cite web |url=https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |title=Norris Lando |website=Kartcom |access-date=3 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922001914/https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |archive-date=22 September 2022 |url-status=live}}</ref> |} ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%" ! हंगाम ! संघ ! चेसिस ! इंजिन ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ ! ६ ! ७ ! ८ ! ९ ! १० ! ११ ! १२ ! १३ ! १४ ! १५ ! १६ ! १७ ! १८ ! १९ ! २० ! २१ ! २२ ! २३ ! २४ ! WDC ! गुण |- |{{एफ.१|२०१८}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३३ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] आर.ई १.६ व्हि.६ टी. |[[२०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />- |[[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />- |[[२०१८ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />- |[[२०१८ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]<br />- |[[२०१८ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]<br />- |[[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />- |[[२०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]<br />- |[[२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />- |[[२०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]<br />- |[[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />- |[[२०१८ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />- |[[२०१८ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />- |[[२०१८ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />- |[[२०१८ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री|मेक्सि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />- | | | !— !— |- |id=२०१९R|{{एफ.१|२०१९}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३४ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक १९ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BAH2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GER2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MEX2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | !११ !४९ |- |id=२०२०R|{{एफ.१|२०२०}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक २० १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|70A2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EIF2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|SKH2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | | | | | !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२१R|{{एफ.१|२०२१}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१२ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२२R|{{एफ.१|२०२२}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३६ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१३ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२३R|{{एफ.१|२०२३}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.६० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१४ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२४R|{{एफ.१|२०२४}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|[[मॅकलारेन]] मॅकलारेन एम.सी.एल.३८ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१५ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२५R|{{एफ.१|२०२५}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३९ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१६ परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२६R|{{एफ.१|२०२६}} !nowrap|[[मॅकलारेन Mastercard एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.४० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१७ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}}* |- !colspan="100"|संदर्भ:<ref>{{Cite magazine |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |title=लॅन्डो नॉरिस {{!}} Motorsport Database |magazine=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]] |अ‍ॅक्सेसदिनांक={{एफ.१ records date}} |issn=००२७-२०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/२०२६०३०५१२१६०१/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |archive-date=५ मार्च २०२६ |url-status=live}}</ref> |} </div> {{sup|†}} शर्यत पुर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पुर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.<br /> {{asterisk}} Season still in progress.<!-- At the end of the season, please hide this footnote rather than deleting it, so it's in place for the following season --> {{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ}} == हे सुद्धा पाहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] n6gosuovcylftdih5opda78t8u1koxy 2725712 2725710 2026-10-24T15:56:49Z Koolkrazy 1591 2725712 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= लॅन्डो नॉरिस |चित्र= 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg |चित्र शीर्षक= [[२०२४ डच ग्रांप्री]] मध्ये नॉरिस |राष्ट्रीयत्व= युनायटेड किंग्डम |जन्म तारीख= १३ नोव्हेंबर १९९९ |जन्म ठिकाण= ब्रिस्टोम, इंग्लंड |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= {{एफ.१|२०१९}} - {{एफ.१|२०२६}} |संघ= [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] (२०२६) |एकूण स्पर्धा= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}} ({{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}}) |एकूण अजिंक्यपदे= १ ({{एफ.१|२०२५}}) |एकूण विजय= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} |एकूण पोडियम= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|careerpoints}} |एकूण पोल पोझिशन= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} |एकूण जलद फेऱ्या= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} |पहिली शर्यत= [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |पहिला विजय= [[२०२४ मायामी ग्रांप्री]] |अखेरची विजय= [[२०२६ डच ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत= २०२५ |अखेरचा हंगाम= १ (४२३ गुण) |}} '''लँडो नॉरिस''' (जन्म १३ नोव्हेंबर १९९९) हा एक ब्रिटिश [[मोटारस्पर्धा चालक]] आहे, जो [[मॅकलारेन]] संघाकडून [[फॉर्म्युला वन]] स्पर्धेत भाग घेतो. नॉरिसने मॅकलारेन संघासोबत [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये [[फॉर्म्युला वन जागतिक चालक अजिंक्यपद]] जिंकले. त्याने आठ हंगामांमध्ये एकूण ग्रांप्री शर्यती जिंकल्या आहेत. [[ब्रिस्टल]] येथे जन्मलेल्या नॉरिसचे बालपण [[ग्लॅस्टनबरी]]जवळ गेले. त्याचे वडील इंग्लिश, तर आई बेल्जियन आहे. नॉरिसने वयाच्या आठव्या वर्षी स्पर्धात्मक [[कार्टिंग]]ला सुरुवात केली. कार्टिंगमधील यशस्वी कारकिर्दीत त्याने २०१४ मध्ये [[कार्टिंग विश्व अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील वरिष्ठ गटाचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर त्याने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये प्रवेश केला. त्याने [[कार्लिन मोटरस्पोर्ट|कार्लिन]] संघाकडून भाग घेत [[२०१५ एमएसए फॉर्म्युला अजिंक्यपद]] स्पर्धेत आपले पहिले विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१६ मध्ये त्याने [[२०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज|टोयोटा रेसिंग सिरीज]], [[२०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.०|फॉर्म्युला रेनॉल्ट युरोकप]] आणि [[२०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० उत्तर युरोपीय चषक|फॉर्म्युला रेनॉल्ट एनईसी]] या तीन स्पर्धांचे विजेतेपद पटकावले. त्याच वर्षी त्याला [[ऑटोस्पोर्ट बीआरडीसी पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला. नॉरिसने कार्लिन संघाकडूनच भाग घेत २०१७ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला ३ युरोपीय अजिंक्यपद]] स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१८ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद]] स्पर्धेत तो [[जॉर्ज रसेल]]च्या मागे राहून उपविजेता ठरला. २०१७ पासून [[मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रम|मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रमाचा]] सदस्य असलेल्या नॉरिसने [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९]] मध्ये [[कार्लोस साईन्स जुनियर]]चा सहकारी चालक म्हणून [[मॅकलारेन]] संघात प्रवेश केला. त्याने [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]मध्ये फॉर्म्युला वनमधील पदार्पण केले. [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२०]] हंगामाच्या पहिल्याच शर्यतीत, [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]मध्ये, त्याने कारकिर्दीतील पहिले पोडियम स्थान मिळवले आणि [[फॉर्म्युला वनमध्ये सर्वात वेगवान फेरी नोंदवणाऱ्या चालकांची यादी|सर्वात वेगवान फेरी]] नोंदवली. त्यानंतर [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१]] मध्ये [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]]मध्ये त्याने कारकिर्दीतील पहिले [[फॉर्म्युला वन पोल पोझिशन मिळवणाऱ्या चालकांची यादी|पोल पोझिशन]] मिळवले. या काळात त्याने अनेक शर्यतींमध्ये पोडियम स्थानही पटकावले. [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२]] मध्ये [[२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री|आणखी एक पोडियम स्थान]] मिळवल्यानंतर, [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२३]] हंगामात त्याने सात वेळा पोडियम स्थान पटकावले. [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२४]] मध्ये [[२०२४ मियामी ग्रांप्री]] जिंकून नॉरिसने कारकिर्दीतील पहिला [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री विजेत्यांची यादी|ग्रांप्री विजय]] मिळवला. त्याच हंगामात त्याने आणखी तीन शर्यती जिंकल्या आणि जागतिक चालक अजिंक्यपद स्पर्धेत [[मॅक्स व्हर्स्टॅपन]]च्या मागे राहून उपविजेतेपद पटकावले. [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये त्याने [[२०२५ ब्रिटिश ग्रांप्री|आपल्या मायदेशातील ब्रिटिश ग्रांप्रीसह]] आणखी सात शर्यती जिंकल्या. व्हर्स्टॅपन आणि संघसहकारी [[ऑस्कर पियास्त्री]] यांच्याशी झालेल्या चुरशीच्या स्पर्धेत त्याने कारकिर्दीतील पहिले जागतिक चालक अजिंक्यपद पटकावले. २०२६ मध्ये ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' नियतकालिकाने प्रसिद्ध केलेल्या [[टाइम १००|जगातील १०० सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तींच्या]] यादीत नॉरिसचा समावेश करण्यात आला. त्याच वर्षी त्याला [[लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार - वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडू|वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडूसाठीचा लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार]] मिळाला. तसेच २०२६ मध्ये नॉरिसने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये भाग घेणाऱ्या [[एलएन४ फ्युजन]] या संघाची सहस्थापना केली. {{Latest F1GP}} पर्यंत नॉरिसने फॉर्म्युला वनमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} शर्यती जिंकल्या असून, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} पोल पोझिशन्स, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} सर्वात वेगवान फेऱ्या आणि {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} पोडियम स्थाने मिळवली आहेत. मॅकलारेन संघासोबतच्या त्याच्या करारानुसार तो किमान २०३० हंगामाच्या अखेरपर्यंत या संघात कायम राहणार आहे. ==कारकीर्द== ===सारांश=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;" !हंगाम !शर्यत ! संघ !शर्यती !विजय !पोल पोझिशन !फेऱ्या !पोडियम !गुण !निकालातील<br/>स्थान |- ! २०१४ | align=left | २०१४ जिनेटा ज्युनियर अजिंक्यपद | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१४R|२०]] | ४ | ८ | २ | ११ | ४३२ ! ३ |- ! rowspan="4" | २०१५ | align=left | २०१५ एम.एस.ए फॉर्म्युला अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१५R|३०]] | ८ | १० | ९ | १५ | ४१३ ! १ |- | align=left | २०१५ ए.डी.ए.सी. फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | [[मऊक्के मोटरस्पोर्ट्स]] | [[#२०१५F|८]] | १ | ० | ३ | ६ | १३१ | ८ |- | align=left | २०१५ इटालियन फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | [[#२०१५C|९]] | ० | ० | ३ | १ | ५१ | ११ |- | align=left | २०१५ बी.आर.डी.सी. फॉर्म्युला ४ ऑटम ट्रॉफी | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१५T|४]] | २ | १ | १ | ४ | १२८ | ५ |- ! rowspan="6" | २०१६ | align=left | २०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज | align=left | एम.२ कॉम्पिटिशन | [[#२०१६R|१५]] | ६ | ८ | ५ | ११ | ९२४ ! १ |- | align=left | २०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० | align=left rowspan="2" | जोसेफ कॉफमन रेसिंग | [[#२०१६F|१५]] | ५ | ६ | ४ | १२ | २५३ ! १ |- | align=left | २०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० नॉर्दर्न युरोपियन कप | [[#२०१६C|१५]] | ६ | १० | ४ | ११ | ३१६ ! १ |- | align=left | २०१६ बी.आर.डी.सी. ब्रिटिश फॉर्म्युला ३ अजिंक्यपद | align=left rowspan="3" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१६T|११]] | ४ | ४ | ३ | ८ | २४७ | ८ |- | align=left | २०१६ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | [[#२०१६G|३]] | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | पु.व.† |- | align=left | [[२०१६ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | ११ |- ! rowspan="4" | २०१७ | align=left | २०१७ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१७R|३०]] | ९ | ८ | ८ | २० | ४४१ ! १ |- | align=left | [[२०१७ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | १ | {{N/A}} ! 2 |- | align=left | २०१७ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कॅमपोस रेसिंग | [[#२०१७F|२]] | ० | ० | ० | ० | ० | २५ |- | align=left | [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | परीक्षण चालक |- ! rowspan="3" | २०१८ | align=left | २०१८ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१८R|२४]] | १ | १ | १ | ९ | २१९ ! 2 |- | align=left | २०१८ आय.एम.एस.ए. स्पोर्ट्सकार अजिंक्यपद | align=left | युनायटेड ओटोस्पोर्ट डॉट कॉम | [[#२०१८F|१]] | ० | ० | ० | ० | १८ | ५८ |- | align=left | [[२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | राखीव चालक |- ! २०१९ | align=left | [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०१९R|२१]] | ० | ० | ० | ० | ४९ | ११ |- ! २०२० | align=left | [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२०R|१७]] | ० | ० | २ | १ | ९७ | ९ |- ! २०२१ | align=left | [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२१R|२२]] | ० | १ | १ | ४ | १६० | ६ |- ! २०२२ | align=left | [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२२R|२२]] | ० | ० | २ | १ | १२२ | ७ |- ! २०२३ | align=left | [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२३R|२२]] | ० | ० | १ | ७ | २०५ | ६ |- ! २०२४ | align=left | [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२४R|२४]] | ४ | ८ | ६ | १३ | ३७४ ! 2 |- ! २०२५ | align=left | [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२५R|२४]] | ७ | ७ | ६ | १८ | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! २०२६ | align=left | [[२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२६R|{{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}}]] | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! colspan="10" | संदर्भ:<ref name="DriverDB">{{Cite web |title=Driver: Lando Norris |url=https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris/ |access-date={{F1 records date}} |website=Driver Database |publisher=The Race Media |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331233604/https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris |archive-date=31 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Kartcom">{{Cite web |url=https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |title=Norris Lando |website=Kartcom |access-date=3 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922001914/https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |archive-date=22 September 2022 |url-status=live}}</ref> |} ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%" ! हंगाम ! संघ ! चेसिस ! इंजिन ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ ! ६ ! ७ ! ८ ! ९ ! १० ! ११ ! १२ ! १३ ! १४ ! १५ ! १६ ! १७ ! १८ ! १९ ! २० ! २१ ! २२ ! २३ ! २४ ! WDC ! गुण |- |{{एफ.१|२०१८}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३३ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] आर.ई १.६ व्हि.६ टी. |[[२०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />- |[[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />- |[[२०१८ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />- |[[२०१८ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]<br />- |[[२०१८ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]<br />- |[[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />- |[[२०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]<br />- |[[२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />- |[[२०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]<br />- |[[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />- |[[२०१८ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />- |[[२०१८ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />- |[[२०१८ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />- |[[२०१८ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री|मेक्सि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />- | | | !— !— |- |id=२०१९R|{{एफ.१|२०१९}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३४ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक १९ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BAH2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GER2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MEX2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | !११ !४९ |- |id=२०२०R|{{एफ.१|२०२०}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक २० १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|70A2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EIF2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|SKH2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | | | | | !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२१R|{{एफ.१|२०२१}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१२ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२२R|{{एफ.१|२०२२}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३६ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१३ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२३R|{{एफ.१|२०२३}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.६० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१४ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२४R|{{एफ.१|२०२४}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|[[मॅकलारेन]] मॅकलारेन एम.सी.एल.३८ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१५ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२५R|{{एफ.१|२०२५}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३९ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१६ परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२६R|{{एफ.१|२०२६}} !nowrap|[[मॅकलारेन Mastercard एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.४० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१७ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}}* |- !colspan="100"|संदर्भ:<ref>{{Cite magazine |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |title=लॅन्डो नॉरिस {{!}} Motorsport Database |magazine=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]] |अ‍ॅक्सेसदिनांक={{एफ.१ records date}} |issn=००२७-२०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/२०२६०३०५१२१६०१/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |archive-date=५ मार्च २०२६ |url-status=live}}</ref> |} </div> {{sup|†}} शर्यत पुर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पुर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.<br /> {{asterisk}} Season still in progress.<!-- At the end of the season, please hide this footnote rather than deleting it, so it's in place for the following season --> {{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ}} == हे सुद्धा पाहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] okyqr9kqi1a0dwmq5go8s7yftkq1u2t 2725716 2725712 2026-10-24T16:04:33Z Koolkrazy 1591 2725716 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= लॅन्डो नॉरिस |चित्र= 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg |चित्र शीर्षक= [[२०२४ डच ग्रांप्री]] मध्ये नॉरिस |राष्ट्रीयत्व= युनायटेड किंग्डम |जन्म तारीख= १३ नोव्हेंबर १९९९ |जन्म ठिकाण= ब्रिस्टोम, इंग्लंड |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= {{एफ.१|२०१९}} - {{एफ.१|२०२६}} |संघ= [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] (२०२६) |एकूण स्पर्धा= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}} ({{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}}) |एकूण अजिंक्यपदे= १ ({{एफ.१|२०२५}}) |एकूण विजय= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} |एकूण पोडियम= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} |एकूण कारकीर्द‌ गुण‌= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|careerpoints}} |एकूण पोल पोझिशन= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} |एकूण जलद फेऱ्या= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} |पहिली शर्यत= [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |पहिला विजय= [[२०२४ मायामी ग्रांप्री]] |अखेरची विजय= [[२०२६ डच ग्रांप्री]] |अखेरची शर्यत= २०२५ |अखेरचा हंगाम= १ (४२३ गुण) |}} '''लँडो नॉरिस''' (जन्म १३ नोव्हेंबर १९९९) हा एक ब्रिटिश [[मोटारस्पर्धा चालक]] आहे, जो [[मॅकलारेन]] संघाकडून [[फॉर्म्युला वन]] स्पर्धेत भाग घेतो. नॉरिसने मॅकलारेन संघासोबत [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये [[फॉर्म्युला वन जागतिक चालक अजिंक्यपद]] जिंकले. त्याने आठ हंगामांमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} ग्रांप्री शर्यती जिंकल्या आहेत. [[ब्रिस्टल]] येथे जन्मलेल्या नॉरिसचे बालपण [[ग्लॅस्टनबरी]]जवळ गेले. त्याचे वडील इंग्लिश, तर आई बेल्जियन आहे. नॉरिसने वयाच्या आठव्या वर्षी स्पर्धात्मक [[कार्टिंग]]ला सुरुवात केली. कार्टिंगमधील यशस्वी कारकिर्दीत त्याने २०१४ मध्ये [[कार्टिंग विश्व अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील वरिष्ठ गटाचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर त्याने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये प्रवेश केला. त्याने [[कार्लिन मोटरस्पोर्ट|कार्लिन]] संघाकडून भाग घेत [[२०१५ एमएसए फॉर्म्युला अजिंक्यपद]] स्पर्धेत आपले पहिले विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१६ मध्ये त्याने [[२०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज|टोयोटा रेसिंग सिरीज]], [[२०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.०|फॉर्म्युला रेनॉल्ट युरोकप]] आणि [[२०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० उत्तर युरोपीय चषक|फॉर्म्युला रेनॉल्ट एनईसी]] या तीन स्पर्धांचे विजेतेपद पटकावले. त्याच वर्षी त्याला [[ऑटोस्पोर्ट बीआरडीसी पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला. नॉरिसने कार्लिन संघाकडूनच भाग घेत २०१७ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला ३ युरोपीय अजिंक्यपद]] स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१८ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद]] स्पर्धेत तो [[जॉर्ज रसेल]]च्या मागे राहून उपविजेता ठरला. २०१७ पासून [[मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रम|मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रमाचा]] सदस्य असलेल्या नॉरिसने [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९]] मध्ये [[कार्लोस साईन्स जुनियर]]चा सहकारी चालक म्हणून [[मॅकलारेन]] संघात प्रवेश केला. त्याने [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]मध्ये फॉर्म्युला वनमधील पदार्पण केले. [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२०]] हंगामाच्या पहिल्याच शर्यतीत, [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]मध्ये, त्याने कारकिर्दीतील पहिले पोडियम स्थान मिळवले आणि [[फॉर्म्युला वनमध्ये सर्वात वेगवान फेरी नोंदवणाऱ्या चालकांची यादी|सर्वात वेगवान फेरी]] नोंदवली. त्यानंतर [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१]] मध्ये [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]]मध्ये त्याने कारकिर्दीतील पहिले [[फॉर्म्युला वन पोल पोझिशन मिळवणाऱ्या चालकांची यादी|पोल पोझिशन]] मिळवले. या काळात त्याने अनेक शर्यतींमध्ये पोडियम स्थानही पटकावले. [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२]] मध्ये [[२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री|आणखी एक पोडियम स्थान]] मिळवल्यानंतर, [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२३]] हंगामात त्याने सात वेळा पोडियम स्थान पटकावले. [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२४]] मध्ये [[२०२४ मियामी ग्रांप्री]] जिंकून नॉरिसने कारकिर्दीतील पहिला [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री विजेत्यांची यादी|ग्रांप्री विजय]] मिळवला. त्याच हंगामात त्याने आणखी तीन शर्यती जिंकल्या आणि जागतिक चालक अजिंक्यपद स्पर्धेत [[मॅक्स व्हर्स्टॅपन]]च्या मागे राहून उपविजेतेपद पटकावले. [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये त्याने [[२०२५ ब्रिटिश ग्रांप्री|आपल्या मायदेशातील ब्रिटिश ग्रांप्रीसह]] आणखी सात शर्यती जिंकल्या. व्हर्स्टॅपन आणि संघसहकारी [[ऑस्कर पियास्त्री]] यांच्याशी झालेल्या चुरशीच्या स्पर्धेत त्याने कारकिर्दीतील पहिले जागतिक चालक अजिंक्यपद पटकावले. २०२६ मध्ये ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' नियतकालिकाने प्रसिद्ध केलेल्या [[टाइम १००|जगातील १०० सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तींच्या]] यादीत नॉरिसचा समावेश करण्यात आला. त्याच वर्षी त्याला [[लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार - वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडू|वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडूसाठीचा लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार]] मिळाला. तसेच २०२६ मध्ये नॉरिसने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये भाग घेणाऱ्या [[एलएन४ फ्युजन]] या संघाची सहस्थापना केली. {{Latest F1GP}} पर्यंत नॉरिसने फॉर्म्युला वनमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} शर्यती जिंकल्या असून, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} पोल पोझिशन्स, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} सर्वात वेगवान फेऱ्या आणि {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} पोडियम स्थाने मिळवली आहेत. मॅकलारेन संघासोबतच्या त्याच्या करारानुसार तो किमान २०३० हंगामाच्या अखेरपर्यंत या संघात कायम राहणार आहे. ==कारकीर्द== ===सारांश=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;" !हंगाम !शर्यत ! संघ !शर्यती !विजय !पोल पोझिशन !फेऱ्या !पोडियम !गुण !निकालातील<br/>स्थान |- ! २०१४ | align=left | २०१४ जिनेटा ज्युनियर अजिंक्यपद | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१४R|२०]] | ४ | ८ | २ | ११ | ४३२ ! ३ |- ! rowspan="4" | २०१५ | align=left | २०१५ एम.एस.ए फॉर्म्युला अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१५R|३०]] | ८ | १० | ९ | १५ | ४१३ ! १ |- | align=left | २०१५ ए.डी.ए.सी. फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | [[मऊक्के मोटरस्पोर्ट्स]] | [[#२०१५F|८]] | १ | ० | ३ | ६ | १३१ | ८ |- | align=left | २०१५ इटालियन फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | [[#२०१५C|९]] | ० | ० | ३ | १ | ५१ | ११ |- | align=left | २०१५ बी.आर.डी.सी. फॉर्म्युला ४ ऑटम ट्रॉफी | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१५T|४]] | २ | १ | १ | ४ | १२८ | ५ |- ! rowspan="6" | २०१६ | align=left | २०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज | align=left | एम.२ कॉम्पिटिशन | [[#२०१६R|१५]] | ६ | ८ | ५ | ११ | ९२४ ! १ |- | align=left | २०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० | align=left rowspan="2" | जोसेफ कॉफमन रेसिंग | [[#२०१६F|१५]] | ५ | ६ | ४ | १२ | २५३ ! १ |- | align=left | २०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० नॉर्दर्न युरोपियन कप | [[#२०१६C|१५]] | ६ | १० | ४ | ११ | ३१६ ! १ |- | align=left | २०१६ बी.आर.डी.सी. ब्रिटिश फॉर्म्युला ३ अजिंक्यपद | align=left rowspan="3" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१६T|११]] | ४ | ४ | ३ | ८ | २४७ | ८ |- | align=left | २०१६ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | [[#२०१६G|३]] | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | पु.व.† |- | align=left | [[२०१६ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | ११ |- ! rowspan="4" | २०१७ | align=left | २०१७ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१७R|३०]] | ९ | ८ | ८ | २० | ४४१ ! १ |- | align=left | [[२०१७ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | १ | {{N/A}} ! 2 |- | align=left | २०१७ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कॅमपोस रेसिंग | [[#२०१७F|२]] | ० | ० | ० | ० | ० | २५ |- | align=left | [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | परीक्षण चालक |- ! rowspan="3" | २०१८ | align=left | २०१८ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१८R|२४]] | १ | १ | १ | ९ | २१९ ! 2 |- | align=left | २०१८ आय.एम.एस.ए. स्पोर्ट्सकार अजिंक्यपद | align=left | युनायटेड ओटोस्पोर्ट डॉट कॉम | [[#२०१८F|१]] | ० | ० | ० | ० | १८ | ५८ |- | align=left | [[२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | राखीव चालक |- ! २०१९ | align=left | [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०१९R|२१]] | ० | ० | ० | ० | ४९ | ११ |- ! २०२० | align=left | [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२०R|१७]] | ० | ० | २ | १ | ९७ | ९ |- ! २०२१ | align=left | [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२१R|२२]] | ० | १ | १ | ४ | १६० | ६ |- ! २०२२ | align=left | [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२२R|२२]] | ० | ० | २ | १ | १२२ | ७ |- ! २०२३ | align=left | [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२३R|२२]] | ० | ० | १ | ७ | २०५ | ६ |- ! २०२४ | align=left | [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२४R|२४]] | ४ | ८ | ६ | १३ | ३७४ ! 2 |- ! २०२५ | align=left | [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२५R|२४]] | ७ | ७ | ६ | १८ | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! २०२६ | align=left | [[२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२६R|{{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}}]] | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! colspan="10" | संदर्भ:<ref name="DriverDB">{{Cite web |title=Driver: Lando Norris |url=https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris/ |access-date={{F1 records date}} |website=Driver Database |publisher=The Race Media |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331233604/https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris |archive-date=31 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Kartcom">{{Cite web |url=https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |title=Norris Lando |website=Kartcom |access-date=3 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922001914/https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |archive-date=22 September 2022 |url-status=live}}</ref> |} ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%" ! हंगाम ! संघ ! चेसिस ! इंजिन ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ ! ६ ! ७ ! ८ ! ९ ! १० ! ११ ! १२ ! १३ ! १४ ! १५ ! १६ ! १७ ! १८ ! १९ ! २० ! २१ ! २२ ! २३ ! २४ ! WDC ! गुण |- |{{एफ.१|२०१८}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३३ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] आर.ई १.६ व्हि.६ टी. |[[२०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />- |[[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />- |[[२०१८ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />- |[[२०१८ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]<br />- |[[२०१८ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]<br />- |[[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />- |[[२०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]<br />- |[[२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />- |[[२०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]<br />- |[[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />- |[[२०१८ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />- |[[२०१८ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />- |[[२०१८ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />- |[[२०१८ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री|मेक्सि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />- | | | !— !— |- |id=२०१९R|{{एफ.१|२०१९}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३४ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक १९ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BAH2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GER2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MEX2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | !११ !४९ |- |id=२०२०R|{{एफ.१|२०२०}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक २० १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|70A2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EIF2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|SKH2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | | | | | !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२१R|{{एफ.१|२०२१}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१२ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२२R|{{एफ.१|२०२२}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३६ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१३ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२३R|{{एफ.१|२०२३}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.६० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१४ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२४R|{{एफ.१|२०२४}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|[[मॅकलारेन]] मॅकलारेन एम.सी.एल.३८ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१५ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२५R|{{एफ.१|२०२५}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३९ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१६ परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२६R|{{एफ.१|२०२६}} !nowrap|[[मॅकलारेन Mastercard एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.४० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१७ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}}* |- !colspan="100"|संदर्भ:<ref>{{Cite magazine |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |title=लॅन्डो नॉरिस {{!}} Motorsport Database |magazine=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]] |अ‍ॅक्सेसदिनांक={{एफ.१ records date}} |issn=००२७-२०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/२०२६०३०५१२१६०१/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |archive-date=५ मार्च २०२६ |url-status=live}}</ref> |} </div> {{sup|†}} शर्यत पुर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पुर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.<br /> {{asterisk}} Season still in progress.<!-- At the end of the season, please hide this footnote rather than deleting it, so it's in place for the following season --> {{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ}} == हे सुद्धा पाहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 4be0jyt4ygyln6m2s34djhtfg2awn8f 2725743 2725716 2026-10-24T16:59:46Z Koolkrazy 1591 2725743 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= लॅन्डो नॉरिस |चित्र= 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg |चित्र शीर्षक= [[२०२४ डच ग्रांप्री]] मध्ये नॉरिस |राष्ट्रीयत्व= युनायटेड किंग्डम |जन्म तारीख= १३ नोव्हेंबर १९९९ |जन्म ठिकाण= ब्रिस्टोम, इंग्लंड |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= {{एफ.१|२०१९}} - {{एफ.१|२०२६}} |संघ= [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] (२०२६) |एकूण_शर्यती = {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}} |एकूण_सुरवात = {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}} |एकूण_अजिंक्यपद= १ ({{एफ.१|२०२५}}) |एकूण_विजय= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} |एकूण_पोडियम= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} |एकूण_कारकीर्द‌_गुण‌= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|careerpoints}} |एकूण_पोल_पोझिशन= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} |एकूण_जलद_फेऱ्या= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} |पहिली_शर्यत= [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |पहिला_विजय= [[२०२४ मायामी ग्रांप्री]] |अखेरची_विजय= [[२०२६ डच ग्रांप्री]] |अखेरची_शर्यत= [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] |अखेरचा_हंगाम= २०२६ |}} '''लँडो नॉरिस''' (जन्म १३ नोव्हेंबर १९९९) हा एक ब्रिटिश [[मोटारस्पर्धा चालक]] आहे, जो [[मॅकलारेन]] संघाकडून [[फॉर्म्युला वन]] स्पर्धेत भाग घेतो. नॉरिसने मॅकलारेन संघासोबत [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये [[फॉर्म्युला वन जागतिक चालक अजिंक्यपद]] जिंकले. त्याने आठ हंगामांमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} ग्रांप्री शर्यती जिंकल्या आहेत. [[ब्रिस्टल]] येथे जन्मलेल्या नॉरिसचे बालपण [[ग्लॅस्टनबरी]]जवळ गेले. त्याचे वडील इंग्लिश, तर आई बेल्जियन आहे. नॉरिसने वयाच्या आठव्या वर्षी स्पर्धात्मक [[कार्टिंग]]ला सुरुवात केली. कार्टिंगमधील यशस्वी कारकिर्दीत त्याने २०१४ मध्ये [[कार्टिंग विश्व अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील वरिष्ठ गटाचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर त्याने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये प्रवेश केला. त्याने [[कार्लिन मोटरस्पोर्ट|कार्लिन]] संघाकडून भाग घेत [[२०१५ एमएसए फॉर्म्युला अजिंक्यपद]] स्पर्धेत आपले पहिले विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१६ मध्ये त्याने [[२०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज|टोयोटा रेसिंग सिरीज]], [[२०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.०|फॉर्म्युला रेनॉल्ट युरोकप]] आणि [[२०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० उत्तर युरोपीय चषक|फॉर्म्युला रेनॉल्ट एनईसी]] या तीन स्पर्धांचे विजेतेपद पटकावले. त्याच वर्षी त्याला [[ऑटोस्पोर्ट बीआरडीसी पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला. नॉरिसने कार्लिन संघाकडूनच भाग घेत २०१७ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला ३ युरोपीय अजिंक्यपद]] स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१८ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद]] स्पर्धेत तो [[जॉर्ज रसेल]]च्या मागे राहून उपविजेता ठरला. २०१७ पासून [[मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रम|मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रमाचा]] सदस्य असलेल्या नॉरिसने [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९]] मध्ये [[कार्लोस साईन्स जुनियर]]चा सहकारी चालक म्हणून [[मॅकलारेन]] संघात प्रवेश केला. त्याने [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]मध्ये फॉर्म्युला वनमधील पदार्पण केले. [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२०]] हंगामाच्या पहिल्याच शर्यतीत, [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]मध्ये, त्याने कारकिर्दीतील पहिले पोडियम स्थान मिळवले आणि [[फॉर्म्युला वनमध्ये सर्वात वेगवान फेरी नोंदवणाऱ्या चालकांची यादी|सर्वात वेगवान फेरी]] नोंदवली. त्यानंतर [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१]] मध्ये [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]]मध्ये त्याने कारकिर्दीतील पहिले [[फॉर्म्युला वन पोल पोझिशन मिळवणाऱ्या चालकांची यादी|पोल पोझिशन]] मिळवले. या काळात त्याने अनेक शर्यतींमध्ये पोडियम स्थानही पटकावले. [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२]] मध्ये [[२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री|आणखी एक पोडियम स्थान]] मिळवल्यानंतर, [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२३]] हंगामात त्याने सात वेळा पोडियम स्थान पटकावले. [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२४]] मध्ये [[२०२४ मियामी ग्रांप्री]] जिंकून नॉरिसने कारकिर्दीतील पहिला [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री विजेत्यांची यादी|ग्रांप्री विजय]] मिळवला. त्याच हंगामात त्याने आणखी तीन शर्यती जिंकल्या आणि जागतिक चालक अजिंक्यपद स्पर्धेत [[मॅक्स व्हर्स्टॅपन]]च्या मागे राहून उपविजेतेपद पटकावले. [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये त्याने [[२०२५ ब्रिटिश ग्रांप्री|आपल्या मायदेशातील ब्रिटिश ग्रांप्रीसह]] आणखी सात शर्यती जिंकल्या. व्हर्स्टॅपन आणि संघसहकारी [[ऑस्कर पियास्त्री]] यांच्याशी झालेल्या चुरशीच्या स्पर्धेत त्याने कारकिर्दीतील पहिले जागतिक चालक अजिंक्यपद पटकावले. २०२६ मध्ये ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' नियतकालिकाने प्रसिद्ध केलेल्या [[टाइम १००|जगातील १०० सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तींच्या]] यादीत नॉरिसचा समावेश करण्यात आला. त्याच वर्षी त्याला [[लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार - वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडू|वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडूसाठीचा लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार]] मिळाला. तसेच २०२६ मध्ये नॉरिसने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये भाग घेणाऱ्या [[एलएन४ फ्युजन]] या संघाची सहस्थापना केली. {{Latest F1GP}} पर्यंत नॉरिसने फॉर्म्युला वनमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} शर्यती जिंकल्या असून, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} पोल पोझिशन्स, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} सर्वात वेगवान फेऱ्या आणि {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} पोडियम स्थाने मिळवली आहेत. मॅकलारेन संघासोबतच्या त्याच्या करारानुसार तो किमान २०३० हंगामाच्या अखेरपर्यंत या संघात कायम राहणार आहे. ==कारकीर्द== ===सारांश=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;" !हंगाम !शर्यत ! संघ !शर्यती !विजय !पोल पोझिशन !फेऱ्या !पोडियम !गुण !निकालातील<br/>स्थान |- ! २०१४ | align=left | २०१४ जिनेटा ज्युनियर अजिंक्यपद | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१४R|२०]] | ४ | ८ | २ | ११ | ४३२ ! ३ |- ! rowspan="4" | २०१५ | align=left | २०१५ एम.एस.ए फॉर्म्युला अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१५R|३०]] | ८ | १० | ९ | १५ | ४१३ ! १ |- | align=left | २०१५ ए.डी.ए.सी. फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | [[मऊक्के मोटरस्पोर्ट्स]] | [[#२०१५F|८]] | १ | ० | ३ | ६ | १३१ | ८ |- | align=left | २०१५ इटालियन फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | [[#२०१५C|९]] | ० | ० | ३ | १ | ५१ | ११ |- | align=left | २०१५ बी.आर.डी.सी. फॉर्म्युला ४ ऑटम ट्रॉफी | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१५T|४]] | २ | १ | १ | ४ | १२८ | ५ |- ! rowspan="6" | २०१६ | align=left | २०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज | align=left | एम.२ कॉम्पिटिशन | [[#२०१६R|१५]] | ६ | ८ | ५ | ११ | ९२४ ! १ |- | align=left | २०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० | align=left rowspan="2" | जोसेफ कॉफमन रेसिंग | [[#२०१६F|१५]] | ५ | ६ | ४ | १२ | २५३ ! १ |- | align=left | २०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० नॉर्दर्न युरोपियन कप | [[#२०१६C|१५]] | ६ | १० | ४ | ११ | ३१६ ! १ |- | align=left | २०१६ बी.आर.डी.सी. ब्रिटिश फॉर्म्युला ३ अजिंक्यपद | align=left rowspan="3" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१६T|११]] | ४ | ४ | ३ | ८ | २४७ | ८ |- | align=left | २०१६ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | [[#२०१६G|३]] | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | पु.व.† |- | align=left | [[२०१६ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | ११ |- ! rowspan="4" | २०१७ | align=left | २०१७ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१७R|३०]] | ९ | ८ | ८ | २० | ४४१ ! १ |- | align=left | [[२०१७ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | १ | {{N/A}} ! 2 |- | align=left | २०१७ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कॅमपोस रेसिंग | [[#२०१७F|२]] | ० | ० | ० | ० | ० | २५ |- | align=left | [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | परीक्षण चालक |- ! rowspan="3" | २०१८ | align=left | २०१८ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१८R|२४]] | १ | १ | १ | ९ | २१९ ! 2 |- | align=left | २०१८ आय.एम.एस.ए. स्पोर्ट्सकार अजिंक्यपद | align=left | युनायटेड ओटोस्पोर्ट डॉट कॉम | [[#२०१८F|१]] | ० | ० | ० | ० | १८ | ५८ |- | align=left | [[२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | राखीव चालक |- ! २०१९ | align=left | [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०१९R|२१]] | ० | ० | ० | ० | ४९ | ११ |- ! २०२० | align=left | [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२०R|१७]] | ० | ० | २ | १ | ९७ | ९ |- ! २०२१ | align=left | [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२१R|२२]] | ० | १ | १ | ४ | १६० | ६ |- ! २०२२ | align=left | [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२२R|२२]] | ० | ० | २ | १ | १२२ | ७ |- ! २०२३ | align=left | [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२३R|२२]] | ० | ० | १ | ७ | २०५ | ६ |- ! २०२४ | align=left | [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२४R|२४]] | ४ | ८ | ६ | १३ | ३७४ ! 2 |- ! २०२५ | align=left | [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२५R|२४]] | ७ | ७ | ६ | १८ | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! २०२६ | align=left | [[२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२६R|{{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}}]] | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! colspan="10" | संदर्भ:<ref name="DriverDB">{{Cite web |title=Driver: Lando Norris |url=https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris/ |access-date={{F1 records date}} |website=Driver Database |publisher=The Race Media |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331233604/https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris |archive-date=31 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Kartcom">{{Cite web |url=https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |title=Norris Lando |website=Kartcom |access-date=3 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922001914/https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |archive-date=22 September 2022 |url-status=live}}</ref> |} ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%" ! हंगाम ! संघ ! चेसिस ! इंजिन ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ ! ६ ! ७ ! ८ ! ९ ! १० ! ११ ! १२ ! १३ ! १४ ! १५ ! १६ ! १७ ! १८ ! १९ ! २० ! २१ ! २२ ! २३ ! २४ ! WDC ! गुण |- |{{एफ.१|२०१८}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३३ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] आर.ई १.६ व्हि.६ टी. |[[२०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />- |[[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />- |[[२०१८ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />- |[[२०१८ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]<br />- |[[२०१८ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]<br />- |[[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />- |[[२०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]<br />- |[[२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />- |[[२०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]<br />- |[[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />- |[[२०१८ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />- |[[२०१८ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />- |[[२०१८ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />- |[[२०१८ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री|मेक्सि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />- | | | !— !— |- |id=२०१९R|{{एफ.१|२०१९}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३४ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक १९ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BAH2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GER2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MEX2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | !११ !४९ |- |id=२०२०R|{{एफ.१|२०२०}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक २० १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|70A2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EIF2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|SKH2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | | | | | !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२१R|{{एफ.१|२०२१}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१२ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२२R|{{एफ.१|२०२२}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३६ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१३ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२३R|{{एफ.१|२०२३}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.६० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१४ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२४R|{{एफ.१|२०२४}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|[[मॅकलारेन]] मॅकलारेन एम.सी.एल.३८ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१५ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२५R|{{एफ.१|२०२५}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३९ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१६ परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२६R|{{एफ.१|२०२६}} !nowrap|[[मॅकलारेन Mastercard एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.४० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१७ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}}* |- !colspan="100"|संदर्भ:<ref>{{Cite magazine |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |title=लॅन्डो नॉरिस {{!}} Motorsport Database |magazine=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]] |अ‍ॅक्सेसदिनांक={{एफ.१ records date}} |issn=००२७-२०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/२०२६०३०५१२१६०१/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |archive-date=५ मार्च २०२६ |url-status=live}}</ref> |} </div> {{sup|†}} शर्यत पुर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पुर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.<br /> {{asterisk}} Season still in progress.<!-- At the end of the season, please hide this footnote rather than deleting it, so it's in place for the following season --> {{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ}} == हे सुद्धा पाहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] js9umqp36qbmvkc8n9v4xdziu2u2ikt 2725750 2725743 2026-10-24T17:04:11Z Koolkrazy 1591 /* फॉर्म्युला वन */ 2725750 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट एफ१ चालक |चालक नाव= लॅन्डो नॉरिस |चित्र= 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg |चित्र शीर्षक= [[२०२४ डच ग्रांप्री]] मध्ये नॉरिस |राष्ट्रीयत्व= युनायटेड किंग्डम |जन्म तारीख= १३ नोव्हेंबर १९९९ |जन्म ठिकाण= ब्रिस्टोम, इंग्लंड |मृत्यू‌ तारीख= |मृत्यू‌ ठिकाण= |कार्यकाळ= {{एफ.१|२०१९}} - {{एफ.१|२०२६}} |संघ= [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] (२०२६) |एकूण_शर्यती = {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}} |एकूण_सुरवात = {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}} |एकूण_अजिंक्यपद= १ ({{एफ.१|२०२५}}) |एकूण_विजय= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} |एकूण_पोडियम= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} |एकूण_कारकीर्द‌_गुण‌= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|careerpoints}} |एकूण_पोल_पोझिशन= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} |एकूण_जलद_फेऱ्या= {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} |पहिली_शर्यत= [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] |पहिला_विजय= [[२०२४ मायामी ग्रांप्री]] |अखेरची_विजय= [[२०२६ डच ग्रांप्री]] |अखेरची_शर्यत= [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] |अखेरचा_हंगाम= २०२६ |}} '''लँडो नॉरिस''' (जन्म १३ नोव्हेंबर १९९९) हा एक ब्रिटिश [[मोटारस्पर्धा चालक]] आहे, जो [[मॅकलारेन]] संघाकडून [[फॉर्म्युला वन]] स्पर्धेत भाग घेतो. नॉरिसने मॅकलारेन संघासोबत [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये [[फॉर्म्युला वन जागतिक चालक अजिंक्यपद]] जिंकले. त्याने आठ हंगामांमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} ग्रांप्री शर्यती जिंकल्या आहेत. [[ब्रिस्टल]] येथे जन्मलेल्या नॉरिसचे बालपण [[ग्लॅस्टनबरी]]जवळ गेले. त्याचे वडील इंग्लिश, तर आई बेल्जियन आहे. नॉरिसने वयाच्या आठव्या वर्षी स्पर्धात्मक [[कार्टिंग]]ला सुरुवात केली. कार्टिंगमधील यशस्वी कारकिर्दीत त्याने २०१४ मध्ये [[कार्टिंग विश्व अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील वरिष्ठ गटाचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर त्याने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये प्रवेश केला. त्याने [[कार्लिन मोटरस्पोर्ट|कार्लिन]] संघाकडून भाग घेत [[२०१५ एमएसए फॉर्म्युला अजिंक्यपद]] स्पर्धेत आपले पहिले विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१६ मध्ये त्याने [[२०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज|टोयोटा रेसिंग सिरीज]], [[२०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.०|फॉर्म्युला रेनॉल्ट युरोकप]] आणि [[२०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० उत्तर युरोपीय चषक|फॉर्म्युला रेनॉल्ट एनईसी]] या तीन स्पर्धांचे विजेतेपद पटकावले. त्याच वर्षी त्याला [[ऑटोस्पोर्ट बीआरडीसी पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला. नॉरिसने कार्लिन संघाकडूनच भाग घेत २०१७ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला ३ युरोपीय अजिंक्यपद]] स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. त्यानंतर २०१८ मध्ये [[एफआयए फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद]] स्पर्धेत तो [[जॉर्ज रसेल]]च्या मागे राहून उपविजेता ठरला. २०१७ पासून [[मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रम|मॅकलारेन युवा चालक कार्यक्रमाचा]] सदस्य असलेल्या नॉरिसने [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९]] मध्ये [[कार्लोस साईन्स जुनियर]]चा सहकारी चालक म्हणून [[मॅकलारेन]] संघात प्रवेश केला. त्याने [[२०१९ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]मध्ये फॉर्म्युला वनमधील पदार्पण केले. [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२०]] हंगामाच्या पहिल्याच शर्यतीत, [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]मध्ये, त्याने कारकिर्दीतील पहिले पोडियम स्थान मिळवले आणि [[फॉर्म्युला वनमध्ये सर्वात वेगवान फेरी नोंदवणाऱ्या चालकांची यादी|सर्वात वेगवान फेरी]] नोंदवली. त्यानंतर [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२१]] मध्ये [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]]मध्ये त्याने कारकिर्दीतील पहिले [[फॉर्म्युला वन पोल पोझिशन मिळवणाऱ्या चालकांची यादी|पोल पोझिशन]] मिळवले. या काळात त्याने अनेक शर्यतींमध्ये पोडियम स्थानही पटकावले. [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२२]] मध्ये [[२०२२ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री|आणखी एक पोडियम स्थान]] मिळवल्यानंतर, [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२३]] हंगामात त्याने सात वेळा पोडियम स्थान पटकावले. [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२४]] मध्ये [[२०२४ मियामी ग्रांप्री]] जिंकून नॉरिसने कारकिर्दीतील पहिला [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री विजेत्यांची यादी|ग्रांप्री विजय]] मिळवला. त्याच हंगामात त्याने आणखी तीन शर्यती जिंकल्या आणि जागतिक चालक अजिंक्यपद स्पर्धेत [[मॅक्स व्हर्स्टॅपन]]च्या मागे राहून उपविजेतेपद पटकावले. [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०२५]] मध्ये त्याने [[२०२५ ब्रिटिश ग्रांप्री|आपल्या मायदेशातील ब्रिटिश ग्रांप्रीसह]] आणखी सात शर्यती जिंकल्या. व्हर्स्टॅपन आणि संघसहकारी [[ऑस्कर पियास्त्री]] यांच्याशी झालेल्या चुरशीच्या स्पर्धेत त्याने कारकिर्दीतील पहिले जागतिक चालक अजिंक्यपद पटकावले. २०२६ मध्ये ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' नियतकालिकाने प्रसिद्ध केलेल्या [[टाइम १००|जगातील १०० सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तींच्या]] यादीत नॉरिसचा समावेश करण्यात आला. त्याच वर्षी त्याला [[लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार - वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडू|वर्षातील सर्वोत्तम उदयोन्मुख खेळाडूसाठीचा लॉरियस जागतिक क्रीडा पुरस्कार]] मिळाला. तसेच २०२६ मध्ये नॉरिसने कनिष्ठ स्तरावरील सिंगल-सीटर मोटारस्पर्धांमध्ये भाग घेणाऱ्या [[एलएन४ फ्युजन]] या संघाची सहस्थापना केली. {{Latest F1GP}} पर्यंत नॉरिसने फॉर्म्युला वनमध्ये एकूण {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} शर्यती जिंकल्या असून, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} पोल पोझिशन्स, {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} सर्वात वेगवान फेऱ्या आणि {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} पोडियम स्थाने मिळवली आहेत. मॅकलारेन संघासोबतच्या त्याच्या करारानुसार तो किमान २०३० हंगामाच्या अखेरपर्यंत या संघात कायम राहणार आहे. ==कारकीर्द== ===सारांश=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;" !हंगाम !शर्यत ! संघ !शर्यती !विजय !पोल पोझिशन !फेऱ्या !पोडियम !गुण !निकालातील<br/>स्थान |- ! २०१४ | align=left | २०१४ जिनेटा ज्युनियर अजिंक्यपद | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१४R|२०]] | ४ | ८ | २ | ११ | ४३२ ! ३ |- ! rowspan="4" | २०१५ | align=left | २०१५ एम.एस.ए फॉर्म्युला अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१५R|३०]] | ८ | १० | ९ | १५ | ४१३ ! १ |- | align=left | २०१५ ए.डी.ए.सी. फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | [[मऊक्के मोटरस्पोर्ट्स]] | [[#२०१५F|८]] | १ | ० | ३ | ६ | १३१ | ८ |- | align=left | २०१५ इटालियन फॉर्म्युला ४ अजिंक्यपद | [[#२०१५C|९]] | ० | ० | ३ | १ | ५१ | ११ |- | align=left | २०१५ बी.आर.डी.सी. फॉर्म्युला ४ ऑटम ट्रॉफी | align=left | एच.एच.सी मोटरस्पोर्ट | [[#२०१५T|४]] | २ | १ | १ | ४ | १२८ | ५ |- ! rowspan="6" | २०१६ | align=left | २०१६ टोयोटा रेसिंग सिरीज | align=left | एम.२ कॉम्पिटिशन | [[#२०१६R|१५]] | ६ | ८ | ५ | ११ | ९२४ ! १ |- | align=left | २०१६ युरोकप फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० | align=left rowspan="2" | जोसेफ कॉफमन रेसिंग | [[#२०१६F|१५]] | ५ | ६ | ४ | १२ | २५३ ! १ |- | align=left | २०१६ फॉर्म्युला रेनॉल्ट २.० नॉर्दर्न युरोपियन कप | [[#२०१६C|१५]] | ६ | १० | ४ | ११ | ३१६ ! १ |- | align=left | २०१६ बी.आर.डी.सी. ब्रिटिश फॉर्म्युला ३ अजिंक्यपद | align=left rowspan="3" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१६T|११]] | ४ | ४ | ३ | ८ | २४७ | ८ |- | align=left | २०१६ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | [[#२०१६G|३]] | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | पु.व.† |- | align=left | [[२०१६ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | ० | {{N/A}} | ११ |- ! rowspan="4" | २०१७ | align=left | २०१७ एफ.आय.ए. फॉर्म्युला ३ युरोपियन अजिंक्यपद | align=left rowspan="2" | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१७R|३०]] | ९ | ८ | ८ | २० | ४४१ ! १ |- | align=left | [[२०१७ मकाऊ ग्रांप्री|मकाऊ ग्रांप्री]] | १ | ० | ० | ० | १ | {{N/A}} ! 2 |- | align=left | २०१७ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कॅमपोस रेसिंग | [[#२०१७F|२]] | ० | ० | ० | ० | ० | २५ |- | align=left | [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | परीक्षण चालक |- ! rowspan="3" | २०१८ | align=left | २०१८ फॉर्म्युला २ अजिंक्यपद | align=left | कार्लीन मोटरस्पोर्ट्स | [[#२०१८R|२४]] | १ | १ | १ | ९ | २१९ ! 2 |- | align=left | २०१८ आय.एम.एस.ए. स्पोर्ट्सकार अजिंक्यपद | align=left | युनायटेड ओटोस्पोर्ट डॉट कॉम | [[#२०१८F|१]] | ० | ० | ० | ० | १८ | ५८ |- | align=left | [[२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | colspan="7" | राखीव चालक |- ! २०१९ | align=left | [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०१९R|२१]] | ० | ० | ० | ० | ४९ | ११ |- ! २०२० | align=left | [[२०२० फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२०R|१७]] | ० | ० | २ | १ | ९७ | ९ |- ! २०२१ | align=left | [[२०२१ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२१R|२२]] | ० | १ | १ | ४ | १६० | ६ |- ! २०२२ | align=left | [[२०२२ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२२R|२२]] | ० | ० | २ | १ | १२२ | ७ |- ! २०२३ | align=left | [[२०२३ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२३R|२२]] | ० | ० | १ | ७ | २०५ | ६ |- ! २०२४ | align=left | [[२०२४ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२४R|२४]] | ४ | ८ | ६ | १३ | ३७४ ! 2 |- ! २०२५ | align=left | [[२०२५ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२५R|२४]] | ७ | ७ | ६ | १८ | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! २०२६ | align=left | [[२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम|फॉर्म्युला वन]] | align=left | [[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] | [[#२०२६R|{{एफ.१. आकडेवारी|NOR|entries}}]] | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|wins}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|poles}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|fastestlaps}} | {{एफ.१. आकडेवारी|NOR|podiums}} | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points}}* | {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* |- ! colspan="10" | संदर्भ:<ref name="DriverDB">{{Cite web |title=Driver: Lando Norris |url=https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris/ |access-date={{F1 records date}} |website=Driver Database |publisher=The Race Media |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331233604/https://www.driverdb.com/drivers/lando-norris |archive-date=31 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Kartcom">{{Cite web |url=https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |title=Norris Lando |website=Kartcom |access-date=3 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922001914/https://www.kartcom.com/en/pilot/norris-lando/ |archive-date=22 September 2022 |url-status=live}}</ref> |} ===फॉर्म्युला वन=== {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%" ! हंगाम ! संघ ! चेसिस ! इंजिन ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ ! ६ ! ७ ! ८ ! ९ ! १० ! ११ ! १२ ! १३ ! १४ ! १५ ! १६ ! १७ ! १८ ! १९ ! २० ! २१ ! २२ ! २३ ! २४ ! WDC ! गुण |- |{{एफ.१|२०१८}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३३ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] आर.ई १.६ व्हि.६ टी. |[[२०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]<br />- |[[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]<br />- |[[२०१८ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]<br />- |[[२०१८ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]<br />- |[[२०१८ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]<br />- |[[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]<br />- |[[२०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]<br />- |[[२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री|फ्रेंच]]<br />- |[[२०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]<br />- |[[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]<br />- |[[२०१८ जर्मन ग्रांप्री|जर्मन]]<br />- |[[२०१८ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]<br />- |[[२०१८ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]<br />- |[[२०१८ रशियन ग्रांप्री|रशिया]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ जपानी ग्रांप्री|जपान]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री|मेक्सि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री|ब्राझि]]<br />{{small|प.चा.}} |[[२०१८ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]<br />- | | | !— !— |- |id=२०१९R|{{एफ.१|२०१९}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३४ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक १९ १.६ व्हि.६ टी. | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BAH2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|GER2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|MEX2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|BRA2}} | {{एफ.१. २०१९ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | !११ !४९ |- |id=२०२०R|{{एफ.१|२०२०}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[रेनोल्ट एफ१]] ई-टेक २० १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|70A2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EIF2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|SKH2}} |{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | | | | | | !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२० हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२१R|{{एफ.१|२०२१}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३५ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१२ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|POR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|STY2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|RUS2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|TUR2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२१ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२२R|{{एफ.१|२०२२}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap| मॅकलारेन एम.सी.एल.३६ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१३ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|FRA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२२ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२३R|{{एफ.१|२०२३}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.६० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१४ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | | !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२३ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२४R|{{एफ.१|२०२४}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|[[मॅकलारेन]] मॅकलारेन एम.सी.एल.३८ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१५ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२४ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२५R|{{एफ.१|२०२५}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.३९ !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१६ परफॉर्मन्स १.६ व्ही.६ टी. |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAU2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|EMI2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}} !{{एफ.१. २०२५ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}} |- |id=२०२६R|{{एफ.१|२०२६}} !nowrap|[[मॅकलारेन एफ.१ संघ]] !nowrap|मॅकलारेन एम.सी.एल.४० !nowrap|[[मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी]]<br/>एम.१७ इ. परफॉर्मन्स १.६ व्हि.६ टी. |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT2}} |{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU2}} | !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|WDC}}* !{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|points2}}* |- !colspan="100"|संदर्भ:<ref>{{Cite magazine |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |title=लॅन्डो नॉरिस {{!}} Motorsport Database |magazine=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]] |अ‍ॅक्सेसदिनांक={{एफ.१ records date}} |issn=००२७-२०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/२०२६०३०५१२१६०१/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/lando-norris/ |archive-date=५ मार्च २०२६ |url-status=live}}</ref> |} </div> {{sup|†}} शर्यत पुर्ण नाही केली, परंतु ९०% शर्यत पुर्ण केल्यामुळे गुण मिळाले.<br /> {{asterisk}} Season still in progress.<!-- At the end of the season, please hide this footnote rather than deleting it, so it's in place for the following season --> {{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ}} == हे सुद्धा पाहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन चालक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] gcll2nab49w1sza8746ogzlgcib4v86 0 385913 2725732 2725644 2026-10-24T16:54:50Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725732 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सेबास्टियन हीथ | country = डेन्मार्क | full_name = सेबास्टियन हीथ | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १८ जून | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = जर्मनी | T20Icap = ३५ | lastT20Idate = १४ जुलै | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = रोमानिया | columns = 1 | column1 = टी२०आ | matches1 = ९ | runs1 = २७३ | bat avg1 = ३४.१२ | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ६१[[नाबाद|*]] | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = ७/५ | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sebastian-heath-1489800 क्रिकइन्फो] | date = १४ जुलै २०२६ }} '''सेबास्टियन हीथ''' हा डेन्मार्कचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज असून [[डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sebastian-heath-1489800 |title=Sebastian Heath Profile - Cricket Player Denmark |trans-title=सेबास्टियन हीथ प्रोफाइल - डेन्मार्कचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== हीथने १८ जून २०२६ रोजी [[जर्मनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|जर्मनीविरुद्ध]] डेन्मार्ककडून आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. तो डेन्मार्कचा ३५वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १४ जुलै २०२६ पर्यंत त्याने ९ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत ३४.१२ च्या सरासरीने २७३ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ६१ नाबाद असून त्याने एक अर्धशतक केले आहे. यष्टीरक्षक म्हणून त्याने सात झेल आणि पाच यष्टिचित केले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sebastian-heath-1489800 क्रिकइन्फोवरील सेबास्टियन हीथचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:डेन्मार्कचे क्रिकेट खेळाडू]] pxe8yglswp7354gjiqwaok5m43ahe2k 2725733 2725732 2026-10-24T16:54:59Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725733 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सेबास्टियन हीथ | country = डेन्मार्क | full_name = सेबास्टियन हीथ | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १८ जून | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = जर्मनी | T20Icap = ३५ | lastT20Idate = १४ जुलै | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = रोमानिया | columns = 1 | column1 = टी२०आ | matches1 = ९ | runs1 = २७३ | bat avg1 = ३४.१२ | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ६१[[नाबाद|*]] | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = ७/५ | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sebastian-heath-1489800 क्रिकइन्फो] | date = १४ जुलै २०२६ }} '''सेबास्टियन हीथ''' हा डेन्मार्कचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज असून [[डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sebastian-heath-1489800 |title=Sebastian Heath Profile - Cricket Player Denmark |trans-title=सेबास्टियन हीथ प्रोफाइल - डेन्मार्कचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== हीथने १८ जून २०२६ रोजी [[जर्मनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|जर्मनीविरुद्ध]] डेन्मार्ककडून आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. तो डेन्मार्कचा ३५वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १४ जुलै २०२६ पर्यंत त्याने ९ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत ३४.१२ च्या सरासरीने २७३ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ६१ नाबाद असून त्याने एक अर्धशतक केले आहे. यष्टीरक्षक म्हणून त्याने सात झेल आणि पाच यष्टिचित केले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sebastian-heath-1489800 क्रिकइन्फोवरील सेबास्टियन हीथचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:डेन्मार्कचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 6ea8ejl4r3mm9z0srbkjl5365zwpusr 0 385914 2725735 2725646 2026-10-24T16:55:41Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९८ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725735 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सौद मुनीर | country = डेन्मार्क | full_name = सौद मुनीर | birth_date = {{Birth date and age|1998|12|11|df=yes}} | birth_place = ग्लोस्ट्रुप, डेन्मार्क | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १ जुलै | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = बेल्जियम | T20Icap = २९ | lastT20Idate = १४ जुलै | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = रोमानिया | club1 = स्वानहोम | columns = 1 | column1 = टी२०आ | matches1 = २० | runs1 = २५ | bat avg1 = १२.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ६[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ४०० | wickets1 = २६ | bowl avg1 = १५.८० | fivefor1 = १ | tenfor1 = ० | best bowling1 = ५/२१ | catches/stumpings1 = ६/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/saud-munir-1036603 क्रिकइन्फो] | date = १४ जुलै २०२६ }} '''सौद मुनीर''' (जन्म ११ डिसेंबर १९९८) हा डेन्मार्कचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/saud-munir-1036603 |title=Saud Munir Profile - Cricket Player Denmark |trans-title=सौद मुनीर प्रोफाइल - डेन्मार्कचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मुनीरने १ जुलै २०२२ रोजी वॉटरलू येथे बेल्जियमविरुद्ध डेन्मार्ककडून आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. तो डेन्मार्कचा २९वा टी२०आ खेळाडू ठरला. त्या सामन्यात त्याने चार षटकांत २१ धावा देऊन एक बळी घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-sub-regional-europe-c-qlf-2022-1320959/belgium-vs-denmark-12th-match-group-1-1320980/full-scorecard |title=BEL vs DEN Cricket Scorecard, 12th Match, Group 1 at Waterloo, July 01, 2022 |trans-title=बेल्जियम विरुद्ध डेन्मार्क, १२वा सामना, गट १, वॉटरलू, १ जुलै २०२२ |website=क्रिकइन्फो |date=१ जुलै २०२२ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २७ जुलै २०२२ रोजी किंग सिटी येथे कॅनडाविरुद्ध त्याने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> १८ मे २०२३ रोजी नॉर्वेविरुद्ध त्याने चार षटकांत २१ धावा देऊन पाच बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref>{{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_series.html?class=3&id=175&type=opposition |title=Denmark v Norway - Bowling records |trans-title=डेन्मार्क विरुद्ध नॉर्वे - गोलंदाजी नोंदी |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १४ जुलै २०२६ पर्यंत मुनीरने २० आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १५.८० च्या सरासरीने २६ बळी घेतले होते. फलंदाजीत त्याने २५ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ६ नाबाद आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/saud-munir-1036603 क्रिकइन्फोवरील सौद मुनीरचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:डेन्मार्कचे क्रिकेट खेळाडू]] 5m82rrxpmgr8ep0mmrvt9yfvepj4ymi 2725736 2725735 2026-10-24T16:55:52Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725736 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सौद मुनीर | country = डेन्मार्क | full_name = सौद मुनीर | birth_date = {{Birth date and age|1998|12|11|df=yes}} | birth_place = ग्लोस्ट्रुप, डेन्मार्क | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १ जुलै | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = बेल्जियम | T20Icap = २९ | lastT20Idate = १४ जुलै | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = रोमानिया | club1 = स्वानहोम | columns = 1 | column1 = टी२०आ | matches1 = २० | runs1 = २५ | bat avg1 = १२.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ६[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ४०० | wickets1 = २६ | bowl avg1 = १५.८० | fivefor1 = १ | tenfor1 = ० | best bowling1 = ५/२१ | catches/stumpings1 = ६/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/saud-munir-1036603 क्रिकइन्फो] | date = १४ जुलै २०२६ }} '''सौद मुनीर''' (जन्म ११ डिसेंबर १९९८) हा डेन्मार्कचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/saud-munir-1036603 |title=Saud Munir Profile - Cricket Player Denmark |trans-title=सौद मुनीर प्रोफाइल - डेन्मार्कचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मुनीरने १ जुलै २०२२ रोजी वॉटरलू येथे बेल्जियमविरुद्ध डेन्मार्ककडून आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. तो डेन्मार्कचा २९वा टी२०आ खेळाडू ठरला. त्या सामन्यात त्याने चार षटकांत २१ धावा देऊन एक बळी घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-sub-regional-europe-c-qlf-2022-1320959/belgium-vs-denmark-12th-match-group-1-1320980/full-scorecard |title=BEL vs DEN Cricket Scorecard, 12th Match, Group 1 at Waterloo, July 01, 2022 |trans-title=बेल्जियम विरुद्ध डेन्मार्क, १२वा सामना, गट १, वॉटरलू, १ जुलै २०२२ |website=क्रिकइन्फो |date=१ जुलै २०२२ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २७ जुलै २०२२ रोजी किंग सिटी येथे कॅनडाविरुद्ध त्याने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> १८ मे २०२३ रोजी नॉर्वेविरुद्ध त्याने चार षटकांत २१ धावा देऊन पाच बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref>{{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_series.html?class=3&id=175&type=opposition |title=Denmark v Norway - Bowling records |trans-title=डेन्मार्क विरुद्ध नॉर्वे - गोलंदाजी नोंदी |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १४ जुलै २०२६ पर्यंत मुनीरने २० आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १५.८० च्या सरासरीने २६ बळी घेतले होते. फलंदाजीत त्याने २५ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ६ नाबाद आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/saud-munir-1036603 क्रिकइन्फोवरील सौद मुनीरचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:डेन्मार्कचे क्रिकेट खेळाडू]] lrcd9jughhlkois71gfrgmnr1hnexn2 0 385915 2725737 2725648 2026-10-24T16:56:09Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २००५ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725737 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = विल्यम पारचर्ड | country = जर्सी | full_name = विल्यम पारचर्ड | birth_date = {{Birth date and age|2005|1|1|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ एप्रिल | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = स्पेन | T20Icap = २४ | lastT20Idate = ७ जून | lastT20Iyear = २०२५ | lastT20Iagainst = ग्वेर्नसी | columns = 1 | column1 = टी२०आ | matches1 = ४ | runs1 = ३४ | bat avg1 = - | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २९[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ३६ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = ०/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/william-perchard-1278241 क्रिकइन्फो] | date = ७ जून २०२५ }} '''विल्यम पारचर्ड''' (जन्म १ जानेवारी २००५) हा जर्सीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[जर्सी क्रिकेट संघ|जर्सी संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/william-perchard-1278241 |title=William Perchard Profile - Cricket Player Jersey |trans-title=विल्यम पारचर्ड प्रोफाइल - जर्सीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पारचर्डने १४ एप्रिल २०२४ रोजी कार्टाजेना येथे [[स्पेन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्पेनविरुद्ध]] जर्सीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो जर्सीचा २४वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/jersey-in-spain-2024-1426435/spain-vs-jersey-2nd-t20i-1426480/full-scorecard |title=ESP vs JER Cricket Scorecard, 2nd T20I at Murcia, April 14, 2024 |trans-title=स्पेन विरुद्ध जर्सी, दुसरा टी२०आ, मर्सिया, १४ एप्रिल २०२४ |website=क्रिकइन्फो |date=१४ एप्रिल २०२४ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ७ जून २०२५ रोजी ग्वेर्नसीविरुद्ध त्याने २८ चेंडूंत नाबाद २९ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/inter-insular-t20-series-2025-1487812/jersey-vs-guernsey-3rd-match-1487815/full-scorecard |title=Jersey vs Guernsey, 3rd Match, June 07, 2025 |trans-title=जर्सी विरुद्ध ग्वेर्नसी, तिसरा सामना, ७ जून २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=७ जून २०२५ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ७ जून २०२५ पर्यंत पारचर्डने चार आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळून ३४ धावा केल्या होत्या.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/william-perchard-1278241 क्रिकइन्फोवरील विल्यम पारचर्डचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००५ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 6tid2tssz1l990wpkyg63ua951dvfm0 2725738 2725737 2026-10-24T16:56:22Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725738 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = विल्यम पारचर्ड | country = जर्सी | full_name = विल्यम पारचर्ड | birth_date = {{Birth date and age|2005|1|1|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ एप्रिल | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = स्पेन | T20Icap = २४ | lastT20Idate = ७ जून | lastT20Iyear = २०२५ | lastT20Iagainst = ग्वेर्नसी | columns = 1 | column1 = टी२०आ | matches1 = ४ | runs1 = ३४ | bat avg1 = - | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २९[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ३६ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = ०/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/william-perchard-1278241 क्रिकइन्फो] | date = ७ जून २०२५ }} '''विल्यम पारचर्ड''' (जन्म १ जानेवारी २००५) हा जर्सीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[जर्सी क्रिकेट संघ|जर्सी संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/william-perchard-1278241 |title=William Perchard Profile - Cricket Player Jersey |trans-title=विल्यम पारचर्ड प्रोफाइल - जर्सीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पारचर्डने १४ एप्रिल २०२४ रोजी कार्टाजेना येथे [[स्पेन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्पेनविरुद्ध]] जर्सीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो जर्सीचा २४वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/jersey-in-spain-2024-1426435/spain-vs-jersey-2nd-t20i-1426480/full-scorecard |title=ESP vs JER Cricket Scorecard, 2nd T20I at Murcia, April 14, 2024 |trans-title=स्पेन विरुद्ध जर्सी, दुसरा टी२०आ, मर्सिया, १४ एप्रिल २०२४ |website=क्रिकइन्फो |date=१४ एप्रिल २०२४ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ७ जून २०२५ रोजी ग्वेर्नसीविरुद्ध त्याने २८ चेंडूंत नाबाद २९ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/inter-insular-t20-series-2025-1487812/jersey-vs-guernsey-3rd-match-1487815/full-scorecard |title=Jersey vs Guernsey, 3rd Match, June 07, 2025 |trans-title=जर्सी विरुद्ध ग्वेर्नसी, तिसरा सामना, ७ जून २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=७ जून २०२५ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ७ जून २०२५ पर्यंत पारचर्डने चार आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळून ३४ धावा केल्या होत्या.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/william-perchard-1278241 क्रिकइन्फोवरील विल्यम पारचर्डचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००५ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:जर्सीचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] iu8uqyaq4uq0s5kryo0gyum4c4zxf85 2725739 2725738 2026-10-24T16:56:29Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725739 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = विल्यम पारचर्ड | country = जर्सी | full_name = विल्यम पारचर्ड | birth_date = {{Birth date and age|2005|1|1|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ एप्रिल | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = स्पेन | T20Icap = २४ | lastT20Idate = ७ जून | lastT20Iyear = २०२५ | lastT20Iagainst = ग्वेर्नसी | columns = 1 | column1 = टी२०आ | matches1 = ४ | runs1 = ३४ | bat avg1 = - | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २९[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ३६ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = ०/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/william-perchard-1278241 क्रिकइन्फो] | date = ७ जून २०२५ }} '''विल्यम पारचर्ड''' (जन्म १ जानेवारी २००५) हा जर्सीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[जर्सी क्रिकेट संघ|जर्सी संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/william-perchard-1278241 |title=William Perchard Profile - Cricket Player Jersey |trans-title=विल्यम पारचर्ड प्रोफाइल - जर्सीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पारचर्डने १४ एप्रिल २०२४ रोजी कार्टाजेना येथे [[स्पेन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्पेनविरुद्ध]] जर्सीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो जर्सीचा २४वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/jersey-in-spain-2024-1426435/spain-vs-jersey-2nd-t20i-1426480/full-scorecard |title=ESP vs JER Cricket Scorecard, 2nd T20I at Murcia, April 14, 2024 |trans-title=स्पेन विरुद्ध जर्सी, दुसरा टी२०आ, मर्सिया, १४ एप्रिल २०२४ |website=क्रिकइन्फो |date=१४ एप्रिल २०२४ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ७ जून २०२५ रोजी ग्वेर्नसीविरुद्ध त्याने २८ चेंडूंत नाबाद २९ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/inter-insular-t20-series-2025-1487812/jersey-vs-guernsey-3rd-match-1487815/full-scorecard |title=Jersey vs Guernsey, 3rd Match, June 07, 2025 |trans-title=जर्सी विरुद्ध ग्वेर्नसी, तिसरा सामना, ७ जून २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=७ जून २०२५ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ७ जून २०२५ पर्यंत पारचर्डने चार आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळून ३४ धावा केल्या होत्या.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/william-perchard-1278241 क्रिकइन्फोवरील विल्यम पारचर्डचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००५ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:जर्सीचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 4gqu1a6wik24vudtkzcun2qz3o7xsng 0 385916 2725748 2725649 2026-10-24T17:03:55Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९४ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725748 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = धिरेन गोंदारिया | image = | country = केन्या | full_name = धिरेन मुरजी गोंदारिया | birth_date = {{Birth date and age|1994|12|5|df=yes}} | birth_place = निरजापर, [[गुजरात]], भारत | heightft = | heightinch = | heightm = | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = फलंदाज, प्रसंगी यष्टीरक्षक | international = true | internationalspan = २०१३-वर्तमान | testdebutdate = | testdebutyear = | testdebutagainst = | testcap = | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = २ ऑक्टोबर | odidebutyear = २०१३ | odidebutagainst = अफगाणिस्तान | odicap = ४९ | lastodidate = ४ ऑक्टोबर | lastodiyear = २०१३ | lastodiagainst = अफगाणिस्तान | T20Idebutdate = ११ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०१३ | T20Idebutagainst = अफगाणिस्तान | T20Icap = २६ | lastT20Idate = २३ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = माली | club1 = कानबिस स्पोर्ट्स क्लब | year1 = | | year2 = | columns = 2 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] | matches1 = २ | runs1 = ७ | bat avg1 = ३.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ६ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = २/० | column2 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches2 = ५ | runs2 = ५८ | bat avg2 = २९.०० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ४७[[नाबाद|*]] | catches/stumpings2 = २/० | date = २७ ऑक्टोबर २०१९ | source = http://www.espncricinfo.com/kenya/content/player/529349.html क्रिकइन्फो }} '''धिरेन गोंदारिया''' (जन्म ५ डिसेंबर १९९४) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे.<ref name="Bio">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/529349.html |title=Dhiren Gondaria |trans-title=धिरेन गोंदारिया |accessdate=२३ जानेवारी २०१५ |work=क्रिकइन्फो}}</ref> त्याने [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|राष्ट्रीय संघाकडून]] दोन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि दोन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळले आहेत. जानेवारी २०१८ मध्ये, २०१८ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग दोन स्पर्धेसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref name="KenyaWCL2">{{Cite web|url=https://www.nation.co.ke/sports/cricket/Cricket-Kenya-hire-Pakistani-match-analyst/434908-4272704-voixf9/index.html |title=Cricket Kenya hire Pakistani match analyst |trans-title=क्रिकेट केनियाने पाकिस्तानी सामना विश्लेषकाची नियुक्ती केली |accessdate=२५ जानेवारी २०१८ |work=डेली नेशन}}</ref> सप्टेंबर २०१८ मध्ये, २०१८ आफ्रिका टी२० चषकासाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/squad/1158618.html |title=Kenya Squad |trans-title=केनिया संघ |work=क्रिकइन्फो |accessdate=१२ सप्टेंबर २०१८}}</ref> त्यानंतरच्या महिन्यात, ओमानमध्ये झालेल्या २०१८ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग तीन स्पर्धेसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.the-star.co.ke/news/2018/10/20/siblings-lead-team-david-and-collins-obuya-appointed-national-team_c1837890 |title=Siblings lead team: David and Collins Obuya appointed national team coach and captain respectively |trans-title=भावंडांकडे संघाची धुरा: डेव्हिड आणि कॉलिन्स ओबुया यांची अनुक्रमे राष्ट्रीय संघाचे प्रशिक्षक आणि कर्णधार म्हणून नियुक्ती |work=द स्टार, केनिया |accessdate=२० ऑक्टोबर २०१८}}</ref> स्पर्धेपूर्वी, केनियाच्या संघातील लक्ष ठेवण्याजोगा खेळाडू म्हणून त्याचे नाव देण्यात आले.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25212721/everything-need-know-wcl-division-three |title=Everything you need to know about WCL Division Three |trans-title=डब्ल्यूसीएल विभाग तीनबद्दल तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेली सर्व माहिती |work=क्रिकइन्फो |accessdate=९ नोव्हेंबर २०१८}}</ref> मे २०१९ मध्ये, युगांडामध्ये झालेल्या २०१८-१९ आयसीसी टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धेच्या प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.the-star.co.ke/sports/2019-05-15-former-national-team-captain-back-after-surprise-exit-last-year/ |title=Former national team captain back after surprise exit last year |trans-title=गेल्या वर्षीच्या अनपेक्षित बाहेर पडल्यानंतर माजी राष्ट्रीय कर्णधार परत |work=द स्टार, केनिया |accessdate=१५ मे २०१९}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1222616 |title=African men in Uganda for T20 showdown |trans-title=टी२० लढतीसाठी आफ्रिकी पुरुष संघ युगांडात |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |accessdate=१८ मे २०१९}}</ref> सप्टेंबर २०१९ मध्ये, संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये झालेल्या २०१९ आयसीसी टी२० विश्वचषक पात्रता स्पर्धेसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.the-star.co.ke/sports/2019-09-25-national-team-selection-sparks-controversy/ |title=National team selection sparks controversy |trans-title=राष्ट्रीय संघ निवडीवरून वाद |work=द स्टार, केनिया |accessdate=२९ सप्टेंबर २०१९}}</ref> स्पर्धेपूर्वी, [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]ेने (आयसीसी) केनियाच्या संघातील लक्ष ठेवण्याजोगा खेळाडू म्हणून त्याचे नाव दिले.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1451632 |title=Team preview: Kenya |trans-title=संघ पूर्वावलोकन: केनिया |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |accessdate=१४ ऑक्टोबर २०१९}}</ref> नोव्हेंबर २०१९ मध्ये, ओमानमध्ये झालेल्या २०१९ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बी स्पर्धेसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.the-star.co.ke/sports/football/2019-11-16-the-46-year-old-swamibapas-bowler-is-a-surprise-inclusion-in-kenya-team-as-otieno-dropped-again/ |title=The 46-year-old Swamibapa's bowler is a surprise inclusion in Kenya team as Otieno dropped again |trans-title=४६ वर्षीय स्वामीबापाचा गोलंदाज केनिया संघात आश्चर्यकारक निवड; ओटिएनो पुन्हा वगळला |work=द स्टार, केनिया |accessdate=१७ नोव्हेंबर २०१९}}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|ref=ci/content/player/529349.html}} {{DEFAULTSORT:Gondaria, Dhiren}} [[वर्ग:इ.स. १९९४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:केन्याचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] kmb5jqr8bkrbzkybtnvdr8hxr9gea6c 2725749 2725748 2026-10-24T17:04:04Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725749 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = धिरेन गोंदारिया | image = | country = केन्या | full_name = धिरेन मुरजी गोंदारिया | birth_date = {{Birth date and age|1994|12|5|df=yes}} | birth_place = निरजापर, [[गुजरात]], भारत | heightft = | heightinch = | heightm = | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = फलंदाज, प्रसंगी यष्टीरक्षक | international = true | internationalspan = २०१३-वर्तमान | testdebutdate = | testdebutyear = | testdebutagainst = | testcap = | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = २ ऑक्टोबर | odidebutyear = २०१३ | odidebutagainst = अफगाणिस्तान | odicap = ४९ | lastodidate = ४ ऑक्टोबर | lastodiyear = २०१३ | lastodiagainst = अफगाणिस्तान | T20Idebutdate = ११ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०१३ | T20Idebutagainst = अफगाणिस्तान | T20Icap = २६ | lastT20Idate = २३ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = माली | club1 = कानबिस स्पोर्ट्स क्लब | year1 = | | year2 = | columns = 2 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] | matches1 = २ | runs1 = ७ | bat avg1 = ३.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ६ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = २/० | column2 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches2 = ५ | runs2 = ५८ | bat avg2 = २९.०० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ४७[[नाबाद|*]] | catches/stumpings2 = २/० | date = २७ ऑक्टोबर २०१९ | source = http://www.espncricinfo.com/kenya/content/player/529349.html क्रिकइन्फो }} '''धिरेन गोंदारिया''' (जन्म ५ डिसेंबर १९९४) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे.<ref name="Bio">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/529349.html |title=Dhiren Gondaria |trans-title=धिरेन गोंदारिया |accessdate=२३ जानेवारी २०१५ |work=क्रिकइन्फो}}</ref> त्याने [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|राष्ट्रीय संघाकडून]] दोन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि दोन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळले आहेत. जानेवारी २०१८ मध्ये, २०१८ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग दोन स्पर्धेसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref name="KenyaWCL2">{{Cite web|url=https://www.nation.co.ke/sports/cricket/Cricket-Kenya-hire-Pakistani-match-analyst/434908-4272704-voixf9/index.html |title=Cricket Kenya hire Pakistani match analyst |trans-title=क्रिकेट केनियाने पाकिस्तानी सामना विश्लेषकाची नियुक्ती केली |accessdate=२५ जानेवारी २०१८ |work=डेली नेशन}}</ref> सप्टेंबर २०१८ मध्ये, २०१८ आफ्रिका टी२० चषकासाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/squad/1158618.html |title=Kenya Squad |trans-title=केनिया संघ |work=क्रिकइन्फो |accessdate=१२ सप्टेंबर २०१८}}</ref> त्यानंतरच्या महिन्यात, ओमानमध्ये झालेल्या २०१८ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग तीन स्पर्धेसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.the-star.co.ke/news/2018/10/20/siblings-lead-team-david-and-collins-obuya-appointed-national-team_c1837890 |title=Siblings lead team: David and Collins Obuya appointed national team coach and captain respectively |trans-title=भावंडांकडे संघाची धुरा: डेव्हिड आणि कॉलिन्स ओबुया यांची अनुक्रमे राष्ट्रीय संघाचे प्रशिक्षक आणि कर्णधार म्हणून नियुक्ती |work=द स्टार, केनिया |accessdate=२० ऑक्टोबर २०१८}}</ref> स्पर्धेपूर्वी, केनियाच्या संघातील लक्ष ठेवण्याजोगा खेळाडू म्हणून त्याचे नाव देण्यात आले.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25212721/everything-need-know-wcl-division-three |title=Everything you need to know about WCL Division Three |trans-title=डब्ल्यूसीएल विभाग तीनबद्दल तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेली सर्व माहिती |work=क्रिकइन्फो |accessdate=९ नोव्हेंबर २०१८}}</ref> मे २०१९ मध्ये, युगांडामध्ये झालेल्या २०१८-१९ आयसीसी टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धेच्या प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.the-star.co.ke/sports/2019-05-15-former-national-team-captain-back-after-surprise-exit-last-year/ |title=Former national team captain back after surprise exit last year |trans-title=गेल्या वर्षीच्या अनपेक्षित बाहेर पडल्यानंतर माजी राष्ट्रीय कर्णधार परत |work=द स्टार, केनिया |accessdate=१५ मे २०१९}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1222616 |title=African men in Uganda for T20 showdown |trans-title=टी२० लढतीसाठी आफ्रिकी पुरुष संघ युगांडात |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |accessdate=१८ मे २०१९}}</ref> सप्टेंबर २०१९ मध्ये, संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये झालेल्या २०१९ आयसीसी टी२० विश्वचषक पात्रता स्पर्धेसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.the-star.co.ke/sports/2019-09-25-national-team-selection-sparks-controversy/ |title=National team selection sparks controversy |trans-title=राष्ट्रीय संघ निवडीवरून वाद |work=द स्टार, केनिया |accessdate=२९ सप्टेंबर २०१९}}</ref> स्पर्धेपूर्वी, [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]ेने (आयसीसी) केनियाच्या संघातील लक्ष ठेवण्याजोगा खेळाडू म्हणून त्याचे नाव दिले.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1451632 |title=Team preview: Kenya |trans-title=संघ पूर्वावलोकन: केनिया |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |accessdate=१४ ऑक्टोबर २०१९}}</ref> नोव्हेंबर २०१९ मध्ये, ओमानमध्ये झालेल्या २०१९ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बी स्पर्धेसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.the-star.co.ke/sports/football/2019-11-16-the-46-year-old-swamibapas-bowler-is-a-surprise-inclusion-in-kenya-team-as-otieno-dropped-again/ |title=The 46-year-old Swamibapa's bowler is a surprise inclusion in Kenya team as Otieno dropped again |trans-title=४६ वर्षीय स्वामीबापाचा गोलंदाज केनिया संघात आश्चर्यकारक निवड; ओटिएनो पुन्हा वगळला |work=द स्टार, केनिया |accessdate=१७ नोव्हेंबर २०१९}}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|ref=ci/content/player/529349.html}} {{DEFAULTSORT:Gondaria, Dhiren}} [[वर्ग:इ.स. १९९४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:केन्याचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] sit08op9l4vsijm0x9adit8os74tecy 2725791 2725749 2026-10-24T20:33:31Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2725791 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = धिरेन गोंदारिया | image = | country = केन्या | full_name = धिरेन मुरजी गोंदारिया | birth_date = {{Birth date and age|1994|12|5|df=yes}} | birth_place = निरजापर, [[गुजरात]], भारत | heightft = | heightinch = | heightm = | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = फलंदाज, प्रसंगी यष्टीरक्षक | international = true | internationalspan = २०१३-वर्तमान | testdebutdate = | testdebutyear = | testdebutagainst = | testcap = | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | odidebutdate = २ ऑक्टोबर | odidebutyear = २०१३ | odidebutagainst = अफगाणिस्तान | odicap = ४९ | lastodidate = ४ ऑक्टोबर | lastodiyear = २०१३ | lastodiagainst = अफगाणिस्तान | T20Idebutdate = ११ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०१३ | T20Idebutagainst = अफगाणिस्तान | T20Icap = २६ | lastT20Idate = २३ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = माली | club1 = कानबिस स्पोर्ट्स क्लब | year1 = | | year2 = | columns = 2 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] | matches1 = २ | runs1 = ७ | bat avg1 = ३.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ६ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = २/० | column2 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches2 = ५ | runs2 = ५८ | bat avg2 = २९.०० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ४७[[नाबाद|*]] | catches/stumpings2 = २/० | date = २७ ऑक्टोबर २०१९ | source = http://www.espncricinfo.com/kenya/content/player/529349.html क्रिकइन्फो }} '''धिरेन गोंदारिया''' (जन्म ५ डिसेंबर १९९४) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे.<ref name="Bio">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/529349.html |title=Dhiren Gondaria |trans-title=धिरेन गोंदारिया |accessdate=२३ जानेवारी २०१५ |work=क्रिकइन्फो}}</ref> त्याने [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|राष्ट्रीय संघाकडून]] दोन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि दोन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळले आहेत. जानेवारी २०१८ मध्ये, २०१८ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग दोन स्पर्धेसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref name="KenyaWCL2">{{Cite web|url=https://www.nation.co.ke/sports/cricket/Cricket-Kenya-hire-Pakistani-match-analyst/434908-4272704-voixf9/index.html |title=Cricket Kenya hire Pakistani match analyst |trans-title=क्रिकेट केनियाने पाकिस्तानी सामना विश्लेषकाची नियुक्ती केली |accessdate=२५ जानेवारी २०१८ |work=डेली नेशन}}</ref> सप्टेंबर २०१८ मध्ये, २०१८ आफ्रिका टी२० चषकासाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/squad/1158618.html |title=Kenya Squad |trans-title=केनिया संघ |work=क्रिकइन्फो |accessdate=१२ सप्टेंबर २०१८}}</ref> त्यानंतरच्या महिन्यात, ओमानमध्ये झालेल्या २०१८ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग तीन स्पर्धेसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.the-star.co.ke/news/2018/10/20/siblings-lead-team-david-and-collins-obuya-appointed-national-team_c1837890 |title=Siblings lead team: David and Collins Obuya appointed national team coach and captain respectively |trans-title=भावंडांकडे संघाची धुरा: डेव्हिड आणि कॉलिन्स ओबुया यांची अनुक्रमे राष्ट्रीय संघाचे प्रशिक्षक आणि कर्णधार म्हणून नियुक्ती |work=द स्टार, केनिया |accessdate=२० ऑक्टोबर २०१८ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181020223804/https://www.the-star.co.ke/news/2018/10/20/siblings-lead-team-david-and-collins-obuya-appointed-national-team_c1837890 |archive-date=2018-10-20 |url-status=dead}}</ref> स्पर्धेपूर्वी, केनियाच्या संघातील लक्ष ठेवण्याजोगा खेळाडू म्हणून त्याचे नाव देण्यात आले.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25212721/everything-need-know-wcl-division-three |title=Everything you need to know about WCL Division Three |trans-title=डब्ल्यूसीएल विभाग तीनबद्दल तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेली सर्व माहिती |work=क्रिकइन्फो |accessdate=९ नोव्हेंबर २०१८}}</ref> मे २०१९ मध्ये, युगांडामध्ये झालेल्या २०१८-१९ आयसीसी टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धेच्या प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.the-star.co.ke/sports/2019-05-15-former-national-team-captain-back-after-surprise-exit-last-year/ |title=Former national team captain back after surprise exit last year |trans-title=गेल्या वर्षीच्या अनपेक्षित बाहेर पडल्यानंतर माजी राष्ट्रीय कर्णधार परत |work=द स्टार, केनिया |accessdate=१५ मे २०१९}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1222616 |title=African men in Uganda for T20 showdown |trans-title=टी२० लढतीसाठी आफ्रिकी पुरुष संघ युगांडात |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |accessdate=१८ मे २०१९}}</ref> सप्टेंबर २०१९ मध्ये, संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये झालेल्या २०१९ आयसीसी टी२० विश्वचषक पात्रता स्पर्धेसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.the-star.co.ke/sports/2019-09-25-national-team-selection-sparks-controversy/ |title=National team selection sparks controversy |trans-title=राष्ट्रीय संघ निवडीवरून वाद |work=द स्टार, केनिया |accessdate=२९ सप्टेंबर २०१९}}</ref> स्पर्धेपूर्वी, [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]ेने (आयसीसी) केनियाच्या संघातील लक्ष ठेवण्याजोगा खेळाडू म्हणून त्याचे नाव दिले.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1451632 |title=Team preview: Kenya |trans-title=संघ पूर्वावलोकन: केनिया |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |accessdate=१४ ऑक्टोबर २०१९}}</ref> नोव्हेंबर २०१९ मध्ये, ओमानमध्ये झालेल्या २०१९ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बी स्पर्धेसाठी त्याची केनियाच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.the-star.co.ke/sports/football/2019-11-16-the-46-year-old-swamibapas-bowler-is-a-surprise-inclusion-in-kenya-team-as-otieno-dropped-again/ |title=The 46-year-old Swamibapa's bowler is a surprise inclusion in Kenya team as Otieno dropped again |trans-title=४६ वर्षीय स्वामीबापाचा गोलंदाज केनिया संघात आश्चर्यकारक निवड; ओटिएनो पुन्हा वगळला |work=द स्टार, केनिया |accessdate=१७ नोव्हेंबर २०१९}}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|ref=ci/content/player/529349.html}} {{DEFAULTSORT:Gondaria, Dhiren}} [[वर्ग:इ.स. १९९४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:केन्याचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] fth4qz01khbdtxfocyccvjiqy0kg0ig 0 385918 2725753 2725651 2026-10-24T17:07:11Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९३ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725753 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = पीटर लँगट | country = केन्या | full_name = पीटर किपकोच लँगट | birth_date = {{Birth date and age|1993|10|19|df=yes}} | birth_place = केरिचो, केन्या | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२१-वर्तमान | T20Idebutdate = १० सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२१ | T20Idebutagainst = युगांडा | T20Icap = ३५ | lastT20Idate = १९ सप्टेंबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = युगांडा | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ५३ | runs1 = ३४ | bat avg1 = ८.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ९[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ८४४ | wickets1 = ५१ | bowl avg1 = २०.७६ | fivefor1 = १ | tenfor1 = ० | best bowling1 = ६/१७ | catches/stumpings1 = २०/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/peter-langat-578785 क्रिकइन्फो] | date = १९ सप्टेंबर २०२६ }} '''पीटर किपकोच लँगट''' (जन्म १९ ऑक्टोबर १९९३) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/peter-langat-578785 |title=Peter Langat Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=पीटर लँगट प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लँगटने १० सप्टेंबर २०२१ रोजी एंटेब्बे येथे युगांडाविरुद्ध केन्याकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो केन्याचा ३५वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> २० नोव्हेंबर २०२२ रोजी मालीविरुद्धच्या सामन्यात लँगटने चार षटकांत १७ धावा देऊन सहा बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिली पाच-बळी कामगिरी तसेच सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली. केन्याने हा सामना १० गडी राखून जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/peter-langat-578785 |title=Peter Langat Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=पीटर लँगट प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १९ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत लँगटने ५३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २०.७६ च्या सरासरीने ५१ बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ६/१७ अशी आहे. फलंदाजीत त्याने ३४ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ९ नाबाद आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/peter-langat-578785 क्रिकइन्फोवरील पीटर लँगटचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] fx05oc5xgfga8su4rs6biqixjjsbdtm 2725754 2725753 2026-10-24T17:07:25Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725754 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = पीटर लँगट | country = केन्या | full_name = पीटर किपकोच लँगट | birth_date = {{Birth date and age|1993|10|19|df=yes}} | birth_place = केरिचो, केन्या | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२१-वर्तमान | T20Idebutdate = १० सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२१ | T20Idebutagainst = युगांडा | T20Icap = ३५ | lastT20Idate = १९ सप्टेंबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = युगांडा | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ५३ | runs1 = ३४ | bat avg1 = ८.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ९[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ८४४ | wickets1 = ५१ | bowl avg1 = २०.७६ | fivefor1 = १ | tenfor1 = ० | best bowling1 = ६/१७ | catches/stumpings1 = २०/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/peter-langat-578785 क्रिकइन्फो] | date = १९ सप्टेंबर २०२६ }} '''पीटर किपकोच लँगट''' (जन्म १९ ऑक्टोबर १९९३) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/peter-langat-578785 |title=Peter Langat Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=पीटर लँगट प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लँगटने १० सप्टेंबर २०२१ रोजी एंटेब्बे येथे युगांडाविरुद्ध केन्याकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो केन्याचा ३५वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> २० नोव्हेंबर २०२२ रोजी मालीविरुद्धच्या सामन्यात लँगटने चार षटकांत १७ धावा देऊन सहा बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिली पाच-बळी कामगिरी तसेच सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली. केन्याने हा सामना १० गडी राखून जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/peter-langat-578785 |title=Peter Langat Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=पीटर लँगट प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १९ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत लँगटने ५३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २०.७६ च्या सरासरीने ५१ बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ६/१७ अशी आहे. फलंदाजीत त्याने ३४ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ९ नाबाद आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/peter-langat-578785 क्रिकइन्फोवरील पीटर लँगटचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] pn4q6zfdiqvype93d910scfqzr4cp50 0 385919 2725757 2725653 2026-10-24T17:10:13Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २००२ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725757 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = फ्रान्सिस मुटुआ | country = केन्या | full_name = फ्रान्सिस मुइया मुटुआ | birth_date = {{Birth date and age|2002|2|26|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = ३० नोव्हेंबर | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = झिम्बाब्वे | T20Icap = ४६ | lastT20Idate = १९ सप्टेंबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = युगांडा | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ३६ | runs1 = ११३ | bat avg1 = ९.४१ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ३१ | deliveries1 = ५१९ | wickets1 = ३३ | bowl avg1 = १८.५७ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/५ | catches/stumpings1 = १५/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/francis-mutua-1178071 क्रिकइन्फो] | date = १९ सप्टेंबर २०२६ }} '''फ्रान्सिस मुइया मुटुआ''' (जन्म २६ फेब्रुवारी २००२) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/francis-mutua-1178071 |title=Francis Mutua Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=फ्रान्सिस मुटुआ प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मुटुआने ३० नोव्हेंबर २०२३ रोजी विंडहोक येथे झिम्बाब्वेविरुद्ध केन्याकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो केन्याचा ४६वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> ५ जुलै २०२४ रोजी रवांडाविरुद्ध मुटुआने सात चेंडूंत पाच धावा देऊन तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली.<ref name="profile"/> १९ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत मुटुआने ३६ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत ११३ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ३१ आहे. गोलंदाजीत त्याने १८.५७ च्या सरासरीने ३३ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ३/५ अशी आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/francis-mutua-1178071 क्रिकइन्फोवरील फ्रान्सिस मुटुआचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००२ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] 20ntxgylip9v3cbrtpegtuf93u6eqau 2725758 2725757 2026-10-24T17:10:25Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725758 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = फ्रान्सिस मुटुआ | country = केन्या | full_name = फ्रान्सिस मुइया मुटुआ | birth_date = {{Birth date and age|2002|2|26|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = ३० नोव्हेंबर | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = झिम्बाब्वे | T20Icap = ४६ | lastT20Idate = १९ सप्टेंबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = युगांडा | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ३६ | runs1 = ११३ | bat avg1 = ९.४१ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ३१ | deliveries1 = ५१९ | wickets1 = ३३ | bowl avg1 = १८.५७ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/५ | catches/stumpings1 = १५/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/francis-mutua-1178071 क्रिकइन्फो] | date = १९ सप्टेंबर २०२६ }} '''फ्रान्सिस मुइया मुटुआ''' (जन्म २६ फेब्रुवारी २००२) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/francis-mutua-1178071 |title=Francis Mutua Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=फ्रान्सिस मुटुआ प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मुटुआने ३० नोव्हेंबर २०२३ रोजी विंडहोक येथे झिम्बाब्वेविरुद्ध केन्याकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो केन्याचा ४६वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> ५ जुलै २०२४ रोजी रवांडाविरुद्ध मुटुआने सात चेंडूंत पाच धावा देऊन तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली.<ref name="profile"/> १९ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत मुटुआने ३६ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत ११३ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ३१ आहे. गोलंदाजीत त्याने १८.५७ च्या सरासरीने ३३ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ३/५ अशी आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/francis-mutua-1178071 क्रिकइन्फोवरील फ्रान्सिस मुटुआचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००२ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] tuzujq4m8rvda1810nn1xhi4mmdult8 0 385920 2725759 2725654 2026-10-24T17:10:49Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २००५ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725759 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ब्रायन लिकावू | country = केन्या | full_name = ब्रायन लिकावू | birth_date = {{Birth date and age|2005|8|9|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = सिएरा लिओन | T20Icap = ५२ | lastT20Idate = १९ सप्टेंबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = युगांडा | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ७ | runs1 = १२७ | bat avg1 = ३१.७५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४९ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ५/० | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/brian-likavu-1276339 क्रिकइन्फो] | date = १९ सप्टेंबर २०२६ }} '''ब्रायन लिकावू''' (जन्म ९ ऑगस्ट २००५) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज असून [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/brian-likavu-1276339 |title=Brian Likavu Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=ब्रायन लिकावू प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लिकावूने ८ सप्टेंबर २०२६ रोजी किगाली येथे सिएरा लिओनविरुद्ध केन्याकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो केन्याचा ५२वा टी२०आ खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने सात चेंडूंत १८ धावा केल्या.<ref name="profile"/> १९ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत लिकावूने सात आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत ३१.७५ च्या सरासरीने १२७ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ४९ असून यष्टीरक्षक म्हणून त्याने पाच झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/brian-likavu-1276339 क्रिकइन्फोवरील ब्रायन लिकावूचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००५ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] foazbrtxegr2k36b71fqdvom3uzzkhv 2725760 2725759 2026-10-24T17:10:56Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725760 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ब्रायन लिकावू | country = केन्या | full_name = ब्रायन लिकावू | birth_date = {{Birth date and age|2005|8|9|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = सिएरा लिओन | T20Icap = ५२ | lastT20Idate = १९ सप्टेंबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = युगांडा | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ७ | runs1 = १२७ | bat avg1 = ३१.७५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४९ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ५/० | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/brian-likavu-1276339 क्रिकइन्फो] | date = १९ सप्टेंबर २०२६ }} '''ब्रायन लिकावू''' (जन्म ९ ऑगस्ट २००५) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज असून [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/brian-likavu-1276339 |title=Brian Likavu Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=ब्रायन लिकावू प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लिकावूने ८ सप्टेंबर २०२६ रोजी किगाली येथे सिएरा लिओनविरुद्ध केन्याकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो केन्याचा ५२वा टी२०आ खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने सात चेंडूंत १८ धावा केल्या.<ref name="profile"/> १९ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत लिकावूने सात आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत ३१.७५ च्या सरासरीने १२७ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ४९ असून यष्टीरक्षक म्हणून त्याने पाच झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/brian-likavu-1276339 क्रिकइन्फोवरील ब्रायन लिकावूचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००५ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] qgbdyce0n1u7xfclyevjgb7422s3kyq 0 385921 2725761 2725655 2026-10-24T17:11:37Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725761 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = विशील पटेल | country = केन्या | full_name = विशील पटेल | birth_date = {{Birth date and age|2005|5|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = लेगब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ जून | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = रवांडा | T20Icap = ४५ | lastT20Idate = १७ सप्टेंबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बोत्सवाना | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ३३ | runs1 = २७ | bat avg1 = ९.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १०[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ५४९ | wickets1 = ४० | bowl avg1 = १४.३० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/५ | catches/stumpings1 = १०/० | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishil-patel-1332081 क्रिकइन्फो] | date = १७ सप्टेंबर २०२६ }} '''विशील पटेल''' (जन्म १० मे २००५) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा आणि लेगब्रेक गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishil-patel-1332081 |title=Vishil Patel Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=विशील पटेल प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पटेलने १४ जून २०२३ रोजी नैरोबी येथे रवांडाविरुद्ध केन्याकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो केन्याचा ४५वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishil-patel-1332081/matches |title=Vishil Patel Debut and last played matches |trans-title=विशील पटेलचे पदार्पण आणि अखेरचे सामने |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २७ ऑगस्ट २०२५ रोजी सेंट सेव्हियर येथे पापुआ न्यू गिनीविरुद्ध त्याने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishil-patel-1332081/matches |title=Vishil Patel Debut and last played matches |trans-title=विशील पटेलचे पदार्पण आणि अखेरचे सामने |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १७ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत पटेलने ३३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत ४० बळी घेतले होते. त्याची गोलंदाजीची सरासरी १४.३० असून सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/५ अशी आहे. त्याने तीन वेळा एका डावात चार बळी घेतले आहेत. फलंदाजीत त्याने २७ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १० नाबाद आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishil-patel-1332081 क्रिकइन्फोवरील विशील पटेलचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००५ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] 50x8p371k6ezky9gbbi11wsqnvqyvpf 0 385922 2725762 2725656 2026-10-24T17:11:54Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९६ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725762 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = शुभम पटेल | country = केन्या | full_name = शुभम पटेल | birth_date = {{Birth date and age|1996|5|11|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = २३ मे | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = माली | T20Icap = ५१ | lastT20Idate = १ ऑगस्ट | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | club1 = रायझिंग स्टार्स चुईस | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ७ | runs1 = १२३ | bat avg1 = २०.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २४ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ३/० | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/subham-patel-660383 क्रिकइन्फो] | date = १ ऑगस्ट २०२६ }} '''शुभम पटेल''' (जन्म ११ मे १९९६) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/subham-patel-660383 |title=Subham Patel Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=शुभम पटेल प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पटेलने २३ मे २०२६ रोजी गॅबोरोन येथे मालीविरुद्ध केन्याकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो केन्याचा ५१वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/20446/scorecard/1535415/kenya-vs-mali-3rd-match-icc-mens-t20-world-cup-sub-regional-africa-qualifier-group-a-2026 |title=Kenya vs Mali, 3rd Match, Gaborone, May 23, 2026 |trans-title=केन्या विरुद्ध माली, तिसरा सामना, गॅबोरोन, २३ मे २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२३ मे २०२६ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत पटेलने सात आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २०.५० च्या सरासरीने १२३ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या २४ असून त्याने तीन झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> २१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैरोबी येथे डेन्मार्कविरुद्ध पटेलने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-27-1451764/kenya-vs-denmark-31st-match-1559440/full-scorecard |title=Kenya vs Denmark, 31st Match, Nairobi, October 21, 2026 |trans-title=केन्या विरुद्ध डेन्मार्क, ३१वा सामना, नैरोबी, २१ ऑक्टोबर २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२१ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/subham-patel-660383 क्रिकइन्फोवरील शुभम पटेलचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] pz0eq1j22ivxr9qovyf7tzpfaj57vm1 2725763 2725762 2026-10-24T17:12:08Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725763 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = शुभम पटेल | country = केन्या | full_name = शुभम पटेल | birth_date = {{Birth date and age|1996|5|11|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = २३ मे | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = माली | T20Icap = ५१ | lastT20Idate = १ ऑगस्ट | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | club1 = रायझिंग स्टार्स चुईस | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ७ | runs1 = १२३ | bat avg1 = २०.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २४ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ३/० | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/subham-patel-660383 क्रिकइन्फो] | date = १ ऑगस्ट २०२६ }} '''शुभम पटेल''' (जन्म ११ मे १९९६) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/subham-patel-660383 |title=Subham Patel Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=शुभम पटेल प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पटेलने २३ मे २०२६ रोजी गॅबोरोन येथे मालीविरुद्ध केन्याकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो केन्याचा ५१वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/20446/scorecard/1535415/kenya-vs-mali-3rd-match-icc-mens-t20-world-cup-sub-regional-africa-qualifier-group-a-2026 |title=Kenya vs Mali, 3rd Match, Gaborone, May 23, 2026 |trans-title=केन्या विरुद्ध माली, तिसरा सामना, गॅबोरोन, २३ मे २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२३ मे २०२६ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत पटेलने सात आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २०.५० च्या सरासरीने १२३ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या २४ असून त्याने तीन झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> २१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैरोबी येथे डेन्मार्कविरुद्ध पटेलने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-27-1451764/kenya-vs-denmark-31st-match-1559440/full-scorecard |title=Kenya vs Denmark, 31st Match, Nairobi, October 21, 2026 |trans-title=केन्या विरुद्ध डेन्मार्क, ३१वा सामना, नैरोबी, २१ ऑक्टोबर २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२१ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/subham-patel-660383 क्रिकइन्फोवरील शुभम पटेलचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] 62gjzb6o63a307kaz6bcn3c5ff53076 0 385923 2725764 2725661 2026-10-24T17:12:34Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९६ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725764 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सचिन गिल | country = केन्या | full_name = सचिन गिल | birth_date = {{Birth date and age|1996|12|4|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १८ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = सेशेल्स | T20Icap = ४९ | lastT20Idate = १९ सप्टेंबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = युगांडा | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ३३ | runs1 = ४४७ | bat avg1 = २३.५२ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४७[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ६८६ | wickets1 = ४६ | bowl avg1 = १३.६५ | fivefor1 = १ | tenfor1 = ० | best bowling1 = ७/७ | catches/stumpings1 = ६/० | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sachin-gill-1342172 क्रिकइन्फो] | date = १९ सप्टेंबर २०२६ }} '''सचिन गिल''' (जन्म ४ डिसेंबर १९९६) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू असून [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sachin-gill-1342172 |title=Sachin Gill Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=सचिन गिल प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== गिलने १८ ऑक्टोबर २०२४ रोजी नैरोबी येथे सेशेल्सविरुद्ध केन्याकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो केन्याचा ४९वा टी२०आ खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने १५ चेंडूंत ४७ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/seychelles-in-kenya-t20i-2024-25-1456116/match-schedule-fixtures-and-results |title=Seychelles in Kenya T20I Match 2024/25 - Fixtures & Results |trans-title=सेशेल्सचा केन्या दौरा टी२०आ सामना २०२४-२५ - सामने आणि निकाल |website=क्रिकइन्फो |date=१८ ऑक्टोबर २०२४ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २८ मे २०२६ रोजी कॅमेरूनविरुद्ध गिलने सात धावा देऊन सात बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> १९ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत गिलने ३३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २३.५२ च्या सरासरीने ४४७ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ४७ नाबाद आहे. गोलंदाजीत त्याने १३.६५ च्या सरासरीने ४६ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ७/७ अशी आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sachin-gill-1342172 क्रिकइन्फोवरील सचिन गिलचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] terp9h0efzk1il9yqii950z36jwtqq0 2725765 2725764 2026-10-24T17:12:51Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725765 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सचिन गिल | country = केन्या | full_name = सचिन गिल | birth_date = {{Birth date and age|1996|12|4|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १८ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = सेशेल्स | T20Icap = ४९ | lastT20Idate = १९ सप्टेंबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = युगांडा | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ३३ | runs1 = ४४७ | bat avg1 = २३.५२ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४७[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ६८६ | wickets1 = ४६ | bowl avg1 = १३.६५ | fivefor1 = १ | tenfor1 = ० | best bowling1 = ७/७ | catches/stumpings1 = ६/० | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sachin-gill-1342172 क्रिकइन्फो] | date = १९ सप्टेंबर २०२६ }} '''सचिन गिल''' (जन्म ४ डिसेंबर १९९६) हा केन्याचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू असून [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sachin-gill-1342172 |title=Sachin Gill Profile - Cricket Player Kenya |trans-title=सचिन गिल प्रोफाइल - केन्याचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== गिलने १८ ऑक्टोबर २०२४ रोजी नैरोबी येथे सेशेल्सविरुद्ध केन्याकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो केन्याचा ४९वा टी२०आ खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने १५ चेंडूंत ४७ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/seychelles-in-kenya-t20i-2024-25-1456116/match-schedule-fixtures-and-results |title=Seychelles in Kenya T20I Match 2024/25 - Fixtures & Results |trans-title=सेशेल्सचा केन्या दौरा टी२०आ सामना २०२४-२५ - सामने आणि निकाल |website=क्रिकइन्फो |date=१८ ऑक्टोबर २०२४ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २८ मे २०२६ रोजी कॅमेरूनविरुद्ध गिलने सात धावा देऊन सात बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> १९ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत गिलने ३३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २३.५२ च्या सरासरीने ४४७ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ४७ नाबाद आहे. गोलंदाजीत त्याने १३.६५ च्या सरासरीने ४६ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ७/७ अशी आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sachin-gill-1342172 क्रिकइन्फोवरील सचिन गिलचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू]] bpl3tww7bx90mohtcvqo4p48gtifdr5 0 385924 2725672 2026-10-24T12:48:35Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = अनुदीप चेंतामारा | country = कुवेत | full_name = अनुदीप चेंतामारा | birth_date = {{Birth date and age|1999|4|28|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdat... 2725672 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अनुदीप चेंतामारा | country = कुवेत | full_name = अनुदीप चेंतामारा | birth_date = {{Birth date and age|1999|4|28|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ एप्रिल | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = हाँग काँग | T20Icap = ४० | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = भूतान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १५ | runs1 = ८ | bat avg1 = - | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ५[[नाबाद|*]] | deliveries1 = २५० | wickets1 = १६ | bowl avg1 = १८.१३ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/१५ | catches/stumpings1 = २/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/anudeep-chenthamara-1480306 क्रिकइन्फो] | date = १२ ऑक्टोबर २०२६ }} '''अनुदीप चेंतामारा''' (जन्म २८ एप्रिल १९९९) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/anudeep-chenthamara-1480306 |title=Anudeep Chenthamara Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=अनुदीप चेंतामारा प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== चेंतामाराने ९ एप्रिल २०२५ रोजी मोंग कोक येथे [[हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हाँग काँगविरुद्ध]] कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ४०वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-hong-kong-2025-1479316/hong-kong-vs-kuwait-2nd-match-1479321/full-scorecard |title=HKG vs KUW Cricket Scorecard, 2nd Match at Mong Kok, April 09, 2025 |trans-title=हाँग काँग विरुद्ध कुवेत, दुसरा सामना, मोंग कोक, ९ एप्रिल २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=९ एप्रिल २०२५ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १३ एप्रिल २०२५ रोजी नेपाळविरुद्धच्या हाँग काँग चौरंगी मालिकेच्या अंतिम सामन्यात त्याने २.३ षटकांत १८ धावा देऊन तीन बळी घेतले. कुवेतने हा सामना तीन धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-hong-kong-2025-1479316/kuwait-vs-nepal-final-1479327/live-cricket-score |title=Kuwait beat Nepal, Kuwait won by 3 runs |trans-title=कुवेतने नेपाळचा तीन धावांनी पराभव केला |website=क्रिकइन्फो |date=१३ एप्रिल २०२५ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १२ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत चेंतामाराने १५ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १६ बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ३/१५ अशी आहे. फलंदाजीत त्याने आठ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ५ नाबाद आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/anudeep-chenthamara-1480306 क्रिकइन्फोवरील अनुदीप चेंतामाराचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] suvayyv21l08mmem1upov7n17hbjk7d 2725766 2725672 2026-10-24T17:13:19Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725766 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अनुदीप चेंतामारा | country = कुवेत | full_name = अनुदीप चेंतामारा | birth_date = {{Birth date and age|1999|4|28|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ एप्रिल | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = हाँग काँग | T20Icap = ४० | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = भूतान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १५ | runs1 = ८ | bat avg1 = - | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ५[[नाबाद|*]] | deliveries1 = २५० | wickets1 = १६ | bowl avg1 = १८.१३ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/१५ | catches/stumpings1 = २/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/anudeep-chenthamara-1480306 क्रिकइन्फो] | date = १२ ऑक्टोबर २०२६ }} '''अनुदीप चेंतामारा''' (जन्म २८ एप्रिल १९९९) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/anudeep-chenthamara-1480306 |title=Anudeep Chenthamara Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=अनुदीप चेंतामारा प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== चेंतामाराने ९ एप्रिल २०२५ रोजी मोंग कोक येथे [[हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हाँग काँगविरुद्ध]] कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ४०वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-hong-kong-2025-1479316/hong-kong-vs-kuwait-2nd-match-1479321/full-scorecard |title=HKG vs KUW Cricket Scorecard, 2nd Match at Mong Kok, April 09, 2025 |trans-title=हाँग काँग विरुद्ध कुवेत, दुसरा सामना, मोंग कोक, ९ एप्रिल २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=९ एप्रिल २०२५ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १३ एप्रिल २०२५ रोजी नेपाळविरुद्धच्या हाँग काँग चौरंगी मालिकेच्या अंतिम सामन्यात त्याने २.३ षटकांत १८ धावा देऊन तीन बळी घेतले. कुवेतने हा सामना तीन धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-hong-kong-2025-1479316/kuwait-vs-nepal-final-1479327/live-cricket-score |title=Kuwait beat Nepal, Kuwait won by 3 runs |trans-title=कुवेतने नेपाळचा तीन धावांनी पराभव केला |website=क्रिकइन्फो |date=१३ एप्रिल २०२५ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १२ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत चेंतामाराने १५ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १६ बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ३/१५ अशी आहे. फलंदाजीत त्याने आठ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ५ नाबाद आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/anudeep-chenthamara-1480306 क्रिकइन्फोवरील अनुदीप चेंतामाराचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 8h3hewqrtgmbkdzaqm3uao2o0ezs4g0 2725767 2725766 2026-10-24T17:13:28Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९९ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725767 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अनुदीप चेंतामारा | country = कुवेत | full_name = अनुदीप चेंतामारा | birth_date = {{Birth date and age|1999|4|28|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ एप्रिल | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = हाँग काँग | T20Icap = ४० | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = भूतान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १५ | runs1 = ८ | bat avg1 = - | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ५[[नाबाद|*]] | deliveries1 = २५० | wickets1 = १६ | bowl avg1 = १८.१३ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/१५ | catches/stumpings1 = २/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/anudeep-chenthamara-1480306 क्रिकइन्फो] | date = १२ ऑक्टोबर २०२६ }} '''अनुदीप चेंतामारा''' (जन्म २८ एप्रिल १९९९) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/anudeep-chenthamara-1480306 |title=Anudeep Chenthamara Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=अनुदीप चेंतामारा प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== चेंतामाराने ९ एप्रिल २०२५ रोजी मोंग कोक येथे [[हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हाँग काँगविरुद्ध]] कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ४०वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-hong-kong-2025-1479316/hong-kong-vs-kuwait-2nd-match-1479321/full-scorecard |title=HKG vs KUW Cricket Scorecard, 2nd Match at Mong Kok, April 09, 2025 |trans-title=हाँग काँग विरुद्ध कुवेत, दुसरा सामना, मोंग कोक, ९ एप्रिल २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=९ एप्रिल २०२५ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १३ एप्रिल २०२५ रोजी नेपाळविरुद्धच्या हाँग काँग चौरंगी मालिकेच्या अंतिम सामन्यात त्याने २.३ षटकांत १८ धावा देऊन तीन बळी घेतले. कुवेतने हा सामना तीन धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-hong-kong-2025-1479316/kuwait-vs-nepal-final-1479327/live-cricket-score |title=Kuwait beat Nepal, Kuwait won by 3 runs |trans-title=कुवेतने नेपाळचा तीन धावांनी पराभव केला |website=क्रिकइन्फो |date=१३ एप्रिल २०२५ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १२ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत चेंतामाराने १५ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १६ बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ३/१५ अशी आहे. फलंदाजीत त्याने आठ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ५ नाबाद आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/anudeep-chenthamara-1480306 क्रिकइन्फोवरील अनुदीप चेंतामाराचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९९ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 1cohhhjulty6fwxq9cjk6hy26sfk1k7 2725768 2725767 2026-10-24T17:13:37Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725768 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अनुदीप चेंतामारा | country = कुवेत | full_name = अनुदीप चेंतामारा | birth_date = {{Birth date and age|1999|4|28|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ एप्रिल | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = हाँग काँग | T20Icap = ४० | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = भूतान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १५ | runs1 = ८ | bat avg1 = - | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ५[[नाबाद|*]] | deliveries1 = २५० | wickets1 = १६ | bowl avg1 = १८.१३ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/१५ | catches/stumpings1 = २/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/anudeep-chenthamara-1480306 क्रिकइन्फो] | date = १२ ऑक्टोबर २०२६ }} '''अनुदीप चेंतामारा''' (जन्म २८ एप्रिल १९९९) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/anudeep-chenthamara-1480306 |title=Anudeep Chenthamara Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=अनुदीप चेंतामारा प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== चेंतामाराने ९ एप्रिल २०२५ रोजी मोंग कोक येथे [[हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हाँग काँगविरुद्ध]] कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ४०वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-hong-kong-2025-1479316/hong-kong-vs-kuwait-2nd-match-1479321/full-scorecard |title=HKG vs KUW Cricket Scorecard, 2nd Match at Mong Kok, April 09, 2025 |trans-title=हाँग काँग विरुद्ध कुवेत, दुसरा सामना, मोंग कोक, ९ एप्रिल २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=९ एप्रिल २०२५ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १३ एप्रिल २०२५ रोजी नेपाळविरुद्धच्या हाँग काँग चौरंगी मालिकेच्या अंतिम सामन्यात त्याने २.३ षटकांत १८ धावा देऊन तीन बळी घेतले. कुवेतने हा सामना तीन धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-hong-kong-2025-1479316/kuwait-vs-nepal-final-1479327/live-cricket-score |title=Kuwait beat Nepal, Kuwait won by 3 runs |trans-title=कुवेतने नेपाळचा तीन धावांनी पराभव केला |website=क्रिकइन्फो |date=१३ एप्रिल २०२५ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १२ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत चेंतामाराने १५ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १६ बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ३/१५ अशी आहे. फलंदाजीत त्याने आठ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ५ नाबाद आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/anudeep-chenthamara-1480306 क्रिकइन्फोवरील अनुदीप चेंतामाराचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९९ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] pzafhv3ldbfh6akhv1mrw32gej1s2lq 0 385925 2725673 2026-10-24T12:52:14Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = अली झहीर | country = कुवेत | full_name = अली झहीर | birth_date = {{Birth date and age|1994|2|8|df=yes}} | birth_place = कुवेत | batting = डावखुरा | bowling = लेगब्रेक गुगली | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = २४ ऑगस्ट | T20Idebutyear = २०२२ |... 2725673 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अली झहीर | country = कुवेत | full_name = अली झहीर | birth_date = {{Birth date and age|1994|2|8|df=yes}} | birth_place = कुवेत | batting = डावखुरा | bowling = लेगब्रेक गुगली | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = २४ ऑगस्ट | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = सिंगापूर | T20Icap = ३३ | lastT20Idate = ९ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १३ | runs1 = १७३ | bat avg1 = २१.६३ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४४ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ७/० | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-zaheer-452543 क्रिकइन्फो] | date = ९ ऑक्टोबर २०२६ }} '''अली झहीर''' (जन्म ८ फेब्रुवारी १९९४) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून लेगब्रेक गुगली गोलंदाजीही करतो. तो [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-zaheer-452543 |title=Ali Zaheer Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=अली झहीर प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== झहीरने २४ ऑगस्ट २०२२ रोजी अल अमेरात येथे सिंगापूरविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३३वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने ३२ चेंडूंत ४४ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ९ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत झहीरने १३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २१.६३ च्या सरासरीने १७३ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ४४ असून त्याने सात झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-zaheer-452543 क्रिकइन्फोवरील अली झहीरचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 5vdef51k8qxo30bvcb9thi9sclglwun 2725769 2725673 2026-10-24T17:15:29Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९४ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725769 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अली झहीर | country = कुवेत | full_name = अली झहीर | birth_date = {{Birth date and age|1994|2|8|df=yes}} | birth_place = कुवेत | batting = डावखुरा | bowling = लेगब्रेक गुगली | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = २४ ऑगस्ट | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = सिंगापूर | T20Icap = ३३ | lastT20Idate = ९ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १३ | runs1 = १७३ | bat avg1 = २१.६३ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४४ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ७/० | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-zaheer-452543 क्रिकइन्फो] | date = ९ ऑक्टोबर २०२६ }} '''अली झहीर''' (जन्म ८ फेब्रुवारी १९९४) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून लेगब्रेक गुगली गोलंदाजीही करतो. तो [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-zaheer-452543 |title=Ali Zaheer Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=अली झहीर प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== झहीरने २४ ऑगस्ट २०२२ रोजी अल अमेरात येथे सिंगापूरविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३३वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने ३२ चेंडूंत ४४ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ९ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत झहीरने १३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २१.६३ च्या सरासरीने १७३ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ४४ असून त्याने सात झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-zaheer-452543 क्रिकइन्फोवरील अली झहीरचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] alzh2416uacda4dy8zc5q2dzhxmisnv 2725770 2725769 2026-10-24T17:15:46Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725770 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अली झहीर | country = कुवेत | full_name = अली झहीर | birth_date = {{Birth date and age|1994|2|8|df=yes}} | birth_place = कुवेत | batting = डावखुरा | bowling = लेगब्रेक गुगली | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = २४ ऑगस्ट | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = सिंगापूर | T20Icap = ३३ | lastT20Idate = ९ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १३ | runs1 = १७३ | bat avg1 = २१.६३ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४४ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ७/० | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-zaheer-452543 क्रिकइन्फो] | date = ९ ऑक्टोबर २०२६ }} '''अली झहीर''' (जन्म ८ फेब्रुवारी १९९४) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून लेगब्रेक गुगली गोलंदाजीही करतो. तो [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-zaheer-452543 |title=Ali Zaheer Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=अली झहीर प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== झहीरने २४ ऑगस्ट २०२२ रोजी अल अमेरात येथे सिंगापूरविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३३वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने ३२ चेंडूंत ४४ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ९ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत झहीरने १३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २१.६३ च्या सरासरीने १७३ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ४४ असून त्याने सात झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-zaheer-452543 क्रिकइन्फोवरील अली झहीरचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] qlbm1jvw7lcstz0hu4cqjvflrbvf92q 2725771 2725770 2026-10-24T17:15:52Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725771 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अली झहीर | country = कुवेत | full_name = अली झहीर | birth_date = {{Birth date and age|1994|2|8|df=yes}} | birth_place = कुवेत | batting = डावखुरा | bowling = लेगब्रेक गुगली | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = २४ ऑगस्ट | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = सिंगापूर | T20Icap = ३३ | lastT20Idate = ९ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १३ | runs1 = १७३ | bat avg1 = २१.६३ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४४ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ७/० | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-zaheer-452543 क्रिकइन्फो] | date = ९ ऑक्टोबर २०२६ }} '''अली झहीर''' (जन्म ८ फेब्रुवारी १९९४) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून लेगब्रेक गुगली गोलंदाजीही करतो. तो [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-zaheer-452543 |title=Ali Zaheer Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=अली झहीर प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== झहीरने २४ ऑगस्ट २०२२ रोजी अल अमेरात येथे सिंगापूरविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३३वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने ३२ चेंडूंत ४४ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ९ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत झहीरने १३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २१.६३ च्या सरासरीने १७३ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ४४ असून त्याने सात झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-zaheer-452543 क्रिकइन्फोवरील अली झहीरचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] s3xj1cr7zr34qwm8gec9espnht8oky1 0 385926 2725674 2026-10-24T12:54:36Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = उस्मान पटेल | country = कुवेत | full_name = उस्मान गनी इब्राहिम अहमद आदम बाबू पटेल | birth_date = {{Birth date and age|1990|9|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२०-वर... 2725674 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = उस्मान पटेल | country = कुवेत | full_name = उस्मान गनी इब्राहिम अहमद आदम बाबू पटेल | birth_date = {{Birth date and age|1990|9|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२०-वर्तमान | T20Idebutdate = २३ फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२० | T20Idebutagainst = सौदी अरेबिया | T20Icap = २६ | lastT20Idate = २६ फेब्रुवारी | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = हाँग काँग | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ६४ | runs1 = १,१३६ | bat avg1 = २३.६७ | 100s/50s1 = १/७ | top score1 = १११[[नाबाद|*]] | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ३२/१९ | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1217288.html क्रिकइन्फो] | date = २६ फेब्रुवारी २०२६ }} '''उस्मान गनी इब्राहिम अहमद आदम बाबू पटेल''' (जन्म १० सप्टेंबर १९९०), सामान्यतः '''उस्मान पटेल''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1217288.html |title=Usman Patel |trans-title=उस्मान पटेल |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पटेलने २३ फेब्रुवारी २०२० रोजी अल अमेरात येथे सौदी अरेबियाविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा २६वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> २ सप्टेंबर २०२४ रोजी मालदीवविरुद्ध पटेलने ५२ चेंडूंत नाबाद १११ धावा केल्या. हे त्याचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिले शतक होते.<ref name="profile"/> त्याच्या या खेळीच्या जोरावर कुवेतने २० षटकांत २२६/४ धावा केल्या आणि सामना १४२ धावांनी जिंकला.<ref name="profile"/> २६ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत पटेलने ६४ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २३.६७ च्या सरासरीने १,१३६ धावा केल्या होत्या. त्याने एक शतक आणि सात अर्धशतके केली असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १११ नाबाद आहे. यष्टीरक्षक म्हणून त्याने ३२ झेल आणि १९ यष्टिचित केले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1217288.html क्रिकइन्फोवरील उस्मान पटेलचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] jafadeh60d34fu8vwl9xms0yduj22vt 2725773 2725674 2026-10-24T17:18:57Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725773 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = उस्मान पटेल | country = कुवेत | full_name = उस्मान गनी इब्राहिम अहमद आदम बाबू पटेल | birth_date = {{Birth date and age|1990|9|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२०-वर्तमान | T20Idebutdate = २३ फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२० | T20Idebutagainst = सौदी अरेबिया | T20Icap = २६ | lastT20Idate = २६ फेब्रुवारी | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = हाँग काँग | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ६४ | runs1 = १,१३६ | bat avg1 = २३.६७ | 100s/50s1 = १/७ | top score1 = १११[[नाबाद|*]] | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ३२/१९ | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1217288.html क्रिकइन्फो] | date = २६ फेब्रुवारी २०२६ }} '''उस्मान गनी इब्राहिम अहमद आदम बाबू पटेल''' (जन्म १० सप्टेंबर १९९०), सामान्यतः '''उस्मान पटेल''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1217288.html |title=Usman Patel |trans-title=उस्मान पटेल |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पटेलने २३ फेब्रुवारी २०२० रोजी अल अमेरात येथे सौदी अरेबियाविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा २६वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> २ सप्टेंबर २०२४ रोजी मालदीवविरुद्ध पटेलने ५२ चेंडूंत नाबाद १११ धावा केल्या. हे त्याचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिले शतक होते.<ref name="profile"/> त्याच्या या खेळीच्या जोरावर कुवेतने २० षटकांत २२६/४ धावा केल्या आणि सामना १४२ धावांनी जिंकला.<ref name="profile"/> २६ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत पटेलने ६४ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २३.६७ च्या सरासरीने १,१३६ धावा केल्या होत्या. त्याने एक शतक आणि सात अर्धशतके केली असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १११ नाबाद आहे. यष्टीरक्षक म्हणून त्याने ३२ झेल आणि १९ यष्टिचित केले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1217288.html क्रिकइन्फोवरील उस्मान पटेलचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] fqxe6svv90tjbli3qirs58pg1x23fi6 2725774 2725773 2026-10-24T17:19:06Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725774 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = उस्मान पटेल | country = कुवेत | full_name = उस्मान गनी इब्राहिम अहमद आदम बाबू पटेल | birth_date = {{Birth date and age|1990|9|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२०-वर्तमान | T20Idebutdate = २३ फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२० | T20Idebutagainst = सौदी अरेबिया | T20Icap = २६ | lastT20Idate = २६ फेब्रुवारी | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = हाँग काँग | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ६४ | runs1 = १,१३६ | bat avg1 = २३.६७ | 100s/50s1 = १/७ | top score1 = १११[[नाबाद|*]] | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ३२/१९ | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1217288.html क्रिकइन्फो] | date = २६ फेब्रुवारी २०२६ }} '''उस्मान गनी इब्राहिम अहमद आदम बाबू पटेल''' (जन्म १० सप्टेंबर १९९०), सामान्यतः '''उस्मान पटेल''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1217288.html |title=Usman Patel |trans-title=उस्मान पटेल |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पटेलने २३ फेब्रुवारी २०२० रोजी अल अमेरात येथे सौदी अरेबियाविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा २६वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> २ सप्टेंबर २०२४ रोजी मालदीवविरुद्ध पटेलने ५२ चेंडूंत नाबाद १११ धावा केल्या. हे त्याचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिले शतक होते.<ref name="profile"/> त्याच्या या खेळीच्या जोरावर कुवेतने २० षटकांत २२६/४ धावा केल्या आणि सामना १४२ धावांनी जिंकला.<ref name="profile"/> २६ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत पटेलने ६४ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २३.६७ च्या सरासरीने १,१३६ धावा केल्या होत्या. त्याने एक शतक आणि सात अर्धशतके केली असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १११ नाबाद आहे. यष्टीरक्षक म्हणून त्याने ३२ झेल आणि १९ यष्टिचित केले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1217288.html क्रिकइन्फोवरील उस्मान पटेलचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] tbbuq08zu9vcathvujghamgb7cpi7qr 2725775 2725774 2026-10-24T17:19:44Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९० मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725775 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = उस्मान पटेल | country = कुवेत | full_name = उस्मान गनी इब्राहिम अहमद आदम बाबू पटेल | birth_date = {{Birth date and age|1990|9|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२०-वर्तमान | T20Idebutdate = २३ फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२० | T20Idebutagainst = सौदी अरेबिया | T20Icap = २६ | lastT20Idate = २६ फेब्रुवारी | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = हाँग काँग | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ६४ | runs1 = १,१३६ | bat avg1 = २३.६७ | 100s/50s1 = १/७ | top score1 = १११[[नाबाद|*]] | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ३२/१९ | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1217288.html क्रिकइन्फो] | date = २६ फेब्रुवारी २०२६ }} '''उस्मान गनी इब्राहिम अहमद आदम बाबू पटेल''' (जन्म १० सप्टेंबर १९९०), सामान्यतः '''उस्मान पटेल''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1217288.html |title=Usman Patel |trans-title=उस्मान पटेल |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पटेलने २३ फेब्रुवारी २०२० रोजी अल अमेरात येथे सौदी अरेबियाविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा २६वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> २ सप्टेंबर २०२४ रोजी मालदीवविरुद्ध पटेलने ५२ चेंडूंत नाबाद १११ धावा केल्या. हे त्याचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिले शतक होते.<ref name="profile"/> त्याच्या या खेळीच्या जोरावर कुवेतने २० षटकांत २२६/४ धावा केल्या आणि सामना १४२ धावांनी जिंकला.<ref name="profile"/> २६ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत पटेलने ६४ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २३.६७ च्या सरासरीने १,१३६ धावा केल्या होत्या. त्याने एक शतक आणि सात अर्धशतके केली असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १११ नाबाद आहे. यष्टीरक्षक म्हणून त्याने ३२ झेल आणि १९ यष्टिचित केले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1217288.html क्रिकइन्फोवरील उस्मान पटेलचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९० मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] bams8q7bg3w95gbba1x3rn3lm5orhjj 0 385927 2725675 2026-10-24T12:56:41Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = क्लिंटो अँटो | country = कुवेत | full_name = क्लिंटो वेलूक्करण अँटो | birth_date = {{Birth date and age|1994|6|22|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = १... 2725675 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = क्लिंटो अँटो | country = कुवेत | full_name = क्लिंटो वेलूक्करण अँटो | birth_date = {{Birth date and age|1994|6|22|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = १९ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = संयुक्त अरब अमिराती | T20Icap = ३६ | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = भूतान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ५० | runs1 = ९६६ | bat avg1 = २३.५६ | 100s/50s1 = ०/३ | top score1 = ७५ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = २०/१० | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1369680.html क्रिकइन्फो] | date = १२ ऑक्टोबर २०२६ }} '''क्लिंटो वेलूक्करण अँटो''' (जन्म २२ जून १९९४), सामान्यतः '''क्लिंटो अँटो''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1369680.html |title=Clinto Anto |trans-title=क्लिंटो अँटो |website=क्रिकइन्फो |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== अँटोने १९ सप्टेंबर २०२३ रोजी दोहा येथे संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३६वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १२ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत अँटोने ५० आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २३.५६ च्या सरासरीने ९६६ धावा केल्या होत्या. त्याने तीन अर्धशतके केली असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ७५ आहे. यष्टीरक्षक म्हणून त्याने २० झेल घेतले आणि १० यष्टिचित केले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1369680.html क्रिकइन्फोवरील क्लिंटो अँटोचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] qg1b86tob02l6zloxk0j18aqobzqn7o 0 385928 2725677 2026-10-24T13:21:36Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = ज्यूड सल्डान्हा | country = कुवेत | full_name = ज्यूड सल्डान्हा | birth_date = {{Birth date and age|2004|12|28|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = फलंदाज | international = false }} '''ज्यूड सल्डान्हा''' (जन्म २८ डि... 2725677 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ज्यूड सल्डान्हा | country = कुवेत | full_name = ज्यूड सल्डान्हा | birth_date = {{Birth date and age|2004|12|28|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = फलंदाज | international = false }} '''ज्यूड सल्डान्हा''' (जन्म २८ डिसेंबर २००४) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.fancode.com/cricket/players/jude-saldanha/87860 |title=Jude Saldanha - Batter |trans-title=ज्यूड सल्डान्हा - फलंदाज |website=फॅनकोड |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== सल्डान्हा कुवेतच्या १९ वर्षांखालील संघाकडून खेळला आहे. देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये त्याने स्टॅक सीसीकडूनही क्रिकेट खेळले आहे.<ref name="profile"/> डिसेंबर २०२३ मध्ये कुवेत टी२० एलिट चषकातील टॅली रायडर्सविरुद्धच्या सामन्यात स्टॅक सीसीकडून खेळताना त्याने ६१ चेंडूंत नाबाद ८१ धावा केल्या. स्टॅक सीसीने १६० धावांचे लक्ष्य १८.२ षटकांत एका गडीच्या मोबदल्यात पूर्ण केले आणि सल्डान्हाला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://cricketaddictor.com/cricket-news/tally-riders-vs-stack-cc-scorecard-20486/ |title=TYR vs SCC Scorecard — Full Cricket Scorecard, Kuwait T20 Elite Cup |trans-title=टॅली रायडर्स विरुद्ध स्टॅक सीसी धावफलक — कुवेत टी२० एलिट चषक |website=क्रिकेट ॲडिक्टर |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> सप्टेंबर २०२६ मध्ये त्याची डीपी वर्ल्ड आयएलटी२० डेव्हलपमेंट टूर्नामेंट - कुवेतच्या दुसऱ्या हंगामासाठी फायलाका गार्डियन्स संघात निवड झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.wam.ae/en/article/c2ajeje-world-ilt20-development-tournament-kuwait-begins |title=DP World ILT20 Development Tournament – Kuwait begins today |trans-title=डीपी वर्ल्ड आयएलटी२० डेव्हलपमेंट टूर्नामेंट - कुवेत आजपासून सुरू |website=एमिरेट्स न्यूज एजन्सी |date=१७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} [[वर्ग:इ.स. २००४ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] s362eocirq8hegd0nus2tf570p81ivc 2725777 2725677 2026-10-24T17:21:57Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २००४ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725777 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ज्यूड सल्डान्हा | country = कुवेत | full_name = ज्यूड सल्डान्हा | birth_date = {{Birth date and age|2004|12|28|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = फलंदाज | international = false }} '''ज्यूड सल्डान्हा''' (जन्म २८ डिसेंबर २००४) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.fancode.com/cricket/players/jude-saldanha/87860 |title=Jude Saldanha - Batter |trans-title=ज्यूड सल्डान्हा - फलंदाज |website=फॅनकोड |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== सल्डान्हा कुवेतच्या १९ वर्षांखालील संघाकडून खेळला आहे. देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये त्याने स्टॅक सीसीकडूनही क्रिकेट खेळले आहे.<ref name="profile"/> डिसेंबर २०२३ मध्ये कुवेत टी२० एलिट चषकातील टॅली रायडर्सविरुद्धच्या सामन्यात स्टॅक सीसीकडून खेळताना त्याने ६१ चेंडूंत नाबाद ८१ धावा केल्या. स्टॅक सीसीने १६० धावांचे लक्ष्य १८.२ षटकांत एका गडीच्या मोबदल्यात पूर्ण केले आणि सल्डान्हाला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://cricketaddictor.com/cricket-news/tally-riders-vs-stack-cc-scorecard-20486/ |title=TYR vs SCC Scorecard — Full Cricket Scorecard, Kuwait T20 Elite Cup |trans-title=टॅली रायडर्स विरुद्ध स्टॅक सीसी धावफलक — कुवेत टी२० एलिट चषक |website=क्रिकेट ॲडिक्टर |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> सप्टेंबर २०२६ मध्ये त्याची डीपी वर्ल्ड आयएलटी२० डेव्हलपमेंट टूर्नामेंट - कुवेतच्या दुसऱ्या हंगामासाठी फायलाका गार्डियन्स संघात निवड झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.wam.ae/en/article/c2ajeje-world-ilt20-development-tournament-kuwait-begins |title=DP World ILT20 Development Tournament – Kuwait begins today |trans-title=डीपी वर्ल्ड आयएलटी२० डेव्हलपमेंट टूर्नामेंट - कुवेत आजपासून सुरू |website=एमिरेट्स न्यूज एजन्सी |date=१७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} [[वर्ग:इ.स. २००४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] ptfr1bvl35fenrtlathvcw6s2nvq2cf 3 385929 2725681 2026-10-24T13:30:20Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2725681 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Ash Parbhalkar}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १९:००, २४ ऑक्टोबर २०२६ (IST) iozzop5xgij3y0ch9rbscgb5y6sm8jb 3 385930 2725699 2026-10-24T15:24:22Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2725699 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Chhagan bhoye}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २०:५४, २४ ऑक्टोबर २०२६ (IST) a2yexgxt8c1h09xdfo176jz71fp0ujp 10 385931 2725715 2026-10-24T16:03:19Z Koolkrazy 1591 नवीन पान: {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> == वापर == ({{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}}) <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> }}</includeonly> 2725715 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> == वापर == ({{एफ.१. आकडेवारी|NOR|starts}}) <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> }}</includeonly> es33w9z90jx4evorcz5fqsl126vstwl 0 385932 2725741 2026-10-24T16:57:37Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2725741 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[विल्यम पारचर्ड]] gpp7fh1263hn4ubtbwp0afazihtnqw3 0 385933 2725742 2026-10-24T16:58:13Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2725742 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[गर्न्सी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]] 2hmrkcvtza4xotirxsio4k9s3wku8rn 0 385934 2725745 2026-10-24T17:00:19Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2725745 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[धिरेन गोंदारीया]] 0whnfynozkdqo8hu3xswdazs5rjfmut 0 385935 2725746 2026-10-24T17:00:34Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725746 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[धिरेन गोंदारीया]] 0whnfynozkdqo8hu3xswdazs5rjfmut 0 385936 2725752 2026-10-24T17:06:49Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725752 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[पीटर लँगट]] 6kqgrpjlkod5u2cq6tcntmknhp1k83z 0 385937 2725755 2026-10-24T17:09:39Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725755 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फ्रान्सिस मुटुआ]] cn4nx8kv0y2wn4geg4pbe2wbhtlw3dl 0 385938 2725756 2026-10-24T17:09:59Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2725756 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फ्रान्सिस मुटुआ]] cn4nx8kv0y2wn4geg4pbe2wbhtlw3dl 0 385939 2725772 2026-10-24T17:18:41Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725772 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[उस्मान पटेल]] h27qmiv73t5ep4dmwzlh4uc7l4ym4u9 0 385940 2725776 2026-10-24T17:20:21Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725776 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[क्लिंटो अँटो]] no1xrz1ewh0sc9knwwf590o635yt4bc 14 385941 2725779 2026-10-24T17:24:02Z अभय नातू 206 नवीन 2725779 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:जन्मवर्षानुसार क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००४ मधील जन्म|क्रिकेट खेळाडू]] r9juc0xku96vg9me7nj9cmz5lakouwj 0 385942 2725802 2026-10-25T01:33:18Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = निमिष लतीफ | country = कुवेत | full_name = निमिष लतीफ | birth_date = {{Birth date and age|1989|1|23|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = २ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २... 2725802 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = निमिष लतीफ | country = कुवेत | full_name = निमिष लतीफ | birth_date = {{Birth date and age|1989|1|23|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = २ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = कतार | T20Icap = ३७ | lastT20Idate = १ मार्च | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = हाँग काँग | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १९ | runs1 = ११० | bat avg1 = १३.७५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १८ | deliveries1 = २४१ | wickets1 = ११ | bowl avg1 = ३०.०९ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = २/१९ | catches/stumpings1 = ८/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1400702.html क्रिकइन्फो] | date = १ मार्च २०२६ }} '''निमिष लतीफ''' (जन्म २३ जानेवारी १९८९) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1400702.html |title=Nimish Lathief Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=निमिष लतीफ प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लतीफने २ ऑक्टोबर २०२३ रोजी दोहा येथील वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदानावर कतारविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३७वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १ मार्च २०२६ पर्यंत लतीफने १९ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १३.७५ च्या सरासरीने ११० धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १८ आहे. गोलंदाजीत त्याने ११ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी २/१९ अशी आहे. त्याने आठ झेलही घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1400702.html क्रिकइन्फोवरील निमिष लतीफचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] kgl3t542si9msendbzwq2rjtbk07svw 2725865 2725802 2026-10-25T05:21:09Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725865 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = निमिष लतीफ | country = कुवेत | full_name = निमिष लतीफ | birth_date = {{Birth date and age|1989|1|23|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = २ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = कतार | T20Icap = ३७ | lastT20Idate = १ मार्च | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = हाँग काँग | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १९ | runs1 = ११० | bat avg1 = १३.७५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १८ | deliveries1 = २४१ | wickets1 = ११ | bowl avg1 = ३०.०९ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = २/१९ | catches/stumpings1 = ८/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1400702.html क्रिकइन्फो] | date = १ मार्च २०२६ }} '''निमिष लतीफ''' (जन्म २३ जानेवारी १९८९) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1400702.html |title=Nimish Lathief Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=निमिष लतीफ प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लतीफने २ ऑक्टोबर २०२३ रोजी दोहा येथील वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदानावर कतारविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३७वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १ मार्च २०२६ पर्यंत लतीफने १९ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १३.७५ च्या सरासरीने ११० धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १८ आहे. गोलंदाजीत त्याने ११ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी २/१९ अशी आहे. त्याने आठ झेलही घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1400702.html क्रिकइन्फोवरील निमिष लतीफचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 1jnsnyd8eoyxz1v97xd830tqxl8u82f 2725866 2725865 2026-10-25T05:21:33Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725866 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = निमिष लतीफ | country = कुवेत | full_name = निमिष लतीफ | birth_date = {{Birth date and age|1989|1|23|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = २ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = कतार | T20Icap = ३७ | lastT20Idate = १ मार्च | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = हाँग काँग | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १९ | runs1 = ११० | bat avg1 = १३.७५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १८ | deliveries1 = २४१ | wickets1 = ११ | bowl avg1 = ३०.०९ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = २/१९ | catches/stumpings1 = ८/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1400702.html क्रिकइन्फो] | date = १ मार्च २०२६ }} '''निमिष लतीफ''' (जन्म २३ जानेवारी १९८९) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1400702.html |title=Nimish Lathief Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=निमिष लतीफ प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लतीफने २ ऑक्टोबर २०२३ रोजी दोहा येथील वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदानावर कतारविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३७वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १ मार्च २०२६ पर्यंत लतीफने १९ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १३.७५ च्या सरासरीने ११० धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १८ आहे. गोलंदाजीत त्याने ११ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी २/१९ अशी आहे. त्याने आठ झेलही घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1400702.html क्रिकइन्फोवरील निमिष लतीफचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] 91aq3tacoextz82fqewxn0joizr2n47 2725867 2725866 2026-10-25T05:21:43Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725867 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = निमिष लतीफ | country = कुवेत | full_name = निमिष लतीफ | birth_date = {{Birth date and age|1989|1|23|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = २ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = कतार | T20Icap = ३७ | lastT20Idate = १ मार्च | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = हाँग काँग | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १९ | runs1 = ११० | bat avg1 = १३.७५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १८ | deliveries1 = २४१ | wickets1 = ११ | bowl avg1 = ३०.०९ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = २/१९ | catches/stumpings1 = ८/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1400702.html क्रिकइन्फो] | date = १ मार्च २०२६ }} '''निमिष लतीफ''' (जन्म २३ जानेवारी १९८९) हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1400702.html |title=Nimish Lathief Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=निमिष लतीफ प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लतीफने २ ऑक्टोबर २०२३ रोजी दोहा येथील वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदानावर कतारविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३७वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १ मार्च २०२६ पर्यंत लतीफने १९ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १३.७५ च्या सरासरीने ११० धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १८ आहे. गोलंदाजीत त्याने ११ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी २/१९ अशी आहे. त्याने आठ झेलही घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1400702.html क्रिकइन्फोवरील निमिष लतीफचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] s37fepw8l4csm2ppnbv948k67r2hx1j 0 385943 2725803 2026-10-25T01:35:46Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = मुहम्मद आकिफ | country = कुवेत | full_name = मुहम्मद आकिफ फारूक | birth_date = {{Birth date and age|2008|1|25|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ३० सप... 2725803 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुहम्मद आकिफ | country = कुवेत | full_name = मुहम्मद आकिफ फारूक | birth_date = {{Birth date and age|2008|1|25|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ३० सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४२ | lastT20Idate = २६ फेब्रुवारी | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = हाँग काँग | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ४ | runs1 = ५ | bat avg1 = २.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४ | deliveries1 = ९० | wickets1 = ६ | bowl avg1 = २४.१६ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/२४ | catches/stumpings1 = १/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-aqif-farooq-1447957 क्रिकइन्फो] | date = २६ फेब्रुवारी २०२६ }} '''मुहम्मद आकिफ फारूक''' (जन्म २५ जानेवारी २००८), सामान्यतः '''मुहम्मद आकिफ''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-aqif-farooq-1447957 |title=Muhammad Aqif Farooq Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=मुहम्मद आकिफ फारूक प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== आकिफने ३० सप्टेंबर २०२५ रोजी अल अमेरात येथे ओमानविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ४२वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने चार षटकांत २४ धावा देऊन तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> २६ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत आकिफने चार आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत सहा बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ३/२४ अशी असून फलंदाजीत त्याने पाच धावा केल्या आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-aqif-farooq-1447957 क्रिकइन्फोवरील मुहम्मद आकिफचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००८ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] o6kdbesfddr4682p4t0v3m8mz1vzrw3 2725869 2725803 2026-10-25T05:26:57Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725869 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुहम्मद आकिफ | country = कुवेत | full_name = मुहम्मद आकिफ फारूक | birth_date = {{Birth date and age|2008|1|25|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ३० सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४२ | lastT20Idate = २६ फेब्रुवारी | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = हाँग काँग | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ४ | runs1 = ५ | bat avg1 = २.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४ | deliveries1 = ९० | wickets1 = ६ | bowl avg1 = २४.१६ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/२४ | catches/stumpings1 = १/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-aqif-farooq-1447957 क्रिकइन्फो] | date = २६ फेब्रुवारी २०२६ }} '''मुहम्मद आकिफ फारूक''' (जन्म २५ जानेवारी २००८), सामान्यतः '''मुहम्मद आकिफ''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-aqif-farooq-1447957 |title=Muhammad Aqif Farooq Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=मुहम्मद आकिफ फारूक प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== आकिफने ३० सप्टेंबर २०२५ रोजी अल अमेरात येथे ओमानविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ४२वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने चार षटकांत २४ धावा देऊन तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> २६ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत आकिफने चार आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत सहा बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ३/२४ अशी असून फलंदाजीत त्याने पाच धावा केल्या आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-aqif-farooq-1447957 क्रिकइन्फोवरील मुहम्मद आकिफचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००८ मधील जन्म]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] eixyb43q9rzzm55b80mke9nnvaql9tm 2725870 2725869 2026-10-25T05:27:15Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725870 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुहम्मद आकिफ | country = कुवेत | full_name = मुहम्मद आकिफ फारूक | birth_date = {{Birth date and age|2008|1|25|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ३० सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४२ | lastT20Idate = २६ फेब्रुवारी | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = हाँग काँग | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ४ | runs1 = ५ | bat avg1 = २.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४ | deliveries1 = ९० | wickets1 = ६ | bowl avg1 = २४.१६ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/२४ | catches/stumpings1 = १/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-aqif-farooq-1447957 क्रिकइन्फो] | date = २६ फेब्रुवारी २०२६ }} '''मुहम्मद आकिफ फारूक''' (जन्म २५ जानेवारी २००८), सामान्यतः '''मुहम्मद आकिफ''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-aqif-farooq-1447957 |title=Muhammad Aqif Farooq Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=मुहम्मद आकिफ फारूक प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== आकिफने ३० सप्टेंबर २०२५ रोजी अल अमेरात येथे ओमानविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ४२वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने चार षटकांत २४ धावा देऊन तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> २६ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत आकिफने चार आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत सहा बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ३/२४ अशी असून फलंदाजीत त्याने पाच धावा केल्या आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-aqif-farooq-1447957 क्रिकइन्फोवरील मुहम्मद आकिफचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००८ मधील जन्म]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००८ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] btnyvum2101yhhuyk9uoc8zy37u8b9j 2725871 2725870 2026-10-25T05:27:22Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725871 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुहम्मद आकिफ | country = कुवेत | full_name = मुहम्मद आकिफ फारूक | birth_date = {{Birth date and age|2008|1|25|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ३० सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४२ | lastT20Idate = २६ फेब्रुवारी | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = हाँग काँग | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ४ | runs1 = ५ | bat avg1 = २.५० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४ | deliveries1 = ९० | wickets1 = ६ | bowl avg1 = २४.१६ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/२४ | catches/stumpings1 = १/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-aqif-farooq-1447957 क्रिकइन्फो] | date = २६ फेब्रुवारी २०२६ }} '''मुहम्मद आकिफ फारूक''' (जन्म २५ जानेवारी २००८), सामान्यतः '''मुहम्मद आकिफ''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-aqif-farooq-1447957 |title=Muhammad Aqif Farooq Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=मुहम्मद आकिफ फारूक प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== आकिफने ३० सप्टेंबर २०२५ रोजी अल अमेरात येथे ओमानविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ४२वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने चार षटकांत २४ धावा देऊन तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> २६ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत आकिफने चार आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत सहा बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ३/२४ अशी असून फलंदाजीत त्याने पाच धावा केल्या आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-aqif-farooq-1447957 क्रिकइन्फोवरील मुहम्मद आकिफचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००८ मधील जन्म]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००८ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] hwr0tqfvgigy5m4jnpx4divfmcnmnm2 0 385944 2725804 2026-10-25T01:38:39Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = यासीन पटेल | country = कुवेत | full_name = यासीन इशाक पटेल | birth_date = {{Birth date and age|1997|8|28|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = डाव्या हाताने मंद ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ ऑगस्... 2725804 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = यासीन पटेल | country = कुवेत | full_name = यासीन इशाक पटेल | birth_date = {{Birth date and age|1997|8|28|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = डाव्या हाताने मंद ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ ऑगस्ट | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ३१ | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = भूतान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ६३ | runs1 = २६२ | bat avg1 = १४.५५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४० | deliveries1 = १,४०६ | wickets1 = ७५ | bowl avg1 = १८.१७ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/१२ | catches/stumpings1 = ३१/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1328735.html क्रिकइन्फो] | date = १२ ऑक्टोबर २०२६ }} '''यासीन इशाक पटेल''' (जन्म २८ ऑगस्ट १९९७), सामान्यतः '''यासीन पटेल''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि डाव्या हाताने मंद ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1328735.html |title=Yasin Patel |trans-title=यासीन पटेल |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पटेलने १४ ऑगस्ट २०२२ रोजी अल अमेरात येथे बहरीनविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३१वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १२ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत पटेलने ६३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २६२ धावा केल्या होत्या. गोलंदाजीत त्याने १८.१७ च्या सरासरीने ७५ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/१२ अशी आहे. त्याने ३१ झेलही घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1328735.html क्रिकइन्फोवरील यासीन पटेलचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] qr303l6jj6wc9st6ctau6torbpk59tk 2725875 2725804 2026-10-25T05:29:11Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725875 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = यासीन पटेल | country = कुवेत | full_name = यासीन इशाक पटेल | birth_date = {{Birth date and age|1997|8|28|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = डाव्या हाताने मंद ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ ऑगस्ट | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ३१ | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = भूतान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ६३ | runs1 = २६२ | bat avg1 = १४.५५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४० | deliveries1 = १,४०६ | wickets1 = ७५ | bowl avg1 = १८.१७ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/१२ | catches/stumpings1 = ३१/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1328735.html क्रिकइन्फो] | date = १२ ऑक्टोबर २०२६ }} '''यासीन इशाक पटेल''' (जन्म २८ ऑगस्ट १९९७), सामान्यतः '''यासीन पटेल''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि डाव्या हाताने मंद ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1328735.html |title=Yasin Patel |trans-title=यासीन पटेल |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पटेलने १४ ऑगस्ट २०२२ रोजी अल अमेरात येथे बहरीनविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३१वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १२ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत पटेलने ६३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २६२ धावा केल्या होत्या. गोलंदाजीत त्याने १८.१७ च्या सरासरीने ७५ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/१२ अशी आहे. त्याने ३१ झेलही घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1328735.html क्रिकइन्फोवरील यासीन पटेलचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] ntokyanujxnnopqexw22gvbfjns9f1v 2725876 2725875 2026-10-25T05:29:22Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725876 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = यासीन पटेल | country = कुवेत | full_name = यासीन इशाक पटेल | birth_date = {{Birth date and age|1997|8|28|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = डाव्या हाताने मंद ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ ऑगस्ट | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ३१ | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = भूतान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ६३ | runs1 = २६२ | bat avg1 = १४.५५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४० | deliveries1 = १,४०६ | wickets1 = ७५ | bowl avg1 = १८.१७ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/१२ | catches/stumpings1 = ३१/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1328735.html क्रिकइन्फो] | date = १२ ऑक्टोबर २०२६ }} '''यासीन इशाक पटेल''' (जन्म २८ ऑगस्ट १९९७), सामान्यतः '''यासीन पटेल''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि डाव्या हाताने मंद ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1328735.html |title=Yasin Patel |trans-title=यासीन पटेल |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पटेलने १४ ऑगस्ट २०२२ रोजी अल अमेरात येथे बहरीनविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३१वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १२ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत पटेलने ६३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २६२ धावा केल्या होत्या. गोलंदाजीत त्याने १८.१७ च्या सरासरीने ७५ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/१२ अशी आहे. त्याने ३१ झेलही घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1328735.html क्रिकइन्फोवरील यासीन पटेलचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] b0awg8x8vb5ud8af5n4a6lwbm24qnnm 2725877 2725876 2026-10-25T05:29:28Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725877 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = यासीन पटेल | country = कुवेत | full_name = यासीन इशाक पटेल | birth_date = {{Birth date and age|1997|8|28|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = डाव्या हाताने मंद ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ ऑगस्ट | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ३१ | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = भूतान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ६३ | runs1 = २६२ | bat avg1 = १४.५५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४० | deliveries1 = १,४०६ | wickets1 = ७५ | bowl avg1 = १८.१७ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/१२ | catches/stumpings1 = ३१/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1328735.html क्रिकइन्फो] | date = १२ ऑक्टोबर २०२६ }} '''यासीन इशाक पटेल''' (जन्म २८ ऑगस्ट १९९७), सामान्यतः '''यासीन पटेल''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि डाव्या हाताने मंद ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1328735.html |title=Yasin Patel |trans-title=यासीन पटेल |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पटेलने १४ ऑगस्ट २०२२ रोजी अल अमेरात येथे बहरीनविरुद्ध कुवेतकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कुवेतचा ३१वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १२ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत पटेलने ६३ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत २६२ धावा केल्या होत्या. गोलंदाजीत त्याने १८.१७ च्या सरासरीने ७५ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/१२ अशी आहे. त्याने ३१ झेलही घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1328735.html क्रिकइन्फोवरील यासीन पटेलचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] expb4i5tp8cfgiii5id2uw2u4597vcw 0 385945 2725805 2026-10-25T01:40:16Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = विश्व नेत्तम | country = कुवेत | full_name = विश्व तेजा नेत्तम | birth_date = {{Birth date and age|2010|5|15|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = false | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 क्... 2725805 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = विश्व नेत्तम | country = कुवेत | full_name = विश्व तेजा नेत्तम | birth_date = {{Birth date and age|2010|5|15|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = false | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''विश्व तेजा नेत्तम''' (जन्म १५ मे २०१०), सामान्यतः '''विश्व नेत्तम''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज आहे.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 |title=Vishwa Nettem Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=विश्व नेत्तम प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== नेत्तम कुवेतच्या क्रिकेट संघव्यवस्थेचा भाग आहे. २५ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने वरिष्ठ स्तरावर कसोटी, एकदिवसीय किंवा आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केलेले नव्हते.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 क्रिकइन्फोवरील विश्व नेत्तमचे पान] [[वर्ग:इ.स. २०१० मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 28xecqzw8x2lzglrmzh4rgxqmjcwwl5 2725882 2725805 2026-10-25T05:32:59Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २०१० मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725882 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = विश्व नेत्तम | country = कुवेत | full_name = विश्व तेजा नेत्तम | birth_date = {{Birth date and age|2010|5|15|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = false | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''विश्व तेजा नेत्तम''' (जन्म १५ मे २०१०), सामान्यतः '''विश्व नेत्तम''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज आहे.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 |title=Vishwa Nettem Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=विश्व नेत्तम प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== नेत्तम कुवेतच्या क्रिकेट संघव्यवस्थेचा भाग आहे. २५ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने वरिष्ठ स्तरावर कसोटी, एकदिवसीय किंवा आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केलेले नव्हते.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 क्रिकइन्फोवरील विश्व नेत्तमचे पान] [[वर्ग:इ.स. २०१० मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] mwcdgz8kxx8hnyyvz9fa6pz2jsb509d 2725883 2725882 2026-10-25T05:33:09Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725883 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = विश्व नेत्तम | country = कुवेत | full_name = विश्व तेजा नेत्तम | birth_date = {{Birth date and age|2010|5|15|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = false | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''विश्व तेजा नेत्तम''' (जन्म १५ मे २०१०), सामान्यतः '''विश्व नेत्तम''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज आहे.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 |title=Vishwa Nettem Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=विश्व नेत्तम प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== नेत्तम कुवेतच्या क्रिकेट संघव्यवस्थेचा भाग आहे. २५ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने वरिष्ठ स्तरावर कसोटी, एकदिवसीय किंवा आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केलेले नव्हते.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 क्रिकइन्फोवरील विश्व नेत्तमचे पान] [[वर्ग:इ.स. २०१० मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] glh1ul7x0ivbvsaghmchmjgutdqe148 2725884 2725883 2026-10-25T05:33:21Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725884 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = विश्व नेत्तम | country = कुवेत | full_name = विश्व तेजा नेत्तम | birth_date = {{Birth date and age|2010|5|15|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = false | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''विश्व तेजा नेत्तम''' (जन्म १५ मे २०१०), सामान्यतः '''विश्व नेत्तम''' म्हणून ओळखला जाणारा, हा कुवेतचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज आहे.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 |title=Vishwa Nettem Profile - Cricket Player Kuwait |trans-title=विश्व नेत्तम प्रोफाइल - कुवेतचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== नेत्तम कुवेतच्या क्रिकेट संघव्यवस्थेचा भाग आहे. २५ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने वरिष्ठ स्तरावर कसोटी, एकदिवसीय किंवा आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केलेले नव्हते.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/vishwa-nettem-1551949 क्रिकइन्फोवरील विश्व नेत्तमचे पान] [[वर्ग:इ.स. २०१० मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कुवैतचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] o6cjbuy1keb40ui22xh2ajjrp579h5o 0 385946 2725808 2026-10-25T01:44:47Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = ऑए ओरु | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = ऑए ओरु | birth_date = {{Birth date and age|2003|7|31|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ मे | T20Idebutyear = २... 2725808 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ऑए ओरु | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = ऑए ओरु | birth_date = {{Birth date and age|2003|7|31|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ मे | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = दक्षिण कोरिया | T20Icap = ३६ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ६ | runs1 = ४ | bat avg1 = ४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४ | deliveries1 = १०२ | wickets1 = १० | bowl avg1 = ८.८० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/११ | catches/stumpings1 = २/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/aue-oru-1295871 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''ऑए ओरु''' (जन्म ३१ जुलै २००३) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून पापुआ न्यू गिनीकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/aue-oru-1295871 |title=Aue Oru Profile - Cricket Player Papua New Guinea |trans-title=ऑए ओरु प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== ओरुने ९ मे २०२६ रोजी निश्शिन येथे दक्षिण कोरियाविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३६वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने चार षटकांत ११ धावा देऊन चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> १८ मे २०२६ पर्यंत ओरुने सहा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत ८.८० च्या सरासरीने १० बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/११ अशी आहे. फलंदाजीत त्याने चार धावा केल्या असून दोन झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/aue-oru-1295871 क्रिकइन्फोवरील ऑए ओरुचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००३ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] 5ik3l90c9blpkqzp7lettyzlsml3rlf 2725878 2725808 2026-10-25T05:31:47Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २००३ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725878 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ऑए ओरु | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = ऑए ओरु | birth_date = {{Birth date and age|2003|7|31|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ मे | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = दक्षिण कोरिया | T20Icap = ३६ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ६ | runs1 = ४ | bat avg1 = ४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४ | deliveries1 = १०२ | wickets1 = १० | bowl avg1 = ८.८० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/११ | catches/stumpings1 = २/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/aue-oru-1295871 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''ऑए ओरु''' (जन्म ३१ जुलै २००३) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून पापुआ न्यू गिनीकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/aue-oru-1295871 |title=Aue Oru Profile - Cricket Player Papua New Guinea |trans-title=ऑए ओरु प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== ओरुने ९ मे २०२६ रोजी निश्शिन येथे दक्षिण कोरियाविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३६वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने चार षटकांत ११ धावा देऊन चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> १८ मे २०२६ पर्यंत ओरुने सहा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत ८.८० च्या सरासरीने १० बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/११ अशी आहे. फलंदाजीत त्याने चार धावा केल्या असून दोन झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/aue-oru-1295871 क्रिकइन्फोवरील ऑए ओरुचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] h6vqt90xb2jlr3ow229x1u0kwn0swip 2725879 2725878 2026-10-25T05:31:57Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725879 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ऑए ओरु | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = ऑए ओरु | birth_date = {{Birth date and age|2003|7|31|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ मे | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = दक्षिण कोरिया | T20Icap = ३६ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ६ | runs1 = ४ | bat avg1 = ४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४ | deliveries1 = १०२ | wickets1 = १० | bowl avg1 = ८.८० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/११ | catches/stumpings1 = २/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/aue-oru-1295871 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''ऑए ओरु''' (जन्म ३१ जुलै २००३) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून पापुआ न्यू गिनीकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/aue-oru-1295871 |title=Aue Oru Profile - Cricket Player Papua New Guinea |trans-title=ऑए ओरु प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== ओरुने ९ मे २०२६ रोजी निश्शिन येथे दक्षिण कोरियाविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३६वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने चार षटकांत ११ धावा देऊन चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> १८ मे २०२६ पर्यंत ओरुने सहा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत ८.८० च्या सरासरीने १० बळी घेतले होते. त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/११ अशी आहे. फलंदाजीत त्याने चार धावा केल्या असून दोन झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/aue-oru-1295871 क्रिकइन्फोवरील ऑए ओरुचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] o7k033mbfve6wk2iprcrygymxx5nmvc 0 385947 2725809 2026-10-25T01:47:24Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = गाबा फ्रँक | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = गाबा फ्रँक | birth_date = {{Birth date and age|2007|10|26|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने लेगब्रेक | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १७ मे | T20Idebut... 2725809 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = गाबा फ्रँक | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = गाबा फ्रँक | birth_date = {{Birth date and age|2007|10|26|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने लेगब्रेक | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १७ मे | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = वानुआतु | T20Icap = ३७ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०आ]] | matches1 = २ | runs1 = ४ | bat avg1 = ४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४ | deliveries1 = १२ | wickets1 = १ | bowl avg1 = २२.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/३ | catches/stumpings1 = ३/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/gaba-frank-1534343 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''गाबा फ्रँक''' (जन्म २६ ऑक्टोबर २००७) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि उजव्या हाताने लेगब्रेक गोलंदाजी करणारा खेळाडू असून [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/gaba-frank-1534343 |title=Gaba Frank Profile - Cricket Player Papua New Guinea |trans-title=गाबा फ्रँक प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== फ्रँकने १७ मे २०२६ रोजी सानो येथे वानुआतुविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३७वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याला फलंदाजीची संधी मिळाली नाही; गोलंदाजीत त्याने एका षटकात तीन धावा देऊन एक बळी घेतला. त्याचा पुढील सामना १८ मे २०२६ रोजी जपानविरुद्ध झाला.<ref name="profile"/> १८ मे २०२६ पर्यंत फ्रँकने दोन आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत चार धावा केल्या होत्या. गोलंदाजीत त्याने एक बळी घेतला असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी १/३ अशी आहे. त्याने तीन झेलही घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/gaba-frank-1534343 क्रिकइन्फोवरील गाबा फ्रँकचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००७ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] sirepmoyyejp5bawc6n2lxnt7p1erz6 2725880 2725809 2026-10-25T05:32:27Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २००७ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725880 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = गाबा फ्रँक | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = गाबा फ्रँक | birth_date = {{Birth date and age|2007|10|26|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने लेगब्रेक | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १७ मे | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = वानुआतु | T20Icap = ३७ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०आ]] | matches1 = २ | runs1 = ४ | bat avg1 = ४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४ | deliveries1 = १२ | wickets1 = १ | bowl avg1 = २२.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/३ | catches/stumpings1 = ३/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/gaba-frank-1534343 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''गाबा फ्रँक''' (जन्म २६ ऑक्टोबर २००७) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि उजव्या हाताने लेगब्रेक गोलंदाजी करणारा खेळाडू असून [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/gaba-frank-1534343 |title=Gaba Frank Profile - Cricket Player Papua New Guinea |trans-title=गाबा फ्रँक प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== फ्रँकने १७ मे २०२६ रोजी सानो येथे वानुआतुविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३७वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याला फलंदाजीची संधी मिळाली नाही; गोलंदाजीत त्याने एका षटकात तीन धावा देऊन एक बळी घेतला. त्याचा पुढील सामना १८ मे २०२६ रोजी जपानविरुद्ध झाला.<ref name="profile"/> १८ मे २०२६ पर्यंत फ्रँकने दोन आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत चार धावा केल्या होत्या. गोलंदाजीत त्याने एक बळी घेतला असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी १/३ अशी आहे. त्याने तीन झेलही घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/gaba-frank-1534343 क्रिकइन्फोवरील गाबा फ्रँकचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००७ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] p05w8e854qdqrdxdcf29ud82jv87dzg 2725881 2725880 2026-10-25T05:32:35Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725881 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = गाबा फ्रँक | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = गाबा फ्रँक | birth_date = {{Birth date and age|2007|10|26|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने लेगब्रेक | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १७ मे | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = वानुआतु | T20Icap = ३७ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०आ]] | matches1 = २ | runs1 = ४ | bat avg1 = ४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४ | deliveries1 = १२ | wickets1 = १ | bowl avg1 = २२.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/३ | catches/stumpings1 = ३/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/gaba-frank-1534343 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''गाबा फ्रँक''' (जन्म २६ ऑक्टोबर २००७) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि उजव्या हाताने लेगब्रेक गोलंदाजी करणारा खेळाडू असून [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/gaba-frank-1534343 |title=Gaba Frank Profile - Cricket Player Papua New Guinea |trans-title=गाबा फ्रँक प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== फ्रँकने १७ मे २०२६ रोजी सानो येथे वानुआतुविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३७वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याला फलंदाजीची संधी मिळाली नाही; गोलंदाजीत त्याने एका षटकात तीन धावा देऊन एक बळी घेतला. त्याचा पुढील सामना १८ मे २०२६ रोजी जपानविरुद्ध झाला.<ref name="profile"/> १८ मे २०२६ पर्यंत फ्रँकने दोन आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत चार धावा केल्या होत्या. गोलंदाजीत त्याने एक बळी घेतला असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी १/३ अशी आहे. त्याने तीन झेलही घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/gaba-frank-1534343 क्रिकइन्फोवरील गाबा फ्रँकचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००७ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] b0dzbcgngjduvfvnc34u1vs2oc5959k 0 385948 2725810 2026-10-25T01:49:37Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = डान्सी टॉम | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = डान्सी टॉम | birth_date = {{Birth date and age|2006|12|10|df=yes}} | batting = डावखुरा | role = फलंदाज | international = false | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1559427.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''डान्... 2725810 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = डान्सी टॉम | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = डान्सी टॉम | birth_date = {{Birth date and age|2006|12|10|df=yes}} | batting = डावखुरा | role = फलंदाज | international = false | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1559427.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''डान्सी टॉम''' (जन्म १० डिसेंबर २००६) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आहे.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1559427.html |title=Dauncey Tom Profile - Cricket Player P.N.G. |trans-title=डान्सी टॉम प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== टॉमने पापुआ न्यू गिनीच्या १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघाकडून क्रिकेट खेळले आहे. तो प्रामुख्याने फलंदाज म्हणून खेळतो.<ref name="profile"/> २५ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने वरिष्ठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केलेले नव्हते.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1559427.html क्रिकइन्फोवरील डान्सी टॉमचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००६ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] 2qbfjfgg4k63djm2lud76oit8mjtk91 2725888 2725810 2026-10-25T05:37:09Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २००६ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725888 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = डान्सी टॉम | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = डान्सी टॉम | birth_date = {{Birth date and age|2006|12|10|df=yes}} | batting = डावखुरा | role = फलंदाज | international = false | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1559427.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''डान्सी टॉम''' (जन्म १० डिसेंबर २००६) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आहे.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1559427.html |title=Dauncey Tom Profile - Cricket Player P.N.G. |trans-title=डान्सी टॉम प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== टॉमने पापुआ न्यू गिनीच्या १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघाकडून क्रिकेट खेळले आहे. तो प्रामुख्याने फलंदाज म्हणून खेळतो.<ref name="profile"/> २५ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने वरिष्ठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केलेले नव्हते.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1559427.html क्रिकइन्फोवरील डान्सी टॉमचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] k6xnp4ps4fo7j502qrl20huut10f2ot 2725889 2725888 2026-10-25T05:37:16Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725889 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = डान्सी टॉम | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = डान्सी टॉम | birth_date = {{Birth date and age|2006|12|10|df=yes}} | batting = डावखुरा | role = फलंदाज | international = false | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1559427.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''डान्सी टॉम''' (जन्म १० डिसेंबर २००६) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आहे.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1559427.html |title=Dauncey Tom Profile - Cricket Player P.N.G. |trans-title=डान्सी टॉम प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== टॉमने पापुआ न्यू गिनीच्या १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघाकडून क्रिकेट खेळले आहे. तो प्रामुख्याने फलंदाज म्हणून खेळतो.<ref name="profile"/> २५ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने वरिष्ठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केलेले नव्हते.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1559427.html क्रिकइन्फोवरील डान्सी टॉमचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] 478ac8d809yyj6zftbrkgd2bcpc95ci 0 385949 2725811 2026-10-25T01:51:47Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = डोको रूपा | country = पापुआ न्यू गिनी | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने जलद | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = false | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''डोको रूपा''' हा पापुआ न्यू गिनीचा क्... 2725811 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = डोको रूपा | country = पापुआ न्यू गिनी | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने जलद | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = false | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''डोको रूपा''' हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]] असून उजव्या हाताने जलद गोलंदाजीही करतो. ==कारकीर्द== ऑक्टोबर २०२६ मध्ये रूपाची केन्या येथे झालेल्या क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ स्पर्धेसाठी पापुआ न्यू गिनीच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-27-1451764 |title=CWC Challenge League Group A 2024-2026/27 |trans-title=क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग गट अ २०२४-२०२६/२७ |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैरोबी येथील जिमखाना क्लब मैदानावर जर्सीविरुद्ध त्याने [[लिस्ट अ क्रिकेट]]मध्ये पदार्पण केले. या सामन्यात तो सलामीला फलंदाजी करताना दोन चेंडू खेळून शून्यावर बाद झाला. क्षेत्ररक्षणात त्याने एक झेल घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-27-1451764/papua-new-guinea-vs-jersey-32nd-match-1559441/full-scorecard |title=PNG vs JER Cricket Scorecard, 32nd Match at Nairobi, October 22, 2026 |trans-title=पापुआ न्यू गिनी विरुद्ध जर्सी, ३२वा सामना, नैरोबी, २२ ऑक्टोबर २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] remzznnodwuai3b8o70rs86h1kkzrvi 2725907 2725811 2026-10-25T10:16:08Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725907 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = डोको रूपा | country = पापुआ न्यू गिनी | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने जलद | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = false | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''डोको रूपा''' हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]] असून उजव्या हाताने जलद गोलंदाजीही करतो. ==कारकीर्द== ऑक्टोबर २०२६ मध्ये रूपाची केन्या येथे झालेल्या क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ स्पर्धेसाठी पापुआ न्यू गिनीच्या संघात निवड झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-27-1451764 |title=CWC Challenge League Group A 2024-2026/27 |trans-title=क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग गट अ २०२४-२०२६/२७ |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैरोबी येथील जिमखाना क्लब मैदानावर जर्सीविरुद्ध त्याने [[लिस्ट अ क्रिकेट]]मध्ये पदार्पण केले. या सामन्यात तो सलामीला फलंदाजी करताना दोन चेंडू खेळून शून्यावर बाद झाला. क्षेत्ररक्षणात त्याने एक झेल घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-27-1451764/papua-new-guinea-vs-jersey-32nd-match-1559441/full-scorecard |title=PNG vs JER Cricket Scorecard, 32nd Match at Nairobi, October 22, 2026 |trans-title=पापुआ न्यू गिनी विरुद्ध जर्सी, ३२वा सामना, नैरोबी, २२ ऑक्टोबर २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] knbm5rpxu0vk5f2dfvenvg5ixiwngsb 0 385950 2725812 2026-10-25T01:53:41Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = पॅट्रीक नोऊ | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = पॅट्रीक नोऊ | birth_date = {{Birth date and age|2004|4|7|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = सामोआ | T20Icap =... 2725812 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = पॅट्रीक नोऊ | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = पॅट्रीक नोऊ | birth_date = {{Birth date and age|2004|4|7|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = सामोआ | T20Icap = ३३ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ८ | runs1 = ६० | bat avg1 = १०.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १९ | deliveries1 = २४ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = ३/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/patrick-nou-1295876 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''पॅट्रीक नोऊ''' (जन्म ७ एप्रिल २००४) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करतो आणि [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/patrick-nou-1295876 |title=Patrick Nou Profile - Cricket Player P.N.G. |trans-title=पॅट्रीक नोऊ प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== नोऊने ९ ऑक्टोबर २०२५ रोजी अल अमेरात येथे सामोआविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३३वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १८ मे २०२६ पर्यंत नोऊने आठ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १०.०० च्या सरासरीने ६० धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १९ आहे. क्षेत्ररक्षणात त्याने तीन झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/patrick-nou-1295876 क्रिकइन्फोवरील पॅट्रीक नोऊचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००४ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] swy056b916iva78tetzihohilpevrz8 2725908 2725812 2026-10-25T10:16:59Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[पॅट्रीक नोऊ]] वरुन [[पॅट्रिक नोऊ]] ला हलविला: शुद्धलेखन 2725812 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = पॅट्रीक नोऊ | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = पॅट्रीक नोऊ | birth_date = {{Birth date and age|2004|4|7|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = सामोआ | T20Icap = ३३ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ८ | runs1 = ६० | bat avg1 = १०.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १९ | deliveries1 = २४ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = ३/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/patrick-nou-1295876 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''पॅट्रीक नोऊ''' (जन्म ७ एप्रिल २००४) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करतो आणि [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/patrick-nou-1295876 |title=Patrick Nou Profile - Cricket Player P.N.G. |trans-title=पॅट्रीक नोऊ प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== नोऊने ९ ऑक्टोबर २०२५ रोजी अल अमेरात येथे सामोआविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३३वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १८ मे २०२६ पर्यंत नोऊने आठ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १०.०० च्या सरासरीने ६० धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १९ आहे. क्षेत्ररक्षणात त्याने तीन झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/patrick-nou-1295876 क्रिकइन्फोवरील पॅट्रीक नोऊचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००४ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] swy056b916iva78tetzihohilpevrz8 2725910 2725908 2026-10-25T10:18:58Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २००४ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725910 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = पॅट्रीक नोऊ | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = पॅट्रीक नोऊ | birth_date = {{Birth date and age|2004|4|7|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = सामोआ | T20Icap = ३३ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ८ | runs1 = ६० | bat avg1 = १०.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १९ | deliveries1 = २४ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = ३/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/patrick-nou-1295876 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''पॅट्रीक नोऊ''' (जन्म ७ एप्रिल २००४) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करतो आणि [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/patrick-nou-1295876 |title=Patrick Nou Profile - Cricket Player P.N.G. |trans-title=पॅट्रीक नोऊ प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== नोऊने ९ ऑक्टोबर २०२५ रोजी अल अमेरात येथे सामोआविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३३वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १८ मे २०२६ पर्यंत नोऊने आठ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १०.०० च्या सरासरीने ६० धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १९ आहे. क्षेत्ररक्षणात त्याने तीन झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/patrick-nou-1295876 क्रिकइन्फोवरील पॅट्रीक नोऊचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] g673twhmhi0zkpkcwka0mrzdq6lc5ak 2725911 2725910 2026-10-25T10:19:06Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725911 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = पॅट्रीक नोऊ | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = पॅट्रीक नोऊ | birth_date = {{Birth date and age|2004|4|7|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ९ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = सामोआ | T20Icap = ३३ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ८ | runs1 = ६० | bat avg1 = १०.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १९ | deliveries1 = २४ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = ३/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/patrick-nou-1295876 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''पॅट्रीक नोऊ''' (जन्म ७ एप्रिल २००४) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करतो आणि [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/patrick-nou-1295876 |title=Patrick Nou Profile - Cricket Player P.N.G. |trans-title=पॅट्रीक नोऊ प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== नोऊने ९ ऑक्टोबर २०२५ रोजी अल अमेरात येथे सामोआविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३३वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १८ मे २०२६ पर्यंत नोऊने आठ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १०.०० च्या सरासरीने ६० धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १९ आहे. क्षेत्ररक्षणात त्याने तीन झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/patrick-nou-1295876 क्रिकइन्फोवरील पॅट्रीक नोऊचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] osi9pwc1d41qkbygfr03btqk4ntf7dd 0 385951 2725813 2026-10-25T01:55:46Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = बोइओ रे | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = बोइओ रे | birth_date = {{Birth date and age|2003|10|12|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ ऑगस्ट | T... 2725813 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = बोइओ रे | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = बोइओ रे | birth_date = {{Birth date and age|2003|10|12|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ ऑगस्ट | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = ग्वेर्नसी | T20Icap = ३१ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ९ | runs1 = १०१ | bat avg1 = १२.६२ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४६ | deliveries1 = १२ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = २/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/boio-ray-1295866 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''बोइओ रे''' (जन्म १२ ऑक्टोबर २००३) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताचा फलंदाज असून उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करतो. तो [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/boio-ray-1295866 |title=Boio Ray Profile - Cricket Player Papua New Guinea |trans-title=बोइओ रे प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== रेने १४ ऑगस्ट २०२५ रोजी कॅस्टेल येथे ग्वेर्नसीविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३१वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात रेने ३५ चेंडूंत चार चौकार आणि दोन षटकारांसह ४६ धावा केल्या. पापुआ न्यू गिनीने हा सामना सहा गडी राखून जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/papua-new-guinea-in-guernsey-2025-1498688/guernsey-vs-papua-new-guinea-only-t20i-1498689/full-scorecard |title=Guernsey vs Papua New Guinea, Only T20I, Castel, August 14, 2025 |trans-title=ग्वेर्नसी विरुद्ध पापुआ न्यू गिनी, एकमेव टी२०आ, कॅस्टेल, १४ ऑगस्ट २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=१४ ऑगस्ट २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १८ मे २०२६ पर्यंत रेने नऊ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १२.६२ च्या सरासरीने १०१ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ४६ असून त्याने दोन झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/boio-ray-1295866 क्रिकइन्फोवरील बोइओ रेचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००३ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] dbus2n9h6ujk7z2rh60g8eey9pi20co 2725912 2725813 2026-10-25T10:19:33Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २००३ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725912 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = बोइओ रे | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = बोइओ रे | birth_date = {{Birth date and age|2003|10|12|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ ऑगस्ट | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = ग्वेर्नसी | T20Icap = ३१ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ९ | runs1 = १०१ | bat avg1 = १२.६२ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४६ | deliveries1 = १२ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = २/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/boio-ray-1295866 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''बोइओ रे''' (जन्म १२ ऑक्टोबर २००३) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताचा फलंदाज असून उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करतो. तो [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/boio-ray-1295866 |title=Boio Ray Profile - Cricket Player Papua New Guinea |trans-title=बोइओ रे प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== रेने १४ ऑगस्ट २०२५ रोजी कॅस्टेल येथे ग्वेर्नसीविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३१वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात रेने ३५ चेंडूंत चार चौकार आणि दोन षटकारांसह ४६ धावा केल्या. पापुआ न्यू गिनीने हा सामना सहा गडी राखून जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/papua-new-guinea-in-guernsey-2025-1498688/guernsey-vs-papua-new-guinea-only-t20i-1498689/full-scorecard |title=Guernsey vs Papua New Guinea, Only T20I, Castel, August 14, 2025 |trans-title=ग्वेर्नसी विरुद्ध पापुआ न्यू गिनी, एकमेव टी२०आ, कॅस्टेल, १४ ऑगस्ट २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=१४ ऑगस्ट २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १८ मे २०२६ पर्यंत रेने नऊ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १२.६२ च्या सरासरीने १०१ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ४६ असून त्याने दोन झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/boio-ray-1295866 क्रिकइन्फोवरील बोइओ रेचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] qn1d3i6f4k9wckhejdcy6f203g0j4ed 2725913 2725912 2026-10-25T10:19:41Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725913 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = बोइओ रे | country = पापुआ न्यू गिनी | full_name = बोइओ रे | birth_date = {{Birth date and age|2003|10|12|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ ऑगस्ट | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = ग्वेर्नसी | T20Icap = ३१ | lastT20Idate = १८ मे | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = जपान | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ९ | runs1 = १०१ | bat avg1 = १२.६२ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४६ | deliveries1 = १२ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = २/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/boio-ray-1295866 क्रिकइन्फो] | date = १८ मे २०२६ }} '''बोइओ रे''' (जन्म १२ ऑक्टोबर २००३) हा पापुआ न्यू गिनीचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताचा फलंदाज असून उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करतो. तो [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/boio-ray-1295866 |title=Boio Ray Profile - Cricket Player Papua New Guinea |trans-title=बोइओ रे प्रोफाइल - पापुआ न्यू गिनीचा क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== रेने १४ ऑगस्ट २०२५ रोजी कॅस्टेल येथे ग्वेर्नसीविरुद्ध पापुआ न्यू गिनीकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो पापुआ न्यू गिनीचा ३१वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> पदार्पणाच्या सामन्यात रेने ३५ चेंडूंत चार चौकार आणि दोन षटकारांसह ४६ धावा केल्या. पापुआ न्यू गिनीने हा सामना सहा गडी राखून जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/papua-new-guinea-in-guernsey-2025-1498688/guernsey-vs-papua-new-guinea-only-t20i-1498689/full-scorecard |title=Guernsey vs Papua New Guinea, Only T20I, Castel, August 14, 2025 |trans-title=ग्वेर्नसी विरुद्ध पापुआ न्यू गिनी, एकमेव टी२०आ, कॅस्टेल, १४ ऑगस्ट २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=१४ ऑगस्ट २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १८ मे २०२६ पर्यंत रेने नऊ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १२.६२ च्या सरासरीने १०१ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ४६ असून त्याने दोन झेल घेतले आहेत.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/boio-ray-1295866 क्रिकइन्फोवरील बोइओ रेचे पान] [[वर्ग:इ.स. २००३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीचे क्रिकेट खेळाडू]] 7vksyu6cxxkyfgjd3f4xpp7t8p1kehq 0 385952 2725815 2026-10-25T01:59:29Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = मिर्झा मोहम्मद बेग | country = कतार | full_name = मिर्झा मोहम्मद बेग | birth_date = {{Birth date and age|1994|10|5|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = १५... 2725815 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मिर्झा मोहम्मद बेग | country = कतार | full_name = मिर्झा मोहम्मद बेग | birth_date = {{Birth date and age|1994|10|5|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = २९ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०आ]] | matches1 = ३९ | runs1 = ४२६ | bat avg1 = १७.७५ | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ६०[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ५३७ | wickets1 = ४६ | bowl avg1 = १५.११ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/१७ | catches/stumpings1 = ९/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/633561.html क्रिकइन्फो] | date = १४ ऑक्टोबर २०२६ }} '''मिर्झा मोहम्मद बेग''' (जन्म ५ ऑक्टोबर १९९४) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/633561.html |title=Mirza Mohammed Baig |trans-title=मिर्झा मोहम्मद बेग |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== बेगने १५ सप्टेंबर २०२३ रोजी दोहा येथे बहरीनविरुद्ध कतारकडून [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कतारचा २९वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत बेगने ३९ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १७.७५ च्या सरासरीने ४२६ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ६० नाबाद असून त्याने एक अर्धशतक केले आहे. गोलंदाजीत त्याने १५.११ च्या सरासरीने ४६ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/१७ अशी आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/633561.html क्रिकइन्फोवरील मिर्झा मोहम्मद बेगचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 3xdmiiiguj11m5a3admukoerdjn383w 2725914 2725815 2026-10-25T10:20:01Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९४ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725914 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मिर्झा मोहम्मद बेग | country = कतार | full_name = मिर्झा मोहम्मद बेग | birth_date = {{Birth date and age|1994|10|5|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = २९ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०आ]] | matches1 = ३९ | runs1 = ४२६ | bat avg1 = १७.७५ | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ६०[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ५३७ | wickets1 = ४६ | bowl avg1 = १५.११ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/१७ | catches/stumpings1 = ९/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/633561.html क्रिकइन्फो] | date = १४ ऑक्टोबर २०२६ }} '''मिर्झा मोहम्मद बेग''' (जन्म ५ ऑक्टोबर १९९४) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/633561.html |title=Mirza Mohammed Baig |trans-title=मिर्झा मोहम्मद बेग |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== बेगने १५ सप्टेंबर २०२३ रोजी दोहा येथे बहरीनविरुद्ध कतारकडून [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कतारचा २९वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत बेगने ३९ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १७.७५ च्या सरासरीने ४२६ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ६० नाबाद असून त्याने एक अर्धशतक केले आहे. गोलंदाजीत त्याने १५.११ च्या सरासरीने ४६ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/१७ अशी आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/633561.html क्रिकइन्फोवरील मिर्झा मोहम्मद बेगचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 2tfqdipyvhmdli3r1lqone4u8cj9e71 2725915 2725914 2026-10-25T10:20:08Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725915 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मिर्झा मोहम्मद बेग | country = कतार | full_name = मिर्झा मोहम्मद बेग | birth_date = {{Birth date and age|1994|10|5|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = २९ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०आ]] | matches1 = ३९ | runs1 = ४२६ | bat avg1 = १७.७५ | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ६०[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ५३७ | wickets1 = ४६ | bowl avg1 = १५.११ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/१७ | catches/stumpings1 = ९/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/633561.html क्रिकइन्फो] | date = १४ ऑक्टोबर २०२६ }} '''मिर्झा मोहम्मद बेग''' (जन्म ५ ऑक्टोबर १९९४) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करणारा गोलंदाज असून [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/633561.html |title=Mirza Mohammed Baig |trans-title=मिर्झा मोहम्मद बेग |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== बेगने १५ सप्टेंबर २०२३ रोजी दोहा येथे बहरीनविरुद्ध कतारकडून [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तो कतारचा २९वा टी२०आ खेळाडू ठरला.<ref name="profile"/> १४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत बेगने ३९ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत १७.७५ च्या सरासरीने ४२६ धावा केल्या होत्या. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ६० नाबाद असून त्याने एक अर्धशतक केले आहे. गोलंदाजीत त्याने १५.११ च्या सरासरीने ४६ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/१७ अशी आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/633561.html क्रिकइन्फोवरील मिर्झा मोहम्मद बेगचे पान] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 86kykh1cx6r7b2cfzath90zodef0pj9 0 385953 2725816 2026-10-25T02:08:50Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = अक्षय शंकर | country = कतार | batting = उजव्या हाताने | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १२ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = मंगोलिया | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १ | runs1 = १४ |... 2725816 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अक्षय शंकर | country = कतार | batting = उजव्या हाताने | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १२ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = मंगोलिया | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १ | runs1 = १४ | bat avg1 = १४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १४ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ०/- | date = १२ ऑक्टोबर २०२६ }} '''अक्षय शंकर''' हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करतो आणि [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="debut">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554548.html |title=Qatar v Mongolia, ICC Men's T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier A, 12 October 2026 |trans-title=कतार विरुद्ध मंगोलिया, पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ, १२ ऑक्टोबर २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=१२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== शंकरने १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मलेशियातील बायुएमास ओव्हल येथे मंगोलियाविरुद्ध कतारकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले.<ref name="debut"/> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने १२ चेंडूंत दोन चौकारांसह १४ धावा केल्या. कतारने १६.१ षटकांत ३ बाद २११ धावा केल्यानंतर पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही आणि सामना अनिर्णित राहिला.<ref name="debut"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] kdiokztvcq2zliguvk9rjei9a7o0kv5 2725916 2725816 2026-10-25T10:27:05Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725916 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अक्षय शंकर | country = कतार | batting = उजव्या हाताने | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १२ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = मंगोलिया | columns = 1 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = १ | runs1 = १४ | bat avg1 = १४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १४ | hidedeliveries = true | catches/stumpings1 = ०/- | date = १२ ऑक्टोबर २०२६ }} '''अक्षय शंकर''' हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करतो आणि [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळतो.<ref name="debut">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554548.html |title=Qatar v Mongolia, ICC Men's T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier A, 12 October 2026 |trans-title=कतार विरुद्ध मंगोलिया, पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ, १२ ऑक्टोबर २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=१२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== शंकरने १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मलेशियातील बायुएमास ओव्हल येथे मंगोलियाविरुद्ध कतारकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले.<ref name="debut"/> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने १२ चेंडूंत दोन चौकारांसह १४ धावा केल्या. कतारने १६.१ षटकांत ३ बाद २११ धावा केल्यानंतर पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही आणि सामना अनिर्णित राहिला.<ref name="debut"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] kqfoh13psqbelupslmev9ly7coudo75 0 385954 2725819 2026-10-25T02:42:58Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = ओबैद उर रहमान | country = कतार | full_name = ओबैद उर रहमान | birth_date = {{birth date and age|1996|1|29|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२६... 2725819 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ओबैद उर रहमान | country = कतार | full_name = ओबैद उर रहमान | birth_date = {{birth date and age|1996|1|29|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = कुवेत | T20Icap = ५५ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = कुवेत | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १ | runs1 = ० | bat avg1 = - | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = - | deliveries1 = १८ | wickets1 = १ | bowl avg1 = २३.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/२३ | catches/stumpings1 = ०/- | source = [https://www.cricinfo.com/cricketers/obaid-ur-rahman-1551946 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''ओबैद उर रहमान''' (जन्म २९ जानेवारी १९९६) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/obaid-ur-rahman-1551946 |title=Obaid ur Rahman Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=ओबैद उर रहमान प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== रहमानने २ सप्टेंबर २०२६ रोजी ओमानविरुद्ध २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात लिस्ट-अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने सहा षटकांत ४८ धावा दिल्या आणि एक झेल घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/acc-men-s-premier-cup-2026-1549936/oman-vs-qatar-8th-match-group-b-1549953/full-scorecard |title=Oman vs Qatar, 8th Match, Group B, ACC Men's Premier Cup 2026 - Full Scorecard |trans-title=ओमान विरुद्ध कतार, आठवा सामना, गट ब, २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी त्याने [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत]]विरुद्ध बायुएमास ओव्हल येथे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/kuwait-vs-qatar-3rd-match-1554535/full-scorecard |title=Kuwait vs Qatar, 3rd Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कुवेत विरुद्ध कतार, तिसरा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५५वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/team/qatar-136/caps/twenty20-international-3 |title=Qatar Twenty20 International Cricket Players |trans-title=कतारचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने तीन षटकांत २३ धावा देत एक बळी घेतला. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/cricketers/obaid-ur-rahman-1551946 क्रिकइन्फोवरील ओबैद उर रहमान] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] enoyzx8un20wv42wxmhgq3hstmnmcqr 2725917 2725819 2026-10-25T10:28:24Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९६ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725917 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ओबैद उर रहमान | country = कतार | full_name = ओबैद उर रहमान | birth_date = {{birth date and age|1996|1|29|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = कुवेत | T20Icap = ५५ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = कुवेत | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १ | runs1 = ० | bat avg1 = - | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = - | deliveries1 = १८ | wickets1 = १ | bowl avg1 = २३.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/२३ | catches/stumpings1 = ०/- | source = [https://www.cricinfo.com/cricketers/obaid-ur-rahman-1551946 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''ओबैद उर रहमान''' (जन्म २९ जानेवारी १९९६) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/obaid-ur-rahman-1551946 |title=Obaid ur Rahman Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=ओबैद उर रहमान प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== रहमानने २ सप्टेंबर २०२६ रोजी ओमानविरुद्ध २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात लिस्ट-अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने सहा षटकांत ४८ धावा दिल्या आणि एक झेल घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/acc-men-s-premier-cup-2026-1549936/oman-vs-qatar-8th-match-group-b-1549953/full-scorecard |title=Oman vs Qatar, 8th Match, Group B, ACC Men's Premier Cup 2026 - Full Scorecard |trans-title=ओमान विरुद्ध कतार, आठवा सामना, गट ब, २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी त्याने [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत]]विरुद्ध बायुएमास ओव्हल येथे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/kuwait-vs-qatar-3rd-match-1554535/full-scorecard |title=Kuwait vs Qatar, 3rd Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कुवेत विरुद्ध कतार, तिसरा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५५वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/team/qatar-136/caps/twenty20-international-3 |title=Qatar Twenty20 International Cricket Players |trans-title=कतारचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने तीन षटकांत २३ धावा देत एक बळी घेतला. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/cricketers/obaid-ur-rahman-1551946 क्रिकइन्फोवरील ओबैद उर रहमान] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 1j8vhbkvszdsuyr973bytegssr8z9dc 2725918 2725917 2026-10-25T10:28:33Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725918 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ओबैद उर रहमान | country = कतार | full_name = ओबैद उर रहमान | birth_date = {{birth date and age|1996|1|29|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = कुवेत | T20Icap = ५५ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = कुवेत | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १ | runs1 = ० | bat avg1 = - | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = - | deliveries1 = १८ | wickets1 = १ | bowl avg1 = २३.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/२३ | catches/stumpings1 = ०/- | source = [https://www.cricinfo.com/cricketers/obaid-ur-rahman-1551946 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''ओबैद उर रहमान''' (जन्म २९ जानेवारी १९९६) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/obaid-ur-rahman-1551946 |title=Obaid ur Rahman Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=ओबैद उर रहमान प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== रहमानने २ सप्टेंबर २०२६ रोजी ओमानविरुद्ध २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात लिस्ट-अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने सहा षटकांत ४८ धावा दिल्या आणि एक झेल घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/acc-men-s-premier-cup-2026-1549936/oman-vs-qatar-8th-match-group-b-1549953/full-scorecard |title=Oman vs Qatar, 8th Match, Group B, ACC Men's Premier Cup 2026 - Full Scorecard |trans-title=ओमान विरुद्ध कतार, आठवा सामना, गट ब, २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी त्याने [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत]]विरुद्ध बायुएमास ओव्हल येथे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/kuwait-vs-qatar-3rd-match-1554535/full-scorecard |title=Kuwait vs Qatar, 3rd Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कुवेत विरुद्ध कतार, तिसरा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५५वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/team/qatar-136/caps/twenty20-international-3 |title=Qatar Twenty20 International Cricket Players |trans-title=कतारचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने तीन षटकांत २३ धावा देत एक बळी घेतला. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/cricketers/obaid-ur-rahman-1551946 क्रिकइन्फोवरील ओबैद उर रहमान] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 9afguif2edn6nbaux9t4mvjf4z10yeh 2725919 2725918 2026-10-25T10:28:40Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725919 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ओबैद उर रहमान | country = कतार | full_name = ओबैद उर रहमान | birth_date = {{birth date and age|1996|1|29|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = कुवेत | T20Icap = ५५ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = कुवेत | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १ | runs1 = ० | bat avg1 = - | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = - | deliveries1 = १८ | wickets1 = १ | bowl avg1 = २३.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/२३ | catches/stumpings1 = ०/- | source = [https://www.cricinfo.com/cricketers/obaid-ur-rahman-1551946 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''ओबैद उर रहमान''' (जन्म २९ जानेवारी १९९६) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/obaid-ur-rahman-1551946 |title=Obaid ur Rahman Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=ओबैद उर रहमान प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== रहमानने २ सप्टेंबर २०२६ रोजी ओमानविरुद्ध २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात लिस्ट-अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने सहा षटकांत ४८ धावा दिल्या आणि एक झेल घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/acc-men-s-premier-cup-2026-1549936/oman-vs-qatar-8th-match-group-b-1549953/full-scorecard |title=Oman vs Qatar, 8th Match, Group B, ACC Men's Premier Cup 2026 - Full Scorecard |trans-title=ओमान विरुद्ध कतार, आठवा सामना, गट ब, २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी त्याने [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत]]विरुद्ध बायुएमास ओव्हल येथे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/kuwait-vs-qatar-3rd-match-1554535/full-scorecard |title=Kuwait vs Qatar, 3rd Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कुवेत विरुद्ध कतार, तिसरा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५५वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/team/qatar-136/caps/twenty20-international-3 |title=Qatar Twenty20 International Cricket Players |trans-title=कतारचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने तीन षटकांत २३ धावा देत एक बळी घेतला. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/cricketers/obaid-ur-rahman-1551946 क्रिकइन्फोवरील ओबैद उर रहमान] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] i4q9q8cx4e3wus40y26xbz6wketqaq3 0 385955 2725820 2026-10-25T02:44:52Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = झीशान हैदर | country = कतार | full_name = झीशान हैदर | birth_date = {{birth date and age|1997|11|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १० फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२६... 2725820 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = झीशान हैदर | country = कतार | full_name = झीशान हैदर | birth_date = {{birth date and age|1997|11|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १० फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ५४ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १० | runs1 = २०३ | bat avg1 = ४०.६० | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ७९ | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = २/- | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ४ | runs2 = ६३ | bat avg2 = ३१.५० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ४२[[नाबाद|*]] | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''झीशान हैदर''' (जन्म १० नोव्हेंबर १९९७) हा कतारचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 |title=Zeeshan Haider Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झीशान हैदर प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== हैदरने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी दोहा येथे बहरीनविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bahrain-in-qatar-2025-26-1522982/qatar-vs-bahrain-1st-t20i-1522993/full-scorecard |title=Qatar vs Bahrain, 1st T20I at Doha, February 10, 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध बहरीन, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १० फेब्रुवारी २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५४वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/qatar-136/caps/twenty20-international-3 |title=Qatar Twenty20 International Cricket Players |trans-title=कतारचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध त्याने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने २५ चेंडूत १७ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/acc-men-s-premier-cup-2026-1549936/qatar-vs-united-arab-emirates-3rd-match-group-b-1549948/full-scorecard |title=Qatar vs United Arab Emirates, 3rd Match, Group B, ACC Men's Premier Cup 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध संयुक्त अरब अमिराती, तिसरा सामना, गट ब, २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी थायलंडविरुद्ध त्याने ४१ चेंडूत नाबाद ४७ धावा केल्या. त्याच्या खेळीमुळे कतारने सात गडी राखून विजय मिळवला आणि हैदर सामनावीर ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-thailand-5th-match-1554537/full-scorecard |title=Qatar vs Thailand, 5th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध थायलंड, पाचवा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंगोलियाविरुद्ध त्याने ४१ चेंडूत ७९ धावा केल्या, ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-mongolia-16th-match-1554548/full-scorecard |title=Qatar vs Mongolia, 16th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध मंगोलिया, सोळावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 क्रिकइन्फोवरील झीशान हैदर] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 5a4b02hjiko4t3wymh6jsfnck7gi6or 2725920 2725820 2026-10-25T10:29:59Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९७ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725920 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = झीशान हैदर | country = कतार | full_name = झीशान हैदर | birth_date = {{birth date and age|1997|11|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १० फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ५४ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १० | runs1 = २०३ | bat avg1 = ४०.६० | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ७९ | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = २/- | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ४ | runs2 = ६३ | bat avg2 = ३१.५० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ४२[[नाबाद|*]] | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''झीशान हैदर''' (जन्म १० नोव्हेंबर १९९७) हा कतारचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 |title=Zeeshan Haider Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झीशान हैदर प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== हैदरने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी दोहा येथे बहरीनविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bahrain-in-qatar-2025-26-1522982/qatar-vs-bahrain-1st-t20i-1522993/full-scorecard |title=Qatar vs Bahrain, 1st T20I at Doha, February 10, 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध बहरीन, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १० फेब्रुवारी २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५४वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/qatar-136/caps/twenty20-international-3 |title=Qatar Twenty20 International Cricket Players |trans-title=कतारचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध त्याने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने २५ चेंडूत १७ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/acc-men-s-premier-cup-2026-1549936/qatar-vs-united-arab-emirates-3rd-match-group-b-1549948/full-scorecard |title=Qatar vs United Arab Emirates, 3rd Match, Group B, ACC Men's Premier Cup 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध संयुक्त अरब अमिराती, तिसरा सामना, गट ब, २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी थायलंडविरुद्ध त्याने ४१ चेंडूत नाबाद ४७ धावा केल्या. त्याच्या खेळीमुळे कतारने सात गडी राखून विजय मिळवला आणि हैदर सामनावीर ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-thailand-5th-match-1554537/full-scorecard |title=Qatar vs Thailand, 5th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध थायलंड, पाचवा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंगोलियाविरुद्ध त्याने ४१ चेंडूत ७९ धावा केल्या, ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-mongolia-16th-match-1554548/full-scorecard |title=Qatar vs Mongolia, 16th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध मंगोलिया, सोळावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 क्रिकइन्फोवरील झीशान हैदर] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] t3ktfjmap9aws2y00cfrvuat6hb3zln 2725921 2725920 2026-10-25T10:30:10Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725921 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = झीशान हैदर | country = कतार | full_name = झीशान हैदर | birth_date = {{birth date and age|1997|11|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १० फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ५४ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १० | runs1 = २०३ | bat avg1 = ४०.६० | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ७९ | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = २/- | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ४ | runs2 = ६३ | bat avg2 = ३१.५० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ४२[[नाबाद|*]] | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''झीशान हैदर''' (जन्म १० नोव्हेंबर १९९७) हा कतारचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 |title=Zeeshan Haider Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झीशान हैदर प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== हैदरने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी दोहा येथे बहरीनविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bahrain-in-qatar-2025-26-1522982/qatar-vs-bahrain-1st-t20i-1522993/full-scorecard |title=Qatar vs Bahrain, 1st T20I at Doha, February 10, 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध बहरीन, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १० फेब्रुवारी २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५४वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/qatar-136/caps/twenty20-international-3 |title=Qatar Twenty20 International Cricket Players |trans-title=कतारचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध त्याने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने २५ चेंडूत १७ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/acc-men-s-premier-cup-2026-1549936/qatar-vs-united-arab-emirates-3rd-match-group-b-1549948/full-scorecard |title=Qatar vs United Arab Emirates, 3rd Match, Group B, ACC Men's Premier Cup 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध संयुक्त अरब अमिराती, तिसरा सामना, गट ब, २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी थायलंडविरुद्ध त्याने ४१ चेंडूत नाबाद ४७ धावा केल्या. त्याच्या खेळीमुळे कतारने सात गडी राखून विजय मिळवला आणि हैदर सामनावीर ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-thailand-5th-match-1554537/full-scorecard |title=Qatar vs Thailand, 5th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध थायलंड, पाचवा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंगोलियाविरुद्ध त्याने ४१ चेंडूत ७९ धावा केल्या, ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-mongolia-16th-match-1554548/full-scorecard |title=Qatar vs Mongolia, 16th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध मंगोलिया, सोळावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 क्रिकइन्फोवरील झीशान हैदर] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 92ss83ti09r26vdi7nghbloq7fazeid 2725922 2725921 2026-10-25T10:30:17Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725922 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = झीशान हैदर | country = कतार | full_name = झीशान हैदर | birth_date = {{birth date and age|1997|11|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १० फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ५४ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १० | runs1 = २०३ | bat avg1 = ४०.६० | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ७९ | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = २/- | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ४ | runs2 = ६३ | bat avg2 = ३१.५० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ४२[[नाबाद|*]] | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''झीशान हैदर''' (जन्म १० नोव्हेंबर १९९७) हा कतारचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 |title=Zeeshan Haider Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झीशान हैदर प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== हैदरने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी दोहा येथे बहरीनविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bahrain-in-qatar-2025-26-1522982/qatar-vs-bahrain-1st-t20i-1522993/full-scorecard |title=Qatar vs Bahrain, 1st T20I at Doha, February 10, 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध बहरीन, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १० फेब्रुवारी २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५४वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/qatar-136/caps/twenty20-international-3 |title=Qatar Twenty20 International Cricket Players |trans-title=कतारचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध त्याने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने २५ चेंडूत १७ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/acc-men-s-premier-cup-2026-1549936/qatar-vs-united-arab-emirates-3rd-match-group-b-1549948/full-scorecard |title=Qatar vs United Arab Emirates, 3rd Match, Group B, ACC Men's Premier Cup 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध संयुक्त अरब अमिराती, तिसरा सामना, गट ब, २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी थायलंडविरुद्ध त्याने ४१ चेंडूत नाबाद ४७ धावा केल्या. त्याच्या खेळीमुळे कतारने सात गडी राखून विजय मिळवला आणि हैदर सामनावीर ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-thailand-5th-match-1554537/full-scorecard |title=Qatar vs Thailand, 5th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध थायलंड, पाचवा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंगोलियाविरुद्ध त्याने ४१ चेंडूत ७९ धावा केल्या, ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-mongolia-16th-match-1554548/full-scorecard |title=Qatar vs Mongolia, 16th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध मंगोलिया, सोळावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 क्रिकइन्फोवरील झीशान हैदर] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] n06rab7vy0xq1g0hb8n9lpt6rv7dk6o 2725923 2725922 2026-10-25T10:33:33Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: हा कतारचा क्रिकेट खेळाडू आहे → हा {{cr|QAT}}कडून आंतरराष्ट्रीय [[क्रिकेट]] खेळले using [[Project:AWB|AWB]] 2725923 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = झीशान हैदर | country = कतार | full_name = झीशान हैदर | birth_date = {{birth date and age|1997|11|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १० फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ५४ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १० | runs1 = २०३ | bat avg1 = ४०.६० | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ७९ | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = २/- | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ४ | runs2 = ६३ | bat avg2 = ३१.५० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ४२[[नाबाद|*]] | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''झीशान हैदर''' (जन्म १० नोव्हेंबर १९९७) हा {{cr|QAT}}कडून आंतरराष्ट्रीय [[क्रिकेट]] खेळलेला खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 |title=Zeeshan Haider Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झीशान हैदर प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== हैदरने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी दोहा येथे बहरीनविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bahrain-in-qatar-2025-26-1522982/qatar-vs-bahrain-1st-t20i-1522993/full-scorecard |title=Qatar vs Bahrain, 1st T20I at Doha, February 10, 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध बहरीन, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १० फेब्रुवारी २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५४वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/qatar-136/caps/twenty20-international-3 |title=Qatar Twenty20 International Cricket Players |trans-title=कतारचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध त्याने लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने २५ चेंडूत १७ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/acc-men-s-premier-cup-2026-1549936/qatar-vs-united-arab-emirates-3rd-match-group-b-1549948/full-scorecard |title=Qatar vs United Arab Emirates, 3rd Match, Group B, ACC Men's Premier Cup 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध संयुक्त अरब अमिराती, तिसरा सामना, गट ब, २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी थायलंडविरुद्ध त्याने ४१ चेंडूत नाबाद ४७ धावा केल्या. त्याच्या खेळीमुळे कतारने सात गडी राखून विजय मिळवला आणि हैदर सामनावीर ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-thailand-5th-match-1554537/full-scorecard |title=Qatar vs Thailand, 5th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध थायलंड, पाचवा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंगोलियाविरुद्ध त्याने ४१ चेंडूत ७९ धावा केल्या, ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-mongolia-16th-match-1554548/full-scorecard |title=Qatar vs Mongolia, 16th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध मंगोलिया, सोळावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-haider-1510532 क्रिकइन्फोवरील झीशान हैदर] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 4jc5rib83l71mps5ko0h8o52x8z4id3 0 385956 2725821 2026-10-25T02:48:39Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = झुबेर अली | country = कतार | full_name = झुबेर अली | birth_date = {{birth date and age|1992|4|20|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ८ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Id... 2725821 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = झुबेर अली | country = कतार | full_name = झुबेर अली | birth_date = {{birth date and age|1992|4|20|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ८ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = संयुक्त अरब अमिराती | T20Icap = ५१ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहारीन | columns = 3 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २० | runs1 = ५१३ | bat avg1 = ३२.०६ | 100s/50s1 = ०/५ | top score1 = ८६ | deliveries1 = – | wickets1 = – | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1 = ९/– | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ७ | runs2 = ४३४ | bat avg2 = ८६.८० | 100s/50s2 = १/४ | top score2 = १००[[नाबाद|*]] | deliveries2 = ३ | wickets2 = ० | bowl avg2 = – | fivefor2 = ० | tenfor2 = ० | best bowling2 = ०/११ | catches/stumpings2 = १/– | column3 = प्रथम श्रेणी | matches3 = ३ | runs3 = १३४ | bat avg3 = २२.३३ | 100s/50s3 = ०/० | top score3 = ४३ | deliveries3 = ६ | wickets3 = ० | bowl avg3 = – | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = ०/३ | catches/stumpings3 = १/– | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''झुबेर अली''' (जन्म २० एप्रिल १९९२) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 |title=Zubair Ali Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झुबेर अली प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== अलीने पाकिस्तानमधील स्थानिक क्रिकेटमध्ये अबोटाबाद फाल्कन्सकडून प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळले. त्याने तीन प्रथम श्रेणी सामन्यांत २२.३३ च्या सरासरीने १३४ धावा केल्या, ज्यामध्ये ४३ ही त्याची सर्वोच्च धावसंख्या होती.<ref name="profile"/> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== ८ ऑक्टोबर २०२५ रोजी ओमानमधील अल अमरात येथे [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]]विरुद्ध अलीने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 |title=Zubair Ali Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झुबेर अली प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५१वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. त्याच्या दुसऱ्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात, ९ ऑक्टोबर २०२५ रोजी मलेशियाविरुद्ध त्याने नाबाद ६५ धावा केल्या आणि कतारच्या आठ गडी राखून विजयात महत्त्वाची भूमिका बजावली. १३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहारीनविरुद्ध त्याने ५८ चेंडूत ८६ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली. ==लिस्ट अ कारकीर्द== २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात अलीने चार सामन्यांत ७७.३३ च्या सरासरीने २३२ धावा केल्या. या स्पर्धेत त्याने तीन अर्धशतके केली. २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैरोबी येथे कुवेतविरुद्ध क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ सामन्यात त्याने १०१ चेंडूत नाबाद १०० धावा करत लिस्ट अ क्रिकेटमधील पहिले शतक केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html |title=Qatar v Kuwait, ICC Cricket World Cup Challenge League A, 2026 |trans-title=कतार विरुद्ध कुवेत, आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ, २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> कतारने हा सामना पाच गडी राखून जिंकला. २४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केनियाविरुद्ध त्याने १०२ चेंडूत ९२ धावा केल्या. कतारने हा सामना चार धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html |title=Kenya v Qatar, ICC Cricket World Cup Challenge League A, 2026 |trans-title=केनिया विरुद्ध कतार, आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ, २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२४ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 क्रिकइन्फोवरील झुबेर अली] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 5hkovnnmu8dvwzwtiwg41wjtb5mu0ns 2725924 2725821 2026-10-25T10:34:11Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९२ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725924 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = झुबेर अली | country = कतार | full_name = झुबेर अली | birth_date = {{birth date and age|1992|4|20|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ८ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = संयुक्त अरब अमिराती | T20Icap = ५१ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहारीन | columns = 3 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २० | runs1 = ५१३ | bat avg1 = ३२.०६ | 100s/50s1 = ०/५ | top score1 = ८६ | deliveries1 = – | wickets1 = – | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1 = ९/– | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ७ | runs2 = ४३४ | bat avg2 = ८६.८० | 100s/50s2 = १/४ | top score2 = १००[[नाबाद|*]] | deliveries2 = ३ | wickets2 = ० | bowl avg2 = – | fivefor2 = ० | tenfor2 = ० | best bowling2 = ०/११ | catches/stumpings2 = १/– | column3 = प्रथम श्रेणी | matches3 = ३ | runs3 = १३४ | bat avg3 = २२.३३ | 100s/50s3 = ०/० | top score3 = ४३ | deliveries3 = ६ | wickets3 = ० | bowl avg3 = – | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = ०/३ | catches/stumpings3 = १/– | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''झुबेर अली''' (जन्म २० एप्रिल १९९२) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 |title=Zubair Ali Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झुबेर अली प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== अलीने पाकिस्तानमधील स्थानिक क्रिकेटमध्ये अबोटाबाद फाल्कन्सकडून प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळले. त्याने तीन प्रथम श्रेणी सामन्यांत २२.३३ च्या सरासरीने १३४ धावा केल्या, ज्यामध्ये ४३ ही त्याची सर्वोच्च धावसंख्या होती.<ref name="profile"/> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== ८ ऑक्टोबर २०२५ रोजी ओमानमधील अल अमरात येथे [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]]विरुद्ध अलीने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 |title=Zubair Ali Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झुबेर अली प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५१वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. त्याच्या दुसऱ्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात, ९ ऑक्टोबर २०२५ रोजी मलेशियाविरुद्ध त्याने नाबाद ६५ धावा केल्या आणि कतारच्या आठ गडी राखून विजयात महत्त्वाची भूमिका बजावली. १३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहारीनविरुद्ध त्याने ५८ चेंडूत ८६ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली. ==लिस्ट अ कारकीर्द== २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात अलीने चार सामन्यांत ७७.३३ च्या सरासरीने २३२ धावा केल्या. या स्पर्धेत त्याने तीन अर्धशतके केली. २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैरोबी येथे कुवेतविरुद्ध क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ सामन्यात त्याने १०१ चेंडूत नाबाद १०० धावा करत लिस्ट अ क्रिकेटमधील पहिले शतक केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html |title=Qatar v Kuwait, ICC Cricket World Cup Challenge League A, 2026 |trans-title=कतार विरुद्ध कुवेत, आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ, २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> कतारने हा सामना पाच गडी राखून जिंकला. २४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केनियाविरुद्ध त्याने १०२ चेंडूत ९२ धावा केल्या. कतारने हा सामना चार धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html |title=Kenya v Qatar, ICC Cricket World Cup Challenge League A, 2026 |trans-title=केनिया विरुद्ध कतार, आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ, २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२४ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 क्रिकइन्फोवरील झुबेर अली] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 3c2xhyw6aejg7urq20nper0zcz932qr 2725925 2725924 2026-10-25T10:35:00Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725925 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = झुबेर अली | country = कतार | full_name = झुबेर अली | birth_date = {{birth date and age|1992|4|20|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ८ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = संयुक्त अरब अमिराती | T20Icap = ५१ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहारीन | columns = 3 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २० | runs1 = ५१३ | bat avg1 = ३२.०६ | 100s/50s1 = ०/५ | top score1 = ८६ | deliveries1 = – | wickets1 = – | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1 = ९/– | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ७ | runs2 = ४३४ | bat avg2 = ८६.८० | 100s/50s2 = १/४ | top score2 = १००[[नाबाद|*]] | deliveries2 = ३ | wickets2 = ० | bowl avg2 = – | fivefor2 = ० | tenfor2 = ० | best bowling2 = ०/११ | catches/stumpings2 = १/– | column3 = प्रथम श्रेणी | matches3 = ३ | runs3 = १३४ | bat avg3 = २२.३३ | 100s/50s3 = ०/० | top score3 = ४३ | deliveries3 = ६ | wickets3 = ० | bowl avg3 = – | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = ०/३ | catches/stumpings3 = १/– | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''झुबेर अली''' (जन्म २० एप्रिल १९९२) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 |title=Zubair Ali Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झुबेर अली प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== अलीने पाकिस्तानमधील स्थानिक क्रिकेटमध्ये अबोटाबाद फाल्कन्सकडून प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळले. त्याने तीन प्रथम श्रेणी सामन्यांत २२.३३ च्या सरासरीने १३४ धावा केल्या, ज्यामध्ये ४३ ही त्याची सर्वोच्च धावसंख्या होती.<ref name="profile"/> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== ८ ऑक्टोबर २०२५ रोजी ओमानमधील अल अमरात येथे [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]]विरुद्ध अलीने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 |title=Zubair Ali Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झुबेर अली प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५१वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. त्याच्या दुसऱ्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात, ९ ऑक्टोबर २०२५ रोजी मलेशियाविरुद्ध त्याने नाबाद ६५ धावा केल्या आणि कतारच्या आठ गडी राखून विजयात महत्त्वाची भूमिका बजावली. १३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहारीनविरुद्ध त्याने ५८ चेंडूत ८६ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली. ==लिस्ट अ कारकीर्द== २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात अलीने चार सामन्यांत ७७.३३ च्या सरासरीने २३२ धावा केल्या. या स्पर्धेत त्याने तीन अर्धशतके केली. २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैरोबी येथे कुवेतविरुद्ध क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ सामन्यात त्याने १०१ चेंडूत नाबाद १०० धावा करत लिस्ट अ क्रिकेटमधील पहिले शतक केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html |title=Qatar v Kuwait, ICC Cricket World Cup Challenge League A, 2026 |trans-title=कतार विरुद्ध कुवेत, आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ, २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> कतारने हा सामना पाच गडी राखून जिंकला. २४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केनियाविरुद्ध त्याने १०२ चेंडूत ९२ धावा केल्या. कतारने हा सामना चार धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html |title=Kenya v Qatar, ICC Cricket World Cup Challenge League A, 2026 |trans-title=केनिया विरुद्ध कतार, आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ, २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२४ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 क्रिकइन्फोवरील झुबेर अली] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 7tsbl57w9pv6g1f4bd0xq9zyb56bv99 2725926 2725925 2026-10-25T10:35:07Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725926 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = झुबेर अली | country = कतार | full_name = झुबेर अली | birth_date = {{birth date and age|1992|4|20|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ८ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = संयुक्त अरब अमिराती | T20Icap = ५१ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहारीन | columns = 3 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २० | runs1 = ५१३ | bat avg1 = ३२.०६ | 100s/50s1 = ०/५ | top score1 = ८६ | deliveries1 = – | wickets1 = – | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1 = ९/– | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ७ | runs2 = ४३४ | bat avg2 = ८६.८० | 100s/50s2 = १/४ | top score2 = १००[[नाबाद|*]] | deliveries2 = ३ | wickets2 = ० | bowl avg2 = – | fivefor2 = ० | tenfor2 = ० | best bowling2 = ०/११ | catches/stumpings2 = १/– | column3 = प्रथम श्रेणी | matches3 = ३ | runs3 = १३४ | bat avg3 = २२.३३ | 100s/50s3 = ०/० | top score3 = ४३ | deliveries3 = ६ | wickets3 = ० | bowl avg3 = – | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = ०/३ | catches/stumpings3 = १/– | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''झुबेर अली''' (जन्म २० एप्रिल १९९२) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 |title=Zubair Ali Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झुबेर अली प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== अलीने पाकिस्तानमधील स्थानिक क्रिकेटमध्ये अबोटाबाद फाल्कन्सकडून प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळले. त्याने तीन प्रथम श्रेणी सामन्यांत २२.३३ च्या सरासरीने १३४ धावा केल्या, ज्यामध्ये ४३ ही त्याची सर्वोच्च धावसंख्या होती.<ref name="profile"/> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== ८ ऑक्टोबर २०२५ रोजी ओमानमधील अल अमरात येथे [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]]विरुद्ध अलीने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 |title=Zubair Ali Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=झुबेर अली प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५१वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. त्याच्या दुसऱ्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात, ९ ऑक्टोबर २०२५ रोजी मलेशियाविरुद्ध त्याने नाबाद ६५ धावा केल्या आणि कतारच्या आठ गडी राखून विजयात महत्त्वाची भूमिका बजावली. १३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहारीनविरुद्ध त्याने ५८ चेंडूत ८६ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली. ==लिस्ट अ कारकीर्द== २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात अलीने चार सामन्यांत ७७.३३ च्या सरासरीने २३२ धावा केल्या. या स्पर्धेत त्याने तीन अर्धशतके केली. २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैरोबी येथे कुवेतविरुद्ध क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ सामन्यात त्याने १०१ चेंडूत नाबाद १०० धावा करत लिस्ट अ क्रिकेटमधील पहिले शतक केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html |title=Qatar v Kuwait, ICC Cricket World Cup Challenge League A, 2026 |trans-title=कतार विरुद्ध कुवेत, आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ, २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> कतारने हा सामना पाच गडी राखून जिंकला. २४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केनियाविरुद्ध त्याने १०२ चेंडूत ९२ धावा केल्या. कतारने हा सामना चार धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html |title=Kenya v Qatar, ICC Cricket World Cup Challenge League A, 2026 |trans-title=केनिया विरुद्ध कतार, आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ, २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=२४ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zubair-ali-1505439 क्रिकइन्फोवरील झुबेर अली] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] gsg4tc89naj7egz2hfuwdxzihanbqxn 0 385957 2725822 2026-10-25T02:53:25Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = डॅनियल लुईस | country = कतार | full_name = डॅनियल आर्चर मारिया लुईस | birth_date = {{birth date and age|2000|7|1|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = १... 2725822 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = डॅनियल लुईस | country = कतार | full_name = डॅनियल आर्चर मारिया लुईस | birth_date = {{birth date and age|2000|7|1|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = १८ जुलै | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = सौदी अरेबिया | T20Icap = ४८ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २० | runs1 = ८६ | bat avg1 = १२.२९ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १७[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ३१८ | wickets1 = २७ | bowl avg1 = १३.८१ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/६ | catches/stumpings1 = १४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''डॅनियल लुईस''' (जन्म १ जुलै २०००) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''डॅनियल आर्चर मारिया लुईस''' आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 |title=Daniel Louis Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=डॅनियल लुईस प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लुईसने १८ जुलै २०२५ रोजी दोहा येथील वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमवर सौदी अरेबियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/saudi-arabia-in-qatar-2025-1494758/qatar-vs-saudi-arabia-1st-t20i-1494765/full-scorecard |title=Qatar vs Saudi Arabia, 1st T20I at Doha, July 18, 2025 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध सौदी अरेबिया, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १८ जुलै २०२५ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=१८ जुलै २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने दोन षटकांत १४ धावा देत एक बळी घेतला. कतारने हा सामना एका धावेने जिंकला. लुईसने २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी कुवेतविरुद्ध लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने नाबाद १४ धावा केल्या आणि दहा षटकांत ५३ धावा देत एक बळी घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 |title=Daniel Louis Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=डॅनियल लुईस प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी म्यानमारविरुद्ध २०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ स्पर्धेतील सामन्यात लुईसने चार षटकांत केवळ सहा धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली. कतारने हा सामना नऊ गडी राखून जिंकला आणि लुईसला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/myanmar-vs-qatar-12th-match-1554544/full-scorecard |title=Myanmar vs Qatar, 12th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=म्यानमार विरुद्ध कतार, बारावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=९ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 क्रिकइन्फोवरील डॅनियल लुईस] [[वर्ग:इ.स. २००० मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 89bijdpm39xx48m184mgapihw6028i5 2725928 2725822 2026-10-25T10:36:02Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २००० मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725928 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = डॅनियल लुईस | country = कतार | full_name = डॅनियल आर्चर मारिया लुईस | birth_date = {{birth date and age|2000|7|1|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = १८ जुलै | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = सौदी अरेबिया | T20Icap = ४८ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २० | runs1 = ८६ | bat avg1 = १२.२९ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १७[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ३१८ | wickets1 = २७ | bowl avg1 = १३.८१ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/६ | catches/stumpings1 = १४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''डॅनियल लुईस''' (जन्म १ जुलै २०००) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''डॅनियल आर्चर मारिया लुईस''' आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 |title=Daniel Louis Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=डॅनियल लुईस प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लुईसने १८ जुलै २०२५ रोजी दोहा येथील वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमवर सौदी अरेबियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/saudi-arabia-in-qatar-2025-1494758/qatar-vs-saudi-arabia-1st-t20i-1494765/full-scorecard |title=Qatar vs Saudi Arabia, 1st T20I at Doha, July 18, 2025 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध सौदी अरेबिया, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १८ जुलै २०२५ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=१८ जुलै २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने दोन षटकांत १४ धावा देत एक बळी घेतला. कतारने हा सामना एका धावेने जिंकला. लुईसने २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी कुवेतविरुद्ध लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने नाबाद १४ धावा केल्या आणि दहा षटकांत ५३ धावा देत एक बळी घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 |title=Daniel Louis Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=डॅनियल लुईस प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी म्यानमारविरुद्ध २०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ स्पर्धेतील सामन्यात लुईसने चार षटकांत केवळ सहा धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली. कतारने हा सामना नऊ गडी राखून जिंकला आणि लुईसला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/myanmar-vs-qatar-12th-match-1554544/full-scorecard |title=Myanmar vs Qatar, 12th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=म्यानमार विरुद्ध कतार, बारावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=९ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 क्रिकइन्फोवरील डॅनियल लुईस] [[वर्ग:इ.स. २००० मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 4g3bfhrpgp65cj88p8ltmk6jqm7bo2t 2725929 2725928 2026-10-25T10:36:09Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725929 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = डॅनियल लुईस | country = कतार | full_name = डॅनियल आर्चर मारिया लुईस | birth_date = {{birth date and age|2000|7|1|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = १८ जुलै | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = सौदी अरेबिया | T20Icap = ४८ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २० | runs1 = ८६ | bat avg1 = १२.२९ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १७[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ३१८ | wickets1 = २७ | bowl avg1 = १३.८१ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/६ | catches/stumpings1 = १४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''डॅनियल लुईस''' (जन्म १ जुलै २०००) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''डॅनियल आर्चर मारिया लुईस''' आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 |title=Daniel Louis Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=डॅनियल लुईस प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लुईसने १८ जुलै २०२५ रोजी दोहा येथील वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमवर सौदी अरेबियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/saudi-arabia-in-qatar-2025-1494758/qatar-vs-saudi-arabia-1st-t20i-1494765/full-scorecard |title=Qatar vs Saudi Arabia, 1st T20I at Doha, July 18, 2025 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध सौदी अरेबिया, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १८ जुलै २०२५ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=१८ जुलै २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने दोन षटकांत १४ धावा देत एक बळी घेतला. कतारने हा सामना एका धावेने जिंकला. लुईसने २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी कुवेतविरुद्ध लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने नाबाद १४ धावा केल्या आणि दहा षटकांत ५३ धावा देत एक बळी घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 |title=Daniel Louis Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=डॅनियल लुईस प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी म्यानमारविरुद्ध २०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ स्पर्धेतील सामन्यात लुईसने चार षटकांत केवळ सहा धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली. कतारने हा सामना नऊ गडी राखून जिंकला आणि लुईसला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/myanmar-vs-qatar-12th-match-1554544/full-scorecard |title=Myanmar vs Qatar, 12th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=म्यानमार विरुद्ध कतार, बारावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=९ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 क्रिकइन्फोवरील डॅनियल लुईस] [[वर्ग:इ.स. २००० मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] g9jdrzuuevrxvxyavnohe3hmi4sqlg3 2725930 2725929 2026-10-25T10:36:14Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725930 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = डॅनियल लुईस | country = कतार | full_name = डॅनियल आर्चर मारिया लुईस | birth_date = {{birth date and age|2000|7|1|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = १८ जुलै | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = सौदी अरेबिया | T20Icap = ४८ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २० | runs1 = ८६ | bat avg1 = १२.२९ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १७[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ३१८ | wickets1 = २७ | bowl avg1 = १३.८१ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/६ | catches/stumpings1 = १४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''डॅनियल लुईस''' (जन्म १ जुलै २०००) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''डॅनियल आर्चर मारिया लुईस''' आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 |title=Daniel Louis Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=डॅनियल लुईस प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लुईसने १८ जुलै २०२५ रोजी दोहा येथील वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमवर सौदी अरेबियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/saudi-arabia-in-qatar-2025-1494758/qatar-vs-saudi-arabia-1st-t20i-1494765/full-scorecard |title=Qatar vs Saudi Arabia, 1st T20I at Doha, July 18, 2025 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध सौदी अरेबिया, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १८ जुलै २०२५ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=१८ जुलै २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने दोन षटकांत १४ धावा देत एक बळी घेतला. कतारने हा सामना एका धावेने जिंकला. लुईसने २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी कुवेतविरुद्ध लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्या सामन्यात त्याने नाबाद १४ धावा केल्या आणि दहा षटकांत ५३ धावा देत एक बळी घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 |title=Daniel Louis Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=डॅनियल लुईस प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी म्यानमारविरुद्ध २०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ स्पर्धेतील सामन्यात लुईसने चार षटकांत केवळ सहा धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली. कतारने हा सामना नऊ गडी राखून जिंकला आणि लुईसला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/myanmar-vs-qatar-12th-match-1554544/full-scorecard |title=Myanmar vs Qatar, 12th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=म्यानमार विरुद्ध कतार, बारावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=९ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/daniel-louis-1495168 क्रिकइन्फोवरील डॅनियल लुईस] [[वर्ग:इ.स. २००० मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 50qehm7rlsvpcsa66mu4qd8nelht8mt 3 385958 2725823 2026-10-25T02:54:09Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2725823 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Khodave suraj}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०८:२४, २५ ऑक्टोबर २०२६ (IST) gfsqojbewm5a45jfu8hombnkby2cpg7 0 385959 2725824 2026-10-25T02:57:35Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = मुजीब-उर-रहमान | country = कतार | full_name = मुजीब उर रहमान मुहम्मद जमान | birth_date = {{birth date and age|1990|3|7|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Id... 2725824 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुजीब-उर-रहमान | country = कतार | full_name = मुजीब उर रहमान मुहम्मद जमान | birth_date = {{birth date and age|1990|3|7|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ डिसेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४५ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २९ | runs1 = १२४ | bat avg1 = १२.४० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २८ | deliveries1 = ४९८ | wickets1 = २४ | bowl avg1 = २१.५४ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/२३ | catches/stumpings1 = ७/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''मुजीब-उर-रहमान''' (जन्म ७ मार्च १९९०) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 |title=Mujeeb Ur Rehman Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=मुजीब-उर-रहमान प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मुजीब-उर-रहमानने १४ डिसेंबर २०२४ रोजी दुबई येथील आयसीसी अकादमी मैदानावर ओमानविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो कतारचा ४५वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. ११ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने चार षटकांत २३ धावा देत तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे. ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी थायलंडविरुद्ध त्याने चार षटकांत १० धावा देत दोन बळी घेतले. ११ ऑक्टोबर रोजी भूतानविरुद्ध त्याने चार षटकांत नऊ धावा देत एक बळी घेतला. १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी बहरीनविरुद्धच्या सामन्यात त्याने चार षटकांत केवळ ११ धावा दिल्या. धावांचा पाठलाग करताना त्याने शेवटच्या चेंडूवर एक धाव घेत कतारला दोन गडी राखून विजय मिळवून दिला. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 क्रिकइन्फोवरील मुजीब-उर-रहमान] [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] ccdz5klpb9nlyjnx3t5hzeuzl1kaer9 2725931 2725824 2026-10-25T10:36:45Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[मुजीब-उर-रहमान]] वरुन [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] ला हलविला: निःसंदिग्ध शीर्षक 2725824 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुजीब-उर-रहमान | country = कतार | full_name = मुजीब उर रहमान मुहम्मद जमान | birth_date = {{birth date and age|1990|3|7|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ डिसेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४५ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २९ | runs1 = १२४ | bat avg1 = १२.४० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २८ | deliveries1 = ४९८ | wickets1 = २४ | bowl avg1 = २१.५४ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/२३ | catches/stumpings1 = ७/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''मुजीब-उर-रहमान''' (जन्म ७ मार्च १९९०) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 |title=Mujeeb Ur Rehman Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=मुजीब-उर-रहमान प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मुजीब-उर-रहमानने १४ डिसेंबर २०२४ रोजी दुबई येथील आयसीसी अकादमी मैदानावर ओमानविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो कतारचा ४५वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. ११ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने चार षटकांत २३ धावा देत तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे. ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी थायलंडविरुद्ध त्याने चार षटकांत १० धावा देत दोन बळी घेतले. ११ ऑक्टोबर रोजी भूतानविरुद्ध त्याने चार षटकांत नऊ धावा देत एक बळी घेतला. १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी बहरीनविरुद्धच्या सामन्यात त्याने चार षटकांत केवळ ११ धावा दिल्या. धावांचा पाठलाग करताना त्याने शेवटच्या चेंडूवर एक धाव घेत कतारला दोन गडी राखून विजय मिळवून दिला. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 क्रिकइन्फोवरील मुजीब-उर-रहमान] [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] ccdz5klpb9nlyjnx3t5hzeuzl1kaer9 2725933 2725931 2026-10-25T10:36:56Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९० मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725933 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुजीब-उर-रहमान | country = कतार | full_name = मुजीब उर रहमान मुहम्मद जमान | birth_date = {{birth date and age|1990|3|7|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ डिसेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४५ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २९ | runs1 = १२४ | bat avg1 = १२.४० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २८ | deliveries1 = ४९८ | wickets1 = २४ | bowl avg1 = २१.५४ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/२३ | catches/stumpings1 = ७/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''मुजीब-उर-रहमान''' (जन्म ७ मार्च १९९०) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 |title=Mujeeb Ur Rehman Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=मुजीब-उर-रहमान प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मुजीब-उर-रहमानने १४ डिसेंबर २०२४ रोजी दुबई येथील आयसीसी अकादमी मैदानावर ओमानविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो कतारचा ४५वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. ११ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने चार षटकांत २३ धावा देत तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे. ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी थायलंडविरुद्ध त्याने चार षटकांत १० धावा देत दोन बळी घेतले. ११ ऑक्टोबर रोजी भूतानविरुद्ध त्याने चार षटकांत नऊ धावा देत एक बळी घेतला. १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी बहरीनविरुद्धच्या सामन्यात त्याने चार षटकांत केवळ ११ धावा दिल्या. धावांचा पाठलाग करताना त्याने शेवटच्या चेंडूवर एक धाव घेत कतारला दोन गडी राखून विजय मिळवून दिला. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 क्रिकइन्फोवरील मुजीब-उर-रहमान] [[वर्ग:इ.स. १९९० मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] i8t9qp5qxjyrp8g7irpqcrsp9j7dz1q 2725934 2725933 2026-10-25T10:37:04Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725934 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुजीब-उर-रहमान | country = कतार | full_name = मुजीब उर रहमान मुहम्मद जमान | birth_date = {{birth date and age|1990|3|7|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ डिसेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४५ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २९ | runs1 = १२४ | bat avg1 = १२.४० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २८ | deliveries1 = ४९८ | wickets1 = २४ | bowl avg1 = २१.५४ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/२३ | catches/stumpings1 = ७/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''मुजीब-उर-रहमान''' (जन्म ७ मार्च १९९०) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 |title=Mujeeb Ur Rehman Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=मुजीब-उर-रहमान प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मुजीब-उर-रहमानने १४ डिसेंबर २०२४ रोजी दुबई येथील आयसीसी अकादमी मैदानावर ओमानविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो कतारचा ४५वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. ११ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने चार षटकांत २३ धावा देत तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे. ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी थायलंडविरुद्ध त्याने चार षटकांत १० धावा देत दोन बळी घेतले. ११ ऑक्टोबर रोजी भूतानविरुद्ध त्याने चार षटकांत नऊ धावा देत एक बळी घेतला. १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी बहरीनविरुद्धच्या सामन्यात त्याने चार षटकांत केवळ ११ धावा दिल्या. धावांचा पाठलाग करताना त्याने शेवटच्या चेंडूवर एक धाव घेत कतारला दोन गडी राखून विजय मिळवून दिला. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 क्रिकइन्फोवरील मुजीब-उर-रहमान] [[वर्ग:इ.स. १९९० मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 65tmt7h6vlu22agkl7dvylnyienka5g 2725935 2725934 2026-10-25T10:37:10Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725935 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुजीब-उर-रहमान | country = कतार | full_name = मुजीब उर रहमान मुहम्मद जमान | birth_date = {{birth date and age|1990|3|7|df=yes}} | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ डिसेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४५ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २९ | runs1 = १२४ | bat avg1 = १२.४० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २८ | deliveries1 = ४९८ | wickets1 = २४ | bowl avg1 = २१.५४ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/२३ | catches/stumpings1 = ७/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''मुजीब-उर-रहमान''' (जन्म ७ मार्च १९९०) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 |title=Mujeeb Ur Rehman Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=मुजीब-उर-रहमान प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मुजीब-उर-रहमानने १४ डिसेंबर २०२४ रोजी दुबई येथील आयसीसी अकादमी मैदानावर ओमानविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो कतारचा ४५वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. ११ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने चार षटकांत २३ धावा देत तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे. ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी थायलंडविरुद्ध त्याने चार षटकांत १० धावा देत दोन बळी घेतले. ११ ऑक्टोबर रोजी भूतानविरुद्ध त्याने चार षटकांत नऊ धावा देत एक बळी घेतला. १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी बहरीनविरुद्धच्या सामन्यात त्याने चार षटकांत केवळ ११ धावा दिल्या. धावांचा पाठलाग करताना त्याने शेवटच्या चेंडूवर एक धाव घेत कतारला दोन गडी राखून विजय मिळवून दिला. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/mujeeb-ur-rehman-1058214 क्रिकइन्फोवरील मुजीब-उर-रहमान] [[वर्ग:इ.स. १९९० मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] rxojr9wjohken4lp9434xnnbky3h9r5 0 385960 2725825 2026-10-25T03:00:36Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = मुहम्मद आसिम | country = कतार | full_name = मुहम्मद आसिम लियाकत अली | birth_date = {{birth date and age|1993|12|25|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutd... 2725825 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुहम्मद आसिम | country = कतार | full_name = मुहम्मद आसिम लियाकत अली | birth_date = {{birth date and age|1993|12|25|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ डिसेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४४ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | matches1 = ३० | runs1 = ७२३ | bat avg1 = ४०.१६ | 100s/50s1 = ०/६ | top score1 = ६७[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ४७९ | wickets1 = २७ | bowl avg1 = १७.८१ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/६ | catches/stumpings1 = | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ११ | runs2 = २७५ | bat avg2 = ३४.३७ | 100s/50s2 = ०/१ | top score2 = ९४ | deliveries2 = ५१२ | wickets2 = १४ | bowl avg2 = ३०.४२ | fivefor2 = १ | tenfor2 = ० | best bowling2 = ६/१८ | catches/stumpings2 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-asim-1464831 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''मुहम्मद आसिम''' (जन्म २५ डिसेंबर १९९३) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''मुहम्मद आसिम लियाकत अली''' आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-asim-1464831 |title=Muhammad Asim Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=मुहम्मद आसिम प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== आसिमने १४ डिसेंबर २०२४ रोजी दुबई येथील आयसीसी अकादमी मैदानावर ओमानविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो कतारचा ४४वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने २८ चेंडूंत ६३ धावा केल्या. २०२६ मध्ये बहरीनविरुद्धच्या घरच्या टी२०आ मालिकेत त्याने ११ फेब्रुवारी रोजी ३९ चेंडूंत नाबाद ६७ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ११ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भूतानविरुद्ध त्याने चार षटकांत केवळ सहा धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली आणि त्याला सामनावीर पुरस्कार मिळाला.<ref name="profile"/> ==लिस्ट अ कारकीर्द== आसिमने २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी कुवेतविरुद्ध लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने ७० चेंडूंत ९४ धावा केल्या.<ref name="profile"/> ४ सप्टेंबर २०२६ रोजी सिंगापूरविरुद्ध २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकातील सामन्यात त्याने ९.२ षटकांत १८ धावा देत सहा बळी घेतले. ही त्याची लिस्ट अ क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी असून त्याचा लिस्ट अ क्रिकेटमधील पहिला पाच बळींचा डाव होता.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-asim-1464831 क्रिकइन्फोवरील मुहम्मद आसिम] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] ey3b2ezs6ihmiexwocn3zd3vfp9dl3u 2725937 2725825 2026-10-25T10:40:28Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९३ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725937 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुहम्मद आसिम | country = कतार | full_name = मुहम्मद आसिम लियाकत अली | birth_date = {{birth date and age|1993|12|25|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ डिसेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४४ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | matches1 = ३० | runs1 = ७२३ | bat avg1 = ४०.१६ | 100s/50s1 = ०/६ | top score1 = ६७[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ४७९ | wickets1 = २७ | bowl avg1 = १७.८१ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/६ | catches/stumpings1 = | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ११ | runs2 = २७५ | bat avg2 = ३४.३७ | 100s/50s2 = ०/१ | top score2 = ९४ | deliveries2 = ५१२ | wickets2 = १४ | bowl avg2 = ३०.४२ | fivefor2 = १ | tenfor2 = ० | best bowling2 = ६/१८ | catches/stumpings2 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-asim-1464831 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''मुहम्मद आसिम''' (जन्म २५ डिसेंबर १९९३) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''मुहम्मद आसिम लियाकत अली''' आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-asim-1464831 |title=Muhammad Asim Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=मुहम्मद आसिम प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== आसिमने १४ डिसेंबर २०२४ रोजी दुबई येथील आयसीसी अकादमी मैदानावर ओमानविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो कतारचा ४४वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने २८ चेंडूंत ६३ धावा केल्या. २०२६ मध्ये बहरीनविरुद्धच्या घरच्या टी२०आ मालिकेत त्याने ११ फेब्रुवारी रोजी ३९ चेंडूंत नाबाद ६७ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ११ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भूतानविरुद्ध त्याने चार षटकांत केवळ सहा धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली आणि त्याला सामनावीर पुरस्कार मिळाला.<ref name="profile"/> ==लिस्ट अ कारकीर्द== आसिमने २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी कुवेतविरुद्ध लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने ७० चेंडूंत ९४ धावा केल्या.<ref name="profile"/> ४ सप्टेंबर २०२६ रोजी सिंगापूरविरुद्ध २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकातील सामन्यात त्याने ९.२ षटकांत १८ धावा देत सहा बळी घेतले. ही त्याची लिस्ट अ क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी असून त्याचा लिस्ट अ क्रिकेटमधील पहिला पाच बळींचा डाव होता.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-asim-1464831 क्रिकइन्फोवरील मुहम्मद आसिम] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] hfq736xw7m2f031hllzv2n0vp8jpkyk 2725938 2725937 2026-10-25T10:40:37Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725938 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुहम्मद आसिम | country = कतार | full_name = मुहम्मद आसिम लियाकत अली | birth_date = {{birth date and age|1993|12|25|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ डिसेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४४ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | matches1 = ३० | runs1 = ७२३ | bat avg1 = ४०.१६ | 100s/50s1 = ०/६ | top score1 = ६७[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ४७९ | wickets1 = २७ | bowl avg1 = १७.८१ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/६ | catches/stumpings1 = | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ११ | runs2 = २७५ | bat avg2 = ३४.३७ | 100s/50s2 = ०/१ | top score2 = ९४ | deliveries2 = ५१२ | wickets2 = १४ | bowl avg2 = ३०.४२ | fivefor2 = १ | tenfor2 = ० | best bowling2 = ६/१८ | catches/stumpings2 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-asim-1464831 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''मुहम्मद आसिम''' (जन्म २५ डिसेंबर १९९३) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''मुहम्मद आसिम लियाकत अली''' आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-asim-1464831 |title=Muhammad Asim Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=मुहम्मद आसिम प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== आसिमने १४ डिसेंबर २०२४ रोजी दुबई येथील आयसीसी अकादमी मैदानावर ओमानविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो कतारचा ४४वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने २८ चेंडूंत ६३ धावा केल्या. २०२६ मध्ये बहरीनविरुद्धच्या घरच्या टी२०आ मालिकेत त्याने ११ फेब्रुवारी रोजी ३९ चेंडूंत नाबाद ६७ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ११ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भूतानविरुद्ध त्याने चार षटकांत केवळ सहा धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली आणि त्याला सामनावीर पुरस्कार मिळाला.<ref name="profile"/> ==लिस्ट अ कारकीर्द== आसिमने २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी कुवेतविरुद्ध लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने ७० चेंडूंत ९४ धावा केल्या.<ref name="profile"/> ४ सप्टेंबर २०२६ रोजी सिंगापूरविरुद्ध २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकातील सामन्यात त्याने ९.२ षटकांत १८ धावा देत सहा बळी घेतले. ही त्याची लिस्ट अ क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी असून त्याचा लिस्ट अ क्रिकेटमधील पहिला पाच बळींचा डाव होता.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-asim-1464831 क्रिकइन्फोवरील मुहम्मद आसिम] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 651f0g9aliem9zgxoxt42x000bbu8sx 2725939 2725938 2026-10-25T10:40:43Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725939 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मुहम्मद आसिम | country = कतार | full_name = मुहम्मद आसिम लियाकत अली | birth_date = {{birth date and age|1993|12|25|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ डिसेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = ओमान | T20Icap = ४४ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | matches1 = ३० | runs1 = ७२३ | bat avg1 = ४०.१६ | 100s/50s1 = ०/६ | top score1 = ६७[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ४७९ | wickets1 = २७ | bowl avg1 = १७.८१ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/६ | catches/stumpings1 = | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ११ | runs2 = २७५ | bat avg2 = ३४.३७ | 100s/50s2 = ०/१ | top score2 = ९४ | deliveries2 = ५१२ | wickets2 = १४ | bowl avg2 = ३०.४२ | fivefor2 = १ | tenfor2 = ० | best bowling2 = ६/१८ | catches/stumpings2 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-asim-1464831 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''मुहम्मद आसिम''' (जन्म २५ डिसेंबर १९९३) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''मुहम्मद आसिम लियाकत अली''' आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-asim-1464831 |title=Muhammad Asim Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=मुहम्मद आसिम प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== आसिमने १४ डिसेंबर २०२४ रोजी दुबई येथील आयसीसी अकादमी मैदानावर ओमानविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो कतारचा ४४वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने २८ चेंडूंत ६३ धावा केल्या. २०२६ मध्ये बहरीनविरुद्धच्या घरच्या टी२०आ मालिकेत त्याने ११ फेब्रुवारी रोजी ३९ चेंडूंत नाबाद ६७ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ११ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भूतानविरुद्ध त्याने चार षटकांत केवळ सहा धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली आणि त्याला सामनावीर पुरस्कार मिळाला.<ref name="profile"/> ==लिस्ट अ कारकीर्द== आसिमने २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी कुवेतविरुद्ध लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने ७० चेंडूंत ९४ धावा केल्या.<ref name="profile"/> ४ सप्टेंबर २०२६ रोजी सिंगापूरविरुद्ध २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकातील सामन्यात त्याने ९.२ षटकांत १८ धावा देत सहा बळी घेतले. ही त्याची लिस्ट अ क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी असून त्याचा लिस्ट अ क्रिकेटमधील पहिला पाच बळींचा डाव होता.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-asim-1464831 क्रिकइन्फोवरील मुहम्मद आसिम] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] fjqzy5mlzq4zk2ih0tqna77drbtwour 0 385961 2725826 2026-10-25T03:03:17Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = शाहझेब आफ्रिदी | country = कतार | full_name = शाहझेब आफ्रिदी | birth_date = {{birth date and age|2001|9|5|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १० फेब... 2725826 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = शाहझेब आफ्रिदी | country = कतार | full_name = शाहझेब आफ्रिदी | birth_date = {{birth date and age|2001|9|5|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १० फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ५३ | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = मंगोलिया | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ७ | runs1 = ११३ | bat avg1 = २८.२५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४५ | deliveries1 = १२ | wickets1 = १ | bowl avg1 = ३२.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/३२ | catches/stumpings1 = २/- | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ६ | runs2 = १९३ | bat avg2 = ३२.१६ | 100s/50s2 = १/० | top score2 = १०५ | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/shahzeb-afridi-1523013 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''शाहझेब आफ्रिदी''' (जन्म ५ सप्टेंबर २००१) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/shahzeb-afridi-1523013 |title=Shahzeb Afridi Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=शाहझेब आफ्रिदी प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== आफ्रिदीने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी दोहा येथील वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमवर बहरीनविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bahrain-in-qatar-2025-26-1522982/qatar-vs-bahrain-1st-t20i-1522993/full-scorecard |title=Qatar vs Bahrain, 1st T20I at Doha, February 10, 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध बहरीन, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १० फेब्रुवारी २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=१० फेब्रुवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५३वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात तो एक धाव काढून नाबाद राहिला. १४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने २० चेंडूत नाबाद ३५ धावा केल्या. ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी कुवेतविरुद्ध त्याने दोन षटकांत ३२ धावा देत एक बळी घेतला. हा त्याचा आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिला बळी होता. १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंगोलियाविरुद्ध त्याने २१ चेंडूत सहा चौकार आणि दोन षटकारांसह ४५ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-mongolia-16th-match-1554548/full-scorecard |title=Qatar vs Mongolia, 16th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध मंगोलिया, सोळावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=१२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==लिस्ट अ कारकीर्द== आफ्रिदीने ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैरोबी येथे कुवेतविरुद्ध क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ सामन्यात त्याने ५७ चेंडूत १५ चौकार आणि पाच षटकारांसह १०५ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-27-1451764/kuwait-vs-qatar-33rd-match-1559442/full-scorecard |title=Kuwait vs Qatar, 33rd Match, CWC Challenge League Group A 2024-2026/27 - Full Scorecard |trans-title=कुवेत विरुद्ध कतार, ३३वा सामना, क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग गट अ २०२४-२०२६/२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> हे त्याचे लिस्ट अ क्रिकेटमधील पहिले शतक होते. त्याच्या खेळीमुळे कतारने ३३२ धावांचे लक्ष्य पाच गडी राखून पार केले आणि आफ्रिदीला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले. २४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केनियाविरुद्ध त्याने ३९ चेंडूत ४३ धावा केल्या. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/shahzeb-afridi-1523013 क्रिकइन्फोवरील शाहझेब आफ्रिदी] [[वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] jj5oigduel6lzrculrwmia9qgj432ib 2725941 2725826 2026-10-25T10:42:48Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २००१ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725941 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = शाहझेब आफ्रिदी | country = कतार | full_name = शाहझेब आफ्रिदी | birth_date = {{birth date and age|2001|9|5|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १० फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ५३ | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = मंगोलिया | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ७ | runs1 = ११३ | bat avg1 = २८.२५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४५ | deliveries1 = १२ | wickets1 = १ | bowl avg1 = ३२.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/३२ | catches/stumpings1 = २/- | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ६ | runs2 = १९३ | bat avg2 = ३२.१६ | 100s/50s2 = १/० | top score2 = १०५ | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/shahzeb-afridi-1523013 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''शाहझेब आफ्रिदी''' (जन्म ५ सप्टेंबर २००१) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/shahzeb-afridi-1523013 |title=Shahzeb Afridi Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=शाहझेब आफ्रिदी प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== आफ्रिदीने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी दोहा येथील वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमवर बहरीनविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bahrain-in-qatar-2025-26-1522982/qatar-vs-bahrain-1st-t20i-1522993/full-scorecard |title=Qatar vs Bahrain, 1st T20I at Doha, February 10, 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध बहरीन, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १० फेब्रुवारी २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=१० फेब्रुवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५३वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात तो एक धाव काढून नाबाद राहिला. १४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने २० चेंडूत नाबाद ३५ धावा केल्या. ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी कुवेतविरुद्ध त्याने दोन षटकांत ३२ धावा देत एक बळी घेतला. हा त्याचा आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिला बळी होता. १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंगोलियाविरुद्ध त्याने २१ चेंडूत सहा चौकार आणि दोन षटकारांसह ४५ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-mongolia-16th-match-1554548/full-scorecard |title=Qatar vs Mongolia, 16th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध मंगोलिया, सोळावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=१२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==लिस्ट अ कारकीर्द== आफ्रिदीने ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैरोबी येथे कुवेतविरुद्ध क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ सामन्यात त्याने ५७ चेंडूत १५ चौकार आणि पाच षटकारांसह १०५ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-27-1451764/kuwait-vs-qatar-33rd-match-1559442/full-scorecard |title=Kuwait vs Qatar, 33rd Match, CWC Challenge League Group A 2024-2026/27 - Full Scorecard |trans-title=कुवेत विरुद्ध कतार, ३३वा सामना, क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग गट अ २०२४-२०२६/२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> हे त्याचे लिस्ट अ क्रिकेटमधील पहिले शतक होते. त्याच्या खेळीमुळे कतारने ३३२ धावांचे लक्ष्य पाच गडी राखून पार केले आणि आफ्रिदीला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले. २४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केनियाविरुद्ध त्याने ३९ चेंडूत ४३ धावा केल्या. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/shahzeb-afridi-1523013 क्रिकइन्फोवरील शाहझेब आफ्रिदी] [[वर्ग:इ.स. २००१ मध्ये मृत क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] o07v8yetwtenr6f0xi141ie52q0c4cn 2725942 2725941 2026-10-25T10:42:59Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. २००१ मध्ये मृत क्रिकेट खेळाडू]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725942 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = शाहझेब आफ्रिदी | country = कतार | full_name = शाहझेब आफ्रिदी | birth_date = {{birth date and age|2001|9|5|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १० फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ५३ | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = मंगोलिया | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ७ | runs1 = ११३ | bat avg1 = २८.२५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४५ | deliveries1 = १२ | wickets1 = १ | bowl avg1 = ३२.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/३२ | catches/stumpings1 = २/- | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ६ | runs2 = १९३ | bat avg2 = ३२.१६ | 100s/50s2 = १/० | top score2 = १०५ | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/shahzeb-afridi-1523013 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''शाहझेब आफ्रिदी''' (जन्म ५ सप्टेंबर २००१) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/shahzeb-afridi-1523013 |title=Shahzeb Afridi Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=शाहझेब आफ्रिदी प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== आफ्रिदीने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी दोहा येथील वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमवर बहरीनविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bahrain-in-qatar-2025-26-1522982/qatar-vs-bahrain-1st-t20i-1522993/full-scorecard |title=Qatar vs Bahrain, 1st T20I at Doha, February 10, 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध बहरीन, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १० फेब्रुवारी २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=१० फेब्रुवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५३वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात तो एक धाव काढून नाबाद राहिला. १४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने २० चेंडूत नाबाद ३५ धावा केल्या. ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी कुवेतविरुद्ध त्याने दोन षटकांत ३२ धावा देत एक बळी घेतला. हा त्याचा आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिला बळी होता. १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंगोलियाविरुद्ध त्याने २१ चेंडूत सहा चौकार आणि दोन षटकारांसह ४५ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-mongolia-16th-match-1554548/full-scorecard |title=Qatar vs Mongolia, 16th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध मंगोलिया, सोळावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=१२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==लिस्ट अ कारकीर्द== आफ्रिदीने ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैरोबी येथे कुवेतविरुद्ध क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ सामन्यात त्याने ५७ चेंडूत १५ चौकार आणि पाच षटकारांसह १०५ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-27-1451764/kuwait-vs-qatar-33rd-match-1559442/full-scorecard |title=Kuwait vs Qatar, 33rd Match, CWC Challenge League Group A 2024-2026/27 - Full Scorecard |trans-title=कुवेत विरुद्ध कतार, ३३वा सामना, क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग गट अ २०२४-२०२६/२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> हे त्याचे लिस्ट अ क्रिकेटमधील पहिले शतक होते. त्याच्या खेळीमुळे कतारने ३३२ धावांचे लक्ष्य पाच गडी राखून पार केले आणि आफ्रिदीला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले. २४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केनियाविरुद्ध त्याने ३९ चेंडूत ४३ धावा केल्या. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/shahzeb-afridi-1523013 क्रिकइन्फोवरील शाहझेब आफ्रिदी] [[वर्ग:इ.स. २००१ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] cmvtny3ax2ps7oxkipw3zsiroxznmwz 2725943 2725942 2026-10-25T10:43:06Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725943 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = शाहझेब आफ्रिदी | country = कतार | full_name = शाहझेब आफ्रिदी | birth_date = {{birth date and age|2001|9|5|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १० फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = बहरीन | T20Icap = ५३ | lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = मंगोलिया | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ७ | runs1 = ११३ | bat avg1 = २८.२५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४५ | deliveries1 = १२ | wickets1 = १ | bowl avg1 = ३२.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/३२ | catches/stumpings1 = २/- | column2 = लिस्ट अ | matches2 = ६ | runs2 = १९३ | bat avg2 = ३२.१६ | 100s/50s2 = १/० | top score2 = १०५ | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/shahzeb-afridi-1523013 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''शाहझेब आफ्रिदी''' (जन्म ५ सप्टेंबर २००१) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/shahzeb-afridi-1523013 |title=Shahzeb Afridi Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=शाहझेब आफ्रिदी प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== आफ्रिदीने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी दोहा येथील वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमवर बहरीनविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bahrain-in-qatar-2025-26-1522982/qatar-vs-bahrain-1st-t20i-1522993/full-scorecard |title=Qatar vs Bahrain, 1st T20I at Doha, February 10, 2026 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध बहरीन, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दोहा, १० फेब्रुवारी २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=१० फेब्रुवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ५३वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात तो एक धाव काढून नाबाद राहिला. १४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी बहरीनविरुद्ध त्याने २० चेंडूत नाबाद ३५ धावा केल्या. ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी कुवेतविरुद्ध त्याने दोन षटकांत ३२ धावा देत एक बळी घेतला. हा त्याचा आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिला बळी होता. १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंगोलियाविरुद्ध त्याने २१ चेंडूत सहा चौकार आणि दोन षटकारांसह ४५ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/qatar-vs-mongolia-16th-match-1554548/full-scorecard |title=Qatar vs Mongolia, 16th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier A 2026-27 - Full Scorecard |trans-title=कतार विरुद्ध मंगोलिया, सोळावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ २०२६-२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=१२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==लिस्ट अ कारकीर्द== आफ्रिदीने ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैरोबी येथे कुवेतविरुद्ध क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ सामन्यात त्याने ५७ चेंडूत १५ चौकार आणि पाच षटकारांसह १०५ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cwc-challenge-league-group-a-2024-2026-27-1451764/kuwait-vs-qatar-33rd-match-1559442/full-scorecard |title=Kuwait vs Qatar, 33rd Match, CWC Challenge League Group A 2024-2026/27 - Full Scorecard |trans-title=कुवेत विरुद्ध कतार, ३३वा सामना, क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग गट अ २०२४-२०२६/२७ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=२२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> हे त्याचे लिस्ट अ क्रिकेटमधील पहिले शतक होते. त्याच्या खेळीमुळे कतारने ३३२ धावांचे लक्ष्य पाच गडी राखून पार केले आणि आफ्रिदीला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले. २४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केनियाविरुद्ध त्याने ३९ चेंडूत ४३ धावा केल्या. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/shahzeb-afridi-1523013 क्रिकइन्फोवरील शाहझेब आफ्रिदी] [[वर्ग:इ.स. २००१ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] o8okk71qma0eniffo2f0cbsxd0i11b1 0 385962 2725827 2026-10-25T03:05:26Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = शाहजैब जमील | country = कतार | full_name = शाहजैब जमील अहमद | birth_date = {{birth date and age|1998|9|20|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २७ फेब्रुव... 2725827 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = शाहजैब जमील | country = कतार | full_name = शाहजैब जमील अहमद | birth_date = {{birth date and age|1998|9|20|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २७ फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = हाँग काँग | T20Icap = ३९ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ३० | runs1 = ४०७ | bat avg1 = २०.३५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४४ | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = १६/४ | column2 = लिस्ट अ | matches2 = १० | runs2 = ६९ | bat avg2 = ११.५० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ३१ | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ५/० | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''शाहजैब जमील''' (जन्म २० सप्टेंबर १९९८) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] असून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html |title=Qatar / Players / Shahzaib Jamil |trans-title=कतार / खेळाडू / शाहजैब जमील |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== जमीलने २७ फेब्रुवारी २०२४ रोजी दोहा येथे हाँग काँगविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422802.html |title=Qatar v Hong Kong, 1st T20I, 2024 |trans-title=कतार विरुद्ध हाँग काँग, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, २०२४ |website=क्रिकइन्फो |date=२७ फेब्रुवारी २०२४ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ३९वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने १५ चेंडूंत १२ धावा केल्या. १३ एप्रिल २०२५ रोजी हाँग काँगविरुद्धच्या सामन्यात जमीलने २० चेंडूंत दोन चौकार आणि पाच षटकारांसह ४४ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479326.html |title=Hong Kong v Qatar, 3rd Place Play-off, 2025 |trans-title=हाँग काँग विरुद्ध कतार, तिसऱ्या स्थानाचा सामना, २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=१३ एप्रिल २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे. २०२५ मध्ये सौदी अरेबियाविरुद्धच्या पाच सामन्यांच्या टी२०आ मालिकेत त्याने चार डावांत ७४ धावा केल्या. त्यामध्ये २१ जुलै रोजी केलेल्या नाबाद ४१ धावांच्या खेळीचा समावेश होता. २०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ स्पर्धेत तो कतारच्या संघाचा यष्टीरक्षक होता. ११ ऑक्टोबर रोजी भूतानविरुद्ध त्याने दोन झेल आणि दोन यष्टिचित केले. ==लिस्ट अ कारकीर्द== जमीलने २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी कुवेतविरुद्ध क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ सामन्यात लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html |title=Shahzaib Jamil Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=शाहजैब जमील प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात कुवेतविरुद्ध त्याने १७ चेंडूंत चार षटकारांसह ३१ धावा केल्या, ही त्याची लिस्ट अ क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html क्रिकइन्फोवरील शाहजैब जमील] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 8an50w0y8qwlpd97i11reiowhhhka2c 2725944 2725827 2026-10-25T10:44:10Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९८ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725944 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = शाहजैब जमील | country = कतार | full_name = शाहजैब जमील अहमद | birth_date = {{birth date and age|1998|9|20|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २७ फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = हाँग काँग | T20Icap = ३९ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ३० | runs1 = ४०७ | bat avg1 = २०.३५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४४ | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = १६/४ | column2 = लिस्ट अ | matches2 = १० | runs2 = ६९ | bat avg2 = ११.५० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ३१ | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ५/० | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''शाहजैब जमील''' (जन्म २० सप्टेंबर १९९८) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] असून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html |title=Qatar / Players / Shahzaib Jamil |trans-title=कतार / खेळाडू / शाहजैब जमील |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== जमीलने २७ फेब्रुवारी २०२४ रोजी दोहा येथे हाँग काँगविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422802.html |title=Qatar v Hong Kong, 1st T20I, 2024 |trans-title=कतार विरुद्ध हाँग काँग, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, २०२४ |website=क्रिकइन्फो |date=२७ फेब्रुवारी २०२४ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ३९वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने १५ चेंडूंत १२ धावा केल्या. १३ एप्रिल २०२५ रोजी हाँग काँगविरुद्धच्या सामन्यात जमीलने २० चेंडूंत दोन चौकार आणि पाच षटकारांसह ४४ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479326.html |title=Hong Kong v Qatar, 3rd Place Play-off, 2025 |trans-title=हाँग काँग विरुद्ध कतार, तिसऱ्या स्थानाचा सामना, २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=१३ एप्रिल २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे. २०२५ मध्ये सौदी अरेबियाविरुद्धच्या पाच सामन्यांच्या टी२०आ मालिकेत त्याने चार डावांत ७४ धावा केल्या. त्यामध्ये २१ जुलै रोजी केलेल्या नाबाद ४१ धावांच्या खेळीचा समावेश होता. २०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ स्पर्धेत तो कतारच्या संघाचा यष्टीरक्षक होता. ११ ऑक्टोबर रोजी भूतानविरुद्ध त्याने दोन झेल आणि दोन यष्टिचित केले. ==लिस्ट अ कारकीर्द== जमीलने २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी कुवेतविरुद्ध क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ सामन्यात लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html |title=Shahzaib Jamil Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=शाहजैब जमील प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात कुवेतविरुद्ध त्याने १७ चेंडूंत चार षटकारांसह ३१ धावा केल्या, ही त्याची लिस्ट अ क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html क्रिकइन्फोवरील शाहजैब जमील] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 8ownsvmttr4wqqg6tyrttz7bwzp2efl 2725945 2725944 2026-10-25T10:44:17Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725945 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = शाहजैब जमील | country = कतार | full_name = शाहजैब जमील अहमद | birth_date = {{birth date and age|1998|9|20|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २७ फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = हाँग काँग | T20Icap = ३९ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ३० | runs1 = ४०७ | bat avg1 = २०.३५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४४ | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = १६/४ | column2 = लिस्ट अ | matches2 = १० | runs2 = ६९ | bat avg2 = ११.५० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ३१ | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ५/० | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''शाहजैब जमील''' (जन्म २० सप्टेंबर १९९८) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] असून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html |title=Qatar / Players / Shahzaib Jamil |trans-title=कतार / खेळाडू / शाहजैब जमील |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== जमीलने २७ फेब्रुवारी २०२४ रोजी दोहा येथे हाँग काँगविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422802.html |title=Qatar v Hong Kong, 1st T20I, 2024 |trans-title=कतार विरुद्ध हाँग काँग, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, २०२४ |website=क्रिकइन्फो |date=२७ फेब्रुवारी २०२४ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ३९वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने १५ चेंडूंत १२ धावा केल्या. १३ एप्रिल २०२५ रोजी हाँग काँगविरुद्धच्या सामन्यात जमीलने २० चेंडूंत दोन चौकार आणि पाच षटकारांसह ४४ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479326.html |title=Hong Kong v Qatar, 3rd Place Play-off, 2025 |trans-title=हाँग काँग विरुद्ध कतार, तिसऱ्या स्थानाचा सामना, २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=१३ एप्रिल २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे. २०२५ मध्ये सौदी अरेबियाविरुद्धच्या पाच सामन्यांच्या टी२०आ मालिकेत त्याने चार डावांत ७४ धावा केल्या. त्यामध्ये २१ जुलै रोजी केलेल्या नाबाद ४१ धावांच्या खेळीचा समावेश होता. २०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ स्पर्धेत तो कतारच्या संघाचा यष्टीरक्षक होता. ११ ऑक्टोबर रोजी भूतानविरुद्ध त्याने दोन झेल आणि दोन यष्टिचित केले. ==लिस्ट अ कारकीर्द== जमीलने २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी कुवेतविरुद्ध क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ सामन्यात लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html |title=Shahzaib Jamil Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=शाहजैब जमील प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात कुवेतविरुद्ध त्याने १७ चेंडूंत चार षटकारांसह ३१ धावा केल्या, ही त्याची लिस्ट अ क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html क्रिकइन्फोवरील शाहजैब जमील] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 5w54kfffgf3hkt22cqqp0erx53qmsgi 2725946 2725945 2026-10-25T10:44:23Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725946 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = शाहजैब जमील | country = कतार | full_name = शाहजैब जमील अहमद | birth_date = {{birth date and age|1998|9|20|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २७ फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = हाँग काँग | T20Icap = ३९ | lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = बहरीन | columns = 2 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ३० | runs1 = ४०७ | bat avg1 = २०.३५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४४ | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = १६/४ | column2 = लिस्ट अ | matches2 = १० | runs2 = ६९ | bat avg2 = ११.५० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ३१ | deliveries2 = - | wickets2 = - | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ५/० | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''शाहजैब जमील''' (जन्म २० सप्टेंबर १९९८) हा कतारचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] असून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html |title=Qatar / Players / Shahzaib Jamil |trans-title=कतार / खेळाडू / शाहजैब जमील |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== जमीलने २७ फेब्रुवारी २०२४ रोजी दोहा येथे हाँग काँगविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422802.html |title=Qatar v Hong Kong, 1st T20I, 2024 |trans-title=कतार विरुद्ध हाँग काँग, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, २०२४ |website=क्रिकइन्फो |date=२७ फेब्रुवारी २०२४ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> तो कतारचा ३९वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने १५ चेंडूंत १२ धावा केल्या. १३ एप्रिल २०२५ रोजी हाँग काँगविरुद्धच्या सामन्यात जमीलने २० चेंडूंत दोन चौकार आणि पाच षटकारांसह ४४ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479326.html |title=Hong Kong v Qatar, 3rd Place Play-off, 2025 |trans-title=हाँग काँग विरुद्ध कतार, तिसऱ्या स्थानाचा सामना, २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=१३ एप्रिल २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे. २०२५ मध्ये सौदी अरेबियाविरुद्धच्या पाच सामन्यांच्या टी२०आ मालिकेत त्याने चार डावांत ७४ धावा केल्या. त्यामध्ये २१ जुलै रोजी केलेल्या नाबाद ४१ धावांच्या खेळीचा समावेश होता. २०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ स्पर्धेत तो कतारच्या संघाचा यष्टीरक्षक होता. ११ ऑक्टोबर रोजी भूतानविरुद्ध त्याने दोन झेल आणि दोन यष्टिचित केले. ==लिस्ट अ कारकीर्द== जमीलने २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी कुवेतविरुद्ध क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ सामन्यात लिस्ट अ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html |title=Shahzaib Jamil Profile - Cricket Player Qatar |trans-title=शाहजैब जमील प्रोफाइल - कतार क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषकात कुवेतविरुद्ध त्याने १७ चेंडूंत चार षटकारांसह ३१ धावा केल्या, ही त्याची लिस्ट अ क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे. ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1397995.html क्रिकइन्फोवरील शाहजैब जमील] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कतारचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] pa0kvcww244sk5okeb2vj8xty6e0y7g 0 385963 2725828 2026-10-25T03:11:02Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट मैदान | मैदान_नाव = टक्स क्रिकेट ओव्हल | टोपणनाव = एलसी डी व्हिलियर्स ओव्हल | चित्र = | शीर्षक = | स्थळ = [[प्रिटोरिया]], [[दक्षिण आफ्रिका]] | स्थापना... 2725828 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट मैदान | मैदान_नाव = टक्स क्रिकेट ओव्हल | टोपणनाव = एलसी डी व्हिलियर्स ओव्हल | चित्र = | शीर्षक = | स्थळ = [[प्रिटोरिया]], [[दक्षिण आफ्रिका]] | स्थापना = १९९३ | बसण्याची_क्षमता = २,००० | मालक = प्रिटोरिया विद्यापीठ | प्रचालक = क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका | architect = लागू नाही | इतर_यजमान = [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका]] | एण्ड1 = | एण्ड2 = | आंतरराष्ट्रीय = true | प्रथम_महिला_एकदिवसीय_दिनांक = २४ मार्च | प्रथम_महिला_एकदिवसीय_वर्ष = २००५ | प्रथम_महिला_एकदिवसीय_संघ1 = ऑस्ट्रेलिया | प्रथम_महिला_एकदिवसीय_संघ2 = न्यू झीलंड | अंतिम_महिला_एकदिवसीय_दिनांक = ३ एप्रिल | अंतिम_महिला_एकदिवसीय_वर्ष = २००३ | अंतिम_महिला_एकदिवसीय_संघ1 = दक्षिण आफ्रिका | अंतिम_महिला_एकदिवसीय_संघ2 = न्यू झीलंड | केवळ_महिला_टी२०_दिनांक = १५ मे | केवळ_महिला_टी२०_वर्ष = २०१९ | केवळ_महिला_टी२०_संघ1 = दक्षिण आफ्रिका | केवळ_महिला_टी२०_संघ2 = पाकिस्तान | वर्ष1 = १९९३- | क्लब1 = नॉर्दर्न्स | वर्ष2 = १९९३- | क्लब2 = [[दक्षिण आफ्रिका अ क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका अ]] | दिनांक = ७ सप्टेंबर | वर्ष = २०२० | स्रोत = http://www.espncricinfo.com/India/content/ground/59177.html क्रिकइन्फो }} '''टक्स क्रिकेट ओव्हल''' किंवा '''एलसी डी व्हिलियर्स ओव्हल''' हे [[प्रिटोरिया]], [[दक्षिण आफ्रिका]] येथील एक क्रिकेट मैदान आहे. ते प्रिटोरिया विद्यापीठाच्या आवारात आहे. हे नॉर्दर्न्स क्रिकेट संघाचे अधूनमधून घरचे मैदान आहे. २००२ मध्ये स्थापन झालेले विद्यापीठाचे हाय परफॉर्मन्स सेंटर हे [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका संघा]]च्या परदेश दौऱ्यापूर्वीच्या सराव शिबिरांसाठी पसंतीचे ठिकाण बनले आहे. तसेच अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय महासंघांनीही त्यांची पसंतीची विशेष प्रशिक्षण केंद्र म्हणून या ठिकाणाची निवड केली आहे.<ref>[http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=12330 प्रिटोरिया विद्यापीठ]</ref> ओव्हलमध्ये ६ क्रिकेट मैदाने, ३ फुटबॉल मैदाने, एक रग्बी मैदान आणि दोन हॉकी मैदाने आहेत. स्टेडियमचा वापर ॲथलेटिक्ससाठीही केला जातो. सर्व मैदानांवर फ्लडलाइट्स असून प्रेक्षक क्षमता २,००० आहे. या मैदानावर १९९८ आयसीसी १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषकातील दोन युवा एकदिवसीय सामने<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/23/1649_uo.html युवा एकदिवसीय सामने]</ref> आणि [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]]ातील पाच महिला एकदिवसीय सामने खेळवण्यात आले.<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/23/1649_wo.html महिला एकदिवसीय सामने]</ref> २०१३ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट संघ|भारताचा]] सलामीवीर [[शिखर धवन]]ने या मैदानावर [[दक्षिण आफ्रिका अ क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका अ]] विरुद्ध नाबाद २४८ धावा केल्या.<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/549/549745.html क्रिकेटआर्काइव्ह]</ref> ==आयोजित स्पर्धा== * १९९८ आयसीसी १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक * [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] * [[२००९ आयसीसी विश्वचषक पात्रता सामने]] ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [http://www.espncricinfo.com/India/content/ground/59177.html क्रिकइन्फो] * [https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/23/1649.html क्रिकेटआर्काइव्ह] {{coord|-25.750873281532495|28.247123998054096|format=dms|display=title}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील क्रिकेट मैदाने]] lmn7m2e7sglxtl5iujxo48u8of9bgrm 2725948 2725828 2026-10-25T10:47:35Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725948 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट मैदान | मैदान_नाव = टक्स क्रिकेट ओव्हल | टोपणनाव = एलसी डी व्हिलियर्स ओव्हल | चित्र = | शीर्षक = | स्थळ = [[प्रिटोरिया]], [[दक्षिण आफ्रिका]] | स्थापना = १९९३ | बसण्याची_क्षमता = २,००० | मालक = प्रिटोरिया विद्यापीठ | प्रचालक = क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका | architect = लागू नाही | इतर_यजमान = [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका]] | एण्ड1 = | एण्ड2 = | आंतरराष्ट्रीय = true | प्रथम_महिला_एकदिवसीय_दिनांक = २४ मार्च | प्रथम_महिला_एकदिवसीय_वर्ष = २००५ | प्रथम_महिला_एकदिवसीय_संघ1 = ऑस्ट्रेलिया | प्रथम_महिला_एकदिवसीय_संघ2 = न्यू झीलंड | अंतिम_महिला_एकदिवसीय_दिनांक = ३ एप्रिल | अंतिम_महिला_एकदिवसीय_वर्ष = २००३ | अंतिम_महिला_एकदिवसीय_संघ1 = दक्षिण आफ्रिका | अंतिम_महिला_एकदिवसीय_संघ2 = न्यू झीलंड | केवळ_महिला_टी२०_दिनांक = १५ मे | केवळ_महिला_टी२०_वर्ष = २०१९ | केवळ_महिला_टी२०_संघ1 = दक्षिण आफ्रिका | केवळ_महिला_टी२०_संघ2 = पाकिस्तान | वर्ष1 = १९९३- | क्लब1 = नॉर्दर्न्स | वर्ष2 = १९९३- | क्लब2 = [[दक्षिण आफ्रिका अ क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका अ]] | दिनांक = ७ सप्टेंबर | वर्ष = २०२० | स्रोत = http://www.espncricinfo.com/India/content/ground/59177.html क्रिकइन्फो }} '''टक्स क्रिकेट ओव्हल''' किंवा '''एलसी डी व्हिलियर्स ओव्हल''' हे [[प्रिटोरिया]], [[दक्षिण आफ्रिका]] येथील एक क्रिकेट मैदान आहे. ते प्रिटोरिया विद्यापीठाच्या आवारात आहे. हे नॉर्दर्न्स क्रिकेट संघाचे अधूनमधून घरचे मैदान आहे. २००२ मध्ये स्थापन झालेले विद्यापीठाचे हाय परफॉर्मन्स सेंटर हे [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका संघा]]च्या परदेश दौऱ्यापूर्वीच्या सराव शिबिरांसाठी पसंतीचे ठिकाण बनले आहे. तसेच अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय महासंघांनीही त्यांची पसंतीची विशेष प्रशिक्षण केंद्र म्हणून या ठिकाणाची निवड केली आहे.<ref>[http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=12330 प्रिटोरिया विद्यापीठ]</ref> ओव्हलमध्ये ६ क्रिकेट मैदाने, ३ फुटबॉल मैदाने, एक रग्बी मैदान आणि दोन हॉकी मैदाने आहेत. स्टेडियमचा वापर ॲथलेटिक्ससाठीही केला जातो. सर्व मैदानांवर फ्लडलाइट्स असून प्रेक्षक क्षमता २,००० आहे. या मैदानावर १९९८ आयसीसी १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषकातील दोन युवा एकदिवसीय सामने<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/23/1649_uo.html युवा एकदिवसीय सामने]</ref> आणि [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]]ातील पाच महिला एकदिवसीय सामने खेळवण्यात आले.<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/23/1649_wo.html महिला एकदिवसीय सामने]</ref> २०१३ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट संघ|भारताचा]] सलामीवीर [[शिखर धवन]]ने या मैदानावर [[दक्षिण आफ्रिका अ क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका अ]] विरुद्ध नाबाद २४८ धावा केल्या.<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/549/549745.html क्रिकेटआर्काइव्ह]</ref> ==आयोजित स्पर्धा== * १९९८ आयसीसी १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक * [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] * [[२००९ आयसीसी विश्वचषक पात्रता सामने]] ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [http://www.espncricinfo.com/India/content/ground/59177.html क्रिकइन्फो] * [https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/23/1649.html क्रिकेटआर्काइव्ह] {{coord|-25.750873281532495|28.247123998054096|format=dms|display=title}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील क्रिकेट मैदाने]] [[वर्ग:प्रिटोरिया]] 0ldjw3nnq9jgb44s1xw6r6w8rwquyxz 2725949 2725948 2026-10-25T10:47:43Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725949 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट मैदान | मैदान_नाव = टक्स क्रिकेट ओव्हल | टोपणनाव = एलसी डी व्हिलियर्स ओव्हल | चित्र = | शीर्षक = | स्थळ = [[प्रिटोरिया]], [[दक्षिण आफ्रिका]] | स्थापना = १९९३ | बसण्याची_क्षमता = २,००० | मालक = प्रिटोरिया विद्यापीठ | प्रचालक = क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका | architect = लागू नाही | इतर_यजमान = [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका]] | एण्ड1 = | एण्ड2 = | आंतरराष्ट्रीय = true | प्रथम_महिला_एकदिवसीय_दिनांक = २४ मार्च | प्रथम_महिला_एकदिवसीय_वर्ष = २००५ | प्रथम_महिला_एकदिवसीय_संघ1 = ऑस्ट्रेलिया | प्रथम_महिला_एकदिवसीय_संघ2 = न्यू झीलंड | अंतिम_महिला_एकदिवसीय_दिनांक = ३ एप्रिल | अंतिम_महिला_एकदिवसीय_वर्ष = २००३ | अंतिम_महिला_एकदिवसीय_संघ1 = दक्षिण आफ्रिका | अंतिम_महिला_एकदिवसीय_संघ2 = न्यू झीलंड | केवळ_महिला_टी२०_दिनांक = १५ मे | केवळ_महिला_टी२०_वर्ष = २०१९ | केवळ_महिला_टी२०_संघ1 = दक्षिण आफ्रिका | केवळ_महिला_टी२०_संघ2 = पाकिस्तान | वर्ष1 = १९९३- | क्लब1 = नॉर्दर्न्स | वर्ष2 = १९९३- | क्लब2 = [[दक्षिण आफ्रिका अ क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका अ]] | दिनांक = ७ सप्टेंबर | वर्ष = २०२० | स्रोत = http://www.espncricinfo.com/India/content/ground/59177.html क्रिकइन्फो }} '''टक्स क्रिकेट ओव्हल''' किंवा '''एलसी डी व्हिलियर्स ओव्हल''' हे [[प्रिटोरिया]], [[दक्षिण आफ्रिका]] येथील एक क्रिकेट मैदान आहे. ते प्रिटोरिया विद्यापीठाच्या आवारात आहे. हे नॉर्दर्न्स क्रिकेट संघाचे अधूनमधून घरचे मैदान आहे. २००२ मध्ये स्थापन झालेले विद्यापीठाचे हाय परफॉर्मन्स सेंटर हे [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका संघा]]च्या परदेश दौऱ्यापूर्वीच्या सराव शिबिरांसाठी पसंतीचे ठिकाण बनले आहे. तसेच अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय महासंघांनीही त्यांची पसंतीची विशेष प्रशिक्षण केंद्र म्हणून या ठिकाणाची निवड केली आहे.<ref>[http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=12330 प्रिटोरिया विद्यापीठ]</ref> ओव्हलमध्ये ६ क्रिकेट मैदाने, ३ फुटबॉल मैदाने, एक रग्बी मैदान आणि दोन हॉकी मैदाने आहेत. स्टेडियमचा वापर ॲथलेटिक्ससाठीही केला जातो. सर्व मैदानांवर फ्लडलाइट्स असून प्रेक्षक क्षमता २,००० आहे. या मैदानावर १९९८ आयसीसी १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषकातील दोन युवा एकदिवसीय सामने<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/23/1649_uo.html युवा एकदिवसीय सामने]</ref> आणि [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]]ातील पाच महिला एकदिवसीय सामने खेळवण्यात आले.<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/23/1649_wo.html महिला एकदिवसीय सामने]</ref> २०१३ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट संघ|भारताचा]] सलामीवीर [[शिखर धवन]]ने या मैदानावर [[दक्षिण आफ्रिका अ क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका अ]] विरुद्ध नाबाद २४८ धावा केल्या.<ref>[https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/549/549745.html क्रिकेटआर्काइव्ह]</ref> ==आयोजित स्पर्धा== * १९९८ आयसीसी १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक * [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] * [[२००९ आयसीसी विश्वचषक पात्रता सामने]] ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [http://www.espncricinfo.com/India/content/ground/59177.html क्रिकइन्फो] * [https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/23/1649.html क्रिकेटआर्काइव्ह] {{coord|-25.750873281532495|28.247123998054096|format=dms|display=title}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील क्रिकेट मैदाने]] [[वर्ग:प्रिटोरिया]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती]] 38t4i3ces6wl08naepz5o8fzmzmqqs0 0 385964 2725829 2026-10-25T03:16:02Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = रविंद्र कोट्टाहच्ची | image = | full_name = | birth_date = {{birth date and age|1975|8|2|df=yes}} | birth_place = कलुतारा | death_date = | death_place = | batting = | bowling = | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | odisumpired = 2 |... 2725829 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = रविंद्र कोट्टाहच्ची | image = | full_name = | birth_date = {{birth date and age|1975|8|2|df=yes}} | birth_place = कलुतारा | death_date = | death_place = | batting = | bowling = | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | odisumpired = 2 | umpodidebutyr = 2026 | umpodilastyr = | t20isumpired = 5 | umpt20idebutyr = 2026 | umpt20ilastyr = | wodisumpired = 5 | umpwodidebutyr = 2008 | umpwodilastyr = 2016 | wt20isumpired = 3 | umpwt20idebutyr = 2015 | umpwt20ilastyr = 2023 | club1 = | year1 = | clubnumber1 = | club2 = | year2 = | clubnumber2 = | date = २३ मार्च २०१८ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/267062.html क्रिकइन्फो }} '''रविंद्र कोट्टाहच्ची''' (जन्म २ ऑगस्ट १९७५) हे श्रीलंकन [[क्रिकेट]] [[पंचगिरी|पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/267062.html |title=Ravindra Kottahachchi |trans-title=रविंद्र कोट्टाहच्ची |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> त्यांनी श्रीलंकेतील देशांतर्गत क्रिकेट स्पर्धांमध्ये पंचगिरी केली आहे, ज्यामध्ये २०१७-१८ एसएलसी ट्वेंटी२० स्पर्धा आणि २०१७-१८ प्रीमियर लीग स्पर्धेचा समावेश आहे.<ref name="T20">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1137450.html |title=Group B, SLC Twenty-20 Tournament at Colombo, Feb 25 2018 |trans-title=गट ब, एसएलसी ट्वेंटी२० स्पर्धा, कोलंबो, २५ फेब्रुवारी २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref><ref name="FC">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1128135.html |title=Group A, Premier League Tournament Tier A at Kaluthara, Jan 6-8 2018 |trans-title=गट अ, प्रीमियर लीग स्पर्धा टियर अ, कलुतारा, ६-८ जानेवारी २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> मार्च २०१८ मध्ये, २०१७-१८ प्रीमियर लिमिटेड ओव्हर्स स्पर्धेतील नॉन्डेस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब आणि सारासेन्स स्पोर्ट्स क्लब यांच्यातील उपांत्य सामन्यात ते दोन मैदानी पंचांपैकी एक होते.<ref name="LA">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1139444.html |title=1st semi final, Premier Limited Over Tournament at Katunayake, Mar 23 2018 |trans-title=पहिला उपांत्य सामना, प्रीमियर लिमिटेड ओव्हर्स स्पर्धा, कटुनायके, २३ मार्च २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये, त्यांनी सप्टेंबर २०१६ मध्ये श्रीलंका आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यात पंच म्हणून काम केले.<ref name="WODI">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1044203.html |title=1st ODI, Australia Women tour of Sri Lanka at Dambulla, Sep 18 2016 |trans-title=पहिला एकदिवसीय सामना, ऑस्ट्रेलिया महिला संघाचा श्रीलंका दौरा, दांबुला, १८ सप्टेंबर २०१६ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> तसेच मार्च २०१७ मध्ये बांगलादेशच्या श्रीलंका दौऱ्यातील दोन दिवसीय सामन्यातही त्यांनी पंचगिरी केली.<ref name="TM">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1083442.html |title=Tour match, Bangladesh tour of Sri Lanka at Moratuwa, Mar 2-3 2017 |trans-title=दौरा सामना, बांगलादेशचा श्रीलंका दौरा, मोरातुवा, २-३ मार्च २०१७ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> ==हे सुद्धा पहा== * एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट पंचांची यादी * आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट पंचांची यादी ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=267062}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kottahachchi, Ravindra}} [[वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 1a6syhkenapve17u2d05cm3p9r3za5r 2725950 2725829 2026-10-25T10:50:26Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९७५ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725950 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = रविंद्र कोट्टाहच्ची | image = | full_name = | birth_date = {{birth date and age|1975|8|2|df=yes}} | birth_place = कलुतारा | death_date = | death_place = | batting = | bowling = | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | odisumpired = 2 | umpodidebutyr = 2026 | umpodilastyr = | t20isumpired = 5 | umpt20idebutyr = 2026 | umpt20ilastyr = | wodisumpired = 5 | umpwodidebutyr = 2008 | umpwodilastyr = 2016 | wt20isumpired = 3 | umpwt20idebutyr = 2015 | umpwt20ilastyr = 2023 | club1 = | year1 = | clubnumber1 = | club2 = | year2 = | clubnumber2 = | date = २३ मार्च २०१८ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/267062.html क्रिकइन्फो }} '''रविंद्र कोट्टाहच्ची''' (जन्म २ ऑगस्ट १९७५) हे श्रीलंकन [[क्रिकेट]] [[पंचगिरी|पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/267062.html |title=Ravindra Kottahachchi |trans-title=रविंद्र कोट्टाहच्ची |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> त्यांनी श्रीलंकेतील देशांतर्गत क्रिकेट स्पर्धांमध्ये पंचगिरी केली आहे, ज्यामध्ये २०१७-१८ एसएलसी ट्वेंटी२० स्पर्धा आणि २०१७-१८ प्रीमियर लीग स्पर्धेचा समावेश आहे.<ref name="T20">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1137450.html |title=Group B, SLC Twenty-20 Tournament at Colombo, Feb 25 2018 |trans-title=गट ब, एसएलसी ट्वेंटी२० स्पर्धा, कोलंबो, २५ फेब्रुवारी २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref><ref name="FC">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1128135.html |title=Group A, Premier League Tournament Tier A at Kaluthara, Jan 6-8 2018 |trans-title=गट अ, प्रीमियर लीग स्पर्धा टियर अ, कलुतारा, ६-८ जानेवारी २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> मार्च २०१८ मध्ये, २०१७-१८ प्रीमियर लिमिटेड ओव्हर्स स्पर्धेतील नॉन्डेस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब आणि सारासेन्स स्पोर्ट्स क्लब यांच्यातील उपांत्य सामन्यात ते दोन मैदानी पंचांपैकी एक होते.<ref name="LA">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1139444.html |title=1st semi final, Premier Limited Over Tournament at Katunayake, Mar 23 2018 |trans-title=पहिला उपांत्य सामना, प्रीमियर लिमिटेड ओव्हर्स स्पर्धा, कटुनायके, २३ मार्च २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये, त्यांनी सप्टेंबर २०१६ मध्ये श्रीलंका आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यात पंच म्हणून काम केले.<ref name="WODI">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1044203.html |title=1st ODI, Australia Women tour of Sri Lanka at Dambulla, Sep 18 2016 |trans-title=पहिला एकदिवसीय सामना, ऑस्ट्रेलिया महिला संघाचा श्रीलंका दौरा, दांबुला, १८ सप्टेंबर २०१६ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> तसेच मार्च २०१७ मध्ये बांगलादेशच्या श्रीलंका दौऱ्यातील दोन दिवसीय सामन्यातही त्यांनी पंचगिरी केली.<ref name="TM">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1083442.html |title=Tour match, Bangladesh tour of Sri Lanka at Moratuwa, Mar 2-3 2017 |trans-title=दौरा सामना, बांगलादेशचा श्रीलंका दौरा, मोरातुवा, २-३ मार्च २०१७ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> ==हे सुद्धा पहा== * एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट पंचांची यादी * आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट पंचांची यादी ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=267062}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kottahachchi, Ravindra}} [[वर्ग:इ.स. १९७५ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] owidtpw4ofkk6xctenno67gucfrrxho 2725951 2725950 2026-10-25T10:50:41Z अभय नातू 206 [[Special:Contributions/अभय नातू|अभय नातू]] ([[User talk:अभय नातू|चर्चा]])यांची आवृत्ती [[Special:Diff/2725950|2725950]] परतवली. 2725951 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = रविंद्र कोट्टाहच्ची | image = | full_name = | birth_date = {{birth date and age|1975|8|2|df=yes}} | birth_place = कलुतारा | death_date = | death_place = | batting = | bowling = | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | odisumpired = 2 | umpodidebutyr = 2026 | umpodilastyr = | t20isumpired = 5 | umpt20idebutyr = 2026 | umpt20ilastyr = | wodisumpired = 5 | umpwodidebutyr = 2008 | umpwodilastyr = 2016 | wt20isumpired = 3 | umpwt20idebutyr = 2015 | umpwt20ilastyr = 2023 | club1 = | year1 = | clubnumber1 = | club2 = | year2 = | clubnumber2 = | date = २३ मार्च २०१८ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/267062.html क्रिकइन्फो }} '''रविंद्र कोट्टाहच्ची''' (जन्म २ ऑगस्ट १९७५) हे श्रीलंकन [[क्रिकेट]] [[पंचगिरी|पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/267062.html |title=Ravindra Kottahachchi |trans-title=रविंद्र कोट्टाहच्ची |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> त्यांनी श्रीलंकेतील देशांतर्गत क्रिकेट स्पर्धांमध्ये पंचगिरी केली आहे, ज्यामध्ये २०१७-१८ एसएलसी ट्वेंटी२० स्पर्धा आणि २०१७-१८ प्रीमियर लीग स्पर्धेचा समावेश आहे.<ref name="T20">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1137450.html |title=Group B, SLC Twenty-20 Tournament at Colombo, Feb 25 2018 |trans-title=गट ब, एसएलसी ट्वेंटी२० स्पर्धा, कोलंबो, २५ फेब्रुवारी २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref><ref name="FC">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1128135.html |title=Group A, Premier League Tournament Tier A at Kaluthara, Jan 6-8 2018 |trans-title=गट अ, प्रीमियर लीग स्पर्धा टियर अ, कलुतारा, ६-८ जानेवारी २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> मार्च २०१८ मध्ये, २०१७-१८ प्रीमियर लिमिटेड ओव्हर्स स्पर्धेतील नॉन्डेस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब आणि सारासेन्स स्पोर्ट्स क्लब यांच्यातील उपांत्य सामन्यात ते दोन मैदानी पंचांपैकी एक होते.<ref name="LA">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1139444.html |title=1st semi final, Premier Limited Over Tournament at Katunayake, Mar 23 2018 |trans-title=पहिला उपांत्य सामना, प्रीमियर लिमिटेड ओव्हर्स स्पर्धा, कटुनायके, २३ मार्च २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये, त्यांनी सप्टेंबर २०१६ मध्ये श्रीलंका आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यात पंच म्हणून काम केले.<ref name="WODI">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1044203.html |title=1st ODI, Australia Women tour of Sri Lanka at Dambulla, Sep 18 2016 |trans-title=पहिला एकदिवसीय सामना, ऑस्ट्रेलिया महिला संघाचा श्रीलंका दौरा, दांबुला, १८ सप्टेंबर २०१६ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> तसेच मार्च २०१७ मध्ये बांगलादेशच्या श्रीलंका दौऱ्यातील दोन दिवसीय सामन्यातही त्यांनी पंचगिरी केली.<ref name="TM">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1083442.html |title=Tour match, Bangladesh tour of Sri Lanka at Moratuwa, Mar 2-3 2017 |trans-title=दौरा सामना, बांगलादेशचा श्रीलंका दौरा, मोरातुवा, २-३ मार्च २०१७ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> ==हे सुद्धा पहा== * एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट पंचांची यादी * आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट पंचांची यादी ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=267062}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kottahachchi, Ravindra}} [[वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 1a6syhkenapve17u2d05cm3p9r3za5r 2725953 2725951 2026-10-25T10:52:25Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725953 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = रविंद्र कोट्टाहच्ची | image = | full_name = | birth_date = {{birth date and age|1975|8|2|df=yes}} | birth_place = कलुतारा | death_date = | death_place = | batting = | bowling = | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | odisumpired = 2 | umpodidebutyr = 2026 | umpodilastyr = | t20isumpired = 5 | umpt20idebutyr = 2026 | umpt20ilastyr = | wodisumpired = 5 | umpwodidebutyr = 2008 | umpwodilastyr = 2016 | wt20isumpired = 3 | umpwt20idebutyr = 2015 | umpwt20ilastyr = 2023 | club1 = | year1 = | clubnumber1 = | club2 = | year2 = | clubnumber2 = | date = २३ मार्च २०१८ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/267062.html क्रिकइन्फो }} '''रविंद्र कोट्टाहच्ची''' (जन्म २ ऑगस्ट १९७५) हे श्रीलंकन [[क्रिकेट]] [[पंचगिरी|पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/267062.html |title=Ravindra Kottahachchi |trans-title=रविंद्र कोट्टाहच्ची |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> त्यांनी श्रीलंकेतील देशांतर्गत क्रिकेट स्पर्धांमध्ये पंचगिरी केली आहे, ज्यामध्ये २०१७-१८ एसएलसी ट्वेंटी२० स्पर्धा आणि २०१७-१८ प्रीमियर लीग स्पर्धेचा समावेश आहे.<ref name="T20">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1137450.html |title=Group B, SLC Twenty-20 Tournament at Colombo, Feb 25 2018 |trans-title=गट ब, एसएलसी ट्वेंटी२० स्पर्धा, कोलंबो, २५ फेब्रुवारी २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref><ref name="FC">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1128135.html |title=Group A, Premier League Tournament Tier A at Kaluthara, Jan 6-8 2018 |trans-title=गट अ, प्रीमियर लीग स्पर्धा टियर अ, कलुतारा, ६-८ जानेवारी २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> मार्च २०१८ मध्ये, २०१७-१८ प्रीमियर लिमिटेड ओव्हर्स स्पर्धेतील नॉन्डेस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब आणि सारासेन्स स्पोर्ट्स क्लब यांच्यातील उपांत्य सामन्यात ते दोन मैदानी पंचांपैकी एक होते.<ref name="LA">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1139444.html |title=1st semi final, Premier Limited Over Tournament at Katunayake, Mar 23 2018 |trans-title=पहिला उपांत्य सामना, प्रीमियर लिमिटेड ओव्हर्स स्पर्धा, कटुनायके, २३ मार्च २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये, त्यांनी सप्टेंबर २०१६ मध्ये श्रीलंका आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यात पंच म्हणून काम केले.<ref name="WODI">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1044203.html |title=1st ODI, Australia Women tour of Sri Lanka at Dambulla, Sep 18 2016 |trans-title=पहिला एकदिवसीय सामना, ऑस्ट्रेलिया महिला संघाचा श्रीलंका दौरा, दांबुला, १८ सप्टेंबर २०१६ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> तसेच मार्च २०१७ मध्ये बांगलादेशच्या श्रीलंका दौऱ्यातील दोन दिवसीय सामन्यातही त्यांनी पंचगिरी केली.<ref name="TM">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1083442.html |title=Tour match, Bangladesh tour of Sri Lanka at Moratuwa, Mar 2-3 2017 |trans-title=दौरा सामना, बांगलादेशचा श्रीलंका दौरा, मोरातुवा, २-३ मार्च २०१७ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> ==हे सुद्धा पहा== * एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट पंचांची यादी * आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट पंचांची यादी ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=267062}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kottahachchi, Ravindra}} [[वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म]] [[वर्ग:क्रिकेट पंच]] sqn12fkfswqrixpk8mpwc3p5z7wp13y 2725954 2725953 2026-10-25T10:52:33Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725954 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = रविंद्र कोट्टाहच्ची | image = | full_name = | birth_date = {{birth date and age|1975|8|2|df=yes}} | birth_place = कलुतारा | death_date = | death_place = | batting = | bowling = | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | odisumpired = 2 | umpodidebutyr = 2026 | umpodilastyr = | t20isumpired = 5 | umpt20idebutyr = 2026 | umpt20ilastyr = | wodisumpired = 5 | umpwodidebutyr = 2008 | umpwodilastyr = 2016 | wt20isumpired = 3 | umpwt20idebutyr = 2015 | umpwt20ilastyr = 2023 | club1 = | year1 = | clubnumber1 = | club2 = | year2 = | clubnumber2 = | date = २३ मार्च २०१८ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/267062.html क्रिकइन्फो }} '''रविंद्र कोट्टाहच्ची''' (जन्म २ ऑगस्ट १९७५) हे श्रीलंकन [[क्रिकेट]] [[पंचगिरी|पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/267062.html |title=Ravindra Kottahachchi |trans-title=रविंद्र कोट्टाहच्ची |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> त्यांनी श्रीलंकेतील देशांतर्गत क्रिकेट स्पर्धांमध्ये पंचगिरी केली आहे, ज्यामध्ये २०१७-१८ एसएलसी ट्वेंटी२० स्पर्धा आणि २०१७-१८ प्रीमियर लीग स्पर्धेचा समावेश आहे.<ref name="T20">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1137450.html |title=Group B, SLC Twenty-20 Tournament at Colombo, Feb 25 2018 |trans-title=गट ब, एसएलसी ट्वेंटी२० स्पर्धा, कोलंबो, २५ फेब्रुवारी २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref><ref name="FC">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1128135.html |title=Group A, Premier League Tournament Tier A at Kaluthara, Jan 6-8 2018 |trans-title=गट अ, प्रीमियर लीग स्पर्धा टियर अ, कलुतारा, ६-८ जानेवारी २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> मार्च २०१८ मध्ये, २०१७-१८ प्रीमियर लिमिटेड ओव्हर्स स्पर्धेतील नॉन्डेस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब आणि सारासेन्स स्पोर्ट्स क्लब यांच्यातील उपांत्य सामन्यात ते दोन मैदानी पंचांपैकी एक होते.<ref name="LA">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1139444.html |title=1st semi final, Premier Limited Over Tournament at Katunayake, Mar 23 2018 |trans-title=पहिला उपांत्य सामना, प्रीमियर लिमिटेड ओव्हर्स स्पर्धा, कटुनायके, २३ मार्च २०१८ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये, त्यांनी सप्टेंबर २०१६ मध्ये श्रीलंका आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यात पंच म्हणून काम केले.<ref name="WODI">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1044203.html |title=1st ODI, Australia Women tour of Sri Lanka at Dambulla, Sep 18 2016 |trans-title=पहिला एकदिवसीय सामना, ऑस्ट्रेलिया महिला संघाचा श्रीलंका दौरा, दांबुला, १८ सप्टेंबर २०१६ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> तसेच मार्च २०१७ मध्ये बांगलादेशच्या श्रीलंका दौऱ्यातील दोन दिवसीय सामन्यातही त्यांनी पंचगिरी केली.<ref name="TM">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1083442.html |title=Tour match, Bangladesh tour of Sri Lanka at Moratuwa, Mar 2-3 2017 |trans-title=दौरा सामना, बांगलादेशचा श्रीलंका दौरा, मोरातुवा, २-३ मार्च २०१७ |access-date=२३ मार्च २०१८ |work=क्रिकइन्फो }}</ref> ==हे सुद्धा पहा== * एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट पंचांची यादी * आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट पंचांची यादी ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=267062}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kottahachchi, Ravindra}} [[वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म]] [[वर्ग:क्रिकेट पंच]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 09nqycq0orybi58yqbkib5ticozomic 0 385965 2725830 2026-10-25T03:18:46Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = नितीन बाठी | image = | country = नेदरलँड्स | fullname = | birth_date = {{birth date and age|1986|7|17|df=yes}} | birth_place = [[दावणगेरे]], [[कर्नाटक]], [[भारत]] | death_date = | death_place = | batting = | role = [[पंचगिरी|पंच]] |... 2725830 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = नितीन बाठी | image = | country = नेदरलँड्स | fullname = | birth_date = {{birth date and age|1986|7|17|df=yes}} | birth_place = [[दावणगेरे]], [[कर्नाटक]], [[भारत]] | death_date = | death_place = | batting = | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | odisumpired = 17 | umpodidebutyr = 2021 | umpodilastyr = 2025 | t20isumpired = 33 | umpt20idebutyr = 2021 | umpt20ilastyr = 2024 | wodisumpired = 2 | umpwodidebutyr = | umpwodilastyr = | wt20isumpired = 8 | umpwt20idebutyr = | umpwt20ilastyr = | date = १७ जानेवारी २०२६ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1198498.html क्रिकइन्फो }} '''नितीन बाठी''' (जन्म १७ जुलै १९८६) हे भारतीय वंशाचे डच क्रिकेट [[पंचगिरी|पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1198498.html |title=Nitin Bathi |trans-title=नितीन बाठी |access-date=१७ जानेवारी २०२६ |work=क्रिकइन्फो }}</ref><ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/bengaluru-umpire-nitin-bathi-officiates-in-odis-featuring-dutch-team/articleshow/83225269.cms |title=Bengaluru umpire Nitin Bathi officiates in ODIs featuring Dutch team |trans-title=बेंगळुरूचे पंच नितीन बाठी यांनी नेदरलँड्स संघाच्या एकदिवसीय सामन्यांत पंचगिरी केली |work=द टाइम्स ऑफ इंडिया |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/indians-give-umpiring-a-global-feel/articleshow/89009113.cms |title=Indians give umpiring a global feel |trans-title=भारतीयांनी पंचगिरीला जागतिक स्वरूप दिले |work=द टाइम्स ऑफ इंडिया |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref> त्यांनी १९ मे २०२१ रोजी नेदरलँड्स आणि स्कॉटलंड यांच्यातील सामन्यात [[एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] पंच म्हणून पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260084.html |title=1st ODI, Rotterdam, May 19, 2021, Scotland tour of Netherlands |trans-title=पहिला एकदिवसीय सामना, रॉटरडॅम, १९ मे २०२१, स्कॉटलंडचा नेदरलँड्स दौरा |work=क्रिकइन्फो |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref> १६ ऑक्टोबर २०२१ रोजी २०२१ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप विभाग पात्रता स्पर्धेतील डेन्मार्क आणि इटली यांच्यातील सामन्यात त्यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] पंच म्हणून पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1282739.html |title=2nd Match, Almeria, October 15, 2021, ICC Men's T20 World Cup Europe Region Qualifier |trans-title=दुसरा सामना, अल्मेरिया, १५ ऑक्टोबर २०२१, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप विभाग पात्रता |work=क्रिकइन्फो |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref> १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी, भारत आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्यातील २०२५ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यासाठी त्यांची मैदानी पंच म्हणून निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/match-officials-named-for-icc-u19-women-s-t20-world-cup-2025-final |title=Match Officials named for ICC U19 Women’s T20 World Cup 2025 Final |trans-title=२०२५ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक अंतिम सामन्यासाठी सामनाधिकाऱ्यांची निवड |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref> ==हे सुद्धा पहा== * एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट पंचांची यादी * आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट पंचांची यादी ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=1198498}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Bathi, Nitin}} [[वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] s8ew9f7rzdyoh6l2f3nizhxoaliuman 2725956 2725830 2026-10-25T10:54:34Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725956 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = नितीन बाठी | image = | country = नेदरलँड्स | fullname = | birth_date = {{birth date and age|1986|7|17|df=yes}} | birth_place = [[दावणगेरे]], [[कर्नाटक]], [[भारत]] | death_date = | death_place = | batting = | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | odisumpired = 17 | umpodidebutyr = 2021 | umpodilastyr = 2025 | t20isumpired = 33 | umpt20idebutyr = 2021 | umpt20ilastyr = 2024 | wodisumpired = 2 | umpwodidebutyr = | umpwodilastyr = | wt20isumpired = 8 | umpwt20idebutyr = | umpwt20ilastyr = | date = १७ जानेवारी २०२६ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1198498.html क्रिकइन्फो }} '''नितीन बाठी''' (जन्म १७ जुलै १९८६) हे भारतीय वंशाचे डच क्रिकेट [[पंचगिरी|पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1198498.html |title=Nitin Bathi |trans-title=नितीन बाठी |access-date=१७ जानेवारी २०२६ |work=क्रिकइन्फो }}</ref><ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/bengaluru-umpire-nitin-bathi-officiates-in-odis-featuring-dutch-team/articleshow/83225269.cms |title=Bengaluru umpire Nitin Bathi officiates in ODIs featuring Dutch team |trans-title=बेंगळुरूचे पंच नितीन बाठी यांनी नेदरलँड्स संघाच्या एकदिवसीय सामन्यांत पंचगिरी केली |work=द टाइम्स ऑफ इंडिया |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/indians-give-umpiring-a-global-feel/articleshow/89009113.cms |title=Indians give umpiring a global feel |trans-title=भारतीयांनी पंचगिरीला जागतिक स्वरूप दिले |work=द टाइम्स ऑफ इंडिया |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref> त्यांनी १९ मे २०२१ रोजी नेदरलँड्स आणि स्कॉटलंड यांच्यातील सामन्यात [[एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] पंच म्हणून पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260084.html |title=1st ODI, Rotterdam, May 19, 2021, Scotland tour of Netherlands |trans-title=पहिला एकदिवसीय सामना, रॉटरडॅम, १९ मे २०२१, स्कॉटलंडचा नेदरलँड्स दौरा |work=क्रिकइन्फो |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref> १६ ऑक्टोबर २०२१ रोजी २०२१ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप विभाग पात्रता स्पर्धेतील डेन्मार्क आणि इटली यांच्यातील सामन्यात त्यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] पंच म्हणून पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1282739.html |title=2nd Match, Almeria, October 15, 2021, ICC Men's T20 World Cup Europe Region Qualifier |trans-title=दुसरा सामना, अल्मेरिया, १५ ऑक्टोबर २०२१, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप विभाग पात्रता |work=क्रिकइन्फो |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref> १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी, भारत आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्यातील २०२५ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यासाठी त्यांची मैदानी पंच म्हणून निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/match-officials-named-for-icc-u19-women-s-t20-world-cup-2025-final |title=Match Officials named for ICC U19 Women’s T20 World Cup 2025 Final |trans-title=२०२५ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक अंतिम सामन्यासाठी सामनाधिकाऱ्यांची निवड |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref> ==हे सुद्धा पहा== * एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट पंचांची यादी * आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट पंचांची यादी ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=1198498}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Bathi, Nitin}} [[वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म]] [[वर्ग:क्रिकेट पंच]] je3ksebw5rvo1p8xz6k3tilsiuqohpg 2725957 2725956 2026-10-25T10:54:40Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725957 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = नितीन बाठी | image = | country = नेदरलँड्स | fullname = | birth_date = {{birth date and age|1986|7|17|df=yes}} | birth_place = [[दावणगेरे]], [[कर्नाटक]], [[भारत]] | death_date = | death_place = | batting = | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | odisumpired = 17 | umpodidebutyr = 2021 | umpodilastyr = 2025 | t20isumpired = 33 | umpt20idebutyr = 2021 | umpt20ilastyr = 2024 | wodisumpired = 2 | umpwodidebutyr = | umpwodilastyr = | wt20isumpired = 8 | umpwt20idebutyr = | umpwt20ilastyr = | date = १७ जानेवारी २०२६ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1198498.html क्रिकइन्फो }} '''नितीन बाठी''' (जन्म १७ जुलै १९८६) हे भारतीय वंशाचे डच क्रिकेट [[पंचगिरी|पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{Cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1198498.html |title=Nitin Bathi |trans-title=नितीन बाठी |access-date=१७ जानेवारी २०२६ |work=क्रिकइन्फो }}</ref><ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/bengaluru-umpire-nitin-bathi-officiates-in-odis-featuring-dutch-team/articleshow/83225269.cms |title=Bengaluru umpire Nitin Bathi officiates in ODIs featuring Dutch team |trans-title=बेंगळुरूचे पंच नितीन बाठी यांनी नेदरलँड्स संघाच्या एकदिवसीय सामन्यांत पंचगिरी केली |work=द टाइम्स ऑफ इंडिया |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/indians-give-umpiring-a-global-feel/articleshow/89009113.cms |title=Indians give umpiring a global feel |trans-title=भारतीयांनी पंचगिरीला जागतिक स्वरूप दिले |work=द टाइम्स ऑफ इंडिया |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref> त्यांनी १९ मे २०२१ रोजी नेदरलँड्स आणि स्कॉटलंड यांच्यातील सामन्यात [[एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] पंच म्हणून पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260084.html |title=1st ODI, Rotterdam, May 19, 2021, Scotland tour of Netherlands |trans-title=पहिला एकदिवसीय सामना, रॉटरडॅम, १९ मे २०२१, स्कॉटलंडचा नेदरलँड्स दौरा |work=क्रिकइन्फो |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref> १६ ऑक्टोबर २०२१ रोजी २०२१ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप विभाग पात्रता स्पर्धेतील डेन्मार्क आणि इटली यांच्यातील सामन्यात त्यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] पंच म्हणून पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1282739.html |title=2nd Match, Almeria, October 15, 2021, ICC Men's T20 World Cup Europe Region Qualifier |trans-title=दुसरा सामना, अल्मेरिया, १५ ऑक्टोबर २०२१, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप विभाग पात्रता |work=क्रिकइन्फो |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref> १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी, भारत आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्यातील २०२५ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यासाठी त्यांची मैदानी पंच म्हणून निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/match-officials-named-for-icc-u19-women-s-t20-world-cup-2025-final |title=Match Officials named for ICC U19 Women’s T20 World Cup 2025 Final |trans-title=२०२५ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक अंतिम सामन्यासाठी सामनाधिकाऱ्यांची निवड |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=१७ जानेवारी २०२६ }}</ref> ==हे सुद्धा पहा== * एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट पंचांची यादी * आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट पंचांची यादी ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=1198498}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Bathi, Nitin}} [[वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म]] [[वर्ग:क्रिकेट पंच]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 4qhbq6gg5mmc8wchvybahj555agd2zy 0 385966 2725832 2026-10-25T03:24:08Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = चामरा डी सोयसा | image = | country = श्रीलंका | full_name = इद्दादुरा चामरा डी सोयसा | birth_date = {{birth date and age|1978|10|12|df=yes}} | birth_place = गॉल, [[श्रीलंका]] | batting = उजव्या हाताने | bowling = उज... 2725832 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = चामरा डी सोयसा | image = | country = श्रीलंका | full_name = इद्दादुरा चामरा डी सोयसा | birth_date = {{birth date and age|1978|10|12|df=yes}} | birth_place = गॉल, [[श्रीलंका]] | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | t20isumpired = 2 | umpt20idebutyr = 2026 | umpt20ilastyr = 2026 | wt20isumpired = 1 | umpwt20idebutyr = 2023 | umpwt20ilastyr = 2023 | columns = 3 | column1 = प्रथम श्रेणी | matches1 = 106 | runs1 = 3544 | bat avg1 = 26.44 | 100s/50s1 = 3/16 | top score1 = 121 | deliveries1 = 6458 | wickets1 = 136 | bowl avg1 = 28.14 | fivefor1 = 1 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = | catches/stumpings1 = | column2 = लिस्ट अ | matches2 = 47 | runs2 = 843 | bat avg2 = 21.61 | 100s/50s2 = 0/5 | top score2 = 66 | deliveries2 = 846 | wickets2 = 18 | bowl avg2 = 39.77 | fivefor2 = 0 | tenfor2 = 0 | best bowling2 = | catches/stumpings2 = | column3 = टी२० | matches3 = 6 | runs3 = 112 | bat avg3 = 28.00 | 100s/50s3 = 0/1 | top score3 = 52 | deliveries3 = 42 | wickets3 = 3 | bowl avg3 = 21.00 | fivefor3 = 0 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = | catches/stumpings3 = | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/50433.html क्रिकइन्फो }} '''चामरा डी सोयसा''' (जन्म १२ ऑक्टोबर १९७८) हे श्रीलंकेचे माजी [[क्रिकेट]] खेळाडू आणि [[पंचगिरी|क्रिकेट पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/50433.html |title=Chamara de Soysa |trans-title=चामरा डी सोयसा |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्यांनी १९९४ ते २०१२ या कालावधीत श्रीलंकेतील अनेक देशांतर्गत संघांकडून प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळले. ते १९९८ च्या १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषकासाठी श्रीलंकेच्या संघाचाही भाग होते.<ref name="Bio"/> ==खेळाडू म्हणून कारकीर्द== डी सोयसा हे उजव्या हाताचे फलंदाज आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारे खेळाडू होते. त्यांनी १०६ प्रथम श्रेणी सामन्यांमध्ये २६.४४ च्या सरासरीने ३,५४४ धावा केल्या. त्यामध्ये तीन शतके आणि १६ अर्धशतकांचा समावेश होता, तर १२१ ही त्यांची सर्वोच्च धावसंख्या होती. गोलंदाजीत त्यांनी १३६ बळी घेतले.<ref name="Bio"/> त्यांनी ४७ लिस्ट अ सामन्यांत ८४३ धावा आणि १८ बळी घेतले. तसेच सहा टी२० सामन्यांत त्यांनी ११२ धावा केल्या आणि तीन बळी घेतले.<ref name="Bio"/> ==पंच म्हणून कारकीर्द== खेळाडू म्हणून कारकीर्द संपल्यानंतर डी सोयसा यांनी पंच म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली. त्यांनी श्रीलंकेतील देशांतर्गत क्रिकेट सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली. ८ जुलै २०२३ रोजी श्रीलंका महिला आणि न्यू झीलंड महिला यांच्यात कोलंबो येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात त्यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये प्रथमच मैदानी पंच म्हणून काम केले.<ref name="Bio"/> ७ जानेवारी २०२६ रोजी दांबुला येथे [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि पाकिस्तान यांच्यात झालेल्या पहिल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात त्यांनी पुरुषांच्या [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पंच म्हणून पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://africa.espn.com/cricket/series/24071/scorecard/1514480/sri-lanka-vs-pakistan-1st-t20i-pakistan-sri-lanka-2025-26 |title=Sri Lanka vs Pakistan, 1st T20I, Dambulla, January 7, 2026 |trans-title=श्रीलंका विरुद्ध पाकिस्तान, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दांबुला, ७ जानेवारी २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=७ जानेवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्या सामन्यात रविंद्र कोट्टाहच्ची हे त्यांच्यासोबत दुसरे मैदानी पंच होते. ९ जानेवारी २०२६ रोजी त्याच मालिकेतील दुसऱ्या टी२०आ सामन्यातही डी सोयसा मैदानी पंच होते. पावसामुळे त्या सामन्यात एकही चेंडू टाकला गेला नाही.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/24071/scorecard/1514481/sri-lanka-vs-pakistan-2nd-t20i-pakistan-in-sri-lanka-2025-26 |title=Sri Lanka vs Pakistan, 2nd T20I, Dambulla, January 9, 2026 |trans-title=श्रीलंका विरुद्ध पाकिस्तान, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, दांबुला, ९ जानेवारी २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=९ जानेवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=50433}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Soysa, Chamara de}} [[वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 12mvnod7enspuez8mn1jidhhl1tdugm 2725958 2725832 2026-10-25T10:54:59Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९७८ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725958 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = चामरा डी सोयसा | image = | country = श्रीलंका | full_name = इद्दादुरा चामरा डी सोयसा | birth_date = {{birth date and age|1978|10|12|df=yes}} | birth_place = गॉल, [[श्रीलंका]] | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | t20isumpired = 2 | umpt20idebutyr = 2026 | umpt20ilastyr = 2026 | wt20isumpired = 1 | umpwt20idebutyr = 2023 | umpwt20ilastyr = 2023 | columns = 3 | column1 = प्रथम श्रेणी | matches1 = 106 | runs1 = 3544 | bat avg1 = 26.44 | 100s/50s1 = 3/16 | top score1 = 121 | deliveries1 = 6458 | wickets1 = 136 | bowl avg1 = 28.14 | fivefor1 = 1 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = | catches/stumpings1 = | column2 = लिस्ट अ | matches2 = 47 | runs2 = 843 | bat avg2 = 21.61 | 100s/50s2 = 0/5 | top score2 = 66 | deliveries2 = 846 | wickets2 = 18 | bowl avg2 = 39.77 | fivefor2 = 0 | tenfor2 = 0 | best bowling2 = | catches/stumpings2 = | column3 = टी२० | matches3 = 6 | runs3 = 112 | bat avg3 = 28.00 | 100s/50s3 = 0/1 | top score3 = 52 | deliveries3 = 42 | wickets3 = 3 | bowl avg3 = 21.00 | fivefor3 = 0 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = | catches/stumpings3 = | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/50433.html क्रिकइन्फो }} '''चामरा डी सोयसा''' (जन्म १२ ऑक्टोबर १९७८) हे श्रीलंकेचे माजी [[क्रिकेट]] खेळाडू आणि [[पंचगिरी|क्रिकेट पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/50433.html |title=Chamara de Soysa |trans-title=चामरा डी सोयसा |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्यांनी १९९४ ते २०१२ या कालावधीत श्रीलंकेतील अनेक देशांतर्गत संघांकडून प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळले. ते १९९८ च्या १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषकासाठी श्रीलंकेच्या संघाचाही भाग होते.<ref name="Bio"/> ==खेळाडू म्हणून कारकीर्द== डी सोयसा हे उजव्या हाताचे फलंदाज आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारे खेळाडू होते. त्यांनी १०६ प्रथम श्रेणी सामन्यांमध्ये २६.४४ च्या सरासरीने ३,५४४ धावा केल्या. त्यामध्ये तीन शतके आणि १६ अर्धशतकांचा समावेश होता, तर १२१ ही त्यांची सर्वोच्च धावसंख्या होती. गोलंदाजीत त्यांनी १३६ बळी घेतले.<ref name="Bio"/> त्यांनी ४७ लिस्ट अ सामन्यांत ८४३ धावा आणि १८ बळी घेतले. तसेच सहा टी२० सामन्यांत त्यांनी ११२ धावा केल्या आणि तीन बळी घेतले.<ref name="Bio"/> ==पंच म्हणून कारकीर्द== खेळाडू म्हणून कारकीर्द संपल्यानंतर डी सोयसा यांनी पंच म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली. त्यांनी श्रीलंकेतील देशांतर्गत क्रिकेट सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली. ८ जुलै २०२३ रोजी श्रीलंका महिला आणि न्यू झीलंड महिला यांच्यात कोलंबो येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात त्यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये प्रथमच मैदानी पंच म्हणून काम केले.<ref name="Bio"/> ७ जानेवारी २०२६ रोजी दांबुला येथे [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि पाकिस्तान यांच्यात झालेल्या पहिल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात त्यांनी पुरुषांच्या [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पंच म्हणून पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://africa.espn.com/cricket/series/24071/scorecard/1514480/sri-lanka-vs-pakistan-1st-t20i-pakistan-sri-lanka-2025-26 |title=Sri Lanka vs Pakistan, 1st T20I, Dambulla, January 7, 2026 |trans-title=श्रीलंका विरुद्ध पाकिस्तान, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दांबुला, ७ जानेवारी २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=७ जानेवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्या सामन्यात रविंद्र कोट्टाहच्ची हे त्यांच्यासोबत दुसरे मैदानी पंच होते. ९ जानेवारी २०२६ रोजी त्याच मालिकेतील दुसऱ्या टी२०आ सामन्यातही डी सोयसा मैदानी पंच होते. पावसामुळे त्या सामन्यात एकही चेंडू टाकला गेला नाही.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/24071/scorecard/1514481/sri-lanka-vs-pakistan-2nd-t20i-pakistan-in-sri-lanka-2025-26 |title=Sri Lanka vs Pakistan, 2nd T20I, Dambulla, January 9, 2026 |trans-title=श्रीलंका विरुद्ध पाकिस्तान, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, दांबुला, ९ जानेवारी २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=९ जानेवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=50433}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Soysa, Chamara de}} [[वर्ग:इ.स. १९७८ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] oh3t06140yrjatu0f1bs8fb01jvoyfs 2725959 2725958 2026-10-25T10:55:20Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725959 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = चामरा डी सोयसा | image = | country = श्रीलंका | full_name = इद्दादुरा चामरा डी सोयसा | birth_date = {{birth date and age|1978|10|12|df=yes}} | birth_place = गॉल, [[श्रीलंका]] | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | t20isumpired = 2 | umpt20idebutyr = 2026 | umpt20ilastyr = 2026 | wt20isumpired = 1 | umpwt20idebutyr = 2023 | umpwt20ilastyr = 2023 | columns = 3 | column1 = प्रथम श्रेणी | matches1 = 106 | runs1 = 3544 | bat avg1 = 26.44 | 100s/50s1 = 3/16 | top score1 = 121 | deliveries1 = 6458 | wickets1 = 136 | bowl avg1 = 28.14 | fivefor1 = 1 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = | catches/stumpings1 = | column2 = लिस्ट अ | matches2 = 47 | runs2 = 843 | bat avg2 = 21.61 | 100s/50s2 = 0/5 | top score2 = 66 | deliveries2 = 846 | wickets2 = 18 | bowl avg2 = 39.77 | fivefor2 = 0 | tenfor2 = 0 | best bowling2 = | catches/stumpings2 = | column3 = टी२० | matches3 = 6 | runs3 = 112 | bat avg3 = 28.00 | 100s/50s3 = 0/1 | top score3 = 52 | deliveries3 = 42 | wickets3 = 3 | bowl avg3 = 21.00 | fivefor3 = 0 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = | catches/stumpings3 = | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/50433.html क्रिकइन्फो }} '''चामरा डी सोयसा''' (जन्म १२ ऑक्टोबर १९७८) हे श्रीलंकेचे माजी [[क्रिकेट]] खेळाडू आणि [[पंचगिरी|क्रिकेट पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/50433.html |title=Chamara de Soysa |trans-title=चामरा डी सोयसा |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्यांनी १९९४ ते २०१२ या कालावधीत श्रीलंकेतील अनेक देशांतर्गत संघांकडून प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळले. ते १९९८ च्या १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषकासाठी श्रीलंकेच्या संघाचाही भाग होते.<ref name="Bio"/> ==खेळाडू म्हणून कारकीर्द== डी सोयसा हे उजव्या हाताचे फलंदाज आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारे खेळाडू होते. त्यांनी १०६ प्रथम श्रेणी सामन्यांमध्ये २६.४४ च्या सरासरीने ३,५४४ धावा केल्या. त्यामध्ये तीन शतके आणि १६ अर्धशतकांचा समावेश होता, तर १२१ ही त्यांची सर्वोच्च धावसंख्या होती. गोलंदाजीत त्यांनी १३६ बळी घेतले.<ref name="Bio"/> त्यांनी ४७ लिस्ट अ सामन्यांत ८४३ धावा आणि १८ बळी घेतले. तसेच सहा टी२० सामन्यांत त्यांनी ११२ धावा केल्या आणि तीन बळी घेतले.<ref name="Bio"/> ==पंच म्हणून कारकीर्द== खेळाडू म्हणून कारकीर्द संपल्यानंतर डी सोयसा यांनी पंच म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली. त्यांनी श्रीलंकेतील देशांतर्गत क्रिकेट सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली. ८ जुलै २०२३ रोजी श्रीलंका महिला आणि न्यू झीलंड महिला यांच्यात कोलंबो येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात त्यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये प्रथमच मैदानी पंच म्हणून काम केले.<ref name="Bio"/> ७ जानेवारी २०२६ रोजी दांबुला येथे [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि पाकिस्तान यांच्यात झालेल्या पहिल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात त्यांनी पुरुषांच्या [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पंच म्हणून पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://africa.espn.com/cricket/series/24071/scorecard/1514480/sri-lanka-vs-pakistan-1st-t20i-pakistan-sri-lanka-2025-26 |title=Sri Lanka vs Pakistan, 1st T20I, Dambulla, January 7, 2026 |trans-title=श्रीलंका विरुद्ध पाकिस्तान, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दांबुला, ७ जानेवारी २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=७ जानेवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्या सामन्यात रविंद्र कोट्टाहच्ची हे त्यांच्यासोबत दुसरे मैदानी पंच होते. ९ जानेवारी २०२६ रोजी त्याच मालिकेतील दुसऱ्या टी२०आ सामन्यातही डी सोयसा मैदानी पंच होते. पावसामुळे त्या सामन्यात एकही चेंडू टाकला गेला नाही.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/24071/scorecard/1514481/sri-lanka-vs-pakistan-2nd-t20i-pakistan-in-sri-lanka-2025-26 |title=Sri Lanka vs Pakistan, 2nd T20I, Dambulla, January 9, 2026 |trans-title=श्रीलंका विरुद्ध पाकिस्तान, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, दांबुला, ९ जानेवारी २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=९ जानेवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=50433}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Soysa, Chamara de}} [[वर्ग:इ.स. १९७८ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू]] t1jlkr9e0sugjo3d5uzz2m9oaxcl3b6 2725960 2725959 2026-10-25T10:55:27Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725960 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = चामरा डी सोयसा | image = | country = श्रीलंका | full_name = इद्दादुरा चामरा डी सोयसा | birth_date = {{birth date and age|1978|10|12|df=yes}} | birth_place = गॉल, [[श्रीलंका]] | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | t20isumpired = 2 | umpt20idebutyr = 2026 | umpt20ilastyr = 2026 | wt20isumpired = 1 | umpwt20idebutyr = 2023 | umpwt20ilastyr = 2023 | columns = 3 | column1 = प्रथम श्रेणी | matches1 = 106 | runs1 = 3544 | bat avg1 = 26.44 | 100s/50s1 = 3/16 | top score1 = 121 | deliveries1 = 6458 | wickets1 = 136 | bowl avg1 = 28.14 | fivefor1 = 1 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = | catches/stumpings1 = | column2 = लिस्ट अ | matches2 = 47 | runs2 = 843 | bat avg2 = 21.61 | 100s/50s2 = 0/5 | top score2 = 66 | deliveries2 = 846 | wickets2 = 18 | bowl avg2 = 39.77 | fivefor2 = 0 | tenfor2 = 0 | best bowling2 = | catches/stumpings2 = | column3 = टी२० | matches3 = 6 | runs3 = 112 | bat avg3 = 28.00 | 100s/50s3 = 0/1 | top score3 = 52 | deliveries3 = 42 | wickets3 = 3 | bowl avg3 = 21.00 | fivefor3 = 0 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = | catches/stumpings3 = | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/50433.html क्रिकइन्फो }} '''चामरा डी सोयसा''' (जन्म १२ ऑक्टोबर १९७८) हे श्रीलंकेचे माजी [[क्रिकेट]] खेळाडू आणि [[पंचगिरी|क्रिकेट पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/50433.html |title=Chamara de Soysa |trans-title=चामरा डी सोयसा |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्यांनी १९९४ ते २०१२ या कालावधीत श्रीलंकेतील अनेक देशांतर्गत संघांकडून प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळले. ते १९९८ च्या १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषकासाठी श्रीलंकेच्या संघाचाही भाग होते.<ref name="Bio"/> ==खेळाडू म्हणून कारकीर्द== डी सोयसा हे उजव्या हाताचे फलंदाज आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारे खेळाडू होते. त्यांनी १०६ प्रथम श्रेणी सामन्यांमध्ये २६.४४ च्या सरासरीने ३,५४४ धावा केल्या. त्यामध्ये तीन शतके आणि १६ अर्धशतकांचा समावेश होता, तर १२१ ही त्यांची सर्वोच्च धावसंख्या होती. गोलंदाजीत त्यांनी १३६ बळी घेतले.<ref name="Bio"/> त्यांनी ४७ लिस्ट अ सामन्यांत ८४३ धावा आणि १८ बळी घेतले. तसेच सहा टी२० सामन्यांत त्यांनी ११२ धावा केल्या आणि तीन बळी घेतले.<ref name="Bio"/> ==पंच म्हणून कारकीर्द== खेळाडू म्हणून कारकीर्द संपल्यानंतर डी सोयसा यांनी पंच म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली. त्यांनी श्रीलंकेतील देशांतर्गत क्रिकेट सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली. ८ जुलै २०२३ रोजी श्रीलंका महिला आणि न्यू झीलंड महिला यांच्यात कोलंबो येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात त्यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये प्रथमच मैदानी पंच म्हणून काम केले.<ref name="Bio"/> ७ जानेवारी २०२६ रोजी दांबुला येथे [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि पाकिस्तान यांच्यात झालेल्या पहिल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात त्यांनी पुरुषांच्या [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पंच म्हणून पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://africa.espn.com/cricket/series/24071/scorecard/1514480/sri-lanka-vs-pakistan-1st-t20i-pakistan-sri-lanka-2025-26 |title=Sri Lanka vs Pakistan, 1st T20I, Dambulla, January 7, 2026 |trans-title=श्रीलंका विरुद्ध पाकिस्तान, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दांबुला, ७ जानेवारी २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=७ जानेवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्या सामन्यात रविंद्र कोट्टाहच्ची हे त्यांच्यासोबत दुसरे मैदानी पंच होते. ९ जानेवारी २०२६ रोजी त्याच मालिकेतील दुसऱ्या टी२०आ सामन्यातही डी सोयसा मैदानी पंच होते. पावसामुळे त्या सामन्यात एकही चेंडू टाकला गेला नाही.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/24071/scorecard/1514481/sri-lanka-vs-pakistan-2nd-t20i-pakistan-in-sri-lanka-2025-26 |title=Sri Lanka vs Pakistan, 2nd T20I, Dambulla, January 9, 2026 |trans-title=श्रीलंका विरुद्ध पाकिस्तान, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, दांबुला, ९ जानेवारी २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=९ जानेवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=50433}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Soysa, Chamara de}} [[वर्ग:इ.स. १९७८ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:क्रिकेट पंच]] pn348gdb9iipjh365ki11nmrge1f9x6 2725961 2725960 2026-10-25T10:55:34Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725961 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = चामरा डी सोयसा | image = | country = श्रीलंका | full_name = इद्दादुरा चामरा डी सोयसा | birth_date = {{birth date and age|1978|10|12|df=yes}} | birth_place = गॉल, [[श्रीलंका]] | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = [[पंचगिरी|पंच]] | umpire = true | t20isumpired = 2 | umpt20idebutyr = 2026 | umpt20ilastyr = 2026 | wt20isumpired = 1 | umpwt20idebutyr = 2023 | umpwt20ilastyr = 2023 | columns = 3 | column1 = प्रथम श्रेणी | matches1 = 106 | runs1 = 3544 | bat avg1 = 26.44 | 100s/50s1 = 3/16 | top score1 = 121 | deliveries1 = 6458 | wickets1 = 136 | bowl avg1 = 28.14 | fivefor1 = 1 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = | catches/stumpings1 = | column2 = लिस्ट अ | matches2 = 47 | runs2 = 843 | bat avg2 = 21.61 | 100s/50s2 = 0/5 | top score2 = 66 | deliveries2 = 846 | wickets2 = 18 | bowl avg2 = 39.77 | fivefor2 = 0 | tenfor2 = 0 | best bowling2 = | catches/stumpings2 = | column3 = टी२० | matches3 = 6 | runs3 = 112 | bat avg3 = 28.00 | 100s/50s3 = 0/1 | top score3 = 52 | deliveries3 = 42 | wickets3 = 3 | bowl avg3 = 21.00 | fivefor3 = 0 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = | catches/stumpings3 = | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/50433.html क्रिकइन्फो }} '''चामरा डी सोयसा''' (जन्म १२ ऑक्टोबर १९७८) हे श्रीलंकेचे माजी [[क्रिकेट]] खेळाडू आणि [[पंचगिरी|क्रिकेट पंच]] आहेत.<ref name="Bio">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/50433.html |title=Chamara de Soysa |trans-title=चामरा डी सोयसा |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्यांनी १९९४ ते २०१२ या कालावधीत श्रीलंकेतील अनेक देशांतर्गत संघांकडून प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळले. ते १९९८ च्या १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषकासाठी श्रीलंकेच्या संघाचाही भाग होते.<ref name="Bio"/> ==खेळाडू म्हणून कारकीर्द== डी सोयसा हे उजव्या हाताचे फलंदाज आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारे खेळाडू होते. त्यांनी १०६ प्रथम श्रेणी सामन्यांमध्ये २६.४४ च्या सरासरीने ३,५४४ धावा केल्या. त्यामध्ये तीन शतके आणि १६ अर्धशतकांचा समावेश होता, तर १२१ ही त्यांची सर्वोच्च धावसंख्या होती. गोलंदाजीत त्यांनी १३६ बळी घेतले.<ref name="Bio"/> त्यांनी ४७ लिस्ट अ सामन्यांत ८४३ धावा आणि १८ बळी घेतले. तसेच सहा टी२० सामन्यांत त्यांनी ११२ धावा केल्या आणि तीन बळी घेतले.<ref name="Bio"/> ==पंच म्हणून कारकीर्द== खेळाडू म्हणून कारकीर्द संपल्यानंतर डी सोयसा यांनी पंच म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली. त्यांनी श्रीलंकेतील देशांतर्गत क्रिकेट सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली. ८ जुलै २०२३ रोजी श्रीलंका महिला आणि न्यू झीलंड महिला यांच्यात कोलंबो येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात त्यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये प्रथमच मैदानी पंच म्हणून काम केले.<ref name="Bio"/> ७ जानेवारी २०२६ रोजी दांबुला येथे [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि पाकिस्तान यांच्यात झालेल्या पहिल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात त्यांनी पुरुषांच्या [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पंच म्हणून पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://africa.espn.com/cricket/series/24071/scorecard/1514480/sri-lanka-vs-pakistan-1st-t20i-pakistan-sri-lanka-2025-26 |title=Sri Lanka vs Pakistan, 1st T20I, Dambulla, January 7, 2026 |trans-title=श्रीलंका विरुद्ध पाकिस्तान, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, दांबुला, ७ जानेवारी २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=७ जानेवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्या सामन्यात रविंद्र कोट्टाहच्ची हे त्यांच्यासोबत दुसरे मैदानी पंच होते. ९ जानेवारी २०२६ रोजी त्याच मालिकेतील दुसऱ्या टी२०आ सामन्यातही डी सोयसा मैदानी पंच होते. पावसामुळे त्या सामन्यात एकही चेंडू टाकला गेला नाही.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/24071/scorecard/1514481/sri-lanka-vs-pakistan-2nd-t20i-pakistan-in-sri-lanka-2025-26 |title=Sri Lanka vs Pakistan, 2nd T20I, Dambulla, January 9, 2026 |trans-title=श्रीलंका विरुद्ध पाकिस्तान, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, दांबुला, ९ जानेवारी २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=९ जानेवारी २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=50433}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Soysa, Chamara de}} [[वर्ग:इ.स. १९७८ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:क्रिकेट पंच]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 4flyzhilcfj7rfh5j9uon15masigpq6 3 385967 2725843 2026-10-25T03:40:15Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2725843 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=सदानंदी}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०९:१०, २५ ऑक्टोबर २०२६ (IST) 0rd8anna56zfo4ed3u68btlkndzjkts 0 385968 2725845 2026-10-25T03:42:30Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = बालागे दिलरुक्षा | country = दक्षिण कोरिया | full_name = बालागे ईशान दिलरुक्षा | birth_date = {{birth date and age|1992|6|1|df=yes}} | batting = डावखुरा | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Ideb... 2725845 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = बालागे दिलरुक्षा | country = दक्षिण कोरिया | full_name = बालागे ईशान दिलरुक्षा | birth_date = {{birth date and age|1992|6|1|df=yes}} | batting = डावखुरा | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १५ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २३ | runs1 = ६४३ | bat avg1 = ३३.८४ | 100s/50s1 = ०/५ | top score1 = ७३[[नाबाद|*]] | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = १४/६ | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/balage-dilruksha-1451383 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''बालागे दिलरुक्षा''' (जन्म १ जून १९९२) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''बालागे ईशान दिलरुक्षा''' आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]] असून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/balage-dilruksha-1451383 |title=Balage Dilruksha Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=बालागे दिलरुक्षा प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== दिलरुक्षाने २८ सप्टेंबर २०२४ रोजी इंचॉन येथील येऊनहोई क्रिकेट मैदानावर इंडोनेशियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qualifier-b-2024-1450719/south-korea-vs-indonesia-2nd-match-1450769/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 2nd Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2024 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, दुसरा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२४ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=२८ सप्टेंबर २०२४ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात त्याने दक्षिण कोरियाचे नेतृत्व केले. ३ ऑक्टोबर रोजी पहिल्या टी२०आ सामन्यात त्याने ५३ चेंडूंत नाबाद ७० धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-1st-t20i-1555135/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 1st T20I, Incheon, October 3, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ३ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=३ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ४ ऑक्टोबर रोजी दुसऱ्या सामन्यात त्याने ५२ चेंडूंत नाबाद ७३ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-2nd-t20i-1555136/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 2nd T20I, Incheon, October 4, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ४ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=४ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ५ ऑक्टोबर रोजी खेळल्या गेलेल्या तिसऱ्या सामन्यात दिलरुक्षाने ४२ चेंडूंत नाबाद ६४ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-3rd-t20i-1555137/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 3rd T20I, Incheon, October 5, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच दिवशी झालेल्या चौथ्या आणि अंतिम टी२०आ सामन्यात त्याने ३१ चेंडूंत ४४ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-4th-t20i-1555138/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 4th T20I, Incheon, October 5, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/balage-dilruksha-1451383 क्रिकइन्फोवरील बालागे दिलरुक्षा] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] jqh9f066gdypqjdwmy1velfzqjw0106 2725964 2725845 2026-10-25T10:59:31Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९९२ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725964 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = बालागे दिलरुक्षा | country = दक्षिण कोरिया | full_name = बालागे ईशान दिलरुक्षा | birth_date = {{birth date and age|1992|6|1|df=yes}} | batting = डावखुरा | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १५ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २३ | runs1 = ६४३ | bat avg1 = ३३.८४ | 100s/50s1 = ०/५ | top score1 = ७३[[नाबाद|*]] | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = १४/६ | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/balage-dilruksha-1451383 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''बालागे दिलरुक्षा''' (जन्म १ जून १९९२) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''बालागे ईशान दिलरुक्षा''' आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]] असून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/balage-dilruksha-1451383 |title=Balage Dilruksha Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=बालागे दिलरुक्षा प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== दिलरुक्षाने २८ सप्टेंबर २०२४ रोजी इंचॉन येथील येऊनहोई क्रिकेट मैदानावर इंडोनेशियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qualifier-b-2024-1450719/south-korea-vs-indonesia-2nd-match-1450769/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 2nd Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2024 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, दुसरा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२४ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=२८ सप्टेंबर २०२४ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात त्याने दक्षिण कोरियाचे नेतृत्व केले. ३ ऑक्टोबर रोजी पहिल्या टी२०आ सामन्यात त्याने ५३ चेंडूंत नाबाद ७० धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-1st-t20i-1555135/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 1st T20I, Incheon, October 3, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ३ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=३ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ४ ऑक्टोबर रोजी दुसऱ्या सामन्यात त्याने ५२ चेंडूंत नाबाद ७३ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-2nd-t20i-1555136/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 2nd T20I, Incheon, October 4, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ४ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=४ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ५ ऑक्टोबर रोजी खेळल्या गेलेल्या तिसऱ्या सामन्यात दिलरुक्षाने ४२ चेंडूंत नाबाद ६४ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-3rd-t20i-1555137/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 3rd T20I, Incheon, October 5, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच दिवशी झालेल्या चौथ्या आणि अंतिम टी२०आ सामन्यात त्याने ३१ चेंडूंत ४४ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-4th-t20i-1555138/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 4th T20I, Incheon, October 5, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/balage-dilruksha-1451383 क्रिकइन्फोवरील बालागे दिलरुक्षा] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] rfnnhefqvqodoofac11xg0tlwvo60of 2725965 2725964 2026-10-25T10:59:50Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725965 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = बालागे दिलरुक्षा | country = दक्षिण कोरिया | full_name = बालागे ईशान दिलरुक्षा | birth_date = {{birth date and age|1992|6|1|df=yes}} | batting = डावखुरा | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १५ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २३ | runs1 = ६४३ | bat avg1 = ३३.८४ | 100s/50s1 = ०/५ | top score1 = ७३[[नाबाद|*]] | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = १४/६ | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/balage-dilruksha-1451383 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''बालागे दिलरुक्षा''' (जन्म १ जून १९९२) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''बालागे ईशान दिलरुक्षा''' आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]] असून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/balage-dilruksha-1451383 |title=Balage Dilruksha Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=बालागे दिलरुक्षा प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== दिलरुक्षाने २८ सप्टेंबर २०२४ रोजी इंचॉन येथील येऊनहोई क्रिकेट मैदानावर इंडोनेशियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qualifier-b-2024-1450719/south-korea-vs-indonesia-2nd-match-1450769/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 2nd Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2024 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, दुसरा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२४ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=२८ सप्टेंबर २०२४ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात त्याने दक्षिण कोरियाचे नेतृत्व केले. ३ ऑक्टोबर रोजी पहिल्या टी२०आ सामन्यात त्याने ५३ चेंडूंत नाबाद ७० धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-1st-t20i-1555135/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 1st T20I, Incheon, October 3, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ३ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=३ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ४ ऑक्टोबर रोजी दुसऱ्या सामन्यात त्याने ५२ चेंडूंत नाबाद ७३ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-2nd-t20i-1555136/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 2nd T20I, Incheon, October 4, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ४ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=४ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ५ ऑक्टोबर रोजी खेळल्या गेलेल्या तिसऱ्या सामन्यात दिलरुक्षाने ४२ चेंडूंत नाबाद ६४ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-3rd-t20i-1555137/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 3rd T20I, Incheon, October 5, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच दिवशी झालेल्या चौथ्या आणि अंतिम टी२०आ सामन्यात त्याने ३१ चेंडूंत ४४ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-4th-t20i-1555138/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 4th T20I, Incheon, October 5, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/balage-dilruksha-1451383 क्रिकइन्फोवरील बालागे दिलरुक्षा] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] mjplrlxdjfxp5ejcevi386k96b0dvee 2725966 2725965 2026-10-25T10:59:56Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725966 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = बालागे दिलरुक्षा | country = दक्षिण कोरिया | full_name = बालागे ईशान दिलरुक्षा | birth_date = {{birth date and age|1992|6|1|df=yes}} | batting = डावखुरा | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक-फलंदाज]] | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १५ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २३ | runs1 = ६४३ | bat avg1 = ३३.८४ | 100s/50s1 = ०/५ | top score1 = ७३[[नाबाद|*]] | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = १४/६ | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/balage-dilruksha-1451383 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''बालागे दिलरुक्षा''' (जन्म १ जून १९९२) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''बालागे ईशान दिलरुक्षा''' आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]] असून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/balage-dilruksha-1451383 |title=Balage Dilruksha Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=बालागे दिलरुक्षा प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== दिलरुक्षाने २८ सप्टेंबर २०२४ रोजी इंचॉन येथील येऊनहोई क्रिकेट मैदानावर इंडोनेशियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qualifier-b-2024-1450719/south-korea-vs-indonesia-2nd-match-1450769/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 2nd Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2024 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, दुसरा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२४ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=२८ सप्टेंबर २०२४ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात त्याने दक्षिण कोरियाचे नेतृत्व केले. ३ ऑक्टोबर रोजी पहिल्या टी२०आ सामन्यात त्याने ५३ चेंडूंत नाबाद ७० धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-1st-t20i-1555135/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 1st T20I, Incheon, October 3, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ३ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=३ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ४ ऑक्टोबर रोजी दुसऱ्या सामन्यात त्याने ५२ चेंडूंत नाबाद ७३ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-2nd-t20i-1555136/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 2nd T20I, Incheon, October 4, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ४ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=४ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ५ ऑक्टोबर रोजी खेळल्या गेलेल्या तिसऱ्या सामन्यात दिलरुक्षाने ४२ चेंडूंत नाबाद ६४ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-3rd-t20i-1555137/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 3rd T20I, Incheon, October 5, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच दिवशी झालेल्या चौथ्या आणि अंतिम टी२०आ सामन्यात त्याने ३१ चेंडूंत ४४ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-4th-t20i-1555138/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 4th T20I, Incheon, October 5, 2026 - Full Scorecard |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/balage-dilruksha-1451383 क्रिकइन्फोवरील बालागे दिलरुक्षा] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] fasmwox80e9iqumu7twf5s59wlswbkq 0 385969 2725846 2026-10-25T03:44:48Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = जुन ह्यूनवू | country = दक्षिण कोरिया | full_name = ह्यून वू जुन | birth_date = {{birth date and age|1988|4|15|df=yes}} | birth_place = दक्षिण कोरिया | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०... 2725846 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = जुन ह्यूनवू | country = दक्षिण कोरिया | full_name = ह्यून वू जुन | birth_date = {{birth date and age|1988|4|15|df=yes}} | birth_place = दक्षिण कोरिया | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = ६ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय | matches1 = १९ | runs1 = ८७ | bat avg1 = ६.६९ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २६ | deliveries1 = २४ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ०/२५ | catches/stumpings1 = ६/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/jun-hyunwoo-1063353 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''जुन ह्यूनवू''' (जन्म १५ एप्रिल १९८८) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/jun-hyunwoo-1063353 |title=Jun Hyunwoo Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=जुन ह्यूनवू प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== ह्यूनवूने आंतरराष्ट्रीय टी२० दर्जा मिळण्यापूर्वीही दक्षिण कोरियासाठी क्रिकेट खेळले होते. २०१६ पूर्व आशिया चषकात तो दक्षिण कोरियाच्या संघाचा उपकर्णधार होता. स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात जपानविरुद्ध त्याने २५ चेंडूंत २६ धावा केल्या तसेच दोन षटकांत १३ धावा देत दोन बळी घेतले. दक्षिण कोरियाने सामना चार गडी राखून जिंकला आणि ह्यूनवूला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/east-asia-cup-2016-17-1060696/japan-vs-south-korea-final-1063560/full-scorecard |title=Japan vs South Korea, Final, East Asia Cup 2016-17 |trans-title=जपान विरुद्ध दक्षिण कोरिया, अंतिम सामना, पूर्व आशिया चषक २०१६-१७ |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== ह्यूनवूने १५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सनो येथे इंडोनेशियाविरुद्ध ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> हा दक्षिण कोरियाचा पहिलाच ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय सामना होता आणि ह्यूनवूने त्या सामन्यात संघाचे [[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]पद भूषवले. त्याने २८ चेंडूंत २१ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948/indonesia-vs-south-korea-1st-match-1336951/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 1st Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, पहिला सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |date=१५ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच दिवशी जपानविरुद्धच्या सामन्यात त्याने २१ चेंडूंत २६ धावा केल्या. ही त्याची ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ह्यूनवूने २०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता ब स्पर्धेतही दक्षिण कोरियाचे प्रतिनिधित्व केले. ५ ऑक्टोबर २०२४ रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने चार षटकांत २५ धावा दिल्या; ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील त्याची ही एकमेव गोलंदाजीची खेळी आहे.<ref name="profile"/> २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात तो दक्षिण कोरियाच्या संघात होता. ३ ऑक्टोबरच्या पहिल्या सामन्यात त्याने अहमद रामदोनीचा झेल घेतला, तर ५ ऑक्टोबरच्या तिसऱ्या सामन्यात कविन चढ्ढाचा झेल घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/jun-hyunwoo-1063353/matches |title=Jun Hyunwoo Recent Matches |trans-title=जुन ह्यूनवूचे अलीकडील सामने |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/jun-hyunwoo-1063353 क्रिकइन्फोवरील जुन ह्यूनवू] [[वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] lwbyie5j2lhzapjv6d0noaheqcfzmg9 2725967 2725846 2026-10-25T11:01:28Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725967 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = जुन ह्यूनवू | country = दक्षिण कोरिया | full_name = ह्यून वू जुन | birth_date = {{birth date and age|1988|4|15|df=yes}} | birth_place = दक्षिण कोरिया | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = ६ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय | matches1 = १९ | runs1 = ८७ | bat avg1 = ६.६९ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २६ | deliveries1 = २४ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ०/२५ | catches/stumpings1 = ६/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/jun-hyunwoo-1063353 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''जुन ह्यूनवू''' (जन्म १५ एप्रिल १९८८) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/jun-hyunwoo-1063353 |title=Jun Hyunwoo Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=जुन ह्यूनवू प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== ह्यूनवूने आंतरराष्ट्रीय टी२० दर्जा मिळण्यापूर्वीही दक्षिण कोरियासाठी क्रिकेट खेळले होते. २०१६ पूर्व आशिया चषकात तो दक्षिण कोरियाच्या संघाचा उपकर्णधार होता. स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात जपानविरुद्ध त्याने २५ चेंडूंत २६ धावा केल्या तसेच दोन षटकांत १३ धावा देत दोन बळी घेतले. दक्षिण कोरियाने सामना चार गडी राखून जिंकला आणि ह्यूनवूला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/east-asia-cup-2016-17-1060696/japan-vs-south-korea-final-1063560/full-scorecard |title=Japan vs South Korea, Final, East Asia Cup 2016-17 |trans-title=जपान विरुद्ध दक्षिण कोरिया, अंतिम सामना, पूर्व आशिया चषक २०१६-१७ |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== ह्यूनवूने १५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सनो येथे इंडोनेशियाविरुद्ध ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> हा दक्षिण कोरियाचा पहिलाच ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय सामना होता आणि ह्यूनवूने त्या सामन्यात संघाचे [[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]पद भूषवले. त्याने २८ चेंडूंत २१ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948/indonesia-vs-south-korea-1st-match-1336951/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 1st Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, पहिला सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |date=१५ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच दिवशी जपानविरुद्धच्या सामन्यात त्याने २१ चेंडूंत २६ धावा केल्या. ही त्याची ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ह्यूनवूने २०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता ब स्पर्धेतही दक्षिण कोरियाचे प्रतिनिधित्व केले. ५ ऑक्टोबर २०२४ रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने चार षटकांत २५ धावा दिल्या; ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील त्याची ही एकमेव गोलंदाजीची खेळी आहे.<ref name="profile"/> २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात तो दक्षिण कोरियाच्या संघात होता. ३ ऑक्टोबरच्या पहिल्या सामन्यात त्याने अहमद रामदोनीचा झेल घेतला, तर ५ ऑक्टोबरच्या तिसऱ्या सामन्यात कविन चढ्ढाचा झेल घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/jun-hyunwoo-1063353/matches |title=Jun Hyunwoo Recent Matches |trans-title=जुन ह्यूनवूचे अलीकडील सामने |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/jun-hyunwoo-1063353 क्रिकइन्फोवरील जुन ह्यूनवू] [[वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] p9a4varjr8jyln0jtjs3ajta8zllvjt 2725968 2725967 2026-10-25T11:01:36Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725968 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = जुन ह्यूनवू | country = दक्षिण कोरिया | full_name = ह्यून वू जुन | birth_date = {{birth date and age|1988|4|15|df=yes}} | birth_place = दक्षिण कोरिया | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = ६ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय | matches1 = १९ | runs1 = ८७ | bat avg1 = ६.६९ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २६ | deliveries1 = २४ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ०/२५ | catches/stumpings1 = ६/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/jun-hyunwoo-1063353 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''जुन ह्यूनवू''' (जन्म १५ एप्रिल १९८८) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/jun-hyunwoo-1063353 |title=Jun Hyunwoo Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=जुन ह्यूनवू प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== ह्यूनवूने आंतरराष्ट्रीय टी२० दर्जा मिळण्यापूर्वीही दक्षिण कोरियासाठी क्रिकेट खेळले होते. २०१६ पूर्व आशिया चषकात तो दक्षिण कोरियाच्या संघाचा उपकर्णधार होता. स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात जपानविरुद्ध त्याने २५ चेंडूंत २६ धावा केल्या तसेच दोन षटकांत १३ धावा देत दोन बळी घेतले. दक्षिण कोरियाने सामना चार गडी राखून जिंकला आणि ह्यूनवूला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/east-asia-cup-2016-17-1060696/japan-vs-south-korea-final-1063560/full-scorecard |title=Japan vs South Korea, Final, East Asia Cup 2016-17 |trans-title=जपान विरुद्ध दक्षिण कोरिया, अंतिम सामना, पूर्व आशिया चषक २०१६-१७ |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== ह्यूनवूने १५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सनो येथे इंडोनेशियाविरुद्ध ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> हा दक्षिण कोरियाचा पहिलाच ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय सामना होता आणि ह्यूनवूने त्या सामन्यात संघाचे [[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]पद भूषवले. त्याने २८ चेंडूंत २१ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948/indonesia-vs-south-korea-1st-match-1336951/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 1st Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, पहिला सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |date=१५ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच दिवशी जपानविरुद्धच्या सामन्यात त्याने २१ चेंडूंत २६ धावा केल्या. ही त्याची ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ह्यूनवूने २०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता ब स्पर्धेतही दक्षिण कोरियाचे प्रतिनिधित्व केले. ५ ऑक्टोबर २०२४ रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने चार षटकांत २५ धावा दिल्या; ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील त्याची ही एकमेव गोलंदाजीची खेळी आहे.<ref name="profile"/> २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात तो दक्षिण कोरियाच्या संघात होता. ३ ऑक्टोबरच्या पहिल्या सामन्यात त्याने अहमद रामदोनीचा झेल घेतला, तर ५ ऑक्टोबरच्या तिसऱ्या सामन्यात कविन चढ्ढाचा झेल घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/jun-hyunwoo-1063353/matches |title=Jun Hyunwoo Recent Matches |trans-title=जुन ह्यूनवूचे अलीकडील सामने |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/jun-hyunwoo-1063353 क्रिकइन्फोवरील जुन ह्यूनवू] [[वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] rffjds0mkh7l6ibpekx61nyqujld8q3 0 385970 2725847 2026-10-25T03:46:55Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = आलम नकाश | country = दक्षिण कोरिया | full_name = आलम नकाश | birth_date = {{birth date and age|1989|12|21|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = डाव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्ट... 2725847 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = आलम नकाश | country = दक्षिण कोरिया | full_name = आलम नकाश | birth_date = {{birth date and age|1989|12|21|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = डाव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = २ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १४ | runs1 = १०७ | bat avg1 = ८.९१ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २४ | deliveries1 = २१७ | wickets1 = ११ | bowl avg1 = २०.५४ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/८ | catches/stumpings1 = ५/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/alam-nakash-1338626 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''आलम नकाश''' (जन्म २१ डिसेंबर १९८९) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि डाव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/alam-nakash-1338626 |title=Alam Nakash Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=आलम नकाश प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== नकाशने १५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सनो येथे इंडोनेशियाविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948/indonesia-vs-south-korea-1st-match-1336951/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 1st Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, पहिला सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |date=१५ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १८ ऑक्टोबर २०२२ रोजी त्याच स्पर्धेत इंडोनेशियाविरुद्ध नकाशने २१ चेंडूंत २४ धावा केल्या आणि दोन षटकांत केवळ ८ धावा देत ३ बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948/indonesia-vs-south-korea-6th-match-1336956/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 6th Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, सहावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |date=१८ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे. या कामगिरीसाठी त्याला सामनावीर पुरस्कार मिळाला. २०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता ब स्पर्धेतही त्याने दक्षिण कोरियाचे प्रतिनिधित्व केले. २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात नकाशने चारही टी२०आ सामने खेळले. ५ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या तिसऱ्या सामन्यात त्याने तीन षटकांत १२ धावा देत दोन बळी घेतले आणि फलंदाजीत नाबाद १७ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-3rd-t20i-1555137/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 3rd T20I, Incheon, October 5, 2026 |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच दिवशी झालेल्या चौथ्या टी२०आ सामन्यात त्याने चार षटकांत २५ धावा देत दोन बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-4th-t20i-1555138/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 4th T20I, Incheon, October 5, 2026 |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/alam-nakash-1338626 क्रिकइन्फोवरील आलम नकाश] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 69v10e440smz7f1q3mlada3xbp343g1 2725969 2725847 2026-10-25T11:05:48Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725969 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = आलम नकाश | country = दक्षिण कोरिया | full_name = आलम नकाश | birth_date = {{birth date and age|1989|12|21|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = डाव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = २ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १४ | runs1 = १०७ | bat avg1 = ८.९१ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २४ | deliveries1 = २१७ | wickets1 = ११ | bowl avg1 = २०.५४ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/८ | catches/stumpings1 = ५/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/alam-nakash-1338626 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''आलम नकाश''' (जन्म २१ डिसेंबर १९८९) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि डाव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/alam-nakash-1338626 |title=Alam Nakash Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=आलम नकाश प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== नकाशने १५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सनो येथे इंडोनेशियाविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948/indonesia-vs-south-korea-1st-match-1336951/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 1st Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, पहिला सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |date=१५ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १८ ऑक्टोबर २०२२ रोजी त्याच स्पर्धेत इंडोनेशियाविरुद्ध नकाशने २१ चेंडूंत २४ धावा केल्या आणि दोन षटकांत केवळ ८ धावा देत ३ बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948/indonesia-vs-south-korea-6th-match-1336956/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 6th Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, सहावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |date=१८ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे. या कामगिरीसाठी त्याला सामनावीर पुरस्कार मिळाला. २०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता ब स्पर्धेतही त्याने दक्षिण कोरियाचे प्रतिनिधित्व केले. २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात नकाशने चारही टी२०आ सामने खेळले. ५ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या तिसऱ्या सामन्यात त्याने तीन षटकांत १२ धावा देत दोन बळी घेतले आणि फलंदाजीत नाबाद १७ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-3rd-t20i-1555137/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 3rd T20I, Incheon, October 5, 2026 |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच दिवशी झालेल्या चौथ्या टी२०आ सामन्यात त्याने चार षटकांत २५ धावा देत दोन बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-4th-t20i-1555138/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 4th T20I, Incheon, October 5, 2026 |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/alam-nakash-1338626 क्रिकइन्फोवरील आलम नकाश] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] rlty4sy3ww1hgd9s3ugnbw8n4sym1rs 2725970 2725969 2026-10-25T11:05:54Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725970 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = आलम नकाश | country = दक्षिण कोरिया | full_name = आलम नकाश | birth_date = {{birth date and age|1989|12|21|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = डाव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = २ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १४ | runs1 = १०७ | bat avg1 = ८.९१ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २४ | deliveries1 = २१७ | wickets1 = ११ | bowl avg1 = २०.५४ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/८ | catches/stumpings1 = ५/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/alam-nakash-1338626 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''आलम नकाश''' (जन्म २१ डिसेंबर १९८९) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि डाव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/alam-nakash-1338626 |title=Alam Nakash Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=आलम नकाश प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== नकाशने १५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सनो येथे इंडोनेशियाविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948/indonesia-vs-south-korea-1st-match-1336951/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 1st Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, पहिला सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |date=१५ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १८ ऑक्टोबर २०२२ रोजी त्याच स्पर्धेत इंडोनेशियाविरुद्ध नकाशने २१ चेंडूंत २४ धावा केल्या आणि दोन षटकांत केवळ ८ धावा देत ३ बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948/indonesia-vs-south-korea-6th-match-1336956/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 6th Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, सहावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |date=१८ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे. या कामगिरीसाठी त्याला सामनावीर पुरस्कार मिळाला. २०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता ब स्पर्धेतही त्याने दक्षिण कोरियाचे प्रतिनिधित्व केले. २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात नकाशने चारही टी२०आ सामने खेळले. ५ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या तिसऱ्या सामन्यात त्याने तीन षटकांत १२ धावा देत दोन बळी घेतले आणि फलंदाजीत नाबाद १७ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-3rd-t20i-1555137/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 3rd T20I, Incheon, October 5, 2026 |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच दिवशी झालेल्या चौथ्या टी२०आ सामन्यात त्याने चार षटकांत २५ धावा देत दोन बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-in-south-korea-2026-27-1555126/south-korea-vs-indonesia-4th-t20i-1555138/full-scorecard |title=South Korea vs Indonesia, 4th T20I, Incheon, October 5, 2026 |trans-title=दक्षिण कोरिया विरुद्ध इंडोनेशिया, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२०, इंचॉन, ५ ऑक्टोबर २०२६ |website=क्रिकइन्फो |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/alam-nakash-1338626 क्रिकइन्फोवरील आलम नकाश] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] jaxx2rpu09v4e333acm5fumo3y0m6tu 0 385971 2725848 2026-10-25T03:48:46Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = कुलदीप गुर्जर | country = दक्षिण कोरिया | full_name = कुलदीप गुर्जर | birth_date = {{birth date and age|1984|7|26|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने लेग ब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebu... 2725848 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = कुलदीप गुर्जर | country = दक्षिण कोरिया | full_name = कुलदीप गुर्जर | birth_date = {{birth date and age|1984|7|26|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने लेग ब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = ८ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २० | runs1 = ५१ | bat avg1 = ५.१० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १६ | deliveries1 = २७१ | wickets1 = १७ | bowl avg1 = २०.६५ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/२६ | catches/stumpings1 = ३/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338636.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''कुलदीप गुर्जर''' (जन्म २६ जुलै १९८४) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338636.html |title=Kuldeep Gurjar Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=कुलदीप गुर्जर प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== गुर्जरने १५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सनो येथे इंडोनेशियाविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948/indonesia-vs-south-korea-1st-match-1336951/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 1st Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, पहिला सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |date=१५ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्या सामन्यात त्याने सात चेंडूंत दोन धावा केल्या आणि एक षटक गोलंदाजी करत सात धावा दिल्या. २०२५ मध्ये इंडोनेशियात झालेल्या तिरंगी टी२०आ मालिकेत त्याने दक्षिण कोरियाचे [[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]पद भूषवले. १२ जुलै २०२५ रोजी इंडोनेशियाविरुद्ध त्याने चार षटकांत २१ धावा देत तीन बळी घेतले. फलंदाजीत त्याने ११ चेंडूंत नऊ धावा केल्या. दक्षिण कोरियाने सामना तीन गडी राखून जिंकला आणि गुर्जरला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-tri-nation-t20i-series-2025-1490851/indonesia-vs-south-korea-9th-match-1490878/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 9th Match, Indonesia Tri-Nation T20I Series 2025 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, नववा सामना, इंडोनेशिया तिरंगी टी२०आ मालिका २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=१२ जुलै २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच स्पर्धेत इंडोनेशियाविरुद्ध त्याने २६ धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> २०२६ मध्ये त्याने पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा आणि जपानमधील तिरंगी टी२०आ मालिकेत दक्षिण कोरियाचे प्रतिनिधित्व केले. मे २०२६ मध्ये फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने चार षटकांत नऊ धावा देत दोन बळी घेतले.<ref name="profile"/> ऑक्टोबर २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात त्याने चारही टी२०आ सामने खेळले. ३ ऑक्टोबर रोजी पहिल्या सामन्यात त्याने दोन षटकांत १५ धावा दिल्या, तर ४ ऑक्टोबर रोजी दुसऱ्या सामन्यात तीन षटकांत १५ धावा देत एक बळी घेतला. ५ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या उर्वरित दोन सामन्यांतही त्याने प्रत्येकी एक बळी घेतला.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338636.html क्रिकइन्फोवरील कुलदीप गुर्जर] [[वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 4hog0yboth1qwxbhmnuivvrcx64wsq0 2725971 2725848 2026-10-25T11:07:14Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725971 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = कुलदीप गुर्जर | country = दक्षिण कोरिया | full_name = कुलदीप गुर्जर | birth_date = {{birth date and age|1984|7|26|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने लेग ब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = ८ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २० | runs1 = ५१ | bat avg1 = ५.१० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १६ | deliveries1 = २७१ | wickets1 = १७ | bowl avg1 = २०.६५ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/२६ | catches/stumpings1 = ३/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338636.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''कुलदीप गुर्जर''' (जन्म २६ जुलै १९८४) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338636.html |title=Kuldeep Gurjar Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=कुलदीप गुर्जर प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== गुर्जरने १५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सनो येथे इंडोनेशियाविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948/indonesia-vs-south-korea-1st-match-1336951/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 1st Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, पहिला सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |date=१५ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्या सामन्यात त्याने सात चेंडूंत दोन धावा केल्या आणि एक षटक गोलंदाजी करत सात धावा दिल्या. २०२५ मध्ये इंडोनेशियात झालेल्या तिरंगी टी२०आ मालिकेत त्याने दक्षिण कोरियाचे [[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]पद भूषवले. १२ जुलै २०२५ रोजी इंडोनेशियाविरुद्ध त्याने चार षटकांत २१ धावा देत तीन बळी घेतले. फलंदाजीत त्याने ११ चेंडूंत नऊ धावा केल्या. दक्षिण कोरियाने सामना तीन गडी राखून जिंकला आणि गुर्जरला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-tri-nation-t20i-series-2025-1490851/indonesia-vs-south-korea-9th-match-1490878/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 9th Match, Indonesia Tri-Nation T20I Series 2025 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, नववा सामना, इंडोनेशिया तिरंगी टी२०आ मालिका २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=१२ जुलै २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच स्पर्धेत इंडोनेशियाविरुद्ध त्याने २६ धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> २०२६ मध्ये त्याने पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा आणि जपानमधील तिरंगी टी२०आ मालिकेत दक्षिण कोरियाचे प्रतिनिधित्व केले. मे २०२६ मध्ये फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने चार षटकांत नऊ धावा देत दोन बळी घेतले.<ref name="profile"/> ऑक्टोबर २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात त्याने चारही टी२०आ सामने खेळले. ३ ऑक्टोबर रोजी पहिल्या सामन्यात त्याने दोन षटकांत १५ धावा दिल्या, तर ४ ऑक्टोबर रोजी दुसऱ्या सामन्यात तीन षटकांत १५ धावा देत एक बळी घेतला. ५ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या उर्वरित दोन सामन्यांतही त्याने प्रत्येकी एक बळी घेतला.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338636.html क्रिकइन्फोवरील कुलदीप गुर्जर] [[वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] sm3q2g74f67bd3xv44xrinkeucksd4u 2725972 2725971 2026-10-25T11:07:22Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725972 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = कुलदीप गुर्जर | country = दक्षिण कोरिया | full_name = कुलदीप गुर्जर | birth_date = {{birth date and age|1984|7|26|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने लेग ब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = ८ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २० | runs1 = ५१ | bat avg1 = ५.१० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १६ | deliveries1 = २७१ | wickets1 = १७ | bowl avg1 = २०.६५ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/२६ | catches/stumpings1 = ३/- | source = [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338636.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''कुलदीप गुर्जर''' (जन्म २६ जुलै १९८४) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338636.html |title=Kuldeep Gurjar Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=कुलदीप गुर्जर प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== गुर्जरने १५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सनो येथे इंडोनेशियाविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948/indonesia-vs-south-korea-1st-match-1336951/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 1st Match, ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, पहिला सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |date=१५ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्या सामन्यात त्याने सात चेंडूंत दोन धावा केल्या आणि एक षटक गोलंदाजी करत सात धावा दिल्या. २०२५ मध्ये इंडोनेशियात झालेल्या तिरंगी टी२०आ मालिकेत त्याने दक्षिण कोरियाचे [[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]पद भूषवले. १२ जुलै २०२५ रोजी इंडोनेशियाविरुद्ध त्याने चार षटकांत २१ धावा देत तीन बळी घेतले. फलंदाजीत त्याने ११ चेंडूंत नऊ धावा केल्या. दक्षिण कोरियाने सामना तीन गडी राखून जिंकला आणि गुर्जरला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-tri-nation-t20i-series-2025-1490851/indonesia-vs-south-korea-9th-match-1490878/full-scorecard |title=Indonesia vs South Korea, 9th Match, Indonesia Tri-Nation T20I Series 2025 |trans-title=इंडोनेशिया विरुद्ध दक्षिण कोरिया, नववा सामना, इंडोनेशिया तिरंगी टी२०आ मालिका २०२५ |website=क्रिकइन्फो |date=१२ जुलै २०२५ |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच स्पर्धेत इंडोनेशियाविरुद्ध त्याने २६ धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> २०२६ मध्ये त्याने पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा आणि जपानमधील तिरंगी टी२०आ मालिकेत दक्षिण कोरियाचे प्रतिनिधित्व केले. मे २०२६ मध्ये फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने चार षटकांत नऊ धावा देत दोन बळी घेतले.<ref name="profile"/> ऑक्टोबर २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात त्याने चारही टी२०आ सामने खेळले. ३ ऑक्टोबर रोजी पहिल्या सामन्यात त्याने दोन षटकांत १५ धावा दिल्या, तर ४ ऑक्टोबर रोजी दुसऱ्या सामन्यात तीन षटकांत १५ धावा देत एक बळी घेतला. ५ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या उर्वरित दोन सामन्यांतही त्याने प्रत्येकी एक बळी घेतला.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338636.html क्रिकइन्फोवरील कुलदीप गुर्जर] [[वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] eku74j5zsqetg2kjet99euscqdck3p9 0 385972 2725849 2026-10-25T03:50:39Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = आमिर लाल | country = दक्षिण कोरिया | full_name = आमिर लाल | birth_date = {{birth date and age|1990|8|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोब... 2725849 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = आमिर लाल | country = दक्षिण कोरिया | full_name = आमिर लाल | birth_date = {{birth date and age|1990|8|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १४ | runs1 = १६३ | bat avg1 = १८.११ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४८ | deliveries1 = ३०६ | wickets1 = २५ | bowl avg1 = ११.७६ | fivefor1 = १ | tenfor1 = ० | best bowling1 = ५/१६ | catches/stumpings1 = १/- | source = [http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338631.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''आमिर लाल''' (जन्म १० ऑगस्ट १९९०) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338631.html |title=Aamir Lal |trans-title=आमिर लाल |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लालने १५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सनो येथे इंडोनेशियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो दक्षिण कोरियाचा पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० कॅप मिळवणारा खेळाडू ठरला. १८ ऑक्टोबर २०२२ रोजी इंडोनेशियाविरुद्ध त्याने चार षटकांत ३५ धावा देत चार बळी घेतले. त्या वेळी ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी होती.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948 |title=ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता ब स्पर्धेत त्याने दक्षिण कोरियाचे प्रतिनिधित्व केले. २९ सप्टेंबर २०२४ रोजी जपानविरुद्ध त्याने नाबाद २९ धावा केल्या आणि चार षटकांत १२ धावा देत दोन बळी घेतले. १ ऑक्टोबर रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने २३ चेंडूंत ४८ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे. २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात लालने चार सामन्यांत दहा बळी घेतले. ३ ऑक्टोबर रोजी पहिल्या टी२०आ सामन्यात त्याने १५ धावा देत दोन बळी घेतले, तर ४ ऑक्टोबर रोजी दुसऱ्या सामन्यात ११ धावा देत तीन बळी घेतले. ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी तिसऱ्या टी२०आ सामन्यात त्याने चार षटकांत १६ धावा देत पाच बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिली पाच बळींची कामगिरी आणि सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली. त्याच्या गोलंदाजीमुळे इंडोनेशियाचा डाव ९९ धावांत संपुष्टात आला आणि दक्षिण कोरियाने सामना आठ गडी राखून जिंकला. या कामगिरीसाठी लालला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले. ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=1338631}} [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] ocg026ylm6a6cl7ww4m9ekpzquutaa4 2725973 2725849 2026-10-25T11:07:35Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725973 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = आमिर लाल | country = दक्षिण कोरिया | full_name = आमिर लाल | birth_date = {{birth date and age|1990|8|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १४ | runs1 = १६३ | bat avg1 = १८.११ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४८ | deliveries1 = ३०६ | wickets1 = २५ | bowl avg1 = ११.७६ | fivefor1 = १ | tenfor1 = ० | best bowling1 = ५/१६ | catches/stumpings1 = १/- | source = [http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338631.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''आमिर लाल''' (जन्म १० ऑगस्ट १९९०) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338631.html |title=Aamir Lal |trans-title=आमिर लाल |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लालने १५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सनो येथे इंडोनेशियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो दक्षिण कोरियाचा पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० कॅप मिळवणारा खेळाडू ठरला. १८ ऑक्टोबर २०२२ रोजी इंडोनेशियाविरुद्ध त्याने चार षटकांत ३५ धावा देत चार बळी घेतले. त्या वेळी ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी होती.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948 |title=ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता ब स्पर्धेत त्याने दक्षिण कोरियाचे प्रतिनिधित्व केले. २९ सप्टेंबर २०२४ रोजी जपानविरुद्ध त्याने नाबाद २९ धावा केल्या आणि चार षटकांत १२ धावा देत दोन बळी घेतले. १ ऑक्टोबर रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने २३ चेंडूंत ४८ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे. २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात लालने चार सामन्यांत दहा बळी घेतले. ३ ऑक्टोबर रोजी पहिल्या टी२०आ सामन्यात त्याने १५ धावा देत दोन बळी घेतले, तर ४ ऑक्टोबर रोजी दुसऱ्या सामन्यात ११ धावा देत तीन बळी घेतले. ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी तिसऱ्या टी२०आ सामन्यात त्याने चार षटकांत १६ धावा देत पाच बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिली पाच बळींची कामगिरी आणि सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली. त्याच्या गोलंदाजीमुळे इंडोनेशियाचा डाव ९९ धावांत संपुष्टात आला आणि दक्षिण कोरियाने सामना आठ गडी राखून जिंकला. या कामगिरीसाठी लालला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले. ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=1338631}} [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 7ya6zg4qh205k1sd69t2fgfqd6rllk1 2725974 2725973 2026-10-25T11:07:41Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725974 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = आमिर लाल | country = दक्षिण कोरिया | full_name = आमिर लाल | birth_date = {{birth date and age|1990|8|10|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = १५ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = १४ | runs1 = १६३ | bat avg1 = १८.११ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ४८ | deliveries1 = ३०६ | wickets1 = २५ | bowl avg1 = ११.७६ | fivefor1 = १ | tenfor1 = ० | best bowling1 = ५/१६ | catches/stumpings1 = १/- | source = [http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338631.html क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''आमिर लाल''' (जन्म १० ऑगस्ट १९९०) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1338631.html |title=Aamir Lal |trans-title=आमिर लाल |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== लालने १५ ऑक्टोबर २०२२ रोजी सनो येथे इंडोनेशियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो दक्षिण कोरियाचा पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० कॅप मिळवणारा खेळाडू ठरला. १८ ऑक्टोबर २०२२ रोजी इंडोनेशियाविरुद्ध त्याने चार षटकांत ३५ धावा देत चार बळी घेतले. त्या वेळी ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी होती.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-east-asia-pacific-region-qlf-b-2022-23-1336948 |title=ICC Men's T20 World Cup East Asia-Pacific Region Qualifier B 2022-23 |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभाग पात्रता ब २०२२-२३ |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता ब स्पर्धेत त्याने दक्षिण कोरियाचे प्रतिनिधित्व केले. २९ सप्टेंबर २०२४ रोजी जपानविरुद्ध त्याने नाबाद २९ धावा केल्या आणि चार षटकांत १२ धावा देत दोन बळी घेतले. १ ऑक्टोबर रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने २३ चेंडूंत ४८ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे. २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात लालने चार सामन्यांत दहा बळी घेतले. ३ ऑक्टोबर रोजी पहिल्या टी२०आ सामन्यात त्याने १५ धावा देत दोन बळी घेतले, तर ४ ऑक्टोबर रोजी दुसऱ्या सामन्यात ११ धावा देत तीन बळी घेतले. ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी तिसऱ्या टी२०आ सामन्यात त्याने चार षटकांत १६ धावा देत पाच बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिली पाच बळींची कामगिरी आणि सर्वोत्तम गोलंदाजी ठरली. त्याच्या गोलंदाजीमुळे इंडोनेशियाचा डाव ९९ धावांत संपुष्टात आला आणि दक्षिण कोरियाने सामना आठ गडी राखून जिंकला. या कामगिरीसाठी लालला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले. ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * {{cricinfo|id=1338631}} [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 2bssx9phowcowx7jzbopeagvjne2d5m 0 385973 2725850 2026-10-25T03:52:50Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = समीरा पिताबेद्दरा | country = दक्षिण कोरिया | full_name = समीरा पिताबेद्दरा | birth_date = {{birth date and age|1989|3|13|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्... 2725850 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = समीरा पिताबेद्दरा | country = दक्षिण कोरिया | full_name = समीरा पिताबेद्दरा | birth_date = {{birth date and age|1989|3|13|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १८ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ११ | runs1 = २४ | bat avg1 = ४.८० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २२ | deliveries1 = ६० | wickets1 = १ | bowl avg1 = ८३.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/३४ | catches/stumpings1 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-pitabeddara-1451382 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''समीरा पिताबेद्दरा''' (जन्म १३ मार्च १९८९) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-pitabeddara-1451382 |title=Sameera Pitabeddara Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=समीरा पिताबेद्दरा प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पिताबेद्दराने २८ सप्टेंबर २०२४ रोजी इंचॉन येथील येऊनहोई क्रिकेट मैदानावर इंडोनेशियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-pitabeddara-1451382 |title=Sameera Pitabeddara Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=समीरा पिताबेद्दरा प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच सामन्यात बालागे दिलरुक्षा, समीरा मदुरंगा आणि फाझिल मुहम्मद यांनीही दक्षिण कोरियासाठी टी२०आ पदार्पण केले. १२ मे २०२६ रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने चार षटकांत ३४ धावा देत एक बळी घेतला. हा त्याचा आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिला बळी असून १/३४ ही त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> ऑक्टोबर २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यातही पिताबेद्दरा दक्षिण कोरियाच्या संघात होता. ४ ऑक्टोबर रोजी त्याने एक झेल घेतला. ५ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या सामन्यात त्याने १० चेंडूंत एक चौकार आणि दोन षटकारांसह २२ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-pitabeddara-1451382 क्रिकइन्फोवरील समीरा पिताबेद्दरा] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] qfl6amqgjtv2rqc01y48f93auaccm7j 2725975 2725850 2026-10-25T11:07:57Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725975 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = समीरा पिताबेद्दरा | country = दक्षिण कोरिया | full_name = समीरा पिताबेद्दरा | birth_date = {{birth date and age|1989|3|13|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १८ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ११ | runs1 = २४ | bat avg1 = ४.८० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २२ | deliveries1 = ६० | wickets1 = १ | bowl avg1 = ८३.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/३४ | catches/stumpings1 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-pitabeddara-1451382 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''समीरा पिताबेद्दरा''' (जन्म १३ मार्च १९८९) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-pitabeddara-1451382 |title=Sameera Pitabeddara Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=समीरा पिताबेद्दरा प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== पिताबेद्दराने २८ सप्टेंबर २०२४ रोजी इंचॉन येथील येऊनहोई क्रिकेट मैदानावर इंडोनेशियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-pitabeddara-1451382 |title=Sameera Pitabeddara Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=समीरा पिताबेद्दरा प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> त्याच सामन्यात बालागे दिलरुक्षा, समीरा मदुरंगा आणि फाझिल मुहम्मद यांनीही दक्षिण कोरियासाठी टी२०आ पदार्पण केले. १२ मे २०२६ रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने चार षटकांत ३४ धावा देत एक बळी घेतला. हा त्याचा आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिला बळी असून १/३४ ही त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> ऑक्टोबर २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यातही पिताबेद्दरा दक्षिण कोरियाच्या संघात होता. ४ ऑक्टोबर रोजी त्याने एक झेल घेतला. ५ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या सामन्यात त्याने १० चेंडूंत एक चौकार आणि दोन षटकारांसह २२ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-pitabeddara-1451382 क्रिकइन्फोवरील समीरा पिताबेद्दरा] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] jsensyab01dbxe6jjgk5jougx1nq31x 0 385974 2725852 2026-10-25T03:54:42Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = समीरा मदुरंगा | country = दक्षिण कोरिया | full_name = समीरा मदुरंगा हेरथ मुदियान्सेलगे | birth_date = {{birth date and age|1988|2|4|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू | international = true | internation... 2725852 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = समीरा मदुरंगा | country = दक्षिण कोरिया | full_name = समीरा मदुरंगा हेरथ मुदियान्सेलगे | birth_date = {{birth date and age|1988|2|4|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १७ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २४ | runs1 = २५१ | bat avg1 = १९.३१ | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ५१[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ३७५ | wickets1 = २३ | bowl avg1 = १९.३० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/१८ | catches/stumpings1 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-maduranga-1451381 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''समीरा मदुरंगा''' (जन्म ४ फेब्रुवारी १९८८) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''समीरा मदुरंगा हेरथ मुदियान्सेलगे''' आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-maduranga-1451381 |title=Sameera Maduranga Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=समीरा मदुरंगा प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मदुरंगाने २८ सप्टेंबर २०२४ रोजी इंचॉन येथील येऊनहोई क्रिकेट मैदानावर इंडोनेशियाविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो दक्षिण कोरियाचा १७वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. १० जुलै २०२५ रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने ५० चेंडूंत सहा चौकार आणि एका षटकारासह नाबाद ५१ धावा केल्या. हे त्याचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिले अर्धशतक तसेच सर्वोच्च धावसंख्या ठरली.<ref name="profile"/> १७ मे २०२६ रोजी फिजीविरुद्ध सनो येथे त्याने चार षटकांत १८ धावा देत तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> ऑक्टोबर २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात मदुरंगाने चारही टी२०आ सामने खेळले. ४ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या दुसऱ्या सामन्यात त्याने दोन बळी घेतले. ५ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या सामन्यात त्याने २१ चेंडूंत चार चौकारांसह नाबाद २८ धावा केल्या.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-maduranga-1451381 क्रिकइन्फोवरील समीरा मदुरंगा] [[वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 12o8lfka8u11927mpmjwtft6yryw741 2725976 2725852 2026-10-25T11:08:14Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725976 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = समीरा मदुरंगा | country = दक्षिण कोरिया | full_name = समीरा मदुरंगा हेरथ मुदियान्सेलगे | birth_date = {{birth date and age|1988|2|4|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १७ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २४ | runs1 = २५१ | bat avg1 = १९.३१ | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ५१[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ३७५ | wickets1 = २३ | bowl avg1 = १९.३० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/१८ | catches/stumpings1 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-maduranga-1451381 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''समीरा मदुरंगा''' (जन्म ४ फेब्रुवारी १९८८) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''समीरा मदुरंगा हेरथ मुदियान्सेलगे''' आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-maduranga-1451381 |title=Sameera Maduranga Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=समीरा मदुरंगा प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मदुरंगाने २८ सप्टेंबर २०२४ रोजी इंचॉन येथील येऊनहोई क्रिकेट मैदानावर इंडोनेशियाविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो दक्षिण कोरियाचा १७वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. १० जुलै २०२५ रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने ५० चेंडूंत सहा चौकार आणि एका षटकारासह नाबाद ५१ धावा केल्या. हे त्याचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिले अर्धशतक तसेच सर्वोच्च धावसंख्या ठरली.<ref name="profile"/> १७ मे २०२६ रोजी फिजीविरुद्ध सनो येथे त्याने चार षटकांत १८ धावा देत तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> ऑक्टोबर २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात मदुरंगाने चारही टी२०आ सामने खेळले. ४ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या दुसऱ्या सामन्यात त्याने दोन बळी घेतले. ५ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या सामन्यात त्याने २१ चेंडूंत चार चौकारांसह नाबाद २८ धावा केल्या.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-maduranga-1451381 क्रिकइन्फोवरील समीरा मदुरंगा] [[वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] 2oqy5duwmopyyev357djfzysi7oth4u 2725977 2725976 2026-10-25T11:08:23Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725977 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = समीरा मदुरंगा | country = दक्षिण कोरिया | full_name = समीरा मदुरंगा हेरथ मुदियान्सेलगे | birth_date = {{birth date and age|1988|2|4|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १७ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = २४ | runs1 = २५१ | bat avg1 = १९.३१ | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ५१[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ३७५ | wickets1 = २३ | bowl avg1 = १९.३० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/१८ | catches/stumpings1 = ४/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-maduranga-1451381 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''समीरा मदुरंगा''' (जन्म ४ फेब्रुवारी १९८८) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. त्याचे पूर्ण नाव '''समीरा मदुरंगा हेरथ मुदियान्सेलगे''' आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-maduranga-1451381 |title=Sameera Maduranga Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=समीरा मदुरंगा प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मदुरंगाने २८ सप्टेंबर २०२४ रोजी इंचॉन येथील येऊनहोई क्रिकेट मैदानावर इंडोनेशियाविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो दक्षिण कोरियाचा १७वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. १० जुलै २०२५ रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने ५० चेंडूंत सहा चौकार आणि एका षटकारासह नाबाद ५१ धावा केल्या. हे त्याचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिले अर्धशतक तसेच सर्वोच्च धावसंख्या ठरली.<ref name="profile"/> १७ मे २०२६ रोजी फिजीविरुद्ध सनो येथे त्याने चार षटकांत १८ धावा देत तीन बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> ऑक्टोबर २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यात मदुरंगाने चारही टी२०आ सामने खेळले. ४ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या दुसऱ्या सामन्यात त्याने दोन बळी घेतले. ५ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या सामन्यात त्याने २१ चेंडूंत चार चौकारांसह नाबाद २८ धावा केल्या.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/sameera-maduranga-1451381 क्रिकइन्फोवरील समीरा मदुरंगा] [[वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 9kr5ugc62p1s8fooxnuatsd6p19yafv 0 385975 2725853 2026-10-25T03:56:31Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = फाझिल मुहम्मद | country = दक्षिण कोरिया | full_name = फाझिल मुहम्मद | birth_date = {{birth date and age|1991|3|13|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने लेग ब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४ | T20Idebutdate = २८ सप... 2725853 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = फाझिल मुहम्मद | country = दक्षिण कोरिया | full_name = फाझिल मुहम्मद | birth_date = {{birth date and age|1991|3|13|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने लेग ब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४ | T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १६ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२४ | lastT20Iagainst = फिलिपिन्स | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ५ | runs1 = २९ | bat avg1 = ९.६६ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १५ | deliveries1 = ८३ | wickets1 = ५ | bowl avg1 = २०.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/२७ | catches/stumpings1 = १/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/fazil-muhammad-1451384 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''फाझिल मुहम्मद''' (जन्म १३ मार्च १९९१) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/fazil-muhammad-1451384 |title=Fazil Muhammad Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=फाझिल मुहम्मद प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मुहम्मदने २८ सप्टेंबर २०२४ रोजी इंचॉन येथील येऊनहोई क्रिकेट मैदानावर इंडोनेशियाविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो दक्षिण कोरियाचा १६वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने गोलंदाजीत २४ धावा देत एक बळी घेतला. ४ ऑक्टोबर २०२४ रोजी जपानविरुद्ध त्याने चार षटकांत २७ धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> ५ ऑक्टोबर २०२४ रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने २२ चेंडूंत १५ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/fazil-muhammad-1451384 क्रिकइन्फोवरील फाझिल मुहम्मद] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] rnqb4x1s6ttkmkle7uwwzclatczn0vc 2725978 2725853 2026-10-25T11:08:45Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725978 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = फाझिल मुहम्मद | country = दक्षिण कोरिया | full_name = फाझिल मुहम्मद | birth_date = {{birth date and age|1991|3|13|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने लेग ब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४ | T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १६ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२४ | lastT20Iagainst = फिलिपिन्स | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ५ | runs1 = २९ | bat avg1 = ९.६६ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १५ | deliveries1 = ८३ | wickets1 = ५ | bowl avg1 = २०.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/२७ | catches/stumpings1 = १/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/fazil-muhammad-1451384 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''फाझिल मुहम्मद''' (जन्म १३ मार्च १९९१) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/fazil-muhammad-1451384 |title=Fazil Muhammad Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=फाझिल मुहम्मद प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मुहम्मदने २८ सप्टेंबर २०२४ रोजी इंचॉन येथील येऊनहोई क्रिकेट मैदानावर इंडोनेशियाविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो दक्षिण कोरियाचा १६वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने गोलंदाजीत २४ धावा देत एक बळी घेतला. ४ ऑक्टोबर २०२४ रोजी जपानविरुद्ध त्याने चार षटकांत २७ धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> ५ ऑक्टोबर २०२४ रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने २२ चेंडूंत १५ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/fazil-muhammad-1451384 क्रिकइन्फोवरील फाझिल मुहम्मद] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] ccn7jptsoicwci9xi7gnvfbmidkwu7f 2725979 2725978 2026-10-25T11:08:51Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725979 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = फाझिल मुहम्मद | country = दक्षिण कोरिया | full_name = फाझिल मुहम्मद | birth_date = {{birth date and age|1991|3|13|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने लेग ब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४ | T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = इंडोनेशिया | T20Icap = १६ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२४ | lastT20Iagainst = फिलिपिन्स | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ५ | runs1 = २९ | bat avg1 = ९.६६ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १५ | deliveries1 = ८३ | wickets1 = ५ | bowl avg1 = २०.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ४/२७ | catches/stumpings1 = १/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/fazil-muhammad-1451384 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''फाझिल मुहम्मद''' (जन्म १३ मार्च १९९१) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/fazil-muhammad-1451384 |title=Fazil Muhammad Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=फाझिल मुहम्मद प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== मुहम्मदने २८ सप्टेंबर २०२४ रोजी इंचॉन येथील येऊनहोई क्रिकेट मैदानावर इंडोनेशियाविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो दक्षिण कोरियाचा १६वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने गोलंदाजीत २४ धावा देत एक बळी घेतला. ४ ऑक्टोबर २०२४ रोजी जपानविरुद्ध त्याने चार षटकांत २७ धावा देत चार बळी घेतले. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref name="profile"/> ५ ऑक्टोबर २०२४ रोजी फिलिपिन्सविरुद्ध त्याने २२ चेंडूंत १५ धावा केल्या. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोच्च धावसंख्या आहे.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/fazil-muhammad-1451384 क्रिकइन्फोवरील फाझिल मुहम्मद] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 9azip01funzjlma7otkw6qy2nbwb25f 0 385976 2725854 2026-10-25T03:58:11Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = सौरभ कुमार | country = दक्षिण कोरिया | full_name = सौरभ कुमार | birth_date = {{birth date and age|1994|12|31|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ७ ज... 2725854 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सौरभ कुमार | country = दक्षिण कोरिया | full_name = सौरभ कुमार | birth_date = {{birth date and age|1994|12|31|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ७ जुलै | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = फिलिपिन्स | T20Icap = २६ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ६ | runs1 = ५ | bat avg1 = १.२५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २ | deliveries1 = ४२ | wickets1 = १ | bowl avg1 = ८२.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/८ | catches/stumpings1 = १/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/saurabh-kumar-1451385 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''सौरभ कुमार''' (जन्म ३१ डिसेंबर १९९४) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/saurabh-kumar-1451385 |title=Saurabh Kumar Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=सौरभ कुमार प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== कुमारने ७ जुलै २०२५ रोजी बाली येथे फिलिपिन्सविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो दक्षिण कोरियाचा २६वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने गोलंदाजीत आठ धावा देत एक बळी घेतला. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref>{{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=17336;team=195;type=tournament |title=Indonesia Tri-Nation T20I Series, 2025 - South Korea batting and bowling averages |trans-title=इंडोनेशिया तिरंगी टी२०आ मालिका, २०२५ - दक्षिण कोरियाची फलंदाजी आणि गोलंदाजी सरासरी |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२५ मधील इंडोनेशिया तिरंगी टी२०आ मालिकेत त्याने चार सामने खेळले. या सामन्यांत त्याने पाच धावा केल्या आणि एक बळी घेतला.<ref>{{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=17336;team=195;type=tournament |title=Indonesia Tri-Nation T20I Series, 2025 - South Korea batting and bowling averages |trans-title=इंडोनेशिया तिरंगी टी२०आ मालिका, २०२५ - दक्षिण कोरियाची फलंदाजी आणि गोलंदाजी सरासरी |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ऑक्टोबर २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यातही तो दक्षिण कोरियाच्या संघाकडून खेळला. ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी इंडोनेशियाविरुद्ध त्याने शेवटचा टी२०आ सामना खेळला.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/saurabh-kumar-1451385 क्रिकइन्फोवरील सौरभ कुमार] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 1hu0dipzs5y6c8vatnq555fcy2uep6s 2725980 2725854 2026-10-25T11:09:11Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरिया क्रिकेटर)]] वरुन [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] ला हलविला: शीर्षकलेखन संकेत 2725854 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सौरभ कुमार | country = दक्षिण कोरिया | full_name = सौरभ कुमार | birth_date = {{birth date and age|1994|12|31|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ७ जुलै | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = फिलिपिन्स | T20Icap = २६ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ६ | runs1 = ५ | bat avg1 = १.२५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २ | deliveries1 = ४२ | wickets1 = १ | bowl avg1 = ८२.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/८ | catches/stumpings1 = १/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/saurabh-kumar-1451385 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''सौरभ कुमार''' (जन्म ३१ डिसेंबर १९९४) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/saurabh-kumar-1451385 |title=Saurabh Kumar Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=सौरभ कुमार प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== कुमारने ७ जुलै २०२५ रोजी बाली येथे फिलिपिन्सविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो दक्षिण कोरियाचा २६वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने गोलंदाजीत आठ धावा देत एक बळी घेतला. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref>{{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=17336;team=195;type=tournament |title=Indonesia Tri-Nation T20I Series, 2025 - South Korea batting and bowling averages |trans-title=इंडोनेशिया तिरंगी टी२०आ मालिका, २०२५ - दक्षिण कोरियाची फलंदाजी आणि गोलंदाजी सरासरी |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२५ मधील इंडोनेशिया तिरंगी टी२०आ मालिकेत त्याने चार सामने खेळले. या सामन्यांत त्याने पाच धावा केल्या आणि एक बळी घेतला.<ref>{{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=17336;team=195;type=tournament |title=Indonesia Tri-Nation T20I Series, 2025 - South Korea batting and bowling averages |trans-title=इंडोनेशिया तिरंगी टी२०आ मालिका, २०२५ - दक्षिण कोरियाची फलंदाजी आणि गोलंदाजी सरासरी |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ऑक्टोबर २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यातही तो दक्षिण कोरियाच्या संघाकडून खेळला. ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी इंडोनेशियाविरुद्ध त्याने शेवटचा टी२०आ सामना खेळला.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/saurabh-kumar-1451385 क्रिकइन्फोवरील सौरभ कुमार] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 1hu0dipzs5y6c8vatnq555fcy2uep6s 2725983 2725980 2026-10-25T11:14:41Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2725983 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सौरभ कुमार | country = दक्षिण कोरिया | full_name = सौरभ कुमार | birth_date = {{birth date and age|1994|12|31|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | T20Idebutdate = ७ जुलै | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = फिलिपिन्स | T20Icap = २६ | lastT20Idate = ५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = इंडोनेशिया | columns = 1 | column1 = आंतरराष्ट्रीय टी२० | matches1 = ६ | runs1 = ५ | bat avg1 = १.२५ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = २ | deliveries1 = ४२ | wickets1 = १ | bowl avg1 = ८२.०० | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = १/८ | catches/stumpings1 = १/- | source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/saurabh-kumar-1451385 क्रिकइन्फो] | date = २५ ऑक्टोबर २०२६ }} '''सौरभ कुमार''' (जन्म ३१ डिसेंबर १९९४) हा दक्षिण कोरियाचा [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करतो. तो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref name="profile">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/saurabh-kumar-1451385 |title=Saurabh Kumar Profile - Cricket Player South Korea |trans-title=सौरभ कुमार प्रोफाइल - दक्षिण कोरिया क्रिकेट खेळाडू |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== कुमारने ७ जुलै २०२५ रोजी बाली येथे फिलिपिन्सविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="profile"/> तो दक्षिण कोरियाचा २६वा आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू ठरला. पदार्पणाच्या सामन्यात त्याने गोलंदाजीत आठ धावा देत एक बळी घेतला. ही त्याची आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वोत्तम गोलंदाजी आहे.<ref>{{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=17336;team=195;type=tournament |title=Indonesia Tri-Nation T20I Series, 2025 - South Korea batting and bowling averages |trans-title=इंडोनेशिया तिरंगी टी२०आ मालिका, २०२५ - दक्षिण कोरियाची फलंदाजी आणि गोलंदाजी सरासरी |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> २०२५ मधील इंडोनेशिया तिरंगी टी२०आ मालिकेत त्याने चार सामने खेळले. या सामन्यांत त्याने पाच धावा केल्या आणि एक बळी घेतला.<ref>{{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=17336;team=195;type=tournament |title=Indonesia Tri-Nation T20I Series, 2025 - South Korea batting and bowling averages |trans-title=इंडोनेशिया तिरंगी टी२०आ मालिका, २०२५ - दक्षिण कोरियाची फलंदाजी आणि गोलंदाजी सरासरी |website=क्रिकइन्फो |access-date=२५ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ऑक्टोबर २०२६ मध्ये इंडोनेशियाच्या दक्षिण कोरिया दौऱ्यातही तो दक्षिण कोरियाच्या संघाकडून खेळला. ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी इंडोनेशियाविरुद्ध त्याने शेवटचा टी२०आ सामना खेळला.<ref name="profile"/> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/cricketers/saurabh-kumar-1451385 क्रिकइन्फोवरील सौरभ कुमार] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म]] [[वर्ग:दक्षिण कोरियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] jh3cvnirxyc83a971c4sonvfo4wb3p2 0 385977 2725855 2026-10-25T04:07:52Z AdvAnantGholam 172574 नवीन पान: कोकणातील वेठबिगार पद्धत हा महाराष्ट्राच्या ग्रामीण श्रमव्यवस्थेच्या इतिहासाशी संबंधित विषय आहे. कर्जाची परतफेड, आर्थिक अवलंबित्व आणि सामाजिक विषमता यांमुळे काही मजुरांना दी... 2725855 wikitext text/x-wiki कोकणातील वेठबिगार पद्धत हा महाराष्ट्राच्या ग्रामीण श्रमव्यवस्थेच्या इतिहासाशी संबंधित विषय आहे. कर्जाची परतफेड, आर्थिक अवलंबित्व आणि सामाजिक विषमता यांमुळे काही मजुरांना दीर्घकाळ अल्प मोबदल्यात किंवा मोबदल्याविना काम करावे लागत असे. कर्जाच्या बदल्यात एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबीयांना श्रम करण्यास बांधील ठेवणे आणि कर्ज फेडले नसल्याचे कारण देऊन त्यांची मुक्तता नाकारणे, ही बांधील श्रमपद्धतीची महत्त्वाची लक्षणे आहेत. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमव्यवस्थेचा ऐतिहासिक अभ्यास इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी केला आहे. महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांच्या ऐतिहासिक स्वरूपाचा अभ्यास व्ही. एस. कदम यांनीही केला आहे.<ref name="सालढाणा१९८९">Indra Munshi Saldanha, “Attached Labour in Thane: A Historical Overview,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 24, अंक 20, 1989, पृ. 1121–1127.</ref><ref name="कदम१९९१">V. S. Kadam, “Forced Labour in Maharashtra in the Seventeenth and Eighteenth Centuries: A Study in Its Nature and Change,” ''Journal of Economic and Social History of the Orient'', खंड 34, अंक 1/2, 1991, पृ. 55–87.</ref> भारत सरकारच्या श्रम मंत्रालयाने १९९१ मध्ये प्रकाशित केलेल्या ''Report of the National Commission on Rural Labour'' या अहवालात ग्रामीण श्रमिकांची परिस्थिती आणि त्यांच्यासाठी असलेल्या सामाजिक व श्रमविषयक कायद्यांच्या अंमलबजावणीचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="अभ्यासगट१९९१">Ministry of Labour, Government of India, ''Report of the National Commission on Rural Labour'', खंड १, १९९१. [https://indianlabourarchives.org/jspui/handle/20.500.14121/190 अहवालाची अभिलेखीय नोंद].</ref> ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाशी संबंधित एका प्रकरणात कर्जाच्या बदल्यात दीर्घकाळ काम करण्यास भाग पाडल्याची तक्रार मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नोंदीत नमूद आहे. या प्रकरणात तक्रारदार आणि त्यांची पत्नी अनेक वर्षे नाममात्र मोबदल्यावर काम करत असल्याचा आरोप करण्यात आला होता.<ref name="चाटल१९९१">मुंबई उच्च न्यायालय, ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'', फौजदारी रिट याचिका क्रमांक ४०६/१९८८, निर्णय दिनांक २५ सप्टेंबर १९९१; (1992) 2 BomCR 569; 1992 Cri LJ 1228. [https://indiankanoon.org/doc/1998334/ निर्णयाचा मजकूर].</ref> भारतीय संविधानाचा अनुच्छेद २३ मानवी तस्करी, बेगार आणि तत्सम प्रकारचे सक्तीचे श्रम निषिद्ध ठरवतो. वेठबिगार पद्धतीचे निर्मूलन करण्यासाठी संसदेत ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' संमत करण्यात आला. या कायद्याच्या कलम १(३) नुसार तो २५ ऑक्टोबर १९७५ पासून लागू झाल्याचे मानले जाते. कायद्याच्या कलम ४ नुसार वेठबिगार पद्धत रद्द करण्यात आली आणि वेठबिगारांना अशा श्रमांच्या बंधनातून मुक्त करण्यात आले.<ref name="संविधान">भारत सरकार, ''Constitution of India'', अनुच्छेद २३. [https://legislative.gov.in/constitution-of-india/ संविधानाचा अधिकृत मजकूर].</ref><ref name="कायदा१९७६">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', अधिनियम क्रमांक १९, १९७६, कलम १(३) आणि ४. [https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/1491?view_type=browse अधिकृत कायदामजकूर].</ref> वसईतील फौजदारी प्रकरण क्रमांक १६५/१९८५ मध्ये कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी दिलेला निर्दोषमुक्तीचा आदेश मुंबई उच्च न्यायालयाने रद्द केला आणि प्रकरण न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पुढील सुनावणीसाठी पाठवले. हा निर्णय बांधील श्रमाविरुद्धच्या कायद्याच्या अंमलबजावणीशी संबंधित महत्त्वाचा न्यायालयीन दस्तऐवज आहे. मात्र, उच्च न्यायालयाच्या या निर्णयावरून संबंधित आरोपीची अंतिम दोषसिद्धी झाली होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="चाटल१९९१"/> == व्युत्पत्ती आणि संकल्पना == === वेठबिगार, वेठ आणि बेगार यांचा अर्थ === ‘वेठबिगार’ ही संज्ञा एखाद्या व्यक्तीकडून तिच्या इच्छेविरुद्ध, विनामोबदला किंवा अत्यल्प मोबदल्यात सक्तीने श्रम करून घेण्याच्या प्रथेशी संबंधित आहे. मराठी विश्वकोशातील ‘वेठबिगार’ या नोंदीनुसार, अशा व्यवस्थेत व्यक्तीच्या दुर्बल किंवा परावलंबी परिस्थितीचा गैरफायदा घेऊन तिच्याकडून सक्तीने काम करून घेतले जाते. ऐतिहासिक काळात शासकीय अधिकारी, जमीनधारक आणि प्रभावशाली व्यक्तींकडून लोकांना विनामोबदला किंवा अल्प मोबदल्यात काम करण्यास भाग पाडले जात असे.<ref name="मराठीविश्वकोशवेठबिगार">‘वेठबिगार’, ''मराठी विश्वकोश'', महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ. [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32977/ ऑनलाइन लेख].</ref> ‘वेठ’ आणि ‘बेगार’ या संज्ञांचा वापरही सक्तीच्या श्रमांच्या संदर्भात आढळतो. महाराष्ट्रातील सतराव्या आणि अठराव्या शतकांतील सक्तीच्या श्रमव्यवस्थेचा अभ्यास करताना व्ही. एस. कदम यांनी या प्रथांचे स्वरूप आणि काळानुसार त्यांच्यात झालेले बदल यांचा विचार केला आहे. ऐतिहासिक नोंदींमध्ये या संज्ञांचा अर्थ लावताना संबंधित काळातील सामाजिक, आर्थिक आणि प्रशासकीय परिस्थिती विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="कदम१९९१"/><ref name="मराठीविश्वकोशवेठबिगार"/> वेठबिगारी आणि सर्वसाधारण कमी वेतनाची मजुरी यांत फरक आहे. केवळ कमी वेतन मिळणे किंवा कर्ज असणे एवढ्यानेच एखादी परिस्थिती कायदेशीरदृष्ट्या वेठबिगारी ठरत नाही. ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' च्या कलम २(ग) नुसार, आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज, सामाजिक अथवा रूढीगत बंधन, वारसाहक्काने आलेली जबाबदारी, आर्थिक मोबदला किंवा विशिष्ट जात अथवा समुदायात जन्म यांसारख्या कारणांमुळे एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना विनामजुरी अथवा नाममात्र मजुरीवर काम करावे लागत असेल, किंवा रोजगाराचे स्वातंत्र्य, मुक्त संचार अथवा स्वतःच्या श्रमातून मिळालेल्या उत्पादनाचा योग्य मोबदला मिळवण्याचा अधिकार गमवावा लागत असेल, तर संबंधित परिस्थिती या कायद्यातील बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते.<ref name="वेठबिगारकायदा">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', अधिनियम क्रमांक १९, १९७६, कलम २. [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1491/1/197619.pdf कायद्याचा मजकूर].</ref> === वेठबिगारी आणि बंधित श्रम यांतील फरक === ‘वेठबिगारी’ आणि ‘बंधित श्रम’ या संज्ञा परस्परांशी संबंधित आहेत. ‘वेठबिगारी’ हा शब्द ऐतिहासिक आणि सामाजिक संदर्भांत सक्तीने, विनामोबदला किंवा अत्यल्प मोबदल्यात काम करून घेण्याच्या प्रथांसाठी वापरला जातो. ‘बंधित श्रम’ ही संज्ञा ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मध्ये विशिष्ट कायदेशीर अर्थाने परिभाषित केली आहे. त्यामुळे ऐतिहासिक प्रथांचे वर्णन आणि एखाद्या प्रकरणाचे कायदेशीर वर्गीकरण करताना संबंधित संदर्भ लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/><ref name="सालढाणा१९८९"/> या कायद्यातील व्याख्येनुसार, कर्ज किंवा आगाऊ रक्कम, सामाजिक अथवा रूढीगत बंधन, वारसाहक्काने आलेली जबाबदारी किंवा इतर नमूद कारणांमुळे एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना ठरावीक अथवा अनिश्चित काळासाठी विनामजुरी किंवा नाममात्र मजुरीवर काम करावे लागत असेल, तर ती परिस्थिती बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते. रोजगाराचे स्वातंत्र्य, भारताच्या प्रदेशात मुक्तपणे संचार करण्याचा अधिकार किंवा स्वतःच्या श्रमातून मिळालेल्या उत्पादनाचा बाजारभावाने विनियोग करण्याचा अधिकार हिरावला जाणे, यांचाही या कायद्यात विचार केला आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/> केवळ कमी वेतन मिळणे, कर्ज असणे किंवा कठीण परिस्थितीत काम करणे एवढ्याच आधारावर बंधित श्रम असल्याचा निष्कर्ष काढता येत नाही. कामगाराला काम स्वीकारण्याचे किंवा सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, कर्ज अथवा अन्य बंधनामुळे त्याच्यावर सक्ती केली जाते का आणि त्याच्या अधिकारांवर निर्बंध आहेत का, यांसारख्या बाबी तपासणे आवश्यक असते. भारतातील बंधित श्रमाच्या स्वरूपाचा अभ्यास करताना कायदेशीर तरतुदींबरोबरच सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीचाही विचार करण्यात आला आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/> <ref name="tucker">Lee Tucker, ''The Small Hands of Slavery: Bonded Child Labor in India'', Human Rights Watch, 1996. [https://search.worldcat.org/title/1027700403 ग्रंथाची नोंद].</ref> <ref name="mishra">Lakshmidhar Mishra, ''Human Bondage: Tracing its Roots in India'', SAGE Publications, 2011. [https://books.google.com/books?id=WNuGAwAAQBAJ ग्रंथाची नोंद].</ref> आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटनेच्या व्याख्येनुसार, सक्तीच्या श्रमांमध्ये व्यक्तीच्या स्वेच्छेविरुद्ध आणि दंड किंवा दंडात्मक परिणामाची धमकी देऊन काम करून घेण्याचा घटक महत्त्वाचा असतो. या व्याख्येत कामगाराने स्वेच्छेने काम स्वीकारले आहे का आणि त्याला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, यांचाही विचार केला जातो. त्यामुळे बंधित श्रम आणि सक्तीचे श्रम या संकल्पना संबंधित असल्या, तरी त्यांचे वर्गीकरण करताना लागू असलेल्या कायद्याची व्याख्या आणि प्रत्यक्ष परिस्थिती तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="ilo-forced-labour">आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटना, “What is forced labour?” [https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons/what-forced-labour अधिकृत संकेतस्थळ].</ref> == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == === प्राचीन आणि मध्ययुगीन महाराष्ट्रातील सक्तीचे श्रम === महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांचा इतिहास समजून घेताना प्राचीन काळातील श्रमव्यवस्था, मध्ययुगीन राजकीय व्यवस्था आणि अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील ‘वेठबेगार’ पद्धत यांमध्ये फरक करणे आवश्यक आहे. प्राचीन आणि मध्ययुगीन भारतीय समाजातील सक्तीच्या श्रमांविषयी इतिहासलेखनात चर्चा आढळते; मात्र त्यावरून आजच्या अर्थाने बंधित श्रमपद्धती संपूर्ण प्राचीन महाराष्ट्रात एकाच स्वरूपात अस्तित्वात होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="कदम१९९१"/> अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील वेठबेगार पद्धतीचा अभ्यास इतिहासकार हिरोशी फुकाझावा यांनी तत्कालीन प्रशासकीय कागदपत्रांच्या आधारे केला आहे. त्यांच्या संशोधनात अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील सक्तीच्या श्रमव्यवस्थेचे स्वरूप तपासण्यात आले आहे. या नोंदींमधून राज्याच्या किंवा स्थानिक प्रशासनाच्या कामांसाठी सक्तीचे श्रम घेतले जात असल्याचे दिसते. या व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी तत्कालीन प्रशासकीय गरजा, गावपातळीवरील जबाबदाऱ्या आणि सामाजिक रचना यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="फुकाझावा१९७१">Hiroshi Fukazawa, “A Note on the Corvée System (Vethbegar) in the Eighteenth Century Maratha Kingdom,” ''Hitotsubashi Journal of Economics'', खंड 11, अंक 2, फेब्रुवारी 1971, पृ. 1–10. [https://www.jstor.org/stable/43295523 संशोधनलेख].</ref> या व्यवस्थेतील श्रमांची जबाबदारी सर्व समाजघटकांवर समान प्रमाणात होती, असे गृहीत धरता येत नाही. फुकाझावा यांच्या अभ्यासातून सक्तीच्या श्रमांचे स्वरूप आणि तत्कालीन सामाजिक व प्रशासकीय व्यवस्थेशी असलेले त्यांचे संबंध अभ्यासता येतात. तथापि, या निष्कर्षांचा वापर करताना संशोधनाचा कालखंड आणि भौगोलिक व्याप्ती लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="फुकाझावा१९७१"/> मराठा राज्यातील ‘वेठ’, ‘बेगार’ किंवा ‘वेठबेगार’ या संज्ञा सक्तीच्या श्रमांच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्याचे फुकाझावा यांच्या संशोधनातून दिसते. मात्र, राज्याच्या किंवा सार्वजनिक कामांसाठी घेतले जाणारे सक्तीचे श्रम आणि कर्जाच्या बंधनामुळे एखाद्या मजुराला दीर्घकाळ काम करावे लागणारी बंधित श्रमपद्धती यांचे स्वरूप नेहमीच एकसारखे होते, असे नाही.<ref name="फुकाझावा१९७१"/><ref name="कदम१९९१"/> आधुनिक काळातील बांधील श्रम समजून घेण्यासाठी भारत सरकारच्या राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाचा अहवाल उपयुक्त आहे. या अहवालात ग्रामीण श्रमिकांची परिस्थिती आणि बांधील श्रमाशी संबंधित प्रश्नांचा आढावा घेतला आहे. मात्र, आधुनिक काळातील बांधील श्रमाचे स्वरूप मांडणारा हा अहवाल प्राचीन महाराष्ट्रातील प्रत्येक प्रदेशात अशीच व्यवस्था अस्तित्वात होती, याचा स्वतंत्र पुरावा मानता येत नाही. <ref name="राष्ट्रीयग्रामीणश्रम">भारत सरकार, श्रम मंत्रालय, ''Report of the National Commission on Rural Labour, Volume I'', १९९१. [https://dans.nls.ac.in/handle/123456789/5886 अहवालाचा अभिलेख].</ref> === ब्रिटिशकालीन कोकणातील जमीनव्यवस्था === ब्रिटिश राजवटीच्या काळात कोकणातील ग्रामीण समाजजीवनावर जमीनमहसूल व्यवस्था, जमीनधारणेचे विविध प्रकार आणि शेतकरी व महसूल गोळा करणाऱ्या मध्यस्थांमधील संबंध यांचा प्रभाव होता. या प्रदेशातील जमीनधारणेच्या पद्धती आणि महसूल प्रशासनाची माहिती ब्रिटिशकालीन जिल्हा गॅझेटियरमध्ये नोंदवलेली आहे. ठाणे, कुलाबा आणि रत्नागिरी-सावंतवाडी या प्रदेशांशी संबंधित गॅझेटियर हे या इतिहासाच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत आहेत. <ref name="gazetteer-thana1882">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XIII: Tha'na'', भाग १ व २, Government Central Press, Bombay, 1882. [https://books.google.com/books?id=I7wMAAAAIAAJ भाग १] · [https://books.google.com/books?id=c78IAAAAQAAJ भाग २].</ref> <ref name="gazetteer-kolaba1883">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XI: Kola'ba and Janjira'', Government Central Press, Bombay, 1883. [https://books.google.co.in/books?id=4bMIAAAAQAAJ ग्रंथाचा मजकूर].</ref> <ref name="gazetteer-ratnagiri1880">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume X: Ratnagiri and Savantvadi'', Government Central Press, Bombay, 1880. [http://hdl.handle.net/10973/19585 ग्रंथाचा डिजिटल मजकूर].</ref> कोकणातील जमीनव्यवस्थेच्या इतिहासात खोतशाहीला विशेष महत्त्व आहे. खोत हा विशिष्ट जमीनमहसूल व्यवस्थेत गावाच्या महसूलवसुलीशी संबंधित अधिकार आणि जबाबदाऱ्या असलेला मध्यस्थ असे. खोताचे अधिकार, जमीनधारकांचे हक्क आणि शेतकऱ्यांकडून वसूल होणारा महसूल यांचे स्वरूप प्रदेशानुसार आणि जमीनधारणेच्या प्रकारानुसार बदलत असे. या व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी ब्रिटिशकालीन गॅझेटियरमधील नोंदी आणि खोतशाहीविषयक कायदे विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/> <ref name="kolaba-gazetteer1964">Government of Maharashtra, ''Maharashtra State Gazetteers: Kolaba District'', Revised Edition, Directorate of Government Printing, Stationery and Publications, Bombay, 1964. [https://books.google.com/books?id=W2hDAAAAYAAJ ग्रंथाची नोंद].</ref> <ref name="खोतनिर्मूलनकायदा">Government of Maharashtra, ''The Maharashtra Khoti Abolition Act'', Bombay Act No. VI of 1950, 3 April 1950. [https://bombayhighcourt.gov.in/bhc/libweb/legislation/acts/1950.06.pdf अधिकृत कायद्याचा मजकूर].</ref> खोतशाही व्यवस्थेतील जमीनधारणेचे प्रकार, महसूलवसुलीचे अधिकार आणि शेतकऱ्यांवरील आर्थिक जबाबदाऱ्या यांचा ग्रामीण समाजातील सत्तासंबंधांवर परिणाम होत असे. खोत आणि कुळांमधील संबंध, भाडे किंवा महसूलवसुली आणि जमिनीवरील हक्क या बाबींचा कोकणातील कृषिसंबंधांच्या इतिहासात विचार केला जातो. या विषयाच्या अभ्यासासाठी कुलाबा जिल्ह्याचा गॅझेटियर आणि खोतशाहीविरोधी चळवळीवरील ऐतिहासिक संशोधन उपयुक्त ठरते.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> <ref name="खोतविरोधीचळवळ">Santosh Pandhari Suradkar, ''The Anti-Khoti Movement in the Konkan, c. 1920–1949'', NLI Research Studies Series No. 106/2013, V. V. Giri National Labour Institute, Noida, २०१३. [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf संशोधन अहवालाचा पूर्ण मजकूर].</ref> खोतशाही निर्मूलनासाठी विसाव्या शतकाच्या मध्यावर कायदेशीर पावले उचलण्यात आली. महाराष्ट्र खोतशाही निर्मूलन अधिनियम, १९५० मध्ये तत्कालीन रत्नागिरी आणि कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही जमीनधारणा रद्द करण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम १(३) नुसार त्याची अंमलबजावणी शासनाच्या अधिसूचनेद्वारे निश्चित करण्यात आली; उपलब्ध नोंदीनुसार हा कायदा १५ मे १९५० पासून लागू झाला. त्यामुळे १९४९ मधील विधेयकाचा पूर्वइतिहास आणि १९५० मधील अधिनियम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/> खोतशाही किंवा इतर जमीनमहसूल पद्धती अस्तित्वात होत्या, एवढ्यावरून त्या व्यवस्थांखालील सर्व शेतकरी वेठबिगार होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. एखाद्या विशिष्ट ठिकाणी सक्तीचे श्रम किंवा बंधित श्रम अस्तित्वात असल्याचे सांगण्यासाठी त्यासंबंधीचे स्वतंत्र ऐतिहासिक पुरावे आवश्यक आहेत.<ref name="खोतविरोधीचळवळ"/><ref name="राष्ट्रीयग्रामीणश्रम"/> === खोतशाही, जमीनधारणा आणि शेतकरी संबंध === कोकणातील पारंपरिक जमीनव्यवस्थेत खोतशाहीला महत्त्वाचे स्थान होते. या व्यवस्थेत खोत हा गावाच्या जमीनमहसुलाची वसुली करून सरकारला महसूल भरण्याची जबाबदारी स्वीकारणारा मध्यस्थ असे. खोताचे अधिकार, सरकारशी असलेले त्याचे संबंध आणि शेतकऱ्यांचे जमिनीवरील हक्क हे प्रदेशातील प्रथा, महसूल करार आणि लागू असलेल्या कायद्यांनुसार ठरत असत. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या १९२४ मधील ''Ganpati Gopal Risbud v. Secretary of State for India'' या निर्णयात खोतशाहीच्या स्वरूपाचा आणि तिच्या ऐतिहासिक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. ब्रिटिशांनी १८१८ च्या सुमारास कोकणाचा ताबा घेतल्यानंतर खोतांशी महसूलवसुलीबाबत केलेले करार आणि पुढे करण्यात आलेल्या महसूलविषयक कायदेशीर तरतुदींचाही या निर्णयात उल्लेख आहे.<ref name="रिसबूड१९२४">मुंबई उच्च न्यायालय, ''Ganpati Gopal Risbud v. Secretary of State for India'', निर्णय दिनांक १ एप्रिल १९२४, (1924) 26 BOMLR 754; AIR 1925 Bombay 44. [https://indiankanoon.org/doc/713279/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> खोतशाहीचे स्वरूप कोकणातील सर्व जिल्ह्यांत एकसारखे नव्हते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही निर्मूलनाच्या विधेयकावर बोलताना ही व्यवस्था प्रामुख्याने रत्नागिरी जिल्ह्यात, तसेच कुलाबा आणि ठाणे जिल्ह्यांच्या काही भागांत अस्तित्वात असल्याचे नमूद केले. त्यांच्या भाषणानुसार, रत्नागिरी जिल्ह्यात खोतशाहीचे नियमन १८८० च्या कायद्याने होत होते; कुलाबा जिल्ह्यात तिचे स्वरूप प्रथा व रूढींवर अवलंबून होते, तर ठाणे जिल्ह्यात काही ठिकाणी ते सनद किंवा अनुदानाच्या अटींशी संबंधित होते. खोतशाही आणि रयतवारी पद्धतीतील फरक स्पष्ट करताना त्यांनी महसूलवसुलीतील खोताच्या मध्यस्थीची भूमिका अधोरेखित केली.<ref name="आंबेडकर१९३७">डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, “On a Bill to Abolish the Khoti System,” मुंबई विधानसभेतील भाषण, १७ सप्टेंबर १९३७, ''Dr. Babasaheb Ambedkar: Writings and Speeches'', खंड २, पृ. १०१–१०३. [https://baws.in/books/baws/EN/Volume_02/pdf/120 मूळ भाषणाचा मजकूर].</ref> खोत आणि शेतकरी यांच्यातील संबंधांमध्ये महसूल व भाडे वसुलीबरोबरच जमिनीवरील हक्क आणि आर्थिक अवलंबित्व यांचाही समावेश होता. खोतशाहीवरील ऐतिहासिक संशोधनात कुळांकडून होणारी आकारणी, खोतांचे अधिकार आणि ग्रामीण शेतकऱ्यांची आर्थिक परिस्थिती यांचा विचार केला आहे. काही ठिकाणी खोतांच्या अधिकारांचा गैरवापर होऊन कुळांवर अतिरिक्त आकारणी आणि इतर बंधने लादली जात असल्याचे डॉ. आंबेडकर यांनी १९३७ च्या भाषणात नमूद केले. तथापि, या नोंदींवरून सर्व खोत किंवा सर्व कुळांचे संबंध एकाच स्वरूपाचे होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="खोतविरोधीचळवळ"/> खोतशाहीविरोधातील असंतोष विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात संघटित चळवळीच्या स्वरूपात पुढे आला. शेतकऱ्यांवरील आर्थिक भार, कुळांचे हक्क आणि खोतांचे अधिकार हे या संघर्षातील प्रमुख मुद्दे होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखालील स्वतंत्र मजूर पक्षाने खोतशाही निर्मूलनाचा प्रश्न विधिमंडळात आणि सार्वजनिक चर्चेत उपस्थित केला. संतोष पंढरी सुरडकर यांच्या संशोधनात या चळवळीचा अभ्यास करताना शेतकरी, जातीय विषमता, वर्गसंबंध आणि मुंबईत स्थलांतरित होऊन काम करणाऱ्या मजुरांच्या सहभागाचाही विचार केला आहे.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="खोतविरोधीचळवळ"/> खोतशाही निर्मूलनासाठी विसाव्या शतकाच्या मध्यावर कायदेशीर पावले उचलण्यात आली. महाराष्ट्र खोतशाही निर्मूलन अधिनियम, १९५० मध्ये तत्कालीन रत्नागिरी आणि कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही जमीनधारणा रद्द करण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम १(३) नुसार त्याची अंमलबजावणी शासनाच्या अधिसूचनेद्वारे निश्चित करण्यात आली. त्यामुळे १९४९ मधील विधेयकाचा पूर्वइतिहास आणि १९५० मधील अधिनियम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/> == हेही पहा == * [[वेठबिगारी]] * [[वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६]] * [[खोतशाही]] * [[वारली आदिवासी]] * [[वारली उठाव]] * [[श्रमजीवी संघटना]] * [[बालमजुरी]] * [[स्थलांतरित कामगार]] == बाह्यदुवे == * [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32977/ मराठी विश्वकोश — वेठबिगार] * [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20368/1/197619.pdf वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६ — अधिकृत कायद्याचा मजकूर] * [https://nhrc.nic.in/activities/bonded-labour राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग — वेठबिगारीविषयक माहिती] * [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf संतोष पांढरी सुरडकर — कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीचा अभ्यास] * [https://www.esahity.com/uploads/5/0/1/2/501218/mmj_vivek_pandit.pdf विवेक पंडित — ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी''] ==संदर्भ== [[वर्ग:कोकणचा इतिहास]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील सामाजिक प्रश्न]] [[वर्ग:वेठबिगारी]] [[वर्ग:आदिवासींचे हक्क]] [[वर्ग:श्रमिक चळवळी]] hwdsrh1ntaa5p2cvec5w4m9xr9ywocp 2725856 2725855 2026-10-25T04:15:37Z AdvAnantGholam 172574 2725856 wikitext text/x-wiki कोकणातील वेठबिगार पद्धत हा महाराष्ट्राच्या ग्रामीण श्रमव्यवस्थेच्या इतिहासाशी संबंधित विषय आहे. कर्जाची परतफेड, आर्थिक अवलंबित्व आणि सामाजिक विषमता यांमुळे काही मजुरांना दीर्घकाळ अल्प मोबदल्यात किंवा मोबदल्याविना काम करावे लागत असे. कर्जाच्या बदल्यात एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबीयांना श्रम करण्यास बांधील ठेवणे आणि कर्ज फेडले नसल्याचे कारण देऊन त्यांची मुक्तता नाकारणे, ही बांधील श्रमपद्धतीची महत्त्वाची लक्षणे आहेत. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमव्यवस्थेचा ऐतिहासिक अभ्यास इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी केला आहे. महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांच्या ऐतिहासिक स्वरूपाचा अभ्यास व्ही. एस. कदम यांनीही केला आहे.<ref name="सालढाणा१९८९">Indra Munshi Saldanha, “Attached Labour in Thane: A Historical Overview,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 24, अंक 20, 1989, पृ. 1121–1127.</ref><ref name="कदम१९९१">V. S. Kadam, “Forced Labour in Maharashtra in the Seventeenth and Eighteenth Centuries: A Study in Its Nature and Change,” ''Journal of Economic and Social History of the Orient'', खंड 34, अंक 1/2, 1991, पृ. 55–87.</ref> भारत सरकारच्या श्रम मंत्रालयाने १९९१ मध्ये प्रकाशित केलेल्या ''Report of the National Commission on Rural Labour'' या अहवालात ग्रामीण श्रमिकांची परिस्थिती आणि त्यांच्यासाठी असलेल्या सामाजिक व श्रमविषयक कायद्यांच्या अंमलबजावणीचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="अभ्यासगट१९९१">Ministry of Labour, Government of India, ''Report of the National Commission on Rural Labour'', खंड १, १९९१. [https://indianlabourarchives.org/jspui/handle/20.500.14121/190 अहवालाची अभिलेखीय नोंद].</ref> ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाशी संबंधित एका प्रकरणात कर्जाच्या बदल्यात दीर्घकाळ काम करण्यास भाग पाडल्याची तक्रार मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नोंदीत नमूद आहे. या प्रकरणात तक्रारदार आणि त्यांची पत्नी अनेक वर्षे नाममात्र मोबदल्यावर काम करत असल्याचा आरोप करण्यात आला होता.<ref name="चाटल१९९१">मुंबई उच्च न्यायालय, ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'', फौजदारी रिट याचिका क्रमांक ४०६/१९८८, निर्णय दिनांक २५ सप्टेंबर १९९१; (1992) 2 BomCR 569; 1992 Cri LJ 1228. [https://indiankanoon.org/doc/1998334/ निर्णयाचा मजकूर].</ref> भारतीय संविधानाचा अनुच्छेद २३ मानवी तस्करी, बेगार आणि तत्सम प्रकारचे सक्तीचे श्रम निषिद्ध ठरवतो. वेठबिगार पद्धतीचे निर्मूलन करण्यासाठी संसदेत ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' संमत करण्यात आला. या कायद्याच्या कलम १(३) नुसार तो २५ ऑक्टोबर १९७५ पासून लागू झाल्याचे मानले जाते. कायद्याच्या कलम ४ नुसार वेठबिगार पद्धत रद्द करण्यात आली आणि वेठबिगारांना अशा श्रमांच्या बंधनातून मुक्त करण्यात आले.<ref name="संविधान">भारत सरकार, ''Constitution of India'', अनुच्छेद २३. [https://legislative.gov.in/constitution-of-india/ संविधानाचा अधिकृत मजकूर].</ref><ref name="कायदा१९७६">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', अधिनियम क्रमांक १९, १९७६, कलम १(३) आणि ४. [https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/1491?view_type=browse अधिकृत कायदामजकूर].</ref> वसईतील फौजदारी प्रकरण क्रमांक १६५/१९८५ मध्ये कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी दिलेला निर्दोषमुक्तीचा आदेश मुंबई उच्च न्यायालयाने रद्द केला आणि प्रकरण न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पुढील सुनावणीसाठी पाठवले. हा निर्णय बांधील श्रमाविरुद्धच्या कायद्याच्या अंमलबजावणीशी संबंधित महत्त्वाचा न्यायालयीन दस्तऐवज आहे. मात्र, उच्च न्यायालयाच्या या निर्णयावरून संबंधित आरोपीची अंतिम दोषसिद्धी झाली होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="चाटल१९९१"/> == व्युत्पत्ती आणि संकल्पना == === वेठबिगार, वेठ आणि बेगार यांचा अर्थ === ‘वेठबिगार’ ही संज्ञा एखाद्या व्यक्तीकडून तिच्या इच्छेविरुद्ध, विनामोबदला किंवा अत्यल्प मोबदल्यात सक्तीने श्रम करून घेण्याच्या प्रथेशी संबंधित आहे. मराठी विश्वकोशातील ‘वेठबिगार’ या नोंदीनुसार, अशा व्यवस्थेत व्यक्तीच्या दुर्बल किंवा परावलंबी परिस्थितीचा गैरफायदा घेऊन तिच्याकडून सक्तीने काम करून घेतले जाते. ऐतिहासिक काळात शासकीय अधिकारी, जमीनधारक आणि प्रभावशाली व्यक्तींकडून लोकांना विनामोबदला किंवा अल्प मोबदल्यात काम करण्यास भाग पाडले जात असे.<ref name="मराठीविश्वकोशवेठबिगार">‘वेठबिगार’, ''मराठी विश्वकोश'', महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ. [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32977/ ऑनलाइन लेख].</ref> ‘वेठ’ आणि ‘बेगार’ या संज्ञांचा वापरही सक्तीच्या श्रमांच्या संदर्भात आढळतो. महाराष्ट्रातील सतराव्या आणि अठराव्या शतकांतील सक्तीच्या श्रमव्यवस्थेचा अभ्यास करताना व्ही. एस. कदम यांनी या प्रथांचे स्वरूप आणि काळानुसार त्यांच्यात झालेले बदल यांचा विचार केला आहे. ऐतिहासिक नोंदींमध्ये या संज्ञांचा अर्थ लावताना संबंधित काळातील सामाजिक, आर्थिक आणि प्रशासकीय परिस्थिती विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="कदम१९९१"/><ref name="मराठीविश्वकोशवेठबिगार"/> वेठबिगारी आणि सर्वसाधारण कमी वेतनाची मजुरी यांत फरक आहे. केवळ कमी वेतन मिळणे किंवा कर्ज असणे एवढ्यानेच एखादी परिस्थिती कायदेशीरदृष्ट्या वेठबिगारी ठरत नाही. ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' च्या कलम २(ग) नुसार, आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज, सामाजिक अथवा रूढीगत बंधन, वारसाहक्काने आलेली जबाबदारी, आर्थिक मोबदला किंवा विशिष्ट जात अथवा समुदायात जन्म यांसारख्या कारणांमुळे एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना विनामजुरी अथवा नाममात्र मजुरीवर काम करावे लागत असेल, किंवा रोजगाराचे स्वातंत्र्य, मुक्त संचार अथवा स्वतःच्या श्रमातून मिळालेल्या उत्पादनाचा योग्य मोबदला मिळवण्याचा अधिकार गमवावा लागत असेल, तर संबंधित परिस्थिती या कायद्यातील बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते.<ref name="वेठबिगारकायदा">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', अधिनियम क्रमांक १९, १९७६, कलम २. [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1491/1/197619.pdf कायद्याचा मजकूर].</ref> === वेठबिगारी आणि बंधित श्रम यांतील फरक === ‘वेठबिगारी’ आणि ‘बंधित श्रम’ या संज्ञा परस्परांशी संबंधित आहेत. ‘वेठबिगारी’ हा शब्द ऐतिहासिक आणि सामाजिक संदर्भांत सक्तीने, विनामोबदला किंवा अत्यल्प मोबदल्यात काम करून घेण्याच्या प्रथांसाठी वापरला जातो. ‘बंधित श्रम’ ही संज्ञा ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मध्ये विशिष्ट कायदेशीर अर्थाने परिभाषित केली आहे. त्यामुळे ऐतिहासिक प्रथांचे वर्णन आणि एखाद्या प्रकरणाचे कायदेशीर वर्गीकरण करताना संबंधित संदर्भ लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/><ref name="सालढाणा१९८९"/> या कायद्यातील व्याख्येनुसार, कर्ज किंवा आगाऊ रक्कम, सामाजिक अथवा रूढीगत बंधन, वारसाहक्काने आलेली जबाबदारी किंवा इतर नमूद कारणांमुळे एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना ठरावीक अथवा अनिश्चित काळासाठी विनामजुरी किंवा नाममात्र मजुरीवर काम करावे लागत असेल, तर ती परिस्थिती बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते. रोजगाराचे स्वातंत्र्य, भारताच्या प्रदेशात मुक्तपणे संचार करण्याचा अधिकार किंवा स्वतःच्या श्रमातून मिळालेल्या उत्पादनाचा बाजारभावाने विनियोग करण्याचा अधिकार हिरावला जाणे, यांचाही या कायद्यात विचार केला आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/> केवळ कमी वेतन मिळणे, कर्ज असणे किंवा कठीण परिस्थितीत काम करणे एवढ्याच आधारावर बंधित श्रम असल्याचा निष्कर्ष काढता येत नाही. कामगाराला काम स्वीकारण्याचे किंवा सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, कर्ज अथवा अन्य बंधनामुळे त्याच्यावर सक्ती केली जाते का आणि त्याच्या अधिकारांवर निर्बंध आहेत का, यांसारख्या बाबी तपासणे आवश्यक असते. भारतातील बंधित श्रमाच्या स्वरूपाचा अभ्यास करताना कायदेशीर तरतुदींबरोबरच सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीचाही विचार करण्यात आला आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/> <ref name="tucker">Lee Tucker, ''The Small Hands of Slavery: Bonded Child Labor in India'', Human Rights Watch, 1996. [https://search.worldcat.org/title/1027700403 ग्रंथाची नोंद].</ref> <ref name="mishra">Lakshmidhar Mishra, ''Human Bondage: Tracing its Roots in India'', SAGE Publications, 2011. [https://books.google.com/books?id=WNuGAwAAQBAJ ग्रंथाची नोंद].</ref> आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटनेच्या व्याख्येनुसार, सक्तीच्या श्रमांमध्ये व्यक्तीच्या स्वेच्छेविरुद्ध आणि दंड किंवा दंडात्मक परिणामाची धमकी देऊन काम करून घेण्याचा घटक महत्त्वाचा असतो. या व्याख्येत कामगाराने स्वेच्छेने काम स्वीकारले आहे का आणि त्याला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, यांचाही विचार केला जातो. त्यामुळे बंधित श्रम आणि सक्तीचे श्रम या संकल्पना संबंधित असल्या, तरी त्यांचे वर्गीकरण करताना लागू असलेल्या कायद्याची व्याख्या आणि प्रत्यक्ष परिस्थिती तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="ilo-forced-labour">आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटना, “What is forced labour?” [https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons/what-forced-labour अधिकृत संकेतस्थळ].</ref> == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == === प्राचीन आणि मध्ययुगीन महाराष्ट्रातील सक्तीचे श्रम === महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांचा इतिहास समजून घेताना प्राचीन काळातील श्रमव्यवस्था, मध्ययुगीन राजकीय व्यवस्था आणि अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील ‘वेठबेगार’ पद्धत यांमध्ये फरक करणे आवश्यक आहे. प्राचीन आणि मध्ययुगीन भारतीय समाजातील सक्तीच्या श्रमांविषयी इतिहासलेखनात चर्चा आढळते; मात्र त्यावरून आजच्या अर्थाने बंधित श्रमपद्धती संपूर्ण प्राचीन महाराष्ट्रात एकाच स्वरूपात अस्तित्वात होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="कदम१९९१"/> अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील वेठबेगार पद्धतीचा अभ्यास इतिहासकार हिरोशी फुकाझावा यांनी तत्कालीन प्रशासकीय कागदपत्रांच्या आधारे केला आहे. त्यांच्या संशोधनात अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील सक्तीच्या श्रमव्यवस्थेचे स्वरूप तपासण्यात आले आहे. या नोंदींमधून राज्याच्या किंवा स्थानिक प्रशासनाच्या कामांसाठी सक्तीचे श्रम घेतले जात असल्याचे दिसते. या व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी तत्कालीन प्रशासकीय गरजा, गावपातळीवरील जबाबदाऱ्या आणि सामाजिक रचना यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="फुकाझावा१९७१">Hiroshi Fukazawa, “A Note on the Corvée System (Vethbegar) in the Eighteenth Century Maratha Kingdom,” ''Hitotsubashi Journal of Economics'', खंड 11, अंक 2, फेब्रुवारी 1971, पृ. 1–10. [https://www.jstor.org/stable/43295523 संशोधनलेख].</ref> या व्यवस्थेतील श्रमांची जबाबदारी सर्व समाजघटकांवर समान प्रमाणात होती, असे गृहीत धरता येत नाही. फुकाझावा यांच्या अभ्यासातून सक्तीच्या श्रमांचे स्वरूप आणि तत्कालीन सामाजिक व प्रशासकीय व्यवस्थेशी असलेले त्यांचे संबंध अभ्यासता येतात. तथापि, या निष्कर्षांचा वापर करताना संशोधनाचा कालखंड आणि भौगोलिक व्याप्ती लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="फुकाझावा१९७१"/> मराठा राज्यातील ‘वेठ’, ‘बेगार’ किंवा ‘वेठबेगार’ या संज्ञा सक्तीच्या श्रमांच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्याचे फुकाझावा यांच्या संशोधनातून दिसते. मात्र, राज्याच्या किंवा सार्वजनिक कामांसाठी घेतले जाणारे सक्तीचे श्रम आणि कर्जाच्या बंधनामुळे एखाद्या मजुराला दीर्घकाळ काम करावे लागणारी बंधित श्रमपद्धती यांचे स्वरूप नेहमीच एकसारखे होते, असे नाही.<ref name="फुकाझावा१९७१"/><ref name="कदम१९९१"/> आधुनिक काळातील बांधील श्रम समजून घेण्यासाठी भारत सरकारच्या राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाचा अहवाल उपयुक्त आहे. या अहवालात ग्रामीण श्रमिकांची परिस्थिती आणि बांधील श्रमाशी संबंधित प्रश्नांचा आढावा घेतला आहे. मात्र, आधुनिक काळातील बांधील श्रमाचे स्वरूप मांडणारा हा अहवाल प्राचीन महाराष्ट्रातील प्रत्येक प्रदेशात अशीच व्यवस्था अस्तित्वात होती, याचा स्वतंत्र पुरावा मानता येत नाही. <ref name="राष्ट्रीयग्रामीणश्रम">भारत सरकार, श्रम मंत्रालय, ''Report of the National Commission on Rural Labour, Volume I'', १९९१. [https://dans.nls.ac.in/handle/123456789/5886 अहवालाचा अभिलेख].</ref> === ब्रिटिशकालीन कोकणातील जमीनव्यवस्था === ब्रिटिश राजवटीच्या काळात कोकणातील ग्रामीण समाजजीवनावर जमीनमहसूल व्यवस्था, जमीनधारणेचे विविध प्रकार आणि शेतकरी व महसूल गोळा करणाऱ्या मध्यस्थांमधील संबंध यांचा प्रभाव होता. या प्रदेशातील जमीनधारणेच्या पद्धती आणि महसूल प्रशासनाची माहिती ब्रिटिशकालीन जिल्हा गॅझेटियरमध्ये नोंदवलेली आहे. ठाणे, कुलाबा आणि रत्नागिरी-सावंतवाडी या प्रदेशांशी संबंधित गॅझेटियर हे या इतिहासाच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत आहेत. <ref name="gazetteer-thana1882">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XIII: Tha'na'', भाग १ व २, Government Central Press, Bombay, 1882. [https://books.google.com/books?id=I7wMAAAAIAAJ भाग १] · [https://books.google.com/books?id=c78IAAAAQAAJ भाग २].</ref> <ref name="gazetteer-kolaba1883">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XI: Kola'ba and Janjira'', Government Central Press, Bombay, 1883. [https://books.google.co.in/books?id=4bMIAAAAQAAJ ग्रंथाचा मजकूर].</ref> <ref name="gazetteer-ratnagiri1880">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume X: Ratnagiri and Savantvadi'', Government Central Press, Bombay, 1880. [http://hdl.handle.net/10973/19585 ग्रंथाचा डिजिटल मजकूर].</ref> कोकणातील जमीनव्यवस्थेच्या इतिहासात खोतशाहीला विशेष महत्त्व आहे. खोत हा विशिष्ट जमीनमहसूल व्यवस्थेत गावाच्या महसूलवसुलीशी संबंधित अधिकार आणि जबाबदाऱ्या असलेला मध्यस्थ असे. खोताचे अधिकार, जमीनधारकांचे हक्क आणि शेतकऱ्यांकडून वसूल होणारा महसूल यांचे स्वरूप प्रदेशानुसार आणि जमीनधारणेच्या प्रकारानुसार बदलत असे. या व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी ब्रिटिशकालीन गॅझेटियरमधील नोंदी आणि खोतशाहीविषयक कायदे विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/> <ref name="kolaba-gazetteer1964">Government of Maharashtra, ''Maharashtra State Gazetteers: Kolaba District'', Revised Edition, Directorate of Government Printing, Stationery and Publications, Bombay, 1964. [https://books.google.com/books?id=W2hDAAAAYAAJ ग्रंथाची नोंद].</ref> <ref name="खोतनिर्मूलनकायदा">Government of Maharashtra, ''The Maharashtra Khoti Abolition Act'', Bombay Act No. VI of 1950, 3 April 1950. [https://bombayhighcourt.gov.in/bhc/libweb/legislation/acts/1950.06.pdf अधिकृत कायद्याचा मजकूर].</ref> खोतशाही व्यवस्थेतील जमीनधारणेचे प्रकार, महसूलवसुलीचे अधिकार आणि शेतकऱ्यांवरील आर्थिक जबाबदाऱ्या यांचा ग्रामीण समाजातील सत्तासंबंधांवर परिणाम होत असे. खोत आणि कुळांमधील संबंध, भाडे किंवा महसूलवसुली आणि जमिनीवरील हक्क या बाबींचा कोकणातील कृषिसंबंधांच्या इतिहासात विचार केला जातो. या विषयाच्या अभ्यासासाठी कुलाबा जिल्ह्याचा गॅझेटियर आणि खोतशाहीविरोधी चळवळीवरील ऐतिहासिक संशोधन उपयुक्त ठरते.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> <ref name="खोतविरोधीचळवळ">Santosh Pandhari Suradkar, ''The Anti-Khoti Movement in the Konkan, c. 1920–1949'', NLI Research Studies Series No. 106/2013, V. V. Giri National Labour Institute, Noida, २०१३. [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf संशोधन अहवालाचा पूर्ण मजकूर].</ref> खोतशाही निर्मूलनासाठी विसाव्या शतकाच्या मध्यावर कायदेशीर पावले उचलण्यात आली. महाराष्ट्र खोतशाही निर्मूलन अधिनियम, १९५० मध्ये तत्कालीन रत्नागिरी आणि कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही जमीनधारणा रद्द करण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम १(३) नुसार त्याची अंमलबजावणी शासनाच्या अधिसूचनेद्वारे निश्चित करण्यात आली; उपलब्ध नोंदीनुसार हा कायदा १५ मे १९५० पासून लागू झाला. त्यामुळे १९४९ मधील विधेयकाचा पूर्वइतिहास आणि १९५० मधील अधिनियम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/> खोतशाही किंवा इतर जमीनमहसूल पद्धती अस्तित्वात होत्या, एवढ्यावरून त्या व्यवस्थांखालील सर्व शेतकरी वेठबिगार होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. एखाद्या विशिष्ट ठिकाणी सक्तीचे श्रम किंवा बंधित श्रम अस्तित्वात असल्याचे सांगण्यासाठी त्यासंबंधीचे स्वतंत्र ऐतिहासिक पुरावे आवश्यक आहेत.<ref name="खोतविरोधीचळवळ"/><ref name="राष्ट्रीयग्रामीणश्रम"/> === खोतशाही, जमीनधारणा आणि शेतकरी संबंध === कोकणातील पारंपरिक जमीनव्यवस्थेत खोतशाहीला महत्त्वाचे स्थान होते. या व्यवस्थेत खोत हा गावाच्या जमीनमहसुलाची वसुली करून सरकारला महसूल भरण्याची जबाबदारी स्वीकारणारा मध्यस्थ असे. खोताचे अधिकार, सरकारशी असलेले त्याचे संबंध आणि शेतकऱ्यांचे जमिनीवरील हक्क हे प्रदेशातील प्रथा, महसूल करार आणि लागू असलेल्या कायद्यांनुसार ठरत असत. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या १९२४ मधील ''Ganpati Gopal Risbud v. Secretary of State for India'' या निर्णयात खोतशाहीच्या स्वरूपाचा आणि तिच्या ऐतिहासिक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. ब्रिटिशांनी १८१८ च्या सुमारास कोकणाचा ताबा घेतल्यानंतर खोतांशी महसूलवसुलीबाबत केलेले करार आणि पुढे करण्यात आलेल्या महसूलविषयक कायदेशीर तरतुदींचाही या निर्णयात उल्लेख आहे.<ref name="रिसबूड१९२४">मुंबई उच्च न्यायालय, ''Ganpati Gopal Risbud v. Secretary of State for India'', निर्णय दिनांक १ एप्रिल १९२४, (1924) 26 BOMLR 754; AIR 1925 Bombay 44. [https://indiankanoon.org/doc/713279/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> खोतशाहीचे स्वरूप कोकणातील सर्व जिल्ह्यांत एकसारखे नव्हते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही निर्मूलनाच्या विधेयकावर बोलताना ही व्यवस्था प्रामुख्याने रत्नागिरी जिल्ह्यात, तसेच कुलाबा आणि ठाणे जिल्ह्यांच्या काही भागांत अस्तित्वात असल्याचे नमूद केले. त्यांच्या भाषणानुसार, रत्नागिरी जिल्ह्यात खोतशाहीचे नियमन १८८० च्या कायद्याने होत होते; कुलाबा जिल्ह्यात तिचे स्वरूप प्रथा व रूढींवर अवलंबून होते, तर ठाणे जिल्ह्यात काही ठिकाणी ते सनद किंवा अनुदानाच्या अटींशी संबंधित होते. खोतशाही आणि रयतवारी पद्धतीतील फरक स्पष्ट करताना त्यांनी महसूलवसुलीतील खोताच्या मध्यस्थीची भूमिका अधोरेखित केली.<ref name="आंबेडकर१९३७">डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, “On a Bill to Abolish the Khoti System,” मुंबई विधानसभेतील भाषण, १७ सप्टेंबर १९३७, ''Dr. Babasaheb Ambedkar: Writings and Speeches'', खंड २, पृ. १०१–१०३. [https://baws.in/books/baws/EN/Volume_02/pdf/120 मूळ भाषणाचा मजकूर].</ref> खोत आणि शेतकरी यांच्यातील संबंधांमध्ये महसूल व भाडे वसुलीबरोबरच जमिनीवरील हक्क आणि आर्थिक अवलंबित्व यांचाही समावेश होता. खोतशाहीवरील ऐतिहासिक संशोधनात कुळांकडून होणारी आकारणी, खोतांचे अधिकार आणि ग्रामीण शेतकऱ्यांची आर्थिक परिस्थिती यांचा विचार केला आहे. काही ठिकाणी खोतांच्या अधिकारांचा गैरवापर होऊन कुळांवर अतिरिक्त आकारणी आणि इतर बंधने लादली जात असल्याचे डॉ. आंबेडकर यांनी १९३७ च्या भाषणात नमूद केले. तथापि, या नोंदींवरून सर्व खोत किंवा सर्व कुळांचे संबंध एकाच स्वरूपाचे होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="खोतविरोधीचळवळ"/> खोतशाहीविरोधातील असंतोष विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात संघटित चळवळीच्या स्वरूपात पुढे आला. शेतकऱ्यांवरील आर्थिक भार, कुळांचे हक्क आणि खोतांचे अधिकार हे या संघर्षातील प्रमुख मुद्दे होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखालील स्वतंत्र मजूर पक्षाने खोतशाही निर्मूलनाचा प्रश्न विधिमंडळात आणि सार्वजनिक चर्चेत उपस्थित केला. संतोष पंढरी सुरडकर यांच्या संशोधनात या चळवळीचा अभ्यास करताना शेतकरी, जातीय विषमता, वर्गसंबंध आणि मुंबईत स्थलांतरित होऊन काम करणाऱ्या मजुरांच्या सहभागाचाही विचार केला आहे.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="खोतविरोधीचळवळ"/> खोतशाही निर्मूलनासाठी विसाव्या शतकाच्या मध्यावर कायदेशीर पावले उचलण्यात आली. महाराष्ट्र खोतशाही निर्मूलन अधिनियम, १९५० मध्ये तत्कालीन रत्नागिरी आणि कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही जमीनधारणा रद्द करण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम १(३) नुसार त्याची अंमलबजावणी शासनाच्या अधिसूचनेद्वारे निश्चित करण्यात आली. त्यामुळे १९४९ मधील विधेयकाचा पूर्वइतिहास आणि १९५० मधील अधिनियम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/> === कर्जबाजारीपणा आणि बांधील श्रम === ग्रामीण भागातील कर्जबाजारीपणा हा बांधील श्रमपद्धतीशी संबंधित महत्त्वाचा घटक होता. अल्प उत्पन्न, अनियमित रोजगार, सामाजिक गरजांसाठी घ्यावे लागणारे कर्ज आणि संस्थात्मक कर्जपुरवठ्याची मर्यादित उपलब्धता यांमुळे काही गरीब कुटुंबे सावकार किंवा जमीनधारकांवर अवलंबून राहत असत. कर्जाची परतफेड करता न आल्यास काही परिस्थितींमध्ये कर्जदाराला किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांना दीर्घकाळ काम करावे लागत असे. अशा वेळी कर्ज हे केवळ आर्थिक देणे न राहता श्रमांवर आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे साधन बनू शकत असे. <ref name="kulkarni-bonded">S. D. Kulkarni, “Bonded Labour and Illicit Money-Lending in Maharashtra: Review of a Report,” ''Economic and Political Weekly'', खंड १४, अंक १०, १० मार्च १९७९, पृ. ५६१–५६४. [https://www.epw.in/journal/1979/10/review-agriculture-uncategorised/bonded-labour-and-illicit-money-lending-maharashtra लेखाची नोंद].</ref> <ref name="dalwai">Husain Dalwai, “Bonded Labour Continues,” ''Economic and Political Weekly'', २८ मे १९७७, पृ. ८६८–८६९.</ref> महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि बेकायदेशीर सावकारी यांच्यातील संबंधांचा आढावा எடுத்தபோது एस. डी. कुलकर्णी यांनी बांधील श्रमाच्या प्रश्नावर तत्कालीन सरकारी अहवालाच्या संदर्भात चर्चा केली. त्यांच्या लेखात ग्रामीण कर्जव्यवस्था आणि बांधील श्रम यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. या संबंधांचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी कर्जवसुलीची पद्धत, मजुरांची आर्थिक असुरक्षितता आणि ग्रामीण भागातील सत्तासंबंध यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/> ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी बांधील मजुरांच्या परिस्थितीसह महाराष्ट्रातील बांधील श्रमाच्या प्रश्नाची नोंद राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासगटाच्या १९९१ च्या अहवालात आढळते. या अहवालाचा उपयोग ग्रामीण श्रमव्यवस्था, आदिवासी मजुरांची परिस्थिती आणि बांधील श्रमाविरुद्ध करण्यात आलेल्या प्रयत्नांचा अभ्यास करण्यासाठी करता येतो. विशिष्ट घटना, मजुरांची संख्या किंवा कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याच्या कालावधीविषयीचे दावे करताना अहवालातील संबंधित नोंदी तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study">Government of India, Ministry of Labour, ''Report of the National Commission on Rural Labour, Volume I'', New Delhi, १९९१. [https://dans.nls.ac.in/handle/123456789/5886 अहवालाची ग्रंथालयीन नोंद] ([https://indianlabourarchives.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.14121/190/Report%20of%20the%20National%20Commission%20on%20Rural%20Labour.pdf?isAllowed=y&sequence=1 पूर्ण अहवाल]).</ref> कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याची प्रत्येक व्यवस्था बंधित श्रम ठरत नाही. मात्र, कर्जाच्या अटींमुळे कामगाराला रोजगार सोडता येत नसेल, स्वतःचे श्रम स्वतंत्रपणे विकण्याचे स्वातंत्र्य नसेल किंवा कर्ज फेडण्यासाठी त्याच्याकडून विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करून घेतले जात असेल, तर परिस्थितीनुसार ती व्यवस्था कायद्यातील बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते. ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मध्ये बंधित श्रमाची व्याख्या आणि अशी पद्धत रद्द करण्यासाठी आवश्यक तरतुदी करण्यात आल्या आहेत.<ref name="act1976">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', Act No. 19 of 1976, ९ फेब्रुवारी १९७६. [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20368/1/197619.pdf अधिकृत कायद्याचा पूर्ण मजकूर].</ref> === कर्जबाजारीपणा आणि बांधील श्रम === ग्रामीण भागातील कर्जबाजारीपणा हा बांधील श्रमपद्धतीशी संबंधित महत्त्वाचा घटक होता. अल्प उत्पन्न, अनियमित रोजगार, कौटुंबिक गरजांसाठी घ्यावे लागणारे कर्ज आणि संस्थात्मक कर्जपुरवठ्याची मर्यादित उपलब्धता यांमुळे काही गरीब कुटुंबे सावकार किंवा जमीनधारकांवर अवलंबून राहत असत. कर्जाची परतफेड करता न आल्यास काही परिस्थितींमध्ये कर्जदाराला किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांना दीर्घकाळ काम करावे लागत असे. अशा परिस्थितीत कर्ज हे केवळ आर्थिक देणे न राहता मजुरांच्या श्रमांवर आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे साधन बनू शकत असे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/><ref name="mishra"/> महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि बेकायदेशीर सावकारी यांच्यातील संबंधांचा आढावा एस. डी. कुलकर्णी यांनी १९७९ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या लेखात घेतला आहे. हुसैन दलवाई यांनी १९७७ मधील लेखातही बांधील श्रमाची समस्या कायम असल्याचा मुद्दा मांडला होता. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाच्या ऐतिहासिक परिस्थितीचा अभ्यास करताना इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी ग्रामीण श्रमसंबंध आणि कर्जाधारित अवलंबित्वाचा विचार केला आहे. व्ही. एस. कदम यांच्या संशोधनातून महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांच्या ऐतिहासिक स्वरूपातील बदलांचा अभ्यास करता येतो.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/> <ref name="saldanha-attached">Indra Munshi Saldanha, “Tribal Women in the Warli Revolt: 1945–47: ‘Class’ and ‘Gender’ in the Left Perspective,” ''Economic and Political Weekly'', खंड २१, अंक १७, १९८६, पृ. WS-41–WS-52.</ref><ref name="kadam">V. S. Kadam, “Forced Labour in Maharashtra in the Seventeenth and Eighteenth Centuries: A Study in its Nature and Change,” ''Journal of the Economic and Social History of the Orient'', खंड ३४, अंक १–२, १९९१, पृ. ५५–८७.</ref> राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासगटाने १९९१ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या अहवालात ग्रामीण भागातील बांधील श्रमाच्या प्रश्नाची नोंद केली आहे. अशा श्रमव्यवस्थेचा अभ्यास करताना कर्जाची रक्कम, परतफेडीच्या अटी, कामाचा कालावधी, मिळणारा मोबदला आणि कामगाराला रोजगार सोडण्याचे स्वातंत्र्य होते की नाही, या बाबी तपासणे महत्त्वाचे ठरते.<ref name="nclr-study"/><ref name="mishra"/> कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याची प्रत्येक व्यवस्था कायद्याच्या दृष्टीने बंधित श्रम ठरत नाही. मात्र, कर्जाच्या अटींमुळे कामगाराला रोजगार सोडता येत नसेल, त्याच्या श्रमस्वातंत्र्यावर बंधने येत असतील किंवा त्याच्याकडून विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करून घेतले जात असेल, तर संबंधित परिस्थिती ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मधील व्याख्येत येऊ शकते.<ref name="act1976"/> == कोकणातील वेठबिगारीचे स्वरूप == === कृषी क्षेत्रातील बांधील मजुरी === कोकणातील ग्रामीण श्रमव्यवस्थेत शेती हा रोजगाराचा महत्त्वाचा स्रोत होता. जमीनधारणा, कर्जाची उपलब्धता, मजुरीच्या अटी आणि सामाजिक संबंध यांमुळे शेतकरी व कृषिमजूर यांच्यातील संबंध वेगवेगळ्या स्वरूपाचे होते. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाच्या ऐतिहासिक अभ्यासातून ग्रामीण भागातील काही मजूर जमीनधारकांवर आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून असल्याचे दिसून येते. मात्र, सर्व कृषिमजुरांची परिस्थिती सारखी होती किंवा सर्व मजूर बांधील श्रमात अडकले होते, असे मानता येत नाही.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> कृषी क्षेत्रातील बांधील मजुरीचा संबंध कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरांच्या श्रमांवर असलेल्या नियंत्रणाशी जोडला जाऊ शकतो. काही परिस्थितींमध्ये कर्जाच्या परतफेडीसाठी मजुराला दीर्घकाळ एकाच जमीनधारकाकडे काम करावे लागत असे. कर्जाच्या अटींमुळे रोजगार सोडण्याचे स्वातंत्र्य मर्यादित झाले किंवा कामगाराला विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करण्यास भाग पाडले गेले, तर परिस्थितीनुसार ती बंधित श्रमाची व्यवस्था ठरू शकते. महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि सावकारी यांच्यातील संबंधांवरील अभ्यासांत या समस्येचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/><ref name="act1976"/> ठाणे जिल्ह्यातील वारली आदिवासींच्या सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासातून आदिवासी समाजातील श्रमसंबंध, जमीनधारणा आणि व्यापक सामाजिक-आर्थिक बदल समजून घेण्यास मदत होते. आदिवासी शेतकरी आणि कृषिमजुरांच्या परिस्थितीचा अभ्यास करताना जमीन उपलब्धता, रोजगाराचे स्वरूप आणि सामाजिक विषमता या घटकांचाही विचार करावा लागतो.<ref name="heredia">Rudolf C. Heredia आणि Ajay Dandekar, “Warli Social History: An Introduction,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 35, अंक 50, 2000, पृ. 4428–4436.</ref> भारतीय कृषीव्यवस्थेतील उत्पादनसंबंध आणि अतिरिक्त उत्पादनाचे हस्तांतरण यांचा अभ्यास अमित बासोले आणि दीपंकर बसू यांनी केला आहे. उषा पटनाईक यांनीही कृषी क्षेत्रातील भांडवलशाहीच्या विकासाचा अभ्यास केला आहे. हे संशोधन कृषी उत्पादनसंबंध, मजुरी आणि ग्रामीण आर्थिक संरचना समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे. तथापि, या व्यापक अभ्यासांच्या आधारे कोकणातील एखाद्या विशिष्ट गावात वेठबिगारी होती, असा थेट निष्कर्ष काढण्यासाठी स्थानिक पुरावे आवश्यक आहेत.<ref name="basole">Amit Basole आणि Deepankar Basu, “Relations of Production and Modes of Surplus Extraction in India: Part I – Agriculture,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 46, अंक 14, 2011, पृ. 41–58.</ref><ref name="patnaik">Utsa Patnaik, “Development of Capitalism in Agriculture-I,” ''Social Scientist'', खंड 1, अंक 2, 1972, पृ. 15–31.</ref> कृषी क्षेत्रातील कमी मजुरी आणि बंधित श्रम यांत फरक करणे आवश्यक आहे. केवळ कमी वेतन मिळणे हे वेठबिगारीचे पुरेसे लक्षण नाही. कर्ज किंवा अन्य बंधनांमुळे मजुराला काम सोडता येत नसेल किंवा त्याच्या श्रमस्वातंत्र्यावर निर्बंध आले असतील, तर संबंधित परिस्थिती ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मधील व्याख्येनुसार तपासावी लागते.<ref name="act1976"/> === कर्जाच्या बदल्यात श्रम === आर्थिक अडचणीच्या काळात शेतमजूर, भूमिहीन कुटुंबे आणि आदिवासी समुदायांतील काही व्यक्ती सावकार, जमीनमालक किंवा अन्य मालकांकडून आगाऊ रक्कम घेत असत. या रकमेच्या बदल्यात स्वतःचे किंवा कुटुंबातील सदस्यांचे श्रम देण्याची अट स्वीकारली जाऊ शकत असे. कर्जाची परतफेड होईपर्यंत काम करण्याची अपेक्षा असली, तरी कमी मजुरी, व्याजाची वाढ किंवा हिशेबातील अपारदर्शकता यांमुळे कर्ज फेडणे कठीण होऊन श्रमाचे बंधन दीर्घकाळ टिकू शकत असे. अशा परिस्थितीत कर्ज हे आर्थिक व्यवहारापुरते मर्यादित न राहता कामगाराच्या रोजगारस्वातंत्र्यावर आणि हालचालींच्या स्वातंत्र्यावर मर्यादा आणणारे साधन ठरू शकत असे.<ref name="nclr-study"/><ref name="saldanha-attached"/><ref name="mishra"/> या व्यवस्थेत कामगाराच्या मजुरीतून कर्जाचे हप्ते वजा केले जाणे, रोख मजुरीऐवजी धान्य किंवा इतर वस्तू देणे आणि कामाच्या मोबदल्याचा हिशेब मालकाकडेच राहणे अशा पद्धती असू शकतात. अशा परिस्थितीत कर्जाची किती परतफेड झाली आणि किती रक्कम बाकी आहे, हे स्वतंत्रपणे पडताळणे कठीण होऊ शकते. महाराष्ट्रातील बांधील श्रमावरील अभ्यासांत कर्ज, अनौपचारिक सावकारी आणि श्रमांवरील नियंत्रण यांच्यातील संबंध अधोरेखित करण्यात आले आहेत. तथापि, या सर्व पद्धती प्रत्येक गावात किंवा प्रत्येक कामगाराच्या बाबतीत समान स्वरूपात अस्तित्वात होत्या, असे मानता येत नाही.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="nclr-study"/><ref name="mishra"/> ठाणे जिल्ह्यातील ऐतिहासिक श्रमसंबंधांचा अभ्यास करताना जमीनमालकी, सामाजिक विषमता आणि आदिवासी कामगारांचे आर्थिक अवलंबित्व यांचा परस्परसंबंध लक्षात घ्यावा लागतो. कर्जाच्या बदल्यात काम करणे, जमीनमालकाशी आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून असणे आणि सक्तीने श्रम करवून घेणे या परस्परसंबंधित बाबी असल्या, तरी त्यांचा अर्थ एकच नाही. एखाद्या व्यक्तीने कर्ज घेतले किंवा आगाऊ रक्कम स्वीकारली, एवढ्यानेच तिची मजुरी कायदेशीर अर्थाने बंधित ठरत नाही. कर्जामुळे निर्माण झालेले बंधन, काम सोडण्यावरील निर्बंध आणि प्रत्यक्ष स्वातंत्र्याची स्थिती यांचाही विचार करावा लागतो.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/><ref name="nclr-study"/> === वीटभट्ट्या, कोळसाभट्ट्या आणि इतर असंघटित कामे === कोकणातील कातकरी समुदायातील काही कुटुंबांसाठी वीटभट्ट्या आणि कोळसा तयार करण्याचे काम हे हंगामी रोजगाराचे स्रोत राहिले आहेत. कातकरी कामगारांच्या कोळसा तयार करण्याच्या कामावरील अभ्यासातून या रोजगाराचे स्वरूप समजून घेण्यास मदत होते. वीटभट्ट्यांवरील कामासाठी कामगारांना हंगामानुसार स्थलांतर करावे लागू शकते. माती मळणे, विटा तयार करणे, त्या वाळवणे आणि भट्टीशी संबंधित इतर कामे करणे यांत कुटुंबातील अनेक सदस्य सहभागी होऊ शकतात. कोळसा तयार करण्याच्या कामात लाकूड गोळा करणे, भट्टी रचणे, ती पेटवणे आणि कोळसा तयार होईपर्यंत देखरेख करणे अशा श्रमप्रधान कामांचा समावेश होतो. हंगामी रोजगार, अनिश्चित उत्पन्न आणि मूलभूत सुविधांचा अभाव यांमुळे अशा कामगारांना आणि त्यांच्या कुटुंबांना अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.<ref name="sathe">Madhusudan Dattatraya Sathe, “Katkari Labour in Charcoal-Making,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 23, अंक 31, 1988, पृ. 1565–1567.</ref><ref name="chaudhari-jaggi">Mithunchandra Chaudhari आणि Ruchi Jaggi, “Documenting Migrant Lives of Sugarcane Harvesting Labourers in Maharashtra: Autoethnographic Reflections,” ''Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities'', खंड 12, अंक 5, 2020. [https://www.researchgate.net/profile/Ruchi-Jaggi/publication/347832450_Documenting_Migrant_Lives_of_Sugarcane_Harvesting_Labourers_in_Maharashtra-_Autoethnographic_Reflections/links/60ab4c1c45851522bc10cee2/Documenting-Migrant-Lives-of-Sugarcane-Harvesting-Labourers-in-Maharashtra-Autoethnographic-Reflections.pdf लेख].</ref> ९ जानेवारी २००२ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या एका वृत्तानुसार, भिवंडीजवळील महापोली गावातील वीटभट्टीवर एका बारा वर्षांच्या मुलीला तिच्या वडिलांनी घेतलेल्या ८०० रुपयांच्या कर्जाच्या परतफेडीसाठी काम करण्यास भाग पाडल्याचा आरोप करण्यात आला होता. वृत्तानुसार, ती सुमारे दोन वर्षे तेथे काम करत होती आणि स्वयंसेवकांच्या हस्तक्षेपानंतर तिला भट्टीतून मुक्त करण्यात आले. हा वृत्तांत कर्जाच्या बदल्यात बालकामगाराकडून दीर्घकाळ काम करून घेतल्याच्या विशिष्ट घटनेची नोंद करतो. मात्र, या एका घटनेवरून सर्व वीटभट्ट्यांवरील कामगारांची परिस्थिती सारखी होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="toi-child">''The Times of India'', “NGO Rescues 12-Year-Old from Bonded Labour,” 9 जानेवारी 2002. [https://timesofindia.indiatimes.com/bombay-times/ngo-rescues-12-year-old-from-bonded-labour/articleshow/926495660.cms लेख].</ref> वेठबिगारीचा प्रश्न केवळ वीटभट्ट्या किंवा कोळसाभट्ट्यांपुरता मर्यादित नाही. महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरावरील अभ्यासात हंगामी स्थलांतर, दीर्घ कामाचे तास, प्रतिकूल राहणीमान आणि कामाच्या प्रक्रियेत कुटुंबातील सदस्यांचा सहभाग यांसारख्या समस्यांचा विचार करण्यात आला आहे. हा अभ्यास प्रामुख्याने पश्चिम महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांवर केंद्रित असल्यामुळे तो कोकणातील प्रत्येक कामगारसमूहाच्या परिस्थितीचा थेट पुरावा मानता येत नाही; मात्र, हंगामी आणि असंघटित रोजगारातील असुरक्षिततेचा व्यापक संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.<ref name="chaudhari-jaggi"/> अशा रोजगारसंबंधांना वेठबिगारी म्हणण्यासाठी केवळ कमी मजुरी किंवा कठीण कामाच्या अटी पुरेशा नसून, कर्जाच्या बंधनामुळे काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य हिरावले जाणे किंवा सक्तीने श्रम करवून घेणे. === स्थलांतरित आणि हंगामी मजुरांची परिस्थिती === कोकणातील स्थलांतरित मजुरांचा इतिहास समजून घेताना रत्नागिरी जिल्ह्यातून रोजगारासाठी बाहेर पडणाऱ्या लोकांच्या स्थलांतराचा विचार महत्त्वाचा ठरतो. गिल यामिन यांच्या १८४० ते १९२० या कालखंडावरील अभ्यासात रत्नागिरी जिल्ह्यातील स्थलांतराची कारणे आणि स्वरूप यांचा आढावा घेण्यात आला आहे. स्थानिक आर्थिक परिस्थिती, शेतीतील रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि मुंबईसारख्या औद्योगिक केंद्रांमधील रोजगाराची मागणी हे या स्थलांतराच्या संदर्भातील महत्त्वाचे घटक होते. या स्थलांतरातून ग्रामीण भागातील उपजीविकेच्या संधी आणि शहरांतील मजुरांची मागणी यांच्यातील संबंध स्पष्ट होतात.<ref name="yamin">Gill Yamin, “The Character and Origins of Labour Migration from Ratnagiri District 1840–1920,” ''South Asia Research'', खंड 9, अंक 1, 1989, पृ. 33–53. [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/026272808900900103 लेख].</ref> हंगामी स्थलांतर हे ग्रामीण आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांसाठी उत्पन्न मिळवण्याचे एक साधन असते. भारतातील तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात गरीब, अल्पशिक्षित आणि अनुसूचित जाती-जमातींतील लोकांच्या रोजगारासाठी होणाऱ्या स्थलांतराचा विचार करण्यात आला आहे. असे स्थलांतर शेतीच्या हंगामांशी किंवा विशिष्ट उद्योगांतील कामाच्या उपलब्धतेशी संबंधित असू शकते. मात्र, स्थलांतर करणाऱ्या सर्व कामगारांची परिस्थिती एकसारखी नसते. रोजगाराचे स्वरूप, कामाचे ठिकाण, मजुरीच्या अटी आणि कुटुंबाला मिळणारा आधार यांनुसार त्यांचे अनुभव बदलतात.<ref name="keshri-bhagat">Kunal Keshri आणि Ram B. Bhagat, “Temporary and Seasonal Migration in India,” ''Genus'', खंड 66, अंक 3, 2010, पृ. 25–45.</ref> हंगामी रोजगारासाठी गावाबाहेर जाणाऱ्या कामगारांना काम मिळवण्यासाठी ठेकेदार किंवा मुकादमांवर अवलंबून राहावे लागू शकते. काही कामांमध्ये आगाऊ रक्कम देऊन कामगारांची भरती केली जाते. प्रवासाचा खर्च, निवास किंवा इतर गरजांसाठी घेतलेली आगाऊ रक्कम मजुरीतून वसूल केली गेल्यास कामगाराच्या हाती येणाऱ्या उत्पन्नावर परिणाम होऊ शकतो. कर्जाच्या परतफेडीच्या अटींमुळे कामगाराला काम सोडता येत नसेल किंवा त्याला धमकी अथवा दबावाखाली काम करावे लागत असेल, तर परिस्थितीनुसार अशा संबंधांत बंधित मजुरीचे स्वरूप निर्माण होऊ शकते. महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरावरील अभ्यास हंगामी रोजगारातील असुरक्षिततेचा संदर्भ देतो; तथापि, त्यातील निष्कर्ष कोकणातील प्रत्येक स्थलांतरित कामगाराला लागू होतात, असे मानता येत नाही.<ref name="chaudhari-jaggi"/> कोकणातील स्थलांतर आणि वेठबिगारी यांचा संबंध तपासताना स्थलांतर स्वतःहून वेठबिगारीचे लक्षण मानता येत नाही. कामगाराला रोजगार निवडण्याचे आणि काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, मजुरीचा हिशेब पारदर्शक आहे का आणि कर्ज किंवा आगाऊ रकमेच्या आधारे त्याच्यावर सक्ती केली जाते का, या बाबी तपासणे आवश्यक आहे. स्थलांतर हे अनेक कुटुंबांसाठी उपजीविकेचे साधन असू शकते; मात्र, आर्थिक परावलंबित्वाचा गैरफायदा घेऊन कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने आणली गेल्यास अशा रोजगारसंबंधांत शोषण होऊ शकते.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="chaudhari-jaggi"/> == जिल्हानिहाय इतिहास == === ठाणे जिल्हा आणि पालघर परिसर === ==== वारली आदिवासींची सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती ==== ठाणे जिल्ह्यातील वारली आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक इतिहासाचा विचार करताना जमीनमालकी, शेतीमजुरी आणि पारंपरिक उपजीविकेच्या साधनांशी असलेले त्यांचे संबंध महत्त्वाचे ठरतात. अनेक वारली कुटुंबांचा उदरनिर्वाह शेतीमजुरी, जमीनमालकांकडे केलेले काम आणि जंगलाशी संबंधित साधनांवर अवलंबून होता. जमीनधारणेतील विषमता आणि मर्यादित आर्थिक साधनांमुळे काही कुटुंबांना रोजगारासाठी जमीनमालकांवर किंवा इतर प्रभावशाली घटकांवर अवलंबून राहावे लागत असे. वारली समाजाच्या इतिहासावरील अभ्यासांत जमीन, श्रमसंबंध आणि आदिवासींच्या बदलत्या आर्थिक परिस्थितीतील परस्परसंबंधांचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="heredia"/><ref name="upadhyaya">Ashok K. Upadhyaya, “Peasantisation of Adivasis in Thane District,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 15, अंक 52, 1980, पृ. A134–A146.</ref> या भागातील आदिवासींच्या आर्थिक परावलंबित्वाचा वेठबिगारीच्या संदर्भात विचार करताना गरिबी, जमीनहीनता आणि बांधील श्रम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. काही श्रमसंबंधांमध्ये रोख मजुरीऐवजी धान्य किंवा इतर वस्तूंच्या स्वरूपात मोबदला दिला जात असे. कर्ज, आगाऊ रक्कम किंवा जमीनमालकाशी असलेले आर्थिक अवलंबित्व यांमुळे काही कामगारांचे रोजगारस्वातंत्र्य मर्यादित होऊ शकत असे. मात्र, एखाद्या श्रमसंबंधात वेठबिगारी होती की नाही, हे ठरवताना कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य होते का, मजुरीचा हिशेब कसा ठेवला जात होता आणि त्याच्यावर सक्ती किंवा दबाव आणला जात होता का, यांचा विचार करावा लागतो.<ref name="heredia"/><ref name="kulkarni-class">S. D. Kulkarni, “Class and Caste in a Tribal Movement,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 14, अंक 7/8, 1979, पृ. 465, 467–468.</ref> वारली समाजातील स्त्रियांची आर्थिक आणि सामाजिक परिस्थितीही या विषयाचा महत्त्वाचा भाग आहे. शेतीकाम आणि कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी आवश्यक असलेल्या इतर कामांमध्ये स्त्रियांचा सहभाग होता. त्यांच्या श्रमांना स्वतंत्र आर्थिक मूल्य किंवा समान सामाजिक मान्यता मिळत होती का, याचा विचार करताना उपलब्ध ऐतिहासिक पुरावे तपासणे आवश्यक आहे. १९४५ ते १९४७ या काळातील वारली आदिवासींच्या संघर्षाचा अभ्यास करताना इंद्रा मुन्शी सालढाना यांनी वर्गीय विषमता आणि स्त्रियांची सामाजिक स्थिती यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. त्यामुळे आदिवासींच्या श्रमशोषणाचा इतिहास लिहिताना स्त्रियांच्या श्रमाचा आणि त्यांच्या अनुभवांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे महत्त्वाचे ठरते.<ref name="warli-women">Indra Munshi Saldanha, “Tribal Women in the Warli Revolt: 1945–47: ‘Class’ and ‘Gender’ in the Left Perspective,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 21, अंक 17, 1986, पृ. WS41–WS52.</ref> ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर १९४५ ते १९४७ या काळात वारली आदिवासी शेतकऱ्यांचा संघर्ष उभा राहिला. जमीनमालकांकडून होणारे शोषण, अन्यायकारक श्रमसंबंध आणि आदिवासींच्या जीवनावर असलेली आर्थिक-सामाजिक बंधने हे या संघर्षातील महत्त्वाचे प्रश्न होते. गोदावरी परुळेकर यांच्या ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'' या पुस्तकात या चळवळीचे स्वरूप आणि त्यामागील सामाजिक परिस्थिती मांडली आहे. लेस्ली जे. कॅलमन यांच्या अभ्यासातून या काळातील राजकीय परिस्थिती आणि विविध राजकीय संघटनांमधील संबंध समजून घेता येतात; तर भाग्यश्री शंकर जाधव यांनी वारली संघर्षाचा ऐतिहासिक अभ्यास केला आहे.<ref name="parulekar">Godavari Parulekar, ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'', National Book Agency, 1975.</ref><ref name="calman">Leslie J. Calman, “Congress Confronts Communism: Thana District, 1945–47,” ''Modern Asian Studies'', खंड 21, अंक 2, 1987, पृ. 329–348. [https://www.cambridge.org/core/journals/modern-asian-studies/article/congress-confronts-communism-thana-district-194547/0DC4E69E4CDF90264A6A14AEBD6DB8B2 लेख].</ref><ref name="jadhav">Bhagyashree Shankar Jadhav, “The Warlis Struggle in Perspective of Methodology 1945–1947,” ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड 80, 2019, पृ. 701–706.</ref> वारली आदिवासींचा संघर्ष जमीनमालकी, मजुरीच्या अटी, सामाजिक विषमता आणि आदिवासींचे हक्क या प्रश्नांशी संबंधित व्यापक शेतकरी चळवळीचा भाग होता. या चळवळीचा इतिहास केवळ वेठबिगारीविरोधी संघर्षापुरता मर्यादित नाही; त्यात जमीन आणि श्रमसंबंधांतील विषमता तसेच राजकीय संघटन यांचाही समावेश होतो. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासींमधील शिक्षण, सामाजिक जागृती आणि चिकित्सक विचारांच्या विकासावरील अभ्यासांतही बदलत्या सामाजिक परिस्थितीचा वेध घेण्यात आला आहे.<ref name="saldanha-critical">Denzil Saldanha, “‘Socialisation’ of Critical Thought: Responses to Illiteracy among the Adivasis in Thane District,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 24, अंक 30, 1989, पृ. PE54–PE61.</ref><ref name="upadhyaya"/> == हेही पहा == * [[वेठबिगारी]] * [[वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६]] * [[खोतशाही]] * [[वारली आदिवासी]] * [[वारली उठाव]] * [[श्रमजीवी संघटना]] * [[बालमजुरी]] * [[स्थलांतरित कामगार]] == बाह्यदुवे == * [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32977/ मराठी विश्वकोश — वेठबिगार] * [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20368/1/197619.pdf वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६ — अधिकृत कायद्याचा मजकूर] * [https://nhrc.nic.in/activities/bonded-labour राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग — वेठबिगारीविषयक माहिती] * [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf संतोष पांढरी सुरडकर — कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीचा अभ्यास] * [https://www.esahity.com/uploads/5/0/1/2/501218/mmj_vivek_pandit.pdf विवेक पंडित — ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी''] ==संदर्भ== [[वर्ग:कोकणचा इतिहास]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील सामाजिक प्रश्न]] [[वर्ग:वेठबिगारी]] [[वर्ग:आदिवासींचे हक्क]] [[वर्ग:श्रमिक चळवळी]] mhnojr8ifvax1c2azpwdito953t7vhf 2725858 2725856 2026-10-25T04:38:20Z AdvAnantGholam 172574 2725858 wikitext text/x-wiki कोकणातील वेठबिगार पद्धत हा महाराष्ट्राच्या ग्रामीण श्रमव्यवस्थेच्या इतिहासाशी संबंधित विषय आहे. कर्जाची परतफेड, आर्थिक अवलंबित्व आणि सामाजिक विषमता यांमुळे काही मजुरांना दीर्घकाळ अल्प मोबदल्यात किंवा मोबदल्याविना काम करावे लागत असे. कर्जाच्या बदल्यात एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबीयांना श्रम करण्यास बांधील ठेवणे आणि कर्ज फेडले नसल्याचे कारण देऊन त्यांची मुक्तता नाकारणे, ही बांधील श्रमपद्धतीची महत्त्वाची लक्षणे आहेत. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमव्यवस्थेचा ऐतिहासिक अभ्यास इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी केला आहे. महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांच्या ऐतिहासिक स्वरूपाचा अभ्यास व्ही. एस. कदम यांनीही केला आहे.<ref name="सालढाणा१९८९">Indra Munshi Saldanha, “Attached Labour in Thane: A Historical Overview,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 24, अंक 20, 1989, पृ. 1121–1127.</ref><ref name="कदम१९९१">V. S. Kadam, “Forced Labour in Maharashtra in the Seventeenth and Eighteenth Centuries: A Study in Its Nature and Change,” ''Journal of Economic and Social History of the Orient'', खंड 34, अंक 1/2, 1991, पृ. 55–87.</ref> भारत सरकारच्या श्रम मंत्रालयाने १९९१ मध्ये प्रकाशित केलेल्या ''Report of the National Commission on Rural Labour'' या अहवालात ग्रामीण श्रमिकांची परिस्थिती आणि त्यांच्यासाठी असलेल्या सामाजिक व श्रमविषयक कायद्यांच्या अंमलबजावणीचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="अभ्यासगट१९९१">Ministry of Labour, Government of India, ''Report of the National Commission on Rural Labour'', खंड १, १९९१. [https://indianlabourarchives.org/jspui/handle/20.500.14121/190 अहवालाची अभिलेखीय नोंद].</ref> ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाशी संबंधित एका प्रकरणात कर्जाच्या बदल्यात दीर्घकाळ काम करण्यास भाग पाडल्याची तक्रार मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नोंदीत नमूद आहे. या प्रकरणात तक्रारदार आणि त्यांची पत्नी अनेक वर्षे नाममात्र मोबदल्यावर काम करत असल्याचा आरोप करण्यात आला होता.<ref name="चाटल१९९१">मुंबई उच्च न्यायालय, ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'', फौजदारी रिट याचिका क्रमांक ४०६/१९८८, निर्णय दिनांक २५ सप्टेंबर १९९१; (1992) 2 BomCR 569; 1992 Cri LJ 1228. [https://indiankanoon.org/doc/1998334/ निर्णयाचा मजकूर].</ref> भारतीय संविधानाचा अनुच्छेद २३ मानवी तस्करी, बेगार आणि तत्सम प्रकारचे सक्तीचे श्रम निषिद्ध ठरवतो. वेठबिगार पद्धतीचे निर्मूलन करण्यासाठी संसदेत ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' संमत करण्यात आला. या कायद्याच्या कलम १(३) नुसार तो २५ ऑक्टोबर १९७५ पासून लागू झाल्याचे मानले जाते. कायद्याच्या कलम ४ नुसार वेठबिगार पद्धत रद्द करण्यात आली आणि वेठबिगारांना अशा श्रमांच्या बंधनातून मुक्त करण्यात आले.<ref name="संविधान">भारत सरकार, ''Constitution of India'', अनुच्छेद २३. [https://legislative.gov.in/constitution-of-india/ संविधानाचा अधिकृत मजकूर].</ref><ref name="कायदा१९७६">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', अधिनियम क्रमांक १९, १९७६, कलम १(३) आणि ४. [https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/1491?view_type=browse अधिकृत कायदामजकूर].</ref> वसईतील फौजदारी प्रकरण क्रमांक १६५/१९८५ मध्ये कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी दिलेला निर्दोषमुक्तीचा आदेश मुंबई उच्च न्यायालयाने रद्द केला आणि प्रकरण न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पुढील सुनावणीसाठी पाठवले. हा निर्णय बांधील श्रमाविरुद्धच्या कायद्याच्या अंमलबजावणीशी संबंधित महत्त्वाचा न्यायालयीन दस्तऐवज आहे. मात्र, उच्च न्यायालयाच्या या निर्णयावरून संबंधित आरोपीची अंतिम दोषसिद्धी झाली होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="चाटल१९९१"/> == व्युत्पत्ती आणि संकल्पना == === वेठबिगार, वेठ आणि बेगार यांचा अर्थ === ‘वेठबिगार’ ही संज्ञा एखाद्या व्यक्तीकडून तिच्या इच्छेविरुद्ध, विनामोबदला किंवा अत्यल्प मोबदल्यात सक्तीने श्रम करून घेण्याच्या प्रथेशी संबंधित आहे. मराठी विश्वकोशातील ‘वेठबिगार’ या नोंदीनुसार, अशा व्यवस्थेत व्यक्तीच्या दुर्बल किंवा परावलंबी परिस्थितीचा गैरफायदा घेऊन तिच्याकडून सक्तीने काम करून घेतले जाते. ऐतिहासिक काळात शासकीय अधिकारी, जमीनधारक आणि प्रभावशाली व्यक्तींकडून लोकांना विनामोबदला किंवा अल्प मोबदल्यात काम करण्यास भाग पाडले जात असे.<ref name="मराठीविश्वकोशवेठबिगार">‘वेठबिगार’, ''मराठी विश्वकोश'', महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ. [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32977/ ऑनलाइन लेख].</ref> ‘वेठ’ आणि ‘बेगार’ या संज्ञांचा वापरही सक्तीच्या श्रमांच्या संदर्भात आढळतो. महाराष्ट्रातील सतराव्या आणि अठराव्या शतकांतील सक्तीच्या श्रमव्यवस्थेचा अभ्यास करताना व्ही. एस. कदम यांनी या प्रथांचे स्वरूप आणि काळानुसार त्यांच्यात झालेले बदल यांचा विचार केला आहे. ऐतिहासिक नोंदींमध्ये या संज्ञांचा अर्थ लावताना संबंधित काळातील सामाजिक, आर्थिक आणि प्रशासकीय परिस्थिती विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="कदम१९९१"/><ref name="मराठीविश्वकोशवेठबिगार"/> वेठबिगारी आणि सर्वसाधारण कमी वेतनाची मजुरी यांत फरक आहे. केवळ कमी वेतन मिळणे किंवा कर्ज असणे एवढ्यानेच एखादी परिस्थिती कायदेशीरदृष्ट्या वेठबिगारी ठरत नाही. ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' च्या कलम २(ग) नुसार, आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज, सामाजिक अथवा रूढीगत बंधन, वारसाहक्काने आलेली जबाबदारी, आर्थिक मोबदला किंवा विशिष्ट जात अथवा समुदायात जन्म यांसारख्या कारणांमुळे एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना विनामजुरी अथवा नाममात्र मजुरीवर काम करावे लागत असेल, किंवा रोजगाराचे स्वातंत्र्य, मुक्त संचार अथवा स्वतःच्या श्रमातून मिळालेल्या उत्पादनाचा योग्य मोबदला मिळवण्याचा अधिकार गमवावा लागत असेल, तर संबंधित परिस्थिती या कायद्यातील बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते.<ref name="वेठबिगारकायदा">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', अधिनियम क्रमांक १९, १९७६, कलम २. [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1491/1/197619.pdf कायद्याचा मजकूर].</ref> === वेठबिगारी आणि बंधित श्रम यांतील फरक === ‘वेठबिगारी’ आणि ‘बंधित श्रम’ या संज्ञा परस्परांशी संबंधित आहेत. ‘वेठबिगारी’ हा शब्द ऐतिहासिक आणि सामाजिक संदर्भांत सक्तीने, विनामोबदला किंवा अत्यल्प मोबदल्यात काम करून घेण्याच्या प्रथांसाठी वापरला जातो. ‘बंधित श्रम’ ही संज्ञा ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मध्ये विशिष्ट कायदेशीर अर्थाने परिभाषित केली आहे. त्यामुळे ऐतिहासिक प्रथांचे वर्णन आणि एखाद्या प्रकरणाचे कायदेशीर वर्गीकरण करताना संबंधित संदर्भ लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/><ref name="सालढाणा१९८९"/> या कायद्यातील व्याख्येनुसार, कर्ज किंवा आगाऊ रक्कम, सामाजिक अथवा रूढीगत बंधन, वारसाहक्काने आलेली जबाबदारी किंवा इतर नमूद कारणांमुळे एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना ठरावीक अथवा अनिश्चित काळासाठी विनामजुरी किंवा नाममात्र मजुरीवर काम करावे लागत असेल, तर ती परिस्थिती बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते. रोजगाराचे स्वातंत्र्य, भारताच्या प्रदेशात मुक्तपणे संचार करण्याचा अधिकार किंवा स्वतःच्या श्रमातून मिळालेल्या उत्पादनाचा बाजारभावाने विनियोग करण्याचा अधिकार हिरावला जाणे, यांचाही या कायद्यात विचार केला आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/> केवळ कमी वेतन मिळणे, कर्ज असणे किंवा कठीण परिस्थितीत काम करणे एवढ्याच आधारावर बंधित श्रम असल्याचा निष्कर्ष काढता येत नाही. कामगाराला काम स्वीकारण्याचे किंवा सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, कर्ज अथवा अन्य बंधनामुळे त्याच्यावर सक्ती केली जाते का आणि त्याच्या अधिकारांवर निर्बंध आहेत का, यांसारख्या बाबी तपासणे आवश्यक असते. भारतातील बंधित श्रमाच्या स्वरूपाचा अभ्यास करताना कायदेशीर तरतुदींबरोबरच सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीचाही विचार करण्यात आला आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/> <ref name="tucker">Lee Tucker, ''The Small Hands of Slavery: Bonded Child Labor in India'', Human Rights Watch, 1996. [https://search.worldcat.org/title/1027700403 ग्रंथाची नोंद].</ref> <ref name="mishra">Lakshmidhar Mishra, ''Human Bondage: Tracing its Roots in India'', SAGE Publications, 2011. [https://books.google.com/books?id=WNuGAwAAQBAJ ग्रंथाची नोंद].</ref> आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटनेच्या व्याख्येनुसार, सक्तीच्या श्रमांमध्ये व्यक्तीच्या स्वेच्छेविरुद्ध आणि दंड किंवा दंडात्मक परिणामाची धमकी देऊन काम करून घेण्याचा घटक महत्त्वाचा असतो. या व्याख्येत कामगाराने स्वेच्छेने काम स्वीकारले आहे का आणि त्याला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, यांचाही विचार केला जातो. त्यामुळे बंधित श्रम आणि सक्तीचे श्रम या संकल्पना संबंधित असल्या, तरी त्यांचे वर्गीकरण करताना लागू असलेल्या कायद्याची व्याख्या आणि प्रत्यक्ष परिस्थिती तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="ilo-forced-labour">आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटना, “What is forced labour?” [https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons/what-forced-labour अधिकृत संकेतस्थळ].</ref> == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == === प्राचीन आणि मध्ययुगीन महाराष्ट्रातील सक्तीचे श्रम === महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांचा इतिहास समजून घेताना प्राचीन काळातील श्रमव्यवस्था, मध्ययुगीन राजकीय व्यवस्था आणि अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील ‘वेठबेगार’ पद्धत यांमध्ये फरक करणे आवश्यक आहे. प्राचीन आणि मध्ययुगीन भारतीय समाजातील सक्तीच्या श्रमांविषयी इतिहासलेखनात चर्चा आढळते; मात्र त्यावरून आजच्या अर्थाने बंधित श्रमपद्धती संपूर्ण प्राचीन महाराष्ट्रात एकाच स्वरूपात अस्तित्वात होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="कदम१९९१"/> अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील वेठबेगार पद्धतीचा अभ्यास इतिहासकार हिरोशी फुकाझावा यांनी तत्कालीन प्रशासकीय कागदपत्रांच्या आधारे केला आहे. त्यांच्या संशोधनात अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील सक्तीच्या श्रमव्यवस्थेचे स्वरूप तपासण्यात आले आहे. या नोंदींमधून राज्याच्या किंवा स्थानिक प्रशासनाच्या कामांसाठी सक्तीचे श्रम घेतले जात असल्याचे दिसते. या व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी तत्कालीन प्रशासकीय गरजा, गावपातळीवरील जबाबदाऱ्या आणि सामाजिक रचना यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="फुकाझावा१९७१">Hiroshi Fukazawa, “A Note on the Corvée System (Vethbegar) in the Eighteenth Century Maratha Kingdom,” ''Hitotsubashi Journal of Economics'', खंड 11, अंक 2, फेब्रुवारी 1971, पृ. 1–10. [https://www.jstor.org/stable/43295523 संशोधनलेख].</ref> या व्यवस्थेतील श्रमांची जबाबदारी सर्व समाजघटकांवर समान प्रमाणात होती, असे गृहीत धरता येत नाही. फुकाझावा यांच्या अभ्यासातून सक्तीच्या श्रमांचे स्वरूप आणि तत्कालीन सामाजिक व प्रशासकीय व्यवस्थेशी असलेले त्यांचे संबंध अभ्यासता येतात. तथापि, या निष्कर्षांचा वापर करताना संशोधनाचा कालखंड आणि भौगोलिक व्याप्ती लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="फुकाझावा१९७१"/> मराठा राज्यातील ‘वेठ’, ‘बेगार’ किंवा ‘वेठबेगार’ या संज्ञा सक्तीच्या श्रमांच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्याचे फुकाझावा यांच्या संशोधनातून दिसते. मात्र, राज्याच्या किंवा सार्वजनिक कामांसाठी घेतले जाणारे सक्तीचे श्रम आणि कर्जाच्या बंधनामुळे एखाद्या मजुराला दीर्घकाळ काम करावे लागणारी बंधित श्रमपद्धती यांचे स्वरूप नेहमीच एकसारखे होते, असे नाही.<ref name="फुकाझावा१९७१"/><ref name="कदम१९९१"/> आधुनिक काळातील बांधील श्रम समजून घेण्यासाठी भारत सरकारच्या राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाचा अहवाल उपयुक्त आहे. या अहवालात ग्रामीण श्रमिकांची परिस्थिती आणि बांधील श्रमाशी संबंधित प्रश्नांचा आढावा घेतला आहे. मात्र, आधुनिक काळातील बांधील श्रमाचे स्वरूप मांडणारा हा अहवाल प्राचीन महाराष्ट्रातील प्रत्येक प्रदेशात अशीच व्यवस्था अस्तित्वात होती, याचा स्वतंत्र पुरावा मानता येत नाही. <ref name="राष्ट्रीयग्रामीणश्रम">भारत सरकार, श्रम मंत्रालय, ''Report of the National Commission on Rural Labour, Volume I'', १९९१. [https://dans.nls.ac.in/handle/123456789/5886 अहवालाचा अभिलेख].</ref> === ब्रिटिशकालीन कोकणातील जमीनव्यवस्था === ब्रिटिश राजवटीच्या काळात कोकणातील ग्रामीण समाजजीवनावर जमीनमहसूल व्यवस्था, जमीनधारणेचे विविध प्रकार आणि शेतकरी व महसूल गोळा करणाऱ्या मध्यस्थांमधील संबंध यांचा प्रभाव होता. या प्रदेशातील जमीनधारणेच्या पद्धती आणि महसूल प्रशासनाची माहिती ब्रिटिशकालीन जिल्हा गॅझेटियरमध्ये नोंदवलेली आहे. ठाणे, कुलाबा आणि रत्नागिरी-सावंतवाडी या प्रदेशांशी संबंधित गॅझेटियर हे या इतिहासाच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत आहेत. <ref name="gazetteer-thana1882">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XIII: Tha'na'', भाग १ व २, Government Central Press, Bombay, 1882. [https://books.google.com/books?id=I7wMAAAAIAAJ भाग १] · [https://books.google.com/books?id=c78IAAAAQAAJ भाग २].</ref> <ref name="gazetteer-kolaba1883">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XI: Kola'ba and Janjira'', Government Central Press, Bombay, 1883. [https://books.google.co.in/books?id=4bMIAAAAQAAJ ग्रंथाचा मजकूर].</ref> <ref name="gazetteer-ratnagiri1880">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume X: Ratnagiri and Savantvadi'', Government Central Press, Bombay, 1880. [http://hdl.handle.net/10973/19585 ग्रंथाचा डिजिटल मजकूर].</ref> कोकणातील जमीनव्यवस्थेच्या इतिहासात खोतशाहीला विशेष महत्त्व आहे. खोत हा विशिष्ट जमीनमहसूल व्यवस्थेत गावाच्या महसूलवसुलीशी संबंधित अधिकार आणि जबाबदाऱ्या असलेला मध्यस्थ असे. खोताचे अधिकार, जमीनधारकांचे हक्क आणि शेतकऱ्यांकडून वसूल होणारा महसूल यांचे स्वरूप प्रदेशानुसार आणि जमीनधारणेच्या प्रकारानुसार बदलत असे. या व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी ब्रिटिशकालीन गॅझेटियरमधील नोंदी आणि खोतशाहीविषयक कायदे विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/> <ref name="kolaba-gazetteer1964">Government of Maharashtra, ''Maharashtra State Gazetteers: Kolaba District'', Revised Edition, Directorate of Government Printing, Stationery and Publications, Bombay, 1964. [https://books.google.com/books?id=W2hDAAAAYAAJ ग्रंथाची नोंद].</ref> <ref name="खोतनिर्मूलनकायदा">Government of Maharashtra, ''The Maharashtra Khoti Abolition Act'', Bombay Act No. VI of 1950, 3 April 1950. [https://bombayhighcourt.gov.in/bhc/libweb/legislation/acts/1950.06.pdf अधिकृत कायद्याचा मजकूर].</ref> खोतशाही व्यवस्थेतील जमीनधारणेचे प्रकार, महसूलवसुलीचे अधिकार आणि शेतकऱ्यांवरील आर्थिक जबाबदाऱ्या यांचा ग्रामीण समाजातील सत्तासंबंधांवर परिणाम होत असे. खोत आणि कुळांमधील संबंध, भाडे किंवा महसूलवसुली आणि जमिनीवरील हक्क या बाबींचा कोकणातील कृषिसंबंधांच्या इतिहासात विचार केला जातो. या विषयाच्या अभ्यासासाठी कुलाबा जिल्ह्याचा गॅझेटियर आणि खोतशाहीविरोधी चळवळीवरील ऐतिहासिक संशोधन उपयुक्त ठरते.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> <ref name="खोतविरोधीचळवळ">Santosh Pandhari Suradkar, ''The Anti-Khoti Movement in the Konkan, c. 1920–1949'', NLI Research Studies Series No. 106/2013, V. V. Giri National Labour Institute, Noida, २०१३. [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf संशोधन अहवालाचा पूर्ण मजकूर].</ref> खोतशाही निर्मूलनासाठी विसाव्या शतकाच्या मध्यावर कायदेशीर पावले उचलण्यात आली. महाराष्ट्र खोतशाही निर्मूलन अधिनियम, १९५० मध्ये तत्कालीन रत्नागिरी आणि कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही जमीनधारणा रद्द करण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम १(३) नुसार त्याची अंमलबजावणी शासनाच्या अधिसूचनेद्वारे निश्चित करण्यात आली; उपलब्ध नोंदीनुसार हा कायदा १५ मे १९५० पासून लागू झाला. त्यामुळे १९४९ मधील विधेयकाचा पूर्वइतिहास आणि १९५० मधील अधिनियम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/> खोतशाही किंवा इतर जमीनमहसूल पद्धती अस्तित्वात होत्या, एवढ्यावरून त्या व्यवस्थांखालील सर्व शेतकरी वेठबिगार होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. एखाद्या विशिष्ट ठिकाणी सक्तीचे श्रम किंवा बंधित श्रम अस्तित्वात असल्याचे सांगण्यासाठी त्यासंबंधीचे स्वतंत्र ऐतिहासिक पुरावे आवश्यक आहेत.<ref name="खोतविरोधीचळवळ"/><ref name="राष्ट्रीयग्रामीणश्रम"/> === खोतशाही, जमीनधारणा आणि शेतकरी संबंध === कोकणातील पारंपरिक जमीनव्यवस्थेत खोतशाहीला महत्त्वाचे स्थान होते. या व्यवस्थेत खोत हा गावाच्या जमीनमहसुलाची वसुली करून सरकारला महसूल भरण्याची जबाबदारी स्वीकारणारा मध्यस्थ असे. खोताचे अधिकार, सरकारशी असलेले त्याचे संबंध आणि शेतकऱ्यांचे जमिनीवरील हक्क हे प्रदेशातील प्रथा, महसूल करार आणि लागू असलेल्या कायद्यांनुसार ठरत असत. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या १९२४ मधील ''Ganpati Gopal Risbud v. Secretary of State for India'' या निर्णयात खोतशाहीच्या स्वरूपाचा आणि तिच्या ऐतिहासिक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. ब्रिटिशांनी १८१८ च्या सुमारास कोकणाचा ताबा घेतल्यानंतर खोतांशी महसूलवसुलीबाबत केलेले करार आणि पुढे करण्यात आलेल्या महसूलविषयक कायदेशीर तरतुदींचाही या निर्णयात उल्लेख आहे.<ref name="रिसबूड१९२४">मुंबई उच्च न्यायालय, ''Ganpati Gopal Risbud v. Secretary of State for India'', निर्णय दिनांक १ एप्रिल १९२४, (1924) 26 BOMLR 754; AIR 1925 Bombay 44. [https://indiankanoon.org/doc/713279/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> खोतशाहीचे स्वरूप कोकणातील सर्व जिल्ह्यांत एकसारखे नव्हते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही निर्मूलनाच्या विधेयकावर बोलताना ही व्यवस्था प्रामुख्याने रत्नागिरी जिल्ह्यात, तसेच कुलाबा आणि ठाणे जिल्ह्यांच्या काही भागांत अस्तित्वात असल्याचे नमूद केले. त्यांच्या भाषणानुसार, रत्नागिरी जिल्ह्यात खोतशाहीचे नियमन १८८० च्या कायद्याने होत होते; कुलाबा जिल्ह्यात तिचे स्वरूप प्रथा व रूढींवर अवलंबून होते, तर ठाणे जिल्ह्यात काही ठिकाणी ते सनद किंवा अनुदानाच्या अटींशी संबंधित होते. खोतशाही आणि रयतवारी पद्धतीतील फरक स्पष्ट करताना त्यांनी महसूलवसुलीतील खोताच्या मध्यस्थीची भूमिका अधोरेखित केली.<ref name="आंबेडकर१९३७">डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, “On a Bill to Abolish the Khoti System,” मुंबई विधानसभेतील भाषण, १७ सप्टेंबर १९३७, ''Dr. Babasaheb Ambedkar: Writings and Speeches'', खंड २, पृ. १०१–१०३. [https://baws.in/books/baws/EN/Volume_02/pdf/120 मूळ भाषणाचा मजकूर].</ref> खोत आणि शेतकरी यांच्यातील संबंधांमध्ये महसूल व भाडे वसुलीबरोबरच जमिनीवरील हक्क आणि आर्थिक अवलंबित्व यांचाही समावेश होता. खोतशाहीवरील ऐतिहासिक संशोधनात कुळांकडून होणारी आकारणी, खोतांचे अधिकार आणि ग्रामीण शेतकऱ्यांची आर्थिक परिस्थिती यांचा विचार केला आहे. काही ठिकाणी खोतांच्या अधिकारांचा गैरवापर होऊन कुळांवर अतिरिक्त आकारणी आणि इतर बंधने लादली जात असल्याचे डॉ. आंबेडकर यांनी १९३७ च्या भाषणात नमूद केले. तथापि, या नोंदींवरून सर्व खोत किंवा सर्व कुळांचे संबंध एकाच स्वरूपाचे होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="खोतविरोधीचळवळ"/> खोतशाहीविरोधातील असंतोष विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात संघटित चळवळीच्या स्वरूपात पुढे आला. शेतकऱ्यांवरील आर्थिक भार, कुळांचे हक्क आणि खोतांचे अधिकार हे या संघर्षातील प्रमुख मुद्दे होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखालील स्वतंत्र मजूर पक्षाने खोतशाही निर्मूलनाचा प्रश्न विधिमंडळात आणि सार्वजनिक चर्चेत उपस्थित केला. संतोष पंढरी सुरडकर यांच्या संशोधनात या चळवळीचा अभ्यास करताना शेतकरी, जातीय विषमता, वर्गसंबंध आणि मुंबईत स्थलांतरित होऊन काम करणाऱ्या मजुरांच्या सहभागाचाही विचार केला आहे.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="खोतविरोधीचळवळ"/> खोतशाही निर्मूलनासाठी विसाव्या शतकाच्या मध्यावर कायदेशीर पावले उचलण्यात आली. महाराष्ट्र खोतशाही निर्मूलन अधिनियम, १९५० मध्ये तत्कालीन रत्नागिरी आणि कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही जमीनधारणा रद्द करण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम १(३) नुसार त्याची अंमलबजावणी शासनाच्या अधिसूचनेद्वारे निश्चित करण्यात आली. त्यामुळे १९४९ मधील विधेयकाचा पूर्वइतिहास आणि १९५० मधील अधिनियम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/> === कर्जबाजारीपणा आणि बांधील श्रम === ग्रामीण भागातील कर्जबाजारीपणा हा बांधील श्रमपद्धतीशी संबंधित महत्त्वाचा घटक होता. अल्प उत्पन्न, अनियमित रोजगार, सामाजिक गरजांसाठी घ्यावे लागणारे कर्ज आणि संस्थात्मक कर्जपुरवठ्याची मर्यादित उपलब्धता यांमुळे काही गरीब कुटुंबे सावकार किंवा जमीनधारकांवर अवलंबून राहत असत. कर्जाची परतफेड करता न आल्यास काही परिस्थितींमध्ये कर्जदाराला किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांना दीर्घकाळ काम करावे लागत असे. अशा वेळी कर्ज हे केवळ आर्थिक देणे न राहता श्रमांवर आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे साधन बनू शकत असे. <ref name="kulkarni-bonded">S. D. Kulkarni, “Bonded Labour and Illicit Money-Lending in Maharashtra: Review of a Report,” ''Economic and Political Weekly'', खंड १४, अंक १०, १० मार्च १९७९, पृ. ५६१–५६४. [https://www.epw.in/journal/1979/10/review-agriculture-uncategorised/bonded-labour-and-illicit-money-lending-maharashtra लेखाची नोंद].</ref> <ref name="dalwai">Husain Dalwai, “Bonded Labour Continues,” ''Economic and Political Weekly'', २८ मे १९७७, पृ. ८६८–८६९.</ref> महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि बेकायदेशीर सावकारी यांच्यातील संबंधांचा आढावा எடுத்தபோது एस. डी. कुलकर्णी यांनी बांधील श्रमाच्या प्रश्नावर तत्कालीन सरकारी अहवालाच्या संदर्भात चर्चा केली. त्यांच्या लेखात ग्रामीण कर्जव्यवस्था आणि बांधील श्रम यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. या संबंधांचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी कर्जवसुलीची पद्धत, मजुरांची आर्थिक असुरक्षितता आणि ग्रामीण भागातील सत्तासंबंध यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/> ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी बांधील मजुरांच्या परिस्थितीसह महाराष्ट्रातील बांधील श्रमाच्या प्रश्नाची नोंद राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासगटाच्या १९९१ च्या अहवालात आढळते. या अहवालाचा उपयोग ग्रामीण श्रमव्यवस्था, आदिवासी मजुरांची परिस्थिती आणि बांधील श्रमाविरुद्ध करण्यात आलेल्या प्रयत्नांचा अभ्यास करण्यासाठी करता येतो. विशिष्ट घटना, मजुरांची संख्या किंवा कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याच्या कालावधीविषयीचे दावे करताना अहवालातील संबंधित नोंदी तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study">Government of India, Ministry of Labour, ''Report of the National Commission on Rural Labour, Volume I'', New Delhi, १९९१. [https://dans.nls.ac.in/handle/123456789/5886 अहवालाची ग्रंथालयीन नोंद] ([https://indianlabourarchives.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.14121/190/Report%20of%20the%20National%20Commission%20on%20Rural%20Labour.pdf?isAllowed=y&sequence=1 पूर्ण अहवाल]).</ref> कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याची प्रत्येक व्यवस्था बंधित श्रम ठरत नाही. मात्र, कर्जाच्या अटींमुळे कामगाराला रोजगार सोडता येत नसेल, स्वतःचे श्रम स्वतंत्रपणे विकण्याचे स्वातंत्र्य नसेल किंवा कर्ज फेडण्यासाठी त्याच्याकडून विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करून घेतले जात असेल, तर परिस्थितीनुसार ती व्यवस्था कायद्यातील बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते. ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मध्ये बंधित श्रमाची व्याख्या आणि अशी पद्धत रद्द करण्यासाठी आवश्यक तरतुदी करण्यात आल्या आहेत.<ref name="act1976">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', Act No. 19 of 1976, ९ फेब्रुवारी १९७६. [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20368/1/197619.pdf अधिकृत कायद्याचा पूर्ण मजकूर].</ref> === कर्जबाजारीपणा आणि बांधील श्रम === ग्रामीण भागातील कर्जबाजारीपणा हा बांधील श्रमपद्धतीशी संबंधित महत्त्वाचा घटक होता. अल्प उत्पन्न, अनियमित रोजगार, कौटुंबिक गरजांसाठी घ्यावे लागणारे कर्ज आणि संस्थात्मक कर्जपुरवठ्याची मर्यादित उपलब्धता यांमुळे काही गरीब कुटुंबे सावकार किंवा जमीनधारकांवर अवलंबून राहत असत. कर्जाची परतफेड करता न आल्यास काही परिस्थितींमध्ये कर्जदाराला किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांना दीर्घकाळ काम करावे लागत असे. अशा परिस्थितीत कर्ज हे केवळ आर्थिक देणे न राहता मजुरांच्या श्रमांवर आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे साधन बनू शकत असे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/><ref name="mishra"/> महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि बेकायदेशीर सावकारी यांच्यातील संबंधांचा आढावा एस. डी. कुलकर्णी यांनी १९७९ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या लेखात घेतला आहे. हुसैन दलवाई यांनी १९७७ मधील लेखातही बांधील श्रमाची समस्या कायम असल्याचा मुद्दा मांडला होता. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाच्या ऐतिहासिक परिस्थितीचा अभ्यास करताना इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी ग्रामीण श्रमसंबंध आणि कर्जाधारित अवलंबित्वाचा विचार केला आहे. व्ही. एस. कदम यांच्या संशोधनातून महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांच्या ऐतिहासिक स्वरूपातील बदलांचा अभ्यास करता येतो.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/> <ref name="saldanha-attached">Indra Munshi Saldanha, “Tribal Women in the Warli Revolt: 1945–47: ‘Class’ and ‘Gender’ in the Left Perspective,” ''Economic and Political Weekly'', खंड २१, अंक १७, १९८६, पृ. WS-41–WS-52.</ref><ref name="kadam">V. S. Kadam, “Forced Labour in Maharashtra in the Seventeenth and Eighteenth Centuries: A Study in its Nature and Change,” ''Journal of the Economic and Social History of the Orient'', खंड ३४, अंक १–२, १९९१, पृ. ५५–८७.</ref> राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासगटाने १९९१ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या अहवालात ग्रामीण भागातील बांधील श्रमाच्या प्रश्नाची नोंद केली आहे. अशा श्रमव्यवस्थेचा अभ्यास करताना कर्जाची रक्कम, परतफेडीच्या अटी, कामाचा कालावधी, मिळणारा मोबदला आणि कामगाराला रोजगार सोडण्याचे स्वातंत्र्य होते की नाही, या बाबी तपासणे महत्त्वाचे ठरते.<ref name="nclr-study"/><ref name="mishra"/> कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याची प्रत्येक व्यवस्था कायद्याच्या दृष्टीने बंधित श्रम ठरत नाही. मात्र, कर्जाच्या अटींमुळे कामगाराला रोजगार सोडता येत नसेल, त्याच्या श्रमस्वातंत्र्यावर बंधने येत असतील किंवा त्याच्याकडून विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करून घेतले जात असेल, तर संबंधित परिस्थिती ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मधील व्याख्येत येऊ शकते.<ref name="act1976"/> == कोकणातील वेठबिगारीचे स्वरूप == === कृषी क्षेत्रातील बांधील मजुरी === कोकणातील ग्रामीण श्रमव्यवस्थेत शेती हा रोजगाराचा महत्त्वाचा स्रोत होता. जमीनधारणा, कर्जाची उपलब्धता, मजुरीच्या अटी आणि सामाजिक संबंध यांमुळे शेतकरी व कृषिमजूर यांच्यातील संबंध वेगवेगळ्या स्वरूपाचे होते. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाच्या ऐतिहासिक अभ्यासातून ग्रामीण भागातील काही मजूर जमीनधारकांवर आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून असल्याचे दिसून येते. मात्र, सर्व कृषिमजुरांची परिस्थिती सारखी होती किंवा सर्व मजूर बांधील श्रमात अडकले होते, असे मानता येत नाही.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> कृषी क्षेत्रातील बांधील मजुरीचा संबंध कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरांच्या श्रमांवर असलेल्या नियंत्रणाशी जोडला जाऊ शकतो. काही परिस्थितींमध्ये कर्जाच्या परतफेडीसाठी मजुराला दीर्घकाळ एकाच जमीनधारकाकडे काम करावे लागत असे. कर्जाच्या अटींमुळे रोजगार सोडण्याचे स्वातंत्र्य मर्यादित झाले किंवा कामगाराला विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करण्यास भाग पाडले गेले, तर परिस्थितीनुसार ती बंधित श्रमाची व्यवस्था ठरू शकते. महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि सावकारी यांच्यातील संबंधांवरील अभ्यासांत या समस्येचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/><ref name="act1976"/> ठाणे जिल्ह्यातील वारली आदिवासींच्या सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासातून आदिवासी समाजातील श्रमसंबंध, जमीनधारणा आणि व्यापक सामाजिक-आर्थिक बदल समजून घेण्यास मदत होते. आदिवासी शेतकरी आणि कृषिमजुरांच्या परिस्थितीचा अभ्यास करताना जमीन उपलब्धता, रोजगाराचे स्वरूप आणि सामाजिक विषमता या घटकांचाही विचार करावा लागतो.<ref name="heredia">Rudolf C. Heredia आणि Ajay Dandekar, “Warli Social History: An Introduction,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 35, अंक 50, 2000, पृ. 4428–4436.</ref> भारतीय कृषीव्यवस्थेतील उत्पादनसंबंध आणि अतिरिक्त उत्पादनाचे हस्तांतरण यांचा अभ्यास अमित बासोले आणि दीपंकर बसू यांनी केला आहे. उषा पटनाईक यांनीही कृषी क्षेत्रातील भांडवलशाहीच्या विकासाचा अभ्यास केला आहे. हे संशोधन कृषी उत्पादनसंबंध, मजुरी आणि ग्रामीण आर्थिक संरचना समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे. तथापि, या व्यापक अभ्यासांच्या आधारे कोकणातील एखाद्या विशिष्ट गावात वेठबिगारी होती, असा थेट निष्कर्ष काढण्यासाठी स्थानिक पुरावे आवश्यक आहेत.<ref name="basole">Amit Basole आणि Deepankar Basu, “Relations of Production and Modes of Surplus Extraction in India: Part I – Agriculture,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 46, अंक 14, 2011, पृ. 41–58.</ref><ref name="patnaik">Utsa Patnaik, “Development of Capitalism in Agriculture-I,” ''Social Scientist'', खंड 1, अंक 2, 1972, पृ. 15–31.</ref> कृषी क्षेत्रातील कमी मजुरी आणि बंधित श्रम यांत फरक करणे आवश्यक आहे. केवळ कमी वेतन मिळणे हे वेठबिगारीचे पुरेसे लक्षण नाही. कर्ज किंवा अन्य बंधनांमुळे मजुराला काम सोडता येत नसेल किंवा त्याच्या श्रमस्वातंत्र्यावर निर्बंध आले असतील, तर संबंधित परिस्थिती ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मधील व्याख्येनुसार तपासावी लागते.<ref name="act1976"/> === कर्जाच्या बदल्यात श्रम === आर्थिक अडचणीच्या काळात शेतमजूर, भूमिहीन कुटुंबे आणि आदिवासी समुदायांतील काही व्यक्ती सावकार, जमीनमालक किंवा अन्य मालकांकडून आगाऊ रक्कम घेत असत. या रकमेच्या बदल्यात स्वतःचे किंवा कुटुंबातील सदस्यांचे श्रम देण्याची अट स्वीकारली जाऊ शकत असे. कर्जाची परतफेड होईपर्यंत काम करण्याची अपेक्षा असली, तरी कमी मजुरी, व्याजाची वाढ किंवा हिशेबातील अपारदर्शकता यांमुळे कर्ज फेडणे कठीण होऊन श्रमाचे बंधन दीर्घकाळ टिकू शकत असे. अशा परिस्थितीत कर्ज हे आर्थिक व्यवहारापुरते मर्यादित न राहता कामगाराच्या रोजगारस्वातंत्र्यावर आणि हालचालींच्या स्वातंत्र्यावर मर्यादा आणणारे साधन ठरू शकत असे.<ref name="nclr-study"/><ref name="saldanha-attached"/><ref name="mishra"/> या व्यवस्थेत कामगाराच्या मजुरीतून कर्जाचे हप्ते वजा केले जाणे, रोख मजुरीऐवजी धान्य किंवा इतर वस्तू देणे आणि कामाच्या मोबदल्याचा हिशेब मालकाकडेच राहणे अशा पद्धती असू शकतात. अशा परिस्थितीत कर्जाची किती परतफेड झाली आणि किती रक्कम बाकी आहे, हे स्वतंत्रपणे पडताळणे कठीण होऊ शकते. महाराष्ट्रातील बांधील श्रमावरील अभ्यासांत कर्ज, अनौपचारिक सावकारी आणि श्रमांवरील नियंत्रण यांच्यातील संबंध अधोरेखित करण्यात आले आहेत. तथापि, या सर्व पद्धती प्रत्येक गावात किंवा प्रत्येक कामगाराच्या बाबतीत समान स्वरूपात अस्तित्वात होत्या, असे मानता येत नाही.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="nclr-study"/><ref name="mishra"/> ठाणे जिल्ह्यातील ऐतिहासिक श्रमसंबंधांचा अभ्यास करताना जमीनमालकी, सामाजिक विषमता आणि आदिवासी कामगारांचे आर्थिक अवलंबित्व यांचा परस्परसंबंध लक्षात घ्यावा लागतो. कर्जाच्या बदल्यात काम करणे, जमीनमालकाशी आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून असणे आणि सक्तीने श्रम करवून घेणे या परस्परसंबंधित बाबी असल्या, तरी त्यांचा अर्थ एकच नाही. एखाद्या व्यक्तीने कर्ज घेतले किंवा आगाऊ रक्कम स्वीकारली, एवढ्यानेच तिची मजुरी कायदेशीर अर्थाने बंधित ठरत नाही. कर्जामुळे निर्माण झालेले बंधन, काम सोडण्यावरील निर्बंध आणि प्रत्यक्ष स्वातंत्र्याची स्थिती यांचाही विचार करावा लागतो.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/><ref name="nclr-study"/> === वीटभट्ट्या, कोळसाभट्ट्या आणि इतर असंघटित कामे === कोकणातील कातकरी समुदायातील काही कुटुंबांसाठी वीटभट्ट्या आणि कोळसा तयार करण्याचे काम हे हंगामी रोजगाराचे स्रोत राहिले आहेत. कातकरी कामगारांच्या कोळसा तयार करण्याच्या कामावरील अभ्यासातून या रोजगाराचे स्वरूप समजून घेण्यास मदत होते. वीटभट्ट्यांवरील कामासाठी कामगारांना हंगामानुसार स्थलांतर करावे लागू शकते. माती मळणे, विटा तयार करणे, त्या वाळवणे आणि भट्टीशी संबंधित इतर कामे करणे यांत कुटुंबातील अनेक सदस्य सहभागी होऊ शकतात. कोळसा तयार करण्याच्या कामात लाकूड गोळा करणे, भट्टी रचणे, ती पेटवणे आणि कोळसा तयार होईपर्यंत देखरेख करणे अशा श्रमप्रधान कामांचा समावेश होतो. हंगामी रोजगार, अनिश्चित उत्पन्न आणि मूलभूत सुविधांचा अभाव यांमुळे अशा कामगारांना आणि त्यांच्या कुटुंबांना अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.<ref name="sathe">Madhusudan Dattatraya Sathe, “Katkari Labour in Charcoal-Making,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 23, अंक 31, 1988, पृ. 1565–1567.</ref><ref name="chaudhari-jaggi">Mithunchandra Chaudhari आणि Ruchi Jaggi, “Documenting Migrant Lives of Sugarcane Harvesting Labourers in Maharashtra: Autoethnographic Reflections,” ''Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities'', खंड 12, अंक 5, 2020. [https://www.researchgate.net/profile/Ruchi-Jaggi/publication/347832450_Documenting_Migrant_Lives_of_Sugarcane_Harvesting_Labourers_in_Maharashtra-_Autoethnographic_Reflections/links/60ab4c1c45851522bc10cee2/Documenting-Migrant-Lives-of-Sugarcane-Harvesting-Labourers-in-Maharashtra-Autoethnographic-Reflections.pdf लेख].</ref> ९ जानेवारी २००२ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या एका वृत्तानुसार, भिवंडीजवळील महापोली गावातील वीटभट्टीवर एका बारा वर्षांच्या मुलीला तिच्या वडिलांनी घेतलेल्या ८०० रुपयांच्या कर्जाच्या परतफेडीसाठी काम करण्यास भाग पाडल्याचा आरोप करण्यात आला होता. वृत्तानुसार, ती सुमारे दोन वर्षे तेथे काम करत होती आणि स्वयंसेवकांच्या हस्तक्षेपानंतर तिला भट्टीतून मुक्त करण्यात आले. हा वृत्तांत कर्जाच्या बदल्यात बालकामगाराकडून दीर्घकाळ काम करून घेतल्याच्या विशिष्ट घटनेची नोंद करतो. मात्र, या एका घटनेवरून सर्व वीटभट्ट्यांवरील कामगारांची परिस्थिती सारखी होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="toi-child">''The Times of India'', “NGO Rescues 12-Year-Old from Bonded Labour,” 9 जानेवारी 2002. [https://timesofindia.indiatimes.com/bombay-times/ngo-rescues-12-year-old-from-bonded-labour/articleshow/926495660.cms लेख].</ref> वेठबिगारीचा प्रश्न केवळ वीटभट्ट्या किंवा कोळसाभट्ट्यांपुरता मर्यादित नाही. महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरावरील अभ्यासात हंगामी स्थलांतर, दीर्घ कामाचे तास, प्रतिकूल राहणीमान आणि कामाच्या प्रक्रियेत कुटुंबातील सदस्यांचा सहभाग यांसारख्या समस्यांचा विचार करण्यात आला आहे. हा अभ्यास प्रामुख्याने पश्चिम महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांवर केंद्रित असल्यामुळे तो कोकणातील प्रत्येक कामगारसमूहाच्या परिस्थितीचा थेट पुरावा मानता येत नाही; मात्र, हंगामी आणि असंघटित रोजगारातील असुरक्षिततेचा व्यापक संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.<ref name="chaudhari-jaggi"/> अशा रोजगारसंबंधांना वेठबिगारी म्हणण्यासाठी केवळ कमी मजुरी किंवा कठीण कामाच्या अटी पुरेशा नसून, कर्जाच्या बंधनामुळे काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य हिरावले जाणे किंवा सक्तीने श्रम करवून घेणे. === स्थलांतरित आणि हंगामी मजुरांची परिस्थिती === कोकणातील स्थलांतरित मजुरांचा इतिहास समजून घेताना रत्नागिरी जिल्ह्यातून रोजगारासाठी बाहेर पडणाऱ्या लोकांच्या स्थलांतराचा विचार महत्त्वाचा ठरतो. गिल यामिन यांच्या १८४० ते १९२० या कालखंडावरील अभ्यासात रत्नागिरी जिल्ह्यातील स्थलांतराची कारणे आणि स्वरूप यांचा आढावा घेण्यात आला आहे. स्थानिक आर्थिक परिस्थिती, शेतीतील रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि मुंबईसारख्या औद्योगिक केंद्रांमधील रोजगाराची मागणी हे या स्थलांतराच्या संदर्भातील महत्त्वाचे घटक होते. या स्थलांतरातून ग्रामीण भागातील उपजीविकेच्या संधी आणि शहरांतील मजुरांची मागणी यांच्यातील संबंध स्पष्ट होतात.<ref name="yamin">Gill Yamin, “The Character and Origins of Labour Migration from Ratnagiri District 1840–1920,” ''South Asia Research'', खंड 9, अंक 1, 1989, पृ. 33–53. [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/026272808900900103 लेख].</ref> हंगामी स्थलांतर हे ग्रामीण आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांसाठी उत्पन्न मिळवण्याचे एक साधन असते. भारतातील तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात गरीब, अल्पशिक्षित आणि अनुसूचित जाती-जमातींतील लोकांच्या रोजगारासाठी होणाऱ्या स्थलांतराचा विचार करण्यात आला आहे. असे स्थलांतर शेतीच्या हंगामांशी किंवा विशिष्ट उद्योगांतील कामाच्या उपलब्धतेशी संबंधित असू शकते. मात्र, स्थलांतर करणाऱ्या सर्व कामगारांची परिस्थिती एकसारखी नसते. रोजगाराचे स्वरूप, कामाचे ठिकाण, मजुरीच्या अटी आणि कुटुंबाला मिळणारा आधार यांनुसार त्यांचे अनुभव बदलतात.<ref name="keshri-bhagat">Kunal Keshri आणि Ram B. Bhagat, “Temporary and Seasonal Migration in India,” ''Genus'', खंड 66, अंक 3, 2010, पृ. 25–45.</ref> हंगामी रोजगारासाठी गावाबाहेर जाणाऱ्या कामगारांना काम मिळवण्यासाठी ठेकेदार किंवा मुकादमांवर अवलंबून राहावे लागू शकते. काही कामांमध्ये आगाऊ रक्कम देऊन कामगारांची भरती केली जाते. प्रवासाचा खर्च, निवास किंवा इतर गरजांसाठी घेतलेली आगाऊ रक्कम मजुरीतून वसूल केली गेल्यास कामगाराच्या हाती येणाऱ्या उत्पन्नावर परिणाम होऊ शकतो. कर्जाच्या परतफेडीच्या अटींमुळे कामगाराला काम सोडता येत नसेल किंवा त्याला धमकी अथवा दबावाखाली काम करावे लागत असेल, तर परिस्थितीनुसार अशा संबंधांत बंधित मजुरीचे स्वरूप निर्माण होऊ शकते. महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरावरील अभ्यास हंगामी रोजगारातील असुरक्षिततेचा संदर्भ देतो; तथापि, त्यातील निष्कर्ष कोकणातील प्रत्येक स्थलांतरित कामगाराला लागू होतात, असे मानता येत नाही.<ref name="chaudhari-jaggi"/> कोकणातील स्थलांतर आणि वेठबिगारी यांचा संबंध तपासताना स्थलांतर स्वतःहून वेठबिगारीचे लक्षण मानता येत नाही. कामगाराला रोजगार निवडण्याचे आणि काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, मजुरीचा हिशेब पारदर्शक आहे का आणि कर्ज किंवा आगाऊ रकमेच्या आधारे त्याच्यावर सक्ती केली जाते का, या बाबी तपासणे आवश्यक आहे. स्थलांतर हे अनेक कुटुंबांसाठी उपजीविकेचे साधन असू शकते; मात्र, आर्थिक परावलंबित्वाचा गैरफायदा घेऊन कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने आणली गेल्यास अशा रोजगारसंबंधांत शोषण होऊ शकते.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="chaudhari-jaggi"/> == जिल्हानिहाय इतिहास == === ठाणे जिल्हा आणि पालघर परिसर === ==== वारली आदिवासींची सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती ==== ठाणे जिल्ह्यातील वारली आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक इतिहासाचा विचार करताना जमीनमालकी, शेतीमजुरी आणि पारंपरिक उपजीविकेच्या साधनांशी असलेले त्यांचे संबंध महत्त्वाचे ठरतात. अनेक वारली कुटुंबांचा उदरनिर्वाह शेतीमजुरी, जमीनमालकांकडे केलेले काम आणि जंगलाशी संबंधित साधनांवर अवलंबून होता. जमीनधारणेतील विषमता आणि मर्यादित आर्थिक साधनांमुळे काही कुटुंबांना रोजगारासाठी जमीनमालकांवर किंवा इतर प्रभावशाली घटकांवर अवलंबून राहावे लागत असे. वारली समाजाच्या इतिहासावरील अभ्यासांत जमीन, श्रमसंबंध आणि आदिवासींच्या बदलत्या आर्थिक परिस्थितीतील परस्परसंबंधांचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="heredia"/><ref name="upadhyaya">Ashok K. Upadhyaya, “Peasantisation of Adivasis in Thane District,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 15, अंक 52, 1980, पृ. A134–A146.</ref> या भागातील आदिवासींच्या आर्थिक परावलंबित्वाचा वेठबिगारीच्या संदर्भात विचार करताना गरिबी, जमीनहीनता आणि बांधील श्रम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. काही श्रमसंबंधांमध्ये रोख मजुरीऐवजी धान्य किंवा इतर वस्तूंच्या स्वरूपात मोबदला दिला जात असे. कर्ज, आगाऊ रक्कम किंवा जमीनमालकाशी असलेले आर्थिक अवलंबित्व यांमुळे काही कामगारांचे रोजगारस्वातंत्र्य मर्यादित होऊ शकत असे. मात्र, एखाद्या श्रमसंबंधात वेठबिगारी होती की नाही, हे ठरवताना कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य होते का, मजुरीचा हिशेब कसा ठेवला जात होता आणि त्याच्यावर सक्ती किंवा दबाव आणला जात होता का, यांचा विचार करावा लागतो.<ref name="heredia"/><ref name="kulkarni-class">S. D. Kulkarni, “Class and Caste in a Tribal Movement,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 14, अंक 7/8, 1979, पृ. 465, 467–468.</ref> वारली समाजातील स्त्रियांची आर्थिक आणि सामाजिक परिस्थितीही या विषयाचा महत्त्वाचा भाग आहे. शेतीकाम आणि कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी आवश्यक असलेल्या इतर कामांमध्ये स्त्रियांचा सहभाग होता. त्यांच्या श्रमांना स्वतंत्र आर्थिक मूल्य किंवा समान सामाजिक मान्यता मिळत होती का, याचा विचार करताना उपलब्ध ऐतिहासिक पुरावे तपासणे आवश्यक आहे. १९४५ ते १९४७ या काळातील वारली आदिवासींच्या संघर्षाचा अभ्यास करताना इंद्रा मुन्शी सालढाना यांनी वर्गीय विषमता आणि स्त्रियांची सामाजिक स्थिती यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. त्यामुळे आदिवासींच्या श्रमशोषणाचा इतिहास लिहिताना स्त्रियांच्या श्रमाचा आणि त्यांच्या अनुभवांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे महत्त्वाचे ठरते.<ref name="warli-women">Indra Munshi Saldanha, “Tribal Women in the Warli Revolt: 1945–47: ‘Class’ and ‘Gender’ in the Left Perspective,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 21, अंक 17, 1986, पृ. WS41–WS52.</ref> ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर १९४५ ते १९४७ या काळात वारली आदिवासी शेतकऱ्यांचा संघर्ष उभा राहिला. जमीनमालकांकडून होणारे शोषण, अन्यायकारक श्रमसंबंध आणि आदिवासींच्या जीवनावर असलेली आर्थिक-सामाजिक बंधने हे या संघर्षातील महत्त्वाचे प्रश्न होते. गोदावरी परुळेकर यांच्या ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'' या पुस्तकात या चळवळीचे स्वरूप आणि त्यामागील सामाजिक परिस्थिती मांडली आहे. लेस्ली जे. कॅलमन यांच्या अभ्यासातून या काळातील राजकीय परिस्थिती आणि विविध राजकीय संघटनांमधील संबंध समजून घेता येतात; तर भाग्यश्री शंकर जाधव यांनी वारली संघर्षाचा ऐतिहासिक अभ्यास केला आहे.<ref name="parulekar">Godavari Parulekar, ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'', National Book Agency, 1975.</ref><ref name="calman">Leslie J. Calman, “Congress Confronts Communism: Thana District, 1945–47,” ''Modern Asian Studies'', खंड 21, अंक 2, 1987, पृ. 329–348. [https://www.cambridge.org/core/journals/modern-asian-studies/article/congress-confronts-communism-thana-district-194547/0DC4E69E4CDF90264A6A14AEBD6DB8B2 लेख].</ref><ref name="jadhav">Bhagyashree Shankar Jadhav, “The Warlis Struggle in Perspective of Methodology 1945–1947,” ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड 80, 2019, पृ. 701–706.</ref> वारली आदिवासींचा संघर्ष जमीनमालकी, मजुरीच्या अटी, सामाजिक विषमता आणि आदिवासींचे हक्क या प्रश्नांशी संबंधित व्यापक शेतकरी चळवळीचा भाग होता. या चळवळीचा इतिहास केवळ वेठबिगारीविरोधी संघर्षापुरता मर्यादित नाही; त्यात जमीन आणि श्रमसंबंधांतील विषमता तसेच राजकीय संघटन यांचाही समावेश होतो. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासींमधील शिक्षण, सामाजिक जागृती आणि चिकित्सक विचारांच्या विकासावरील अभ्यासांतही बदलत्या सामाजिक परिस्थितीचा वेध घेण्यात आला आहे.<ref name="saldanha-critical">Denzil Saldanha, “‘Socialisation’ of Critical Thought: Responses to Illiteracy among the Adivasis in Thane District,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 24, अंक 30, 1989, पृ. PE54–PE61.</ref><ref name="upadhyaya"/> ==== ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रम ==== ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमांचा प्रश्न समजून घेण्यासाठी तेथील आदिवासी आणि भूमिहीन कामगारांची सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती, जमीनमालकीतील विषमता आणि पारंपरिक श्रमसंबंध यांचा विचार करावा लागतो. जिल्ह्यातील काही कामगारांना उपजीविकेसाठी जमीनमालकांवर किंवा कंत्राटदारांवर अवलंबून राहावे लागत असे. कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरीच्या मोबदल्यातील अनिश्चितता यांमुळे काही कामगारांचे आर्थिक परावलंबित्व वाढू शकत होते. ठाणे जिल्ह्यातील संलग्न मजुरीच्या ऐतिहासिक अभ्यासातून जमीनमालक आणि कामगार यांच्यातील दीर्घकालीन अवलंबित्वाचे स्वरूप समजून घेता येते. तथापि, प्रत्येक पारंपरिक मजुरीचा संबंध कायदेशीर अर्थाने बांधील श्रमाचा होता, असे मानता येत नाही.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> बांधील श्रमाच्या व्यवस्थेत कर्ज किंवा आगाऊ रकमेच्या बदल्यात काम करण्याची अट कामगाराच्या स्वातंत्र्यावर बंधने आणू शकते. कर्जाची परतफेड होईपर्यंत कामगाराला काम सोडता न येणे, मजुरीतून रक्कम वजा केली जाणे किंवा कामाच्या अटींवर मालकाचे नियंत्रण असणे अशा परिस्थितींमुळे आर्थिक परावलंबित्व टिकून राहू शकते. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासात या समस्येच्या सामाजिक आणि आर्थिक पैलूंचा विचार करण्यात आला आहे. ठाणे जिल्ह्यातील श्रमसंबंधांचा अभ्यास करताना कर्ज, रोजगारावरील नियंत्रण आणि कामगाराला उपलब्ध असलेले प्रत्यक्ष स्वातंत्र्य या बाबींचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study"/> बांधील श्रमाच्या प्रश्नाला न्यायालयीन स्तरावरही महत्त्व प्राप्त झाले. ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' या प्रकरणात मुंबई उच्च न्यायालयाने वेठबिगारीशी संबंधित कायदेशीर प्रश्नांचा विचार केला. हा न्यायनिर्णय संबंधित कायदेशीर बाबी समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र, केवळ या प्रकरणाच्या आधारे ठाणे जिल्ह्यातील सर्व कामगारांची परिस्थिती किंवा बांधील श्रमाचे एकूण प्रमाण ठरवता येत नाही.<ref name="chatal">Bombay High Court, ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'', Criminal Writ Petition No. 406 of 1988, निर्णय 25 सप्टेंबर 1991; (1992) 2 BomCR 569; 1992 Cri LJ 1228. [https://indiankanoon.org/doc/1998334/ न्यायनिर्णय].</ref> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या वार्षिक अहवालांत महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविषयक तक्रारी आणि त्यासंबंधीच्या प्रशासकीय कार्यवाहीची नोंद आढळते. आयोगाच्या २०००–२००१ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील, विशेषतः रत्नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित, वेठबिगारीविषयक तक्रारींचा उल्लेख आहे. २००३–२००४ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये वेठबिगारांची ओळख पटवणे, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधीच्या बाबींची नोंद आहे. या अहवालांचा उपयोग संबंधित कालखंडातील तक्रारी आणि प्रशासकीय कार्यवाही समजून घेण्यासाठी करता येतो. मात्र, नोंदवलेल्या प्रकरणांवरून जिल्ह्यातील वेठबिगारीचे एकूण प्रमाण ठरवता येत नाही.<ref name="nhrc-2000">National Human Rights Commission, ''Annual Report 2000–2001''. [https://nhrc.nic.in/sites/default/files/Annual%20Report%202000-2001.pdf अहवाल].</ref><ref name="nhrc-2003">National Human Rights Commission, ''Annual Report 2003–2004''. [https://nhrc.nic.in/sites/default/files/AR03-04ENG.pdf अहवाल].</ref> ==== वसईतील वेठबिगारीविरोधी कारवाई ==== तत्कालीन ठाणे जिल्ह्यातील वेठबिगारीविरोधी प्रयत्नांमध्ये सामाजिक संघटनांचे कार्य आणि न्यायालयीन हस्तक्षेप यांना महत्त्वाचे स्थान होते. १९८० च्या दशकात विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेच्या माध्यमातून आदिवासी व इतर वंचित कामगारांना संघटित करण्याचे प्रयत्न झाले. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील मजुरीविषयक अभ्यासात ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरांना संघटित करण्यासाठी झालेल्या प्रयत्नांची नोंद आहे. या अहवालानुसार, जुलै १९८३ मध्ये संघटित मजुरांनी महाराष्ट्र विधानसभेकडे मोर्चा काढून बांधील मजुरीच्या प्रश्नावर निवेदन सादर केले. या घडामोडींमधून वेठबिगारीचा प्रश्न सामूहिक हक्क आणि सरकारी हस्तक्षेपाशी जोडला गेल्याचे दिसते.<ref name="nclr-study"/><ref name="million-missions">''India’s Million Missions: 75 Years of Service Toward Nation Building'', 2024, पृ. 108. [https://mvda.org.in/wp-content/uploads/2024/07/Indias-Million-Missions-%E2%80%93-75-Years-of-Service-Toward-Nation-Building-NPO-Report_18-March-2024.pdf अहवाल].</ref> वसई येथील कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यापुढे चाललेल्या वेठबिगारीविषयक प्रकरणाच्या संदर्भात ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' हा मुंबई उच्च न्यायालयाचा निर्णय महत्त्वाचा आहे. या प्रकरणातील तक्रारदाराने आपण आणि आपल्या पत्नीने सुमारे तेरा वर्षे नाममात्र मोबदल्यात काम केले असून, कर्ज आणि त्यावरील व्याज फेडले नसल्याचे सांगून मालक त्यांना मुक्त करण्यास नकार देत असल्याची तक्रार केली होती. ही तक्रार ठाणे जिल्ह्याच्या तत्कालीन वाडा तालुक्यातील गौरापूर गावाशी संबंधित होती. तक्रार जिल्हाधिकारी आणि जिल्हादंडाधिकाऱ्यांकडे पाठवल्यानंतर पोलिसांनी तपास केला आणि संबंधित कायद्यान्वये गुन्हा नोंदवला. त्यानंतर आरोपपत्र वसई येथील कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यापुढे दाखल करण्यात आले. २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी दिलेल्या निर्णयात मुंबई उच्च न्यायालयाने तक्रारीची दखल, पोलिसांचा तपास आणि प्रकरण चालवण्याच्या अधिकारांशी संबंधित कायदेशीर मुद्द्यांचा विचार केला. या निर्णयाचे महत्त्व वेठबिगारीविरोधी कायद्याच्या अंमलबजावणीतील प्रक्रियात्मक बाबी समजून घेण्यात आहे. तक्रारीतील आरोप आणि न्यायालयाने निश्चित केलेले कायदेशीर मुद्दे यांत फरक राखणे आवश्यक आहे.<ref name="chatal"/> विवेक पंडित यांच्या लेखनात आदिवासी आणि गरीब कामगारांना वेठबिगारीच्या स्वरूपाची जाणीव करून देणे, त्यांना संघटित करणे आणि कायदेशीर मदत मिळवून देणे या प्रयत्नांचे वर्णन आढळते. अशा संघटनात्मक प्रयत्नांमुळे कामगारांना आपल्या हक्कांसाठी सामूहिकरीत्या आवाज उठवण्याची संधी मिळाली. वेठबिगारीविरोधी कार्यात सामाजिक संघटनांचे प्रयत्न आणि कायदेशीर यंत्रणेचा वापर हे परस्परपूरक घटक होते.<ref name="pandit">विवेक पंडित, ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी'', ई-साहित्य प्रतिष्ठान, पृ. 59–151. [https://www.esahity.com/uploads/5/0/1/2/501218/mmj_vivek_pandit.pdf पुस्तक].</ref><ref name="nclr-archive">National Commission on Rural Labour, Study Group on Bonded Labour, 1991. [https://indianlabourarchives.org/jspui/handle/20.500.14121/190 अभिलेखीय नोंद].</ref> === रायगड (पूर्वीचा कुलाबा जिल्हा) === ==== जमीनव्यवस्था आणि खोतशाही ==== ब्रिटिशकालीन कुलाबा जिल्ह्यातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर जमीन महसूल पद्धती आणि जमीनधारणेच्या विविध व्यवस्थांचा प्रभाव होता. या भागातील खोतशाही व्यवस्थेत खोतांना जमीन महसूल गोळा करण्याचे अधिकार किंवा जबाबदाऱ्या होत्या. त्यामुळे खोत आणि प्रत्यक्ष शेती करणारे शेतकरी यांच्यात मध्यस्थीचे नाते निर्माण झाले होते. खोतांचे अधिकार, महसूल वसुलीची पद्धत आणि शेतकऱ्यांकडून आकारली जाणारी देणी यांचे स्वरूप स्थानिक प्रथा आणि जमीनधारणेच्या प्रकारानुसार बदलत असे. ब्रिटिशकालीन कुलाबा जिल्हा गॅझेटियर आणि नंतरच्या जिल्हा गॅझेटियरमध्ये या प्रदेशातील जमीन महसूल आणि जमीनधारणेच्या पद्धतींची माहिती दिली आहे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/> खोतशाहीमध्ये महसूल गोळा करण्याचे अधिकार असल्यामुळे ग्रामीण समाजात खोतांचे आर्थिक आणि सामाजिक स्थान महत्त्वाचे होते. प्रत्यक्ष शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांना जमिनीच्या वापरासाठी भाडे किंवा इतर देणी द्यावी लागत असत. काही परिस्थितींमध्ये या आर्थिक संबंधांमुळे शेतकऱ्यांचे खोतांवरील अवलंबित्व वाढू शकत होते. महसूल वसुलीचे अधिकार, जमिनीवरील हक्क आणि स्थानिक सत्तासंबंध यांमुळे खोत व शेतकरी यांच्यात संघर्ष निर्माण होऊ शकत होता. तथापि, खोतशाहीचे स्वरूप सर्व गावांत सारखे नव्हते; तिचे परिणाम समजून घेताना स्थानिक जमीनधारणेच्या पद्धतींचाही विचार करावा लागतो.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> खोतशाही आणि वेठबिगारी यांचा संबंध समजून घेताना जमीन महसूल वसुली आणि सक्तीचे श्रम यांतील फरक स्पष्ट ठेवणे आवश्यक आहे. खोतशाही ही जमीन महसूल आणि मध्यस्थीच्या अधिकारांशी संबंधित व्यवस्था होती; तर वेठबिगारीमध्ये कर्ज, दबाव किंवा अन्य बंधनांमुळे व्यक्तीला स्वेच्छेने काम सोडता न येणे किंवा सक्तीने श्रम करावे लागणे अशा परिस्थितींचा समावेश होऊ शकतो. खोतशाहीच्या अंतर्गत काही शेतकरी किंवा मजूर शोषणाला सामोरे गेले असण्याची शक्यता असली, तरी या व्यवस्थेतील प्रत्येक संबंध वेठबिगारीचा होता, असे सरसकट म्हणता येत नाही. कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीवरील अभ्यासात जमीनधारणेतील विषमता, शेतकऱ्यांचे हक्क आणि खोतांचे अधिकार यांतील संघर्षाचा ऐतिहासिक मागोवा घेतला आहे.<ref name="suradkar">Santosh Pandhari Suradkar, “The Anti-Khoti Movement in the Konkan, c. 1920–1949.” [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf अभ्यासलेख].</ref> विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीने जोर धरला. या चळवळीमागे शेतकरी आणि भाडेकरूंचे हक्क, महसूल व भाड्याच्या आकारणीविषयीचे प्रश्न आणि जमीनव्यवस्थेतील विषमता हे मुद्दे होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही रद्द करण्याच्या विधेयकावर भाषण केले. त्यांच्या मांडणीत खोतशाहीच्या व्यवस्थेमुळे शेतकऱ्यांवर पडणारा आर्थिक भार आणि शेतकऱ्यांच्या हक्कांचा प्रश्न महत्त्वाचा होता. खोतशाहीविरोधी आंदोलनाचा इतिहास कोकणातील जमीनसंबंधांतील बदल आणि शेतकरी राजकारण समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="suradkar"/> खोतशाहीच्या निर्मूलनाच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्र खोटी निर्मूलन अधिनियम, १९५० हा महत्त्वाचा कायदा ठरला. या कायद्याने रत्नागिरी आणि तत्कालीन कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही व्यवस्थेचे कायदेशीर उच्चाटन करण्याची तरतूद केली. त्यानंतर जमीन महसूल, मध्यस्थांचे अधिकार आणि शेतकऱ्यांच्या जमिनीवरील हक्क यांच्याशी संबंधित जुन्या व्यवस्थेत बदल घडून आले. कुलाबा जिल्ह्याच्या गॅझेटियरमधील नोंदी आणि त्या काळातील जिल्हा जनगणना हस्तपुस्तिका या जमीनव्यवस्थेतील ऐतिहासिक बदलांचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त स्रोत आहेत.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/><ref name="census-kolaba1951">''District Census Handbook, Kolaba'', Census of India, 1951.</ref> ==== आदिवासी आणि कृषिमजुरांचे श्रमसंबंध ==== पूर्वीच्या कुलाबा जिल्ह्यातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत आदिवासी, भूमिहीन शेतमजूर आणि अल्पभूधारक शेतकरी यांचे श्रम महत्त्वाचे होते. शेतीतील हंगामी कामे, जमीनमालकांकडे मजुरी आणि जंगलाशी संबंधित उपजीविकेची साधने यांवर अनेक कुटुंबांचा उदरनिर्वाह अवलंबून होता. ब्रिटिशकालीन कुलाबा जिल्हा गॅझेटियर आणि महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटियरमध्ये या भागातील जमीनव्यवस्था, महसूल पद्धती आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेची माहिती आढळते. जमीनधारणेतील विषमता आणि मर्यादित रोजगारसंधी यांमुळे काही कामगारांना जमीनमालकांवर किंवा इतर आर्थिकदृष्ट्या प्रभावशाली घटकांवर अवलंबून राहावे लागत असे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> आदिवासी आणि कृषिमजुरांचे श्रमसंबंध त्यांच्या आर्थिक गरजा, कामाच्या उपलब्धतेवरील अवलंबित्व आणि मजुरीच्या अटींनुसार बदलत असत. काही परिस्थितींमध्ये मजुरांना आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज घ्यावे लागे आणि त्याच्या बदल्यात ठरावीक काळ काम करावे लागत असे. कर्जाच्या परतफेडीवर किंवा मजुरीच्या हिशेबावर कामगारांचे नियंत्रण मर्यादित असल्यास त्यांचे आर्थिक परावलंबित्व वाढू शकत असे. मात्र, प्रत्येक आगाऊ रक्कम किंवा दीर्घकालीन मजुरीचा संबंध वेठबिगारीचा ठरत नाही. कर्जामुळे कामगाराला काम सोडता येत नव्हते का किंवा त्याच्यावर सक्तीने श्रम करण्यासाठी दबाव आणला जात होता का, हे तपासणे आवश्यक असते. रायगड जिल्ह्यातील वेठबिगारी आणि बालमजुरीविषयक प्रश्नांची दखल प्रशासकीय यंत्रणांनी घेतल्याची नोंद राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या बैठकीच्या दस्तऐवजात आहे. या नोंदीचा उपयोग संबंधित जिल्ह्यातील तक्रारी आणि तपासणीविषयक कार्यवाही समजून घेण्यासाठी करता येतो. तथापि, या नोंदीवरून जिल्ह्यातील सर्व आदिवासी किंवा कृषिमजूर वेठबिगारीत होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="nhrc-raigad">National Human Rights Commission, रायगड जिल्हा भेट आणि बालमजुरी व वेठबिगारीविषयक तपासणीची बैठकीची नोंद. [https://nhrc.nic.in/assets/uploads/minute_of_meeting/1750847297_c1969f2d4508919759b3.pdf नोंद].</ref> बंधित मजुरीची ओळख, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधी केंद्र सरकारने विविध उपाययोजना केल्या आहेत. केंद्रीय कामगार व रोजगार मंत्रालयाच्या २०१० आणि २०११ मधील प्रसिद्धिपत्रकांत वेठबिगारांच्या मुक्तता आणि पुनर्वसनासंबंधी माहिती दिली आहे. या प्रक्रियेत जिल्हा प्रशासनाची भूमिका महत्त्वाची असते. संभाव्य वेठबिगारांची ओळख पटवणे, तक्रारींची चौकशी करणे आणि पात्र व्यक्तींना लागू पुनर्वसन योजनांचा लाभ मिळवून देणे यांचा त्यात समावेश होतो.<ref name="pib-2010">Ministry of Labour and Employment, “Liberation and Rehabilitation of Bonded Labourers,” 15 नोव्हेंबर 2010. [https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=67125 प्रसिद्धिपत्रक].</ref><ref name="pib-2011">Ministry of Labour and Employment, “Release and Rehabilitation of Bonded Labourers,” 21 डिसेंबर 2011. [https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=79122 प्रसिद्धिपत्रक].</ref> === रत्नागिरी जिल्हा === ==== ग्रामीण श्रमव्यवस्था आणि स्थलांतर ==== रत्नागिरी जिल्ह्याच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत भातशेती, मासेमारी, जंगलाशी संबंधित उपजीविका आणि हंगामी मजुरी यांना महत्त्व होते. डोंगराळ भूप्रदेश, शेतीयोग्य जमिनीचे मर्यादित क्षेत्र आणि ग्रामीण कुटुंबांच्या उपजीविकेच्या गरजा यांमुळे काही कुटुंबांना स्थानिक शेतीतून पुरेसे उत्पन्न मिळवणे कठीण जात असे. ब्रिटिशकालीन ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantwadi'' आणि महाराष्ट्र शासनाच्या रत्नागिरी जिल्हा गॅझेटियरमध्ये जिल्ह्यातील शेती, जमीनधारणा, मजुरी आणि सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीची माहिती दिली आहे.<ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> रत्नागिरी जिल्ह्याच्या इतिहासातील एक महत्त्वाची बाब म्हणजे मुंबईकडे रोजगारासाठी होणारे स्थलांतर. गिल यामिन यांच्या १८४० ते १९२० या कालखंडावरील अभ्यासात या स्थलांतराची कारणे आणि स्वरूप यांचा आढावा घेण्यात आला आहे. मुंबईतील रोजगाराच्या संधींबरोबरच रत्नागिरीतील ग्रामीण गरिबी आणि स्थानिक सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती यांचाही स्थलांतरावर प्रभाव होता. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुंबईतील औद्योगिक आणि इतर रोजगारक्षेत्रांमध्ये कामगारांची मागणी वाढल्याने रत्नागिरीतील अनेक लोक रोजगारासाठी मुंबईकडे गेले. या स्थलांतराचे स्वरूप आणि कालावधी कामाच्या संधींनुसार बदलत असे.<ref name="yamin"/><ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> या स्थलांतराचा संबंध वेठबिगारीशी लावताना रोजगारासाठी स्वेच्छेने स्थलांतर करणे आणि कर्जाच्या किंवा सक्तीच्या बंधनात अडकून काम करणे यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. मुंबईकडे स्थलांतर करणारे सर्व कामगार वेठबिगार होते, असे म्हणता येत नाही. काही कामगारांच्या बाबतीत कर्ज, आगाऊ रक्कम, मजुरीवरील नियंत्रण किंवा काम सोडण्याच्या स्वातंत्र्यावर निर्बंध यांमुळे शोषणाची परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे स्थलांतराची कारणे, कामाचे स्वरूप, मजुरीच्या अटी आणि कामगारांचे स्वातंत्र्य या बाबींचा एकत्रित विचार करावा लागतो.<ref name="yamin"/> रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीविषयक तक्रारींची नोंद राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या वार्षिक अहवालांतही आढळते. आयोगाच्या २०००–२००१ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील, विशेषतः रत्नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित, तक्रारींचा उल्लेख आहे. २००३–२००४ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये वेठबिगारांची ओळख पटवणे, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधीच्या कार्यवाहीची माहिती दिली आहे. या नोंदी संबंधित कालखंडातील तक्रारी आणि प्रशासकीय कार्यवाही समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहेत. मात्र, त्यांवरून संपूर्ण जिल्ह्यातील वेठबिगारीचे प्रमाण ठरवता येत नाही.<ref name="nhrc-2000"/><ref name="nhrc-2003"/> २०११ च्या जनगणनेतील रत्नागिरी जिल्ह्याच्या हस्तपुस्तिकेत लोकसंख्या, व्यवसाय आणि सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीविषयी आकडेवारी दिलेली आहे. या माहितीचा उपयोग जिल्ह्यातील ग्रामीण लोकसंख्येची रचना आणि रोजगाराची पार्श्वभूमी समजून घेण्यासाठी होऊ शकतो. मात्र, जनगणनेतील व्यवसायविषयक आकडेवारी ही स्वतःहून वेठबिगारीचा पुरावा ठरत नाही. त्यासाठी संबंधित तक्रारी, प्रशासकीय नोंदी आणि श्रमसंबंधांचे स्वतंत्र पुरावे आवश्यक असतात.<ref name="census-ratnagiri2011">''District Census Handbook, Ratnagiri'', Census of India, 2011.</ref> ==== वेठबिगारीविषयक सरकारी नोंदी ==== रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीविषयक सरकारी नोंदींमधून बांधील मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि मुक्ततेनंतर पुनर्वसनाची व्यवस्था करणे या प्रक्रियांचे महत्त्व स्पष्ट होते. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या १९९१ च्या अहवालात ग्रामीण भागातील बांधील मजुरीची समस्या, तिची सामाजिक-आर्थिक कारणे आणि या प्रथेच्या निर्मूलनासाठी आवश्यक उपाययोजनांचा आढावा घेण्यात आला आहे. हा अहवाल बांधील मजुरीच्या व्यापक स्वरूपाचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र रत्नागिरीतील विशिष्ट घटनांचा तपशील मांडताना जिल्ह्याशी संबंधित स्वतंत्र नोंदींचाही आधार आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २०००–२००१ आणि २००१–२००२ या वार्षिक अहवालांत महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविषयक तक्रारी व कार्यवाहीची नोंद आहे. २००१–२००२ च्या अहवालानुसार, ६ जुलै २००० रोजी रत्नागिरी जिल्ह्यात ३३ बांधील मजुरांची मुक्तता करण्यात आली होती. हे मजूर तमिळनाडूचे रहिवासी असल्याने त्यांना त्यांच्या मूळ राज्यात पाठवण्यात आले. त्यांच्या पुनर्वसनाबाबत पुरेशी माहिती उपलब्ध नसल्याची नोंदही अहवालात होती. या प्रकरणातून मुक्तता केल्यानंतर कामगारांना सुरक्षितपणे त्यांच्या मूळ गावी पोहोचवणे आणि पुनर्वसनासाठी आवश्यक मदत उपलब्ध करून देणे या बाबींचे महत्त्व अधोरेखित होते.<ref name="nhrc-2000"/><ref>National Human Rights Commission, ''Annual Report 2001–2002''. [https://nhrc.nic.in/sites/default/files/Annual%20Report%202001-2002.pdf अहवाल].</ref> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २००३–२००४ च्या वार्षिक अहवालात महाराष्ट्रातील ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये बांधील मजुरांची ओळख, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधीच्या कार्यवाहीची नोंद आहे. अशा प्रकरणांत जिल्हा प्रशासन, संबंधित सरकारी विभाग आणि पुनर्वसन यंत्रणा यांच्यात समन्वय आवश्यक असतो. मुक्त झालेल्या कामगारांना पुन्हा कर्जाधारित शोषणाच्या परिस्थितीत जावे लागू नये, यासाठी त्यांच्या उपजीविकेची आणि पुनर्वसनाची व्यवस्था महत्त्वाची ठरते.<ref name="nhrc-2003"/> === सिंधुदुर्ग जिल्हा आणि सावंतवाडी संस्थान === ==== ऐतिहासिक जमीनव्यवस्था आणि ग्रामीण समाज ==== आजच्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा इतिहास समजून घेताना ब्रिटिशकालीन रत्नागिरी जिल्ह्याची प्रशासकीय रचना आणि सावंतवाडी संस्थानाची स्वतंत्र राजकीय व्यवस्था लक्षात घेणे आवश्यक आहे. सिंधुदुर्ग जिल्हा १९८१ मध्ये रत्नागिरी जिल्ह्यातून वेगळा करण्यात आला. त्यापूर्वी या प्रदेशातील विविध भाग ब्रिटिशांच्या अधिपत्याखालील जिल्हा प्रशासनाशी किंवा सावंतवाडी संस्थानासारख्या संस्थानी व्यवस्थेशी संबंधित होते. ब्रिटिशकालीन ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantwadi'' मध्ये या प्रदेशातील जमीन, शेती, महसूल आणि ग्रामीण जीवनासंबंधी माहिती आढळते.<ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> या प्रदेशातील ग्रामीण समाजाचा उदरनिर्वाह शेती, भातशेती, बागायती, मासेमारी आणि जंगलाशी संबंधित उपजीविकेच्या साधनांवर अवलंबून होता. गावोगावी जमीनधारणेचे स्वरूप, महसूल आकारणी आणि शेतकऱ्यांचे जमीनमालकांशी असलेले संबंध वेगवेगळे होते. काही कुटुंबांकडे स्वतःची जमीन होती, तर इतर कुटुंबे भाडेपट्ट्याने जमीन कसत किंवा शेतमजुरी करून उदरनिर्वाह करत असत. जमीनधारणेतील विषमता आणि रोजगाराच्या मर्यादित संधी यांमुळे काही ग्रामीण कुटुंबांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत असे.<ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> सावंतवाडी संस्थानातील जमीनव्यवस्था आणि ब्रिटिश प्रशासनाखालील रत्नागिरी जिल्ह्यातील जमीनव्यवस्था यांची प्रशासकीय पार्श्वभूमी एकसारखी नव्हती. त्यामुळे संपूर्ण प्रदेशातील महसूल आकारणी, जमीनधारणेचे हक्क आणि ग्रामीण सत्तासंबंध यांचे एकच स्वरूप होते, असे मानता येत नाही. संबंधित भागातील जमीनव्यवस्था समजून घेण्यासाठी त्या काळातील प्रशासकीय नोंदी आणि स्थानिक ऐतिहासिक स्रोतांचा स्वतंत्रपणे विचार करावा लागतो. ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील जमीनहीनता, कर्जबाजारीपणा आणि हंगामी रोजगारावरील अवलंबित्व यांमुळे काही कामगार असुरक्षित परिस्थितीत सापडू शकत होते. मात्र, अशा आर्थिक अडचणी आणि वेठबिगारी यांमध्ये फरक करणे आवश्यक आहे. कर्ज किंवा आर्थिक परावलंबित्वामुळे कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य नसेल किंवा त्याच्याकडून सक्तीने श्रम करवून घेतले जात असतील, तर त्या विशिष्ट परिस्थितीचे बांधील मजुरीच्या दृष्टीने परीक्षण करता येते. २०११ च्या जनगणनेच्या सिंधुदुर्ग जिल्हा हस्तपुस्तिकेत जिल्ह्याची लोकसंख्या, ग्रामीण व नागरी वस्ती आणि व्यवसायविषयक माहिती दिलेली आहे. ही आकडेवारी आधुनिक जिल्ह्याची सामाजिक-आर्थिक पार्श्वभूमी समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र तिच्या आधारे पूर्वीच्या सावंतवाडी संस्थानातील जमीनव्यवस्थेचे किंवा ऐतिहासिक वेठबिगारीचे स्वरूप थेट ठरवता येत नाही.<ref name="census-sindhudurg2011">''District Census Handbook, Sindhudurg'', Census of India, 2011.</ref> ==== आदिवासी श्रम आणि स्थलांतर ==== सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील आदिवासी आणि ग्रामीण समुदायांच्या उपजीविकेचा विचार करताना शेतीमजुरी, जंगलाशी संबंधित कामे, मासेमारी आणि हंगामी रोजगार यांचा विचार करावा लागतो. ग्रामीण भागातील रोजगाराच्या उपलब्धतेनुसार काही कुटुंबे कामासाठी गावाबाहेर जात असत. अशा स्थलांतरामागे स्थानिक पातळीवरील रोजगाराच्या मर्यादित संधी, कुटुंबाच्या गरजा आणि उत्पन्न मिळवण्याची आवश्यकता हे घटक असू शकतात. २०११ च्या जनगणनेच्या सिंधुदुर्ग जिल्हा हस्तपुस्तिकेत लोकसंख्या, ग्रामीण वस्ती आणि व्यवसायविषयक माहिती दिलेली आहे. या नोंदी जिल्ह्याच्या सामाजिक-आर्थिक पार्श्वभूमीचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त आहेत; मात्र त्या स्वतःहून आदिवासी स्थलांतराचे किंवा वेठबिगारीचे प्रमाण सिद्ध करत नाहीत.<ref name="census-sindhudurg2011"/> हंगामी रोजगारासाठी स्थलांतर करणाऱ्या कामगारांची परिस्थिती त्यांच्या कामाच्या अटी, मजुरी, प्रवास आणि राहण्याच्या व्यवस्थेवर अवलंबून असते. काही कामांमध्ये ठेकेदार किंवा मुकादमांच्या माध्यमातून कामगारांची भरती केली जाते आणि प्रवासखर्च अथवा इतर गरजांसाठी आगाऊ रक्कम दिली जाऊ शकते. आगाऊ रक्कम घेतल्यामुळेच कामगार वेठबिगार ठरत नाही; परंतु कर्जामुळे त्याला काम सोडता येत नसेल, त्याच्यावर दबाव आणला जात असेल किंवा त्याच्याकडून सक्तीने श्रम करवून घेतले जात असतील, तर त्या परिस्थितीचे बांधील मजुरीच्या दृष्टीने परीक्षण करणे आवश्यक ठरते. महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविरोधी उपाययोजनांबाबत केंद्रीय कामगार व रोजगार मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलेल्या २०१० आणि २०११ मधील निवेदनांत बांधील मजुरांची मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधी माहिती दिली आहे. या उपाययोजनांमध्ये वेठबिगारीत अडकलेल्या व्यक्तींची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि पुनर्वसनासाठी मदत उपलब्ध करून देणे यांना महत्त्व आहे. मात्र, ही राज्यस्तरीय माहिती सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील विशिष्ट घटनांचा थेट पुरावा मानता येत नाही.<ref name="pib-2010"/><ref name="pib-2011"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या रायगड जिल्ह्याशी संबंधित बैठकीच्या नोंदीत बालमजुरी आणि वेठबिगारीविषयक तपासणीचा उल्लेख आहे. ही नोंद रायगडमधील प्रशासकीय कार्यवाहीसाठी संदर्भ म्हणून वापरता येते; मात्र तिच्या आधारे सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातही तशाच घटना घडल्या होत्या, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. सिंधुदुर्गातील आदिवासी श्रम आणि स्थलांतराच्या इतिहासाविषयी विशिष्ट दावे मांडताना त्या जिल्ह्याशी थेट संबंधित ऐतिहासिक किंवा प्रशासकीय पुराव्यांचा आधार घेणे आवश्यक आहे.<ref name="nhrc-raigad"/> == आदिवासी चळवळी आणि वेठबिगारीविरोधी संघर्ष == === वारली आदिवासींचा उठाव, १९४५–१९४७ === १९४५ ते १९४७ या काळात तत्कालीन ठाणे जिल्ह्यात वारली आदिवासींचा मोठा संघर्ष उभा राहिला. या उठावाच्या पार्श्वभूमीवर आदिवासी शेतकरी आणि शेतमजुरांची प्रतिकूल आर्थिक-सामाजिक परिस्थिती, कमी मजुरी, जास्त भाडे, सावकारी कर्ज आणि जमीनमालकांकडून होणारे शोषण हे महत्त्वाचे घटक होते. अनेक वारली कुटुंबे जमीनमालकांच्या जमिनीवर काम करत किंवा उपजीविकेसाठी त्यांच्यावर अवलंबून राहत असत. वेठबिगारी आणि लग्नगडीसारख्या बांधील श्रमपद्धतींमुळे काही कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने येत होती. लेस्ली जे. कॅलमन यांच्या अभ्यासात या संघर्षाचा संबंध मजुरीच्या अटी, सक्तीच्या श्रमातून मुक्तता आणि जमीनमालकांकडून होणाऱ्या शोषणाला विरोध यांच्याशी जोडला आहे.<ref name="calman"/><ref name="warli-women"/> या चळवळीच्या संघटनात किसान सभा आणि कम्युनिस्ट पक्षाशी संबंधित कार्यकर्त्यांची महत्त्वाची भूमिका होती. शामराव परुळेकर आणि गोदावरी परुळेकर यांनी वारली आदिवासींमध्ये संघटनकार्य केले. जानेवारी १९४५ मध्ये ठाणे जिल्ह्यातील टिटवाळा येथे झालेल्या किसान सभेच्या परिषदेनंतर शेतकरी आणि आदिवासींच्या प्रश्नांवर संघटित कार्याला चालना मिळाली. पुढील काळात डहाणू, पालघर आणि उंबरगाव परिसरात आंदोलनाचा प्रभाव वाढला. या चळवळीने वेठबिगारी, कमी मजुरी, अन्यायकारक भाडे आणि जमीनमालकांच्या वर्चस्वाविरुद्ध आवाज उठवला. गोदावरी परुळेकर यांच्या ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'' या पुस्तकात या संघर्षाचा प्रत्यक्ष अनुभवांवर आधारित वृत्तांत आढळतो.<ref name="parulekar"/><ref name="calman"/> उठावातील प्रमुख मागण्यांमध्ये वेठबिगारी आणि लग्नगडीसारख्या बांधील श्रमपद्धतींचा अंत, मजुरीत वाढ आणि आदिवासींना न्याय्य वागणूक मिळणे यांचा समावेश होता. जंगलातील गवत कापणे आणि इतर कामांसाठी मिळणाऱ्या मजुरीत सुधारणा करण्याची मागणीही आंदोलनात पुढे आली. या संघर्षात स्त्रियांनी सक्रिय सहभाग घेतला. आदिवासी स्त्रिया शेतीकाम, जंगलाशी संबंधित कामे आणि कुटुंबाच्या उपजीविकेतील इतर कामे करत असल्यामुळे श्रमशोषणाचा परिणाम त्यांच्या जीवनावरही होत होता. इंद्रा मुन्शी सालढाना यांनी वारली उठावाचा अभ्यास करताना वर्गीय शोषण आणि स्त्रियांची सामाजिक स्थिती यांतील संबंधांचा विचार केला आहे.<ref name="warli-women"/><ref name="parulekar"/> उठावादरम्यान ब्रिटिश प्रशासन आणि आंदोलनकर्त्यांमध्ये संघर्ष झाला. आंदोलनावर नियंत्रण आणण्यासाठी सरकारने दडपशाहीची पावले उचलली. काँग्रेस आणि कम्युनिस्ट पक्ष यांच्यातील राजकीय मतभेदांचाही या घटनांवर परिणाम झाला. कॅलमन यांच्या अभ्यासानुसार, हा संघर्ष आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक मागण्यांपुरता मर्यादित नव्हता; तो ग्रामीण भागातील सत्ता, राजकीय संघटन आणि स्वातंत्र्यपूर्व काळातील राजकीय स्पर्धेशीही संबंधित होता. त्यामुळे वारली उठावाचा अभ्यास करताना आदिवासींच्या मागण्या आणि त्या काळातील व्यापक राजकीय संघर्ष या दोन्ही बाबी लक्षात घ्याव्या लागतात.<ref name="calman"/> वारली उठावाने आदिवासींच्या हक्कांविषयीची जाणीव आणि संघटित संघर्षाची क्षमता यांना चालना दिली. या चळवळीने सक्तीच्या श्रमपद्धतींना आव्हान दिले, मजुरीच्या अटींमध्ये सुधारणा करण्यासाठी दबाव निर्माण केला आणि शेतकरी-आदिवासी संघटनांना ग्रामीण भागात आधार मिळवून दिला. भाग्यश्री शंकर जाधव यांच्या ऐतिहासिक अभ्यासात १९४५–१९४७ मधील वारली संघर्षाचे स्वरूप आणि त्याच्या अभ्यासपद्धतींची चर्चा केली आहे. एस. डी. कुलकर्णी यांनीही या चळवळीतील वर्ग आणि जात यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे.<ref name="jadhav"/><ref name="kulkarni-class"/> === खोतशाहीविरोधी चळवळ === कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळ ही विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धातील महत्त्वाची शेतकरी चळवळ होती. या चळवळीचा मुख्य उद्देश खोतशाही जमीनव्यवस्थेमुळे शेतकऱ्यांवर पडणारा आर्थिक भार कमी करणे, भाडेकरूंचे हक्क सुरक्षित करणे आणि खोतांच्या अन्यायकारक वसुलीला विरोध करणे हा होता. खोतांना महसूल गोळा करण्याचे अधिकार असल्यामुळे ते शासन आणि प्रत्यक्ष शेती करणारे यांच्यात मध्यस्थ म्हणून काम करत असत. काही भागांत महसुलाव्यतिरिक्त इतर देणीही वसूल केली जात असल्याच्या नोंदी आढळतात. त्यामुळे खोतशाहीविरोधातील संघर्ष जमीन महसुलापुरता मर्यादित नव्हता; तो ग्रामीण भागातील आर्थिक विषमता आणि शेतकऱ्यांच्या हक्कांशीही संबंधित होता.<ref name="suradkar"/> १९२० च्या दशकापासून कोकणातील विविध भागांत खोतशाहीविरोधी मागण्या संघटित स्वरूपात पुढे येऊ लागल्या. शेतकरी परिषदा, सार्वजनिक सभा आणि राजकीय संघटनांच्या माध्यमातून भाडे कमी करणे, कर्जबाजारीपणातून दिलासा मिळवणे आणि खोतांच्या अधिकारांवर मर्यादा आणणे यांसाठी प्रयत्न झाले. या चळवळीत शेतकरी आणि भाडेकरूंच्या प्रश्नांना महत्त्व होते. खोतशाहीविरोधी संघर्षाचा अभ्यास करताना जात आणि वर्ग यांचे परस्परसंबंधही लक्षात घ्यावे लागतात, कारण जमीनधारणा, सामाजिक प्रतिष्ठा आणि आर्थिक साधनांवरील नियंत्रण यांचे वाटप समाजात समान नव्हते.<ref name="suradkar"/> डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि त्यांनी १९३६ मध्ये स्थापन केलेल्या स्वतंत्र मजूर पक्षाने खोतशाहीविरोधी चळवळीत महत्त्वाची भूमिका बजावली. १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी आंबेडकरांनी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही रद्द करण्यासंबंधीच्या विधेयकावर भाषण केले. या विधेयकाचा उद्देश खोतशाही व्यवस्थेचे उच्चाटन करून शासन आणि प्रत्यक्ष जमीन कसणारे यांच्यातील संबंध बदलणे आणि जमीन कसणाऱ्यांचे हक्क सुरक्षित करणे हा होता. आंबेडकरांनी खोतशाहीतील अधिकारांचा गैरवापर आणि शेतकऱ्यांवर होणाऱ्या अन्यायकारक वसुलीचे प्रश्न विधिमंडळात उपस्थित केले.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="suradkar"/> या चळवळीत शेतकऱ्यांच्या सभांद्वारे जनजागृती करणे, खोतांच्या अन्यायकारक मागण्यांना विरोध करणे आणि विधिमंडळावर कायदेबदलासाठी दबाव आणणे अशा मार्गांचा अवलंब करण्यात आला. स्वतंत्र मजूर पक्षाने शेतकरी आणि कामगारांच्या प्रश्नांना सामाजिक विषमतेच्या प्रश्नांशी जोडले. खोतशाहीच्या निर्मूलनाबाबत विविध राजकीय पक्षांच्या भूमिकांमध्ये मतभेद होते. त्यामुळे कोकणातील शेतकरी प्रश्न हा त्या काळातील राजकीय चर्चेचाही महत्त्वाचा भाग बनला.<ref name="suradkar"/> खोतशाहीविरोधी संघर्षाचा शेवट एका दिवसात झाला नाही. अनेक वर्षांच्या आंदोलनांनंतर आणि विधिमंडळातील प्रयत्नांनंतर मुंबई खोटी निर्मूलन अधिनियम, १९५० द्वारे खोतशाही व्यवस्थेच्या कायदेशीर उच्चाटनाची प्रक्रिया सुरू झाली. या कायद्याने कोकणातील पारंपरिक जमीनधारणेच्या व्यवस्थेत बदल घडवून आणला. खोतशाहीविरोधी चळवळ ही जमीनसंबंधांतील विषमता आणि शेतकऱ्यांचे हक्क यांसाठी झालेल्या व्यापक संघर्षाचा महत्त्वाचा भाग होती. खोतशाही आणि वेठबिगारी यांचा संबंध तपासताना मात्र महसूल वसुलीतील अन्याय, विनामोबदला श्रम आणि कायदेशीर अर्थाने बंधित मजुरी या वेगवेगळ्या बाबींचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/><ref name="suradkar"/> === श्रमजीवी संघटनेची स्थापना आणि कार्य === श्रमजीवी संघटनेची स्थापना १९८२ मध्ये विवेक पंडित आणि विद्युल्लता पंडित यांनी केली. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी आणि वंचित कामगारांना संघटित करणे, त्यांच्या हक्कांविषयी जागृती निर्माण करणे आणि वेठबिगारीसारख्या शोषणकारी श्रमपद्धतींविरुद्ध लढा देणे हे संघटनेच्या कार्याचे प्रमुख उद्देश होते. यापूर्वी १९७९ मध्ये त्यांनी विधायक संसद ही संस्था स्थापन केली होती. आदिवासी भागात काम करताना त्यांना कर्जाच्या बदल्यात दीर्घकाळ काम करण्यास बांधील असलेल्या मजुरांची परिस्थिती समजली. त्यानंतर बांधील मजुरांना संघटित करणे आणि त्यांना त्यांच्या कायदेशीर हक्कांची जाणीव करून देणे यांवर संघटनेने भर दिला.<ref name="million-missions"/><ref name="pandit"/><ref name="nclr-archive"/> संघटनेच्या सुरुवातीच्या कार्यात आदिवासी वस्त्यांतील आणि ग्रामीण भागांतील कामगारांशी संपर्क साधणे, त्यांच्या तक्रारी जाणून घेणे आणि वेठबिगारीच्या प्रकरणांची माहिती प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे यांचा समावेश होता. बंधित मजुरीविषयक अभ्यासात विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेने ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरांना संघटित केल्याची नोंद आहे. जुलै १९८३ मध्ये संघटित मजुरांनी महाराष्ट्र विधानसभेकडे मोर्चा काढून तत्कालीन मुख्यमंत्र्यांना निवेदन सादर केले. या माध्यमातून बांधील मजुरांचे प्रश्न राज्यस्तरावर मांडण्याचा प्रयत्न झाला.<ref name="nclr-archive"/><ref name="million-missions"/> वेठबिगारीविरोधी कामात मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांच्या तक्रारी प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे, मुक्ततेसाठी कारवाईचा पाठपुरावा करणे आणि मुक्ततेनंतर पुनर्वसनासाठी मदत मिळवून देणे या बाबींना महत्त्व होते. विवेक पंडित यांच्या ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी'' या पुस्तकात आदिवासी कामगारांची परिस्थिती आणि त्यांना संघटित करण्याच्या प्रयत्नांचा अनुभवाधारित वृत्तांत आढळतो. बंधित मजुरीविषयक अभ्यासांतही ठाणे जिल्ह्यातील अशा प्रयत्नांची नोंद आहे.<ref name="pandit"/><ref name="nclr-archive"/> वेठबिगारीविरोधी कार्याबरोबरच श्रमजीवी संघटनेने आदिवासींचे रोजगार, सरकारी योजनांमधील हक्क आणि मूलभूत सुविधांशी संबंधित प्रश्नही मांडले. २०१६ मध्ये रोजगार हमी योजनेअंतर्गत केलेल्या कामांची मजुरी प्रलंबित राहिल्याच्या प्रश्नावर संघटनेच्या नेतृत्वाखाली ठाणे, पालघर, रायगड आणि नाशिक जिल्ह्यांत आंदोलन करण्यात आले. या आंदोलनातून आदिवासी कामगारांना त्यांच्या श्रमाचा मोबदला वेळेवर मिळावा, ही मागणी पुढे आली.<ref>''Business Standard'', “Tribals block highways for EGS wages,” 5 एप्रिल 2016. [https://www.business-standard.com/article/pti-stories/tribals-block-highways-for-egs-wages-116040501041_1.html वृत्त].</ref> मे २०२० मध्ये कोविड-१९ महामारीच्या काळात आदिवासी कुटुंबांना शिधापत्रिका आणि अन्नसुरक्षेशी संबंधित मदत मिळावी, या मागणीसाठी संघटनेने ठाणे परिसरात आंदोलन केले. ''महाराष्ट्र टाइम्स''च्या वृत्तानुसार, विवेक पंडित आणि संघटनेच्या इतर पदाधिकाऱ्यांनी या मागण्यांकडे लक्ष वेधण्यासाठी अन्नसत्याग्रह सुरू केला होता.<ref name="maharashtra-times">''महाराष्ट्र टाइम्स'', “Shramjivi Organization Agitation in Thane,” 31 मे 2020. [https://maharashtratimes.com/maharashtra/thane/shramjivi-organization-agitation-in-thane/articleshow/76119460.cms लेख].</ref><ref name="mashal">Mashal News, “विवेक पंडित यांची सरकारवर घणाघाती टीका; श्रमजीवी संघटनेचे आंदोलन.” [https://mashalnews.com/ संकेतस्थळ].</ref> === वेठबिगारांची मुक्तता आणि संघटित पाठपुरावा === वेठबिगारांची मुक्तता करण्यासाठी संबंधित कामगारांची ओळख पटवणे, त्यांच्यावर लादलेल्या बंधनांची चौकशी करणे, प्रशासकीय कारवाईसाठी पाठपुरावा करणे आणि मुक्ततेनंतर पुनर्वसनासाठी मदत मिळवून देणे आवश्यक असते. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी बांधील मजुरांच्या प्रश्नावर विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेने असे संघटनात्मक कार्य केले. बंधित मजुरीविषयक अभ्यासांत या संस्थांच्या प्रयत्नांची नोंद आहे. या प्रक्रियेत कामगारांशी थेट संपर्क साधणे, त्यांच्या तक्रारी जाणून घेणे आणि त्या संबंधित अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचवणे यांना महत्त्व होते.<ref name="nclr-study"/><ref name="nclr-archive"/><ref name="million-missions"/> वेठबिगारीच्या प्रकरणांमध्ये कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरीच्या हिशेबाचा प्रश्न महत्त्वाचा ठरू शकतो. कर्ज फेडल्याचे सांगूनही कामगाराला मुक्त केले जात नसल्याची किंवा कर्जाच्या कारणावरून त्याच्याकडून सक्तीने काम करून घेतले जात असल्याची तक्रार आल्यास तिची चौकशी करणे आवश्यक असते. ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' या प्रकरणात तक्रारदाराने आपण आणि आपली पत्नी यांना दीर्घकाळ अत्यल्प मोबदल्यात काम करावे लागल्याची आणि कर्ज फेडल्याचे सांगूनही मुक्तता मिळत नसल्याची तक्रार केली होती. मुंबई उच्च न्यायालयाने २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी दिलेल्या निर्णयात खटल्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित कनिष्ठ न्यायालयाचा आदेश रद्द करून प्रकरणाची योग्य सुनावणी करण्यासाठी ते परत पाठवले. या प्रकरणातून वेठबिगारीच्या तक्रारींची कायदेशीर दखल घेणे आणि त्यांचा प्रक्रियेनुसार पाठपुरावा करणे यांचे महत्त्व दिसून येते.<ref name="chatal"/> मुक्ततेनंतर कामगारांना पुन्हा कर्जबाजारीपणामुळे किंवा रोजगाराच्या अभावामुळे शोषणाच्या परिस्थितीत जावे लागू नये, यासाठी पुनर्वसन आणि उपजीविकेची साधने महत्त्वाची असतात. पात्र कामगारांना लागू असलेल्या सरकारी योजनांचा लाभ मिळवून देणे, कागदपत्रे आणि अर्ज यांसंबंधी मदत करणे आणि संबंधित अधिकाऱ्यांकडे पाठपुरावा करणे या कामांचा त्यात समावेश होतो. बंधित मजुरी निर्मूलन कायद्यानुसार मुक्त कामगारांचे आर्थिक व सामाजिक पुनर्वसन आणि त्यासाठी प्रशासकीय यंत्रणांशी समन्वय साधणे यांना महत्त्व आहे.<ref name="nclr-study"/><ref name="nclr-archive"/> === वेठबिगारीविरोधी कायद्याच्या अंमलबजावणीसाठी प्रयत्न === भारतात वेठबिगारीचे उच्चाटन करण्यासाठी ''बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६'' हा कायदा करण्यात आला. या कायद्यानुसार बंधित श्रमपद्धती रद्द करण्यात आली, बंधित मजुरांवरील संबंधित कर्जफेडीची जबाबदारी संपुष्टात आणण्यात आली आणि बंधित श्रमपद्धतीशी संबंधित करार व प्रथा अमान्य ठरवण्यात आल्या. बंधित मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि कायद्याची अंमलबजावणी करणे यासाठी जिल्हादंडाधिकारी व संबंधित अधिकाऱ्यांवर जबाबदाऱ्या सोपवण्यात आल्या आहेत.<ref name="act1976"/> महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविरोधी प्रयत्नांमध्ये सामाजिक संघटनांनी कामगारांना संघटित करणे, त्यांच्या तक्रारी प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे आणि कायदेशीर मदतीसाठी पाठपुरावा करणे यांवर भर दिला. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरांच्या प्रश्नावर विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेने केलेल्या कार्याची नोंद बंधित मजुरीविषयक अभ्यासांत आढळते. या प्रयत्नांद्वारे वेठबिगारीची प्रकरणे सार्वजनिक चर्चेत आणणे आणि संबंधित सरकारी यंत्रणांकडून कारवाईची मागणी करणे शक्य झाले.<ref name="nclr-study"/><ref name="million-missions"/><ref name="nclr-archive"/> कायद्यानुसार जिल्हा आणि उपविभागीय स्तरांवर दक्षता समित्या स्थापन करण्याची तरतूद आहे. या समित्यांमध्ये प्रशासनातील अधिकारी, अनुसूचित जाती-जमातींचे प्रतिनिधी, सामाजिक कार्यकर्ते आणि ग्रामीण विकासाशी संबंधित घटकांचा समावेश करण्याची व्यवस्था आहे. बंधित श्रमपद्धतीची प्रकरणे शोधणे, कायद्याच्या अंमलबजावणीवर लक्ष ठेवणे आणि मुक्त झालेल्या मजुरांच्या आर्थिक व सामाजिक पुनर्वसनासाठी मदत करणे ही समित्यांची प्रमुख कार्ये आहेत.<ref name="act1976"/><ref name="nhrc-bonded">National Human Rights Commission, “Bonded Labour” विषयक दस्तऐवजसंग्रह. [https://nhrc.nic.in/activities/bonded-labour?page=1 संग्रह].</ref> कायद्याची अंमलबजावणी करताना मजुरांची मुक्तता करण्याबरोबरच तक्रारींची चौकशी, आवश्यक कायदेशीर कारवाई आणि पुनर्वसनासाठी पाठपुरावा करणेही महत्त्वाचे असते. मुक्त झालेल्या मजुरांना उपजीविकेच्या संधी उपलब्ध होणे आणि ते पुन्हा कर्जबाजारीपणामुळे शोषणाच्या परिस्थितीत अडकू नयेत यासाठी संबंधित सरकारी यंत्रणा आणि सामाजिक संघटनांमध्ये समन्वय आवश्यक असतो. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या दस्तऐवजसंग्रहात वेठबिगारीविषयक कार्यवाही आणि संबंधित यंत्रणांच्या भूमिकेबाबत माहिती उपलब्ध आहे.<ref name="nhrc-bonded"/><ref name="act1976"/> == वसईतील न्यायालयीन प्रकरण == === फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ === वसईतील फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ हे बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ च्या अंमलबजावणीशी संबंधित प्रकरण होते. या प्रकरणात गोविंद शनवार चाटाळ यांनी आरोप केला होता की, त्यांच्या विवाहाच्या वेळी दिलेल्या वस्तू आणि धान्याची किंमत सुमारे ६०० रुपये धरून त्यांना व त्यांच्या पत्नीला तेरा वर्षांहून अधिक काळ अत्यल्प मोबदल्यात काम करावे लागत होते. कर्ज आणि त्यावरील व्याज अद्याप फेडलेले नाही, असे सांगून मालक त्यांना कामातून मुक्त करण्यास नकार देत असल्याची तक्रार त्यांनी केली होती. तक्रार जिल्हाधिकाऱ्यांकडे पोहोचल्यानंतर पोलिसांनी तपास केला आणि बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ च्या कलम १६ अंतर्गत गुन्हा नोंदवला. त्यानंतर आरोपपत्र वसई येथील कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यापुढे दाखल करण्यात आले आणि प्रकरण फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ म्हणून नोंदवण्यात आले.<ref name="chatal"/> १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी वसईच्या कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने तक्रार पोलिसांसमोर नोंदवताना तक्रारदाराची स्वाक्षरी घेतलेली नव्हती, या कारणावरून आरोपीला दोषमुक्त करण्याचा आदेश दिला. या आदेशाला मुंबई उच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आले. न्यायालयाने नमूद केले की, दखलपात्र गुन्हा घडल्याची माहिती मिळाल्यास पोलिसांना फौजदारी प्रक्रिया संहितेच्या कलम १५७ नुसार तपास सुरू करता येतो; तपास सुरू करण्यासाठी प्रत्येक वेळी कलम १५४ अंतर्गत पोलिसांसमोर नोंदवलेली आणि स्वाक्षरी केलेली तक्रार असणे आवश्यक नाही. दक्षता समितीच्या सदस्यामार्फत जिल्हाधिकाऱ्यांकडे पोहोचलेल्या तक्रारीच्या आधारे पोलिसांनी तपास सुरू केला होता, ही बाबही न्यायालयाने विचारात घेतली.<ref name="chatal"/> २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी मुंबई उच्च न्यायालयाने कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याचा १३ ऑक्टोबर १९८७ चा आदेश रद्द केला आणि प्रकरण कायद्यानुसार सुनावणीसाठी प्रथम वर्ग न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पाठवले. वेठबिगारीविरोधी कायद्यांतर्गत खटल्यांची सुनावणी करण्यासाठी कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांना न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांचे अधिकार देण्यासंबंधीच्या महाराष्ट्र शासनाच्या अधिसूचनांचाही न्यायालयाने विचार केला. न्यायिक आणि कार्यकारी अधिकारांच्या विभाजनाच्या तत्त्वाच्या पार्श्वभूमीवर या अधिसूचनांच्या वैधतेचा प्रश्न न्यायालयाने तपासला आणि प्रलंबित खटले संबंधित न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांकडे हस्तांतरित करण्याचे निर्देश दिले.<ref name="chatal"/> या प्रकरणात उच्च न्यायालयाने तक्रारदाराच्या आरोपांवर अंतिम दोषसिद्धी केली नव्हती. न्यायालयाने दोषमुक्तीचा आदेश रद्द करून प्रकरण कायद्यानुसार सुनावणीसाठी परत पाठवले होते. त्यामुळे या निर्णयाचा उल्लेख करताना तो वेठबिगारी सिद्ध करणारा अंतिम निकाल म्हणून नव्हे, तर तपास आणि खटल्याच्या सुनावणीशी संबंधित प्रक्रियात्मक निर्णय म्हणून मांडणे योग्य ठरते.<ref name="chatal"/> === मुंबई उच्च न्यायालयाचा २५ सप्टेंबर १९९१ चा निर्णय === २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी मुंबई उच्च न्यायालयाने ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' या प्रकरणात निर्णय दिला. हे प्रकरण वसई येथील फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ मधून उद्भवले होते. तक्रारदार गोविंद शनवार चाटाळ यांनी आरोप केला होता की, ते आणि त्यांची पत्नी सुमारे तेरा वर्षे अत्यल्प मोबदल्यात काम करत होते. कर्ज आणि त्यावरील व्याज फेडलेले नसल्याचे कारण देऊन मालक त्यांना कामातून मुक्त करत नसल्याची तक्रार त्यांनी केली होती. या तक्रारीच्या आधारे पोलिसांनी बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ अंतर्गत तपास करून आरोपपत्र दाखल केले होते.<ref name="chatal"/> १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी वसईच्या कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने तक्रारीच्या नोंदीतील आणि स्वाक्षरीसंबंधीच्या त्रुटींच्या आधारे आरोपीला दोषमुक्त केले. या आदेशाला मुंबई उच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आले. उच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, दखलपात्र गुन्हा घडल्याची माहिती मिळाल्यास पोलिसांना फौजदारी प्रक्रिया संहितेच्या कलम १५७ नुसार तपास सुरू करता येतो. तपास सुरू करण्यासाठी माहिती देणाऱ्या व्यक्तीने पोलिसांसमोरच स्वाक्षरी केलेली तक्रार दाखल करणे प्रत्येक वेळी आवश्यक नसते. त्यामुळे तक्रारीच्या नोंदणीतील प्रक्रियात्मक बाबींच्या आधारे खटला पुढे चालवण्यास प्रतिबंध करणे योग्य नव्हते.<ref name="chatal"/> या निर्णयातील दुसरा महत्त्वाचा मुद्दा न्यायिक आणि कार्यकारी अधिकारांच्या विभाजनाशी संबंधित होता. महाराष्ट्र शासनाने बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियमातील कलम २१ चा आधार घेऊन काही कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांना या कायद्यांतर्गत गुन्ह्यांची सुनावणी करण्याचे अधिकार दिले होते. उच्च न्यायालयाने राज्यातील न्यायिक आणि कार्यकारी अधिकारांच्या विभाजनाची कायदेशीर पार्श्वभूमी विचारात घेतली आणि संबंधित अधिसूचनांच्या वैधतेचा प्रश्न तपासला. न्यायालयाने कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याचा दोषमुक्तीचा आदेश रद्द करून प्रकरण सुनावणीसाठी प्रथम वर्ग न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पाठवले. तसेच, संबंधित अधिसूचनांच्या आधारे कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांपुढे प्रलंबित असलेली प्रकरणे योग्य न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांकडे हस्तांतरित करण्याचे निर्देश दिले.<ref name="chatal"/> या निर्णयात आरोपीला दोषी ठरवण्यात आले नव्हते. दोषमुक्तीचा आदेश रद्द करून प्रकरणाची सुनावणी योग्य न्यायिक प्राधिकरणाकडे पाठवण्यात आली होती. त्यामुळे या निर्णयाचे महत्त्व वेठबिगारीच्या आरोपांवरील अंतिम निकालात नसून, अशा प्रकरणांचा तपास आणि सुनावणी कायदेशीर प्रक्रियेनुसार व्हावी, हे स्पष्ट करण्यात आहे.<ref name="chatal"/> === १९८७ मधील कथित पहिली दोषसिद्धी === राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या वेठबिगारीविषयक अभ्यासगटाच्या अहवालानुसार, महाराष्ट्रात वेठबिगार कृषिमजुरांना न्याय मिळवून देण्यासाठी श्रमजीवी संघटनेने सुमारे ३०० मजुरांना एकत्र केले आणि जमीनमालकांविरुद्ध स्थानिक प्रशासनाकडे तक्रारी दाखल करण्यास मदत केली. या प्रयत्नांमुळे १९८७ मध्ये बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियमांतर्गत देशातील पहिली दोषसिद्धी झाल्याचा उल्लेख नंतरच्या एका अहवालात आढळतो.<ref name="nclr-study"/><ref name="million-missions"/> राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या अभ्यासगटाच्या अभिलेखातही या दाव्याची नोंद आढळते.<ref name="nclr-archive"/> मात्र उपलब्ध संदर्भांवरून संबंधित खटल्याचे नाव, न्यायालय, आरोपी आणि निकालाचा संपूर्ण तपशील स्वतंत्रपणे निश्चित करता येत नाही. त्यामुळे १९८७ मधील कथित पहिल्या दोषसिद्धीचा उल्लेख उपलब्ध अहवालांतील दाव्याच्या स्वरूपातच करणे योग्य ठरते. == वेठबिगारीचे सामाजिक आणि आर्थिक परिणाम == === कर्जबाजारीपणा आणि आर्थिक अवलंबित्व === कोकणातील वेठबिगारीच्या व्यवस्थेत कर्जबाजारीपणा हा मजुरांना जमीनमालकांशी किंवा सावकारांशी दीर्घकाळ बांधून ठेवणारा महत्त्वाचा घटक होता. विवाहखर्च, कौटुंबिक गरजा, आजारपण आणि उत्पन्नाची अनिश्चितता यांमुळे काही कुटुंबांना कर्ज घ्यावे लागत असे. या कर्जाच्या बदल्यात कर्जदार स्वतःचे किंवा कुटुंबातील सदस्यांचे श्रम देण्यास बांधील होत असत. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरीच्या ऐतिहासिक अभ्यासात इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी विवाहखर्चासाठी घेतलेल्या कर्जाचा आणि त्याबदल्यात श्रम गहाण ठेवण्याच्या प्रथेचा उल्लेख केला आहे.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> कर्जाची परतफेड रोख रकमेत किंवा श्रमाच्या स्वरूपात होत असली, तरी कमी मजुरी, व्याजाची वाढ आणि कर्जाच्या हिशेबावरील कर्जदात्याचे नियंत्रण यांमुळे काही मजुरांना कर्जमुक्त होणे कठीण जात असे. काही प्रकरणांत मूळ कर्ज फेडण्यासाठी श्रम केल्यानंतरही कर्ज शिल्लक असल्याचे सांगितले जात असे. अशा परिस्थितीत कर्जदार आणि त्याच्या कुटुंबाचे श्रम दीर्घकाळ कर्जदात्याच्या नियंत्रणाखाली राहू शकत. महाराष्ट्रातील वेठबिगारी आणि अवैध सावकारीविषयीच्या अभ्यासात एस. डी. कुलकर्णी यांनी कर्जबांधिलकीच्या तक्रारींची नोंद आणि या व्यवस्थेच्या स्वरूपाविषयीच्या सरकारी समितीच्या अहवालातील त्रुटींचा विचार केला आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/> आर्थिक अवलंबित्वामुळे मजुरांना कामाची जागा सोडणे, दुसऱ्या मालकाकडे काम स्वीकारणे किंवा मजुरीच्या अटींबाबत स्वतंत्रपणे निर्णय घेणे अवघड होत असे. कर्जफेडीसाठी कुटुंबातील इतर सदस्यांच्या श्रमांचाही वापर केला गेल्यास त्याचा परिणाम त्यांच्या उपजीविकेवर आणि स्वातंत्र्यावर होऊ शकत असे. लक्ष्मिधर मिश्रा यांच्या वेठबिगारीविषयक अभ्यासात कर्ज, गरिबी आणि श्रमावरील निर्बंध यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट केला आहे.<ref name="mishra"/> === आदिवासी समाज, जात आणि वर्गसंबंध === कोकणातील, विशेषतः तत्कालीन ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी समाजाचे जमीनमालक, खोत, सावकार आणि कृषिमजूर यांच्याशी असलेले संबंध सामाजिक स्थान आणि आर्थिक साधनसंपत्तीच्या असमान वाटपाने प्रभावित झाले होते. वारली आदिवासींच्या सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासात रुडॉल्फ हेरिडिया आणि अजय दांडेकर यांनी जमीन, श्रम आणि सत्तासंबंध यांच्यातील परस्परसंबंधांचा विचार केला आहे. जमीनमालकी आणि उत्पादनाच्या साधनांवरील मर्यादित हक्कांमुळे अनेक आदिवासी कुटुंबांना उपजीविकेसाठी जमीनधारकांवर किंवा मजुरीच्या कामावर अवलंबून राहावे लागत असे.<ref name="heredia"/><ref name="upadhyaya"/> या संबंधांमध्ये आर्थिक शोषणाबरोबरच जातीय आणि सामाजिक विषमतेचाही प्रभाव होता. जमीन आणि भांडवलाची कमतरता, शिक्षणाच्या मर्यादित संधी आणि स्थानिक सत्ताकेंद्रांमध्ये कमी प्रतिनिधित्व यांमुळे आदिवासी मजुरांना कामाच्या अटींना विरोध करणे किंवा अन्यायाविरुद्ध तक्रार करणे कठीण जाऊ शकत असे. एस. डी. कुलकर्णी यांनी आदिवासी चळवळीतील वर्ग आणि जात यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी वारली उठावाच्या संदर्भात वर्गीय शोषण आणि स्त्रियांच्या अनुभवांतील परस्परसंबंधांचे विश्लेषण केले आहे.<ref name="kulkarni-class"/><ref name="warli-women"/> वेठबिगारीचा परिणाम आदिवासी स्त्रियांवरही होत असे. शेतमजुरी आणि इतर श्रमप्रधान कामांसोबत घरगुती जबाबदाऱ्या सांभाळताना त्यांना कुटुंबाच्या कर्जबांधिलकीचे परिणाम भोगावे लागत. वारली स्त्रियांच्या सहभागाचा आणि अनुभवांचा अभ्यास करताना वर्गीय शोषणाबरोबरच लिंगाधारित विषमता आणि सामाजिक वंचितत्व यांचाही विचार करावा लागतो. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी समाजातील शिक्षण, साक्षरता आणि चिकित्सक विचारांच्या प्रसारासंबंधीच्या अभ्यासात डेंझिल सालदाना यांनी सामाजिक वंचितत्व आणि ज्ञानप्राप्तीतील अडथळ्यांचा विचार केला आहे.<ref name="saldanha-critical"/><ref name="warli-women"/> === महिला आणि बालकांवरील परिणाम === कोकणातील वेठबिगारी आणि बांधील मजुरीचा परिणाम आदिवासी आणि गरीब कुटुंबांतील महिला व बालकांवरही होत असे. कुटुंबाच्या उपजीविकेसाठी महिलांना शेतमजुरी, जंगलाशी संबंधित कामे आणि इतर श्रमप्रधान कामे करावी लागत. या कामांसोबत घरगुती जबाबदाऱ्याही त्यांच्यावर असत. वारली आदिवासींच्या उठावावरील अभ्यासात इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी स्त्रियांचा सहभाग आणि त्यांच्या अनुभवांवर वर्गीय शोषणाचा झालेला परिणाम यांचा विचार केला आहे.<ref name="warli-women"/> कर्जबांधिलकीच्या परिस्थितीत बालकांनाही काम करावे लागण्याची शक्यता असे. कुटुंबाच्या कर्जाची परतफेड, उत्पन्नाची कमतरता आणि रोजगारावरील अवलंबित्व यांमुळे मुलांच्या शिक्षणावर आणि बालपणावर परिणाम होऊ शकत असे. ली टकर यांच्या भारतातील बालकांच्या बांधील मजुरीविषयक अभ्यासात कर्ज, गरिबी आणि श्रमशोषण यांच्यातील संबंधांचे विश्लेषण केले आहे.<ref name="tucker"/> हंगामी स्थलांतर करणाऱ्या ऊसतोड कामगारांच्या जीवनावरील अभ्यासात मिथुनचंद्र चौधरी आणि रुची जग्गी यांनी स्थलांतरित मजूर कुटुंबांच्या कामाच्या परिस्थितीचा आणि दैनंदिन अडचणींचा आढावा घेतला आहे. अशा कुटुंबांतील महिला आणि बालकांच्या जीवनावर रोजगाराची अनिश्चितता, कामाच्या कठीण परिस्थिती आणि मूलभूत सुविधांची उपलब्धता यांचा परिणाम होऊ शकतो. तथापि, हंगामी मजुरीतील प्रत्येक परिस्थितीला वेठबिगारी म्हणता येत नाही. कर्ज किंवा अन्य दबावामुळे कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने येतात का, यावर बांधील मजुरीचे स्वरूप ठरते.<ref name="chaudhari-jaggi"/><ref name="act1976"/> === स्थलांतर आणि असंघटित कामगार === कोकणातील ग्रामीण भागांत रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि शेतीवरील अवलंबित्व यांमुळे काही मजूर रोजगारासाठी जिल्ह्याबाहेर किंवा इतर प्रदेशांत स्थलांतर करत असत. रत्नागिरी जिल्ह्यातील १८४० ते १९२० या कालखंडातील श्रमस्थलांतराचा अभ्यास करताना गिल यामिन यांनी स्थलांतरामागील आर्थिक आणि सामाजिक घटकांचा आढावा घेतला आहे. रोजगारासाठी होणारे स्थलांतर हे गरिबीबरोबरच ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील रोजगाराचे स्वरूप आणि उपलब्ध संधी यांच्याशीही संबंधित होते.<ref name="yamin"/> हंगामी स्थलांतर करणाऱ्या कामगारांना ऊसतोडणी, वीटभट्ट्या, कोळसाभट्ट्या आणि बांधकाम यांसारख्या असंघटित क्षेत्रांत काम मिळत असे. ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरित जीवनावरील अभ्यासात मिथुनचंद्र चौधरी आणि रुची जग्गी यांनी कामाचे स्वरूप, स्थलांतराचे अनुभव आणि मजूर कुटुंबांसमोरील अडचणींची चर्चा केली आहे. स्थलांतरित कामगारांना कामाच्या ठिकाणी निवास, आरोग्यसेवा, शिक्षण आणि सामाजिक सुरक्षेच्या सुविधांबाबत अडचणी येऊ शकतात. ठेकेदार किंवा मुकादम यांच्यावर रोजगारासाठी असलेले अवलंबित्वही त्यांच्या कामाच्या अटींवर परिणाम करू शकते.<ref name="chaudhari-jaggi"/> तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात कुनाल केशरी आणि राम बी. भगत यांनी भारतातील स्थलांतराच्या विविध स्वरूपांचा विचार केला आहे. स्थलांतरित मजुरांना आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज देऊन कामावर नेले जात असल्यास, त्याची परतफेड करण्यासाठी त्यांना ठरावीक मालकाकडे काम करण्यास भाग पाडले जाऊ शकते. मात्र, स्थलांतर करणे किंवा आगाऊ रक्कम घेणे एवढ्यानेच वेठबिगारी सिद्ध होत नाही. कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का आणि कर्ज किंवा दबावामुळे त्याच्या श्रमांवर बंधने घातली आहेत का, हे तपासणे आवश्यक असते.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="act1976"/> २००२ मधील एका वृत्तानुसार, मुंबईतील एका स्वयंसेवी संस्थेने वेठबिगारीतून एका १२ वर्षांच्या बालकाची सुटका केली होती. हा वृत्तांत बालमजुरी आणि श्रमशोषणाच्या समस्येचे उदाहरण म्हणून महत्त्वाचा आहे. मात्र, या विशिष्ट घटनेवरून कोकणातील सर्व स्थलांतरित किंवा असंघटित कामगारांची परिस्थिती एकसारखी होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="toi-child"/> == कायदेशीर चौकट == === भारतीय संविधानाचे अनुच्छेद २३ आणि ३५ === भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद २३ नुसार मानवाची तस्करी, बेगार आणि अशाच प्रकारचे सक्तीचे श्रम निषिद्ध आहेत. या तरतुदीचे उल्लंघन करणे कायद्यानुसार दंडनीय अपराध आहे. सार्वजनिक प्रयोजनासाठी राज्य सक्तीची सेवा लादू शकते; मात्र, अशी सेवा लादताना धर्म, वंश, जात किंवा वर्ग यांच्या आधारावर भेदभाव करता येत नाही. कर्जाच्या किंवा अन्य दबावाच्या आधारे व्यक्तीला तिच्या इच्छेविरुद्ध काम करण्यास भाग पाडले जात असल्यास, परिस्थितीनुसार ते सक्तीच्या श्रमांच्या प्रतिबंधाशी संबंधित ठरू शकते. त्यामुळे वेठबिगारीविरोधात अनुच्छेद २३ हा महत्त्वाचा घटनात्मक आधार आहे.<ref name="constitution">भारत सरकार, ''Constitution of India'', अनुच्छेद २३ आणि ३५. [https://legislative.gov.in/constitution-of-india/ संविधानाचा मजकूर].</ref> अनुच्छेद ३५ नुसार अनुच्छेद २३ अंतर्गत निषिद्ध कृत्यांसाठी शिक्षा निश्चित करण्यासह त्या तरतुदींना प्रभावी करण्यासाठी कायदे करण्याचा अधिकार संसदेला आहे. या घटनात्मक चौकटीच्या आधारे संसदेला सक्तीच्या श्रमांवर बंदी घालणारे आणि अशा श्रमांशी संबंधित गुन्ह्यांसाठी शिक्षेची तरतूद करणारे कायदे करता येतात.<ref name="constitution"/> वेठबिगारीचे उच्चाटन करण्यासाठी संसदेत ''बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६'' संमत करण्यात आला. या कायद्याने बंधित श्रमपद्धती रद्द केली, त्यातून निर्माण झालेली कर्जबांधिलकी संपुष्टात आणली आणि बंधित मजुरांच्या मुक्ततेसाठी कायदेशीर तरतुदी केल्या.<ref name="act1976"/> === बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ === भारताच्या संसदेने बंधित श्रमपद्धतीचे उच्चाटन करण्यासाठी ''बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६'' संमत केला. हा अधिनियम ९ फेब्रुवारी १९७६ रोजी संमत झाला. त्याच्या कलम १(३) नुसार तो २५ ऑक्टोबर १९७५ पासून लागू झाल्याचे मानले जाते.<ref name="act1976"/> या कायद्याच्या कलम ४ नुसार बंधित श्रमपद्धती रद्द करण्यात आली आणि बंधित मजुरांना अशा श्रमांच्या बंधनातून मुक्त करण्यात आले. कलम ५ नुसार बंधित श्रमपद्धती लादणारे करार आणि संबंधित प्रथा अवैध ठरवण्यात आल्या. कलम ६ नुसार बंधित श्रमपद्धतीशी संबंधित कर्जफेडीची जबाबदारी संपुष्टात आली. कलम ७ मध्ये बंधित कर्जाच्या वसुलीसाठी मालमत्ता जप्त करणे किंवा तिची विक्री करणे यांसंबंधीच्या परिणामांची तरतूद आहे, तर कलम ८ मध्ये मुक्त झालेल्या बंधित मजुरांना निवासस्थानातून बेदखल करण्यापासून संरक्षण देण्यात आले आहे.<ref name="act1976"/> कलम १० नुसार जिल्हादंडाधिकाऱ्यांवर कायद्याच्या तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी आहे. कलम ११ नुसार जिल्हादंडाधिकारी काही अधिकार अधीनस्थ अधिकाऱ्यांना सोपवू शकतात. कलम १२ मध्ये बंधित श्रमपद्धती लागू होऊ नये यासाठी दक्षता बाळगण्याची जबाबदारी नमूद केली आहे. कलम १३ आणि १४ मध्ये दक्षता समित्यांची स्थापना व कार्ये स्पष्ट केली आहेत. या समित्यांमार्फत बंधित श्रमपद्धतीची प्रकरणे शोधणे, कायद्याच्या अंमलबजावणीवर लक्ष ठेवणे आणि मुक्त झालेल्या मजुरांच्या आर्थिक व सामाजिक पुनर्वसनासाठी मदत करणे अपेक्षित आहे.<ref name="act1976"/><ref name="rules1976"/> कायद्याच्या कलम १६ ते २० मध्ये बंधित श्रम लादणे, बंधित कर्ज देणे किंवा वसूल करणे आणि कायद्याच्या तरतुदींचे उल्लंघन करणे यांसंबंधी शिक्षेच्या तरतुदी आहेत. या कायद्याच्या अंमलबजावणीसाठी बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) नियम, १९७६ तयार करण्यात आले. कायद्याने बंधित श्रमपद्धती रद्द केली असली, तरी प्रत्यक्षात मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि पुनर्वसनासाठी उपाययोजना राबवणे यांसाठी प्रशासनाची सक्रिय भूमिका आवश्यक आहे.<ref name="act1976"/><ref name="rules1976">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Rules, 1976'', अधिसूचना क्र. G.S.R. 99(E), २८ फेब्रुवारी १९७६, भारताचे राजपत्र, भाग २, विभाग ३(i). [https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_HR_67_116_00001_00001_1739783525647&filename=the_bonded_labour_system_%28abolition%29_rules%2C_1976.pdf&type=rule अधिकृत नियमांचा मजकूर].</ref> <ref name="nhrc-bonded"/> === सर्वोच्च न्यायालयाचे निर्णय === वेठबिगारी आणि सक्तीच्या श्रमांविषयी सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयांमुळे संविधानाच्या अनुच्छेद २३ चा अर्थ स्पष्ट झाला आणि कामगारांच्या मूलभूत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी शासनाच्या जबाबदाऱ्यांवर भर देण्यात आला. १९८२ मधील ''People's Union for Democratic Rights v. Union of India'' या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, सक्तीचे श्रम केवळ शारीरिक बळाचा वापर करून करवून घेतले जातात असे नाही. आर्थिक विवशतेमुळे एखाद्या व्यक्तीला कायदेशीर किमान वेतनापेक्षा कमी मोबदल्यात काम करावे लागत असल्यास, परिस्थितीनुसार ते अनुच्छेद २३ अंतर्गत सक्तीचे श्रम ठरू शकते. या निर्णयात आर्थिक परिस्थितीतून निर्माण होणाऱ्या सक्तीचाही घटनात्मक संरक्षणाच्या दृष्टीने विचार करण्यात आला. <ref name="pudr1982">Supreme Court of India, ''People’s Union for Democratic Rights v. Union of India'', Writ Petition (Civil) No. 8143 of 1981, निर्णय दिनांक १८ सप्टेंबर १९८२, AIR 1982 SC 1473; (1982) 3 SCC 235. [https://indiankanoon.org/doc/496663/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India'' या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने हरियाणातील फरिदाबाद परिसरातील दगडखाणींमधील कामगारांच्या परिस्थितीचा विचार केला. १६ डिसेंबर १९८३ रोजी दिलेल्या निर्णयात बंधित मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि त्यांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी शासनाने सक्रिय भूमिका बजावण्याची आवश्यकता अधोरेखित झाली. <ref name="bandhua1984">Supreme Court of India, ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India and Others'', Writ Petition (Civil) No. 2135 of 1982, निर्णय दिनांक १६ डिसेंबर १९८३, AIR 1984 SC 802; (1984) 3 SCC 161; [1984] 2 SCR 67. [https://indiankanoon.org/doc/595099/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> १३ ऑगस्ट १९९१ रोजी दिलेल्या ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India'' या पुढील निर्णयात सर्वोच्च न्यायालयाने आधीच्या निर्णयाच्या अंमलबजावणीशी आणि फरिदाबादमधील दगडखाण कामगारांच्या परिस्थितीशी संबंधित मुद्द्यांचा विचार केला. बंधित श्रमपद्धतीविरोधी कायद्याची अंमलबजावणी केवळ कायदा अस्तित्वात असल्याने पूर्ण होत नाही; कामगारांची प्रत्यक्ष परिस्थिती तपासणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि पुनर्वसनाच्या उपाययोजना राबवणे आवश्यक आहे, यावर न्यायालयाने भर दिला. <ref name="bandhua1991">Supreme Court of India, ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India and Others'', Writ Petition (Civil) No. 2135 of 1982, निर्णय दिनांक १३ ऑगस्ट १९९१, (1991) 4 SCC 177; AIR 1992 SC 38; 1991 INSC 187. [https://indiankanoon.org/doc/572040/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> === वेठबिगारांची ओळख, मुक्तता आणि पुनर्वसन === बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ नुसार बंधित मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि त्यांच्या पुनर्वसनासाठी उपाययोजना करणे ही शासनाच्या यंत्रणेची महत्त्वाची जबाबदारी आहे. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या अभ्यासगटाने ग्रामीण भागांतील बंधित मजुरीचे स्वरूप आणि त्याविरोधातील कायद्यांच्या अंमलबजावणीचा आढावा घेतला. अशा प्रकरणांचा शोध घेण्यासाठी सर्वेक्षण, तक्रारींची चौकशी आणि संबंधित अधिकाऱ्यांमधील समन्वय आवश्यक असतो.<ref name="nclr-study"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २०००–२००१ च्या वार्षिक अहवालात रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीच्या एका प्रकरणाची नोंद आहे. या प्रकरणात जबरदस्तीने काम करवून घेणे, मजुरी न देणे आणि कामगारांच्या हालचालींवर निर्बंध घालणे असे आरोप करण्यात आले होते. पोलिसांनी गुन्हा नोंदवल्यानंतर आयोगाने संबंधित मजुरांना मुक्तता प्रमाणपत्रे देणे, आर्थिक मदत करणे आणि त्यांच्या पुनर्वसनाची व्यवस्था करण्याबाबत जिल्हा प्रशासनाकडून कार्यवाही करण्यास सांगितले.<ref name="nhrc-2000"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २००३–२००४ च्या वार्षिक अहवालात ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांतील वेठबिगारीच्या प्रकरणांचा उल्लेख आहे. अहवालानुसार, रत्नागिरी जिल्ह्यातील काही मुक्त केलेले मजूर परराज्यांतून आलेले स्थलांतरित कामगार होते. त्यांना त्यांच्या मूळ राज्यांत पाठवण्यात आल्यानंतर त्यांच्या पुनर्वसनाची प्रक्रिया पूर्ण झाली होती का, याबाबत आयोगाने प्रशासनाकडून माहिती मागवली. या नोंदींमधून मजुरांची मुक्तता आणि त्यांचे दीर्घकालीन पुनर्वसन यांसाठी स्वतंत्र पाठपुरावा आवश्यक असल्याचे दिसते.<ref name="nhrc-2003"/> केंद्र सरकारच्या कामगार व रोजगार मंत्रालयाने २१ डिसेंबर २०११ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या माहितीनुसार, ३१ मार्च २०११ पर्यंत महाराष्ट्रात १,४०४ बंधित मजुरांची ओळख पटवून त्यांची मुक्तता करण्यात आली होती. त्यांपैकी १,३२५ मजुरांचे पुनर्वसन झाल्याची माहिती राज्य सरकारकडून प्राप्त झाली होती. ही आकडेवारी त्या वेळेपर्यंतची असून, तिच्यावरून सध्याच्या परिस्थितीचा अंदाज बांधता येत नाही.<ref name="pib-2011"/><ref name="pib-2010"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने वेठबिगारीच्या निर्मूलनासाठी कायद्यांची प्रभावी अंमलबजावणी, वेठबिगारीची शक्यता असलेल्या भागांची ओळख, संबंधित अधिकाऱ्यांचे प्रशिक्षण आणि मुक्त केलेल्या मजुरांच्या पुनर्वसनावर भर दिला आहे. या कामात जिल्हा प्रशासन, पोलीस, कामगार विभाग आणि दक्षता समित्या यांच्यातील समन्वय महत्त्वाचा ठरतो.<ref name="nhrc-bonded"/> == आधुनिक काळातील परिस्थिती == === वेठबिगारीविरोधी कारवाई आणि प्रशासकीय यंत्रणा === महाराष्ट्रात वेठबिगारीविरोधी कायद्याची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी जिल्हा प्रशासन, पोलीस, कामगार विभाग आणि संबंधित दक्षता समित्यांवर आहे. वेठबिगारीची तक्रार प्राप्त झाल्यानंतर संभाव्य पीडितांची ओळख पटवणे, घटनास्थळी चौकशी करणे, कायद्यानुसार मुक्ततेची कार्यवाही करणे आणि पुनर्वसनासाठी आवश्यक उपाययोजना करणे अपेक्षित असते. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने या सर्व टप्प्यांवर प्रशासकीय यंत्रणेने सक्रिय भूमिका बजावण्याची गरज अधोरेखित केली आहे.<ref name="nhrc-bonded"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २००३–२००४ च्या वार्षिक अहवालात ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांतील वेठबिगारीच्या प्रकरणांची नोंद आहे. अहवालानुसार, १९९९ आणि २००० मध्ये रत्नागिरी जिल्ह्यात आढळलेले ३६ मजूर स्थलांतरित होते. त्यांना त्यांच्या मूळ राज्यांत पाठवण्यात आले; मात्र, त्यांचे पुनर्वसन सुनिश्चित झाले होते का, याबाबत आयोगाने प्रश्न उपस्थित केला. या नोंदींमधून मुक्ततेनंतरही पुनर्वसनासाठी प्रशासकीय पाठपुरावा आवश्यक असल्याचे दिसते.<ref name="nhrc-2003"/><ref name="nhrc-2000"/> जानेवारी २०२० मध्ये ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी परिसरातील वीटभट्टीवर आदिवासी मजुरांना बंधित मजुरी करण्यास भाग पाडल्याच्या आरोपांवरून पोलिसांनी वीटभट्टीमालक आणि पर्यवेक्षकाविरुद्ध गुन्हा नोंदवला. वृत्तानुसार, आगाऊ रक्कम दिल्यानंतर मजुरांना कामासाठी आणण्यात आले होते आणि त्यांच्याकडून दीर्घकाळ काम करून घेतले जात असल्याची तक्रार करण्यात आली होती. ही घटना बंधित श्रम पद्धतीविरोधी कायद्यांतर्गत झालेल्या पोलिसी कारवाईचे उदाहरण आहे. मात्र, गुन्हा नोंदवला जाणे म्हणजे आरोप न्यायालयात सिद्ध झाले, असे नाही.<ref>''Business Standard'', “Brick kiln owner booked for forcing tribals into bonded labour”, ११ जानेवारी २०२०. [https://www.business-standard.com/article/pti-stories/brick-kiln-owner-booked-for-forcing-tribals-into-bonded-labour-120011100405_1.html वृत्त].</ref> ऑगस्ट २०२१ मध्ये पालघर जिल्ह्यातील मोखाडा येथे एका व्यक्तीच्या आत्महत्येप्रकरणी त्याच्या पत्नीने वेठबिगारीला कंटाळून आत्महत्या झाल्याचा आरोप केला होता. त्यानंतर पोलीस आणि प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी संबंधित गावाला भेट देऊन चौकशी केली. त्याच वेळी पालघरच्या पोलीस अधीक्षकांनी जिल्ह्यात वेठबिगारी अस्तित्वात नसल्याचे सार्वजनिकरीत्या सांगितले आणि शोषण होत असल्यास तक्रार करण्याचे आवाहन केले. या घटनेचा उल्लेख करताना तक्रारदाराचा आरोप आणि पोलिसांचे विधान या स्वतंत्र बाबी म्हणून नोंदवणे आवश्यक आहे. उपलब्ध वृत्तावरून आरोप न्यायालयात सिद्ध झाल्याचे म्हणता येत नाही.<ref name="loksatta-palghar">''लोकसत्ता'', पालघर आवृत्ती, “लेखाचे शीर्षक”, प्रकाशनदिनांक. [लेखाची थेट संकेतस्थळावरील कडी].</ref> वेठबिगारीविरोधी कारवाईत तक्रारींची नोंद करणे एवढेच पुरेसे नसते. संभाव्य पीडितांची ओळख पटवणे, कायद्यानुसार त्यांची मुक्तता करणे, पात्रतेनुसार आर्थिक मदत मिळवून देणे आणि पुनर्वसनाची पूर्तता तपासणे यांचाही पाठपुरावा करावा लागतो. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने मुक्त केलेल्या मजुरांना मिळणारी मदत फौजदारी खटल्याच्या अंतिम निकालामुळे अनावश्यकपणे विलंबित होऊ नये, अशी शिफारस केली आहे.<ref name="nhrc-bonded"/> === वेठबिगारीच्या अस्तित्वाविषयी नोंदी आणि मतभेद === महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविषयी सरकारी नोंदी, मानवाधिकार आयोगाचे अहवाल आणि स्थानिक प्रशासनाची विधाने यांत वेगवेगळ्या प्रकारची माहिती आढळते. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २०००–२००१ च्या वार्षिक अहवालात रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीच्या तक्रारीची नोंद आहे. २००३–२००४ च्या अहवालात ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांतील प्रकरणांचा तसेच मुक्त केलेल्या मजुरांच्या पुनर्वसनाबाबतच्या पाठपुराव्याचा उल्लेख आहे.<ref name="nhrc-2000"/><ref name="nhrc-2003"/> दुसरीकडे, ऑगस्ट २०२१ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, पालघर जिल्ह्याच्या पोलीस अधीक्षकांनी जिल्ह्यात वेठबिगारी किंवा इतर अनिष्ट प्रकार अस्तित्वात नसल्याचे म्हटले होते. हे विधान स्थानिक पोलिसांची भूमिका दर्शवते; मात्र, त्यावरून जिल्ह्यात वेठबिगारीची कोणतीही घटना घडलेली नाही, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढता येत नाही. त्याच वृत्तात मोखाडा परिसरातील एका प्रकरणात वेठबिगारीशी संबंधित आरोप करण्यात आल्याचाही उल्लेख होता.<ref name="loksatta-palghar"/> या नोंदींचे मूल्यमापन करताना तक्रार, प्रशासकीय चौकशी, अधिकृतरीत्या ओळख पटवलेली बंधित मजुरी, मुक्तता आणि न्यायालयीन दोषसिद्धी यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. तक्रार नोंदवली जाणे किंवा आरोप करण्यात येणे हे स्वतःहून दोषसिद्धीचे प्रमाण नसते. त्याचप्रमाणे, एखाद्या अधिकाऱ्याने वेठबिगारी अस्तित्वात नसल्याचे सांगितल्याने इतर अधिकृत नोंदी आपोआप अमान्य ठरत नाहीत.<ref name="nhrc-2000"/><ref name="nhrc-2003"/><ref name="loksatta-palghar"/> === स्थलांतरित कामगार आणि आधुनिक श्रमशोषण === कोकणातून रोजगारासाठी होणाऱ्या स्थलांतराला ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यातील १८४० ते १९२० या कालखंडातील श्रमस्थलांतराचा अभ्यास करताना गिल यामिन यांनी रोजगाराच्या संधी, ग्रामीण अर्थव्यवस्था आणि स्थलांतर यांच्यातील संबंधांचा आढावा घेतला आहे. आधुनिक काळातही ग्रामीण भागांतील रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि हंगामी कामाचे स्वरूप यांमुळे काही कामगारांना रोजगारासाठी आपल्या गावापासून दूर जावे लागते.<ref name="yamin"/> महाराष्ट्रातील ऊसतोडणीसारख्या हंगामी कामांमध्ये कामगारांची भरती अनेकदा ठेकेदार किंवा मुकादमांमार्फत केली जाते. स्थलांतरित ऊसतोड कामगारांच्या अनुभवांविषयीच्या अभ्यासात मिथुनचंद्र चौधरी आणि रुची जग्गी यांनी स्थलांतराचे स्वरूप, कामाच्या परिस्थिती आणि मजूर कुटुंबांसमोरील दैनंदिन अडचणींची चर्चा केली आहे. कामाच्या ठिकाणी निवास, आरोग्यसेवा आणि मुलांच्या शिक्षणाची उपलब्धता हे अशा कुटुंबांसाठी महत्त्वाचे प्रश्न असतात.<ref name="chaudhari-jaggi"/> स्थलांतरित कामगारांना आगाऊ रक्कम देऊन कामावर नेले जात असल्यास, त्या रकमेच्या परतफेडीच्या अटींमुळे त्यांना ठरावीक मालकाकडे काम करत राहावे लागू शकते. आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज, कमी मोबदला आणि काम सोडण्यावरील निर्बंध यांमुळे कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने येत असल्यास बंधित मजुरीची परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. मात्र, हंगामी स्थलांतर करणे किंवा आगाऊ रक्कम घेणे एवढ्यानेच वेठबिगारी सिद्ध होत नाही. कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का आणि कर्ज किंवा दबावामुळे त्याच्या श्रमांवर बंधने घातली आहेत का, हे तपासणे आवश्यक असते. भारतातील तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात कुनाल केशरी आणि राम बी. भगत यांनी स्थलांतराच्या विविध स्वरूपांचा विचार केला आहे.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="act1976"/> बालकांच्या श्रमशोषणाची उदाहरणेही बंधित मजुरीच्या चर्चेत आढळतात. २००२ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, एका स्वयंसेवी संस्थेने बंधित मजुरीत अडकलेल्या १२ वर्षांच्या बालकाची सुटका केली होती. ही घटना बालकांच्या श्रमशोषणाविषयीची नोंद म्हणून महत्त्वाची आहे; मात्र, उपलब्ध वृत्ताच्या आधारे तिचा कोकणातील स्थलांतरित कामगारांच्या परिस्थितीशी थेट संबंध जोडता येत नाही.<ref name="toi-child"/> ली टकर यांच्या भारतातील बालकांच्या बंधित मजुरीविषयक अभ्यासात गरिबी, कर्ज आणि श्रमशोषण यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे.<ref name="tucker"/> स्थलांतरित कामगारांच्या श्रमशोषणाचा विचार करताना कायद्यांची अंमलबजावणी, कामगारांच्या हक्कांचे संरक्षण आणि मुक्त केलेल्या बंधित मजुरांचे पुनर्वसन यांनाही महत्त्व आहे. वेठबिगारीविषयक वृत्तलेखनात कायदेशीर तरतुदी आणि त्यांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी करताना येणाऱ्या अडचणींची चर्चा करण्यात आली आहे.<ref name="sakal-bonded">''सकाळ'', “वेठबिगार मुक्तीच्या शासनाच्या निव्वळ कागदी भराऱ्या!”, १८ जानेवारी २०२५. [https://www.esakal.com/premium-article/the-abolition-of-bonded-labor-remains-a-paper-promise-due-to-poor-implementation-of-policies-gss01 लेखाचा पूर्ण मजकूर].</ref> == हेही पहा == * [[वारली]] == बाह्यदुवे == * [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32977/ मराठी विश्वकोश — वेठबिगार] * [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20368/1/197619.pdf वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६ — अधिकृत कायद्याचा मजकूर] * [https://nhrc.nic.in/activities/bonded-labour राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग — वेठबिगारीविषयक माहिती] * [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf संतोष पांढरी सुरडकर — कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीचा अभ्यास] * [https://www.esahity.com/uploads/5/0/1/2/501218/mmj_vivek_pandit.pdf विवेक पंडित — ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी''] * {{कोकण लोकजीवन}} ==संदर्भ== [[वर्ग:कोकणचा इतिहास]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील सामाजिक प्रश्न]] [[वर्ग:वेठबिगारी]] [[वर्ग:आदिवासींचे हक्क]] [[वर्ग:श्रमिक चळवळी]] 23xxdv7edk4x84jqiewdt9p4m8xsdig 2725859 2725858 2026-10-25T04:41:48Z AdvAnantGholam 172574 2725859 wikitext text/x-wiki कोकणातील वेठबिगार पद्धत हा महाराष्ट्राच्या ग्रामीण श्रमव्यवस्थेच्या इतिहासाशी संबंधित विषय आहे. कर्जाची परतफेड, आर्थिक अवलंबित्व आणि सामाजिक विषमता यांमुळे काही मजुरांना दीर्घकाळ अल्प मोबदल्यात किंवा मोबदल्याविना काम करावे लागत असे. कर्जाच्या बदल्यात एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबीयांना श्रम करण्यास बांधील ठेवणे आणि कर्ज फेडले नसल्याचे कारण देऊन त्यांची मुक्तता नाकारणे, ही बांधील श्रमपद्धतीची महत्त्वाची लक्षणे आहेत. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमव्यवस्थेचा ऐतिहासिक अभ्यास इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी केला आहे. महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांच्या ऐतिहासिक स्वरूपाचा अभ्यास व्ही. एस. कदम यांनीही केला आहे.<ref name="सालढाणा१९८९">Indra Munshi Saldanha, “Attached Labour in Thane: A Historical Overview,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 24, अंक 20, 1989, पृ. 1121–1127.</ref><ref name="कदम१९९१">V. S. Kadam, “Forced Labour in Maharashtra in the Seventeenth and Eighteenth Centuries: A Study in Its Nature and Change,” ''Journal of Economic and Social History of the Orient'', खंड 34, अंक 1/2, 1991, पृ. 55–87.</ref> भारत सरकारच्या श्रम मंत्रालयाने १९९१ मध्ये प्रकाशित केलेल्या ''Report of the National Commission on Rural Labour'' या अहवालात ग्रामीण श्रमिकांची परिस्थिती आणि त्यांच्यासाठी असलेल्या सामाजिक व श्रमविषयक कायद्यांच्या अंमलबजावणीचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="अभ्यासगट१९९१">Ministry of Labour, Government of India, ''Report of the National Commission on Rural Labour'', खंड १, १९९१. [https://indianlabourarchives.org/jspui/handle/20.500.14121/190 अहवालाची अभिलेखीय नोंद].</ref> ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाशी संबंधित एका प्रकरणात कर्जाच्या बदल्यात दीर्घकाळ काम करण्यास भाग पाडल्याची तक्रार मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नोंदीत नमूद आहे. या प्रकरणात तक्रारदार आणि त्यांची पत्नी अनेक वर्षे नाममात्र मोबदल्यावर काम करत असल्याचा आरोप करण्यात आला होता.<ref name="चाटल१९९१">मुंबई उच्च न्यायालय, ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'', फौजदारी रिट याचिका क्रमांक ४०६/१९८८, निर्णय दिनांक २५ सप्टेंबर १९९१; (1992) 2 BomCR 569; 1992 Cri LJ 1228. [https://indiankanoon.org/doc/1998334/ निर्णयाचा मजकूर].</ref> भारतीय संविधानाचा अनुच्छेद २३ मानवी तस्करी, बेगार आणि तत्सम प्रकारचे सक्तीचे श्रम निषिद्ध ठरवतो. वेठबिगार पद्धतीचे निर्मूलन करण्यासाठी संसदेत ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' संमत करण्यात आला. या कायद्याच्या कलम १(३) नुसार तो २५ ऑक्टोबर १९७५ पासून लागू झाल्याचे मानले जाते. कायद्याच्या कलम ४ नुसार वेठबिगार पद्धत रद्द करण्यात आली आणि वेठबिगारांना अशा श्रमांच्या बंधनातून मुक्त करण्यात आले.<ref name="संविधान">भारत सरकार, ''Constitution of India'', अनुच्छेद २३. [https://legislative.gov.in/constitution-of-india/ संविधानाचा अधिकृत मजकूर].</ref><ref name="कायदा१९७६">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', अधिनियम क्रमांक १९, १९७६, कलम १(३) आणि ४. [https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/1491?view_type=browse अधिकृत कायदामजकूर].</ref> वसईतील फौजदारी प्रकरण क्रमांक १६५/१९८५ मध्ये कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी दिलेला निर्दोषमुक्तीचा आदेश मुंबई उच्च न्यायालयाने रद्द केला आणि प्रकरण न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पुढील सुनावणीसाठी पाठवले. हा निर्णय बांधील श्रमाविरुद्धच्या कायद्याच्या अंमलबजावणीशी संबंधित महत्त्वाचा न्यायालयीन दस्तऐवज आहे. मात्र, उच्च न्यायालयाच्या या निर्णयावरून संबंधित आरोपीची अंतिम दोषसिद्धी झाली होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="चाटल१९९१"/> == व्युत्पत्ती आणि संकल्पना == === वेठबिगार, वेठ आणि बेगार यांचा अर्थ === ‘वेठबिगार’ ही संज्ञा एखाद्या व्यक्तीकडून तिच्या इच्छेविरुद्ध, विनामोबदला किंवा अत्यल्प मोबदल्यात सक्तीने श्रम करून घेण्याच्या प्रथेशी संबंधित आहे. मराठी विश्वकोशातील ‘वेठबिगार’ या नोंदीनुसार, अशा व्यवस्थेत व्यक्तीच्या दुर्बल किंवा परावलंबी परिस्थितीचा गैरफायदा घेऊन तिच्याकडून सक्तीने काम करून घेतले जाते. ऐतिहासिक काळात शासकीय अधिकारी, जमीनधारक आणि प्रभावशाली व्यक्तींकडून लोकांना विनामोबदला किंवा अल्प मोबदल्यात काम करण्यास भाग पाडले जात असे.<ref name="मराठीविश्वकोशवेठबिगार">‘वेठबिगार’, ''मराठी विश्वकोश'', महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ. [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32977/ ऑनलाइन लेख].</ref> ‘वेठ’ आणि ‘बेगार’ या संज्ञांचा वापरही सक्तीच्या श्रमांच्या संदर्भात आढळतो. महाराष्ट्रातील सतराव्या आणि अठराव्या शतकांतील सक्तीच्या श्रमव्यवस्थेचा अभ्यास करताना व्ही. एस. कदम यांनी या प्रथांचे स्वरूप आणि काळानुसार त्यांच्यात झालेले बदल यांचा विचार केला आहे. ऐतिहासिक नोंदींमध्ये या संज्ञांचा अर्थ लावताना संबंधित काळातील सामाजिक, आर्थिक आणि प्रशासकीय परिस्थिती विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="कदम१९९१"/><ref name="मराठीविश्वकोशवेठबिगार"/> वेठबिगारी आणि सर्वसाधारण कमी वेतनाची मजुरी यांत फरक आहे. केवळ कमी वेतन मिळणे किंवा कर्ज असणे एवढ्यानेच एखादी परिस्थिती कायदेशीरदृष्ट्या वेठबिगारी ठरत नाही. ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' च्या कलम २(ग) नुसार, आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज, सामाजिक अथवा रूढीगत बंधन, वारसाहक्काने आलेली जबाबदारी, आर्थिक मोबदला किंवा विशिष्ट जात अथवा समुदायात जन्म यांसारख्या कारणांमुळे एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना विनामजुरी अथवा नाममात्र मजुरीवर काम करावे लागत असेल, किंवा रोजगाराचे स्वातंत्र्य, मुक्त संचार अथवा स्वतःच्या श्रमातून मिळालेल्या उत्पादनाचा योग्य मोबदला मिळवण्याचा अधिकार गमवावा लागत असेल, तर संबंधित परिस्थिती या कायद्यातील बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते.<ref name="वेठबिगारकायदा">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', अधिनियम क्रमांक १९, १९७६, कलम २. [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1491/1/197619.pdf कायद्याचा मजकूर].</ref> === वेठबिगारी आणि बंधित श्रम यांतील फरक === ‘वेठबिगारी’ आणि ‘बंधित श्रम’ या संज्ञा परस्परांशी संबंधित आहेत. ‘वेठबिगारी’ हा शब्द ऐतिहासिक आणि सामाजिक संदर्भांत सक्तीने, विनामोबदला किंवा अत्यल्प मोबदल्यात काम करून घेण्याच्या प्रथांसाठी वापरला जातो. ‘बंधित श्रम’ ही संज्ञा ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मध्ये विशिष्ट कायदेशीर अर्थाने परिभाषित केली आहे. त्यामुळे ऐतिहासिक प्रथांचे वर्णन आणि एखाद्या प्रकरणाचे कायदेशीर वर्गीकरण करताना संबंधित संदर्भ लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/><ref name="सालढाणा१९८९"/> या कायद्यातील व्याख्येनुसार, कर्ज किंवा आगाऊ रक्कम, सामाजिक अथवा रूढीगत बंधन, वारसाहक्काने आलेली जबाबदारी किंवा इतर नमूद कारणांमुळे एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना ठरावीक अथवा अनिश्चित काळासाठी विनामजुरी किंवा नाममात्र मजुरीवर काम करावे लागत असेल, तर ती परिस्थिती बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते. रोजगाराचे स्वातंत्र्य, भारताच्या प्रदेशात मुक्तपणे संचार करण्याचा अधिकार किंवा स्वतःच्या श्रमातून मिळालेल्या उत्पादनाचा बाजारभावाने विनियोग करण्याचा अधिकार हिरावला जाणे, यांचाही या कायद्यात विचार केला आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/> केवळ कमी वेतन मिळणे, कर्ज असणे किंवा कठीण परिस्थितीत काम करणे एवढ्याच आधारावर बंधित श्रम असल्याचा निष्कर्ष काढता येत नाही. कामगाराला काम स्वीकारण्याचे किंवा सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, कर्ज अथवा अन्य बंधनामुळे त्याच्यावर सक्ती केली जाते का आणि त्याच्या अधिकारांवर निर्बंध आहेत का, यांसारख्या बाबी तपासणे आवश्यक असते. भारतातील बंधित श्रमाच्या स्वरूपाचा अभ्यास करताना कायदेशीर तरतुदींबरोबरच सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीचाही विचार करण्यात आला आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/> <ref name="tucker">Lee Tucker, ''The Small Hands of Slavery: Bonded Child Labor in India'', Human Rights Watch, 1996. [https://search.worldcat.org/title/1027700403 ग्रंथाची नोंद].</ref> <ref name="mishra">Lakshmidhar Mishra, ''Human Bondage: Tracing its Roots in India'', SAGE Publications, 2011. [https://books.google.com/books?id=WNuGAwAAQBAJ ग्रंथाची नोंद].</ref> आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटनेच्या व्याख्येनुसार, सक्तीच्या श्रमांमध्ये व्यक्तीच्या स्वेच्छेविरुद्ध आणि दंड किंवा दंडात्मक परिणामाची धमकी देऊन काम करून घेण्याचा घटक महत्त्वाचा असतो. या व्याख्येत कामगाराने स्वेच्छेने काम स्वीकारले आहे का आणि त्याला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, यांचाही विचार केला जातो. त्यामुळे बंधित श्रम आणि सक्तीचे श्रम या संकल्पना संबंधित असल्या, तरी त्यांचे वर्गीकरण करताना लागू असलेल्या कायद्याची व्याख्या आणि प्रत्यक्ष परिस्थिती तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="ilo-forced-labour">आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटना, “What is forced labour?” [https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons/what-forced-labour अधिकृत संकेतस्थळ].</ref> == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == === प्राचीन आणि मध्ययुगीन महाराष्ट्रातील सक्तीचे श्रम === महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांचा इतिहास समजून घेताना प्राचीन काळातील श्रमव्यवस्था, मध्ययुगीन राजकीय व्यवस्था आणि अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील ‘वेठबेगार’ पद्धत यांमध्ये फरक करणे आवश्यक आहे. प्राचीन आणि मध्ययुगीन भारतीय समाजातील सक्तीच्या श्रमांविषयी इतिहासलेखनात चर्चा आढळते; मात्र त्यावरून आजच्या अर्थाने बंधित श्रमपद्धती संपूर्ण प्राचीन महाराष्ट्रात एकाच स्वरूपात अस्तित्वात होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="कदम१९९१"/> अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील वेठबेगार पद्धतीचा अभ्यास इतिहासकार हिरोशी फुकाझावा यांनी तत्कालीन प्रशासकीय कागदपत्रांच्या आधारे केला आहे. त्यांच्या संशोधनात अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील सक्तीच्या श्रमव्यवस्थेचे स्वरूप तपासण्यात आले आहे. या नोंदींमधून राज्याच्या किंवा स्थानिक प्रशासनाच्या कामांसाठी सक्तीचे श्रम घेतले जात असल्याचे दिसते. या व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी तत्कालीन प्रशासकीय गरजा, गावपातळीवरील जबाबदाऱ्या आणि सामाजिक रचना यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="फुकाझावा१९७१">Hiroshi Fukazawa, “A Note on the Corvée System (Vethbegar) in the Eighteenth Century Maratha Kingdom,” ''Hitotsubashi Journal of Economics'', खंड 11, अंक 2, फेब्रुवारी 1971, पृ. 1–10. [https://www.jstor.org/stable/43295523 संशोधनलेख].</ref> या व्यवस्थेतील श्रमांची जबाबदारी सर्व समाजघटकांवर समान प्रमाणात होती, असे गृहीत धरता येत नाही. फुकाझावा यांच्या अभ्यासातून सक्तीच्या श्रमांचे स्वरूप आणि तत्कालीन सामाजिक व प्रशासकीय व्यवस्थेशी असलेले त्यांचे संबंध अभ्यासता येतात. तथापि, या निष्कर्षांचा वापर करताना संशोधनाचा कालखंड आणि भौगोलिक व्याप्ती लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="फुकाझावा१९७१"/> मराठा राज्यातील ‘वेठ’, ‘बेगार’ किंवा ‘वेठबेगार’ या संज्ञा सक्तीच्या श्रमांच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्याचे फुकाझावा यांच्या संशोधनातून दिसते. मात्र, राज्याच्या किंवा सार्वजनिक कामांसाठी घेतले जाणारे सक्तीचे श्रम आणि कर्जाच्या बंधनामुळे एखाद्या मजुराला दीर्घकाळ काम करावे लागणारी बंधित श्रमपद्धती यांचे स्वरूप नेहमीच एकसारखे होते, असे नाही.<ref name="फुकाझावा१९७१"/><ref name="कदम१९९१"/> आधुनिक काळातील बांधील श्रम समजून घेण्यासाठी भारत सरकारच्या राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाचा अहवाल उपयुक्त आहे. या अहवालात ग्रामीण श्रमिकांची परिस्थिती आणि बांधील श्रमाशी संबंधित प्रश्नांचा आढावा घेतला आहे. मात्र, आधुनिक काळातील बांधील श्रमाचे स्वरूप मांडणारा हा अहवाल प्राचीन महाराष्ट्रातील प्रत्येक प्रदेशात अशीच व्यवस्था अस्तित्वात होती, याचा स्वतंत्र पुरावा मानता येत नाही. <ref name="राष्ट्रीयग्रामीणश्रम">भारत सरकार, श्रम मंत्रालय, ''Report of the National Commission on Rural Labour, Volume I'', १९९१. [https://dans.nls.ac.in/handle/123456789/5886 अहवालाचा अभिलेख].</ref> === ब्रिटिशकालीन कोकणातील जमीनव्यवस्था === ब्रिटिश राजवटीच्या काळात कोकणातील ग्रामीण समाजजीवनावर जमीनमहसूल व्यवस्था, जमीनधारणेचे विविध प्रकार आणि शेतकरी व महसूल गोळा करणाऱ्या मध्यस्थांमधील संबंध यांचा प्रभाव होता. या प्रदेशातील जमीनधारणेच्या पद्धती आणि महसूल प्रशासनाची माहिती ब्रिटिशकालीन जिल्हा गॅझेटियरमध्ये नोंदवलेली आहे. ठाणे, कुलाबा आणि रत्नागिरी-सावंतवाडी या प्रदेशांशी संबंधित गॅझेटियर हे या इतिहासाच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत आहेत. <ref name="gazetteer-thana1882">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XIII: Tha'na'', भाग १ व २, Government Central Press, Bombay, 1882. [https://books.google.com/books?id=I7wMAAAAIAAJ भाग १] · [https://books.google.com/books?id=c78IAAAAQAAJ भाग २].</ref> <ref name="gazetteer-kolaba1883">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XI: Kola'ba and Janjira'', Government Central Press, Bombay, 1883. [https://books.google.co.in/books?id=4bMIAAAAQAAJ ग्रंथाचा मजकूर].</ref> <ref name="gazetteer-ratnagiri1880">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume X: Ratnagiri and Savantvadi'', Government Central Press, Bombay, 1880. [http://hdl.handle.net/10973/19585 ग्रंथाचा डिजिटल मजकूर].</ref> कोकणातील जमीनव्यवस्थेच्या इतिहासात खोतशाहीला विशेष महत्त्व आहे. खोत हा विशिष्ट जमीनमहसूल व्यवस्थेत गावाच्या महसूलवसुलीशी संबंधित अधिकार आणि जबाबदाऱ्या असलेला मध्यस्थ असे. खोताचे अधिकार, जमीनधारकांचे हक्क आणि शेतकऱ्यांकडून वसूल होणारा महसूल यांचे स्वरूप प्रदेशानुसार आणि जमीनधारणेच्या प्रकारानुसार बदलत असे. या व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी ब्रिटिशकालीन गॅझेटियरमधील नोंदी आणि खोतशाहीविषयक कायदे विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/> <ref name="kolaba-gazetteer1964">Government of Maharashtra, ''Maharashtra State Gazetteers: Kolaba District'', Revised Edition, Directorate of Government Printing, Stationery and Publications, Bombay, 1964. [https://books.google.com/books?id=W2hDAAAAYAAJ ग्रंथाची नोंद].</ref> <ref name="खोतनिर्मूलनकायदा">Government of Maharashtra, ''The Maharashtra Khoti Abolition Act'', Bombay Act No. VI of 1950, 3 April 1950. [https://bombayhighcourt.gov.in/bhc/libweb/legislation/acts/1950.06.pdf अधिकृत कायद्याचा मजकूर].</ref> खोतशाही व्यवस्थेतील जमीनधारणेचे प्रकार, महसूलवसुलीचे अधिकार आणि शेतकऱ्यांवरील आर्थिक जबाबदाऱ्या यांचा ग्रामीण समाजातील सत्तासंबंधांवर परिणाम होत असे. खोत आणि कुळांमधील संबंध, भाडे किंवा महसूलवसुली आणि जमिनीवरील हक्क या बाबींचा कोकणातील कृषिसंबंधांच्या इतिहासात विचार केला जातो. या विषयाच्या अभ्यासासाठी कुलाबा जिल्ह्याचा गॅझेटियर आणि खोतशाहीविरोधी चळवळीवरील ऐतिहासिक संशोधन उपयुक्त ठरते.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> <ref name="खोतविरोधीचळवळ">Santosh Pandhari Suradkar, ''The Anti-Khoti Movement in the Konkan, c. 1920–1949'', NLI Research Studies Series No. 106/2013, V. V. Giri National Labour Institute, Noida, २०१३. [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf संशोधन अहवालाचा पूर्ण मजकूर].</ref> खोतशाही निर्मूलनासाठी विसाव्या शतकाच्या मध्यावर कायदेशीर पावले उचलण्यात आली. महाराष्ट्र खोतशाही निर्मूलन अधिनियम, १९५० मध्ये तत्कालीन रत्नागिरी आणि कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही जमीनधारणा रद्द करण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम १(३) नुसार त्याची अंमलबजावणी शासनाच्या अधिसूचनेद्वारे निश्चित करण्यात आली; उपलब्ध नोंदीनुसार हा कायदा १५ मे १९५० पासून लागू झाला. त्यामुळे १९४९ मधील विधेयकाचा पूर्वइतिहास आणि १९५० मधील अधिनियम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/> खोतशाही किंवा इतर जमीनमहसूल पद्धती अस्तित्वात होत्या, एवढ्यावरून त्या व्यवस्थांखालील सर्व शेतकरी वेठबिगार होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. एखाद्या विशिष्ट ठिकाणी सक्तीचे श्रम किंवा बंधित श्रम अस्तित्वात असल्याचे सांगण्यासाठी त्यासंबंधीचे स्वतंत्र ऐतिहासिक पुरावे आवश्यक आहेत.<ref name="खोतविरोधीचळवळ"/><ref name="राष्ट्रीयग्रामीणश्रम"/> === खोतशाही, जमीनधारणा आणि शेतकरी संबंध === कोकणातील पारंपरिक जमीनव्यवस्थेत खोतशाहीला महत्त्वाचे स्थान होते. या व्यवस्थेत खोत हा गावाच्या जमीनमहसुलाची वसुली करून सरकारला महसूल भरण्याची जबाबदारी स्वीकारणारा मध्यस्थ असे. खोताचे अधिकार, सरकारशी असलेले त्याचे संबंध आणि शेतकऱ्यांचे जमिनीवरील हक्क हे प्रदेशातील प्रथा, महसूल करार आणि लागू असलेल्या कायद्यांनुसार ठरत असत. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या १९२४ मधील ''Ganpati Gopal Risbud v. Secretary of State for India'' या निर्णयात खोतशाहीच्या स्वरूपाचा आणि तिच्या ऐतिहासिक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. ब्रिटिशांनी १८१८ च्या सुमारास कोकणाचा ताबा घेतल्यानंतर खोतांशी महसूलवसुलीबाबत केलेले करार आणि पुढे करण्यात आलेल्या महसूलविषयक कायदेशीर तरतुदींचाही या निर्णयात उल्लेख आहे.<ref name="रिसबूड१९२४">मुंबई उच्च न्यायालय, ''Ganpati Gopal Risbud v. Secretary of State for India'', निर्णय दिनांक १ एप्रिल १९२४, (1924) 26 BOMLR 754; AIR 1925 Bombay 44. [https://indiankanoon.org/doc/713279/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> खोतशाहीचे स्वरूप कोकणातील सर्व जिल्ह्यांत एकसारखे नव्हते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही निर्मूलनाच्या विधेयकावर बोलताना ही व्यवस्था प्रामुख्याने रत्नागिरी जिल्ह्यात, तसेच कुलाबा आणि ठाणे जिल्ह्यांच्या काही भागांत अस्तित्वात असल्याचे नमूद केले. त्यांच्या भाषणानुसार, रत्नागिरी जिल्ह्यात खोतशाहीचे नियमन १८८० च्या कायद्याने होत होते; कुलाबा जिल्ह्यात तिचे स्वरूप प्रथा व रूढींवर अवलंबून होते, तर ठाणे जिल्ह्यात काही ठिकाणी ते सनद किंवा अनुदानाच्या अटींशी संबंधित होते. खोतशाही आणि रयतवारी पद्धतीतील फरक स्पष्ट करताना त्यांनी महसूलवसुलीतील खोताच्या मध्यस्थीची भूमिका अधोरेखित केली.<ref name="आंबेडकर१९३७">डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, “On a Bill to Abolish the Khoti System,” मुंबई विधानसभेतील भाषण, १७ सप्टेंबर १९३७, ''Dr. Babasaheb Ambedkar: Writings and Speeches'', खंड २, पृ. १०१–१०३. [https://baws.in/books/baws/EN/Volume_02/pdf/120 मूळ भाषणाचा मजकूर].</ref> खोत आणि शेतकरी यांच्यातील संबंधांमध्ये महसूल व भाडे वसुलीबरोबरच जमिनीवरील हक्क आणि आर्थिक अवलंबित्व यांचाही समावेश होता. खोतशाहीवरील ऐतिहासिक संशोधनात कुळांकडून होणारी आकारणी, खोतांचे अधिकार आणि ग्रामीण शेतकऱ्यांची आर्थिक परिस्थिती यांचा विचार केला आहे. काही ठिकाणी खोतांच्या अधिकारांचा गैरवापर होऊन कुळांवर अतिरिक्त आकारणी आणि इतर बंधने लादली जात असल्याचे डॉ. आंबेडकर यांनी १९३७ च्या भाषणात नमूद केले. तथापि, या नोंदींवरून सर्व खोत किंवा सर्व कुळांचे संबंध एकाच स्वरूपाचे होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="खोतविरोधीचळवळ"/> खोतशाहीविरोधातील असंतोष विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात संघटित चळवळीच्या स्वरूपात पुढे आला. शेतकऱ्यांवरील आर्थिक भार, कुळांचे हक्क आणि खोतांचे अधिकार हे या संघर्षातील प्रमुख मुद्दे होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखालील स्वतंत्र मजूर पक्षाने खोतशाही निर्मूलनाचा प्रश्न विधिमंडळात आणि सार्वजनिक चर्चेत उपस्थित केला. संतोष पंढरी सुरडकर यांच्या संशोधनात या चळवळीचा अभ्यास करताना शेतकरी, जातीय विषमता, वर्गसंबंध आणि मुंबईत स्थलांतरित होऊन काम करणाऱ्या मजुरांच्या सहभागाचाही विचार केला आहे.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="खोतविरोधीचळवळ"/> खोतशाही निर्मूलनासाठी विसाव्या शतकाच्या मध्यावर कायदेशीर पावले उचलण्यात आली. महाराष्ट्र खोतशाही निर्मूलन अधिनियम, १९५० मध्ये तत्कालीन रत्नागिरी आणि कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही जमीनधारणा रद्द करण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम १(३) नुसार त्याची अंमलबजावणी शासनाच्या अधिसूचनेद्वारे निश्चित करण्यात आली. त्यामुळे १९४९ मधील विधेयकाचा पूर्वइतिहास आणि १९५० मधील अधिनियम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/> === कर्जबाजारीपणा आणि बांधील श्रम === ग्रामीण भागातील कर्जबाजारीपणा हा बांधील श्रमपद्धतीशी संबंधित महत्त्वाचा घटक होता. अल्प उत्पन्न, अनियमित रोजगार, सामाजिक गरजांसाठी घ्यावे लागणारे कर्ज आणि संस्थात्मक कर्जपुरवठ्याची मर्यादित उपलब्धता यांमुळे काही गरीब कुटुंबे सावकार किंवा जमीनधारकांवर अवलंबून राहत असत. कर्जाची परतफेड करता न आल्यास काही परिस्थितींमध्ये कर्जदाराला किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांना दीर्घकाळ काम करावे लागत असे. अशा वेळी कर्ज हे केवळ आर्थिक देणे न राहता श्रमांवर आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे साधन बनू शकत असे. <ref name="kulkarni-bonded">S. D. Kulkarni, “Bonded Labour and Illicit Money-Lending in Maharashtra: Review of a Report,” ''Economic and Political Weekly'', खंड १४, अंक १०, १० मार्च १९७९, पृ. ५६१–५६४. [https://www.epw.in/journal/1979/10/review-agriculture-uncategorised/bonded-labour-and-illicit-money-lending-maharashtra लेखाची नोंद].</ref> <ref name="dalwai">Husain Dalwai, “Bonded Labour Continues,” ''Economic and Political Weekly'', २८ मे १९७७, पृ. ८६८–८६९.</ref> महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि बेकायदेशीर सावकारी यांच्यातील संबंधांचा आढावा எடுத்தபோது एस. डी. कुलकर्णी यांनी बांधील श्रमाच्या प्रश्नावर तत्कालीन सरकारी अहवालाच्या संदर्भात चर्चा केली. त्यांच्या लेखात ग्रामीण कर्जव्यवस्था आणि बांधील श्रम यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. या संबंधांचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी कर्जवसुलीची पद्धत, मजुरांची आर्थिक असुरक्षितता आणि ग्रामीण भागातील सत्तासंबंध यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/> ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी बांधील मजुरांच्या परिस्थितीसह महाराष्ट्रातील बांधील श्रमाच्या प्रश्नाची नोंद राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासगटाच्या १९९१ च्या अहवालात आढळते. या अहवालाचा उपयोग ग्रामीण श्रमव्यवस्था, आदिवासी मजुरांची परिस्थिती आणि बांधील श्रमाविरुद्ध करण्यात आलेल्या प्रयत्नांचा अभ्यास करण्यासाठी करता येतो. विशिष्ट घटना, मजुरांची संख्या किंवा कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याच्या कालावधीविषयीचे दावे करताना अहवालातील संबंधित नोंदी तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study">Government of India, Ministry of Labour, ''Report of the National Commission on Rural Labour, Volume I'', New Delhi, १९९१. [https://dans.nls.ac.in/handle/123456789/5886 अहवालाची ग्रंथालयीन नोंद] ([https://indianlabourarchives.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.14121/190/Report%20of%20the%20National%20Commission%20on%20Rural%20Labour.pdf?isAllowed=y&sequence=1 पूर्ण अहवाल]).</ref> कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याची प्रत्येक व्यवस्था बंधित श्रम ठरत नाही. मात्र, कर्जाच्या अटींमुळे कामगाराला रोजगार सोडता येत नसेल, स्वतःचे श्रम स्वतंत्रपणे विकण्याचे स्वातंत्र्य नसेल किंवा कर्ज फेडण्यासाठी त्याच्याकडून विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करून घेतले जात असेल, तर परिस्थितीनुसार ती व्यवस्था कायद्यातील बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते. ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मध्ये बंधित श्रमाची व्याख्या आणि अशी पद्धत रद्द करण्यासाठी आवश्यक तरतुदी करण्यात आल्या आहेत.<ref name="act1976">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', Act No. 19 of 1976, ९ फेब्रुवारी १९७६. [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20368/1/197619.pdf अधिकृत कायद्याचा पूर्ण मजकूर].</ref> === कर्जबाजारीपणा आणि बांधील श्रम === ग्रामीण भागातील कर्जबाजारीपणा हा बांधील श्रमपद्धतीशी संबंधित महत्त्वाचा घटक होता. अल्प उत्पन्न, अनियमित रोजगार, कौटुंबिक गरजांसाठी घ्यावे लागणारे कर्ज आणि संस्थात्मक कर्जपुरवठ्याची मर्यादित उपलब्धता यांमुळे काही गरीब कुटुंबे सावकार किंवा जमीनधारकांवर अवलंबून राहत असत. कर्जाची परतफेड करता न आल्यास काही परिस्थितींमध्ये कर्जदाराला किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांना दीर्घकाळ काम करावे लागत असे. अशा परिस्थितीत कर्ज हे केवळ आर्थिक देणे न राहता मजुरांच्या श्रमांवर आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे साधन बनू शकत असे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/><ref name="mishra"/> महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि बेकायदेशीर सावकारी यांच्यातील संबंधांचा आढावा एस. डी. कुलकर्णी यांनी १९७९ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या लेखात घेतला आहे. हुसैन दलवाई यांनी १९७७ मधील लेखातही बांधील श्रमाची समस्या कायम असल्याचा मुद्दा मांडला होता. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाच्या ऐतिहासिक परिस्थितीचा अभ्यास करताना इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी ग्रामीण श्रमसंबंध आणि कर्जाधारित अवलंबित्वाचा विचार केला आहे. व्ही. एस. कदम यांच्या संशोधनातून महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांच्या ऐतिहासिक स्वरूपातील बदलांचा अभ्यास करता येतो.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/> <ref name="saldanha-attached">Indra Munshi Saldanha, “Tribal Women in the Warli Revolt: 1945–47: ‘Class’ and ‘Gender’ in the Left Perspective,” ''Economic and Political Weekly'', खंड २१, अंक १७, १९८६, पृ. WS-41–WS-52.</ref><ref name="kadam">V. S. Kadam, “Forced Labour in Maharashtra in the Seventeenth and Eighteenth Centuries: A Study in its Nature and Change,” ''Journal of the Economic and Social History of the Orient'', खंड ३४, अंक १–२, १९९१, पृ. ५५–८७.</ref> राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासगटाने १९९१ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या अहवालात ग्रामीण भागातील बांधील श्रमाच्या प्रश्नाची नोंद केली आहे. अशा श्रमव्यवस्थेचा अभ्यास करताना कर्जाची रक्कम, परतफेडीच्या अटी, कामाचा कालावधी, मिळणारा मोबदला आणि कामगाराला रोजगार सोडण्याचे स्वातंत्र्य होते की नाही, या बाबी तपासणे महत्त्वाचे ठरते.<ref name="nclr-study"/><ref name="mishra"/> कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याची प्रत्येक व्यवस्था कायद्याच्या दृष्टीने बंधित श्रम ठरत नाही. मात्र, कर्जाच्या अटींमुळे कामगाराला रोजगार सोडता येत नसेल, त्याच्या श्रमस्वातंत्र्यावर बंधने येत असतील किंवा त्याच्याकडून विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करून घेतले जात असेल, तर संबंधित परिस्थिती ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मधील व्याख्येत येऊ शकते.<ref name="act1976"/> == कोकणातील वेठबिगारीचे स्वरूप == === कृषी क्षेत्रातील बांधील मजुरी === कोकणातील ग्रामीण श्रमव्यवस्थेत शेती हा रोजगाराचा महत्त्वाचा स्रोत होता. जमीनधारणा, कर्जाची उपलब्धता, मजुरीच्या अटी आणि सामाजिक संबंध यांमुळे शेतकरी व कृषिमजूर यांच्यातील संबंध वेगवेगळ्या स्वरूपाचे होते. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाच्या ऐतिहासिक अभ्यासातून ग्रामीण भागातील काही मजूर जमीनधारकांवर आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून असल्याचे दिसून येते. मात्र, सर्व कृषिमजुरांची परिस्थिती सारखी होती किंवा सर्व मजूर बांधील श्रमात अडकले होते, असे मानता येत नाही.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> कृषी क्षेत्रातील बांधील मजुरीचा संबंध कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरांच्या श्रमांवर असलेल्या नियंत्रणाशी जोडला जाऊ शकतो. काही परिस्थितींमध्ये कर्जाच्या परतफेडीसाठी मजुराला दीर्घकाळ एकाच जमीनधारकाकडे काम करावे लागत असे. कर्जाच्या अटींमुळे रोजगार सोडण्याचे स्वातंत्र्य मर्यादित झाले किंवा कामगाराला विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करण्यास भाग पाडले गेले, तर परिस्थितीनुसार ती बंधित श्रमाची व्यवस्था ठरू शकते. महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि सावकारी यांच्यातील संबंधांवरील अभ्यासांत या समस्येचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/><ref name="act1976"/> ठाणे जिल्ह्यातील वारली आदिवासींच्या सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासातून आदिवासी समाजातील श्रमसंबंध, जमीनधारणा आणि व्यापक सामाजिक-आर्थिक बदल समजून घेण्यास मदत होते. आदिवासी शेतकरी आणि कृषिमजुरांच्या परिस्थितीचा अभ्यास करताना जमीन उपलब्धता, रोजगाराचे स्वरूप आणि सामाजिक विषमता या घटकांचाही विचार करावा लागतो.<ref name="heredia">Rudolf C. Heredia आणि Ajay Dandekar, “Warli Social History: An Introduction,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 35, अंक 50, 2000, पृ. 4428–4436.</ref> भारतीय कृषीव्यवस्थेतील उत्पादनसंबंध आणि अतिरिक्त उत्पादनाचे हस्तांतरण यांचा अभ्यास अमित बासोले आणि दीपंकर बसू यांनी केला आहे. उषा पटनाईक यांनीही कृषी क्षेत्रातील भांडवलशाहीच्या विकासाचा अभ्यास केला आहे. हे संशोधन कृषी उत्पादनसंबंध, मजुरी आणि ग्रामीण आर्थिक संरचना समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे. तथापि, या व्यापक अभ्यासांच्या आधारे कोकणातील एखाद्या विशिष्ट गावात वेठबिगारी होती, असा थेट निष्कर्ष काढण्यासाठी स्थानिक पुरावे आवश्यक आहेत.<ref name="basole">Amit Basole आणि Deepankar Basu, “Relations of Production and Modes of Surplus Extraction in India: Part I – Agriculture,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 46, अंक 14, 2011, पृ. 41–58.</ref><ref name="patnaik">Utsa Patnaik, “Development of Capitalism in Agriculture-I,” ''Social Scientist'', खंड 1, अंक 2, 1972, पृ. 15–31.</ref> कृषी क्षेत्रातील कमी मजुरी आणि बंधित श्रम यांत फरक करणे आवश्यक आहे. केवळ कमी वेतन मिळणे हे वेठबिगारीचे पुरेसे लक्षण नाही. कर्ज किंवा अन्य बंधनांमुळे मजुराला काम सोडता येत नसेल किंवा त्याच्या श्रमस्वातंत्र्यावर निर्बंध आले असतील, तर संबंधित परिस्थिती ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मधील व्याख्येनुसार तपासावी लागते.<ref name="act1976"/> === कर्जाच्या बदल्यात श्रम === आर्थिक अडचणीच्या काळात शेतमजूर, भूमिहीन कुटुंबे आणि आदिवासी समुदायांतील काही व्यक्ती सावकार, जमीनमालक किंवा अन्य मालकांकडून आगाऊ रक्कम घेत असत. या रकमेच्या बदल्यात स्वतःचे किंवा कुटुंबातील सदस्यांचे श्रम देण्याची अट स्वीकारली जाऊ शकत असे. कर्जाची परतफेड होईपर्यंत काम करण्याची अपेक्षा असली, तरी कमी मजुरी, व्याजाची वाढ किंवा हिशेबातील अपारदर्शकता यांमुळे कर्ज फेडणे कठीण होऊन श्रमाचे बंधन दीर्घकाळ टिकू शकत असे. अशा परिस्थितीत कर्ज हे आर्थिक व्यवहारापुरते मर्यादित न राहता कामगाराच्या रोजगारस्वातंत्र्यावर आणि हालचालींच्या स्वातंत्र्यावर मर्यादा आणणारे साधन ठरू शकत असे.<ref name="nclr-study"/><ref name="saldanha-attached"/><ref name="mishra"/> या व्यवस्थेत कामगाराच्या मजुरीतून कर्जाचे हप्ते वजा केले जाणे, रोख मजुरीऐवजी धान्य किंवा इतर वस्तू देणे आणि कामाच्या मोबदल्याचा हिशेब मालकाकडेच राहणे अशा पद्धती असू शकतात. अशा परिस्थितीत कर्जाची किती परतफेड झाली आणि किती रक्कम बाकी आहे, हे स्वतंत्रपणे पडताळणे कठीण होऊ शकते. महाराष्ट्रातील बांधील श्रमावरील अभ्यासांत कर्ज, अनौपचारिक सावकारी आणि श्रमांवरील नियंत्रण यांच्यातील संबंध अधोरेखित करण्यात आले आहेत. तथापि, या सर्व पद्धती प्रत्येक गावात किंवा प्रत्येक कामगाराच्या बाबतीत समान स्वरूपात अस्तित्वात होत्या, असे मानता येत नाही.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="nclr-study"/><ref name="mishra"/> ठाणे जिल्ह्यातील ऐतिहासिक श्रमसंबंधांचा अभ्यास करताना जमीनमालकी, सामाजिक विषमता आणि आदिवासी कामगारांचे आर्थिक अवलंबित्व यांचा परस्परसंबंध लक्षात घ्यावा लागतो. कर्जाच्या बदल्यात काम करणे, जमीनमालकाशी आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून असणे आणि सक्तीने श्रम करवून घेणे या परस्परसंबंधित बाबी असल्या, तरी त्यांचा अर्थ एकच नाही. एखाद्या व्यक्तीने कर्ज घेतले किंवा आगाऊ रक्कम स्वीकारली, एवढ्यानेच तिची मजुरी कायदेशीर अर्थाने बंधित ठरत नाही. कर्जामुळे निर्माण झालेले बंधन, काम सोडण्यावरील निर्बंध आणि प्रत्यक्ष स्वातंत्र्याची स्थिती यांचाही विचार करावा लागतो.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/><ref name="nclr-study"/> === वीटभट्ट्या, कोळसाभट्ट्या आणि इतर असंघटित कामे === कोकणातील कातकरी समुदायातील काही कुटुंबांसाठी वीटभट्ट्या आणि कोळसा तयार करण्याचे काम हे हंगामी रोजगाराचे स्रोत राहिले आहेत. कातकरी कामगारांच्या कोळसा तयार करण्याच्या कामावरील अभ्यासातून या रोजगाराचे स्वरूप समजून घेण्यास मदत होते. वीटभट्ट्यांवरील कामासाठी कामगारांना हंगामानुसार स्थलांतर करावे लागू शकते. माती मळणे, विटा तयार करणे, त्या वाळवणे आणि भट्टीशी संबंधित इतर कामे करणे यांत कुटुंबातील अनेक सदस्य सहभागी होऊ शकतात. कोळसा तयार करण्याच्या कामात लाकूड गोळा करणे, भट्टी रचणे, ती पेटवणे आणि कोळसा तयार होईपर्यंत देखरेख करणे अशा श्रमप्रधान कामांचा समावेश होतो. हंगामी रोजगार, अनिश्चित उत्पन्न आणि मूलभूत सुविधांचा अभाव यांमुळे अशा कामगारांना आणि त्यांच्या कुटुंबांना अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.<ref name="sathe">Madhusudan Dattatraya Sathe, “Katkari Labour in Charcoal-Making,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 23, अंक 31, 1988, पृ. 1565–1567.</ref><ref name="chaudhari-jaggi">Mithunchandra Chaudhari आणि Ruchi Jaggi, “Documenting Migrant Lives of Sugarcane Harvesting Labourers in Maharashtra: Autoethnographic Reflections,” ''Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities'', खंड 12, अंक 5, 2020. [https://www.researchgate.net/profile/Ruchi-Jaggi/publication/347832450_Documenting_Migrant_Lives_of_Sugarcane_Harvesting_Labourers_in_Maharashtra-_Autoethnographic_Reflections/links/60ab4c1c45851522bc10cee2/Documenting-Migrant-Lives-of-Sugarcane-Harvesting-Labourers-in-Maharashtra-Autoethnographic-Reflections.pdf लेख].</ref> ९ जानेवारी २००२ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या एका वृत्तानुसार, भिवंडीजवळील महापोली गावातील वीटभट्टीवर एका बारा वर्षांच्या मुलीला तिच्या वडिलांनी घेतलेल्या ८०० रुपयांच्या कर्जाच्या परतफेडीसाठी काम करण्यास भाग पाडल्याचा आरोप करण्यात आला होता. वृत्तानुसार, ती सुमारे दोन वर्षे तेथे काम करत होती आणि स्वयंसेवकांच्या हस्तक्षेपानंतर तिला भट्टीतून मुक्त करण्यात आले. हा वृत्तांत कर्जाच्या बदल्यात बालकामगाराकडून दीर्घकाळ काम करून घेतल्याच्या विशिष्ट घटनेची नोंद करतो. मात्र, या एका घटनेवरून सर्व वीटभट्ट्यांवरील कामगारांची परिस्थिती सारखी होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="toi-child">''The Times of India'', “NGO Rescues 12-Year-Old from Bonded Labour,” 9 जानेवारी 2002. [https://timesofindia.indiatimes.com/bombay-times/ngo-rescues-12-year-old-from-bonded-labour/articleshow/926495660.cms लेख].</ref> वेठबिगारीचा प्रश्न केवळ वीटभट्ट्या किंवा कोळसाभट्ट्यांपुरता मर्यादित नाही. महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरावरील अभ्यासात हंगामी स्थलांतर, दीर्घ कामाचे तास, प्रतिकूल राहणीमान आणि कामाच्या प्रक्रियेत कुटुंबातील सदस्यांचा सहभाग यांसारख्या समस्यांचा विचार करण्यात आला आहे. हा अभ्यास प्रामुख्याने पश्चिम महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांवर केंद्रित असल्यामुळे तो कोकणातील प्रत्येक कामगारसमूहाच्या परिस्थितीचा थेट पुरावा मानता येत नाही; मात्र, हंगामी आणि असंघटित रोजगारातील असुरक्षिततेचा व्यापक संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.<ref name="chaudhari-jaggi"/> अशा रोजगारसंबंधांना वेठबिगारी म्हणण्यासाठी केवळ कमी मजुरी किंवा कठीण कामाच्या अटी पुरेशा नसून, कर्जाच्या बंधनामुळे काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य हिरावले जाणे किंवा सक्तीने श्रम करवून घेणे. === स्थलांतरित आणि हंगामी मजुरांची परिस्थिती === कोकणातील स्थलांतरित मजुरांचा इतिहास समजून घेताना रत्नागिरी जिल्ह्यातून रोजगारासाठी बाहेर पडणाऱ्या लोकांच्या स्थलांतराचा विचार महत्त्वाचा ठरतो. गिल यामिन यांच्या १८४० ते १९२० या कालखंडावरील अभ्यासात रत्नागिरी जिल्ह्यातील स्थलांतराची कारणे आणि स्वरूप यांचा आढावा घेण्यात आला आहे. स्थानिक आर्थिक परिस्थिती, शेतीतील रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि मुंबईसारख्या औद्योगिक केंद्रांमधील रोजगाराची मागणी हे या स्थलांतराच्या संदर्भातील महत्त्वाचे घटक होते. या स्थलांतरातून ग्रामीण भागातील उपजीविकेच्या संधी आणि शहरांतील मजुरांची मागणी यांच्यातील संबंध स्पष्ट होतात.<ref name="yamin">Gill Yamin, “The Character and Origins of Labour Migration from Ratnagiri District 1840–1920,” ''South Asia Research'', खंड 9, अंक 1, 1989, पृ. 33–53. [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/026272808900900103 लेख].</ref> हंगामी स्थलांतर हे ग्रामीण आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांसाठी उत्पन्न मिळवण्याचे एक साधन असते. भारतातील तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात गरीब, अल्पशिक्षित आणि अनुसूचित जाती-जमातींतील लोकांच्या रोजगारासाठी होणाऱ्या स्थलांतराचा विचार करण्यात आला आहे. असे स्थलांतर शेतीच्या हंगामांशी किंवा विशिष्ट उद्योगांतील कामाच्या उपलब्धतेशी संबंधित असू शकते. मात्र, स्थलांतर करणाऱ्या सर्व कामगारांची परिस्थिती एकसारखी नसते. रोजगाराचे स्वरूप, कामाचे ठिकाण, मजुरीच्या अटी आणि कुटुंबाला मिळणारा आधार यांनुसार त्यांचे अनुभव बदलतात.<ref name="keshri-bhagat">Kunal Keshri आणि Ram B. Bhagat, “Temporary and Seasonal Migration in India,” ''Genus'', खंड 66, अंक 3, 2010, पृ. 25–45.</ref> हंगामी रोजगारासाठी गावाबाहेर जाणाऱ्या कामगारांना काम मिळवण्यासाठी ठेकेदार किंवा मुकादमांवर अवलंबून राहावे लागू शकते. काही कामांमध्ये आगाऊ रक्कम देऊन कामगारांची भरती केली जाते. प्रवासाचा खर्च, निवास किंवा इतर गरजांसाठी घेतलेली आगाऊ रक्कम मजुरीतून वसूल केली गेल्यास कामगाराच्या हाती येणाऱ्या उत्पन्नावर परिणाम होऊ शकतो. कर्जाच्या परतफेडीच्या अटींमुळे कामगाराला काम सोडता येत नसेल किंवा त्याला धमकी अथवा दबावाखाली काम करावे लागत असेल, तर परिस्थितीनुसार अशा संबंधांत बंधित मजुरीचे स्वरूप निर्माण होऊ शकते. महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरावरील अभ्यास हंगामी रोजगारातील असुरक्षिततेचा संदर्भ देतो; तथापि, त्यातील निष्कर्ष कोकणातील प्रत्येक स्थलांतरित कामगाराला लागू होतात, असे मानता येत नाही.<ref name="chaudhari-jaggi"/> कोकणातील स्थलांतर आणि वेठबिगारी यांचा संबंध तपासताना स्थलांतर स्वतःहून वेठबिगारीचे लक्षण मानता येत नाही. कामगाराला रोजगार निवडण्याचे आणि काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, मजुरीचा हिशेब पारदर्शक आहे का आणि कर्ज किंवा आगाऊ रकमेच्या आधारे त्याच्यावर सक्ती केली जाते का, या बाबी तपासणे आवश्यक आहे. स्थलांतर हे अनेक कुटुंबांसाठी उपजीविकेचे साधन असू शकते; मात्र, आर्थिक परावलंबित्वाचा गैरफायदा घेऊन कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने आणली गेल्यास अशा रोजगारसंबंधांत शोषण होऊ शकते.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="chaudhari-jaggi"/> == जिल्हानिहाय इतिहास == === ठाणे जिल्हा आणि पालघर परिसर === ==== वारली आदिवासींची सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती ==== ठाणे जिल्ह्यातील वारली आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक इतिहासाचा विचार करताना जमीनमालकी, शेतीमजुरी आणि पारंपरिक उपजीविकेच्या साधनांशी असलेले त्यांचे संबंध महत्त्वाचे ठरतात. अनेक वारली कुटुंबांचा उदरनिर्वाह शेतीमजुरी, जमीनमालकांकडे केलेले काम आणि जंगलाशी संबंधित साधनांवर अवलंबून होता. जमीनधारणेतील विषमता आणि मर्यादित आर्थिक साधनांमुळे काही कुटुंबांना रोजगारासाठी जमीनमालकांवर किंवा इतर प्रभावशाली घटकांवर अवलंबून राहावे लागत असे. वारली समाजाच्या इतिहासावरील अभ्यासांत जमीन, श्रमसंबंध आणि आदिवासींच्या बदलत्या आर्थिक परिस्थितीतील परस्परसंबंधांचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="heredia"/><ref name="upadhyaya">Ashok K. Upadhyaya, “Peasantisation of Adivasis in Thane District,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 15, अंक 52, 1980, पृ. A134–A146.</ref> या भागातील आदिवासींच्या आर्थिक परावलंबित्वाचा वेठबिगारीच्या संदर्भात विचार करताना गरिबी, जमीनहीनता आणि बांधील श्रम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. काही श्रमसंबंधांमध्ये रोख मजुरीऐवजी धान्य किंवा इतर वस्तूंच्या स्वरूपात मोबदला दिला जात असे. कर्ज, आगाऊ रक्कम किंवा जमीनमालकाशी असलेले आर्थिक अवलंबित्व यांमुळे काही कामगारांचे रोजगारस्वातंत्र्य मर्यादित होऊ शकत असे. मात्र, एखाद्या श्रमसंबंधात वेठबिगारी होती की नाही, हे ठरवताना कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य होते का, मजुरीचा हिशेब कसा ठेवला जात होता आणि त्याच्यावर सक्ती किंवा दबाव आणला जात होता का, यांचा विचार करावा लागतो.<ref name="heredia"/><ref name="kulkarni-class">S. D. Kulkarni, “Class and Caste in a Tribal Movement,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 14, अंक 7/8, 1979, पृ. 465, 467–468.</ref> वारली समाजातील स्त्रियांची आर्थिक आणि सामाजिक परिस्थितीही या विषयाचा महत्त्वाचा भाग आहे. शेतीकाम आणि कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी आवश्यक असलेल्या इतर कामांमध्ये स्त्रियांचा सहभाग होता. त्यांच्या श्रमांना स्वतंत्र आर्थिक मूल्य किंवा समान सामाजिक मान्यता मिळत होती का, याचा विचार करताना उपलब्ध ऐतिहासिक पुरावे तपासणे आवश्यक आहे. १९४५ ते १९४७ या काळातील वारली आदिवासींच्या संघर्षाचा अभ्यास करताना इंद्रा मुन्शी सालढाना यांनी वर्गीय विषमता आणि स्त्रियांची सामाजिक स्थिती यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. त्यामुळे आदिवासींच्या श्रमशोषणाचा इतिहास लिहिताना स्त्रियांच्या श्रमाचा आणि त्यांच्या अनुभवांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे महत्त्वाचे ठरते.<ref name="warli-women">Indra Munshi Saldanha, “Tribal Women in the Warli Revolt: 1945–47: ‘Class’ and ‘Gender’ in the Left Perspective,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 21, अंक 17, 1986, पृ. WS41–WS52.</ref> ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर १९४५ ते १९४७ या काळात वारली आदिवासी शेतकऱ्यांचा संघर्ष उभा राहिला. जमीनमालकांकडून होणारे शोषण, अन्यायकारक श्रमसंबंध आणि आदिवासींच्या जीवनावर असलेली आर्थिक-सामाजिक बंधने हे या संघर्षातील महत्त्वाचे प्रश्न होते. गोदावरी परुळेकर यांच्या ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'' या पुस्तकात या चळवळीचे स्वरूप आणि त्यामागील सामाजिक परिस्थिती मांडली आहे. लेस्ली जे. कॅलमन यांच्या अभ्यासातून या काळातील राजकीय परिस्थिती आणि विविध राजकीय संघटनांमधील संबंध समजून घेता येतात; तर भाग्यश्री शंकर जाधव यांनी वारली संघर्षाचा ऐतिहासिक अभ्यास केला आहे.<ref name="parulekar">Godavari Parulekar, ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'', National Book Agency, 1975.</ref><ref name="calman">Leslie J. Calman, “Congress Confronts Communism: Thana District, 1945–47,” ''Modern Asian Studies'', खंड 21, अंक 2, 1987, पृ. 329–348. [https://www.cambridge.org/core/journals/modern-asian-studies/article/congress-confronts-communism-thana-district-194547/0DC4E69E4CDF90264A6A14AEBD6DB8B2 लेख].</ref><ref name="jadhav">Bhagyashree Shankar Jadhav, “The Warlis Struggle in Perspective of Methodology 1945–1947,” ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड 80, 2019, पृ. 701–706.</ref> वारली आदिवासींचा संघर्ष जमीनमालकी, मजुरीच्या अटी, सामाजिक विषमता आणि आदिवासींचे हक्क या प्रश्नांशी संबंधित व्यापक शेतकरी चळवळीचा भाग होता. या चळवळीचा इतिहास केवळ वेठबिगारीविरोधी संघर्षापुरता मर्यादित नाही; त्यात जमीन आणि श्रमसंबंधांतील विषमता तसेच राजकीय संघटन यांचाही समावेश होतो. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासींमधील शिक्षण, सामाजिक जागृती आणि चिकित्सक विचारांच्या विकासावरील अभ्यासांतही बदलत्या सामाजिक परिस्थितीचा वेध घेण्यात आला आहे.<ref name="saldanha-critical">Denzil Saldanha, “‘Socialisation’ of Critical Thought: Responses to Illiteracy among the Adivasis in Thane District,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 24, अंक 30, 1989, पृ. PE54–PE61.</ref><ref name="upadhyaya"/> ==== ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रम ==== ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमांचा प्रश्न समजून घेण्यासाठी तेथील आदिवासी आणि भूमिहीन कामगारांची सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती, जमीनमालकीतील विषमता आणि पारंपरिक श्रमसंबंध यांचा विचार करावा लागतो. जिल्ह्यातील काही कामगारांना उपजीविकेसाठी जमीनमालकांवर किंवा कंत्राटदारांवर अवलंबून राहावे लागत असे. कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरीच्या मोबदल्यातील अनिश्चितता यांमुळे काही कामगारांचे आर्थिक परावलंबित्व वाढू शकत होते. ठाणे जिल्ह्यातील संलग्न मजुरीच्या ऐतिहासिक अभ्यासातून जमीनमालक आणि कामगार यांच्यातील दीर्घकालीन अवलंबित्वाचे स्वरूप समजून घेता येते. तथापि, प्रत्येक पारंपरिक मजुरीचा संबंध कायदेशीर अर्थाने बांधील श्रमाचा होता, असे मानता येत नाही.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> बांधील श्रमाच्या व्यवस्थेत कर्ज किंवा आगाऊ रकमेच्या बदल्यात काम करण्याची अट कामगाराच्या स्वातंत्र्यावर बंधने आणू शकते. कर्जाची परतफेड होईपर्यंत कामगाराला काम सोडता न येणे, मजुरीतून रक्कम वजा केली जाणे किंवा कामाच्या अटींवर मालकाचे नियंत्रण असणे अशा परिस्थितींमुळे आर्थिक परावलंबित्व टिकून राहू शकते. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासात या समस्येच्या सामाजिक आणि आर्थिक पैलूंचा विचार करण्यात आला आहे. ठाणे जिल्ह्यातील श्रमसंबंधांचा अभ्यास करताना कर्ज, रोजगारावरील नियंत्रण आणि कामगाराला उपलब्ध असलेले प्रत्यक्ष स्वातंत्र्य या बाबींचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study"/> बांधील श्रमाच्या प्रश्नाला न्यायालयीन स्तरावरही महत्त्व प्राप्त झाले. ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' या प्रकरणात मुंबई उच्च न्यायालयाने वेठबिगारीशी संबंधित कायदेशीर प्रश्नांचा विचार केला. हा न्यायनिर्णय संबंधित कायदेशीर बाबी समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र, केवळ या प्रकरणाच्या आधारे ठाणे जिल्ह्यातील सर्व कामगारांची परिस्थिती किंवा बांधील श्रमाचे एकूण प्रमाण ठरवता येत नाही.<ref name="chatal">Bombay High Court, ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'', Criminal Writ Petition No. 406 of 1988, निर्णय 25 सप्टेंबर 1991; (1992) 2 BomCR 569; 1992 Cri LJ 1228. [https://indiankanoon.org/doc/1998334/ न्यायनिर्णय].</ref> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या वार्षिक अहवालांत महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविषयक तक्रारी आणि त्यासंबंधीच्या प्रशासकीय कार्यवाहीची नोंद आढळते. आयोगाच्या २०००–२००१ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील, विशेषतः रत्नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित, वेठबिगारीविषयक तक्रारींचा उल्लेख आहे. २००३–२००४ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये वेठबिगारांची ओळख पटवणे, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधीच्या बाबींची नोंद आहे. या अहवालांचा उपयोग संबंधित कालखंडातील तक्रारी आणि प्रशासकीय कार्यवाही समजून घेण्यासाठी करता येतो. मात्र, नोंदवलेल्या प्रकरणांवरून जिल्ह्यातील वेठबिगारीचे एकूण प्रमाण ठरवता येत नाही.<ref name="nhrc-2000">National Human Rights Commission, ''Annual Report 2000–2001''. [https://nhrc.nic.in/sites/default/files/Annual%20Report%202000-2001.pdf अहवाल].</ref><ref name="nhrc-2003">National Human Rights Commission, ''Annual Report 2003–2004''. [https://nhrc.nic.in/sites/default/files/AR03-04ENG.pdf अहवाल].</ref> ==== वसईतील वेठबिगारीविरोधी कारवाई ==== तत्कालीन ठाणे जिल्ह्यातील वेठबिगारीविरोधी प्रयत्नांमध्ये सामाजिक संघटनांचे कार्य आणि न्यायालयीन हस्तक्षेप यांना महत्त्वाचे स्थान होते. १९८० च्या दशकात विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेच्या माध्यमातून आदिवासी व इतर वंचित कामगारांना संघटित करण्याचे प्रयत्न झाले. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील मजुरीविषयक अभ्यासात ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरांना संघटित करण्यासाठी झालेल्या प्रयत्नांची नोंद आहे. या अहवालानुसार, जुलै १९८३ मध्ये संघटित मजुरांनी महाराष्ट्र विधानसभेकडे मोर्चा काढून बांधील मजुरीच्या प्रश्नावर निवेदन सादर केले. या घडामोडींमधून वेठबिगारीचा प्रश्न सामूहिक हक्क आणि सरकारी हस्तक्षेपाशी जोडला गेल्याचे दिसते.<ref name="nclr-study"/><ref name="million-missions">''India’s Million Missions: 75 Years of Service Toward Nation Building'', 2024, पृ. 108. [https://mvda.org.in/wp-content/uploads/2024/07/Indias-Million-Missions-%E2%80%93-75-Years-of-Service-Toward-Nation-Building-NPO-Report_18-March-2024.pdf अहवाल].</ref> वसई येथील कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यापुढे चाललेल्या वेठबिगारीविषयक प्रकरणाच्या संदर्भात ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' हा मुंबई उच्च न्यायालयाचा निर्णय महत्त्वाचा आहे. या प्रकरणातील तक्रारदाराने आपण आणि आपल्या पत्नीने सुमारे तेरा वर्षे नाममात्र मोबदल्यात काम केले असून, कर्ज आणि त्यावरील व्याज फेडले नसल्याचे सांगून मालक त्यांना मुक्त करण्यास नकार देत असल्याची तक्रार केली होती. ही तक्रार ठाणे जिल्ह्याच्या तत्कालीन वाडा तालुक्यातील गौरापूर गावाशी संबंधित होती. तक्रार जिल्हाधिकारी आणि जिल्हादंडाधिकाऱ्यांकडे पाठवल्यानंतर पोलिसांनी तपास केला आणि संबंधित कायद्यान्वये गुन्हा नोंदवला. त्यानंतर आरोपपत्र वसई येथील कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यापुढे दाखल करण्यात आले. २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी दिलेल्या निर्णयात मुंबई उच्च न्यायालयाने तक्रारीची दखल, पोलिसांचा तपास आणि प्रकरण चालवण्याच्या अधिकारांशी संबंधित कायदेशीर मुद्द्यांचा विचार केला. या निर्णयाचे महत्त्व वेठबिगारीविरोधी कायद्याच्या अंमलबजावणीतील प्रक्रियात्मक बाबी समजून घेण्यात आहे. तक्रारीतील आरोप आणि न्यायालयाने निश्चित केलेले कायदेशीर मुद्दे यांत फरक राखणे आवश्यक आहे.<ref name="chatal"/> विवेक पंडित यांच्या लेखनात आदिवासी आणि गरीब कामगारांना वेठबिगारीच्या स्वरूपाची जाणीव करून देणे, त्यांना संघटित करणे आणि कायदेशीर मदत मिळवून देणे या प्रयत्नांचे वर्णन आढळते. अशा संघटनात्मक प्रयत्नांमुळे कामगारांना आपल्या हक्कांसाठी सामूहिकरीत्या आवाज उठवण्याची संधी मिळाली. वेठबिगारीविरोधी कार्यात सामाजिक संघटनांचे प्रयत्न आणि कायदेशीर यंत्रणेचा वापर हे परस्परपूरक घटक होते.<ref name="pandit">विवेक पंडित, ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी'', ई-साहित्य प्रतिष्ठान, पृ. 59–151. [https://www.esahity.com/uploads/5/0/1/2/501218/mmj_vivek_pandit.pdf पुस्तक].</ref><ref name="nclr-archive">National Commission on Rural Labour, Study Group on Bonded Labour, 1991. [https://indianlabourarchives.org/jspui/handle/20.500.14121/190 अभिलेखीय नोंद].</ref> === रायगड (पूर्वीचा कुलाबा जिल्हा) === ==== जमीनव्यवस्था आणि खोतशाही ==== ब्रिटिशकालीन कुलाबा जिल्ह्यातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर जमीन महसूल पद्धती आणि जमीनधारणेच्या विविध व्यवस्थांचा प्रभाव होता. या भागातील खोतशाही व्यवस्थेत खोतांना जमीन महसूल गोळा करण्याचे अधिकार किंवा जबाबदाऱ्या होत्या. त्यामुळे खोत आणि प्रत्यक्ष शेती करणारे शेतकरी यांच्यात मध्यस्थीचे नाते निर्माण झाले होते. खोतांचे अधिकार, महसूल वसुलीची पद्धत आणि शेतकऱ्यांकडून आकारली जाणारी देणी यांचे स्वरूप स्थानिक प्रथा आणि जमीनधारणेच्या प्रकारानुसार बदलत असे. ब्रिटिशकालीन कुलाबा जिल्हा गॅझेटियर आणि नंतरच्या जिल्हा गॅझेटियरमध्ये या प्रदेशातील जमीन महसूल आणि जमीनधारणेच्या पद्धतींची माहिती दिली आहे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/> खोतशाहीमध्ये महसूल गोळा करण्याचे अधिकार असल्यामुळे ग्रामीण समाजात खोतांचे आर्थिक आणि सामाजिक स्थान महत्त्वाचे होते. प्रत्यक्ष शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांना जमिनीच्या वापरासाठी भाडे किंवा इतर देणी द्यावी लागत असत. काही परिस्थितींमध्ये या आर्थिक संबंधांमुळे शेतकऱ्यांचे खोतांवरील अवलंबित्व वाढू शकत होते. महसूल वसुलीचे अधिकार, जमिनीवरील हक्क आणि स्थानिक सत्तासंबंध यांमुळे खोत व शेतकरी यांच्यात संघर्ष निर्माण होऊ शकत होता. तथापि, खोतशाहीचे स्वरूप सर्व गावांत सारखे नव्हते; तिचे परिणाम समजून घेताना स्थानिक जमीनधारणेच्या पद्धतींचाही विचार करावा लागतो.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> खोतशाही आणि वेठबिगारी यांचा संबंध समजून घेताना जमीन महसूल वसुली आणि सक्तीचे श्रम यांतील फरक स्पष्ट ठेवणे आवश्यक आहे. खोतशाही ही जमीन महसूल आणि मध्यस्थीच्या अधिकारांशी संबंधित व्यवस्था होती; तर वेठबिगारीमध्ये कर्ज, दबाव किंवा अन्य बंधनांमुळे व्यक्तीला स्वेच्छेने काम सोडता न येणे किंवा सक्तीने श्रम करावे लागणे अशा परिस्थितींचा समावेश होऊ शकतो. खोतशाहीच्या अंतर्गत काही शेतकरी किंवा मजूर शोषणाला सामोरे गेले असण्याची शक्यता असली, तरी या व्यवस्थेतील प्रत्येक संबंध वेठबिगारीचा होता, असे सरसकट म्हणता येत नाही. कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीवरील अभ्यासात जमीनधारणेतील विषमता, शेतकऱ्यांचे हक्क आणि खोतांचे अधिकार यांतील संघर्षाचा ऐतिहासिक मागोवा घेतला आहे.<ref name="suradkar">Santosh Pandhari Suradkar, “The Anti-Khoti Movement in the Konkan, c. 1920–1949.” [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf अभ्यासलेख].</ref> विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीने जोर धरला. या चळवळीमागे शेतकरी आणि भाडेकरूंचे हक्क, महसूल व भाड्याच्या आकारणीविषयीचे प्रश्न आणि जमीनव्यवस्थेतील विषमता हे मुद्दे होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही रद्द करण्याच्या विधेयकावर भाषण केले. त्यांच्या मांडणीत खोतशाहीच्या व्यवस्थेमुळे शेतकऱ्यांवर पडणारा आर्थिक भार आणि शेतकऱ्यांच्या हक्कांचा प्रश्न महत्त्वाचा होता. खोतशाहीविरोधी आंदोलनाचा इतिहास कोकणातील जमीनसंबंधांतील बदल आणि शेतकरी राजकारण समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="suradkar"/> खोतशाहीच्या निर्मूलनाच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्र खोटी निर्मूलन अधिनियम, १९५० हा महत्त्वाचा कायदा ठरला. या कायद्याने रत्नागिरी आणि तत्कालीन कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही व्यवस्थेचे कायदेशीर उच्चाटन करण्याची तरतूद केली. त्यानंतर जमीन महसूल, मध्यस्थांचे अधिकार आणि शेतकऱ्यांच्या जमिनीवरील हक्क यांच्याशी संबंधित जुन्या व्यवस्थेत बदल घडून आले. कुलाबा जिल्ह्याच्या गॅझेटियरमधील नोंदी आणि त्या काळातील जिल्हा जनगणना हस्तपुस्तिका या जमीनव्यवस्थेतील ऐतिहासिक बदलांचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त स्रोत आहेत.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/><ref name="census-kolaba1951">''District Census Handbook, Kolaba'', Census of India, 1951.</ref> ==== आदिवासी आणि कृषिमजुरांचे श्रमसंबंध ==== पूर्वीच्या कुलाबा जिल्ह्यातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत आदिवासी, भूमिहीन शेतमजूर आणि अल्पभूधारक शेतकरी यांचे श्रम महत्त्वाचे होते. शेतीतील हंगामी कामे, जमीनमालकांकडे मजुरी आणि जंगलाशी संबंधित उपजीविकेची साधने यांवर अनेक कुटुंबांचा उदरनिर्वाह अवलंबून होता. ब्रिटिशकालीन कुलाबा जिल्हा गॅझेटियर आणि महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटियरमध्ये या भागातील जमीनव्यवस्था, महसूल पद्धती आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेची माहिती आढळते. जमीनधारणेतील विषमता आणि मर्यादित रोजगारसंधी यांमुळे काही कामगारांना जमीनमालकांवर किंवा इतर आर्थिकदृष्ट्या प्रभावशाली घटकांवर अवलंबून राहावे लागत असे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> आदिवासी आणि कृषिमजुरांचे श्रमसंबंध त्यांच्या आर्थिक गरजा, कामाच्या उपलब्धतेवरील अवलंबित्व आणि मजुरीच्या अटींनुसार बदलत असत. काही परिस्थितींमध्ये मजुरांना आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज घ्यावे लागे आणि त्याच्या बदल्यात ठरावीक काळ काम करावे लागत असे. कर्जाच्या परतफेडीवर किंवा मजुरीच्या हिशेबावर कामगारांचे नियंत्रण मर्यादित असल्यास त्यांचे आर्थिक परावलंबित्व वाढू शकत असे. मात्र, प्रत्येक आगाऊ रक्कम किंवा दीर्घकालीन मजुरीचा संबंध वेठबिगारीचा ठरत नाही. कर्जामुळे कामगाराला काम सोडता येत नव्हते का किंवा त्याच्यावर सक्तीने श्रम करण्यासाठी दबाव आणला जात होता का, हे तपासणे आवश्यक असते. रायगड जिल्ह्यातील वेठबिगारी आणि बालमजुरीविषयक प्रश्नांची दखल प्रशासकीय यंत्रणांनी घेतल्याची नोंद राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या बैठकीच्या दस्तऐवजात आहे. या नोंदीचा उपयोग संबंधित जिल्ह्यातील तक्रारी आणि तपासणीविषयक कार्यवाही समजून घेण्यासाठी करता येतो. तथापि, या नोंदीवरून जिल्ह्यातील सर्व आदिवासी किंवा कृषिमजूर वेठबिगारीत होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="nhrc-raigad">National Human Rights Commission, रायगड जिल्हा भेट आणि बालमजुरी व वेठबिगारीविषयक तपासणीची बैठकीची नोंद. [https://nhrc.nic.in/assets/uploads/minute_of_meeting/1750847297_c1969f2d4508919759b3.pdf नोंद].</ref> बंधित मजुरीची ओळख, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधी केंद्र सरकारने विविध उपाययोजना केल्या आहेत. केंद्रीय कामगार व रोजगार मंत्रालयाच्या २०१० आणि २०११ मधील प्रसिद्धिपत्रकांत वेठबिगारांच्या मुक्तता आणि पुनर्वसनासंबंधी माहिती दिली आहे. या प्रक्रियेत जिल्हा प्रशासनाची भूमिका महत्त्वाची असते. संभाव्य वेठबिगारांची ओळख पटवणे, तक्रारींची चौकशी करणे आणि पात्र व्यक्तींना लागू पुनर्वसन योजनांचा लाभ मिळवून देणे यांचा त्यात समावेश होतो.<ref name="pib-2010">Ministry of Labour and Employment, “Liberation and Rehabilitation of Bonded Labourers,” 15 नोव्हेंबर 2010. [https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=67125 प्रसिद्धिपत्रक].</ref><ref name="pib-2011">Ministry of Labour and Employment, “Release and Rehabilitation of Bonded Labourers,” 21 डिसेंबर 2011. [https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=79122 प्रसिद्धिपत्रक].</ref> === रत्नागिरी जिल्हा === ==== ग्रामीण श्रमव्यवस्था आणि स्थलांतर ==== रत्नागिरी जिल्ह्याच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत भातशेती, मासेमारी, जंगलाशी संबंधित उपजीविका आणि हंगामी मजुरी यांना महत्त्व होते. डोंगराळ भूप्रदेश, शेतीयोग्य जमिनीचे मर्यादित क्षेत्र आणि ग्रामीण कुटुंबांच्या उपजीविकेच्या गरजा यांमुळे काही कुटुंबांना स्थानिक शेतीतून पुरेसे उत्पन्न मिळवणे कठीण जात असे. ब्रिटिशकालीन ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantwadi'' आणि महाराष्ट्र शासनाच्या रत्नागिरी जिल्हा गॅझेटियरमध्ये जिल्ह्यातील शेती, जमीनधारणा, मजुरी आणि सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीची माहिती दिली आहे.<ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> रत्नागिरी जिल्ह्याच्या इतिहासातील एक महत्त्वाची बाब म्हणजे मुंबईकडे रोजगारासाठी होणारे स्थलांतर. गिल यामिन यांच्या १८४० ते १९२० या कालखंडावरील अभ्यासात या स्थलांतराची कारणे आणि स्वरूप यांचा आढावा घेण्यात आला आहे. मुंबईतील रोजगाराच्या संधींबरोबरच रत्नागिरीतील ग्रामीण गरिबी आणि स्थानिक सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती यांचाही स्थलांतरावर प्रभाव होता. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुंबईतील औद्योगिक आणि इतर रोजगारक्षेत्रांमध्ये कामगारांची मागणी वाढल्याने रत्नागिरीतील अनेक लोक रोजगारासाठी मुंबईकडे गेले. या स्थलांतराचे स्वरूप आणि कालावधी कामाच्या संधींनुसार बदलत असे.<ref name="yamin"/><ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> या स्थलांतराचा संबंध वेठबिगारीशी लावताना रोजगारासाठी स्वेच्छेने स्थलांतर करणे आणि कर्जाच्या किंवा सक्तीच्या बंधनात अडकून काम करणे यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. मुंबईकडे स्थलांतर करणारे सर्व कामगार वेठबिगार होते, असे म्हणता येत नाही. काही कामगारांच्या बाबतीत कर्ज, आगाऊ रक्कम, मजुरीवरील नियंत्रण किंवा काम सोडण्याच्या स्वातंत्र्यावर निर्बंध यांमुळे शोषणाची परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे स्थलांतराची कारणे, कामाचे स्वरूप, मजुरीच्या अटी आणि कामगारांचे स्वातंत्र्य या बाबींचा एकत्रित विचार करावा लागतो.<ref name="yamin"/> रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीविषयक तक्रारींची नोंद राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या वार्षिक अहवालांतही आढळते. आयोगाच्या २०००–२००१ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील, विशेषतः रत्नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित, तक्रारींचा उल्लेख आहे. २००३–२००४ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये वेठबिगारांची ओळख पटवणे, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधीच्या कार्यवाहीची माहिती दिली आहे. या नोंदी संबंधित कालखंडातील तक्रारी आणि प्रशासकीय कार्यवाही समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहेत. मात्र, त्यांवरून संपूर्ण जिल्ह्यातील वेठबिगारीचे प्रमाण ठरवता येत नाही.<ref name="nhrc-2000"/><ref name="nhrc-2003"/> २०११ च्या जनगणनेतील रत्नागिरी जिल्ह्याच्या हस्तपुस्तिकेत लोकसंख्या, व्यवसाय आणि सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीविषयी आकडेवारी दिलेली आहे. या माहितीचा उपयोग जिल्ह्यातील ग्रामीण लोकसंख्येची रचना आणि रोजगाराची पार्श्वभूमी समजून घेण्यासाठी होऊ शकतो. मात्र, जनगणनेतील व्यवसायविषयक आकडेवारी ही स्वतःहून वेठबिगारीचा पुरावा ठरत नाही. त्यासाठी संबंधित तक्रारी, प्रशासकीय नोंदी आणि श्रमसंबंधांचे स्वतंत्र पुरावे आवश्यक असतात.<ref name="census-ratnagiri2011">''District Census Handbook, Ratnagiri'', Census of India, 2011.</ref> ==== वेठबिगारीविषयक सरकारी नोंदी ==== रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीविषयक सरकारी नोंदींमधून बांधील मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि मुक्ततेनंतर पुनर्वसनाची व्यवस्था करणे या प्रक्रियांचे महत्त्व स्पष्ट होते. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या १९९१ च्या अहवालात ग्रामीण भागातील बांधील मजुरीची समस्या, तिची सामाजिक-आर्थिक कारणे आणि या प्रथेच्या निर्मूलनासाठी आवश्यक उपाययोजनांचा आढावा घेण्यात आला आहे. हा अहवाल बांधील मजुरीच्या व्यापक स्वरूपाचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र रत्नागिरीतील विशिष्ट घटनांचा तपशील मांडताना जिल्ह्याशी संबंधित स्वतंत्र नोंदींचाही आधार आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २०००–२००१ आणि २००१–२००२ या वार्षिक अहवालांत महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविषयक तक्रारी व कार्यवाहीची नोंद आहे. २००१–२००२ च्या अहवालानुसार, ६ जुलै २००० रोजी रत्नागिरी जिल्ह्यात ३३ बांधील मजुरांची मुक्तता करण्यात आली होती. हे मजूर तमिळनाडूचे रहिवासी असल्याने त्यांना त्यांच्या मूळ राज्यात पाठवण्यात आले. त्यांच्या पुनर्वसनाबाबत पुरेशी माहिती उपलब्ध नसल्याची नोंदही अहवालात होती. या प्रकरणातून मुक्तता केल्यानंतर कामगारांना सुरक्षितपणे त्यांच्या मूळ गावी पोहोचवणे आणि पुनर्वसनासाठी आवश्यक मदत उपलब्ध करून देणे या बाबींचे महत्त्व अधोरेखित होते.<ref name="nhrc-2000"/><ref>National Human Rights Commission, ''Annual Report 2001–2002''. [https://nhrc.nic.in/sites/default/files/Annual%20Report%202001-2002.pdf अहवाल].</ref> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २००३–२००४ च्या वार्षिक अहवालात महाराष्ट्रातील ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये बांधील मजुरांची ओळख, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधीच्या कार्यवाहीची नोंद आहे. अशा प्रकरणांत जिल्हा प्रशासन, संबंधित सरकारी विभाग आणि पुनर्वसन यंत्रणा यांच्यात समन्वय आवश्यक असतो. मुक्त झालेल्या कामगारांना पुन्हा कर्जाधारित शोषणाच्या परिस्थितीत जावे लागू नये, यासाठी त्यांच्या उपजीविकेची आणि पुनर्वसनाची व्यवस्था महत्त्वाची ठरते.<ref name="nhrc-2003"/> === सिंधुदुर्ग जिल्हा आणि सावंतवाडी संस्थान === ==== ऐतिहासिक जमीनव्यवस्था आणि ग्रामीण समाज ==== आजच्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा इतिहास समजून घेताना ब्रिटिशकालीन रत्नागिरी जिल्ह्याची प्रशासकीय रचना आणि सावंतवाडी संस्थानाची स्वतंत्र राजकीय व्यवस्था लक्षात घेणे आवश्यक आहे. सिंधुदुर्ग जिल्हा १९८१ मध्ये रत्नागिरी जिल्ह्यातून वेगळा करण्यात आला. त्यापूर्वी या प्रदेशातील विविध भाग ब्रिटिशांच्या अधिपत्याखालील जिल्हा प्रशासनाशी किंवा सावंतवाडी संस्थानासारख्या संस्थानी व्यवस्थेशी संबंधित होते. ब्रिटिशकालीन ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantwadi'' मध्ये या प्रदेशातील जमीन, शेती, महसूल आणि ग्रामीण जीवनासंबंधी माहिती आढळते.<ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> या प्रदेशातील ग्रामीण समाजाचा उदरनिर्वाह शेती, भातशेती, बागायती, मासेमारी आणि जंगलाशी संबंधित उपजीविकेच्या साधनांवर अवलंबून होता. गावोगावी जमीनधारणेचे स्वरूप, महसूल आकारणी आणि शेतकऱ्यांचे जमीनमालकांशी असलेले संबंध वेगवेगळे होते. काही कुटुंबांकडे स्वतःची जमीन होती, तर इतर कुटुंबे भाडेपट्ट्याने जमीन कसत किंवा शेतमजुरी करून उदरनिर्वाह करत असत. जमीनधारणेतील विषमता आणि रोजगाराच्या मर्यादित संधी यांमुळे काही ग्रामीण कुटुंबांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत असे.<ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> सावंतवाडी संस्थानातील जमीनव्यवस्था आणि ब्रिटिश प्रशासनाखालील रत्नागिरी जिल्ह्यातील जमीनव्यवस्था यांची प्रशासकीय पार्श्वभूमी एकसारखी नव्हती. त्यामुळे संपूर्ण प्रदेशातील महसूल आकारणी, जमीनधारणेचे हक्क आणि ग्रामीण सत्तासंबंध यांचे एकच स्वरूप होते, असे मानता येत नाही. संबंधित भागातील जमीनव्यवस्था समजून घेण्यासाठी त्या काळातील प्रशासकीय नोंदी आणि स्थानिक ऐतिहासिक स्रोतांचा स्वतंत्रपणे विचार करावा लागतो. ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील जमीनहीनता, कर्जबाजारीपणा आणि हंगामी रोजगारावरील अवलंबित्व यांमुळे काही कामगार असुरक्षित परिस्थितीत सापडू शकत होते. मात्र, अशा आर्थिक अडचणी आणि वेठबिगारी यांमध्ये फरक करणे आवश्यक आहे. कर्ज किंवा आर्थिक परावलंबित्वामुळे कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य नसेल किंवा त्याच्याकडून सक्तीने श्रम करवून घेतले जात असतील, तर त्या विशिष्ट परिस्थितीचे बांधील मजुरीच्या दृष्टीने परीक्षण करता येते. २०११ च्या जनगणनेच्या सिंधुदुर्ग जिल्हा हस्तपुस्तिकेत जिल्ह्याची लोकसंख्या, ग्रामीण व नागरी वस्ती आणि व्यवसायविषयक माहिती दिलेली आहे. ही आकडेवारी आधुनिक जिल्ह्याची सामाजिक-आर्थिक पार्श्वभूमी समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र तिच्या आधारे पूर्वीच्या सावंतवाडी संस्थानातील जमीनव्यवस्थेचे किंवा ऐतिहासिक वेठबिगारीचे स्वरूप थेट ठरवता येत नाही.<ref name="census-sindhudurg2011">''District Census Handbook, Sindhudurg'', Census of India, 2011.</ref> ==== आदिवासी श्रम आणि स्थलांतर ==== सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील आदिवासी आणि ग्रामीण समुदायांच्या उपजीविकेचा विचार करताना शेतीमजुरी, जंगलाशी संबंधित कामे, मासेमारी आणि हंगामी रोजगार यांचा विचार करावा लागतो. ग्रामीण भागातील रोजगाराच्या उपलब्धतेनुसार काही कुटुंबे कामासाठी गावाबाहेर जात असत. अशा स्थलांतरामागे स्थानिक पातळीवरील रोजगाराच्या मर्यादित संधी, कुटुंबाच्या गरजा आणि उत्पन्न मिळवण्याची आवश्यकता हे घटक असू शकतात. २०११ च्या जनगणनेच्या सिंधुदुर्ग जिल्हा हस्तपुस्तिकेत लोकसंख्या, ग्रामीण वस्ती आणि व्यवसायविषयक माहिती दिलेली आहे. या नोंदी जिल्ह्याच्या सामाजिक-आर्थिक पार्श्वभूमीचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त आहेत; मात्र त्या स्वतःहून आदिवासी स्थलांतराचे किंवा वेठबिगारीचे प्रमाण सिद्ध करत नाहीत.<ref name="census-sindhudurg2011"/> हंगामी रोजगारासाठी स्थलांतर करणाऱ्या कामगारांची परिस्थिती त्यांच्या कामाच्या अटी, मजुरी, प्रवास आणि राहण्याच्या व्यवस्थेवर अवलंबून असते. काही कामांमध्ये ठेकेदार किंवा मुकादमांच्या माध्यमातून कामगारांची भरती केली जाते आणि प्रवासखर्च अथवा इतर गरजांसाठी आगाऊ रक्कम दिली जाऊ शकते. आगाऊ रक्कम घेतल्यामुळेच कामगार वेठबिगार ठरत नाही; परंतु कर्जामुळे त्याला काम सोडता येत नसेल, त्याच्यावर दबाव आणला जात असेल किंवा त्याच्याकडून सक्तीने श्रम करवून घेतले जात असतील, तर त्या परिस्थितीचे बांधील मजुरीच्या दृष्टीने परीक्षण करणे आवश्यक ठरते. महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविरोधी उपाययोजनांबाबत केंद्रीय कामगार व रोजगार मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलेल्या २०१० आणि २०११ मधील निवेदनांत बांधील मजुरांची मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधी माहिती दिली आहे. या उपाययोजनांमध्ये वेठबिगारीत अडकलेल्या व्यक्तींची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि पुनर्वसनासाठी मदत उपलब्ध करून देणे यांना महत्त्व आहे. मात्र, ही राज्यस्तरीय माहिती सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील विशिष्ट घटनांचा थेट पुरावा मानता येत नाही.<ref name="pib-2010"/><ref name="pib-2011"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या रायगड जिल्ह्याशी संबंधित बैठकीच्या नोंदीत बालमजुरी आणि वेठबिगारीविषयक तपासणीचा उल्लेख आहे. ही नोंद रायगडमधील प्रशासकीय कार्यवाहीसाठी संदर्भ म्हणून वापरता येते; मात्र तिच्या आधारे सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातही तशाच घटना घडल्या होत्या, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. सिंधुदुर्गातील आदिवासी श्रम आणि स्थलांतराच्या इतिहासाविषयी विशिष्ट दावे मांडताना त्या जिल्ह्याशी थेट संबंधित ऐतिहासिक किंवा प्रशासकीय पुराव्यांचा आधार घेणे आवश्यक आहे.<ref name="nhrc-raigad"/> == आदिवासी चळवळी आणि वेठबिगारीविरोधी संघर्ष == === वारली आदिवासींचा उठाव, १९४५–१९४७ === १९४५ ते १९४७ या काळात तत्कालीन ठाणे जिल्ह्यात वारली आदिवासींचा मोठा संघर्ष उभा राहिला. या उठावाच्या पार्श्वभूमीवर आदिवासी शेतकरी आणि शेतमजुरांची प्रतिकूल आर्थिक-सामाजिक परिस्थिती, कमी मजुरी, जास्त भाडे, सावकारी कर्ज आणि जमीनमालकांकडून होणारे शोषण हे महत्त्वाचे घटक होते. अनेक वारली कुटुंबे जमीनमालकांच्या जमिनीवर काम करत किंवा उपजीविकेसाठी त्यांच्यावर अवलंबून राहत असत. वेठबिगारी आणि लग्नगडीसारख्या बांधील श्रमपद्धतींमुळे काही कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने येत होती. लेस्ली जे. कॅलमन यांच्या अभ्यासात या संघर्षाचा संबंध मजुरीच्या अटी, सक्तीच्या श्रमातून मुक्तता आणि जमीनमालकांकडून होणाऱ्या शोषणाला विरोध यांच्याशी जोडला आहे.<ref name="calman"/><ref name="warli-women"/> या चळवळीच्या संघटनात किसान सभा आणि कम्युनिस्ट पक्षाशी संबंधित कार्यकर्त्यांची महत्त्वाची भूमिका होती. शामराव परुळेकर आणि गोदावरी परुळेकर यांनी वारली आदिवासींमध्ये संघटनकार्य केले. जानेवारी १९४५ मध्ये ठाणे जिल्ह्यातील टिटवाळा येथे झालेल्या किसान सभेच्या परिषदेनंतर शेतकरी आणि आदिवासींच्या प्रश्नांवर संघटित कार्याला चालना मिळाली. पुढील काळात डहाणू, पालघर आणि उंबरगाव परिसरात आंदोलनाचा प्रभाव वाढला. या चळवळीने वेठबिगारी, कमी मजुरी, अन्यायकारक भाडे आणि जमीनमालकांच्या वर्चस्वाविरुद्ध आवाज उठवला. गोदावरी परुळेकर यांच्या ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'' या पुस्तकात या संघर्षाचा प्रत्यक्ष अनुभवांवर आधारित वृत्तांत आढळतो.<ref name="parulekar"/><ref name="calman"/> उठावातील प्रमुख मागण्यांमध्ये वेठबिगारी आणि लग्नगडीसारख्या बांधील श्रमपद्धतींचा अंत, मजुरीत वाढ आणि आदिवासींना न्याय्य वागणूक मिळणे यांचा समावेश होता. जंगलातील गवत कापणे आणि इतर कामांसाठी मिळणाऱ्या मजुरीत सुधारणा करण्याची मागणीही आंदोलनात पुढे आली. या संघर्षात स्त्रियांनी सक्रिय सहभाग घेतला. आदिवासी स्त्रिया शेतीकाम, जंगलाशी संबंधित कामे आणि कुटुंबाच्या उपजीविकेतील इतर कामे करत असल्यामुळे श्रमशोषणाचा परिणाम त्यांच्या जीवनावरही होत होता. इंद्रा मुन्शी सालढाना यांनी वारली उठावाचा अभ्यास करताना वर्गीय शोषण आणि स्त्रियांची सामाजिक स्थिती यांतील संबंधांचा विचार केला आहे.<ref name="warli-women"/><ref name="parulekar"/> उठावादरम्यान ब्रिटिश प्रशासन आणि आंदोलनकर्त्यांमध्ये संघर्ष झाला. आंदोलनावर नियंत्रण आणण्यासाठी सरकारने दडपशाहीची पावले उचलली. काँग्रेस आणि कम्युनिस्ट पक्ष यांच्यातील राजकीय मतभेदांचाही या घटनांवर परिणाम झाला. कॅलमन यांच्या अभ्यासानुसार, हा संघर्ष आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक मागण्यांपुरता मर्यादित नव्हता; तो ग्रामीण भागातील सत्ता, राजकीय संघटन आणि स्वातंत्र्यपूर्व काळातील राजकीय स्पर्धेशीही संबंधित होता. त्यामुळे वारली उठावाचा अभ्यास करताना आदिवासींच्या मागण्या आणि त्या काळातील व्यापक राजकीय संघर्ष या दोन्ही बाबी लक्षात घ्याव्या लागतात.<ref name="calman"/> वारली उठावाने आदिवासींच्या हक्कांविषयीची जाणीव आणि संघटित संघर्षाची क्षमता यांना चालना दिली. या चळवळीने सक्तीच्या श्रमपद्धतींना आव्हान दिले, मजुरीच्या अटींमध्ये सुधारणा करण्यासाठी दबाव निर्माण केला आणि शेतकरी-आदिवासी संघटनांना ग्रामीण भागात आधार मिळवून दिला. भाग्यश्री शंकर जाधव यांच्या ऐतिहासिक अभ्यासात १९४५–१९४७ मधील वारली संघर्षाचे स्वरूप आणि त्याच्या अभ्यासपद्धतींची चर्चा केली आहे. एस. डी. कुलकर्णी यांनीही या चळवळीतील वर्ग आणि जात यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे.<ref name="jadhav"/><ref name="kulkarni-class"/> === खोतशाहीविरोधी चळवळ === कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळ ही विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धातील महत्त्वाची शेतकरी चळवळ होती. या चळवळीचा मुख्य उद्देश खोतशाही जमीनव्यवस्थेमुळे शेतकऱ्यांवर पडणारा आर्थिक भार कमी करणे, भाडेकरूंचे हक्क सुरक्षित करणे आणि खोतांच्या अन्यायकारक वसुलीला विरोध करणे हा होता. खोतांना महसूल गोळा करण्याचे अधिकार असल्यामुळे ते शासन आणि प्रत्यक्ष शेती करणारे यांच्यात मध्यस्थ म्हणून काम करत असत. काही भागांत महसुलाव्यतिरिक्त इतर देणीही वसूल केली जात असल्याच्या नोंदी आढळतात. त्यामुळे खोतशाहीविरोधातील संघर्ष जमीन महसुलापुरता मर्यादित नव्हता; तो ग्रामीण भागातील आर्थिक विषमता आणि शेतकऱ्यांच्या हक्कांशीही संबंधित होता.<ref name="suradkar"/> १९२० च्या दशकापासून कोकणातील विविध भागांत खोतशाहीविरोधी मागण्या संघटित स्वरूपात पुढे येऊ लागल्या. शेतकरी परिषदा, सार्वजनिक सभा आणि राजकीय संघटनांच्या माध्यमातून भाडे कमी करणे, कर्जबाजारीपणातून दिलासा मिळवणे आणि खोतांच्या अधिकारांवर मर्यादा आणणे यांसाठी प्रयत्न झाले. या चळवळीत शेतकरी आणि भाडेकरूंच्या प्रश्नांना महत्त्व होते. खोतशाहीविरोधी संघर्षाचा अभ्यास करताना जात आणि वर्ग यांचे परस्परसंबंधही लक्षात घ्यावे लागतात, कारण जमीनधारणा, सामाजिक प्रतिष्ठा आणि आर्थिक साधनांवरील नियंत्रण यांचे वाटप समाजात समान नव्हते.<ref name="suradkar"/> डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि त्यांनी १९३६ मध्ये स्थापन केलेल्या स्वतंत्र मजूर पक्षाने खोतशाहीविरोधी चळवळीत महत्त्वाची भूमिका बजावली. १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी आंबेडकरांनी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही रद्द करण्यासंबंधीच्या विधेयकावर भाषण केले. या विधेयकाचा उद्देश खोतशाही व्यवस्थेचे उच्चाटन करून शासन आणि प्रत्यक्ष जमीन कसणारे यांच्यातील संबंध बदलणे आणि जमीन कसणाऱ्यांचे हक्क सुरक्षित करणे हा होता. आंबेडकरांनी खोतशाहीतील अधिकारांचा गैरवापर आणि शेतकऱ्यांवर होणाऱ्या अन्यायकारक वसुलीचे प्रश्न विधिमंडळात उपस्थित केले.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="suradkar"/> या चळवळीत शेतकऱ्यांच्या सभांद्वारे जनजागृती करणे, खोतांच्या अन्यायकारक मागण्यांना विरोध करणे आणि विधिमंडळावर कायदेबदलासाठी दबाव आणणे अशा मार्गांचा अवलंब करण्यात आला. स्वतंत्र मजूर पक्षाने शेतकरी आणि कामगारांच्या प्रश्नांना सामाजिक विषमतेच्या प्रश्नांशी जोडले. खोतशाहीच्या निर्मूलनाबाबत विविध राजकीय पक्षांच्या भूमिकांमध्ये मतभेद होते. त्यामुळे कोकणातील शेतकरी प्रश्न हा त्या काळातील राजकीय चर्चेचाही महत्त्वाचा भाग बनला.<ref name="suradkar"/> खोतशाहीविरोधी संघर्षाचा शेवट एका दिवसात झाला नाही. अनेक वर्षांच्या आंदोलनांनंतर आणि विधिमंडळातील प्रयत्नांनंतर मुंबई खोटी निर्मूलन अधिनियम, १९५० द्वारे खोतशाही व्यवस्थेच्या कायदेशीर उच्चाटनाची प्रक्रिया सुरू झाली. या कायद्याने कोकणातील पारंपरिक जमीनधारणेच्या व्यवस्थेत बदल घडवून आणला. खोतशाहीविरोधी चळवळ ही जमीनसंबंधांतील विषमता आणि शेतकऱ्यांचे हक्क यांसाठी झालेल्या व्यापक संघर्षाचा महत्त्वाचा भाग होती. खोतशाही आणि वेठबिगारी यांचा संबंध तपासताना मात्र महसूल वसुलीतील अन्याय, विनामोबदला श्रम आणि कायदेशीर अर्थाने बंधित मजुरी या वेगवेगळ्या बाबींचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/><ref name="suradkar"/> === श्रमजीवी संघटनेची स्थापना आणि कार्य === श्रमजीवी संघटनेची स्थापना १९८२ मध्ये विवेक पंडित आणि विद्युल्लता पंडित यांनी केली. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी आणि वंचित कामगारांना संघटित करणे, त्यांच्या हक्कांविषयी जागृती निर्माण करणे आणि वेठबिगारीसारख्या शोषणकारी श्रमपद्धतींविरुद्ध लढा देणे हे संघटनेच्या कार्याचे प्रमुख उद्देश होते. यापूर्वी १९७९ मध्ये त्यांनी विधायक संसद ही संस्था स्थापन केली होती. आदिवासी भागात काम करताना त्यांना कर्जाच्या बदल्यात दीर्घकाळ काम करण्यास बांधील असलेल्या मजुरांची परिस्थिती समजली. त्यानंतर बांधील मजुरांना संघटित करणे आणि त्यांना त्यांच्या कायदेशीर हक्कांची जाणीव करून देणे यांवर संघटनेने भर दिला.<ref name="million-missions"/><ref name="pandit"/><ref name="nclr-archive"/> संघटनेच्या सुरुवातीच्या कार्यात आदिवासी वस्त्यांतील आणि ग्रामीण भागांतील कामगारांशी संपर्क साधणे, त्यांच्या तक्रारी जाणून घेणे आणि वेठबिगारीच्या प्रकरणांची माहिती प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे यांचा समावेश होता. बंधित मजुरीविषयक अभ्यासात विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेने ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरांना संघटित केल्याची नोंद आहे. जुलै १९८३ मध्ये संघटित मजुरांनी महाराष्ट्र विधानसभेकडे मोर्चा काढून तत्कालीन मुख्यमंत्र्यांना निवेदन सादर केले. या माध्यमातून बांधील मजुरांचे प्रश्न राज्यस्तरावर मांडण्याचा प्रयत्न झाला.<ref name="nclr-archive"/><ref name="million-missions"/> वेठबिगारीविरोधी कामात मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांच्या तक्रारी प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे, मुक्ततेसाठी कारवाईचा पाठपुरावा करणे आणि मुक्ततेनंतर पुनर्वसनासाठी मदत मिळवून देणे या बाबींना महत्त्व होते. विवेक पंडित यांच्या ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी'' या पुस्तकात आदिवासी कामगारांची परिस्थिती आणि त्यांना संघटित करण्याच्या प्रयत्नांचा अनुभवाधारित वृत्तांत आढळतो. बंधित मजुरीविषयक अभ्यासांतही ठाणे जिल्ह्यातील अशा प्रयत्नांची नोंद आहे.<ref name="pandit"/><ref name="nclr-archive"/> वेठबिगारीविरोधी कार्याबरोबरच श्रमजीवी संघटनेने आदिवासींचे रोजगार, सरकारी योजनांमधील हक्क आणि मूलभूत सुविधांशी संबंधित प्रश्नही मांडले. २०१६ मध्ये रोजगार हमी योजनेअंतर्गत केलेल्या कामांची मजुरी प्रलंबित राहिल्याच्या प्रश्नावर संघटनेच्या नेतृत्वाखाली ठाणे, पालघर, रायगड आणि नाशिक जिल्ह्यांत आंदोलन करण्यात आले. या आंदोलनातून आदिवासी कामगारांना त्यांच्या श्रमाचा मोबदला वेळेवर मिळावा, ही मागणी पुढे आली.<ref>''Business Standard'', “Tribals block highways for EGS wages,” 5 एप्रिल 2016. [https://www.business-standard.com/article/pti-stories/tribals-block-highways-for-egs-wages-116040501041_1.html वृत्त].</ref> मे २०२० मध्ये कोविड-१९ महामारीच्या काळात आदिवासी कुटुंबांना शिधापत्रिका आणि अन्नसुरक्षेशी संबंधित मदत मिळावी, या मागणीसाठी संघटनेने ठाणे परिसरात आंदोलन केले. ''महाराष्ट्र टाइम्स''च्या वृत्तानुसार, विवेक पंडित आणि संघटनेच्या इतर पदाधिकाऱ्यांनी या मागण्यांकडे लक्ष वेधण्यासाठी अन्नसत्याग्रह सुरू केला होता.<ref name="maharashtra-times">''महाराष्ट्र टाइम्स'', “Shramjivi Organization Agitation in Thane,” 31 मे 2020. [https://maharashtratimes.com/maharashtra/thane/shramjivi-organization-agitation-in-thane/articleshow/76119460.cms लेख].</ref><ref name="mashal">Mashal News, “विवेक पंडित यांची सरकारवर घणाघाती टीका; श्रमजीवी संघटनेचे आंदोलन.” [https://mashalnews.com/ संकेतस्थळ].</ref> === वेठबिगारांची मुक्तता आणि संघटित पाठपुरावा === वेठबिगारांची मुक्तता करण्यासाठी संबंधित कामगारांची ओळख पटवणे, त्यांच्यावर लादलेल्या बंधनांची चौकशी करणे, प्रशासकीय कारवाईसाठी पाठपुरावा करणे आणि मुक्ततेनंतर पुनर्वसनासाठी मदत मिळवून देणे आवश्यक असते. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी बांधील मजुरांच्या प्रश्नावर विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेने असे संघटनात्मक कार्य केले. बंधित मजुरीविषयक अभ्यासांत या संस्थांच्या प्रयत्नांची नोंद आहे. या प्रक्रियेत कामगारांशी थेट संपर्क साधणे, त्यांच्या तक्रारी जाणून घेणे आणि त्या संबंधित अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचवणे यांना महत्त्व होते.<ref name="nclr-study"/><ref name="nclr-archive"/><ref name="million-missions"/> वेठबिगारीच्या प्रकरणांमध्ये कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरीच्या हिशेबाचा प्रश्न महत्त्वाचा ठरू शकतो. कर्ज फेडल्याचे सांगूनही कामगाराला मुक्त केले जात नसल्याची किंवा कर्जाच्या कारणावरून त्याच्याकडून सक्तीने काम करून घेतले जात असल्याची तक्रार आल्यास तिची चौकशी करणे आवश्यक असते. ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' या प्रकरणात तक्रारदाराने आपण आणि आपली पत्नी यांना दीर्घकाळ अत्यल्प मोबदल्यात काम करावे लागल्याची आणि कर्ज फेडल्याचे सांगूनही मुक्तता मिळत नसल्याची तक्रार केली होती. मुंबई उच्च न्यायालयाने २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी दिलेल्या निर्णयात खटल्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित कनिष्ठ न्यायालयाचा आदेश रद्द करून प्रकरणाची योग्य सुनावणी करण्यासाठी ते परत पाठवले. या प्रकरणातून वेठबिगारीच्या तक्रारींची कायदेशीर दखल घेणे आणि त्यांचा प्रक्रियेनुसार पाठपुरावा करणे यांचे महत्त्व दिसून येते.<ref name="chatal"/> मुक्ततेनंतर कामगारांना पुन्हा कर्जबाजारीपणामुळे किंवा रोजगाराच्या अभावामुळे शोषणाच्या परिस्थितीत जावे लागू नये, यासाठी पुनर्वसन आणि उपजीविकेची साधने महत्त्वाची असतात. पात्र कामगारांना लागू असलेल्या सरकारी योजनांचा लाभ मिळवून देणे, कागदपत्रे आणि अर्ज यांसंबंधी मदत करणे आणि संबंधित अधिकाऱ्यांकडे पाठपुरावा करणे या कामांचा त्यात समावेश होतो. बंधित मजुरी निर्मूलन कायद्यानुसार मुक्त कामगारांचे आर्थिक व सामाजिक पुनर्वसन आणि त्यासाठी प्रशासकीय यंत्रणांशी समन्वय साधणे यांना महत्त्व आहे.<ref name="nclr-study"/><ref name="nclr-archive"/> === वेठबिगारीविरोधी कायद्याच्या अंमलबजावणीसाठी प्रयत्न === भारतात वेठबिगारीचे उच्चाटन करण्यासाठी ''बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६'' हा कायदा करण्यात आला. या कायद्यानुसार बंधित श्रमपद्धती रद्द करण्यात आली, बंधित मजुरांवरील संबंधित कर्जफेडीची जबाबदारी संपुष्टात आणण्यात आली आणि बंधित श्रमपद्धतीशी संबंधित करार व प्रथा अमान्य ठरवण्यात आल्या. बंधित मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि कायद्याची अंमलबजावणी करणे यासाठी जिल्हादंडाधिकारी व संबंधित अधिकाऱ्यांवर जबाबदाऱ्या सोपवण्यात आल्या आहेत.<ref name="act1976"/> महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविरोधी प्रयत्नांमध्ये सामाजिक संघटनांनी कामगारांना संघटित करणे, त्यांच्या तक्रारी प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे आणि कायदेशीर मदतीसाठी पाठपुरावा करणे यांवर भर दिला. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरांच्या प्रश्नावर विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेने केलेल्या कार्याची नोंद बंधित मजुरीविषयक अभ्यासांत आढळते. या प्रयत्नांद्वारे वेठबिगारीची प्रकरणे सार्वजनिक चर्चेत आणणे आणि संबंधित सरकारी यंत्रणांकडून कारवाईची मागणी करणे शक्य झाले.<ref name="nclr-study"/><ref name="million-missions"/><ref name="nclr-archive"/> कायद्यानुसार जिल्हा आणि उपविभागीय स्तरांवर दक्षता समित्या स्थापन करण्याची तरतूद आहे. या समित्यांमध्ये प्रशासनातील अधिकारी, अनुसूचित जाती-जमातींचे प्रतिनिधी, सामाजिक कार्यकर्ते आणि ग्रामीण विकासाशी संबंधित घटकांचा समावेश करण्याची व्यवस्था आहे. बंधित श्रमपद्धतीची प्रकरणे शोधणे, कायद्याच्या अंमलबजावणीवर लक्ष ठेवणे आणि मुक्त झालेल्या मजुरांच्या आर्थिक व सामाजिक पुनर्वसनासाठी मदत करणे ही समित्यांची प्रमुख कार्ये आहेत.<ref name="act1976"/><ref name="nhrc-bonded">National Human Rights Commission, “Bonded Labour” विषयक दस्तऐवजसंग्रह. [https://nhrc.nic.in/activities/bonded-labour?page=1 संग्रह].</ref> कायद्याची अंमलबजावणी करताना मजुरांची मुक्तता करण्याबरोबरच तक्रारींची चौकशी, आवश्यक कायदेशीर कारवाई आणि पुनर्वसनासाठी पाठपुरावा करणेही महत्त्वाचे असते. मुक्त झालेल्या मजुरांना उपजीविकेच्या संधी उपलब्ध होणे आणि ते पुन्हा कर्जबाजारीपणामुळे शोषणाच्या परिस्थितीत अडकू नयेत यासाठी संबंधित सरकारी यंत्रणा आणि सामाजिक संघटनांमध्ये समन्वय आवश्यक असतो. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या दस्तऐवजसंग्रहात वेठबिगारीविषयक कार्यवाही आणि संबंधित यंत्रणांच्या भूमिकेबाबत माहिती उपलब्ध आहे.<ref name="nhrc-bonded"/><ref name="act1976"/> == वसईतील न्यायालयीन प्रकरण == === फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ === वसईतील फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ हे बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ च्या अंमलबजावणीशी संबंधित प्रकरण होते. या प्रकरणात गोविंद शनवार चाटाळ यांनी आरोप केला होता की, त्यांच्या विवाहाच्या वेळी दिलेल्या वस्तू आणि धान्याची किंमत सुमारे ६०० रुपये धरून त्यांना व त्यांच्या पत्नीला तेरा वर्षांहून अधिक काळ अत्यल्प मोबदल्यात काम करावे लागत होते. कर्ज आणि त्यावरील व्याज अद्याप फेडलेले नाही, असे सांगून मालक त्यांना कामातून मुक्त करण्यास नकार देत असल्याची तक्रार त्यांनी केली होती. तक्रार जिल्हाधिकाऱ्यांकडे पोहोचल्यानंतर पोलिसांनी तपास केला आणि बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ च्या कलम १६ अंतर्गत गुन्हा नोंदवला. त्यानंतर आरोपपत्र वसई येथील कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यापुढे दाखल करण्यात आले आणि प्रकरण फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ म्हणून नोंदवण्यात आले.<ref name="chatal"/> १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी वसईच्या कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने तक्रार पोलिसांसमोर नोंदवताना तक्रारदाराची स्वाक्षरी घेतलेली नव्हती, या कारणावरून आरोपीला दोषमुक्त करण्याचा आदेश दिला. या आदेशाला मुंबई उच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आले. न्यायालयाने नमूद केले की, दखलपात्र गुन्हा घडल्याची माहिती मिळाल्यास पोलिसांना फौजदारी प्रक्रिया संहितेच्या कलम १५७ नुसार तपास सुरू करता येतो; तपास सुरू करण्यासाठी प्रत्येक वेळी कलम १५४ अंतर्गत पोलिसांसमोर नोंदवलेली आणि स्वाक्षरी केलेली तक्रार असणे आवश्यक नाही. दक्षता समितीच्या सदस्यामार्फत जिल्हाधिकाऱ्यांकडे पोहोचलेल्या तक्रारीच्या आधारे पोलिसांनी तपास सुरू केला होता, ही बाबही न्यायालयाने विचारात घेतली.<ref name="chatal"/> २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी मुंबई उच्च न्यायालयाने कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याचा १३ ऑक्टोबर १९८७ चा आदेश रद्द केला आणि प्रकरण कायद्यानुसार सुनावणीसाठी प्रथम वर्ग न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पाठवले. वेठबिगारीविरोधी कायद्यांतर्गत खटल्यांची सुनावणी करण्यासाठी कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांना न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांचे अधिकार देण्यासंबंधीच्या महाराष्ट्र शासनाच्या अधिसूचनांचाही न्यायालयाने विचार केला. न्यायिक आणि कार्यकारी अधिकारांच्या विभाजनाच्या तत्त्वाच्या पार्श्वभूमीवर या अधिसूचनांच्या वैधतेचा प्रश्न न्यायालयाने तपासला आणि प्रलंबित खटले संबंधित न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांकडे हस्तांतरित करण्याचे निर्देश दिले.<ref name="chatal"/> या प्रकरणात उच्च न्यायालयाने तक्रारदाराच्या आरोपांवर अंतिम दोषसिद्धी केली नव्हती. न्यायालयाने दोषमुक्तीचा आदेश रद्द करून प्रकरण कायद्यानुसार सुनावणीसाठी परत पाठवले होते. त्यामुळे या निर्णयाचा उल्लेख करताना तो वेठबिगारी सिद्ध करणारा अंतिम निकाल म्हणून नव्हे, तर तपास आणि खटल्याच्या सुनावणीशी संबंधित प्रक्रियात्मक निर्णय म्हणून मांडणे योग्य ठरते.<ref name="chatal"/> === मुंबई उच्च न्यायालयाचा २५ सप्टेंबर १९९१ चा निर्णय === २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी मुंबई उच्च न्यायालयाने ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' या प्रकरणात निर्णय दिला. हे प्रकरण वसई येथील फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ मधून उद्भवले होते. तक्रारदार गोविंद शनवार चाटाळ यांनी आरोप केला होता की, ते आणि त्यांची पत्नी सुमारे तेरा वर्षे अत्यल्प मोबदल्यात काम करत होते. कर्ज आणि त्यावरील व्याज फेडलेले नसल्याचे कारण देऊन मालक त्यांना कामातून मुक्त करत नसल्याची तक्रार त्यांनी केली होती. या तक्रारीच्या आधारे पोलिसांनी बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ अंतर्गत तपास करून आरोपपत्र दाखल केले होते.<ref name="chatal"/> १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी वसईच्या कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने तक्रारीच्या नोंदीतील आणि स्वाक्षरीसंबंधीच्या त्रुटींच्या आधारे आरोपीला दोषमुक्त केले. या आदेशाला मुंबई उच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आले. उच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, दखलपात्र गुन्हा घडल्याची माहिती मिळाल्यास पोलिसांना फौजदारी प्रक्रिया संहितेच्या कलम १५७ नुसार तपास सुरू करता येतो. तपास सुरू करण्यासाठी माहिती देणाऱ्या व्यक्तीने पोलिसांसमोरच स्वाक्षरी केलेली तक्रार दाखल करणे प्रत्येक वेळी आवश्यक नसते. त्यामुळे तक्रारीच्या नोंदणीतील प्रक्रियात्मक बाबींच्या आधारे खटला पुढे चालवण्यास प्रतिबंध करणे योग्य नव्हते.<ref name="chatal"/> या निर्णयातील दुसरा महत्त्वाचा मुद्दा न्यायिक आणि कार्यकारी अधिकारांच्या विभाजनाशी संबंधित होता. महाराष्ट्र शासनाने बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियमातील कलम २१ चा आधार घेऊन काही कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांना या कायद्यांतर्गत गुन्ह्यांची सुनावणी करण्याचे अधिकार दिले होते. उच्च न्यायालयाने राज्यातील न्यायिक आणि कार्यकारी अधिकारांच्या विभाजनाची कायदेशीर पार्श्वभूमी विचारात घेतली आणि संबंधित अधिसूचनांच्या वैधतेचा प्रश्न तपासला. न्यायालयाने कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याचा दोषमुक्तीचा आदेश रद्द करून प्रकरण सुनावणीसाठी प्रथम वर्ग न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पाठवले. तसेच, संबंधित अधिसूचनांच्या आधारे कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांपुढे प्रलंबित असलेली प्रकरणे योग्य न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांकडे हस्तांतरित करण्याचे निर्देश दिले.<ref name="chatal"/> या निर्णयात आरोपीला दोषी ठरवण्यात आले नव्हते. दोषमुक्तीचा आदेश रद्द करून प्रकरणाची सुनावणी योग्य न्यायिक प्राधिकरणाकडे पाठवण्यात आली होती. त्यामुळे या निर्णयाचे महत्त्व वेठबिगारीच्या आरोपांवरील अंतिम निकालात नसून, अशा प्रकरणांचा तपास आणि सुनावणी कायदेशीर प्रक्रियेनुसार व्हावी, हे स्पष्ट करण्यात आहे.<ref name="chatal"/> === १९८७ मधील कथित पहिली दोषसिद्धी === राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या वेठबिगारीविषयक अभ्यासगटाच्या अहवालानुसार, महाराष्ट्रात वेठबिगार कृषिमजुरांना न्याय मिळवून देण्यासाठी श्रमजीवी संघटनेने सुमारे ३०० मजुरांना एकत्र केले आणि जमीनमालकांविरुद्ध स्थानिक प्रशासनाकडे तक्रारी दाखल करण्यास मदत केली. या प्रयत्नांमुळे १९८७ मध्ये बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियमांतर्गत देशातील पहिली दोषसिद्धी झाल्याचा उल्लेख नंतरच्या एका अहवालात आढळतो.<ref name="nclr-study"/><ref name="million-missions"/> राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या अभ्यासगटाच्या अभिलेखातही या दाव्याची नोंद आढळते.<ref name="nclr-archive"/> मात्र उपलब्ध संदर्भांवरून संबंधित खटल्याचे नाव, न्यायालय, आरोपी आणि निकालाचा संपूर्ण तपशील स्वतंत्रपणे निश्चित करता येत नाही. त्यामुळे १९८७ मधील कथित पहिल्या दोषसिद्धीचा उल्लेख उपलब्ध अहवालांतील दाव्याच्या स्वरूपातच करणे योग्य ठरते. == वेठबिगारीचे सामाजिक आणि आर्थिक परिणाम == === कर्जबाजारीपणा आणि आर्थिक अवलंबित्व === कोकणातील वेठबिगारीच्या व्यवस्थेत कर्जबाजारीपणा हा मजुरांना जमीनमालकांशी किंवा सावकारांशी दीर्घकाळ बांधून ठेवणारा महत्त्वाचा घटक होता. विवाहखर्च, कौटुंबिक गरजा, आजारपण आणि उत्पन्नाची अनिश्चितता यांमुळे काही कुटुंबांना कर्ज घ्यावे लागत असे. या कर्जाच्या बदल्यात कर्जदार स्वतःचे किंवा कुटुंबातील सदस्यांचे श्रम देण्यास बांधील होत असत. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरीच्या ऐतिहासिक अभ्यासात इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी विवाहखर्चासाठी घेतलेल्या कर्जाचा आणि त्याबदल्यात श्रम गहाण ठेवण्याच्या प्रथेचा उल्लेख केला आहे.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> कर्जाची परतफेड रोख रकमेत किंवा श्रमाच्या स्वरूपात होत असली, तरी कमी मजुरी, व्याजाची वाढ आणि कर्जाच्या हिशेबावरील कर्जदात्याचे नियंत्रण यांमुळे काही मजुरांना कर्जमुक्त होणे कठीण जात असे. काही प्रकरणांत मूळ कर्ज फेडण्यासाठी श्रम केल्यानंतरही कर्ज शिल्लक असल्याचे सांगितले जात असे. अशा परिस्थितीत कर्जदार आणि त्याच्या कुटुंबाचे श्रम दीर्घकाळ कर्जदात्याच्या नियंत्रणाखाली राहू शकत. महाराष्ट्रातील वेठबिगारी आणि अवैध सावकारीविषयीच्या अभ्यासात एस. डी. कुलकर्णी यांनी कर्जबांधिलकीच्या तक्रारींची नोंद आणि या व्यवस्थेच्या स्वरूपाविषयीच्या सरकारी समितीच्या अहवालातील त्रुटींचा विचार केला आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/> आर्थिक अवलंबित्वामुळे मजुरांना कामाची जागा सोडणे, दुसऱ्या मालकाकडे काम स्वीकारणे किंवा मजुरीच्या अटींबाबत स्वतंत्रपणे निर्णय घेणे अवघड होत असे. कर्जफेडीसाठी कुटुंबातील इतर सदस्यांच्या श्रमांचाही वापर केला गेल्यास त्याचा परिणाम त्यांच्या उपजीविकेवर आणि स्वातंत्र्यावर होऊ शकत असे. लक्ष्मिधर मिश्रा यांच्या वेठबिगारीविषयक अभ्यासात कर्ज, गरिबी आणि श्रमावरील निर्बंध यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट केला आहे.<ref name="mishra"/> === आदिवासी समाज, जात आणि वर्गसंबंध === कोकणातील, विशेषतः तत्कालीन ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी समाजाचे जमीनमालक, खोत, सावकार आणि कृषिमजूर यांच्याशी असलेले संबंध सामाजिक स्थान आणि आर्थिक साधनसंपत्तीच्या असमान वाटपाने प्रभावित झाले होते. वारली आदिवासींच्या सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासात रुडॉल्फ हेरिडिया आणि अजय दांडेकर यांनी जमीन, श्रम आणि सत्तासंबंध यांच्यातील परस्परसंबंधांचा विचार केला आहे. जमीनमालकी आणि उत्पादनाच्या साधनांवरील मर्यादित हक्कांमुळे अनेक आदिवासी कुटुंबांना उपजीविकेसाठी जमीनधारकांवर किंवा मजुरीच्या कामावर अवलंबून राहावे लागत असे.<ref name="heredia"/><ref name="upadhyaya"/> या संबंधांमध्ये आर्थिक शोषणाबरोबरच जातीय आणि सामाजिक विषमतेचाही प्रभाव होता. जमीन आणि भांडवलाची कमतरता, शिक्षणाच्या मर्यादित संधी आणि स्थानिक सत्ताकेंद्रांमध्ये कमी प्रतिनिधित्व यांमुळे आदिवासी मजुरांना कामाच्या अटींना विरोध करणे किंवा अन्यायाविरुद्ध तक्रार करणे कठीण जाऊ शकत असे. एस. डी. कुलकर्णी यांनी आदिवासी चळवळीतील वर्ग आणि जात यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी वारली उठावाच्या संदर्भात वर्गीय शोषण आणि स्त्रियांच्या अनुभवांतील परस्परसंबंधांचे विश्लेषण केले आहे.<ref name="kulkarni-class"/><ref name="warli-women"/> वेठबिगारीचा परिणाम आदिवासी स्त्रियांवरही होत असे. शेतमजुरी आणि इतर श्रमप्रधान कामांसोबत घरगुती जबाबदाऱ्या सांभाळताना त्यांना कुटुंबाच्या कर्जबांधिलकीचे परिणाम भोगावे लागत. वारली स्त्रियांच्या सहभागाचा आणि अनुभवांचा अभ्यास करताना वर्गीय शोषणाबरोबरच लिंगाधारित विषमता आणि सामाजिक वंचितत्व यांचाही विचार करावा लागतो. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी समाजातील शिक्षण, साक्षरता आणि चिकित्सक विचारांच्या प्रसारासंबंधीच्या अभ्यासात डेंझिल सालदाना यांनी सामाजिक वंचितत्व आणि ज्ञानप्राप्तीतील अडथळ्यांचा विचार केला आहे.<ref name="saldanha-critical"/><ref name="warli-women"/> === महिला आणि बालकांवरील परिणाम === कोकणातील वेठबिगारी आणि बांधील मजुरीचा परिणाम आदिवासी आणि गरीब कुटुंबांतील महिला व बालकांवरही होत असे. कुटुंबाच्या उपजीविकेसाठी महिलांना शेतमजुरी, जंगलाशी संबंधित कामे आणि इतर श्रमप्रधान कामे करावी लागत. या कामांसोबत घरगुती जबाबदाऱ्याही त्यांच्यावर असत. वारली आदिवासींच्या उठावावरील अभ्यासात इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी स्त्रियांचा सहभाग आणि त्यांच्या अनुभवांवर वर्गीय शोषणाचा झालेला परिणाम यांचा विचार केला आहे.<ref name="warli-women"/> कर्जबांधिलकीच्या परिस्थितीत बालकांनाही काम करावे लागण्याची शक्यता असे. कुटुंबाच्या कर्जाची परतफेड, उत्पन्नाची कमतरता आणि रोजगारावरील अवलंबित्व यांमुळे मुलांच्या शिक्षणावर आणि बालपणावर परिणाम होऊ शकत असे. ली टकर यांच्या भारतातील बालकांच्या बांधील मजुरीविषयक अभ्यासात कर्ज, गरिबी आणि श्रमशोषण यांच्यातील संबंधांचे विश्लेषण केले आहे.<ref name="tucker"/> हंगामी स्थलांतर करणाऱ्या ऊसतोड कामगारांच्या जीवनावरील अभ्यासात मिथुनचंद्र चौधरी आणि रुची जग्गी यांनी स्थलांतरित मजूर कुटुंबांच्या कामाच्या परिस्थितीचा आणि दैनंदिन अडचणींचा आढावा घेतला आहे. अशा कुटुंबांतील महिला आणि बालकांच्या जीवनावर रोजगाराची अनिश्चितता, कामाच्या कठीण परिस्थिती आणि मूलभूत सुविधांची उपलब्धता यांचा परिणाम होऊ शकतो. तथापि, हंगामी मजुरीतील प्रत्येक परिस्थितीला वेठबिगारी म्हणता येत नाही. कर्ज किंवा अन्य दबावामुळे कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने येतात का, यावर बांधील मजुरीचे स्वरूप ठरते.<ref name="chaudhari-jaggi"/><ref name="act1976"/> === स्थलांतर आणि असंघटित कामगार === कोकणातील ग्रामीण भागांत रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि शेतीवरील अवलंबित्व यांमुळे काही मजूर रोजगारासाठी जिल्ह्याबाहेर किंवा इतर प्रदेशांत स्थलांतर करत असत. रत्नागिरी जिल्ह्यातील १८४० ते १९२० या कालखंडातील श्रमस्थलांतराचा अभ्यास करताना गिल यामिन यांनी स्थलांतरामागील आर्थिक आणि सामाजिक घटकांचा आढावा घेतला आहे. रोजगारासाठी होणारे स्थलांतर हे गरिबीबरोबरच ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील रोजगाराचे स्वरूप आणि उपलब्ध संधी यांच्याशीही संबंधित होते.<ref name="yamin"/> हंगामी स्थलांतर करणाऱ्या कामगारांना ऊसतोडणी, वीटभट्ट्या, कोळसाभट्ट्या आणि बांधकाम यांसारख्या असंघटित क्षेत्रांत काम मिळत असे. ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरित जीवनावरील अभ्यासात मिथुनचंद्र चौधरी आणि रुची जग्गी यांनी कामाचे स्वरूप, स्थलांतराचे अनुभव आणि मजूर कुटुंबांसमोरील अडचणींची चर्चा केली आहे. स्थलांतरित कामगारांना कामाच्या ठिकाणी निवास, आरोग्यसेवा, शिक्षण आणि सामाजिक सुरक्षेच्या सुविधांबाबत अडचणी येऊ शकतात. ठेकेदार किंवा मुकादम यांच्यावर रोजगारासाठी असलेले अवलंबित्वही त्यांच्या कामाच्या अटींवर परिणाम करू शकते.<ref name="chaudhari-jaggi"/> तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात कुनाल केशरी आणि राम बी. भगत यांनी भारतातील स्थलांतराच्या विविध स्वरूपांचा विचार केला आहे. स्थलांतरित मजुरांना आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज देऊन कामावर नेले जात असल्यास, त्याची परतफेड करण्यासाठी त्यांना ठरावीक मालकाकडे काम करण्यास भाग पाडले जाऊ शकते. मात्र, स्थलांतर करणे किंवा आगाऊ रक्कम घेणे एवढ्यानेच वेठबिगारी सिद्ध होत नाही. कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का आणि कर्ज किंवा दबावामुळे त्याच्या श्रमांवर बंधने घातली आहेत का, हे तपासणे आवश्यक असते.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="act1976"/> २००२ मधील एका वृत्तानुसार, मुंबईतील एका स्वयंसेवी संस्थेने वेठबिगारीतून एका १२ वर्षांच्या बालकाची सुटका केली होती. हा वृत्तांत बालमजुरी आणि श्रमशोषणाच्या समस्येचे उदाहरण म्हणून महत्त्वाचा आहे. मात्र, या विशिष्ट घटनेवरून कोकणातील सर्व स्थलांतरित किंवा असंघटित कामगारांची परिस्थिती एकसारखी होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="toi-child"/> == कायदेशीर चौकट == === भारतीय संविधानाचे अनुच्छेद २३ आणि ३५ === भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद २३ नुसार मानवाची तस्करी, बेगार आणि अशाच प्रकारचे सक्तीचे श्रम निषिद्ध आहेत. या तरतुदीचे उल्लंघन करणे कायद्यानुसार दंडनीय अपराध आहे. सार्वजनिक प्रयोजनासाठी राज्य सक्तीची सेवा लादू शकते; मात्र, अशी सेवा लादताना धर्म, वंश, जात किंवा वर्ग यांच्या आधारावर भेदभाव करता येत नाही. कर्जाच्या किंवा अन्य दबावाच्या आधारे व्यक्तीला तिच्या इच्छेविरुद्ध काम करण्यास भाग पाडले जात असल्यास, परिस्थितीनुसार ते सक्तीच्या श्रमांच्या प्रतिबंधाशी संबंधित ठरू शकते. त्यामुळे वेठबिगारीविरोधात अनुच्छेद २३ हा महत्त्वाचा घटनात्मक आधार आहे.<ref name="constitution">भारत सरकार, ''Constitution of India'', अनुच्छेद २३ आणि ३५. [https://legislative.gov.in/constitution-of-india/ संविधानाचा मजकूर].</ref> अनुच्छेद ३५ नुसार अनुच्छेद २३ अंतर्गत निषिद्ध कृत्यांसाठी शिक्षा निश्चित करण्यासह त्या तरतुदींना प्रभावी करण्यासाठी कायदे करण्याचा अधिकार संसदेला आहे. या घटनात्मक चौकटीच्या आधारे संसदेला सक्तीच्या श्रमांवर बंदी घालणारे आणि अशा श्रमांशी संबंधित गुन्ह्यांसाठी शिक्षेची तरतूद करणारे कायदे करता येतात.<ref name="constitution"/> वेठबिगारीचे उच्चाटन करण्यासाठी संसदेत ''बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६'' संमत करण्यात आला. या कायद्याने बंधित श्रमपद्धती रद्द केली, त्यातून निर्माण झालेली कर्जबांधिलकी संपुष्टात आणली आणि बंधित मजुरांच्या मुक्ततेसाठी कायदेशीर तरतुदी केल्या.<ref name="act1976"/> === बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ === भारताच्या संसदेने बंधित श्रमपद्धतीचे उच्चाटन करण्यासाठी ''बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६'' संमत केला. हा अधिनियम ९ फेब्रुवारी १९७६ रोजी संमत झाला. त्याच्या कलम १(३) नुसार तो २५ ऑक्टोबर १९७५ पासून लागू झाल्याचे मानले जाते.<ref name="act1976"/> या कायद्याच्या कलम ४ नुसार बंधित श्रमपद्धती रद्द करण्यात आली आणि बंधित मजुरांना अशा श्रमांच्या बंधनातून मुक्त करण्यात आले. कलम ५ नुसार बंधित श्रमपद्धती लादणारे करार आणि संबंधित प्रथा अवैध ठरवण्यात आल्या. कलम ६ नुसार बंधित श्रमपद्धतीशी संबंधित कर्जफेडीची जबाबदारी संपुष्टात आली. कलम ७ मध्ये बंधित कर्जाच्या वसुलीसाठी मालमत्ता जप्त करणे किंवा तिची विक्री करणे यांसंबंधीच्या परिणामांची तरतूद आहे, तर कलम ८ मध्ये मुक्त झालेल्या बंधित मजुरांना निवासस्थानातून बेदखल करण्यापासून संरक्षण देण्यात आले आहे.<ref name="act1976"/> कलम १० नुसार जिल्हादंडाधिकाऱ्यांवर कायद्याच्या तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी आहे. कलम ११ नुसार जिल्हादंडाधिकारी काही अधिकार अधीनस्थ अधिकाऱ्यांना सोपवू शकतात. कलम १२ मध्ये बंधित श्रमपद्धती लागू होऊ नये यासाठी दक्षता बाळगण्याची जबाबदारी नमूद केली आहे. कलम १३ आणि १४ मध्ये दक्षता समित्यांची स्थापना व कार्ये स्पष्ट केली आहेत. या समित्यांमार्फत बंधित श्रमपद्धतीची प्रकरणे शोधणे, कायद्याच्या अंमलबजावणीवर लक्ष ठेवणे आणि मुक्त झालेल्या मजुरांच्या आर्थिक व सामाजिक पुनर्वसनासाठी मदत करणे अपेक्षित आहे.<ref name="act1976"/><ref name="rules1976"/> कायद्याच्या कलम १६ ते २० मध्ये बंधित श्रम लादणे, बंधित कर्ज देणे किंवा वसूल करणे आणि कायद्याच्या तरतुदींचे उल्लंघन करणे यांसंबंधी शिक्षेच्या तरतुदी आहेत. या कायद्याच्या अंमलबजावणीसाठी बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) नियम, १९७६ तयार करण्यात आले. कायद्याने बंधित श्रमपद्धती रद्द केली असली, तरी प्रत्यक्षात मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि पुनर्वसनासाठी उपाययोजना राबवणे यांसाठी प्रशासनाची सक्रिय भूमिका आवश्यक आहे.<ref name="act1976"/><ref name="rules1976">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Rules, 1976'', अधिसूचना क्र. G.S.R. 99(E), २८ फेब्रुवारी १९७६, भारताचे राजपत्र, भाग २, विभाग ३(i). [https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_HR_67_116_00001_00001_1739783525647&filename=the_bonded_labour_system_%28abolition%29_rules%2C_1976.pdf&type=rule अधिकृत नियमांचा मजकूर].</ref> <ref name="nhrc-bonded"/> === सर्वोच्च न्यायालयाचे निर्णय === वेठबिगारी आणि सक्तीच्या श्रमांविषयी सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयांमुळे संविधानाच्या अनुच्छेद २३ चा अर्थ स्पष्ट झाला आणि कामगारांच्या मूलभूत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी शासनाच्या जबाबदाऱ्यांवर भर देण्यात आला. १९८२ मधील ''People's Union for Democratic Rights v. Union of India'' या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, सक्तीचे श्रम केवळ शारीरिक बळाचा वापर करून करवून घेतले जातात असे नाही. आर्थिक विवशतेमुळे एखाद्या व्यक्तीला कायदेशीर किमान वेतनापेक्षा कमी मोबदल्यात काम करावे लागत असल्यास, परिस्थितीनुसार ते अनुच्छेद २३ अंतर्गत सक्तीचे श्रम ठरू शकते. या निर्णयात आर्थिक परिस्थितीतून निर्माण होणाऱ्या सक्तीचाही घटनात्मक संरक्षणाच्या दृष्टीने विचार करण्यात आला. <ref name="pudr1982">Supreme Court of India, ''People’s Union for Democratic Rights v. Union of India'', Writ Petition (Civil) No. 8143 of 1981, निर्णय दिनांक १८ सप्टेंबर १९८२, AIR 1982 SC 1473; (1982) 3 SCC 235. [https://indiankanoon.org/doc/496663/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India'' या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने हरियाणातील फरिदाबाद परिसरातील दगडखाणींमधील कामगारांच्या परिस्थितीचा विचार केला. १६ डिसेंबर १९८३ रोजी दिलेल्या निर्णयात बंधित मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि त्यांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी शासनाने सक्रिय भूमिका बजावण्याची आवश्यकता अधोरेखित झाली. <ref name="bandhua1984">Supreme Court of India, ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India and Others'', Writ Petition (Civil) No. 2135 of 1982, निर्णय दिनांक १६ डिसेंबर १९८३, AIR 1984 SC 802; (1984) 3 SCC 161; [1984] 2 SCR 67. [https://indiankanoon.org/doc/595099/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> १३ ऑगस्ट १९९१ रोजी दिलेल्या ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India'' या पुढील निर्णयात सर्वोच्च न्यायालयाने आधीच्या निर्णयाच्या अंमलबजावणीशी आणि फरिदाबादमधील दगडखाण कामगारांच्या परिस्थितीशी संबंधित मुद्द्यांचा विचार केला. बंधित श्रमपद्धतीविरोधी कायद्याची अंमलबजावणी केवळ कायदा अस्तित्वात असल्याने पूर्ण होत नाही; कामगारांची प्रत्यक्ष परिस्थिती तपासणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि पुनर्वसनाच्या उपाययोजना राबवणे आवश्यक आहे, यावर न्यायालयाने भर दिला. <ref name="bandhua1991">Supreme Court of India, ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India and Others'', Writ Petition (Civil) No. 2135 of 1982, निर्णय दिनांक १३ ऑगस्ट १९९१, (1991) 4 SCC 177; AIR 1992 SC 38; 1991 INSC 187. [https://indiankanoon.org/doc/572040/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> === वेठबिगारांची ओळख, मुक्तता आणि पुनर्वसन === बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ नुसार बंधित मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि त्यांच्या पुनर्वसनासाठी उपाययोजना करणे ही शासनाच्या यंत्रणेची महत्त्वाची जबाबदारी आहे. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या अभ्यासगटाने ग्रामीण भागांतील बंधित मजुरीचे स्वरूप आणि त्याविरोधातील कायद्यांच्या अंमलबजावणीचा आढावा घेतला. अशा प्रकरणांचा शोध घेण्यासाठी सर्वेक्षण, तक्रारींची चौकशी आणि संबंधित अधिकाऱ्यांमधील समन्वय आवश्यक असतो.<ref name="nclr-study"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २०००–२००१ च्या वार्षिक अहवालात रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीच्या एका प्रकरणाची नोंद आहे. या प्रकरणात जबरदस्तीने काम करवून घेणे, मजुरी न देणे आणि कामगारांच्या हालचालींवर निर्बंध घालणे असे आरोप करण्यात आले होते. पोलिसांनी गुन्हा नोंदवल्यानंतर आयोगाने संबंधित मजुरांना मुक्तता प्रमाणपत्रे देणे, आर्थिक मदत करणे आणि त्यांच्या पुनर्वसनाची व्यवस्था करण्याबाबत जिल्हा प्रशासनाकडून कार्यवाही करण्यास सांगितले.<ref name="nhrc-2000"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २००३–२००४ च्या वार्षिक अहवालात ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांतील वेठबिगारीच्या प्रकरणांचा उल्लेख आहे. अहवालानुसार, रत्नागिरी जिल्ह्यातील काही मुक्त केलेले मजूर परराज्यांतून आलेले स्थलांतरित कामगार होते. त्यांना त्यांच्या मूळ राज्यांत पाठवण्यात आल्यानंतर त्यांच्या पुनर्वसनाची प्रक्रिया पूर्ण झाली होती का, याबाबत आयोगाने प्रशासनाकडून माहिती मागवली. या नोंदींमधून मजुरांची मुक्तता आणि त्यांचे दीर्घकालीन पुनर्वसन यांसाठी स्वतंत्र पाठपुरावा आवश्यक असल्याचे दिसते.<ref name="nhrc-2003"/> केंद्र सरकारच्या कामगार व रोजगार मंत्रालयाने २१ डिसेंबर २०११ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या माहितीनुसार, ३१ मार्च २०११ पर्यंत महाराष्ट्रात १,४०४ बंधित मजुरांची ओळख पटवून त्यांची मुक्तता करण्यात आली होती. त्यांपैकी १,३२५ मजुरांचे पुनर्वसन झाल्याची माहिती राज्य सरकारकडून प्राप्त झाली होती. ही आकडेवारी त्या वेळेपर्यंतची असून, तिच्यावरून सध्याच्या परिस्थितीचा अंदाज बांधता येत नाही.<ref name="pib-2011"/><ref name="pib-2010"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने वेठबिगारीच्या निर्मूलनासाठी कायद्यांची प्रभावी अंमलबजावणी, वेठबिगारीची शक्यता असलेल्या भागांची ओळख, संबंधित अधिकाऱ्यांचे प्रशिक्षण आणि मुक्त केलेल्या मजुरांच्या पुनर्वसनावर भर दिला आहे. या कामात जिल्हा प्रशासन, पोलीस, कामगार विभाग आणि दक्षता समित्या यांच्यातील समन्वय महत्त्वाचा ठरतो.<ref name="nhrc-bonded"/> == आधुनिक काळातील परिस्थिती == === वेठबिगारीविरोधी कारवाई आणि प्रशासकीय यंत्रणा === महाराष्ट्रात वेठबिगारीविरोधी कायद्याची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी जिल्हा प्रशासन, पोलीस, कामगार विभाग आणि संबंधित दक्षता समित्यांवर आहे. वेठबिगारीची तक्रार प्राप्त झाल्यानंतर संभाव्य पीडितांची ओळख पटवणे, घटनास्थळी चौकशी करणे, कायद्यानुसार मुक्ततेची कार्यवाही करणे आणि पुनर्वसनासाठी आवश्यक उपाययोजना करणे अपेक्षित असते. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने या सर्व टप्प्यांवर प्रशासकीय यंत्रणेने सक्रिय भूमिका बजावण्याची गरज अधोरेखित केली आहे.<ref name="nhrc-bonded"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २००३–२००४ च्या वार्षिक अहवालात ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांतील वेठबिगारीच्या प्रकरणांची नोंद आहे. अहवालानुसार, १९९९ आणि २००० मध्ये रत्नागिरी जिल्ह्यात आढळलेले ३६ मजूर स्थलांतरित होते. त्यांना त्यांच्या मूळ राज्यांत पाठवण्यात आले; मात्र, त्यांचे पुनर्वसन सुनिश्चित झाले होते का, याबाबत आयोगाने प्रश्न उपस्थित केला. या नोंदींमधून मुक्ततेनंतरही पुनर्वसनासाठी प्रशासकीय पाठपुरावा आवश्यक असल्याचे दिसते.<ref name="nhrc-2003"/><ref name="nhrc-2000"/> जानेवारी २०२० मध्ये ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी परिसरातील वीटभट्टीवर आदिवासी मजुरांना बंधित मजुरी करण्यास भाग पाडल्याच्या आरोपांवरून पोलिसांनी वीटभट्टीमालक आणि पर्यवेक्षकाविरुद्ध गुन्हा नोंदवला. वृत्तानुसार, आगाऊ रक्कम दिल्यानंतर मजुरांना कामासाठी आणण्यात आले होते आणि त्यांच्याकडून दीर्घकाळ काम करून घेतले जात असल्याची तक्रार करण्यात आली होती. ही घटना बंधित श्रम पद्धतीविरोधी कायद्यांतर्गत झालेल्या पोलिसी कारवाईचे उदाहरण आहे. मात्र, गुन्हा नोंदवला जाणे म्हणजे आरोप न्यायालयात सिद्ध झाले, असे नाही.<ref>''Business Standard'', “Brick kiln owner booked for forcing tribals into bonded labour”, ११ जानेवारी २०२०. [https://www.business-standard.com/article/pti-stories/brick-kiln-owner-booked-for-forcing-tribals-into-bonded-labour-120011100405_1.html वृत्त].</ref> ऑगस्ट २०२१ मध्ये पालघर जिल्ह्यातील मोखाडा येथे एका व्यक्तीच्या आत्महत्येप्रकरणी त्याच्या पत्नीने वेठबिगारीला कंटाळून आत्महत्या झाल्याचा आरोप केला होता. त्यानंतर पोलीस आणि प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी संबंधित गावाला भेट देऊन चौकशी केली. त्याच वेळी पालघरच्या पोलीस अधीक्षकांनी जिल्ह्यात वेठबिगारी अस्तित्वात नसल्याचे सार्वजनिकरीत्या सांगितले आणि शोषण होत असल्यास तक्रार करण्याचे आवाहन केले. या घटनेचा उल्लेख करताना तक्रारदाराचा आरोप आणि पोलिसांचे विधान या स्वतंत्र बाबी म्हणून नोंदवणे आवश्यक आहे. उपलब्ध वृत्तावरून आरोप न्यायालयात सिद्ध झाल्याचे म्हणता येत नाही.<ref name="loksatta-palghar">''लोकसत्ता'', पालघर आवृत्ती, “लेखाचे शीर्षक”, प्रकाशनदिनांक. [लेखाची थेट संकेतस्थळावरील कडी].</ref> वेठबिगारीविरोधी कारवाईत तक्रारींची नोंद करणे एवढेच पुरेसे नसते. संभाव्य पीडितांची ओळख पटवणे, कायद्यानुसार त्यांची मुक्तता करणे, पात्रतेनुसार आर्थिक मदत मिळवून देणे आणि पुनर्वसनाची पूर्तता तपासणे यांचाही पाठपुरावा करावा लागतो. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने मुक्त केलेल्या मजुरांना मिळणारी मदत फौजदारी खटल्याच्या अंतिम निकालामुळे अनावश्यकपणे विलंबित होऊ नये, अशी शिफारस केली आहे.<ref name="nhrc-bonded"/> === वेठबिगारीच्या अस्तित्वाविषयी नोंदी आणि मतभेद === महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविषयी सरकारी नोंदी, मानवाधिकार आयोगाचे अहवाल आणि स्थानिक प्रशासनाची विधाने यांत वेगवेगळ्या प्रकारची माहिती आढळते. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २०००–२००१ च्या वार्षिक अहवालात रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीच्या तक्रारीची नोंद आहे. २००३–२००४ च्या अहवालात ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांतील प्रकरणांचा तसेच मुक्त केलेल्या मजुरांच्या पुनर्वसनाबाबतच्या पाठपुराव्याचा उल्लेख आहे.<ref name="nhrc-2000"/><ref name="nhrc-2003"/> दुसरीकडे, ऑगस्ट २०२१ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, पालघर जिल्ह्याच्या पोलीस अधीक्षकांनी जिल्ह्यात वेठबिगारी किंवा इतर अनिष्ट प्रकार अस्तित्वात नसल्याचे म्हटले होते. हे विधान स्थानिक पोलिसांची भूमिका दर्शवते; मात्र, त्यावरून जिल्ह्यात वेठबिगारीची कोणतीही घटना घडलेली नाही, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढता येत नाही. त्याच वृत्तात मोखाडा परिसरातील एका प्रकरणात वेठबिगारीशी संबंधित आरोप करण्यात आल्याचाही उल्लेख होता.<ref name="loksatta-palghar"/> या नोंदींचे मूल्यमापन करताना तक्रार, प्रशासकीय चौकशी, अधिकृतरीत्या ओळख पटवलेली बंधित मजुरी, मुक्तता आणि न्यायालयीन दोषसिद्धी यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. तक्रार नोंदवली जाणे किंवा आरोप करण्यात येणे हे स्वतःहून दोषसिद्धीचे प्रमाण नसते. त्याचप्रमाणे, एखाद्या अधिकाऱ्याने वेठबिगारी अस्तित्वात नसल्याचे सांगितल्याने इतर अधिकृत नोंदी आपोआप अमान्य ठरत नाहीत.<ref name="nhrc-2000"/><ref name="nhrc-2003"/><ref name="loksatta-palghar"/> === स्थलांतरित कामगार आणि आधुनिक श्रमशोषण === कोकणातून रोजगारासाठी होणाऱ्या स्थलांतराला ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यातील १८४० ते १९२० या कालखंडातील श्रमस्थलांतराचा अभ्यास करताना गिल यामिन यांनी रोजगाराच्या संधी, ग्रामीण अर्थव्यवस्था आणि स्थलांतर यांच्यातील संबंधांचा आढावा घेतला आहे. आधुनिक काळातही ग्रामीण भागांतील रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि हंगामी कामाचे स्वरूप यांमुळे काही कामगारांना रोजगारासाठी आपल्या गावापासून दूर जावे लागते.<ref name="yamin"/> महाराष्ट्रातील ऊसतोडणीसारख्या हंगामी कामांमध्ये कामगारांची भरती अनेकदा ठेकेदार किंवा मुकादमांमार्फत केली जाते. स्थलांतरित ऊसतोड कामगारांच्या अनुभवांविषयीच्या अभ्यासात मिथुनचंद्र चौधरी आणि रुची जग्गी यांनी स्थलांतराचे स्वरूप, कामाच्या परिस्थिती आणि मजूर कुटुंबांसमोरील दैनंदिन अडचणींची चर्चा केली आहे. कामाच्या ठिकाणी निवास, आरोग्यसेवा आणि मुलांच्या शिक्षणाची उपलब्धता हे अशा कुटुंबांसाठी महत्त्वाचे प्रश्न असतात.<ref name="chaudhari-jaggi"/> स्थलांतरित कामगारांना आगाऊ रक्कम देऊन कामावर नेले जात असल्यास, त्या रकमेच्या परतफेडीच्या अटींमुळे त्यांना ठरावीक मालकाकडे काम करत राहावे लागू शकते. आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज, कमी मोबदला आणि काम सोडण्यावरील निर्बंध यांमुळे कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने येत असल्यास बंधित मजुरीची परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. मात्र, हंगामी स्थलांतर करणे किंवा आगाऊ रक्कम घेणे एवढ्यानेच वेठबिगारी सिद्ध होत नाही. कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का आणि कर्ज किंवा दबावामुळे त्याच्या श्रमांवर बंधने घातली आहेत का, हे तपासणे आवश्यक असते. भारतातील तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात कुनाल केशरी आणि राम बी. भगत यांनी स्थलांतराच्या विविध स्वरूपांचा विचार केला आहे.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="act1976"/> बालकांच्या श्रमशोषणाची उदाहरणेही बंधित मजुरीच्या चर्चेत आढळतात. २००२ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, एका स्वयंसेवी संस्थेने बंधित मजुरीत अडकलेल्या १२ वर्षांच्या बालकाची सुटका केली होती. ही घटना बालकांच्या श्रमशोषणाविषयीची नोंद म्हणून महत्त्वाची आहे; मात्र, उपलब्ध वृत्ताच्या आधारे तिचा कोकणातील स्थलांतरित कामगारांच्या परिस्थितीशी थेट संबंध जोडता येत नाही.<ref name="toi-child"/> ली टकर यांच्या भारतातील बालकांच्या बंधित मजुरीविषयक अभ्यासात गरिबी, कर्ज आणि श्रमशोषण यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे.<ref name="tucker"/> स्थलांतरित कामगारांच्या श्रमशोषणाचा विचार करताना कायद्यांची अंमलबजावणी, कामगारांच्या हक्कांचे संरक्षण आणि मुक्त केलेल्या बंधित मजुरांचे पुनर्वसन यांनाही महत्त्व आहे. वेठबिगारीविषयक वृत्तलेखनात कायदेशीर तरतुदी आणि त्यांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी करताना येणाऱ्या अडचणींची चर्चा करण्यात आली आहे.<ref name="sakal-bonded">''सकाळ'', “वेठबिगार मुक्तीच्या शासनाच्या निव्वळ कागदी भराऱ्या!”, १८ जानेवारी २०२५. [https://www.esakal.com/premium-article/the-abolition-of-bonded-labor-remains-a-paper-promise-due-to-poor-implementation-of-policies-gss01 लेखाचा पूर्ण मजकूर].</ref> == हेही पहा == * [[वारली]] == बाह्यदुवे == * [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32977/ मराठी विश्वकोश — वेठबिगार] * [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20368/1/197619.pdf वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६ — अधिकृत कायद्याचा मजकूर] * [https://nhrc.nic.in/activities/bonded-labour राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग — वेठबिगारीविषयक माहिती] * [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf संतोष पांढरी सुरडकर — कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीचा अभ्यास] * [https://www.esahity.com/uploads/5/0/1/2/501218/mmj_vivek_pandit.pdf विवेक पंडित — ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी''] * {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ == {{संदर्भ|2}} [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:भारतामधील सामाजिक चळवळी]] [[वर्ग:आदिवासी]] jivv8di0krr3a7kx5385ar8fb0jc651 2725860 2725859 2026-10-25T04:42:43Z AdvAnantGholam 172574 2725860 wikitext text/x-wiki कोकणातील वेठबिगार पद्धत हा महाराष्ट्राच्या ग्रामीण श्रमव्यवस्थेच्या इतिहासाशी संबंधित विषय आहे. कर्जाची परतफेड, आर्थिक अवलंबित्व आणि सामाजिक विषमता यांमुळे काही मजुरांना दीर्घकाळ अल्प मोबदल्यात किंवा मोबदल्याविना काम करावे लागत असे. कर्जाच्या बदल्यात एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबीयांना श्रम करण्यास बांधील ठेवणे आणि कर्ज फेडले नसल्याचे कारण देऊन त्यांची मुक्तता नाकारणे, ही बांधील श्रमपद्धतीची महत्त्वाची लक्षणे आहेत. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमव्यवस्थेचा ऐतिहासिक अभ्यास इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी केला आहे. महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांच्या ऐतिहासिक स्वरूपाचा अभ्यास व्ही. एस. कदम यांनीही केला आहे.<ref name="सालढाणा१९८९">Indra Munshi Saldanha, “Attached Labour in Thane: A Historical Overview,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 24, अंक 20, 1989, पृ. 1121–1127.</ref><ref name="कदम१९९१">V. S. Kadam, “Forced Labour in Maharashtra in the Seventeenth and Eighteenth Centuries: A Study in Its Nature and Change,” ''Journal of Economic and Social History of the Orient'', खंड 34, अंक 1/2, 1991, पृ. 55–87.</ref> भारत सरकारच्या श्रम मंत्रालयाने १९९१ मध्ये प्रकाशित केलेल्या ''Report of the National Commission on Rural Labour'' या अहवालात ग्रामीण श्रमिकांची परिस्थिती आणि त्यांच्यासाठी असलेल्या सामाजिक व श्रमविषयक कायद्यांच्या अंमलबजावणीचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="अभ्यासगट१९९१">Ministry of Labour, Government of India, ''Report of the National Commission on Rural Labour'', खंड १, १९९१. [https://indianlabourarchives.org/jspui/handle/20.500.14121/190 अहवालाची अभिलेखीय नोंद].</ref> ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाशी संबंधित एका प्रकरणात कर्जाच्या बदल्यात दीर्घकाळ काम करण्यास भाग पाडल्याची तक्रार मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नोंदीत नमूद आहे. या प्रकरणात तक्रारदार आणि त्यांची पत्नी अनेक वर्षे नाममात्र मोबदल्यावर काम करत असल्याचा आरोप करण्यात आला होता.<ref name="चाटल१९९१">मुंबई उच्च न्यायालय, ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'', फौजदारी रिट याचिका क्रमांक ४०६/१९८८, निर्णय दिनांक २५ सप्टेंबर १९९१; (1992) 2 BomCR 569; 1992 Cri LJ 1228. [https://indiankanoon.org/doc/1998334/ निर्णयाचा मजकूर].</ref> भारतीय संविधानाचा अनुच्छेद २३ मानवी तस्करी, बेगार आणि तत्सम प्रकारचे सक्तीचे श्रम निषिद्ध ठरवतो. वेठबिगार पद्धतीचे निर्मूलन करण्यासाठी संसदेत ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' संमत करण्यात आला. या कायद्याच्या कलम १(३) नुसार तो २५ ऑक्टोबर १९७५ पासून लागू झाल्याचे मानले जाते. कायद्याच्या कलम ४ नुसार वेठबिगार पद्धत रद्द करण्यात आली आणि वेठबिगारांना अशा श्रमांच्या बंधनातून मुक्त करण्यात आले.<ref name="संविधान">भारत सरकार, ''Constitution of India'', अनुच्छेद २३. [https://legislative.gov.in/constitution-of-india/ संविधानाचा अधिकृत मजकूर].</ref><ref name="कायदा१९७६">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', अधिनियम क्रमांक १९, १९७६, कलम १(३) आणि ४. [https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/1491?view_type=browse अधिकृत कायदामजकूर].</ref> वसईतील फौजदारी प्रकरण क्रमांक १६५/१९८५ मध्ये कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी दिलेला निर्दोषमुक्तीचा आदेश मुंबई उच्च न्यायालयाने रद्द केला आणि प्रकरण न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पुढील सुनावणीसाठी पाठवले. हा निर्णय बांधील श्रमाविरुद्धच्या कायद्याच्या अंमलबजावणीशी संबंधित महत्त्वाचा न्यायालयीन दस्तऐवज आहे. मात्र, उच्च न्यायालयाच्या या निर्णयावरून संबंधित आरोपीची अंतिम दोषसिद्धी झाली होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="चाटल१९९१"/> == व्युत्पत्ती आणि संकल्पना == === वेठबिगार, वेठ आणि बेगार यांचा अर्थ === ‘वेठबिगार’ ही संज्ञा एखाद्या व्यक्तीकडून तिच्या इच्छेविरुद्ध, विनामोबदला किंवा अत्यल्प मोबदल्यात सक्तीने श्रम करून घेण्याच्या प्रथेशी संबंधित आहे. मराठी विश्वकोशातील ‘वेठबिगार’ या नोंदीनुसार, अशा व्यवस्थेत व्यक्तीच्या दुर्बल किंवा परावलंबी परिस्थितीचा गैरफायदा घेऊन तिच्याकडून सक्तीने काम करून घेतले जाते. ऐतिहासिक काळात शासकीय अधिकारी, जमीनधारक आणि प्रभावशाली व्यक्तींकडून लोकांना विनामोबदला किंवा अल्प मोबदल्यात काम करण्यास भाग पाडले जात असे.<ref name="मराठीविश्वकोशवेठबिगार">‘वेठबिगार’, ''मराठी विश्वकोश'', महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ. [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32977/ ऑनलाइन लेख].</ref> ‘वेठ’ आणि ‘बेगार’ या संज्ञांचा वापरही सक्तीच्या श्रमांच्या संदर्भात आढळतो. महाराष्ट्रातील सतराव्या आणि अठराव्या शतकांतील सक्तीच्या श्रमव्यवस्थेचा अभ्यास करताना व्ही. एस. कदम यांनी या प्रथांचे स्वरूप आणि काळानुसार त्यांच्यात झालेले बदल यांचा विचार केला आहे. ऐतिहासिक नोंदींमध्ये या संज्ञांचा अर्थ लावताना संबंधित काळातील सामाजिक, आर्थिक आणि प्रशासकीय परिस्थिती विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="कदम१९९१"/><ref name="मराठीविश्वकोशवेठबिगार"/> वेठबिगारी आणि सर्वसाधारण कमी वेतनाची मजुरी यांत फरक आहे. केवळ कमी वेतन मिळणे किंवा कर्ज असणे एवढ्यानेच एखादी परिस्थिती कायदेशीरदृष्ट्या वेठबिगारी ठरत नाही. ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' च्या कलम २(ग) नुसार, आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज, सामाजिक अथवा रूढीगत बंधन, वारसाहक्काने आलेली जबाबदारी, आर्थिक मोबदला किंवा विशिष्ट जात अथवा समुदायात जन्म यांसारख्या कारणांमुळे एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना विनामजुरी अथवा नाममात्र मजुरीवर काम करावे लागत असेल, किंवा रोजगाराचे स्वातंत्र्य, मुक्त संचार अथवा स्वतःच्या श्रमातून मिळालेल्या उत्पादनाचा योग्य मोबदला मिळवण्याचा अधिकार गमवावा लागत असेल, तर संबंधित परिस्थिती या कायद्यातील बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते.<ref name="वेठबिगारकायदा">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', अधिनियम क्रमांक १९, १९७६, कलम २. [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1491/1/197619.pdf कायद्याचा मजकूर].</ref> === वेठबिगारी आणि बंधित श्रम यांतील फरक === ‘वेठबिगारी’ आणि ‘बंधित श्रम’ या संज्ञा परस्परांशी संबंधित आहेत. ‘वेठबिगारी’ हा शब्द ऐतिहासिक आणि सामाजिक संदर्भांत सक्तीने, विनामोबदला किंवा अत्यल्प मोबदल्यात काम करून घेण्याच्या प्रथांसाठी वापरला जातो. ‘बंधित श्रम’ ही संज्ञा ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मध्ये विशिष्ट कायदेशीर अर्थाने परिभाषित केली आहे. त्यामुळे ऐतिहासिक प्रथांचे वर्णन आणि एखाद्या प्रकरणाचे कायदेशीर वर्गीकरण करताना संबंधित संदर्भ लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/><ref name="सालढाणा१९८९"/> या कायद्यातील व्याख्येनुसार, कर्ज किंवा आगाऊ रक्कम, सामाजिक अथवा रूढीगत बंधन, वारसाहक्काने आलेली जबाबदारी किंवा इतर नमूद कारणांमुळे एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना ठरावीक अथवा अनिश्चित काळासाठी विनामजुरी किंवा नाममात्र मजुरीवर काम करावे लागत असेल, तर ती परिस्थिती बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते. रोजगाराचे स्वातंत्र्य, भारताच्या प्रदेशात मुक्तपणे संचार करण्याचा अधिकार किंवा स्वतःच्या श्रमातून मिळालेल्या उत्पादनाचा बाजारभावाने विनियोग करण्याचा अधिकार हिरावला जाणे, यांचाही या कायद्यात विचार केला आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/> केवळ कमी वेतन मिळणे, कर्ज असणे किंवा कठीण परिस्थितीत काम करणे एवढ्याच आधारावर बंधित श्रम असल्याचा निष्कर्ष काढता येत नाही. कामगाराला काम स्वीकारण्याचे किंवा सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, कर्ज अथवा अन्य बंधनामुळे त्याच्यावर सक्ती केली जाते का आणि त्याच्या अधिकारांवर निर्बंध आहेत का, यांसारख्या बाबी तपासणे आवश्यक असते. भारतातील बंधित श्रमाच्या स्वरूपाचा अभ्यास करताना कायदेशीर तरतुदींबरोबरच सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीचाही विचार करण्यात आला आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/> <ref name="tucker">Lee Tucker, ''The Small Hands of Slavery: Bonded Child Labor in India'', Human Rights Watch, 1996. [https://search.worldcat.org/title/1027700403 ग्रंथाची नोंद].</ref> <ref name="mishra">Lakshmidhar Mishra, ''Human Bondage: Tracing its Roots in India'', SAGE Publications, 2011. [https://books.google.com/books?id=WNuGAwAAQBAJ ग्रंथाची नोंद].</ref> आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटनेच्या व्याख्येनुसार, सक्तीच्या श्रमांमध्ये व्यक्तीच्या स्वेच्छेविरुद्ध आणि दंड किंवा दंडात्मक परिणामाची धमकी देऊन काम करून घेण्याचा घटक महत्त्वाचा असतो. या व्याख्येत कामगाराने स्वेच्छेने काम स्वीकारले आहे का आणि त्याला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, यांचाही विचार केला जातो. त्यामुळे बंधित श्रम आणि सक्तीचे श्रम या संकल्पना संबंधित असल्या, तरी त्यांचे वर्गीकरण करताना लागू असलेल्या कायद्याची व्याख्या आणि प्रत्यक्ष परिस्थिती तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="ilo-forced-labour">आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटना, “What is forced labour?” [https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons/what-forced-labour अधिकृत संकेतस्थळ].</ref> == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == === प्राचीन आणि मध्ययुगीन महाराष्ट्रातील सक्तीचे श्रम === महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांचा इतिहास समजून घेताना प्राचीन काळातील श्रमव्यवस्था, मध्ययुगीन राजकीय व्यवस्था आणि अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील ‘वेठबेगार’ पद्धत यांमध्ये फरक करणे आवश्यक आहे. प्राचीन आणि मध्ययुगीन भारतीय समाजातील सक्तीच्या श्रमांविषयी इतिहासलेखनात चर्चा आढळते; मात्र त्यावरून आजच्या अर्थाने बंधित श्रमपद्धती संपूर्ण प्राचीन महाराष्ट्रात एकाच स्वरूपात अस्तित्वात होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="कदम१९९१"/> अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील वेठबेगार पद्धतीचा अभ्यास इतिहासकार हिरोशी फुकाझावा यांनी तत्कालीन प्रशासकीय कागदपत्रांच्या आधारे केला आहे. त्यांच्या संशोधनात अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील सक्तीच्या श्रमव्यवस्थेचे स्वरूप तपासण्यात आले आहे. या नोंदींमधून राज्याच्या किंवा स्थानिक प्रशासनाच्या कामांसाठी सक्तीचे श्रम घेतले जात असल्याचे दिसते. या व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी तत्कालीन प्रशासकीय गरजा, गावपातळीवरील जबाबदाऱ्या आणि सामाजिक रचना यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="फुकाझावा१९७१">Hiroshi Fukazawa, “A Note on the Corvée System (Vethbegar) in the Eighteenth Century Maratha Kingdom,” ''Hitotsubashi Journal of Economics'', खंड 11, अंक 2, फेब्रुवारी 1971, पृ. 1–10. [https://www.jstor.org/stable/43295523 संशोधनलेख].</ref> या व्यवस्थेतील श्रमांची जबाबदारी सर्व समाजघटकांवर समान प्रमाणात होती, असे गृहीत धरता येत नाही. फुकाझावा यांच्या अभ्यासातून सक्तीच्या श्रमांचे स्वरूप आणि तत्कालीन सामाजिक व प्रशासकीय व्यवस्थेशी असलेले त्यांचे संबंध अभ्यासता येतात. तथापि, या निष्कर्षांचा वापर करताना संशोधनाचा कालखंड आणि भौगोलिक व्याप्ती लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="फुकाझावा१९७१"/> मराठा राज्यातील ‘वेठ’, ‘बेगार’ किंवा ‘वेठबेगार’ या संज्ञा सक्तीच्या श्रमांच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्याचे फुकाझावा यांच्या संशोधनातून दिसते. मात्र, राज्याच्या किंवा सार्वजनिक कामांसाठी घेतले जाणारे सक्तीचे श्रम आणि कर्जाच्या बंधनामुळे एखाद्या मजुराला दीर्घकाळ काम करावे लागणारी बंधित श्रमपद्धती यांचे स्वरूप नेहमीच एकसारखे होते, असे नाही.<ref name="फुकाझावा१९७१"/><ref name="कदम१९९१"/> आधुनिक काळातील बांधील श्रम समजून घेण्यासाठी भारत सरकारच्या राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाचा अहवाल उपयुक्त आहे. या अहवालात ग्रामीण श्रमिकांची परिस्थिती आणि बांधील श्रमाशी संबंधित प्रश्नांचा आढावा घेतला आहे. मात्र, आधुनिक काळातील बांधील श्रमाचे स्वरूप मांडणारा हा अहवाल प्राचीन महाराष्ट्रातील प्रत्येक प्रदेशात अशीच व्यवस्था अस्तित्वात होती, याचा स्वतंत्र पुरावा मानता येत नाही. <ref name="राष्ट्रीयग्रामीणश्रम">भारत सरकार, श्रम मंत्रालय, ''Report of the National Commission on Rural Labour, Volume I'', १९९१. [https://dans.nls.ac.in/handle/123456789/5886 अहवालाचा अभिलेख].</ref> === ब्रिटिशकालीन कोकणातील जमीनव्यवस्था === ब्रिटिश राजवटीच्या काळात कोकणातील ग्रामीण समाजजीवनावर जमीनमहसूल व्यवस्था, जमीनधारणेचे विविध प्रकार आणि शेतकरी व महसूल गोळा करणाऱ्या मध्यस्थांमधील संबंध यांचा प्रभाव होता. या प्रदेशातील जमीनधारणेच्या पद्धती आणि महसूल प्रशासनाची माहिती ब्रिटिशकालीन जिल्हा गॅझेटियरमध्ये नोंदवलेली आहे. ठाणे, कुलाबा आणि रत्नागिरी-सावंतवाडी या प्रदेशांशी संबंधित गॅझेटियर हे या इतिहासाच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत आहेत. <ref name="gazetteer-thana1882">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XIII: Tha'na'', भाग १ व २, Government Central Press, Bombay, 1882. [https://books.google.com/books?id=I7wMAAAAIAAJ भाग १] · [https://books.google.com/books?id=c78IAAAAQAAJ भाग २].</ref> <ref name="gazetteer-kolaba1883">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XI: Kola'ba and Janjira'', Government Central Press, Bombay, 1883. [https://books.google.co.in/books?id=4bMIAAAAQAAJ ग्रंथाचा मजकूर].</ref> <ref name="gazetteer-ratnagiri1880">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume X: Ratnagiri and Savantvadi'', Government Central Press, Bombay, 1880. [http://hdl.handle.net/10973/19585 ग्रंथाचा डिजिटल मजकूर].</ref> कोकणातील जमीनव्यवस्थेच्या इतिहासात खोतशाहीला विशेष महत्त्व आहे. खोत हा विशिष्ट जमीनमहसूल व्यवस्थेत गावाच्या महसूलवसुलीशी संबंधित अधिकार आणि जबाबदाऱ्या असलेला मध्यस्थ असे. खोताचे अधिकार, जमीनधारकांचे हक्क आणि शेतकऱ्यांकडून वसूल होणारा महसूल यांचे स्वरूप प्रदेशानुसार आणि जमीनधारणेच्या प्रकारानुसार बदलत असे. या व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी ब्रिटिशकालीन गॅझेटियरमधील नोंदी आणि खोतशाहीविषयक कायदे विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/> <ref name="kolaba-gazetteer1964">Government of Maharashtra, ''Maharashtra State Gazetteers: Kolaba District'', Revised Edition, Directorate of Government Printing, Stationery and Publications, Bombay, 1964. [https://books.google.com/books?id=W2hDAAAAYAAJ ग्रंथाची नोंद].</ref> <ref name="खोतनिर्मूलनकायदा">Government of Maharashtra, ''The Maharashtra Khoti Abolition Act'', Bombay Act No. VI of 1950, 3 April 1950. [https://bombayhighcourt.gov.in/bhc/libweb/legislation/acts/1950.06.pdf अधिकृत कायद्याचा मजकूर].</ref> खोतशाही व्यवस्थेतील जमीनधारणेचे प्रकार, महसूलवसुलीचे अधिकार आणि शेतकऱ्यांवरील आर्थिक जबाबदाऱ्या यांचा ग्रामीण समाजातील सत्तासंबंधांवर परिणाम होत असे. खोत आणि कुळांमधील संबंध, भाडे किंवा महसूलवसुली आणि जमिनीवरील हक्क या बाबींचा कोकणातील कृषिसंबंधांच्या इतिहासात विचार केला जातो. या विषयाच्या अभ्यासासाठी कुलाबा जिल्ह्याचा गॅझेटियर आणि खोतशाहीविरोधी चळवळीवरील ऐतिहासिक संशोधन उपयुक्त ठरते.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> <ref name="खोतविरोधीचळवळ">Santosh Pandhari Suradkar, ''The Anti-Khoti Movement in the Konkan, c. 1920–1949'', NLI Research Studies Series No. 106/2013, V. V. Giri National Labour Institute, Noida, २०१३. [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf संशोधन अहवालाचा पूर्ण मजकूर].</ref> खोतशाही निर्मूलनासाठी विसाव्या शतकाच्या मध्यावर कायदेशीर पावले उचलण्यात आली. महाराष्ट्र खोतशाही निर्मूलन अधिनियम, १९५० मध्ये तत्कालीन रत्नागिरी आणि कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही जमीनधारणा रद्द करण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम १(३) नुसार त्याची अंमलबजावणी शासनाच्या अधिसूचनेद्वारे निश्चित करण्यात आली; उपलब्ध नोंदीनुसार हा कायदा १५ मे १९५० पासून लागू झाला. त्यामुळे १९४९ मधील विधेयकाचा पूर्वइतिहास आणि १९५० मधील अधिनियम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/> खोतशाही किंवा इतर जमीनमहसूल पद्धती अस्तित्वात होत्या, एवढ्यावरून त्या व्यवस्थांखालील सर्व शेतकरी वेठबिगार होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. एखाद्या विशिष्ट ठिकाणी सक्तीचे श्रम किंवा बंधित श्रम अस्तित्वात असल्याचे सांगण्यासाठी त्यासंबंधीचे स्वतंत्र ऐतिहासिक पुरावे आवश्यक आहेत.<ref name="खोतविरोधीचळवळ"/><ref name="राष्ट्रीयग्रामीणश्रम"/> === खोतशाही, जमीनधारणा आणि शेतकरी संबंध === कोकणातील पारंपरिक जमीनव्यवस्थेत खोतशाहीला महत्त्वाचे स्थान होते. या व्यवस्थेत खोत हा गावाच्या जमीनमहसुलाची वसुली करून सरकारला महसूल भरण्याची जबाबदारी स्वीकारणारा मध्यस्थ असे. खोताचे अधिकार, सरकारशी असलेले त्याचे संबंध आणि शेतकऱ्यांचे जमिनीवरील हक्क हे प्रदेशातील प्रथा, महसूल करार आणि लागू असलेल्या कायद्यांनुसार ठरत असत. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या १९२४ मधील ''Ganpati Gopal Risbud v. Secretary of State for India'' या निर्णयात खोतशाहीच्या स्वरूपाचा आणि तिच्या ऐतिहासिक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. ब्रिटिशांनी १८१८ च्या सुमारास कोकणाचा ताबा घेतल्यानंतर खोतांशी महसूलवसुलीबाबत केलेले करार आणि पुढे करण्यात आलेल्या महसूलविषयक कायदेशीर तरतुदींचाही या निर्णयात उल्लेख आहे.<ref name="रिसबूड१९२४">मुंबई उच्च न्यायालय, ''Ganpati Gopal Risbud v. Secretary of State for India'', निर्णय दिनांक १ एप्रिल १९२४, (1924) 26 BOMLR 754; AIR 1925 Bombay 44. [https://indiankanoon.org/doc/713279/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> खोतशाहीचे स्वरूप कोकणातील सर्व जिल्ह्यांत एकसारखे नव्हते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही निर्मूलनाच्या विधेयकावर बोलताना ही व्यवस्था प्रामुख्याने रत्नागिरी जिल्ह्यात, तसेच कुलाबा आणि ठाणे जिल्ह्यांच्या काही भागांत अस्तित्वात असल्याचे नमूद केले. त्यांच्या भाषणानुसार, रत्नागिरी जिल्ह्यात खोतशाहीचे नियमन १८८० च्या कायद्याने होत होते; कुलाबा जिल्ह्यात तिचे स्वरूप प्रथा व रूढींवर अवलंबून होते, तर ठाणे जिल्ह्यात काही ठिकाणी ते सनद किंवा अनुदानाच्या अटींशी संबंधित होते. खोतशाही आणि रयतवारी पद्धतीतील फरक स्पष्ट करताना त्यांनी महसूलवसुलीतील खोताच्या मध्यस्थीची भूमिका अधोरेखित केली.<ref name="आंबेडकर१९३७">डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, “On a Bill to Abolish the Khoti System,” मुंबई विधानसभेतील भाषण, १७ सप्टेंबर १९३७, ''Dr. Babasaheb Ambedkar: Writings and Speeches'', खंड २, पृ. १०१–१०३. [https://baws.in/books/baws/EN/Volume_02/pdf/120 मूळ भाषणाचा मजकूर].</ref> खोत आणि शेतकरी यांच्यातील संबंधांमध्ये महसूल व भाडे वसुलीबरोबरच जमिनीवरील हक्क आणि आर्थिक अवलंबित्व यांचाही समावेश होता. खोतशाहीवरील ऐतिहासिक संशोधनात कुळांकडून होणारी आकारणी, खोतांचे अधिकार आणि ग्रामीण शेतकऱ्यांची आर्थिक परिस्थिती यांचा विचार केला आहे. काही ठिकाणी खोतांच्या अधिकारांचा गैरवापर होऊन कुळांवर अतिरिक्त आकारणी आणि इतर बंधने लादली जात असल्याचे डॉ. आंबेडकर यांनी १९३७ च्या भाषणात नमूद केले. तथापि, या नोंदींवरून सर्व खोत किंवा सर्व कुळांचे संबंध एकाच स्वरूपाचे होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="खोतविरोधीचळवळ"/> खोतशाहीविरोधातील असंतोष विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात संघटित चळवळीच्या स्वरूपात पुढे आला. शेतकऱ्यांवरील आर्थिक भार, कुळांचे हक्क आणि खोतांचे अधिकार हे या संघर्षातील प्रमुख मुद्दे होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखालील स्वतंत्र मजूर पक्षाने खोतशाही निर्मूलनाचा प्रश्न विधिमंडळात आणि सार्वजनिक चर्चेत उपस्थित केला. संतोष पंढरी सुरडकर यांच्या संशोधनात या चळवळीचा अभ्यास करताना शेतकरी, जातीय विषमता, वर्गसंबंध आणि मुंबईत स्थलांतरित होऊन काम करणाऱ्या मजुरांच्या सहभागाचाही विचार केला आहे.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="खोतविरोधीचळवळ"/> खोतशाही निर्मूलनासाठी विसाव्या शतकाच्या मध्यावर कायदेशीर पावले उचलण्यात आली. महाराष्ट्र खोतशाही निर्मूलन अधिनियम, १९५० मध्ये तत्कालीन रत्नागिरी आणि कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही जमीनधारणा रद्द करण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम १(३) नुसार त्याची अंमलबजावणी शासनाच्या अधिसूचनेद्वारे निश्चित करण्यात आली. त्यामुळे १९४९ मधील विधेयकाचा पूर्वइतिहास आणि १९५० मधील अधिनियम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/> === कर्जबाजारीपणा आणि बांधील श्रम === ग्रामीण भागातील कर्जबाजारीपणा हा बांधील श्रमपद्धतीशी संबंधित महत्त्वाचा घटक होता. अल्प उत्पन्न, अनियमित रोजगार, सामाजिक गरजांसाठी घ्यावे लागणारे कर्ज आणि संस्थात्मक कर्जपुरवठ्याची मर्यादित उपलब्धता यांमुळे काही गरीब कुटुंबे सावकार किंवा जमीनधारकांवर अवलंबून राहत असत. कर्जाची परतफेड करता न आल्यास काही परिस्थितींमध्ये कर्जदाराला किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांना दीर्घकाळ काम करावे लागत असे. अशा वेळी कर्ज हे केवळ आर्थिक देणे न राहता श्रमांवर आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे साधन बनू शकत असे. <ref name="kulkarni-bonded">S. D. Kulkarni, “Bonded Labour and Illicit Money-Lending in Maharashtra: Review of a Report,” ''Economic and Political Weekly'', खंड १४, अंक १०, १० मार्च १९७९, पृ. ५६१–५६४. [https://www.epw.in/journal/1979/10/review-agriculture-uncategorised/bonded-labour-and-illicit-money-lending-maharashtra लेखाची नोंद].</ref> <ref name="dalwai">Husain Dalwai, “Bonded Labour Continues,” ''Economic and Political Weekly'', २८ मे १९७७, पृ. ८६८–८६९.</ref> महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि बेकायदेशीर सावकारी यांच्यातील संबंधांचा आढावा எடுத்தபோது एस. डी. कुलकर्णी यांनी बांधील श्रमाच्या प्रश्नावर तत्कालीन सरकारी अहवालाच्या संदर्भात चर्चा केली. त्यांच्या लेखात ग्रामीण कर्जव्यवस्था आणि बांधील श्रम यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. या संबंधांचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी कर्जवसुलीची पद्धत, मजुरांची आर्थिक असुरक्षितता आणि ग्रामीण भागातील सत्तासंबंध यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/> ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी बांधील मजुरांच्या परिस्थितीसह महाराष्ट्रातील बांधील श्रमाच्या प्रश्नाची नोंद राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासगटाच्या १९९१ च्या अहवालात आढळते. या अहवालाचा उपयोग ग्रामीण श्रमव्यवस्था, आदिवासी मजुरांची परिस्थिती आणि बांधील श्रमाविरुद्ध करण्यात आलेल्या प्रयत्नांचा अभ्यास करण्यासाठी करता येतो. विशिष्ट घटना, मजुरांची संख्या किंवा कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याच्या कालावधीविषयीचे दावे करताना अहवालातील संबंधित नोंदी तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study">Government of India, Ministry of Labour, ''Report of the National Commission on Rural Labour, Volume I'', New Delhi, १९९१. [https://dans.nls.ac.in/handle/123456789/5886 अहवालाची ग्रंथालयीन नोंद] ([https://indianlabourarchives.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.14121/190/Report%20of%20the%20National%20Commission%20on%20Rural%20Labour.pdf?isAllowed=y&sequence=1 पूर्ण अहवाल]).</ref> कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याची प्रत्येक व्यवस्था बंधित श्रम ठरत नाही. मात्र, कर्जाच्या अटींमुळे कामगाराला रोजगार सोडता येत नसेल, स्वतःचे श्रम स्वतंत्रपणे विकण्याचे स्वातंत्र्य नसेल किंवा कर्ज फेडण्यासाठी त्याच्याकडून विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करून घेतले जात असेल, तर परिस्थितीनुसार ती व्यवस्था कायद्यातील बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते. ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मध्ये बंधित श्रमाची व्याख्या आणि अशी पद्धत रद्द करण्यासाठी आवश्यक तरतुदी करण्यात आल्या आहेत.<ref name="act1976">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', Act No. 19 of 1976, ९ फेब्रुवारी १९७६. [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20368/1/197619.pdf अधिकृत कायद्याचा पूर्ण मजकूर].</ref> === कर्जबाजारीपणा आणि बांधील श्रम === ग्रामीण भागातील कर्जबाजारीपणा हा बांधील श्रमपद्धतीशी संबंधित महत्त्वाचा घटक होता. अल्प उत्पन्न, अनियमित रोजगार, कौटुंबिक गरजांसाठी घ्यावे लागणारे कर्ज आणि संस्थात्मक कर्जपुरवठ्याची मर्यादित उपलब्धता यांमुळे काही गरीब कुटुंबे सावकार किंवा जमीनधारकांवर अवलंबून राहत असत. कर्जाची परतफेड करता न आल्यास काही परिस्थितींमध्ये कर्जदाराला किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांना दीर्घकाळ काम करावे लागत असे. अशा परिस्थितीत कर्ज हे केवळ आर्थिक देणे न राहता मजुरांच्या श्रमांवर आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे साधन बनू शकत असे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/><ref name="mishra"/> महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि बेकायदेशीर सावकारी यांच्यातील संबंधांचा आढावा एस. डी. कुलकर्णी यांनी १९७९ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या लेखात घेतला आहे. हुसैन दलवाई यांनी १९७७ मधील लेखातही बांधील श्रमाची समस्या कायम असल्याचा मुद्दा मांडला होता. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाच्या ऐतिहासिक परिस्थितीचा अभ्यास करताना इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी ग्रामीण श्रमसंबंध आणि कर्जाधारित अवलंबित्वाचा विचार केला आहे. व्ही. एस. कदम यांच्या संशोधनातून महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांच्या ऐतिहासिक स्वरूपातील बदलांचा अभ्यास करता येतो.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/> <ref name="saldanha-attached">Indra Munshi Saldanha, “Tribal Women in the Warli Revolt: 1945–47: ‘Class’ and ‘Gender’ in the Left Perspective,” ''Economic and Political Weekly'', खंड २१, अंक १७, १९८६, पृ. WS-41–WS-52.</ref><ref name="kadam">V. S. Kadam, “Forced Labour in Maharashtra in the Seventeenth and Eighteenth Centuries: A Study in its Nature and Change,” ''Journal of the Economic and Social History of the Orient'', खंड ३४, अंक १–२, १९९१, पृ. ५५–८७.</ref> राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासगटाने १९९१ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या अहवालात ग्रामीण भागातील बांधील श्रमाच्या प्रश्नाची नोंद केली आहे. अशा श्रमव्यवस्थेचा अभ्यास करताना कर्जाची रक्कम, परतफेडीच्या अटी, कामाचा कालावधी, मिळणारा मोबदला आणि कामगाराला रोजगार सोडण्याचे स्वातंत्र्य होते की नाही, या बाबी तपासणे महत्त्वाचे ठरते.<ref name="nclr-study"/><ref name="mishra"/> कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याची प्रत्येक व्यवस्था कायद्याच्या दृष्टीने बंधित श्रम ठरत नाही. मात्र, कर्जाच्या अटींमुळे कामगाराला रोजगार सोडता येत नसेल, त्याच्या श्रमस्वातंत्र्यावर बंधने येत असतील किंवा त्याच्याकडून विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करून घेतले जात असेल, तर संबंधित परिस्थिती ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मधील व्याख्येत येऊ शकते.<ref name="act1976"/> == कोकणातील वेठबिगारीचे स्वरूप == === कृषी क्षेत्रातील बांधील मजुरी === कोकणातील ग्रामीण श्रमव्यवस्थेत शेती हा रोजगाराचा महत्त्वाचा स्रोत होता. जमीनधारणा, कर्जाची उपलब्धता, मजुरीच्या अटी आणि सामाजिक संबंध यांमुळे शेतकरी व कृषिमजूर यांच्यातील संबंध वेगवेगळ्या स्वरूपाचे होते. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाच्या ऐतिहासिक अभ्यासातून ग्रामीण भागातील काही मजूर जमीनधारकांवर आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून असल्याचे दिसून येते. मात्र, सर्व कृषिमजुरांची परिस्थिती सारखी होती किंवा सर्व मजूर बांधील श्रमात अडकले होते, असे मानता येत नाही.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> कृषी क्षेत्रातील बांधील मजुरीचा संबंध कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरांच्या श्रमांवर असलेल्या नियंत्रणाशी जोडला जाऊ शकतो. काही परिस्थितींमध्ये कर्जाच्या परतफेडीसाठी मजुराला दीर्घकाळ एकाच जमीनधारकाकडे काम करावे लागत असे. कर्जाच्या अटींमुळे रोजगार सोडण्याचे स्वातंत्र्य मर्यादित झाले किंवा कामगाराला विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करण्यास भाग पाडले गेले, तर परिस्थितीनुसार ती बंधित श्रमाची व्यवस्था ठरू शकते. महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि सावकारी यांच्यातील संबंधांवरील अभ्यासांत या समस्येचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/><ref name="act1976"/> ठाणे जिल्ह्यातील वारली आदिवासींच्या सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासातून आदिवासी समाजातील श्रमसंबंध, जमीनधारणा आणि व्यापक सामाजिक-आर्थिक बदल समजून घेण्यास मदत होते. आदिवासी शेतकरी आणि कृषिमजुरांच्या परिस्थितीचा अभ्यास करताना जमीन उपलब्धता, रोजगाराचे स्वरूप आणि सामाजिक विषमता या घटकांचाही विचार करावा लागतो.<ref name="heredia">Rudolf C. Heredia आणि Ajay Dandekar, “Warli Social History: An Introduction,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 35, अंक 50, 2000, पृ. 4428–4436.</ref> भारतीय कृषीव्यवस्थेतील उत्पादनसंबंध आणि अतिरिक्त उत्पादनाचे हस्तांतरण यांचा अभ्यास अमित बासोले आणि दीपंकर बसू यांनी केला आहे. उषा पटनाईक यांनीही कृषी क्षेत्रातील भांडवलशाहीच्या विकासाचा अभ्यास केला आहे. हे संशोधन कृषी उत्पादनसंबंध, मजुरी आणि ग्रामीण आर्थिक संरचना समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे. तथापि, या व्यापक अभ्यासांच्या आधारे कोकणातील एखाद्या विशिष्ट गावात वेठबिगारी होती, असा थेट निष्कर्ष काढण्यासाठी स्थानिक पुरावे आवश्यक आहेत.<ref name="basole">Amit Basole आणि Deepankar Basu, “Relations of Production and Modes of Surplus Extraction in India: Part I – Agriculture,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 46, अंक 14, 2011, पृ. 41–58.</ref><ref name="patnaik">Utsa Patnaik, “Development of Capitalism in Agriculture-I,” ''Social Scientist'', खंड 1, अंक 2, 1972, पृ. 15–31.</ref> कृषी क्षेत्रातील कमी मजुरी आणि बंधित श्रम यांत फरक करणे आवश्यक आहे. केवळ कमी वेतन मिळणे हे वेठबिगारीचे पुरेसे लक्षण नाही. कर्ज किंवा अन्य बंधनांमुळे मजुराला काम सोडता येत नसेल किंवा त्याच्या श्रमस्वातंत्र्यावर निर्बंध आले असतील, तर संबंधित परिस्थिती ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मधील व्याख्येनुसार तपासावी लागते.<ref name="act1976"/> === कर्जाच्या बदल्यात श्रम === आर्थिक अडचणीच्या काळात शेतमजूर, भूमिहीन कुटुंबे आणि आदिवासी समुदायांतील काही व्यक्ती सावकार, जमीनमालक किंवा अन्य मालकांकडून आगाऊ रक्कम घेत असत. या रकमेच्या बदल्यात स्वतःचे किंवा कुटुंबातील सदस्यांचे श्रम देण्याची अट स्वीकारली जाऊ शकत असे. कर्जाची परतफेड होईपर्यंत काम करण्याची अपेक्षा असली, तरी कमी मजुरी, व्याजाची वाढ किंवा हिशेबातील अपारदर्शकता यांमुळे कर्ज फेडणे कठीण होऊन श्रमाचे बंधन दीर्घकाळ टिकू शकत असे. अशा परिस्थितीत कर्ज हे आर्थिक व्यवहारापुरते मर्यादित न राहता कामगाराच्या रोजगारस्वातंत्र्यावर आणि हालचालींच्या स्वातंत्र्यावर मर्यादा आणणारे साधन ठरू शकत असे.<ref name="nclr-study"/><ref name="saldanha-attached"/><ref name="mishra"/> या व्यवस्थेत कामगाराच्या मजुरीतून कर्जाचे हप्ते वजा केले जाणे, रोख मजुरीऐवजी धान्य किंवा इतर वस्तू देणे आणि कामाच्या मोबदल्याचा हिशेब मालकाकडेच राहणे अशा पद्धती असू शकतात. अशा परिस्थितीत कर्जाची किती परतफेड झाली आणि किती रक्कम बाकी आहे, हे स्वतंत्रपणे पडताळणे कठीण होऊ शकते. महाराष्ट्रातील बांधील श्रमावरील अभ्यासांत कर्ज, अनौपचारिक सावकारी आणि श्रमांवरील नियंत्रण यांच्यातील संबंध अधोरेखित करण्यात आले आहेत. तथापि, या सर्व पद्धती प्रत्येक गावात किंवा प्रत्येक कामगाराच्या बाबतीत समान स्वरूपात अस्तित्वात होत्या, असे मानता येत नाही.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="nclr-study"/><ref name="mishra"/> ठाणे जिल्ह्यातील ऐतिहासिक श्रमसंबंधांचा अभ्यास करताना जमीनमालकी, सामाजिक विषमता आणि आदिवासी कामगारांचे आर्थिक अवलंबित्व यांचा परस्परसंबंध लक्षात घ्यावा लागतो. कर्जाच्या बदल्यात काम करणे, जमीनमालकाशी आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून असणे आणि सक्तीने श्रम करवून घेणे या परस्परसंबंधित बाबी असल्या, तरी त्यांचा अर्थ एकच नाही. एखाद्या व्यक्तीने कर्ज घेतले किंवा आगाऊ रक्कम स्वीकारली, एवढ्यानेच तिची मजुरी कायदेशीर अर्थाने बंधित ठरत नाही. कर्जामुळे निर्माण झालेले बंधन, काम सोडण्यावरील निर्बंध आणि प्रत्यक्ष स्वातंत्र्याची स्थिती यांचाही विचार करावा लागतो.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/><ref name="nclr-study"/> === वीटभट्ट्या, कोळसाभट्ट्या आणि इतर असंघटित कामे === कोकणातील कातकरी समुदायातील काही कुटुंबांसाठी वीटभट्ट्या आणि कोळसा तयार करण्याचे काम हे हंगामी रोजगाराचे स्रोत राहिले आहेत. कातकरी कामगारांच्या कोळसा तयार करण्याच्या कामावरील अभ्यासातून या रोजगाराचे स्वरूप समजून घेण्यास मदत होते. वीटभट्ट्यांवरील कामासाठी कामगारांना हंगामानुसार स्थलांतर करावे लागू शकते. माती मळणे, विटा तयार करणे, त्या वाळवणे आणि भट्टीशी संबंधित इतर कामे करणे यांत कुटुंबातील अनेक सदस्य सहभागी होऊ शकतात. कोळसा तयार करण्याच्या कामात लाकूड गोळा करणे, भट्टी रचणे, ती पेटवणे आणि कोळसा तयार होईपर्यंत देखरेख करणे अशा श्रमप्रधान कामांचा समावेश होतो. हंगामी रोजगार, अनिश्चित उत्पन्न आणि मूलभूत सुविधांचा अभाव यांमुळे अशा कामगारांना आणि त्यांच्या कुटुंबांना अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.<ref name="sathe">Madhusudan Dattatraya Sathe, “Katkari Labour in Charcoal-Making,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 23, अंक 31, 1988, पृ. 1565–1567.</ref><ref name="chaudhari-jaggi">Mithunchandra Chaudhari आणि Ruchi Jaggi, “Documenting Migrant Lives of Sugarcane Harvesting Labourers in Maharashtra: Autoethnographic Reflections,” ''Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities'', खंड 12, अंक 5, 2020. [https://www.researchgate.net/profile/Ruchi-Jaggi/publication/347832450_Documenting_Migrant_Lives_of_Sugarcane_Harvesting_Labourers_in_Maharashtra-_Autoethnographic_Reflections/links/60ab4c1c45851522bc10cee2/Documenting-Migrant-Lives-of-Sugarcane-Harvesting-Labourers-in-Maharashtra-Autoethnographic-Reflections.pdf लेख].</ref> ९ जानेवारी २००२ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या एका वृत्तानुसार, भिवंडीजवळील महापोली गावातील वीटभट्टीवर एका बारा वर्षांच्या मुलीला तिच्या वडिलांनी घेतलेल्या ८०० रुपयांच्या कर्जाच्या परतफेडीसाठी काम करण्यास भाग पाडल्याचा आरोप करण्यात आला होता. वृत्तानुसार, ती सुमारे दोन वर्षे तेथे काम करत होती आणि स्वयंसेवकांच्या हस्तक्षेपानंतर तिला भट्टीतून मुक्त करण्यात आले. हा वृत्तांत कर्जाच्या बदल्यात बालकामगाराकडून दीर्घकाळ काम करून घेतल्याच्या विशिष्ट घटनेची नोंद करतो. मात्र, या एका घटनेवरून सर्व वीटभट्ट्यांवरील कामगारांची परिस्थिती सारखी होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="toi-child">''The Times of India'', “NGO Rescues 12-Year-Old from Bonded Labour,” 9 जानेवारी 2002. [https://timesofindia.indiatimes.com/bombay-times/ngo-rescues-12-year-old-from-bonded-labour/articleshow/926495660.cms लेख].</ref> वेठबिगारीचा प्रश्न केवळ वीटभट्ट्या किंवा कोळसाभट्ट्यांपुरता मर्यादित नाही. महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरावरील अभ्यासात हंगामी स्थलांतर, दीर्घ कामाचे तास, प्रतिकूल राहणीमान आणि कामाच्या प्रक्रियेत कुटुंबातील सदस्यांचा सहभाग यांसारख्या समस्यांचा विचार करण्यात आला आहे. हा अभ्यास प्रामुख्याने पश्चिम महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांवर केंद्रित असल्यामुळे तो कोकणातील प्रत्येक कामगारसमूहाच्या परिस्थितीचा थेट पुरावा मानता येत नाही; मात्र, हंगामी आणि असंघटित रोजगारातील असुरक्षिततेचा व्यापक संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.<ref name="chaudhari-jaggi"/> अशा रोजगारसंबंधांना वेठबिगारी म्हणण्यासाठी केवळ कमी मजुरी किंवा कठीण कामाच्या अटी पुरेशा नसून, कर्जाच्या बंधनामुळे काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य हिरावले जाणे किंवा सक्तीने श्रम करवून घेणे. === स्थलांतरित आणि हंगामी मजुरांची परिस्थिती === कोकणातील स्थलांतरित मजुरांचा इतिहास समजून घेताना रत्नागिरी जिल्ह्यातून रोजगारासाठी बाहेर पडणाऱ्या लोकांच्या स्थलांतराचा विचार महत्त्वाचा ठरतो. गिल यामिन यांच्या १८४० ते १९२० या कालखंडावरील अभ्यासात रत्नागिरी जिल्ह्यातील स्थलांतराची कारणे आणि स्वरूप यांचा आढावा घेण्यात आला आहे. स्थानिक आर्थिक परिस्थिती, शेतीतील रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि मुंबईसारख्या औद्योगिक केंद्रांमधील रोजगाराची मागणी हे या स्थलांतराच्या संदर्भातील महत्त्वाचे घटक होते. या स्थलांतरातून ग्रामीण भागातील उपजीविकेच्या संधी आणि शहरांतील मजुरांची मागणी यांच्यातील संबंध स्पष्ट होतात.<ref name="yamin">Gill Yamin, “The Character and Origins of Labour Migration from Ratnagiri District 1840–1920,” ''South Asia Research'', खंड 9, अंक 1, 1989, पृ. 33–53. [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/026272808900900103 लेख].</ref> हंगामी स्थलांतर हे ग्रामीण आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांसाठी उत्पन्न मिळवण्याचे एक साधन असते. भारतातील तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात गरीब, अल्पशिक्षित आणि अनुसूचित जाती-जमातींतील लोकांच्या रोजगारासाठी होणाऱ्या स्थलांतराचा विचार करण्यात आला आहे. असे स्थलांतर शेतीच्या हंगामांशी किंवा विशिष्ट उद्योगांतील कामाच्या उपलब्धतेशी संबंधित असू शकते. मात्र, स्थलांतर करणाऱ्या सर्व कामगारांची परिस्थिती एकसारखी नसते. रोजगाराचे स्वरूप, कामाचे ठिकाण, मजुरीच्या अटी आणि कुटुंबाला मिळणारा आधार यांनुसार त्यांचे अनुभव बदलतात.<ref name="keshri-bhagat">Kunal Keshri आणि Ram B. Bhagat, “Temporary and Seasonal Migration in India,” ''Genus'', खंड 66, अंक 3, 2010, पृ. 25–45.</ref> हंगामी रोजगारासाठी गावाबाहेर जाणाऱ्या कामगारांना काम मिळवण्यासाठी ठेकेदार किंवा मुकादमांवर अवलंबून राहावे लागू शकते. काही कामांमध्ये आगाऊ रक्कम देऊन कामगारांची भरती केली जाते. प्रवासाचा खर्च, निवास किंवा इतर गरजांसाठी घेतलेली आगाऊ रक्कम मजुरीतून वसूल केली गेल्यास कामगाराच्या हाती येणाऱ्या उत्पन्नावर परिणाम होऊ शकतो. कर्जाच्या परतफेडीच्या अटींमुळे कामगाराला काम सोडता येत नसेल किंवा त्याला धमकी अथवा दबावाखाली काम करावे लागत असेल, तर परिस्थितीनुसार अशा संबंधांत बंधित मजुरीचे स्वरूप निर्माण होऊ शकते. महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरावरील अभ्यास हंगामी रोजगारातील असुरक्षिततेचा संदर्भ देतो; तथापि, त्यातील निष्कर्ष कोकणातील प्रत्येक स्थलांतरित कामगाराला लागू होतात, असे मानता येत नाही.<ref name="chaudhari-jaggi"/> कोकणातील स्थलांतर आणि वेठबिगारी यांचा संबंध तपासताना स्थलांतर स्वतःहून वेठबिगारीचे लक्षण मानता येत नाही. कामगाराला रोजगार निवडण्याचे आणि काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, मजुरीचा हिशेब पारदर्शक आहे का आणि कर्ज किंवा आगाऊ रकमेच्या आधारे त्याच्यावर सक्ती केली जाते का, या बाबी तपासणे आवश्यक आहे. स्थलांतर हे अनेक कुटुंबांसाठी उपजीविकेचे साधन असू शकते; मात्र, आर्थिक परावलंबित्वाचा गैरफायदा घेऊन कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने आणली गेल्यास अशा रोजगारसंबंधांत शोषण होऊ शकते.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="chaudhari-jaggi"/> == जिल्हानिहाय इतिहास == === ठाणे जिल्हा आणि पालघर परिसर === ==== वारली आदिवासींची सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती ==== ठाणे जिल्ह्यातील वारली आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक इतिहासाचा विचार करताना जमीनमालकी, शेतीमजुरी आणि पारंपरिक उपजीविकेच्या साधनांशी असलेले त्यांचे संबंध महत्त्वाचे ठरतात. अनेक वारली कुटुंबांचा उदरनिर्वाह शेतीमजुरी, जमीनमालकांकडे केलेले काम आणि जंगलाशी संबंधित साधनांवर अवलंबून होता. जमीनधारणेतील विषमता आणि मर्यादित आर्थिक साधनांमुळे काही कुटुंबांना रोजगारासाठी जमीनमालकांवर किंवा इतर प्रभावशाली घटकांवर अवलंबून राहावे लागत असे. वारली समाजाच्या इतिहासावरील अभ्यासांत जमीन, श्रमसंबंध आणि आदिवासींच्या बदलत्या आर्थिक परिस्थितीतील परस्परसंबंधांचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="heredia"/><ref name="upadhyaya">Ashok K. Upadhyaya, “Peasantisation of Adivasis in Thane District,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 15, अंक 52, 1980, पृ. A134–A146.</ref> या भागातील आदिवासींच्या आर्थिक परावलंबित्वाचा वेठबिगारीच्या संदर्भात विचार करताना गरिबी, जमीनहीनता आणि बांधील श्रम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. काही श्रमसंबंधांमध्ये रोख मजुरीऐवजी धान्य किंवा इतर वस्तूंच्या स्वरूपात मोबदला दिला जात असे. कर्ज, आगाऊ रक्कम किंवा जमीनमालकाशी असलेले आर्थिक अवलंबित्व यांमुळे काही कामगारांचे रोजगारस्वातंत्र्य मर्यादित होऊ शकत असे. मात्र, एखाद्या श्रमसंबंधात वेठबिगारी होती की नाही, हे ठरवताना कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य होते का, मजुरीचा हिशेब कसा ठेवला जात होता आणि त्याच्यावर सक्ती किंवा दबाव आणला जात होता का, यांचा विचार करावा लागतो.<ref name="heredia"/><ref name="kulkarni-class">S. D. Kulkarni, “Class and Caste in a Tribal Movement,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 14, अंक 7/8, 1979, पृ. 465, 467–468.</ref> वारली समाजातील स्त्रियांची आर्थिक आणि सामाजिक परिस्थितीही या विषयाचा महत्त्वाचा भाग आहे. शेतीकाम आणि कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी आवश्यक असलेल्या इतर कामांमध्ये स्त्रियांचा सहभाग होता. त्यांच्या श्रमांना स्वतंत्र आर्थिक मूल्य किंवा समान सामाजिक मान्यता मिळत होती का, याचा विचार करताना उपलब्ध ऐतिहासिक पुरावे तपासणे आवश्यक आहे. १९४५ ते १९४७ या काळातील वारली आदिवासींच्या संघर्षाचा अभ्यास करताना इंद्रा मुन्शी सालढाना यांनी वर्गीय विषमता आणि स्त्रियांची सामाजिक स्थिती यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. त्यामुळे आदिवासींच्या श्रमशोषणाचा इतिहास लिहिताना स्त्रियांच्या श्रमाचा आणि त्यांच्या अनुभवांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे महत्त्वाचे ठरते.<ref name="warli-women">Indra Munshi Saldanha, “Tribal Women in the Warli Revolt: 1945–47: ‘Class’ and ‘Gender’ in the Left Perspective,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 21, अंक 17, 1986, पृ. WS41–WS52.</ref> ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर १९४५ ते १९४७ या काळात वारली आदिवासी शेतकऱ्यांचा संघर्ष उभा राहिला. जमीनमालकांकडून होणारे शोषण, अन्यायकारक श्रमसंबंध आणि आदिवासींच्या जीवनावर असलेली आर्थिक-सामाजिक बंधने हे या संघर्षातील महत्त्वाचे प्रश्न होते. गोदावरी परुळेकर यांच्या ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'' या पुस्तकात या चळवळीचे स्वरूप आणि त्यामागील सामाजिक परिस्थिती मांडली आहे. लेस्ली जे. कॅलमन यांच्या अभ्यासातून या काळातील राजकीय परिस्थिती आणि विविध राजकीय संघटनांमधील संबंध समजून घेता येतात; तर भाग्यश्री शंकर जाधव यांनी वारली संघर्षाचा ऐतिहासिक अभ्यास केला आहे.<ref name="parulekar">Godavari Parulekar, ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'', National Book Agency, 1975.</ref><ref name="calman">Leslie J. Calman, “Congress Confronts Communism: Thana District, 1945–47,” ''Modern Asian Studies'', खंड 21, अंक 2, 1987, पृ. 329–348. [https://www.cambridge.org/core/journals/modern-asian-studies/article/congress-confronts-communism-thana-district-194547/0DC4E69E4CDF90264A6A14AEBD6DB8B2 लेख].</ref><ref name="jadhav">Bhagyashree Shankar Jadhav, “The Warlis Struggle in Perspective of Methodology 1945–1947,” ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड 80, 2019, पृ. 701–706.</ref> वारली आदिवासींचा संघर्ष जमीनमालकी, मजुरीच्या अटी, सामाजिक विषमता आणि आदिवासींचे हक्क या प्रश्नांशी संबंधित व्यापक शेतकरी चळवळीचा भाग होता. या चळवळीचा इतिहास केवळ वेठबिगारीविरोधी संघर्षापुरता मर्यादित नाही; त्यात जमीन आणि श्रमसंबंधांतील विषमता तसेच राजकीय संघटन यांचाही समावेश होतो. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासींमधील शिक्षण, सामाजिक जागृती आणि चिकित्सक विचारांच्या विकासावरील अभ्यासांतही बदलत्या सामाजिक परिस्थितीचा वेध घेण्यात आला आहे.<ref name="saldanha-critical">Denzil Saldanha, “‘Socialisation’ of Critical Thought: Responses to Illiteracy among the Adivasis in Thane District,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 24, अंक 30, 1989, पृ. PE54–PE61.</ref><ref name="upadhyaya"/> ==== ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रम ==== ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमांचा प्रश्न समजून घेण्यासाठी तेथील आदिवासी आणि भूमिहीन कामगारांची सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती, जमीनमालकीतील विषमता आणि पारंपरिक श्रमसंबंध यांचा विचार करावा लागतो. जिल्ह्यातील काही कामगारांना उपजीविकेसाठी जमीनमालकांवर किंवा कंत्राटदारांवर अवलंबून राहावे लागत असे. कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरीच्या मोबदल्यातील अनिश्चितता यांमुळे काही कामगारांचे आर्थिक परावलंबित्व वाढू शकत होते. ठाणे जिल्ह्यातील संलग्न मजुरीच्या ऐतिहासिक अभ्यासातून जमीनमालक आणि कामगार यांच्यातील दीर्घकालीन अवलंबित्वाचे स्वरूप समजून घेता येते. तथापि, प्रत्येक पारंपरिक मजुरीचा संबंध कायदेशीर अर्थाने बांधील श्रमाचा होता, असे मानता येत नाही.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> बांधील श्रमाच्या व्यवस्थेत कर्ज किंवा आगाऊ रकमेच्या बदल्यात काम करण्याची अट कामगाराच्या स्वातंत्र्यावर बंधने आणू शकते. कर्जाची परतफेड होईपर्यंत कामगाराला काम सोडता न येणे, मजुरीतून रक्कम वजा केली जाणे किंवा कामाच्या अटींवर मालकाचे नियंत्रण असणे अशा परिस्थितींमुळे आर्थिक परावलंबित्व टिकून राहू शकते. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासात या समस्येच्या सामाजिक आणि आर्थिक पैलूंचा विचार करण्यात आला आहे. ठाणे जिल्ह्यातील श्रमसंबंधांचा अभ्यास करताना कर्ज, रोजगारावरील नियंत्रण आणि कामगाराला उपलब्ध असलेले प्रत्यक्ष स्वातंत्र्य या बाबींचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study"/> बांधील श्रमाच्या प्रश्नाला न्यायालयीन स्तरावरही महत्त्व प्राप्त झाले. ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' या प्रकरणात मुंबई उच्च न्यायालयाने वेठबिगारीशी संबंधित कायदेशीर प्रश्नांचा विचार केला. हा न्यायनिर्णय संबंधित कायदेशीर बाबी समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र, केवळ या प्रकरणाच्या आधारे ठाणे जिल्ह्यातील सर्व कामगारांची परिस्थिती किंवा बांधील श्रमाचे एकूण प्रमाण ठरवता येत नाही.<ref name="chatal">Bombay High Court, ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'', Criminal Writ Petition No. 406 of 1988, निर्णय 25 सप्टेंबर 1991; (1992) 2 BomCR 569; 1992 Cri LJ 1228. [https://indiankanoon.org/doc/1998334/ न्यायनिर्णय].</ref> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या वार्षिक अहवालांत महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविषयक तक्रारी आणि त्यासंबंधीच्या प्रशासकीय कार्यवाहीची नोंद आढळते. आयोगाच्या २०००–२००१ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील, विशेषतः रत्नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित, वेठबिगारीविषयक तक्रारींचा उल्लेख आहे. २००३–२००४ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये वेठबिगारांची ओळख पटवणे, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधीच्या बाबींची नोंद आहे. या अहवालांचा उपयोग संबंधित कालखंडातील तक्रारी आणि प्रशासकीय कार्यवाही समजून घेण्यासाठी करता येतो. मात्र, नोंदवलेल्या प्रकरणांवरून जिल्ह्यातील वेठबिगारीचे एकूण प्रमाण ठरवता येत नाही.<ref name="nhrc-2000">National Human Rights Commission, ''Annual Report 2000–2001''. [https://nhrc.nic.in/sites/default/files/Annual%20Report%202000-2001.pdf अहवाल].</ref><ref name="nhrc-2003">National Human Rights Commission, ''Annual Report 2003–2004''. [https://nhrc.nic.in/sites/default/files/AR03-04ENG.pdf अहवाल].</ref> ==== वसईतील वेठबिगारीविरोधी कारवाई ==== तत्कालीन ठाणे जिल्ह्यातील वेठबिगारीविरोधी प्रयत्नांमध्ये सामाजिक संघटनांचे कार्य आणि न्यायालयीन हस्तक्षेप यांना महत्त्वाचे स्थान होते. १९८० च्या दशकात विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेच्या माध्यमातून आदिवासी व इतर वंचित कामगारांना संघटित करण्याचे प्रयत्न झाले. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील मजुरीविषयक अभ्यासात ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरांना संघटित करण्यासाठी झालेल्या प्रयत्नांची नोंद आहे. या अहवालानुसार, जुलै १९८३ मध्ये संघटित मजुरांनी महाराष्ट्र विधानसभेकडे मोर्चा काढून बांधील मजुरीच्या प्रश्नावर निवेदन सादर केले. या घडामोडींमधून वेठबिगारीचा प्रश्न सामूहिक हक्क आणि सरकारी हस्तक्षेपाशी जोडला गेल्याचे दिसते.<ref name="nclr-study"/><ref name="million-missions">''India’s Million Missions: 75 Years of Service Toward Nation Building'', 2024, पृ. 108. [https://mvda.org.in/wp-content/uploads/2024/07/Indias-Million-Missions-%E2%80%93-75-Years-of-Service-Toward-Nation-Building-NPO-Report_18-March-2024.pdf अहवाल].</ref> वसई येथील कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यापुढे चाललेल्या वेठबिगारीविषयक प्रकरणाच्या संदर्भात ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' हा मुंबई उच्च न्यायालयाचा निर्णय महत्त्वाचा आहे. या प्रकरणातील तक्रारदाराने आपण आणि आपल्या पत्नीने सुमारे तेरा वर्षे नाममात्र मोबदल्यात काम केले असून, कर्ज आणि त्यावरील व्याज फेडले नसल्याचे सांगून मालक त्यांना मुक्त करण्यास नकार देत असल्याची तक्रार केली होती. ही तक्रार ठाणे जिल्ह्याच्या तत्कालीन वाडा तालुक्यातील गौरापूर गावाशी संबंधित होती. तक्रार जिल्हाधिकारी आणि जिल्हादंडाधिकाऱ्यांकडे पाठवल्यानंतर पोलिसांनी तपास केला आणि संबंधित कायद्यान्वये गुन्हा नोंदवला. त्यानंतर आरोपपत्र वसई येथील कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यापुढे दाखल करण्यात आले. २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी दिलेल्या निर्णयात मुंबई उच्च न्यायालयाने तक्रारीची दखल, पोलिसांचा तपास आणि प्रकरण चालवण्याच्या अधिकारांशी संबंधित कायदेशीर मुद्द्यांचा विचार केला. या निर्णयाचे महत्त्व वेठबिगारीविरोधी कायद्याच्या अंमलबजावणीतील प्रक्रियात्मक बाबी समजून घेण्यात आहे. तक्रारीतील आरोप आणि न्यायालयाने निश्चित केलेले कायदेशीर मुद्दे यांत फरक राखणे आवश्यक आहे.<ref name="chatal"/> विवेक पंडित यांच्या लेखनात आदिवासी आणि गरीब कामगारांना वेठबिगारीच्या स्वरूपाची जाणीव करून देणे, त्यांना संघटित करणे आणि कायदेशीर मदत मिळवून देणे या प्रयत्नांचे वर्णन आढळते. अशा संघटनात्मक प्रयत्नांमुळे कामगारांना आपल्या हक्कांसाठी सामूहिकरीत्या आवाज उठवण्याची संधी मिळाली. वेठबिगारीविरोधी कार्यात सामाजिक संघटनांचे प्रयत्न आणि कायदेशीर यंत्रणेचा वापर हे परस्परपूरक घटक होते.<ref name="pandit">विवेक पंडित, ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी'', ई-साहित्य प्रतिष्ठान, पृ. 59–151. [https://www.esahity.com/uploads/5/0/1/2/501218/mmj_vivek_pandit.pdf पुस्तक].</ref><ref name="nclr-archive">National Commission on Rural Labour, Study Group on Bonded Labour, 1991. [https://indianlabourarchives.org/jspui/handle/20.500.14121/190 अभिलेखीय नोंद].</ref> === रायगड (पूर्वीचा कुलाबा जिल्हा) === ==== जमीनव्यवस्था आणि खोतशाही ==== ब्रिटिशकालीन कुलाबा जिल्ह्यातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर जमीन महसूल पद्धती आणि जमीनधारणेच्या विविध व्यवस्थांचा प्रभाव होता. या भागातील खोतशाही व्यवस्थेत खोतांना जमीन महसूल गोळा करण्याचे अधिकार किंवा जबाबदाऱ्या होत्या. त्यामुळे खोत आणि प्रत्यक्ष शेती करणारे शेतकरी यांच्यात मध्यस्थीचे नाते निर्माण झाले होते. खोतांचे अधिकार, महसूल वसुलीची पद्धत आणि शेतकऱ्यांकडून आकारली जाणारी देणी यांचे स्वरूप स्थानिक प्रथा आणि जमीनधारणेच्या प्रकारानुसार बदलत असे. ब्रिटिशकालीन कुलाबा जिल्हा गॅझेटियर आणि नंतरच्या जिल्हा गॅझेटियरमध्ये या प्रदेशातील जमीन महसूल आणि जमीनधारणेच्या पद्धतींची माहिती दिली आहे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/> खोतशाहीमध्ये महसूल गोळा करण्याचे अधिकार असल्यामुळे ग्रामीण समाजात खोतांचे आर्थिक आणि सामाजिक स्थान महत्त्वाचे होते. प्रत्यक्ष शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांना जमिनीच्या वापरासाठी भाडे किंवा इतर देणी द्यावी लागत असत. काही परिस्थितींमध्ये या आर्थिक संबंधांमुळे शेतकऱ्यांचे खोतांवरील अवलंबित्व वाढू शकत होते. महसूल वसुलीचे अधिकार, जमिनीवरील हक्क आणि स्थानिक सत्तासंबंध यांमुळे खोत व शेतकरी यांच्यात संघर्ष निर्माण होऊ शकत होता. तथापि, खोतशाहीचे स्वरूप सर्व गावांत सारखे नव्हते; तिचे परिणाम समजून घेताना स्थानिक जमीनधारणेच्या पद्धतींचाही विचार करावा लागतो.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> खोतशाही आणि वेठबिगारी यांचा संबंध समजून घेताना जमीन महसूल वसुली आणि सक्तीचे श्रम यांतील फरक स्पष्ट ठेवणे आवश्यक आहे. खोतशाही ही जमीन महसूल आणि मध्यस्थीच्या अधिकारांशी संबंधित व्यवस्था होती; तर वेठबिगारीमध्ये कर्ज, दबाव किंवा अन्य बंधनांमुळे व्यक्तीला स्वेच्छेने काम सोडता न येणे किंवा सक्तीने श्रम करावे लागणे अशा परिस्थितींचा समावेश होऊ शकतो. खोतशाहीच्या अंतर्गत काही शेतकरी किंवा मजूर शोषणाला सामोरे गेले असण्याची शक्यता असली, तरी या व्यवस्थेतील प्रत्येक संबंध वेठबिगारीचा होता, असे सरसकट म्हणता येत नाही. कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीवरील अभ्यासात जमीनधारणेतील विषमता, शेतकऱ्यांचे हक्क आणि खोतांचे अधिकार यांतील संघर्षाचा ऐतिहासिक मागोवा घेतला आहे.<ref name="suradkar">Santosh Pandhari Suradkar, “The Anti-Khoti Movement in the Konkan, c. 1920–1949.” [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf अभ्यासलेख].</ref> विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीने जोर धरला. या चळवळीमागे शेतकरी आणि भाडेकरूंचे हक्क, महसूल व भाड्याच्या आकारणीविषयीचे प्रश्न आणि जमीनव्यवस्थेतील विषमता हे मुद्दे होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही रद्द करण्याच्या विधेयकावर भाषण केले. त्यांच्या मांडणीत खोतशाहीच्या व्यवस्थेमुळे शेतकऱ्यांवर पडणारा आर्थिक भार आणि शेतकऱ्यांच्या हक्कांचा प्रश्न महत्त्वाचा होता. खोतशाहीविरोधी आंदोलनाचा इतिहास कोकणातील जमीनसंबंधांतील बदल आणि शेतकरी राजकारण समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="suradkar"/> खोतशाहीच्या निर्मूलनाच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्र खोटी निर्मूलन अधिनियम, १९५० हा महत्त्वाचा कायदा ठरला. या कायद्याने रत्नागिरी आणि तत्कालीन कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही व्यवस्थेचे कायदेशीर उच्चाटन करण्याची तरतूद केली. त्यानंतर जमीन महसूल, मध्यस्थांचे अधिकार आणि शेतकऱ्यांच्या जमिनीवरील हक्क यांच्याशी संबंधित जुन्या व्यवस्थेत बदल घडून आले. कुलाबा जिल्ह्याच्या गॅझेटियरमधील नोंदी आणि त्या काळातील जिल्हा जनगणना हस्तपुस्तिका या जमीनव्यवस्थेतील ऐतिहासिक बदलांचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त स्रोत आहेत.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/><ref name="census-kolaba1951">''District Census Handbook, Kolaba'', Census of India, 1951.</ref> ==== आदिवासी आणि कृषिमजुरांचे श्रमसंबंध ==== पूर्वीच्या कुलाबा जिल्ह्यातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत आदिवासी, भूमिहीन शेतमजूर आणि अल्पभूधारक शेतकरी यांचे श्रम महत्त्वाचे होते. शेतीतील हंगामी कामे, जमीनमालकांकडे मजुरी आणि जंगलाशी संबंधित उपजीविकेची साधने यांवर अनेक कुटुंबांचा उदरनिर्वाह अवलंबून होता. ब्रिटिशकालीन कुलाबा जिल्हा गॅझेटियर आणि महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटियरमध्ये या भागातील जमीनव्यवस्था, महसूल पद्धती आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेची माहिती आढळते. जमीनधारणेतील विषमता आणि मर्यादित रोजगारसंधी यांमुळे काही कामगारांना जमीनमालकांवर किंवा इतर आर्थिकदृष्ट्या प्रभावशाली घटकांवर अवलंबून राहावे लागत असे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> आदिवासी आणि कृषिमजुरांचे श्रमसंबंध त्यांच्या आर्थिक गरजा, कामाच्या उपलब्धतेवरील अवलंबित्व आणि मजुरीच्या अटींनुसार बदलत असत. काही परिस्थितींमध्ये मजुरांना आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज घ्यावे लागे आणि त्याच्या बदल्यात ठरावीक काळ काम करावे लागत असे. कर्जाच्या परतफेडीवर किंवा मजुरीच्या हिशेबावर कामगारांचे नियंत्रण मर्यादित असल्यास त्यांचे आर्थिक परावलंबित्व वाढू शकत असे. मात्र, प्रत्येक आगाऊ रक्कम किंवा दीर्घकालीन मजुरीचा संबंध वेठबिगारीचा ठरत नाही. कर्जामुळे कामगाराला काम सोडता येत नव्हते का किंवा त्याच्यावर सक्तीने श्रम करण्यासाठी दबाव आणला जात होता का, हे तपासणे आवश्यक असते. रायगड जिल्ह्यातील वेठबिगारी आणि बालमजुरीविषयक प्रश्नांची दखल प्रशासकीय यंत्रणांनी घेतल्याची नोंद राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या बैठकीच्या दस्तऐवजात आहे. या नोंदीचा उपयोग संबंधित जिल्ह्यातील तक्रारी आणि तपासणीविषयक कार्यवाही समजून घेण्यासाठी करता येतो. तथापि, या नोंदीवरून जिल्ह्यातील सर्व आदिवासी किंवा कृषिमजूर वेठबिगारीत होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="nhrc-raigad">National Human Rights Commission, रायगड जिल्हा भेट आणि बालमजुरी व वेठबिगारीविषयक तपासणीची बैठकीची नोंद. [https://nhrc.nic.in/assets/uploads/minute_of_meeting/1750847297_c1969f2d4508919759b3.pdf नोंद].</ref> बंधित मजुरीची ओळख, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधी केंद्र सरकारने विविध उपाययोजना केल्या आहेत. केंद्रीय कामगार व रोजगार मंत्रालयाच्या २०१० आणि २०११ मधील प्रसिद्धिपत्रकांत वेठबिगारांच्या मुक्तता आणि पुनर्वसनासंबंधी माहिती दिली आहे. या प्रक्रियेत जिल्हा प्रशासनाची भूमिका महत्त्वाची असते. संभाव्य वेठबिगारांची ओळख पटवणे, तक्रारींची चौकशी करणे आणि पात्र व्यक्तींना लागू पुनर्वसन योजनांचा लाभ मिळवून देणे यांचा त्यात समावेश होतो.<ref name="pib-2010">Ministry of Labour and Employment, “Liberation and Rehabilitation of Bonded Labourers,” 15 नोव्हेंबर 2010. [https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=67125 प्रसिद्धिपत्रक].</ref><ref name="pib-2011">Ministry of Labour and Employment, “Release and Rehabilitation of Bonded Labourers,” 21 डिसेंबर 2011. [https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=79122 प्रसिद्धिपत्रक].</ref> === रत्नागिरी जिल्हा === ==== ग्रामीण श्रमव्यवस्था आणि स्थलांतर ==== रत्नागिरी जिल्ह्याच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत भातशेती, मासेमारी, जंगलाशी संबंधित उपजीविका आणि हंगामी मजुरी यांना महत्त्व होते. डोंगराळ भूप्रदेश, शेतीयोग्य जमिनीचे मर्यादित क्षेत्र आणि ग्रामीण कुटुंबांच्या उपजीविकेच्या गरजा यांमुळे काही कुटुंबांना स्थानिक शेतीतून पुरेसे उत्पन्न मिळवणे कठीण जात असे. ब्रिटिशकालीन ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantwadi'' आणि महाराष्ट्र शासनाच्या रत्नागिरी जिल्हा गॅझेटियरमध्ये जिल्ह्यातील शेती, जमीनधारणा, मजुरी आणि सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीची माहिती दिली आहे.<ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> रत्नागिरी जिल्ह्याच्या इतिहासातील एक महत्त्वाची बाब म्हणजे मुंबईकडे रोजगारासाठी होणारे स्थलांतर. गिल यामिन यांच्या १८४० ते १९२० या कालखंडावरील अभ्यासात या स्थलांतराची कारणे आणि स्वरूप यांचा आढावा घेण्यात आला आहे. मुंबईतील रोजगाराच्या संधींबरोबरच रत्नागिरीतील ग्रामीण गरिबी आणि स्थानिक सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती यांचाही स्थलांतरावर प्रभाव होता. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुंबईतील औद्योगिक आणि इतर रोजगारक्षेत्रांमध्ये कामगारांची मागणी वाढल्याने रत्नागिरीतील अनेक लोक रोजगारासाठी मुंबईकडे गेले. या स्थलांतराचे स्वरूप आणि कालावधी कामाच्या संधींनुसार बदलत असे.<ref name="yamin"/><ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> या स्थलांतराचा संबंध वेठबिगारीशी लावताना रोजगारासाठी स्वेच्छेने स्थलांतर करणे आणि कर्जाच्या किंवा सक्तीच्या बंधनात अडकून काम करणे यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. मुंबईकडे स्थलांतर करणारे सर्व कामगार वेठबिगार होते, असे म्हणता येत नाही. काही कामगारांच्या बाबतीत कर्ज, आगाऊ रक्कम, मजुरीवरील नियंत्रण किंवा काम सोडण्याच्या स्वातंत्र्यावर निर्बंध यांमुळे शोषणाची परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे स्थलांतराची कारणे, कामाचे स्वरूप, मजुरीच्या अटी आणि कामगारांचे स्वातंत्र्य या बाबींचा एकत्रित विचार करावा लागतो.<ref name="yamin"/> रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीविषयक तक्रारींची नोंद राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या वार्षिक अहवालांतही आढळते. आयोगाच्या २०००–२००१ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील, विशेषतः रत्नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित, तक्रारींचा उल्लेख आहे. २००३–२००४ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये वेठबिगारांची ओळख पटवणे, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधीच्या कार्यवाहीची माहिती दिली आहे. या नोंदी संबंधित कालखंडातील तक्रारी आणि प्रशासकीय कार्यवाही समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहेत. मात्र, त्यांवरून संपूर्ण जिल्ह्यातील वेठबिगारीचे प्रमाण ठरवता येत नाही.<ref name="nhrc-2000"/><ref name="nhrc-2003"/> २०११ च्या जनगणनेतील रत्नागिरी जिल्ह्याच्या हस्तपुस्तिकेत लोकसंख्या, व्यवसाय आणि सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीविषयी आकडेवारी दिलेली आहे. या माहितीचा उपयोग जिल्ह्यातील ग्रामीण लोकसंख्येची रचना आणि रोजगाराची पार्श्वभूमी समजून घेण्यासाठी होऊ शकतो. मात्र, जनगणनेतील व्यवसायविषयक आकडेवारी ही स्वतःहून वेठबिगारीचा पुरावा ठरत नाही. त्यासाठी संबंधित तक्रारी, प्रशासकीय नोंदी आणि श्रमसंबंधांचे स्वतंत्र पुरावे आवश्यक असतात.<ref name="census-ratnagiri2011">''District Census Handbook, Ratnagiri'', Census of India, 2011.</ref> ==== वेठबिगारीविषयक सरकारी नोंदी ==== रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीविषयक सरकारी नोंदींमधून बांधील मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि मुक्ततेनंतर पुनर्वसनाची व्यवस्था करणे या प्रक्रियांचे महत्त्व स्पष्ट होते. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या १९९१ च्या अहवालात ग्रामीण भागातील बांधील मजुरीची समस्या, तिची सामाजिक-आर्थिक कारणे आणि या प्रथेच्या निर्मूलनासाठी आवश्यक उपाययोजनांचा आढावा घेण्यात आला आहे. हा अहवाल बांधील मजुरीच्या व्यापक स्वरूपाचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र रत्नागिरीतील विशिष्ट घटनांचा तपशील मांडताना जिल्ह्याशी संबंधित स्वतंत्र नोंदींचाही आधार आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २०००–२००१ आणि २००१–२००२ या वार्षिक अहवालांत महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविषयक तक्रारी व कार्यवाहीची नोंद आहे. २००१–२००२ च्या अहवालानुसार, ६ जुलै २००० रोजी रत्नागिरी जिल्ह्यात ३३ बांधील मजुरांची मुक्तता करण्यात आली होती. हे मजूर तमिळनाडूचे रहिवासी असल्याने त्यांना त्यांच्या मूळ राज्यात पाठवण्यात आले. त्यांच्या पुनर्वसनाबाबत पुरेशी माहिती उपलब्ध नसल्याची नोंदही अहवालात होती. या प्रकरणातून मुक्तता केल्यानंतर कामगारांना सुरक्षितपणे त्यांच्या मूळ गावी पोहोचवणे आणि पुनर्वसनासाठी आवश्यक मदत उपलब्ध करून देणे या बाबींचे महत्त्व अधोरेखित होते.<ref name="nhrc-2000"/><ref>National Human Rights Commission, ''Annual Report 2001–2002''. [https://nhrc.nic.in/sites/default/files/Annual%20Report%202001-2002.pdf अहवाल].</ref> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २००३–२००४ च्या वार्षिक अहवालात महाराष्ट्रातील ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये बांधील मजुरांची ओळख, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधीच्या कार्यवाहीची नोंद आहे. अशा प्रकरणांत जिल्हा प्रशासन, संबंधित सरकारी विभाग आणि पुनर्वसन यंत्रणा यांच्यात समन्वय आवश्यक असतो. मुक्त झालेल्या कामगारांना पुन्हा कर्जाधारित शोषणाच्या परिस्थितीत जावे लागू नये, यासाठी त्यांच्या उपजीविकेची आणि पुनर्वसनाची व्यवस्था महत्त्वाची ठरते.<ref name="nhrc-2003"/> === सिंधुदुर्ग जिल्हा आणि सावंतवाडी संस्थान === ==== ऐतिहासिक जमीनव्यवस्था आणि ग्रामीण समाज ==== आजच्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा इतिहास समजून घेताना ब्रिटिशकालीन रत्नागिरी जिल्ह्याची प्रशासकीय रचना आणि सावंतवाडी संस्थानाची स्वतंत्र राजकीय व्यवस्था लक्षात घेणे आवश्यक आहे. सिंधुदुर्ग जिल्हा १९८१ मध्ये रत्नागिरी जिल्ह्यातून वेगळा करण्यात आला. त्यापूर्वी या प्रदेशातील विविध भाग ब्रिटिशांच्या अधिपत्याखालील जिल्हा प्रशासनाशी किंवा सावंतवाडी संस्थानासारख्या संस्थानी व्यवस्थेशी संबंधित होते. ब्रिटिशकालीन ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantwadi'' मध्ये या प्रदेशातील जमीन, शेती, महसूल आणि ग्रामीण जीवनासंबंधी माहिती आढळते.<ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> या प्रदेशातील ग्रामीण समाजाचा उदरनिर्वाह शेती, भातशेती, बागायती, मासेमारी आणि जंगलाशी संबंधित उपजीविकेच्या साधनांवर अवलंबून होता. गावोगावी जमीनधारणेचे स्वरूप, महसूल आकारणी आणि शेतकऱ्यांचे जमीनमालकांशी असलेले संबंध वेगवेगळे होते. काही कुटुंबांकडे स्वतःची जमीन होती, तर इतर कुटुंबे भाडेपट्ट्याने जमीन कसत किंवा शेतमजुरी करून उदरनिर्वाह करत असत. जमीनधारणेतील विषमता आणि रोजगाराच्या मर्यादित संधी यांमुळे काही ग्रामीण कुटुंबांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत असे.<ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> सावंतवाडी संस्थानातील जमीनव्यवस्था आणि ब्रिटिश प्रशासनाखालील रत्नागिरी जिल्ह्यातील जमीनव्यवस्था यांची प्रशासकीय पार्श्वभूमी एकसारखी नव्हती. त्यामुळे संपूर्ण प्रदेशातील महसूल आकारणी, जमीनधारणेचे हक्क आणि ग्रामीण सत्तासंबंध यांचे एकच स्वरूप होते, असे मानता येत नाही. संबंधित भागातील जमीनव्यवस्था समजून घेण्यासाठी त्या काळातील प्रशासकीय नोंदी आणि स्थानिक ऐतिहासिक स्रोतांचा स्वतंत्रपणे विचार करावा लागतो. ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील जमीनहीनता, कर्जबाजारीपणा आणि हंगामी रोजगारावरील अवलंबित्व यांमुळे काही कामगार असुरक्षित परिस्थितीत सापडू शकत होते. मात्र, अशा आर्थिक अडचणी आणि वेठबिगारी यांमध्ये फरक करणे आवश्यक आहे. कर्ज किंवा आर्थिक परावलंबित्वामुळे कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य नसेल किंवा त्याच्याकडून सक्तीने श्रम करवून घेतले जात असतील, तर त्या विशिष्ट परिस्थितीचे बांधील मजुरीच्या दृष्टीने परीक्षण करता येते. २०११ च्या जनगणनेच्या सिंधुदुर्ग जिल्हा हस्तपुस्तिकेत जिल्ह्याची लोकसंख्या, ग्रामीण व नागरी वस्ती आणि व्यवसायविषयक माहिती दिलेली आहे. ही आकडेवारी आधुनिक जिल्ह्याची सामाजिक-आर्थिक पार्श्वभूमी समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र तिच्या आधारे पूर्वीच्या सावंतवाडी संस्थानातील जमीनव्यवस्थेचे किंवा ऐतिहासिक वेठबिगारीचे स्वरूप थेट ठरवता येत नाही.<ref name="census-sindhudurg2011">''District Census Handbook, Sindhudurg'', Census of India, 2011.</ref> ==== आदिवासी श्रम आणि स्थलांतर ==== सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील आदिवासी आणि ग्रामीण समुदायांच्या उपजीविकेचा विचार करताना शेतीमजुरी, जंगलाशी संबंधित कामे, मासेमारी आणि हंगामी रोजगार यांचा विचार करावा लागतो. ग्रामीण भागातील रोजगाराच्या उपलब्धतेनुसार काही कुटुंबे कामासाठी गावाबाहेर जात असत. अशा स्थलांतरामागे स्थानिक पातळीवरील रोजगाराच्या मर्यादित संधी, कुटुंबाच्या गरजा आणि उत्पन्न मिळवण्याची आवश्यकता हे घटक असू शकतात. २०११ च्या जनगणनेच्या सिंधुदुर्ग जिल्हा हस्तपुस्तिकेत लोकसंख्या, ग्रामीण वस्ती आणि व्यवसायविषयक माहिती दिलेली आहे. या नोंदी जिल्ह्याच्या सामाजिक-आर्थिक पार्श्वभूमीचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त आहेत; मात्र त्या स्वतःहून आदिवासी स्थलांतराचे किंवा वेठबिगारीचे प्रमाण सिद्ध करत नाहीत.<ref name="census-sindhudurg2011"/> हंगामी रोजगारासाठी स्थलांतर करणाऱ्या कामगारांची परिस्थिती त्यांच्या कामाच्या अटी, मजुरी, प्रवास आणि राहण्याच्या व्यवस्थेवर अवलंबून असते. काही कामांमध्ये ठेकेदार किंवा मुकादमांच्या माध्यमातून कामगारांची भरती केली जाते आणि प्रवासखर्च अथवा इतर गरजांसाठी आगाऊ रक्कम दिली जाऊ शकते. आगाऊ रक्कम घेतल्यामुळेच कामगार वेठबिगार ठरत नाही; परंतु कर्जामुळे त्याला काम सोडता येत नसेल, त्याच्यावर दबाव आणला जात असेल किंवा त्याच्याकडून सक्तीने श्रम करवून घेतले जात असतील, तर त्या परिस्थितीचे बांधील मजुरीच्या दृष्टीने परीक्षण करणे आवश्यक ठरते. महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविरोधी उपाययोजनांबाबत केंद्रीय कामगार व रोजगार मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलेल्या २०१० आणि २०११ मधील निवेदनांत बांधील मजुरांची मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधी माहिती दिली आहे. या उपाययोजनांमध्ये वेठबिगारीत अडकलेल्या व्यक्तींची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि पुनर्वसनासाठी मदत उपलब्ध करून देणे यांना महत्त्व आहे. मात्र, ही राज्यस्तरीय माहिती सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील विशिष्ट घटनांचा थेट पुरावा मानता येत नाही.<ref name="pib-2010"/><ref name="pib-2011"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या रायगड जिल्ह्याशी संबंधित बैठकीच्या नोंदीत बालमजुरी आणि वेठबिगारीविषयक तपासणीचा उल्लेख आहे. ही नोंद रायगडमधील प्रशासकीय कार्यवाहीसाठी संदर्भ म्हणून वापरता येते; मात्र तिच्या आधारे सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातही तशाच घटना घडल्या होत्या, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. सिंधुदुर्गातील आदिवासी श्रम आणि स्थलांतराच्या इतिहासाविषयी विशिष्ट दावे मांडताना त्या जिल्ह्याशी थेट संबंधित ऐतिहासिक किंवा प्रशासकीय पुराव्यांचा आधार घेणे आवश्यक आहे.<ref name="nhrc-raigad"/> == आदिवासी चळवळी आणि वेठबिगारीविरोधी संघर्ष == === वारली आदिवासींचा उठाव, १९४५–१९४७ === १९४५ ते १९४७ या काळात तत्कालीन ठाणे जिल्ह्यात वारली आदिवासींचा मोठा संघर्ष उभा राहिला. या उठावाच्या पार्श्वभूमीवर आदिवासी शेतकरी आणि शेतमजुरांची प्रतिकूल आर्थिक-सामाजिक परिस्थिती, कमी मजुरी, जास्त भाडे, सावकारी कर्ज आणि जमीनमालकांकडून होणारे शोषण हे महत्त्वाचे घटक होते. अनेक वारली कुटुंबे जमीनमालकांच्या जमिनीवर काम करत किंवा उपजीविकेसाठी त्यांच्यावर अवलंबून राहत असत. वेठबिगारी आणि लग्नगडीसारख्या बांधील श्रमपद्धतींमुळे काही कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने येत होती. लेस्ली जे. कॅलमन यांच्या अभ्यासात या संघर्षाचा संबंध मजुरीच्या अटी, सक्तीच्या श्रमातून मुक्तता आणि जमीनमालकांकडून होणाऱ्या शोषणाला विरोध यांच्याशी जोडला आहे.<ref name="calman"/><ref name="warli-women"/> या चळवळीच्या संघटनात किसान सभा आणि कम्युनिस्ट पक्षाशी संबंधित कार्यकर्त्यांची महत्त्वाची भूमिका होती. शामराव परुळेकर आणि गोदावरी परुळेकर यांनी वारली आदिवासींमध्ये संघटनकार्य केले. जानेवारी १९४५ मध्ये ठाणे जिल्ह्यातील टिटवाळा येथे झालेल्या किसान सभेच्या परिषदेनंतर शेतकरी आणि आदिवासींच्या प्रश्नांवर संघटित कार्याला चालना मिळाली. पुढील काळात डहाणू, पालघर आणि उंबरगाव परिसरात आंदोलनाचा प्रभाव वाढला. या चळवळीने वेठबिगारी, कमी मजुरी, अन्यायकारक भाडे आणि जमीनमालकांच्या वर्चस्वाविरुद्ध आवाज उठवला. गोदावरी परुळेकर यांच्या ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'' या पुस्तकात या संघर्षाचा प्रत्यक्ष अनुभवांवर आधारित वृत्तांत आढळतो.<ref name="parulekar"/><ref name="calman"/> उठावातील प्रमुख मागण्यांमध्ये वेठबिगारी आणि लग्नगडीसारख्या बांधील श्रमपद्धतींचा अंत, मजुरीत वाढ आणि आदिवासींना न्याय्य वागणूक मिळणे यांचा समावेश होता. जंगलातील गवत कापणे आणि इतर कामांसाठी मिळणाऱ्या मजुरीत सुधारणा करण्याची मागणीही आंदोलनात पुढे आली. या संघर्षात स्त्रियांनी सक्रिय सहभाग घेतला. आदिवासी स्त्रिया शेतीकाम, जंगलाशी संबंधित कामे आणि कुटुंबाच्या उपजीविकेतील इतर कामे करत असल्यामुळे श्रमशोषणाचा परिणाम त्यांच्या जीवनावरही होत होता. इंद्रा मुन्शी सालढाना यांनी वारली उठावाचा अभ्यास करताना वर्गीय शोषण आणि स्त्रियांची सामाजिक स्थिती यांतील संबंधांचा विचार केला आहे.<ref name="warli-women"/><ref name="parulekar"/> उठावादरम्यान ब्रिटिश प्रशासन आणि आंदोलनकर्त्यांमध्ये संघर्ष झाला. आंदोलनावर नियंत्रण आणण्यासाठी सरकारने दडपशाहीची पावले उचलली. काँग्रेस आणि कम्युनिस्ट पक्ष यांच्यातील राजकीय मतभेदांचाही या घटनांवर परिणाम झाला. कॅलमन यांच्या अभ्यासानुसार, हा संघर्ष आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक मागण्यांपुरता मर्यादित नव्हता; तो ग्रामीण भागातील सत्ता, राजकीय संघटन आणि स्वातंत्र्यपूर्व काळातील राजकीय स्पर्धेशीही संबंधित होता. त्यामुळे वारली उठावाचा अभ्यास करताना आदिवासींच्या मागण्या आणि त्या काळातील व्यापक राजकीय संघर्ष या दोन्ही बाबी लक्षात घ्याव्या लागतात.<ref name="calman"/> वारली उठावाने आदिवासींच्या हक्कांविषयीची जाणीव आणि संघटित संघर्षाची क्षमता यांना चालना दिली. या चळवळीने सक्तीच्या श्रमपद्धतींना आव्हान दिले, मजुरीच्या अटींमध्ये सुधारणा करण्यासाठी दबाव निर्माण केला आणि शेतकरी-आदिवासी संघटनांना ग्रामीण भागात आधार मिळवून दिला. भाग्यश्री शंकर जाधव यांच्या ऐतिहासिक अभ्यासात १९४५–१९४७ मधील वारली संघर्षाचे स्वरूप आणि त्याच्या अभ्यासपद्धतींची चर्चा केली आहे. एस. डी. कुलकर्णी यांनीही या चळवळीतील वर्ग आणि जात यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे.<ref name="jadhav"/><ref name="kulkarni-class"/> === खोतशाहीविरोधी चळवळ === कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळ ही विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धातील महत्त्वाची शेतकरी चळवळ होती. या चळवळीचा मुख्य उद्देश खोतशाही जमीनव्यवस्थेमुळे शेतकऱ्यांवर पडणारा आर्थिक भार कमी करणे, भाडेकरूंचे हक्क सुरक्षित करणे आणि खोतांच्या अन्यायकारक वसुलीला विरोध करणे हा होता. खोतांना महसूल गोळा करण्याचे अधिकार असल्यामुळे ते शासन आणि प्रत्यक्ष शेती करणारे यांच्यात मध्यस्थ म्हणून काम करत असत. काही भागांत महसुलाव्यतिरिक्त इतर देणीही वसूल केली जात असल्याच्या नोंदी आढळतात. त्यामुळे खोतशाहीविरोधातील संघर्ष जमीन महसुलापुरता मर्यादित नव्हता; तो ग्रामीण भागातील आर्थिक विषमता आणि शेतकऱ्यांच्या हक्कांशीही संबंधित होता.<ref name="suradkar"/> १९२० च्या दशकापासून कोकणातील विविध भागांत खोतशाहीविरोधी मागण्या संघटित स्वरूपात पुढे येऊ लागल्या. शेतकरी परिषदा, सार्वजनिक सभा आणि राजकीय संघटनांच्या माध्यमातून भाडे कमी करणे, कर्जबाजारीपणातून दिलासा मिळवणे आणि खोतांच्या अधिकारांवर मर्यादा आणणे यांसाठी प्रयत्न झाले. या चळवळीत शेतकरी आणि भाडेकरूंच्या प्रश्नांना महत्त्व होते. खोतशाहीविरोधी संघर्षाचा अभ्यास करताना जात आणि वर्ग यांचे परस्परसंबंधही लक्षात घ्यावे लागतात, कारण जमीनधारणा, सामाजिक प्रतिष्ठा आणि आर्थिक साधनांवरील नियंत्रण यांचे वाटप समाजात समान नव्हते.<ref name="suradkar"/> डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि त्यांनी १९३६ मध्ये स्थापन केलेल्या स्वतंत्र मजूर पक्षाने खोतशाहीविरोधी चळवळीत महत्त्वाची भूमिका बजावली. १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी आंबेडकरांनी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही रद्द करण्यासंबंधीच्या विधेयकावर भाषण केले. या विधेयकाचा उद्देश खोतशाही व्यवस्थेचे उच्चाटन करून शासन आणि प्रत्यक्ष जमीन कसणारे यांच्यातील संबंध बदलणे आणि जमीन कसणाऱ्यांचे हक्क सुरक्षित करणे हा होता. आंबेडकरांनी खोतशाहीतील अधिकारांचा गैरवापर आणि शेतकऱ्यांवर होणाऱ्या अन्यायकारक वसुलीचे प्रश्न विधिमंडळात उपस्थित केले.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="suradkar"/> या चळवळीत शेतकऱ्यांच्या सभांद्वारे जनजागृती करणे, खोतांच्या अन्यायकारक मागण्यांना विरोध करणे आणि विधिमंडळावर कायदेबदलासाठी दबाव आणणे अशा मार्गांचा अवलंब करण्यात आला. स्वतंत्र मजूर पक्षाने शेतकरी आणि कामगारांच्या प्रश्नांना सामाजिक विषमतेच्या प्रश्नांशी जोडले. खोतशाहीच्या निर्मूलनाबाबत विविध राजकीय पक्षांच्या भूमिकांमध्ये मतभेद होते. त्यामुळे कोकणातील शेतकरी प्रश्न हा त्या काळातील राजकीय चर्चेचाही महत्त्वाचा भाग बनला.<ref name="suradkar"/> खोतशाहीविरोधी संघर्षाचा शेवट एका दिवसात झाला नाही. अनेक वर्षांच्या आंदोलनांनंतर आणि विधिमंडळातील प्रयत्नांनंतर मुंबई खोटी निर्मूलन अधिनियम, १९५० द्वारे खोतशाही व्यवस्थेच्या कायदेशीर उच्चाटनाची प्रक्रिया सुरू झाली. या कायद्याने कोकणातील पारंपरिक जमीनधारणेच्या व्यवस्थेत बदल घडवून आणला. खोतशाहीविरोधी चळवळ ही जमीनसंबंधांतील विषमता आणि शेतकऱ्यांचे हक्क यांसाठी झालेल्या व्यापक संघर्षाचा महत्त्वाचा भाग होती. खोतशाही आणि वेठबिगारी यांचा संबंध तपासताना मात्र महसूल वसुलीतील अन्याय, विनामोबदला श्रम आणि कायदेशीर अर्थाने बंधित मजुरी या वेगवेगळ्या बाबींचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/><ref name="suradkar"/> === श्रमजीवी संघटनेची स्थापना आणि कार्य === श्रमजीवी संघटनेची स्थापना १९८२ मध्ये विवेक पंडित आणि विद्युल्लता पंडित यांनी केली. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी आणि वंचित कामगारांना संघटित करणे, त्यांच्या हक्कांविषयी जागृती निर्माण करणे आणि वेठबिगारीसारख्या शोषणकारी श्रमपद्धतींविरुद्ध लढा देणे हे संघटनेच्या कार्याचे प्रमुख उद्देश होते. यापूर्वी १९७९ मध्ये त्यांनी विधायक संसद ही संस्था स्थापन केली होती. आदिवासी भागात काम करताना त्यांना कर्जाच्या बदल्यात दीर्घकाळ काम करण्यास बांधील असलेल्या मजुरांची परिस्थिती समजली. त्यानंतर बांधील मजुरांना संघटित करणे आणि त्यांना त्यांच्या कायदेशीर हक्कांची जाणीव करून देणे यांवर संघटनेने भर दिला.<ref name="million-missions"/><ref name="pandit"/><ref name="nclr-archive"/> संघटनेच्या सुरुवातीच्या कार्यात आदिवासी वस्त्यांतील आणि ग्रामीण भागांतील कामगारांशी संपर्क साधणे, त्यांच्या तक्रारी जाणून घेणे आणि वेठबिगारीच्या प्रकरणांची माहिती प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे यांचा समावेश होता. बंधित मजुरीविषयक अभ्यासात विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेने ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरांना संघटित केल्याची नोंद आहे. जुलै १९८३ मध्ये संघटित मजुरांनी महाराष्ट्र विधानसभेकडे मोर्चा काढून तत्कालीन मुख्यमंत्र्यांना निवेदन सादर केले. या माध्यमातून बांधील मजुरांचे प्रश्न राज्यस्तरावर मांडण्याचा प्रयत्न झाला.<ref name="nclr-archive"/><ref name="million-missions"/> वेठबिगारीविरोधी कामात मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांच्या तक्रारी प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे, मुक्ततेसाठी कारवाईचा पाठपुरावा करणे आणि मुक्ततेनंतर पुनर्वसनासाठी मदत मिळवून देणे या बाबींना महत्त्व होते. विवेक पंडित यांच्या ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी'' या पुस्तकात आदिवासी कामगारांची परिस्थिती आणि त्यांना संघटित करण्याच्या प्रयत्नांचा अनुभवाधारित वृत्तांत आढळतो. बंधित मजुरीविषयक अभ्यासांतही ठाणे जिल्ह्यातील अशा प्रयत्नांची नोंद आहे.<ref name="pandit"/><ref name="nclr-archive"/> वेठबिगारीविरोधी कार्याबरोबरच श्रमजीवी संघटनेने आदिवासींचे रोजगार, सरकारी योजनांमधील हक्क आणि मूलभूत सुविधांशी संबंधित प्रश्नही मांडले. २०१६ मध्ये रोजगार हमी योजनेअंतर्गत केलेल्या कामांची मजुरी प्रलंबित राहिल्याच्या प्रश्नावर संघटनेच्या नेतृत्वाखाली ठाणे, पालघर, रायगड आणि नाशिक जिल्ह्यांत आंदोलन करण्यात आले. या आंदोलनातून आदिवासी कामगारांना त्यांच्या श्रमाचा मोबदला वेळेवर मिळावा, ही मागणी पुढे आली.<ref>''Business Standard'', “Tribals block highways for EGS wages,” 5 एप्रिल 2016. [https://www.business-standard.com/article/pti-stories/tribals-block-highways-for-egs-wages-116040501041_1.html वृत्त].</ref> मे २०२० मध्ये कोविड-१९ महामारीच्या काळात आदिवासी कुटुंबांना शिधापत्रिका आणि अन्नसुरक्षेशी संबंधित मदत मिळावी, या मागणीसाठी संघटनेने ठाणे परिसरात आंदोलन केले. ''महाराष्ट्र टाइम्स''च्या वृत्तानुसार, विवेक पंडित आणि संघटनेच्या इतर पदाधिकाऱ्यांनी या मागण्यांकडे लक्ष वेधण्यासाठी अन्नसत्याग्रह सुरू केला होता.<ref name="maharashtra-times">''महाराष्ट्र टाइम्स'', “Shramjivi Organization Agitation in Thane,” 31 मे 2020. [https://maharashtratimes.com/maharashtra/thane/shramjivi-organization-agitation-in-thane/articleshow/76119460.cms लेख].</ref><ref name="mashal">Mashal News, “विवेक पंडित यांची सरकारवर घणाघाती टीका; श्रमजीवी संघटनेचे आंदोलन.” [https://mashalnews.com/ संकेतस्थळ].</ref> === वेठबिगारांची मुक्तता आणि संघटित पाठपुरावा === वेठबिगारांची मुक्तता करण्यासाठी संबंधित कामगारांची ओळख पटवणे, त्यांच्यावर लादलेल्या बंधनांची चौकशी करणे, प्रशासकीय कारवाईसाठी पाठपुरावा करणे आणि मुक्ततेनंतर पुनर्वसनासाठी मदत मिळवून देणे आवश्यक असते. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी बांधील मजुरांच्या प्रश्नावर विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेने असे संघटनात्मक कार्य केले. बंधित मजुरीविषयक अभ्यासांत या संस्थांच्या प्रयत्नांची नोंद आहे. या प्रक्रियेत कामगारांशी थेट संपर्क साधणे, त्यांच्या तक्रारी जाणून घेणे आणि त्या संबंधित अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचवणे यांना महत्त्व होते.<ref name="nclr-study"/><ref name="nclr-archive"/><ref name="million-missions"/> वेठबिगारीच्या प्रकरणांमध्ये कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरीच्या हिशेबाचा प्रश्न महत्त्वाचा ठरू शकतो. कर्ज फेडल्याचे सांगूनही कामगाराला मुक्त केले जात नसल्याची किंवा कर्जाच्या कारणावरून त्याच्याकडून सक्तीने काम करून घेतले जात असल्याची तक्रार आल्यास तिची चौकशी करणे आवश्यक असते. ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' या प्रकरणात तक्रारदाराने आपण आणि आपली पत्नी यांना दीर्घकाळ अत्यल्प मोबदल्यात काम करावे लागल्याची आणि कर्ज फेडल्याचे सांगूनही मुक्तता मिळत नसल्याची तक्रार केली होती. मुंबई उच्च न्यायालयाने २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी दिलेल्या निर्णयात खटल्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित कनिष्ठ न्यायालयाचा आदेश रद्द करून प्रकरणाची योग्य सुनावणी करण्यासाठी ते परत पाठवले. या प्रकरणातून वेठबिगारीच्या तक्रारींची कायदेशीर दखल घेणे आणि त्यांचा प्रक्रियेनुसार पाठपुरावा करणे यांचे महत्त्व दिसून येते.<ref name="chatal"/> मुक्ततेनंतर कामगारांना पुन्हा कर्जबाजारीपणामुळे किंवा रोजगाराच्या अभावामुळे शोषणाच्या परिस्थितीत जावे लागू नये, यासाठी पुनर्वसन आणि उपजीविकेची साधने महत्त्वाची असतात. पात्र कामगारांना लागू असलेल्या सरकारी योजनांचा लाभ मिळवून देणे, कागदपत्रे आणि अर्ज यांसंबंधी मदत करणे आणि संबंधित अधिकाऱ्यांकडे पाठपुरावा करणे या कामांचा त्यात समावेश होतो. बंधित मजुरी निर्मूलन कायद्यानुसार मुक्त कामगारांचे आर्थिक व सामाजिक पुनर्वसन आणि त्यासाठी प्रशासकीय यंत्रणांशी समन्वय साधणे यांना महत्त्व आहे.<ref name="nclr-study"/><ref name="nclr-archive"/> === वेठबिगारीविरोधी कायद्याच्या अंमलबजावणीसाठी प्रयत्न === भारतात वेठबिगारीचे उच्चाटन करण्यासाठी ''बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६'' हा कायदा करण्यात आला. या कायद्यानुसार बंधित श्रमपद्धती रद्द करण्यात आली, बंधित मजुरांवरील संबंधित कर्जफेडीची जबाबदारी संपुष्टात आणण्यात आली आणि बंधित श्रमपद्धतीशी संबंधित करार व प्रथा अमान्य ठरवण्यात आल्या. बंधित मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि कायद्याची अंमलबजावणी करणे यासाठी जिल्हादंडाधिकारी व संबंधित अधिकाऱ्यांवर जबाबदाऱ्या सोपवण्यात आल्या आहेत.<ref name="act1976"/> महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविरोधी प्रयत्नांमध्ये सामाजिक संघटनांनी कामगारांना संघटित करणे, त्यांच्या तक्रारी प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे आणि कायदेशीर मदतीसाठी पाठपुरावा करणे यांवर भर दिला. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरांच्या प्रश्नावर विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेने केलेल्या कार्याची नोंद बंधित मजुरीविषयक अभ्यासांत आढळते. या प्रयत्नांद्वारे वेठबिगारीची प्रकरणे सार्वजनिक चर्चेत आणणे आणि संबंधित सरकारी यंत्रणांकडून कारवाईची मागणी करणे शक्य झाले.<ref name="nclr-study"/><ref name="million-missions"/><ref name="nclr-archive"/> कायद्यानुसार जिल्हा आणि उपविभागीय स्तरांवर दक्षता समित्या स्थापन करण्याची तरतूद आहे. या समित्यांमध्ये प्रशासनातील अधिकारी, अनुसूचित जाती-जमातींचे प्रतिनिधी, सामाजिक कार्यकर्ते आणि ग्रामीण विकासाशी संबंधित घटकांचा समावेश करण्याची व्यवस्था आहे. बंधित श्रमपद्धतीची प्रकरणे शोधणे, कायद्याच्या अंमलबजावणीवर लक्ष ठेवणे आणि मुक्त झालेल्या मजुरांच्या आर्थिक व सामाजिक पुनर्वसनासाठी मदत करणे ही समित्यांची प्रमुख कार्ये आहेत.<ref name="act1976"/><ref name="nhrc-bonded">National Human Rights Commission, “Bonded Labour” विषयक दस्तऐवजसंग्रह. [https://nhrc.nic.in/activities/bonded-labour?page=1 संग्रह].</ref> कायद्याची अंमलबजावणी करताना मजुरांची मुक्तता करण्याबरोबरच तक्रारींची चौकशी, आवश्यक कायदेशीर कारवाई आणि पुनर्वसनासाठी पाठपुरावा करणेही महत्त्वाचे असते. मुक्त झालेल्या मजुरांना उपजीविकेच्या संधी उपलब्ध होणे आणि ते पुन्हा कर्जबाजारीपणामुळे शोषणाच्या परिस्थितीत अडकू नयेत यासाठी संबंधित सरकारी यंत्रणा आणि सामाजिक संघटनांमध्ये समन्वय आवश्यक असतो. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या दस्तऐवजसंग्रहात वेठबिगारीविषयक कार्यवाही आणि संबंधित यंत्रणांच्या भूमिकेबाबत माहिती उपलब्ध आहे.<ref name="nhrc-bonded"/><ref name="act1976"/> == वसईतील न्यायालयीन प्रकरण == === फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ === वसईतील फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ हे बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ च्या अंमलबजावणीशी संबंधित प्रकरण होते. या प्रकरणात गोविंद शनवार चाटाळ यांनी आरोप केला होता की, त्यांच्या विवाहाच्या वेळी दिलेल्या वस्तू आणि धान्याची किंमत सुमारे ६०० रुपये धरून त्यांना व त्यांच्या पत्नीला तेरा वर्षांहून अधिक काळ अत्यल्प मोबदल्यात काम करावे लागत होते. कर्ज आणि त्यावरील व्याज अद्याप फेडलेले नाही, असे सांगून मालक त्यांना कामातून मुक्त करण्यास नकार देत असल्याची तक्रार त्यांनी केली होती. तक्रार जिल्हाधिकाऱ्यांकडे पोहोचल्यानंतर पोलिसांनी तपास केला आणि बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ च्या कलम १६ अंतर्गत गुन्हा नोंदवला. त्यानंतर आरोपपत्र वसई येथील कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यापुढे दाखल करण्यात आले आणि प्रकरण फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ म्हणून नोंदवण्यात आले.<ref name="chatal"/> १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी वसईच्या कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने तक्रार पोलिसांसमोर नोंदवताना तक्रारदाराची स्वाक्षरी घेतलेली नव्हती, या कारणावरून आरोपीला दोषमुक्त करण्याचा आदेश दिला. या आदेशाला मुंबई उच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आले. न्यायालयाने नमूद केले की, दखलपात्र गुन्हा घडल्याची माहिती मिळाल्यास पोलिसांना फौजदारी प्रक्रिया संहितेच्या कलम १५७ नुसार तपास सुरू करता येतो; तपास सुरू करण्यासाठी प्रत्येक वेळी कलम १५४ अंतर्गत पोलिसांसमोर नोंदवलेली आणि स्वाक्षरी केलेली तक्रार असणे आवश्यक नाही. दक्षता समितीच्या सदस्यामार्फत जिल्हाधिकाऱ्यांकडे पोहोचलेल्या तक्रारीच्या आधारे पोलिसांनी तपास सुरू केला होता, ही बाबही न्यायालयाने विचारात घेतली.<ref name="chatal"/> २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी मुंबई उच्च न्यायालयाने कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याचा १३ ऑक्टोबर १९८७ चा आदेश रद्द केला आणि प्रकरण कायद्यानुसार सुनावणीसाठी प्रथम वर्ग न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पाठवले. वेठबिगारीविरोधी कायद्यांतर्गत खटल्यांची सुनावणी करण्यासाठी कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांना न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांचे अधिकार देण्यासंबंधीच्या महाराष्ट्र शासनाच्या अधिसूचनांचाही न्यायालयाने विचार केला. न्यायिक आणि कार्यकारी अधिकारांच्या विभाजनाच्या तत्त्वाच्या पार्श्वभूमीवर या अधिसूचनांच्या वैधतेचा प्रश्न न्यायालयाने तपासला आणि प्रलंबित खटले संबंधित न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांकडे हस्तांतरित करण्याचे निर्देश दिले.<ref name="chatal"/> या प्रकरणात उच्च न्यायालयाने तक्रारदाराच्या आरोपांवर अंतिम दोषसिद्धी केली नव्हती. न्यायालयाने दोषमुक्तीचा आदेश रद्द करून प्रकरण कायद्यानुसार सुनावणीसाठी परत पाठवले होते. त्यामुळे या निर्णयाचा उल्लेख करताना तो वेठबिगारी सिद्ध करणारा अंतिम निकाल म्हणून नव्हे, तर तपास आणि खटल्याच्या सुनावणीशी संबंधित प्रक्रियात्मक निर्णय म्हणून मांडणे योग्य ठरते.<ref name="chatal"/> === मुंबई उच्च न्यायालयाचा २५ सप्टेंबर १९९१ चा निर्णय === २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी मुंबई उच्च न्यायालयाने ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' या प्रकरणात निर्णय दिला. हे प्रकरण वसई येथील फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ मधून उद्भवले होते. तक्रारदार गोविंद शनवार चाटाळ यांनी आरोप केला होता की, ते आणि त्यांची पत्नी सुमारे तेरा वर्षे अत्यल्प मोबदल्यात काम करत होते. कर्ज आणि त्यावरील व्याज फेडलेले नसल्याचे कारण देऊन मालक त्यांना कामातून मुक्त करत नसल्याची तक्रार त्यांनी केली होती. या तक्रारीच्या आधारे पोलिसांनी बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ अंतर्गत तपास करून आरोपपत्र दाखल केले होते.<ref name="chatal"/> १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी वसईच्या कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने तक्रारीच्या नोंदीतील आणि स्वाक्षरीसंबंधीच्या त्रुटींच्या आधारे आरोपीला दोषमुक्त केले. या आदेशाला मुंबई उच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आले. उच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, दखलपात्र गुन्हा घडल्याची माहिती मिळाल्यास पोलिसांना फौजदारी प्रक्रिया संहितेच्या कलम १५७ नुसार तपास सुरू करता येतो. तपास सुरू करण्यासाठी माहिती देणाऱ्या व्यक्तीने पोलिसांसमोरच स्वाक्षरी केलेली तक्रार दाखल करणे प्रत्येक वेळी आवश्यक नसते. त्यामुळे तक्रारीच्या नोंदणीतील प्रक्रियात्मक बाबींच्या आधारे खटला पुढे चालवण्यास प्रतिबंध करणे योग्य नव्हते.<ref name="chatal"/> या निर्णयातील दुसरा महत्त्वाचा मुद्दा न्यायिक आणि कार्यकारी अधिकारांच्या विभाजनाशी संबंधित होता. महाराष्ट्र शासनाने बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियमातील कलम २१ चा आधार घेऊन काही कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांना या कायद्यांतर्गत गुन्ह्यांची सुनावणी करण्याचे अधिकार दिले होते. उच्च न्यायालयाने राज्यातील न्यायिक आणि कार्यकारी अधिकारांच्या विभाजनाची कायदेशीर पार्श्वभूमी विचारात घेतली आणि संबंधित अधिसूचनांच्या वैधतेचा प्रश्न तपासला. न्यायालयाने कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याचा दोषमुक्तीचा आदेश रद्द करून प्रकरण सुनावणीसाठी प्रथम वर्ग न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पाठवले. तसेच, संबंधित अधिसूचनांच्या आधारे कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांपुढे प्रलंबित असलेली प्रकरणे योग्य न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांकडे हस्तांतरित करण्याचे निर्देश दिले.<ref name="chatal"/> या निर्णयात आरोपीला दोषी ठरवण्यात आले नव्हते. दोषमुक्तीचा आदेश रद्द करून प्रकरणाची सुनावणी योग्य न्यायिक प्राधिकरणाकडे पाठवण्यात आली होती. त्यामुळे या निर्णयाचे महत्त्व वेठबिगारीच्या आरोपांवरील अंतिम निकालात नसून, अशा प्रकरणांचा तपास आणि सुनावणी कायदेशीर प्रक्रियेनुसार व्हावी, हे स्पष्ट करण्यात आहे.<ref name="chatal"/> === १९८७ मधील कथित पहिली दोषसिद्धी === राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या वेठबिगारीविषयक अभ्यासगटाच्या अहवालानुसार, महाराष्ट्रात वेठबिगार कृषिमजुरांना न्याय मिळवून देण्यासाठी श्रमजीवी संघटनेने सुमारे ३०० मजुरांना एकत्र केले आणि जमीनमालकांविरुद्ध स्थानिक प्रशासनाकडे तक्रारी दाखल करण्यास मदत केली. या प्रयत्नांमुळे १९८७ मध्ये बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियमांतर्गत देशातील पहिली दोषसिद्धी झाल्याचा उल्लेख नंतरच्या एका अहवालात आढळतो.<ref name="nclr-study"/><ref name="million-missions"/> राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या अभ्यासगटाच्या अभिलेखातही या दाव्याची नोंद आढळते.<ref name="nclr-archive"/> मात्र उपलब्ध संदर्भांवरून संबंधित खटल्याचे नाव, न्यायालय, आरोपी आणि निकालाचा संपूर्ण तपशील स्वतंत्रपणे निश्चित करता येत नाही. त्यामुळे १९८७ मधील कथित पहिल्या दोषसिद्धीचा उल्लेख उपलब्ध अहवालांतील दाव्याच्या स्वरूपातच करणे योग्य ठरते. == वेठबिगारीचे सामाजिक आणि आर्थिक परिणाम == === कर्जबाजारीपणा आणि आर्थिक अवलंबित्व === कोकणातील वेठबिगारीच्या व्यवस्थेत कर्जबाजारीपणा हा मजुरांना जमीनमालकांशी किंवा सावकारांशी दीर्घकाळ बांधून ठेवणारा महत्त्वाचा घटक होता. विवाहखर्च, कौटुंबिक गरजा, आजारपण आणि उत्पन्नाची अनिश्चितता यांमुळे काही कुटुंबांना कर्ज घ्यावे लागत असे. या कर्जाच्या बदल्यात कर्जदार स्वतःचे किंवा कुटुंबातील सदस्यांचे श्रम देण्यास बांधील होत असत. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरीच्या ऐतिहासिक अभ्यासात इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी विवाहखर्चासाठी घेतलेल्या कर्जाचा आणि त्याबदल्यात श्रम गहाण ठेवण्याच्या प्रथेचा उल्लेख केला आहे.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> कर्जाची परतफेड रोख रकमेत किंवा श्रमाच्या स्वरूपात होत असली, तरी कमी मजुरी, व्याजाची वाढ आणि कर्जाच्या हिशेबावरील कर्जदात्याचे नियंत्रण यांमुळे काही मजुरांना कर्जमुक्त होणे कठीण जात असे. काही प्रकरणांत मूळ कर्ज फेडण्यासाठी श्रम केल्यानंतरही कर्ज शिल्लक असल्याचे सांगितले जात असे. अशा परिस्थितीत कर्जदार आणि त्याच्या कुटुंबाचे श्रम दीर्घकाळ कर्जदात्याच्या नियंत्रणाखाली राहू शकत. महाराष्ट्रातील वेठबिगारी आणि अवैध सावकारीविषयीच्या अभ्यासात एस. डी. कुलकर्णी यांनी कर्जबांधिलकीच्या तक्रारींची नोंद आणि या व्यवस्थेच्या स्वरूपाविषयीच्या सरकारी समितीच्या अहवालातील त्रुटींचा विचार केला आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/> आर्थिक अवलंबित्वामुळे मजुरांना कामाची जागा सोडणे, दुसऱ्या मालकाकडे काम स्वीकारणे किंवा मजुरीच्या अटींबाबत स्वतंत्रपणे निर्णय घेणे अवघड होत असे. कर्जफेडीसाठी कुटुंबातील इतर सदस्यांच्या श्रमांचाही वापर केला गेल्यास त्याचा परिणाम त्यांच्या उपजीविकेवर आणि स्वातंत्र्यावर होऊ शकत असे. लक्ष्मिधर मिश्रा यांच्या वेठबिगारीविषयक अभ्यासात कर्ज, गरिबी आणि श्रमावरील निर्बंध यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट केला आहे.<ref name="mishra"/> === आदिवासी समाज, जात आणि वर्गसंबंध === कोकणातील, विशेषतः तत्कालीन ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी समाजाचे जमीनमालक, खोत, सावकार आणि कृषिमजूर यांच्याशी असलेले संबंध सामाजिक स्थान आणि आर्थिक साधनसंपत्तीच्या असमान वाटपाने प्रभावित झाले होते. वारली आदिवासींच्या सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासात रुडॉल्फ हेरिडिया आणि अजय दांडेकर यांनी जमीन, श्रम आणि सत्तासंबंध यांच्यातील परस्परसंबंधांचा विचार केला आहे. जमीनमालकी आणि उत्पादनाच्या साधनांवरील मर्यादित हक्कांमुळे अनेक आदिवासी कुटुंबांना उपजीविकेसाठी जमीनधारकांवर किंवा मजुरीच्या कामावर अवलंबून राहावे लागत असे.<ref name="heredia"/><ref name="upadhyaya"/> या संबंधांमध्ये आर्थिक शोषणाबरोबरच जातीय आणि सामाजिक विषमतेचाही प्रभाव होता. जमीन आणि भांडवलाची कमतरता, शिक्षणाच्या मर्यादित संधी आणि स्थानिक सत्ताकेंद्रांमध्ये कमी प्रतिनिधित्व यांमुळे आदिवासी मजुरांना कामाच्या अटींना विरोध करणे किंवा अन्यायाविरुद्ध तक्रार करणे कठीण जाऊ शकत असे. एस. डी. कुलकर्णी यांनी आदिवासी चळवळीतील वर्ग आणि जात यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी वारली उठावाच्या संदर्भात वर्गीय शोषण आणि स्त्रियांच्या अनुभवांतील परस्परसंबंधांचे विश्लेषण केले आहे.<ref name="kulkarni-class"/><ref name="warli-women"/> वेठबिगारीचा परिणाम आदिवासी स्त्रियांवरही होत असे. शेतमजुरी आणि इतर श्रमप्रधान कामांसोबत घरगुती जबाबदाऱ्या सांभाळताना त्यांना कुटुंबाच्या कर्जबांधिलकीचे परिणाम भोगावे लागत. वारली स्त्रियांच्या सहभागाचा आणि अनुभवांचा अभ्यास करताना वर्गीय शोषणाबरोबरच लिंगाधारित विषमता आणि सामाजिक वंचितत्व यांचाही विचार करावा लागतो. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी समाजातील शिक्षण, साक्षरता आणि चिकित्सक विचारांच्या प्रसारासंबंधीच्या अभ्यासात डेंझिल सालदाना यांनी सामाजिक वंचितत्व आणि ज्ञानप्राप्तीतील अडथळ्यांचा विचार केला आहे.<ref name="saldanha-critical"/><ref name="warli-women"/> === महिला आणि बालकांवरील परिणाम === कोकणातील वेठबिगारी आणि बांधील मजुरीचा परिणाम आदिवासी आणि गरीब कुटुंबांतील महिला व बालकांवरही होत असे. कुटुंबाच्या उपजीविकेसाठी महिलांना शेतमजुरी, जंगलाशी संबंधित कामे आणि इतर श्रमप्रधान कामे करावी लागत. या कामांसोबत घरगुती जबाबदाऱ्याही त्यांच्यावर असत. वारली आदिवासींच्या उठावावरील अभ्यासात इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी स्त्रियांचा सहभाग आणि त्यांच्या अनुभवांवर वर्गीय शोषणाचा झालेला परिणाम यांचा विचार केला आहे.<ref name="warli-women"/> कर्जबांधिलकीच्या परिस्थितीत बालकांनाही काम करावे लागण्याची शक्यता असे. कुटुंबाच्या कर्जाची परतफेड, उत्पन्नाची कमतरता आणि रोजगारावरील अवलंबित्व यांमुळे मुलांच्या शिक्षणावर आणि बालपणावर परिणाम होऊ शकत असे. ली टकर यांच्या भारतातील बालकांच्या बांधील मजुरीविषयक अभ्यासात कर्ज, गरिबी आणि श्रमशोषण यांच्यातील संबंधांचे विश्लेषण केले आहे.<ref name="tucker"/> हंगामी स्थलांतर करणाऱ्या ऊसतोड कामगारांच्या जीवनावरील अभ्यासात मिथुनचंद्र चौधरी आणि रुची जग्गी यांनी स्थलांतरित मजूर कुटुंबांच्या कामाच्या परिस्थितीचा आणि दैनंदिन अडचणींचा आढावा घेतला आहे. अशा कुटुंबांतील महिला आणि बालकांच्या जीवनावर रोजगाराची अनिश्चितता, कामाच्या कठीण परिस्थिती आणि मूलभूत सुविधांची उपलब्धता यांचा परिणाम होऊ शकतो. तथापि, हंगामी मजुरीतील प्रत्येक परिस्थितीला वेठबिगारी म्हणता येत नाही. कर्ज किंवा अन्य दबावामुळे कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने येतात का, यावर बांधील मजुरीचे स्वरूप ठरते.<ref name="chaudhari-jaggi"/><ref name="act1976"/> === स्थलांतर आणि असंघटित कामगार === कोकणातील ग्रामीण भागांत रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि शेतीवरील अवलंबित्व यांमुळे काही मजूर रोजगारासाठी जिल्ह्याबाहेर किंवा इतर प्रदेशांत स्थलांतर करत असत. रत्नागिरी जिल्ह्यातील १८४० ते १९२० या कालखंडातील श्रमस्थलांतराचा अभ्यास करताना गिल यामिन यांनी स्थलांतरामागील आर्थिक आणि सामाजिक घटकांचा आढावा घेतला आहे. रोजगारासाठी होणारे स्थलांतर हे गरिबीबरोबरच ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील रोजगाराचे स्वरूप आणि उपलब्ध संधी यांच्याशीही संबंधित होते.<ref name="yamin"/> हंगामी स्थलांतर करणाऱ्या कामगारांना ऊसतोडणी, वीटभट्ट्या, कोळसाभट्ट्या आणि बांधकाम यांसारख्या असंघटित क्षेत्रांत काम मिळत असे. ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरित जीवनावरील अभ्यासात मिथुनचंद्र चौधरी आणि रुची जग्गी यांनी कामाचे स्वरूप, स्थलांतराचे अनुभव आणि मजूर कुटुंबांसमोरील अडचणींची चर्चा केली आहे. स्थलांतरित कामगारांना कामाच्या ठिकाणी निवास, आरोग्यसेवा, शिक्षण आणि सामाजिक सुरक्षेच्या सुविधांबाबत अडचणी येऊ शकतात. ठेकेदार किंवा मुकादम यांच्यावर रोजगारासाठी असलेले अवलंबित्वही त्यांच्या कामाच्या अटींवर परिणाम करू शकते.<ref name="chaudhari-jaggi"/> तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात कुनाल केशरी आणि राम बी. भगत यांनी भारतातील स्थलांतराच्या विविध स्वरूपांचा विचार केला आहे. स्थलांतरित मजुरांना आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज देऊन कामावर नेले जात असल्यास, त्याची परतफेड करण्यासाठी त्यांना ठरावीक मालकाकडे काम करण्यास भाग पाडले जाऊ शकते. मात्र, स्थलांतर करणे किंवा आगाऊ रक्कम घेणे एवढ्यानेच वेठबिगारी सिद्ध होत नाही. कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का आणि कर्ज किंवा दबावामुळे त्याच्या श्रमांवर बंधने घातली आहेत का, हे तपासणे आवश्यक असते.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="act1976"/> २००२ मधील एका वृत्तानुसार, मुंबईतील एका स्वयंसेवी संस्थेने वेठबिगारीतून एका १२ वर्षांच्या बालकाची सुटका केली होती. हा वृत्तांत बालमजुरी आणि श्रमशोषणाच्या समस्येचे उदाहरण म्हणून महत्त्वाचा आहे. मात्र, या विशिष्ट घटनेवरून कोकणातील सर्व स्थलांतरित किंवा असंघटित कामगारांची परिस्थिती एकसारखी होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="toi-child"/> == कायदेशीर चौकट == === भारतीय संविधानाचे अनुच्छेद २३ आणि ३५ === भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद २३ नुसार मानवाची तस्करी, बेगार आणि अशाच प्रकारचे सक्तीचे श्रम निषिद्ध आहेत. या तरतुदीचे उल्लंघन करणे कायद्यानुसार दंडनीय अपराध आहे. सार्वजनिक प्रयोजनासाठी राज्य सक्तीची सेवा लादू शकते; मात्र, अशी सेवा लादताना धर्म, वंश, जात किंवा वर्ग यांच्या आधारावर भेदभाव करता येत नाही. कर्जाच्या किंवा अन्य दबावाच्या आधारे व्यक्तीला तिच्या इच्छेविरुद्ध काम करण्यास भाग पाडले जात असल्यास, परिस्थितीनुसार ते सक्तीच्या श्रमांच्या प्रतिबंधाशी संबंधित ठरू शकते. त्यामुळे वेठबिगारीविरोधात अनुच्छेद २३ हा महत्त्वाचा घटनात्मक आधार आहे.<ref name="constitution">भारत सरकार, ''Constitution of India'', अनुच्छेद २३ आणि ३५. [https://legislative.gov.in/constitution-of-india/ संविधानाचा मजकूर].</ref> अनुच्छेद ३५ नुसार अनुच्छेद २३ अंतर्गत निषिद्ध कृत्यांसाठी शिक्षा निश्चित करण्यासह त्या तरतुदींना प्रभावी करण्यासाठी कायदे करण्याचा अधिकार संसदेला आहे. या घटनात्मक चौकटीच्या आधारे संसदेला सक्तीच्या श्रमांवर बंदी घालणारे आणि अशा श्रमांशी संबंधित गुन्ह्यांसाठी शिक्षेची तरतूद करणारे कायदे करता येतात.<ref name="constitution"/> वेठबिगारीचे उच्चाटन करण्यासाठी संसदेत ''बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६'' संमत करण्यात आला. या कायद्याने बंधित श्रमपद्धती रद्द केली, त्यातून निर्माण झालेली कर्जबांधिलकी संपुष्टात आणली आणि बंधित मजुरांच्या मुक्ततेसाठी कायदेशीर तरतुदी केल्या.<ref name="act1976"/> === बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ === भारताच्या संसदेने बंधित श्रमपद्धतीचे उच्चाटन करण्यासाठी ''बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६'' संमत केला. हा अधिनियम ९ फेब्रुवारी १९७६ रोजी संमत झाला. त्याच्या कलम १(३) नुसार तो २५ ऑक्टोबर १९७५ पासून लागू झाल्याचे मानले जाते.<ref name="act1976"/> या कायद्याच्या कलम ४ नुसार बंधित श्रमपद्धती रद्द करण्यात आली आणि बंधित मजुरांना अशा श्रमांच्या बंधनातून मुक्त करण्यात आले. कलम ५ नुसार बंधित श्रमपद्धती लादणारे करार आणि संबंधित प्रथा अवैध ठरवण्यात आल्या. कलम ६ नुसार बंधित श्रमपद्धतीशी संबंधित कर्जफेडीची जबाबदारी संपुष्टात आली. कलम ७ मध्ये बंधित कर्जाच्या वसुलीसाठी मालमत्ता जप्त करणे किंवा तिची विक्री करणे यांसंबंधीच्या परिणामांची तरतूद आहे, तर कलम ८ मध्ये मुक्त झालेल्या बंधित मजुरांना निवासस्थानातून बेदखल करण्यापासून संरक्षण देण्यात आले आहे.<ref name="act1976"/> कलम १० नुसार जिल्हादंडाधिकाऱ्यांवर कायद्याच्या तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी आहे. कलम ११ नुसार जिल्हादंडाधिकारी काही अधिकार अधीनस्थ अधिकाऱ्यांना सोपवू शकतात. कलम १२ मध्ये बंधित श्रमपद्धती लागू होऊ नये यासाठी दक्षता बाळगण्याची जबाबदारी नमूद केली आहे. कलम १३ आणि १४ मध्ये दक्षता समित्यांची स्थापना व कार्ये स्पष्ट केली आहेत. या समित्यांमार्फत बंधित श्रमपद्धतीची प्रकरणे शोधणे, कायद्याच्या अंमलबजावणीवर लक्ष ठेवणे आणि मुक्त झालेल्या मजुरांच्या आर्थिक व सामाजिक पुनर्वसनासाठी मदत करणे अपेक्षित आहे.<ref name="act1976"/><ref name="rules1976"/> कायद्याच्या कलम १६ ते २० मध्ये बंधित श्रम लादणे, बंधित कर्ज देणे किंवा वसूल करणे आणि कायद्याच्या तरतुदींचे उल्लंघन करणे यांसंबंधी शिक्षेच्या तरतुदी आहेत. या कायद्याच्या अंमलबजावणीसाठी बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) नियम, १९७६ तयार करण्यात आले. कायद्याने बंधित श्रमपद्धती रद्द केली असली, तरी प्रत्यक्षात मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि पुनर्वसनासाठी उपाययोजना राबवणे यांसाठी प्रशासनाची सक्रिय भूमिका आवश्यक आहे.<ref name="act1976"/><ref name="rules1976">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Rules, 1976'', अधिसूचना क्र. G.S.R. 99(E), २८ फेब्रुवारी १९७६, भारताचे राजपत्र, भाग २, विभाग ३(i). [https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_HR_67_116_00001_00001_1739783525647&filename=the_bonded_labour_system_%28abolition%29_rules%2C_1976.pdf&type=rule अधिकृत नियमांचा मजकूर].</ref> <ref name="nhrc-bonded"/> === सर्वोच्च न्यायालयाचे निर्णय === वेठबिगारी आणि सक्तीच्या श्रमांविषयी सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयांमुळे संविधानाच्या अनुच्छेद २३ चा अर्थ स्पष्ट झाला आणि कामगारांच्या मूलभूत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी शासनाच्या जबाबदाऱ्यांवर भर देण्यात आला. १९८२ मधील ''People's Union for Democratic Rights v. Union of India'' या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, सक्तीचे श्रम केवळ शारीरिक बळाचा वापर करून करवून घेतले जातात असे नाही. आर्थिक विवशतेमुळे एखाद्या व्यक्तीला कायदेशीर किमान वेतनापेक्षा कमी मोबदल्यात काम करावे लागत असल्यास, परिस्थितीनुसार ते अनुच्छेद २३ अंतर्गत सक्तीचे श्रम ठरू शकते. या निर्णयात आर्थिक परिस्थितीतून निर्माण होणाऱ्या सक्तीचाही घटनात्मक संरक्षणाच्या दृष्टीने विचार करण्यात आला. <ref name="pudr1982">Supreme Court of India, ''People’s Union for Democratic Rights v. Union of India'', Writ Petition (Civil) No. 8143 of 1981, निर्णय दिनांक १८ सप्टेंबर १९८२, AIR 1982 SC 1473; (1982) 3 SCC 235. [https://indiankanoon.org/doc/496663/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India'' या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने हरियाणातील फरिदाबाद परिसरातील दगडखाणींमधील कामगारांच्या परिस्थितीचा विचार केला. १६ डिसेंबर १९८३ रोजी दिलेल्या निर्णयात बंधित मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि त्यांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी शासनाने सक्रिय भूमिका बजावण्याची आवश्यकता अधोरेखित झाली. <ref name="bandhua1984">Supreme Court of India, ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India and Others'', Writ Petition (Civil) No. 2135 of 1982, निर्णय दिनांक १६ डिसेंबर १९८३, AIR 1984 SC 802; (1984) 3 SCC 161; [1984] 2 SCR 67. [https://indiankanoon.org/doc/595099/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> १३ ऑगस्ट १९९१ रोजी दिलेल्या ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India'' या पुढील निर्णयात सर्वोच्च न्यायालयाने आधीच्या निर्णयाच्या अंमलबजावणीशी आणि फरिदाबादमधील दगडखाण कामगारांच्या परिस्थितीशी संबंधित मुद्द्यांचा विचार केला. बंधित श्रमपद्धतीविरोधी कायद्याची अंमलबजावणी केवळ कायदा अस्तित्वात असल्याने पूर्ण होत नाही; कामगारांची प्रत्यक्ष परिस्थिती तपासणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि पुनर्वसनाच्या उपाययोजना राबवणे आवश्यक आहे, यावर न्यायालयाने भर दिला. <ref name="bandhua1991">Supreme Court of India, ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India and Others'', Writ Petition (Civil) No. 2135 of 1982, निर्णय दिनांक १३ ऑगस्ट १९९१, (1991) 4 SCC 177; AIR 1992 SC 38; 1991 INSC 187. [https://indiankanoon.org/doc/572040/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> === वेठबिगारांची ओळख, मुक्तता आणि पुनर्वसन === बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ नुसार बंधित मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि त्यांच्या पुनर्वसनासाठी उपाययोजना करणे ही शासनाच्या यंत्रणेची महत्त्वाची जबाबदारी आहे. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या अभ्यासगटाने ग्रामीण भागांतील बंधित मजुरीचे स्वरूप आणि त्याविरोधातील कायद्यांच्या अंमलबजावणीचा आढावा घेतला. अशा प्रकरणांचा शोध घेण्यासाठी सर्वेक्षण, तक्रारींची चौकशी आणि संबंधित अधिकाऱ्यांमधील समन्वय आवश्यक असतो.<ref name="nclr-study"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २०००–२००१ च्या वार्षिक अहवालात रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीच्या एका प्रकरणाची नोंद आहे. या प्रकरणात जबरदस्तीने काम करवून घेणे, मजुरी न देणे आणि कामगारांच्या हालचालींवर निर्बंध घालणे असे आरोप करण्यात आले होते. पोलिसांनी गुन्हा नोंदवल्यानंतर आयोगाने संबंधित मजुरांना मुक्तता प्रमाणपत्रे देणे, आर्थिक मदत करणे आणि त्यांच्या पुनर्वसनाची व्यवस्था करण्याबाबत जिल्हा प्रशासनाकडून कार्यवाही करण्यास सांगितले.<ref name="nhrc-2000"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २००३–२००४ च्या वार्षिक अहवालात ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांतील वेठबिगारीच्या प्रकरणांचा उल्लेख आहे. अहवालानुसार, रत्नागिरी जिल्ह्यातील काही मुक्त केलेले मजूर परराज्यांतून आलेले स्थलांतरित कामगार होते. त्यांना त्यांच्या मूळ राज्यांत पाठवण्यात आल्यानंतर त्यांच्या पुनर्वसनाची प्रक्रिया पूर्ण झाली होती का, याबाबत आयोगाने प्रशासनाकडून माहिती मागवली. या नोंदींमधून मजुरांची मुक्तता आणि त्यांचे दीर्घकालीन पुनर्वसन यांसाठी स्वतंत्र पाठपुरावा आवश्यक असल्याचे दिसते.<ref name="nhrc-2003"/> केंद्र सरकारच्या कामगार व रोजगार मंत्रालयाने २१ डिसेंबर २०११ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या माहितीनुसार, ३१ मार्च २०११ पर्यंत महाराष्ट्रात १,४०४ बंधित मजुरांची ओळख पटवून त्यांची मुक्तता करण्यात आली होती. त्यांपैकी १,३२५ मजुरांचे पुनर्वसन झाल्याची माहिती राज्य सरकारकडून प्राप्त झाली होती. ही आकडेवारी त्या वेळेपर्यंतची असून, तिच्यावरून सध्याच्या परिस्थितीचा अंदाज बांधता येत नाही.<ref name="pib-2011"/><ref name="pib-2010"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने वेठबिगारीच्या निर्मूलनासाठी कायद्यांची प्रभावी अंमलबजावणी, वेठबिगारीची शक्यता असलेल्या भागांची ओळख, संबंधित अधिकाऱ्यांचे प्रशिक्षण आणि मुक्त केलेल्या मजुरांच्या पुनर्वसनावर भर दिला आहे. या कामात जिल्हा प्रशासन, पोलीस, कामगार विभाग आणि दक्षता समित्या यांच्यातील समन्वय महत्त्वाचा ठरतो.<ref name="nhrc-bonded"/> == आधुनिक काळातील परिस्थिती == === वेठबिगारीविरोधी कारवाई आणि प्रशासकीय यंत्रणा === महाराष्ट्रात वेठबिगारीविरोधी कायद्याची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी जिल्हा प्रशासन, पोलीस, कामगार विभाग आणि संबंधित दक्षता समित्यांवर आहे. वेठबिगारीची तक्रार प्राप्त झाल्यानंतर संभाव्य पीडितांची ओळख पटवणे, घटनास्थळी चौकशी करणे, कायद्यानुसार मुक्ततेची कार्यवाही करणे आणि पुनर्वसनासाठी आवश्यक उपाययोजना करणे अपेक्षित असते. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने या सर्व टप्प्यांवर प्रशासकीय यंत्रणेने सक्रिय भूमिका बजावण्याची गरज अधोरेखित केली आहे.<ref name="nhrc-bonded"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २००३–२००४ च्या वार्षिक अहवालात ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांतील वेठबिगारीच्या प्रकरणांची नोंद आहे. अहवालानुसार, १९९९ आणि २००० मध्ये रत्नागिरी जिल्ह्यात आढळलेले ३६ मजूर स्थलांतरित होते. त्यांना त्यांच्या मूळ राज्यांत पाठवण्यात आले; मात्र, त्यांचे पुनर्वसन सुनिश्चित झाले होते का, याबाबत आयोगाने प्रश्न उपस्थित केला. या नोंदींमधून मुक्ततेनंतरही पुनर्वसनासाठी प्रशासकीय पाठपुरावा आवश्यक असल्याचे दिसते.<ref name="nhrc-2003"/><ref name="nhrc-2000"/> जानेवारी २०२० मध्ये ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी परिसरातील वीटभट्टीवर आदिवासी मजुरांना बंधित मजुरी करण्यास भाग पाडल्याच्या आरोपांवरून पोलिसांनी वीटभट्टीमालक आणि पर्यवेक्षकाविरुद्ध गुन्हा नोंदवला. वृत्तानुसार, आगाऊ रक्कम दिल्यानंतर मजुरांना कामासाठी आणण्यात आले होते आणि त्यांच्याकडून दीर्घकाळ काम करून घेतले जात असल्याची तक्रार करण्यात आली होती. ही घटना बंधित श्रम पद्धतीविरोधी कायद्यांतर्गत झालेल्या पोलिसी कारवाईचे उदाहरण आहे. मात्र, गुन्हा नोंदवला जाणे म्हणजे आरोप न्यायालयात सिद्ध झाले, असे नाही.<ref>''Business Standard'', “Brick kiln owner booked for forcing tribals into bonded labour”, ११ जानेवारी २०२०. [https://www.business-standard.com/article/pti-stories/brick-kiln-owner-booked-for-forcing-tribals-into-bonded-labour-120011100405_1.html वृत्त].</ref> ऑगस्ट २०२१ मध्ये पालघर जिल्ह्यातील मोखाडा येथे एका व्यक्तीच्या आत्महत्येप्रकरणी त्याच्या पत्नीने वेठबिगारीला कंटाळून आत्महत्या झाल्याचा आरोप केला होता. त्यानंतर पोलीस आणि प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी संबंधित गावाला भेट देऊन चौकशी केली. त्याच वेळी पालघरच्या पोलीस अधीक्षकांनी जिल्ह्यात वेठबिगारी अस्तित्वात नसल्याचे सार्वजनिकरीत्या सांगितले आणि शोषण होत असल्यास तक्रार करण्याचे आवाहन केले. या घटनेचा उल्लेख करताना तक्रारदाराचा आरोप आणि पोलिसांचे विधान या स्वतंत्र बाबी म्हणून नोंदवणे आवश्यक आहे. उपलब्ध वृत्तावरून आरोप न्यायालयात सिद्ध झाल्याचे म्हणता येत नाही.<ref name="loksatta-palghar">''लोकसत्ता'', पालघर आवृत्ती, “लेखाचे शीर्षक”, प्रकाशनदिनांक. [लेखाची थेट संकेतस्थळावरील कडी].</ref> वेठबिगारीविरोधी कारवाईत तक्रारींची नोंद करणे एवढेच पुरेसे नसते. संभाव्य पीडितांची ओळख पटवणे, कायद्यानुसार त्यांची मुक्तता करणे, पात्रतेनुसार आर्थिक मदत मिळवून देणे आणि पुनर्वसनाची पूर्तता तपासणे यांचाही पाठपुरावा करावा लागतो. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने मुक्त केलेल्या मजुरांना मिळणारी मदत फौजदारी खटल्याच्या अंतिम निकालामुळे अनावश्यकपणे विलंबित होऊ नये, अशी शिफारस केली आहे.<ref name="nhrc-bonded"/> === वेठबिगारीच्या अस्तित्वाविषयी नोंदी आणि मतभेद === महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविषयी सरकारी नोंदी, मानवाधिकार आयोगाचे अहवाल आणि स्थानिक प्रशासनाची विधाने यांत वेगवेगळ्या प्रकारची माहिती आढळते. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २०००–२००१ च्या वार्षिक अहवालात रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीच्या तक्रारीची नोंद आहे. २००३–२००४ च्या अहवालात ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांतील प्रकरणांचा तसेच मुक्त केलेल्या मजुरांच्या पुनर्वसनाबाबतच्या पाठपुराव्याचा उल्लेख आहे.<ref name="nhrc-2000"/><ref name="nhrc-2003"/> दुसरीकडे, ऑगस्ट २०२१ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, पालघर जिल्ह्याच्या पोलीस अधीक्षकांनी जिल्ह्यात वेठबिगारी किंवा इतर अनिष्ट प्रकार अस्तित्वात नसल्याचे म्हटले होते. हे विधान स्थानिक पोलिसांची भूमिका दर्शवते; मात्र, त्यावरून जिल्ह्यात वेठबिगारीची कोणतीही घटना घडलेली नाही, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढता येत नाही. त्याच वृत्तात मोखाडा परिसरातील एका प्रकरणात वेठबिगारीशी संबंधित आरोप करण्यात आल्याचाही उल्लेख होता.<ref name="loksatta-palghar"/> या नोंदींचे मूल्यमापन करताना तक्रार, प्रशासकीय चौकशी, अधिकृतरीत्या ओळख पटवलेली बंधित मजुरी, मुक्तता आणि न्यायालयीन दोषसिद्धी यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. तक्रार नोंदवली जाणे किंवा आरोप करण्यात येणे हे स्वतःहून दोषसिद्धीचे प्रमाण नसते. त्याचप्रमाणे, एखाद्या अधिकाऱ्याने वेठबिगारी अस्तित्वात नसल्याचे सांगितल्याने इतर अधिकृत नोंदी आपोआप अमान्य ठरत नाहीत.<ref name="nhrc-2000"/><ref name="nhrc-2003"/><ref name="loksatta-palghar"/> === स्थलांतरित कामगार आणि आधुनिक श्रमशोषण === कोकणातून रोजगारासाठी होणाऱ्या स्थलांतराला ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यातील १८४० ते १९२० या कालखंडातील श्रमस्थलांतराचा अभ्यास करताना गिल यामिन यांनी रोजगाराच्या संधी, ग्रामीण अर्थव्यवस्था आणि स्थलांतर यांच्यातील संबंधांचा आढावा घेतला आहे. आधुनिक काळातही ग्रामीण भागांतील रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि हंगामी कामाचे स्वरूप यांमुळे काही कामगारांना रोजगारासाठी आपल्या गावापासून दूर जावे लागते.<ref name="yamin"/> महाराष्ट्रातील ऊसतोडणीसारख्या हंगामी कामांमध्ये कामगारांची भरती अनेकदा ठेकेदार किंवा मुकादमांमार्फत केली जाते. स्थलांतरित ऊसतोड कामगारांच्या अनुभवांविषयीच्या अभ्यासात मिथुनचंद्र चौधरी आणि रुची जग्गी यांनी स्थलांतराचे स्वरूप, कामाच्या परिस्थिती आणि मजूर कुटुंबांसमोरील दैनंदिन अडचणींची चर्चा केली आहे. कामाच्या ठिकाणी निवास, आरोग्यसेवा आणि मुलांच्या शिक्षणाची उपलब्धता हे अशा कुटुंबांसाठी महत्त्वाचे प्रश्न असतात.<ref name="chaudhari-jaggi"/> स्थलांतरित कामगारांना आगाऊ रक्कम देऊन कामावर नेले जात असल्यास, त्या रकमेच्या परतफेडीच्या अटींमुळे त्यांना ठरावीक मालकाकडे काम करत राहावे लागू शकते. आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज, कमी मोबदला आणि काम सोडण्यावरील निर्बंध यांमुळे कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने येत असल्यास बंधित मजुरीची परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. मात्र, हंगामी स्थलांतर करणे किंवा आगाऊ रक्कम घेणे एवढ्यानेच वेठबिगारी सिद्ध होत नाही. कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का आणि कर्ज किंवा दबावामुळे त्याच्या श्रमांवर बंधने घातली आहेत का, हे तपासणे आवश्यक असते. भारतातील तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात कुनाल केशरी आणि राम बी. भगत यांनी स्थलांतराच्या विविध स्वरूपांचा विचार केला आहे.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="act1976"/> बालकांच्या श्रमशोषणाची उदाहरणेही बंधित मजुरीच्या चर्चेत आढळतात. २००२ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, एका स्वयंसेवी संस्थेने बंधित मजुरीत अडकलेल्या १२ वर्षांच्या बालकाची सुटका केली होती. ही घटना बालकांच्या श्रमशोषणाविषयीची नोंद म्हणून महत्त्वाची आहे; मात्र, उपलब्ध वृत्ताच्या आधारे तिचा कोकणातील स्थलांतरित कामगारांच्या परिस्थितीशी थेट संबंध जोडता येत नाही.<ref name="toi-child"/> ली टकर यांच्या भारतातील बालकांच्या बंधित मजुरीविषयक अभ्यासात गरिबी, कर्ज आणि श्रमशोषण यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे.<ref name="tucker"/> स्थलांतरित कामगारांच्या श्रमशोषणाचा विचार करताना कायद्यांची अंमलबजावणी, कामगारांच्या हक्कांचे संरक्षण आणि मुक्त केलेल्या बंधित मजुरांचे पुनर्वसन यांनाही महत्त्व आहे. वेठबिगारीविषयक वृत्तलेखनात कायदेशीर तरतुदी आणि त्यांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी करताना येणाऱ्या अडचणींची चर्चा करण्यात आली आहे.<ref name="sakal-bonded">''सकाळ'', “वेठबिगार मुक्तीच्या शासनाच्या निव्वळ कागदी भराऱ्या!”, १८ जानेवारी २०२५. [https://www.esakal.com/premium-article/the-abolition-of-bonded-labor-remains-a-paper-promise-due-to-poor-implementation-of-policies-gss01 लेखाचा पूर्ण मजकूर].</ref> == हेही पहा == * [[वारली]] == बाह्यदुवे == * [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32977/ मराठी विश्वकोश — वेठबिगार] * [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20368/1/197619.pdf वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६ — अधिकृत कायद्याचा मजकूर] * [https://nhrc.nic.in/activities/bonded-labour राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग — वेठबिगारीविषयक माहिती] * [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf संतोष पांढरी सुरडकर — कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीचा अभ्यास] * [https://www.esahity.com/uploads/5/0/1/2/501218/mmj_vivek_pandit.pdf विवेक पंडित — ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी''] * {{कोकण लोकजीवन}} {{संदर्भ|2}} [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:भारतामधील सामाजिक चळवळी]] [[वर्ग:आदिवासी]] kulyf0v5fca7iax2vmwbeu6tryqmpba 2725861 2725860 2026-10-25T04:43:45Z AdvAnantGholam 172574 2725861 wikitext text/x-wiki कोकणातील वेठबिगार पद्धत हा महाराष्ट्राच्या ग्रामीण श्रमव्यवस्थेच्या इतिहासाशी संबंधित विषय आहे. कर्जाची परतफेड, आर्थिक अवलंबित्व आणि सामाजिक विषमता यांमुळे काही मजुरांना दीर्घकाळ अल्प मोबदल्यात किंवा मोबदल्याविना काम करावे लागत असे. कर्जाच्या बदल्यात एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबीयांना श्रम करण्यास बांधील ठेवणे आणि कर्ज फेडले नसल्याचे कारण देऊन त्यांची मुक्तता नाकारणे, ही बांधील श्रमपद्धतीची महत्त्वाची लक्षणे आहेत. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमव्यवस्थेचा ऐतिहासिक अभ्यास इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी केला आहे. महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांच्या ऐतिहासिक स्वरूपाचा अभ्यास व्ही. एस. कदम यांनीही केला आहे.<ref name="सालढाणा१९८९">Indra Munshi Saldanha, “Attached Labour in Thane: A Historical Overview,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 24, अंक 20, 1989, पृ. 1121–1127.</ref><ref name="कदम१९९१">V. S. Kadam, “Forced Labour in Maharashtra in the Seventeenth and Eighteenth Centuries: A Study in Its Nature and Change,” ''Journal of Economic and Social History of the Orient'', खंड 34, अंक 1/2, 1991, पृ. 55–87.</ref> भारत सरकारच्या श्रम मंत्रालयाने १९९१ मध्ये प्रकाशित केलेल्या ''Report of the National Commission on Rural Labour'' या अहवालात ग्रामीण श्रमिकांची परिस्थिती आणि त्यांच्यासाठी असलेल्या सामाजिक व श्रमविषयक कायद्यांच्या अंमलबजावणीचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="अभ्यासगट१९९१">Ministry of Labour, Government of India, ''Report of the National Commission on Rural Labour'', खंड १, १९९१. [https://indianlabourarchives.org/jspui/handle/20.500.14121/190 अहवालाची अभिलेखीय नोंद].</ref> ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाशी संबंधित एका प्रकरणात कर्जाच्या बदल्यात दीर्घकाळ काम करण्यास भाग पाडल्याची तक्रार मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नोंदीत नमूद आहे. या प्रकरणात तक्रारदार आणि त्यांची पत्नी अनेक वर्षे नाममात्र मोबदल्यावर काम करत असल्याचा आरोप करण्यात आला होता.<ref name="चाटल१९९१">मुंबई उच्च न्यायालय, ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'', फौजदारी रिट याचिका क्रमांक ४०६/१९८८, निर्णय दिनांक २५ सप्टेंबर १९९१; (1992) 2 BomCR 569; 1992 Cri LJ 1228. [https://indiankanoon.org/doc/1998334/ निर्णयाचा मजकूर].</ref> भारतीय संविधानाचा अनुच्छेद २३ मानवी तस्करी, बेगार आणि तत्सम प्रकारचे सक्तीचे श्रम निषिद्ध ठरवतो. वेठबिगार पद्धतीचे निर्मूलन करण्यासाठी संसदेत ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' संमत करण्यात आला. या कायद्याच्या कलम १(३) नुसार तो २५ ऑक्टोबर १९७५ पासून लागू झाल्याचे मानले जाते. कायद्याच्या कलम ४ नुसार वेठबिगार पद्धत रद्द करण्यात आली आणि वेठबिगारांना अशा श्रमांच्या बंधनातून मुक्त करण्यात आले.<ref name="संविधान">भारत सरकार, ''Constitution of India'', अनुच्छेद २३. [https://legislative.gov.in/constitution-of-india/ संविधानाचा अधिकृत मजकूर].</ref><ref name="कायदा१९७६">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', अधिनियम क्रमांक १९, १९७६, कलम १(३) आणि ४. [https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/1491?view_type=browse अधिकृत कायदामजकूर].</ref> वसईतील फौजदारी प्रकरण क्रमांक १६५/१९८५ मध्ये कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी दिलेला निर्दोषमुक्तीचा आदेश मुंबई उच्च न्यायालयाने रद्द केला आणि प्रकरण न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पुढील सुनावणीसाठी पाठवले. हा निर्णय बांधील श्रमाविरुद्धच्या कायद्याच्या अंमलबजावणीशी संबंधित महत्त्वाचा न्यायालयीन दस्तऐवज आहे. मात्र, उच्च न्यायालयाच्या या निर्णयावरून संबंधित आरोपीची अंतिम दोषसिद्धी झाली होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="चाटल१९९१"/> == व्युत्पत्ती आणि संकल्पना == === वेठबिगार, वेठ आणि बेगार यांचा अर्थ === ‘वेठबिगार’ ही संज्ञा एखाद्या व्यक्तीकडून तिच्या इच्छेविरुद्ध, विनामोबदला किंवा अत्यल्प मोबदल्यात सक्तीने श्रम करून घेण्याच्या प्रथेशी संबंधित आहे. मराठी विश्वकोशातील ‘वेठबिगार’ या नोंदीनुसार, अशा व्यवस्थेत व्यक्तीच्या दुर्बल किंवा परावलंबी परिस्थितीचा गैरफायदा घेऊन तिच्याकडून सक्तीने काम करून घेतले जाते. ऐतिहासिक काळात शासकीय अधिकारी, जमीनधारक आणि प्रभावशाली व्यक्तींकडून लोकांना विनामोबदला किंवा अल्प मोबदल्यात काम करण्यास भाग पाडले जात असे.<ref name="मराठीविश्वकोशवेठबिगार">‘वेठबिगार’, ''मराठी विश्वकोश'', महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ. [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32977/ ऑनलाइन लेख].</ref> ‘वेठ’ आणि ‘बेगार’ या संज्ञांचा वापरही सक्तीच्या श्रमांच्या संदर्भात आढळतो. महाराष्ट्रातील सतराव्या आणि अठराव्या शतकांतील सक्तीच्या श्रमव्यवस्थेचा अभ्यास करताना व्ही. एस. कदम यांनी या प्रथांचे स्वरूप आणि काळानुसार त्यांच्यात झालेले बदल यांचा विचार केला आहे. ऐतिहासिक नोंदींमध्ये या संज्ञांचा अर्थ लावताना संबंधित काळातील सामाजिक, आर्थिक आणि प्रशासकीय परिस्थिती विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="कदम१९९१"/><ref name="मराठीविश्वकोशवेठबिगार"/> वेठबिगारी आणि सर्वसाधारण कमी वेतनाची मजुरी यांत फरक आहे. केवळ कमी वेतन मिळणे किंवा कर्ज असणे एवढ्यानेच एखादी परिस्थिती कायदेशीरदृष्ट्या वेठबिगारी ठरत नाही. ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' च्या कलम २(ग) नुसार, आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज, सामाजिक अथवा रूढीगत बंधन, वारसाहक्काने आलेली जबाबदारी, आर्थिक मोबदला किंवा विशिष्ट जात अथवा समुदायात जन्म यांसारख्या कारणांमुळे एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना विनामजुरी अथवा नाममात्र मजुरीवर काम करावे लागत असेल, किंवा रोजगाराचे स्वातंत्र्य, मुक्त संचार अथवा स्वतःच्या श्रमातून मिळालेल्या उत्पादनाचा योग्य मोबदला मिळवण्याचा अधिकार गमवावा लागत असेल, तर संबंधित परिस्थिती या कायद्यातील बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते.<ref name="वेठबिगारकायदा">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', अधिनियम क्रमांक १९, १९७६, कलम २. [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1491/1/197619.pdf कायद्याचा मजकूर].</ref> === वेठबिगारी आणि बंधित श्रम यांतील फरक === ‘वेठबिगारी’ आणि ‘बंधित श्रम’ या संज्ञा परस्परांशी संबंधित आहेत. ‘वेठबिगारी’ हा शब्द ऐतिहासिक आणि सामाजिक संदर्भांत सक्तीने, विनामोबदला किंवा अत्यल्प मोबदल्यात काम करून घेण्याच्या प्रथांसाठी वापरला जातो. ‘बंधित श्रम’ ही संज्ञा ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मध्ये विशिष्ट कायदेशीर अर्थाने परिभाषित केली आहे. त्यामुळे ऐतिहासिक प्रथांचे वर्णन आणि एखाद्या प्रकरणाचे कायदेशीर वर्गीकरण करताना संबंधित संदर्भ लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/><ref name="सालढाणा१९८९"/> या कायद्यातील व्याख्येनुसार, कर्ज किंवा आगाऊ रक्कम, सामाजिक अथवा रूढीगत बंधन, वारसाहक्काने आलेली जबाबदारी किंवा इतर नमूद कारणांमुळे एखाद्या व्यक्तीला किंवा तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना ठरावीक अथवा अनिश्चित काळासाठी विनामजुरी किंवा नाममात्र मजुरीवर काम करावे लागत असेल, तर ती परिस्थिती बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते. रोजगाराचे स्वातंत्र्य, भारताच्या प्रदेशात मुक्तपणे संचार करण्याचा अधिकार किंवा स्वतःच्या श्रमातून मिळालेल्या उत्पादनाचा बाजारभावाने विनियोग करण्याचा अधिकार हिरावला जाणे, यांचाही या कायद्यात विचार केला आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/> केवळ कमी वेतन मिळणे, कर्ज असणे किंवा कठीण परिस्थितीत काम करणे एवढ्याच आधारावर बंधित श्रम असल्याचा निष्कर्ष काढता येत नाही. कामगाराला काम स्वीकारण्याचे किंवा सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, कर्ज अथवा अन्य बंधनामुळे त्याच्यावर सक्ती केली जाते का आणि त्याच्या अधिकारांवर निर्बंध आहेत का, यांसारख्या बाबी तपासणे आवश्यक असते. भारतातील बंधित श्रमाच्या स्वरूपाचा अभ्यास करताना कायदेशीर तरतुदींबरोबरच सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीचाही विचार करण्यात आला आहे.<ref name="वेठबिगारकायदा"/> <ref name="tucker">Lee Tucker, ''The Small Hands of Slavery: Bonded Child Labor in India'', Human Rights Watch, 1996. [https://search.worldcat.org/title/1027700403 ग्रंथाची नोंद].</ref> <ref name="mishra">Lakshmidhar Mishra, ''Human Bondage: Tracing its Roots in India'', SAGE Publications, 2011. [https://books.google.com/books?id=WNuGAwAAQBAJ ग्रंथाची नोंद].</ref> आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटनेच्या व्याख्येनुसार, सक्तीच्या श्रमांमध्ये व्यक्तीच्या स्वेच्छेविरुद्ध आणि दंड किंवा दंडात्मक परिणामाची धमकी देऊन काम करून घेण्याचा घटक महत्त्वाचा असतो. या व्याख्येत कामगाराने स्वेच्छेने काम स्वीकारले आहे का आणि त्याला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, यांचाही विचार केला जातो. त्यामुळे बंधित श्रम आणि सक्तीचे श्रम या संकल्पना संबंधित असल्या, तरी त्यांचे वर्गीकरण करताना लागू असलेल्या कायद्याची व्याख्या आणि प्रत्यक्ष परिस्थिती तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="ilo-forced-labour">आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटना, “What is forced labour?” [https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons/what-forced-labour अधिकृत संकेतस्थळ].</ref> == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == === प्राचीन आणि मध्ययुगीन महाराष्ट्रातील सक्तीचे श्रम === महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांचा इतिहास समजून घेताना प्राचीन काळातील श्रमव्यवस्था, मध्ययुगीन राजकीय व्यवस्था आणि अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील ‘वेठबेगार’ पद्धत यांमध्ये फरक करणे आवश्यक आहे. प्राचीन आणि मध्ययुगीन भारतीय समाजातील सक्तीच्या श्रमांविषयी इतिहासलेखनात चर्चा आढळते; मात्र त्यावरून आजच्या अर्थाने बंधित श्रमपद्धती संपूर्ण प्राचीन महाराष्ट्रात एकाच स्वरूपात अस्तित्वात होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="कदम१९९१"/> अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील वेठबेगार पद्धतीचा अभ्यास इतिहासकार हिरोशी फुकाझावा यांनी तत्कालीन प्रशासकीय कागदपत्रांच्या आधारे केला आहे. त्यांच्या संशोधनात अठराव्या शतकातील मराठा राज्यातील सक्तीच्या श्रमव्यवस्थेचे स्वरूप तपासण्यात आले आहे. या नोंदींमधून राज्याच्या किंवा स्थानिक प्रशासनाच्या कामांसाठी सक्तीचे श्रम घेतले जात असल्याचे दिसते. या व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी तत्कालीन प्रशासकीय गरजा, गावपातळीवरील जबाबदाऱ्या आणि सामाजिक रचना यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="फुकाझावा१९७१">Hiroshi Fukazawa, “A Note on the Corvée System (Vethbegar) in the Eighteenth Century Maratha Kingdom,” ''Hitotsubashi Journal of Economics'', खंड 11, अंक 2, फेब्रुवारी 1971, पृ. 1–10. [https://www.jstor.org/stable/43295523 संशोधनलेख].</ref> या व्यवस्थेतील श्रमांची जबाबदारी सर्व समाजघटकांवर समान प्रमाणात होती, असे गृहीत धरता येत नाही. फुकाझावा यांच्या अभ्यासातून सक्तीच्या श्रमांचे स्वरूप आणि तत्कालीन सामाजिक व प्रशासकीय व्यवस्थेशी असलेले त्यांचे संबंध अभ्यासता येतात. तथापि, या निष्कर्षांचा वापर करताना संशोधनाचा कालखंड आणि भौगोलिक व्याप्ती लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="फुकाझावा१९७१"/> मराठा राज्यातील ‘वेठ’, ‘बेगार’ किंवा ‘वेठबेगार’ या संज्ञा सक्तीच्या श्रमांच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्याचे फुकाझावा यांच्या संशोधनातून दिसते. मात्र, राज्याच्या किंवा सार्वजनिक कामांसाठी घेतले जाणारे सक्तीचे श्रम आणि कर्जाच्या बंधनामुळे एखाद्या मजुराला दीर्घकाळ काम करावे लागणारी बंधित श्रमपद्धती यांचे स्वरूप नेहमीच एकसारखे होते, असे नाही.<ref name="फुकाझावा१९७१"/><ref name="कदम१९९१"/> आधुनिक काळातील बांधील श्रम समजून घेण्यासाठी भारत सरकारच्या राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाचा अहवाल उपयुक्त आहे. या अहवालात ग्रामीण श्रमिकांची परिस्थिती आणि बांधील श्रमाशी संबंधित प्रश्नांचा आढावा घेतला आहे. मात्र, आधुनिक काळातील बांधील श्रमाचे स्वरूप मांडणारा हा अहवाल प्राचीन महाराष्ट्रातील प्रत्येक प्रदेशात अशीच व्यवस्था अस्तित्वात होती, याचा स्वतंत्र पुरावा मानता येत नाही. <ref name="राष्ट्रीयग्रामीणश्रम">भारत सरकार, श्रम मंत्रालय, ''Report of the National Commission on Rural Labour, Volume I'', १९९१. [https://dans.nls.ac.in/handle/123456789/5886 अहवालाचा अभिलेख].</ref> === ब्रिटिशकालीन कोकणातील जमीनव्यवस्था === ब्रिटिश राजवटीच्या काळात कोकणातील ग्रामीण समाजजीवनावर जमीनमहसूल व्यवस्था, जमीनधारणेचे विविध प्रकार आणि शेतकरी व महसूल गोळा करणाऱ्या मध्यस्थांमधील संबंध यांचा प्रभाव होता. या प्रदेशातील जमीनधारणेच्या पद्धती आणि महसूल प्रशासनाची माहिती ब्रिटिशकालीन जिल्हा गॅझेटियरमध्ये नोंदवलेली आहे. ठाणे, कुलाबा आणि रत्नागिरी-सावंतवाडी या प्रदेशांशी संबंधित गॅझेटियर हे या इतिहासाच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत आहेत. <ref name="gazetteer-thana1882">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XIII: Tha'na'', भाग १ व २, Government Central Press, Bombay, 1882. [https://books.google.com/books?id=I7wMAAAAIAAJ भाग १] · [https://books.google.com/books?id=c78IAAAAQAAJ भाग २].</ref> <ref name="gazetteer-kolaba1883">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XI: Kola'ba and Janjira'', Government Central Press, Bombay, 1883. [https://books.google.co.in/books?id=4bMIAAAAQAAJ ग्रंथाचा मजकूर].</ref> <ref name="gazetteer-ratnagiri1880">James M. Campbell (संपा.), ''Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume X: Ratnagiri and Savantvadi'', Government Central Press, Bombay, 1880. [http://hdl.handle.net/10973/19585 ग्रंथाचा डिजिटल मजकूर].</ref> कोकणातील जमीनव्यवस्थेच्या इतिहासात खोतशाहीला विशेष महत्त्व आहे. खोत हा विशिष्ट जमीनमहसूल व्यवस्थेत गावाच्या महसूलवसुलीशी संबंधित अधिकार आणि जबाबदाऱ्या असलेला मध्यस्थ असे. खोताचे अधिकार, जमीनधारकांचे हक्क आणि शेतकऱ्यांकडून वसूल होणारा महसूल यांचे स्वरूप प्रदेशानुसार आणि जमीनधारणेच्या प्रकारानुसार बदलत असे. या व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी ब्रिटिशकालीन गॅझेटियरमधील नोंदी आणि खोतशाहीविषयक कायदे विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/> <ref name="kolaba-gazetteer1964">Government of Maharashtra, ''Maharashtra State Gazetteers: Kolaba District'', Revised Edition, Directorate of Government Printing, Stationery and Publications, Bombay, 1964. [https://books.google.com/books?id=W2hDAAAAYAAJ ग्रंथाची नोंद].</ref> <ref name="खोतनिर्मूलनकायदा">Government of Maharashtra, ''The Maharashtra Khoti Abolition Act'', Bombay Act No. VI of 1950, 3 April 1950. [https://bombayhighcourt.gov.in/bhc/libweb/legislation/acts/1950.06.pdf अधिकृत कायद्याचा मजकूर].</ref> खोतशाही व्यवस्थेतील जमीनधारणेचे प्रकार, महसूलवसुलीचे अधिकार आणि शेतकऱ्यांवरील आर्थिक जबाबदाऱ्या यांचा ग्रामीण समाजातील सत्तासंबंधांवर परिणाम होत असे. खोत आणि कुळांमधील संबंध, भाडे किंवा महसूलवसुली आणि जमिनीवरील हक्क या बाबींचा कोकणातील कृषिसंबंधांच्या इतिहासात विचार केला जातो. या विषयाच्या अभ्यासासाठी कुलाबा जिल्ह्याचा गॅझेटियर आणि खोतशाहीविरोधी चळवळीवरील ऐतिहासिक संशोधन उपयुक्त ठरते.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> <ref name="खोतविरोधीचळवळ">Santosh Pandhari Suradkar, ''The Anti-Khoti Movement in the Konkan, c. 1920–1949'', NLI Research Studies Series No. 106/2013, V. V. Giri National Labour Institute, Noida, २०१३. [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf संशोधन अहवालाचा पूर्ण मजकूर].</ref> खोतशाही निर्मूलनासाठी विसाव्या शतकाच्या मध्यावर कायदेशीर पावले उचलण्यात आली. महाराष्ट्र खोतशाही निर्मूलन अधिनियम, १९५० मध्ये तत्कालीन रत्नागिरी आणि कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही जमीनधारणा रद्द करण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम १(३) नुसार त्याची अंमलबजावणी शासनाच्या अधिसूचनेद्वारे निश्चित करण्यात आली; उपलब्ध नोंदीनुसार हा कायदा १५ मे १९५० पासून लागू झाला. त्यामुळे १९४९ मधील विधेयकाचा पूर्वइतिहास आणि १९५० मधील अधिनियम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/> खोतशाही किंवा इतर जमीनमहसूल पद्धती अस्तित्वात होत्या, एवढ्यावरून त्या व्यवस्थांखालील सर्व शेतकरी वेठबिगार होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. एखाद्या विशिष्ट ठिकाणी सक्तीचे श्रम किंवा बंधित श्रम अस्तित्वात असल्याचे सांगण्यासाठी त्यासंबंधीचे स्वतंत्र ऐतिहासिक पुरावे आवश्यक आहेत.<ref name="खोतविरोधीचळवळ"/><ref name="राष्ट्रीयग्रामीणश्रम"/> === खोतशाही, जमीनधारणा आणि शेतकरी संबंध === कोकणातील पारंपरिक जमीनव्यवस्थेत खोतशाहीला महत्त्वाचे स्थान होते. या व्यवस्थेत खोत हा गावाच्या जमीनमहसुलाची वसुली करून सरकारला महसूल भरण्याची जबाबदारी स्वीकारणारा मध्यस्थ असे. खोताचे अधिकार, सरकारशी असलेले त्याचे संबंध आणि शेतकऱ्यांचे जमिनीवरील हक्क हे प्रदेशातील प्रथा, महसूल करार आणि लागू असलेल्या कायद्यांनुसार ठरत असत. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या १९२४ मधील ''Ganpati Gopal Risbud v. Secretary of State for India'' या निर्णयात खोतशाहीच्या स्वरूपाचा आणि तिच्या ऐतिहासिक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. ब्रिटिशांनी १८१८ च्या सुमारास कोकणाचा ताबा घेतल्यानंतर खोतांशी महसूलवसुलीबाबत केलेले करार आणि पुढे करण्यात आलेल्या महसूलविषयक कायदेशीर तरतुदींचाही या निर्णयात उल्लेख आहे.<ref name="रिसबूड१९२४">मुंबई उच्च न्यायालय, ''Ganpati Gopal Risbud v. Secretary of State for India'', निर्णय दिनांक १ एप्रिल १९२४, (1924) 26 BOMLR 754; AIR 1925 Bombay 44. [https://indiankanoon.org/doc/713279/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> खोतशाहीचे स्वरूप कोकणातील सर्व जिल्ह्यांत एकसारखे नव्हते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही निर्मूलनाच्या विधेयकावर बोलताना ही व्यवस्था प्रामुख्याने रत्नागिरी जिल्ह्यात, तसेच कुलाबा आणि ठाणे जिल्ह्यांच्या काही भागांत अस्तित्वात असल्याचे नमूद केले. त्यांच्या भाषणानुसार, रत्नागिरी जिल्ह्यात खोतशाहीचे नियमन १८८० च्या कायद्याने होत होते; कुलाबा जिल्ह्यात तिचे स्वरूप प्रथा व रूढींवर अवलंबून होते, तर ठाणे जिल्ह्यात काही ठिकाणी ते सनद किंवा अनुदानाच्या अटींशी संबंधित होते. खोतशाही आणि रयतवारी पद्धतीतील फरक स्पष्ट करताना त्यांनी महसूलवसुलीतील खोताच्या मध्यस्थीची भूमिका अधोरेखित केली.<ref name="आंबेडकर१९३७">डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, “On a Bill to Abolish the Khoti System,” मुंबई विधानसभेतील भाषण, १७ सप्टेंबर १९३७, ''Dr. Babasaheb Ambedkar: Writings and Speeches'', खंड २, पृ. १०१–१०३. [https://baws.in/books/baws/EN/Volume_02/pdf/120 मूळ भाषणाचा मजकूर].</ref> खोत आणि शेतकरी यांच्यातील संबंधांमध्ये महसूल व भाडे वसुलीबरोबरच जमिनीवरील हक्क आणि आर्थिक अवलंबित्व यांचाही समावेश होता. खोतशाहीवरील ऐतिहासिक संशोधनात कुळांकडून होणारी आकारणी, खोतांचे अधिकार आणि ग्रामीण शेतकऱ्यांची आर्थिक परिस्थिती यांचा विचार केला आहे. काही ठिकाणी खोतांच्या अधिकारांचा गैरवापर होऊन कुळांवर अतिरिक्त आकारणी आणि इतर बंधने लादली जात असल्याचे डॉ. आंबेडकर यांनी १९३७ च्या भाषणात नमूद केले. तथापि, या नोंदींवरून सर्व खोत किंवा सर्व कुळांचे संबंध एकाच स्वरूपाचे होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="खोतविरोधीचळवळ"/> खोतशाहीविरोधातील असंतोष विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात संघटित चळवळीच्या स्वरूपात पुढे आला. शेतकऱ्यांवरील आर्थिक भार, कुळांचे हक्क आणि खोतांचे अधिकार हे या संघर्षातील प्रमुख मुद्दे होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखालील स्वतंत्र मजूर पक्षाने खोतशाही निर्मूलनाचा प्रश्न विधिमंडळात आणि सार्वजनिक चर्चेत उपस्थित केला. संतोष पंढरी सुरडकर यांच्या संशोधनात या चळवळीचा अभ्यास करताना शेतकरी, जातीय विषमता, वर्गसंबंध आणि मुंबईत स्थलांतरित होऊन काम करणाऱ्या मजुरांच्या सहभागाचाही विचार केला आहे.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="खोतविरोधीचळवळ"/> खोतशाही निर्मूलनासाठी विसाव्या शतकाच्या मध्यावर कायदेशीर पावले उचलण्यात आली. महाराष्ट्र खोतशाही निर्मूलन अधिनियम, १९५० मध्ये तत्कालीन रत्नागिरी आणि कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही जमीनधारणा रद्द करण्याची तरतूद आहे. कायद्याच्या कलम १(३) नुसार त्याची अंमलबजावणी शासनाच्या अधिसूचनेद्वारे निश्चित करण्यात आली. त्यामुळे १९४९ मधील विधेयकाचा पूर्वइतिहास आणि १९५० मधील अधिनियम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/> === कर्जबाजारीपणा आणि बांधील श्रम === ग्रामीण भागातील कर्जबाजारीपणा हा बांधील श्रमपद्धतीशी संबंधित महत्त्वाचा घटक होता. अल्प उत्पन्न, अनियमित रोजगार, सामाजिक गरजांसाठी घ्यावे लागणारे कर्ज आणि संस्थात्मक कर्जपुरवठ्याची मर्यादित उपलब्धता यांमुळे काही गरीब कुटुंबे सावकार किंवा जमीनधारकांवर अवलंबून राहत असत. कर्जाची परतफेड करता न आल्यास काही परिस्थितींमध्ये कर्जदाराला किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांना दीर्घकाळ काम करावे लागत असे. अशा वेळी कर्ज हे केवळ आर्थिक देणे न राहता श्रमांवर आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे साधन बनू शकत असे. <ref name="kulkarni-bonded">S. D. Kulkarni, “Bonded Labour and Illicit Money-Lending in Maharashtra: Review of a Report,” ''Economic and Political Weekly'', खंड १४, अंक १०, १० मार्च १९७९, पृ. ५६१–५६४. [https://www.epw.in/journal/1979/10/review-agriculture-uncategorised/bonded-labour-and-illicit-money-lending-maharashtra लेखाची नोंद].</ref> <ref name="dalwai">Husain Dalwai, “Bonded Labour Continues,” ''Economic and Political Weekly'', २८ मे १९७७, पृ. ८६८–८६९.</ref> महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि बेकायदेशीर सावकारी यांच्यातील संबंधांचा आढावा எடுத்தபோது एस. डी. कुलकर्णी यांनी बांधील श्रमाच्या प्रश्नावर तत्कालीन सरकारी अहवालाच्या संदर्भात चर्चा केली. त्यांच्या लेखात ग्रामीण कर्जव्यवस्था आणि बांधील श्रम यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. या संबंधांचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी कर्जवसुलीची पद्धत, मजुरांची आर्थिक असुरक्षितता आणि ग्रामीण भागातील सत्तासंबंध यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/> ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी बांधील मजुरांच्या परिस्थितीसह महाराष्ट्रातील बांधील श्रमाच्या प्रश्नाची नोंद राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासगटाच्या १९९१ च्या अहवालात आढळते. या अहवालाचा उपयोग ग्रामीण श्रमव्यवस्था, आदिवासी मजुरांची परिस्थिती आणि बांधील श्रमाविरुद्ध करण्यात आलेल्या प्रयत्नांचा अभ्यास करण्यासाठी करता येतो. विशिष्ट घटना, मजुरांची संख्या किंवा कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याच्या कालावधीविषयीचे दावे करताना अहवालातील संबंधित नोंदी तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study">Government of India, Ministry of Labour, ''Report of the National Commission on Rural Labour, Volume I'', New Delhi, १९९१. [https://dans.nls.ac.in/handle/123456789/5886 अहवालाची ग्रंथालयीन नोंद] ([https://indianlabourarchives.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.14121/190/Report%20of%20the%20National%20Commission%20on%20Rural%20Labour.pdf?isAllowed=y&sequence=1 पूर्ण अहवाल]).</ref> कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याची प्रत्येक व्यवस्था बंधित श्रम ठरत नाही. मात्र, कर्जाच्या अटींमुळे कामगाराला रोजगार सोडता येत नसेल, स्वतःचे श्रम स्वतंत्रपणे विकण्याचे स्वातंत्र्य नसेल किंवा कर्ज फेडण्यासाठी त्याच्याकडून विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करून घेतले जात असेल, तर परिस्थितीनुसार ती व्यवस्था कायद्यातील बंधित श्रमाच्या व्याख्येत येऊ शकते. ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मध्ये बंधित श्रमाची व्याख्या आणि अशी पद्धत रद्द करण्यासाठी आवश्यक तरतुदी करण्यात आल्या आहेत.<ref name="act1976">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Act, 1976'', Act No. 19 of 1976, ९ फेब्रुवारी १९७६. [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20368/1/197619.pdf अधिकृत कायद्याचा पूर्ण मजकूर].</ref> === कर्जबाजारीपणा आणि बांधील श्रम === ग्रामीण भागातील कर्जबाजारीपणा हा बांधील श्रमपद्धतीशी संबंधित महत्त्वाचा घटक होता. अल्प उत्पन्न, अनियमित रोजगार, कौटुंबिक गरजांसाठी घ्यावे लागणारे कर्ज आणि संस्थात्मक कर्जपुरवठ्याची मर्यादित उपलब्धता यांमुळे काही गरीब कुटुंबे सावकार किंवा जमीनधारकांवर अवलंबून राहत असत. कर्जाची परतफेड करता न आल्यास काही परिस्थितींमध्ये कर्जदाराला किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांना दीर्घकाळ काम करावे लागत असे. अशा परिस्थितीत कर्ज हे केवळ आर्थिक देणे न राहता मजुरांच्या श्रमांवर आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे साधन बनू शकत असे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/><ref name="mishra"/> महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि बेकायदेशीर सावकारी यांच्यातील संबंधांचा आढावा एस. डी. कुलकर्णी यांनी १९७९ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या लेखात घेतला आहे. हुसैन दलवाई यांनी १९७७ मधील लेखातही बांधील श्रमाची समस्या कायम असल्याचा मुद्दा मांडला होता. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाच्या ऐतिहासिक परिस्थितीचा अभ्यास करताना इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी ग्रामीण श्रमसंबंध आणि कर्जाधारित अवलंबित्वाचा विचार केला आहे. व्ही. एस. कदम यांच्या संशोधनातून महाराष्ट्रातील सक्तीच्या श्रमांच्या ऐतिहासिक स्वरूपातील बदलांचा अभ्यास करता येतो.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/> <ref name="saldanha-attached">Indra Munshi Saldanha, “Tribal Women in the Warli Revolt: 1945–47: ‘Class’ and ‘Gender’ in the Left Perspective,” ''Economic and Political Weekly'', खंड २१, अंक १७, १९८६, पृ. WS-41–WS-52.</ref><ref name="kadam">V. S. Kadam, “Forced Labour in Maharashtra in the Seventeenth and Eighteenth Centuries: A Study in its Nature and Change,” ''Journal of the Economic and Social History of the Orient'', खंड ३४, अंक १–२, १९९१, पृ. ५५–८७.</ref> राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासगटाने १९९१ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या अहवालात ग्रामीण भागातील बांधील श्रमाच्या प्रश्नाची नोंद केली आहे. अशा श्रमव्यवस्थेचा अभ्यास करताना कर्जाची रक्कम, परतफेडीच्या अटी, कामाचा कालावधी, मिळणारा मोबदला आणि कामगाराला रोजगार सोडण्याचे स्वातंत्र्य होते की नाही, या बाबी तपासणे महत्त्वाचे ठरते.<ref name="nclr-study"/><ref name="mishra"/> कर्जाच्या बदल्यात काम करण्याची प्रत्येक व्यवस्था कायद्याच्या दृष्टीने बंधित श्रम ठरत नाही. मात्र, कर्जाच्या अटींमुळे कामगाराला रोजगार सोडता येत नसेल, त्याच्या श्रमस्वातंत्र्यावर बंधने येत असतील किंवा त्याच्याकडून विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करून घेतले जात असेल, तर संबंधित परिस्थिती ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मधील व्याख्येत येऊ शकते.<ref name="act1976"/> == कोकणातील वेठबिगारीचे स्वरूप == === कृषी क्षेत्रातील बांधील मजुरी === कोकणातील ग्रामीण श्रमव्यवस्थेत शेती हा रोजगाराचा महत्त्वाचा स्रोत होता. जमीनधारणा, कर्जाची उपलब्धता, मजुरीच्या अटी आणि सामाजिक संबंध यांमुळे शेतकरी व कृषिमजूर यांच्यातील संबंध वेगवेगळ्या स्वरूपाचे होते. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमाच्या ऐतिहासिक अभ्यासातून ग्रामीण भागातील काही मजूर जमीनधारकांवर आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून असल्याचे दिसून येते. मात्र, सर्व कृषिमजुरांची परिस्थिती सारखी होती किंवा सर्व मजूर बांधील श्रमात अडकले होते, असे मानता येत नाही.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> कृषी क्षेत्रातील बांधील मजुरीचा संबंध कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरांच्या श्रमांवर असलेल्या नियंत्रणाशी जोडला जाऊ शकतो. काही परिस्थितींमध्ये कर्जाच्या परतफेडीसाठी मजुराला दीर्घकाळ एकाच जमीनधारकाकडे काम करावे लागत असे. कर्जाच्या अटींमुळे रोजगार सोडण्याचे स्वातंत्र्य मर्यादित झाले किंवा कामगाराला विनामजुरी अथवा नाममात्र मोबदल्यात काम करण्यास भाग पाडले गेले, तर परिस्थितीनुसार ती बंधित श्रमाची व्यवस्था ठरू शकते. महाराष्ट्रातील बांधील श्रम आणि सावकारी यांच्यातील संबंधांवरील अभ्यासांत या समस्येचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/><ref name="act1976"/> ठाणे जिल्ह्यातील वारली आदिवासींच्या सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासातून आदिवासी समाजातील श्रमसंबंध, जमीनधारणा आणि व्यापक सामाजिक-आर्थिक बदल समजून घेण्यास मदत होते. आदिवासी शेतकरी आणि कृषिमजुरांच्या परिस्थितीचा अभ्यास करताना जमीन उपलब्धता, रोजगाराचे स्वरूप आणि सामाजिक विषमता या घटकांचाही विचार करावा लागतो.<ref name="heredia">Rudolf C. Heredia आणि Ajay Dandekar, “Warli Social History: An Introduction,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 35, अंक 50, 2000, पृ. 4428–4436.</ref> भारतीय कृषीव्यवस्थेतील उत्पादनसंबंध आणि अतिरिक्त उत्पादनाचे हस्तांतरण यांचा अभ्यास अमित बासोले आणि दीपंकर बसू यांनी केला आहे. उषा पटनाईक यांनीही कृषी क्षेत्रातील भांडवलशाहीच्या विकासाचा अभ्यास केला आहे. हे संशोधन कृषी उत्पादनसंबंध, मजुरी आणि ग्रामीण आर्थिक संरचना समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे. तथापि, या व्यापक अभ्यासांच्या आधारे कोकणातील एखाद्या विशिष्ट गावात वेठबिगारी होती, असा थेट निष्कर्ष काढण्यासाठी स्थानिक पुरावे आवश्यक आहेत.<ref name="basole">Amit Basole आणि Deepankar Basu, “Relations of Production and Modes of Surplus Extraction in India: Part I – Agriculture,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 46, अंक 14, 2011, पृ. 41–58.</ref><ref name="patnaik">Utsa Patnaik, “Development of Capitalism in Agriculture-I,” ''Social Scientist'', खंड 1, अंक 2, 1972, पृ. 15–31.</ref> कृषी क्षेत्रातील कमी मजुरी आणि बंधित श्रम यांत फरक करणे आवश्यक आहे. केवळ कमी वेतन मिळणे हे वेठबिगारीचे पुरेसे लक्षण नाही. कर्ज किंवा अन्य बंधनांमुळे मजुराला काम सोडता येत नसेल किंवा त्याच्या श्रमस्वातंत्र्यावर निर्बंध आले असतील, तर संबंधित परिस्थिती ''वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६'' मधील व्याख्येनुसार तपासावी लागते.<ref name="act1976"/> === कर्जाच्या बदल्यात श्रम === आर्थिक अडचणीच्या काळात शेतमजूर, भूमिहीन कुटुंबे आणि आदिवासी समुदायांतील काही व्यक्ती सावकार, जमीनमालक किंवा अन्य मालकांकडून आगाऊ रक्कम घेत असत. या रकमेच्या बदल्यात स्वतःचे किंवा कुटुंबातील सदस्यांचे श्रम देण्याची अट स्वीकारली जाऊ शकत असे. कर्जाची परतफेड होईपर्यंत काम करण्याची अपेक्षा असली, तरी कमी मजुरी, व्याजाची वाढ किंवा हिशेबातील अपारदर्शकता यांमुळे कर्ज फेडणे कठीण होऊन श्रमाचे बंधन दीर्घकाळ टिकू शकत असे. अशा परिस्थितीत कर्ज हे आर्थिक व्यवहारापुरते मर्यादित न राहता कामगाराच्या रोजगारस्वातंत्र्यावर आणि हालचालींच्या स्वातंत्र्यावर मर्यादा आणणारे साधन ठरू शकत असे.<ref name="nclr-study"/><ref name="saldanha-attached"/><ref name="mishra"/> या व्यवस्थेत कामगाराच्या मजुरीतून कर्जाचे हप्ते वजा केले जाणे, रोख मजुरीऐवजी धान्य किंवा इतर वस्तू देणे आणि कामाच्या मोबदल्याचा हिशेब मालकाकडेच राहणे अशा पद्धती असू शकतात. अशा परिस्थितीत कर्जाची किती परतफेड झाली आणि किती रक्कम बाकी आहे, हे स्वतंत्रपणे पडताळणे कठीण होऊ शकते. महाराष्ट्रातील बांधील श्रमावरील अभ्यासांत कर्ज, अनौपचारिक सावकारी आणि श्रमांवरील नियंत्रण यांच्यातील संबंध अधोरेखित करण्यात आले आहेत. तथापि, या सर्व पद्धती प्रत्येक गावात किंवा प्रत्येक कामगाराच्या बाबतीत समान स्वरूपात अस्तित्वात होत्या, असे मानता येत नाही.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="nclr-study"/><ref name="mishra"/> ठाणे जिल्ह्यातील ऐतिहासिक श्रमसंबंधांचा अभ्यास करताना जमीनमालकी, सामाजिक विषमता आणि आदिवासी कामगारांचे आर्थिक अवलंबित्व यांचा परस्परसंबंध लक्षात घ्यावा लागतो. कर्जाच्या बदल्यात काम करणे, जमीनमालकाशी आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून असणे आणि सक्तीने श्रम करवून घेणे या परस्परसंबंधित बाबी असल्या, तरी त्यांचा अर्थ एकच नाही. एखाद्या व्यक्तीने कर्ज घेतले किंवा आगाऊ रक्कम स्वीकारली, एवढ्यानेच तिची मजुरी कायदेशीर अर्थाने बंधित ठरत नाही. कर्जामुळे निर्माण झालेले बंधन, काम सोडण्यावरील निर्बंध आणि प्रत्यक्ष स्वातंत्र्याची स्थिती यांचाही विचार करावा लागतो.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/><ref name="nclr-study"/> === वीटभट्ट्या, कोळसाभट्ट्या आणि इतर असंघटित कामे === कोकणातील कातकरी समुदायातील काही कुटुंबांसाठी वीटभट्ट्या आणि कोळसा तयार करण्याचे काम हे हंगामी रोजगाराचे स्रोत राहिले आहेत. कातकरी कामगारांच्या कोळसा तयार करण्याच्या कामावरील अभ्यासातून या रोजगाराचे स्वरूप समजून घेण्यास मदत होते. वीटभट्ट्यांवरील कामासाठी कामगारांना हंगामानुसार स्थलांतर करावे लागू शकते. माती मळणे, विटा तयार करणे, त्या वाळवणे आणि भट्टीशी संबंधित इतर कामे करणे यांत कुटुंबातील अनेक सदस्य सहभागी होऊ शकतात. कोळसा तयार करण्याच्या कामात लाकूड गोळा करणे, भट्टी रचणे, ती पेटवणे आणि कोळसा तयार होईपर्यंत देखरेख करणे अशा श्रमप्रधान कामांचा समावेश होतो. हंगामी रोजगार, अनिश्चित उत्पन्न आणि मूलभूत सुविधांचा अभाव यांमुळे अशा कामगारांना आणि त्यांच्या कुटुंबांना अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.<ref name="sathe">Madhusudan Dattatraya Sathe, “Katkari Labour in Charcoal-Making,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 23, अंक 31, 1988, पृ. 1565–1567.</ref><ref name="chaudhari-jaggi">Mithunchandra Chaudhari आणि Ruchi Jaggi, “Documenting Migrant Lives of Sugarcane Harvesting Labourers in Maharashtra: Autoethnographic Reflections,” ''Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities'', खंड 12, अंक 5, 2020. [https://www.researchgate.net/profile/Ruchi-Jaggi/publication/347832450_Documenting_Migrant_Lives_of_Sugarcane_Harvesting_Labourers_in_Maharashtra-_Autoethnographic_Reflections/links/60ab4c1c45851522bc10cee2/Documenting-Migrant-Lives-of-Sugarcane-Harvesting-Labourers-in-Maharashtra-Autoethnographic-Reflections.pdf लेख].</ref> ९ जानेवारी २००२ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या एका वृत्तानुसार, भिवंडीजवळील महापोली गावातील वीटभट्टीवर एका बारा वर्षांच्या मुलीला तिच्या वडिलांनी घेतलेल्या ८०० रुपयांच्या कर्जाच्या परतफेडीसाठी काम करण्यास भाग पाडल्याचा आरोप करण्यात आला होता. वृत्तानुसार, ती सुमारे दोन वर्षे तेथे काम करत होती आणि स्वयंसेवकांच्या हस्तक्षेपानंतर तिला भट्टीतून मुक्त करण्यात आले. हा वृत्तांत कर्जाच्या बदल्यात बालकामगाराकडून दीर्घकाळ काम करून घेतल्याच्या विशिष्ट घटनेची नोंद करतो. मात्र, या एका घटनेवरून सर्व वीटभट्ट्यांवरील कामगारांची परिस्थिती सारखी होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="toi-child">''The Times of India'', “NGO Rescues 12-Year-Old from Bonded Labour,” 9 जानेवारी 2002. [https://timesofindia.indiatimes.com/bombay-times/ngo-rescues-12-year-old-from-bonded-labour/articleshow/926495660.cms लेख].</ref> वेठबिगारीचा प्रश्न केवळ वीटभट्ट्या किंवा कोळसाभट्ट्यांपुरता मर्यादित नाही. महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरावरील अभ्यासात हंगामी स्थलांतर, दीर्घ कामाचे तास, प्रतिकूल राहणीमान आणि कामाच्या प्रक्रियेत कुटुंबातील सदस्यांचा सहभाग यांसारख्या समस्यांचा विचार करण्यात आला आहे. हा अभ्यास प्रामुख्याने पश्चिम महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांवर केंद्रित असल्यामुळे तो कोकणातील प्रत्येक कामगारसमूहाच्या परिस्थितीचा थेट पुरावा मानता येत नाही; मात्र, हंगामी आणि असंघटित रोजगारातील असुरक्षिततेचा व्यापक संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.<ref name="chaudhari-jaggi"/> अशा रोजगारसंबंधांना वेठबिगारी म्हणण्यासाठी केवळ कमी मजुरी किंवा कठीण कामाच्या अटी पुरेशा नसून, कर्जाच्या बंधनामुळे काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य हिरावले जाणे किंवा सक्तीने श्रम करवून घेणे. === स्थलांतरित आणि हंगामी मजुरांची परिस्थिती === कोकणातील स्थलांतरित मजुरांचा इतिहास समजून घेताना रत्नागिरी जिल्ह्यातून रोजगारासाठी बाहेर पडणाऱ्या लोकांच्या स्थलांतराचा विचार महत्त्वाचा ठरतो. गिल यामिन यांच्या १८४० ते १९२० या कालखंडावरील अभ्यासात रत्नागिरी जिल्ह्यातील स्थलांतराची कारणे आणि स्वरूप यांचा आढावा घेण्यात आला आहे. स्थानिक आर्थिक परिस्थिती, शेतीतील रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि मुंबईसारख्या औद्योगिक केंद्रांमधील रोजगाराची मागणी हे या स्थलांतराच्या संदर्भातील महत्त्वाचे घटक होते. या स्थलांतरातून ग्रामीण भागातील उपजीविकेच्या संधी आणि शहरांतील मजुरांची मागणी यांच्यातील संबंध स्पष्ट होतात.<ref name="yamin">Gill Yamin, “The Character and Origins of Labour Migration from Ratnagiri District 1840–1920,” ''South Asia Research'', खंड 9, अंक 1, 1989, पृ. 33–53. [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/026272808900900103 लेख].</ref> हंगामी स्थलांतर हे ग्रामीण आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांसाठी उत्पन्न मिळवण्याचे एक साधन असते. भारतातील तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात गरीब, अल्पशिक्षित आणि अनुसूचित जाती-जमातींतील लोकांच्या रोजगारासाठी होणाऱ्या स्थलांतराचा विचार करण्यात आला आहे. असे स्थलांतर शेतीच्या हंगामांशी किंवा विशिष्ट उद्योगांतील कामाच्या उपलब्धतेशी संबंधित असू शकते. मात्र, स्थलांतर करणाऱ्या सर्व कामगारांची परिस्थिती एकसारखी नसते. रोजगाराचे स्वरूप, कामाचे ठिकाण, मजुरीच्या अटी आणि कुटुंबाला मिळणारा आधार यांनुसार त्यांचे अनुभव बदलतात.<ref name="keshri-bhagat">Kunal Keshri आणि Ram B. Bhagat, “Temporary and Seasonal Migration in India,” ''Genus'', खंड 66, अंक 3, 2010, पृ. 25–45.</ref> हंगामी रोजगारासाठी गावाबाहेर जाणाऱ्या कामगारांना काम मिळवण्यासाठी ठेकेदार किंवा मुकादमांवर अवलंबून राहावे लागू शकते. काही कामांमध्ये आगाऊ रक्कम देऊन कामगारांची भरती केली जाते. प्रवासाचा खर्च, निवास किंवा इतर गरजांसाठी घेतलेली आगाऊ रक्कम मजुरीतून वसूल केली गेल्यास कामगाराच्या हाती येणाऱ्या उत्पन्नावर परिणाम होऊ शकतो. कर्जाच्या परतफेडीच्या अटींमुळे कामगाराला काम सोडता येत नसेल किंवा त्याला धमकी अथवा दबावाखाली काम करावे लागत असेल, तर परिस्थितीनुसार अशा संबंधांत बंधित मजुरीचे स्वरूप निर्माण होऊ शकते. महाराष्ट्रातील ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरावरील अभ्यास हंगामी रोजगारातील असुरक्षिततेचा संदर्भ देतो; तथापि, त्यातील निष्कर्ष कोकणातील प्रत्येक स्थलांतरित कामगाराला लागू होतात, असे मानता येत नाही.<ref name="chaudhari-jaggi"/> कोकणातील स्थलांतर आणि वेठबिगारी यांचा संबंध तपासताना स्थलांतर स्वतःहून वेठबिगारीचे लक्षण मानता येत नाही. कामगाराला रोजगार निवडण्याचे आणि काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का, मजुरीचा हिशेब पारदर्शक आहे का आणि कर्ज किंवा आगाऊ रकमेच्या आधारे त्याच्यावर सक्ती केली जाते का, या बाबी तपासणे आवश्यक आहे. स्थलांतर हे अनेक कुटुंबांसाठी उपजीविकेचे साधन असू शकते; मात्र, आर्थिक परावलंबित्वाचा गैरफायदा घेऊन कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने आणली गेल्यास अशा रोजगारसंबंधांत शोषण होऊ शकते.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="chaudhari-jaggi"/> == जिल्हानिहाय इतिहास == === ठाणे जिल्हा आणि पालघर परिसर === ==== वारली आदिवासींची सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती ==== ठाणे जिल्ह्यातील वारली आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक इतिहासाचा विचार करताना जमीनमालकी, शेतीमजुरी आणि पारंपरिक उपजीविकेच्या साधनांशी असलेले त्यांचे संबंध महत्त्वाचे ठरतात. अनेक वारली कुटुंबांचा उदरनिर्वाह शेतीमजुरी, जमीनमालकांकडे केलेले काम आणि जंगलाशी संबंधित साधनांवर अवलंबून होता. जमीनधारणेतील विषमता आणि मर्यादित आर्थिक साधनांमुळे काही कुटुंबांना रोजगारासाठी जमीनमालकांवर किंवा इतर प्रभावशाली घटकांवर अवलंबून राहावे लागत असे. वारली समाजाच्या इतिहासावरील अभ्यासांत जमीन, श्रमसंबंध आणि आदिवासींच्या बदलत्या आर्थिक परिस्थितीतील परस्परसंबंधांचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="heredia"/><ref name="upadhyaya">Ashok K. Upadhyaya, “Peasantisation of Adivasis in Thane District,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 15, अंक 52, 1980, पृ. A134–A146.</ref> या भागातील आदिवासींच्या आर्थिक परावलंबित्वाचा वेठबिगारीच्या संदर्भात विचार करताना गरिबी, जमीनहीनता आणि बांधील श्रम यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. काही श्रमसंबंधांमध्ये रोख मजुरीऐवजी धान्य किंवा इतर वस्तूंच्या स्वरूपात मोबदला दिला जात असे. कर्ज, आगाऊ रक्कम किंवा जमीनमालकाशी असलेले आर्थिक अवलंबित्व यांमुळे काही कामगारांचे रोजगारस्वातंत्र्य मर्यादित होऊ शकत असे. मात्र, एखाद्या श्रमसंबंधात वेठबिगारी होती की नाही, हे ठरवताना कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य होते का, मजुरीचा हिशेब कसा ठेवला जात होता आणि त्याच्यावर सक्ती किंवा दबाव आणला जात होता का, यांचा विचार करावा लागतो.<ref name="heredia"/><ref name="kulkarni-class">S. D. Kulkarni, “Class and Caste in a Tribal Movement,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 14, अंक 7/8, 1979, पृ. 465, 467–468.</ref> वारली समाजातील स्त्रियांची आर्थिक आणि सामाजिक परिस्थितीही या विषयाचा महत्त्वाचा भाग आहे. शेतीकाम आणि कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी आवश्यक असलेल्या इतर कामांमध्ये स्त्रियांचा सहभाग होता. त्यांच्या श्रमांना स्वतंत्र आर्थिक मूल्य किंवा समान सामाजिक मान्यता मिळत होती का, याचा विचार करताना उपलब्ध ऐतिहासिक पुरावे तपासणे आवश्यक आहे. १९४५ ते १९४७ या काळातील वारली आदिवासींच्या संघर्षाचा अभ्यास करताना इंद्रा मुन्शी सालढाना यांनी वर्गीय विषमता आणि स्त्रियांची सामाजिक स्थिती यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. त्यामुळे आदिवासींच्या श्रमशोषणाचा इतिहास लिहिताना स्त्रियांच्या श्रमाचा आणि त्यांच्या अनुभवांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे महत्त्वाचे ठरते.<ref name="warli-women">Indra Munshi Saldanha, “Tribal Women in the Warli Revolt: 1945–47: ‘Class’ and ‘Gender’ in the Left Perspective,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 21, अंक 17, 1986, पृ. WS41–WS52.</ref> ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर १९४५ ते १९४७ या काळात वारली आदिवासी शेतकऱ्यांचा संघर्ष उभा राहिला. जमीनमालकांकडून होणारे शोषण, अन्यायकारक श्रमसंबंध आणि आदिवासींच्या जीवनावर असलेली आर्थिक-सामाजिक बंधने हे या संघर्षातील महत्त्वाचे प्रश्न होते. गोदावरी परुळेकर यांच्या ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'' या पुस्तकात या चळवळीचे स्वरूप आणि त्यामागील सामाजिक परिस्थिती मांडली आहे. लेस्ली जे. कॅलमन यांच्या अभ्यासातून या काळातील राजकीय परिस्थिती आणि विविध राजकीय संघटनांमधील संबंध समजून घेता येतात; तर भाग्यश्री शंकर जाधव यांनी वारली संघर्षाचा ऐतिहासिक अभ्यास केला आहे.<ref name="parulekar">Godavari Parulekar, ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'', National Book Agency, 1975.</ref><ref name="calman">Leslie J. Calman, “Congress Confronts Communism: Thana District, 1945–47,” ''Modern Asian Studies'', खंड 21, अंक 2, 1987, पृ. 329–348. [https://www.cambridge.org/core/journals/modern-asian-studies/article/congress-confronts-communism-thana-district-194547/0DC4E69E4CDF90264A6A14AEBD6DB8B2 लेख].</ref><ref name="jadhav">Bhagyashree Shankar Jadhav, “The Warlis Struggle in Perspective of Methodology 1945–1947,” ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड 80, 2019, पृ. 701–706.</ref> वारली आदिवासींचा संघर्ष जमीनमालकी, मजुरीच्या अटी, सामाजिक विषमता आणि आदिवासींचे हक्क या प्रश्नांशी संबंधित व्यापक शेतकरी चळवळीचा भाग होता. या चळवळीचा इतिहास केवळ वेठबिगारीविरोधी संघर्षापुरता मर्यादित नाही; त्यात जमीन आणि श्रमसंबंधांतील विषमता तसेच राजकीय संघटन यांचाही समावेश होतो. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासींमधील शिक्षण, सामाजिक जागृती आणि चिकित्सक विचारांच्या विकासावरील अभ्यासांतही बदलत्या सामाजिक परिस्थितीचा वेध घेण्यात आला आहे.<ref name="saldanha-critical">Denzil Saldanha, “‘Socialisation’ of Critical Thought: Responses to Illiteracy among the Adivasis in Thane District,” ''Economic and Political Weekly'', खंड 24, अंक 30, 1989, पृ. PE54–PE61.</ref><ref name="upadhyaya"/> ==== ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रम ==== ठाणे जिल्ह्यातील बांधील श्रमांचा प्रश्न समजून घेण्यासाठी तेथील आदिवासी आणि भूमिहीन कामगारांची सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती, जमीनमालकीतील विषमता आणि पारंपरिक श्रमसंबंध यांचा विचार करावा लागतो. जिल्ह्यातील काही कामगारांना उपजीविकेसाठी जमीनमालकांवर किंवा कंत्राटदारांवर अवलंबून राहावे लागत असे. कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरीच्या मोबदल्यातील अनिश्चितता यांमुळे काही कामगारांचे आर्थिक परावलंबित्व वाढू शकत होते. ठाणे जिल्ह्यातील संलग्न मजुरीच्या ऐतिहासिक अभ्यासातून जमीनमालक आणि कामगार यांच्यातील दीर्घकालीन अवलंबित्वाचे स्वरूप समजून घेता येते. तथापि, प्रत्येक पारंपरिक मजुरीचा संबंध कायदेशीर अर्थाने बांधील श्रमाचा होता, असे मानता येत नाही.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> बांधील श्रमाच्या व्यवस्थेत कर्ज किंवा आगाऊ रकमेच्या बदल्यात काम करण्याची अट कामगाराच्या स्वातंत्र्यावर बंधने आणू शकते. कर्जाची परतफेड होईपर्यंत कामगाराला काम सोडता न येणे, मजुरीतून रक्कम वजा केली जाणे किंवा कामाच्या अटींवर मालकाचे नियंत्रण असणे अशा परिस्थितींमुळे आर्थिक परावलंबित्व टिकून राहू शकते. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील श्रमविषयक अभ्यासात या समस्येच्या सामाजिक आणि आर्थिक पैलूंचा विचार करण्यात आला आहे. ठाणे जिल्ह्यातील श्रमसंबंधांचा अभ्यास करताना कर्ज, रोजगारावरील नियंत्रण आणि कामगाराला उपलब्ध असलेले प्रत्यक्ष स्वातंत्र्य या बाबींचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study"/> बांधील श्रमाच्या प्रश्नाला न्यायालयीन स्तरावरही महत्त्व प्राप्त झाले. ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' या प्रकरणात मुंबई उच्च न्यायालयाने वेठबिगारीशी संबंधित कायदेशीर प्रश्नांचा विचार केला. हा न्यायनिर्णय संबंधित कायदेशीर बाबी समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र, केवळ या प्रकरणाच्या आधारे ठाणे जिल्ह्यातील सर्व कामगारांची परिस्थिती किंवा बांधील श्रमाचे एकूण प्रमाण ठरवता येत नाही.<ref name="chatal">Bombay High Court, ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'', Criminal Writ Petition No. 406 of 1988, निर्णय 25 सप्टेंबर 1991; (1992) 2 BomCR 569; 1992 Cri LJ 1228. [https://indiankanoon.org/doc/1998334/ न्यायनिर्णय].</ref> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या वार्षिक अहवालांत महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविषयक तक्रारी आणि त्यासंबंधीच्या प्रशासकीय कार्यवाहीची नोंद आढळते. आयोगाच्या २०००–२००१ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील, विशेषतः रत्नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित, वेठबिगारीविषयक तक्रारींचा उल्लेख आहे. २००३–२००४ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये वेठबिगारांची ओळख पटवणे, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधीच्या बाबींची नोंद आहे. या अहवालांचा उपयोग संबंधित कालखंडातील तक्रारी आणि प्रशासकीय कार्यवाही समजून घेण्यासाठी करता येतो. मात्र, नोंदवलेल्या प्रकरणांवरून जिल्ह्यातील वेठबिगारीचे एकूण प्रमाण ठरवता येत नाही.<ref name="nhrc-2000">National Human Rights Commission, ''Annual Report 2000–2001''. [https://nhrc.nic.in/sites/default/files/Annual%20Report%202000-2001.pdf अहवाल].</ref><ref name="nhrc-2003">National Human Rights Commission, ''Annual Report 2003–2004''. [https://nhrc.nic.in/sites/default/files/AR03-04ENG.pdf अहवाल].</ref> ==== वसईतील वेठबिगारीविरोधी कारवाई ==== तत्कालीन ठाणे जिल्ह्यातील वेठबिगारीविरोधी प्रयत्नांमध्ये सामाजिक संघटनांचे कार्य आणि न्यायालयीन हस्तक्षेप यांना महत्त्वाचे स्थान होते. १९८० च्या दशकात विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेच्या माध्यमातून आदिवासी व इतर वंचित कामगारांना संघटित करण्याचे प्रयत्न झाले. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या बांधील मजुरीविषयक अभ्यासात ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरांना संघटित करण्यासाठी झालेल्या प्रयत्नांची नोंद आहे. या अहवालानुसार, जुलै १९८३ मध्ये संघटित मजुरांनी महाराष्ट्र विधानसभेकडे मोर्चा काढून बांधील मजुरीच्या प्रश्नावर निवेदन सादर केले. या घडामोडींमधून वेठबिगारीचा प्रश्न सामूहिक हक्क आणि सरकारी हस्तक्षेपाशी जोडला गेल्याचे दिसते.<ref name="nclr-study"/><ref name="million-missions">''India’s Million Missions: 75 Years of Service Toward Nation Building'', 2024, पृ. 108. [https://mvda.org.in/wp-content/uploads/2024/07/Indias-Million-Missions-%E2%80%93-75-Years-of-Service-Toward-Nation-Building-NPO-Report_18-March-2024.pdf अहवाल].</ref> वसई येथील कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यापुढे चाललेल्या वेठबिगारीविषयक प्रकरणाच्या संदर्भात ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' हा मुंबई उच्च न्यायालयाचा निर्णय महत्त्वाचा आहे. या प्रकरणातील तक्रारदाराने आपण आणि आपल्या पत्नीने सुमारे तेरा वर्षे नाममात्र मोबदल्यात काम केले असून, कर्ज आणि त्यावरील व्याज फेडले नसल्याचे सांगून मालक त्यांना मुक्त करण्यास नकार देत असल्याची तक्रार केली होती. ही तक्रार ठाणे जिल्ह्याच्या तत्कालीन वाडा तालुक्यातील गौरापूर गावाशी संबंधित होती. तक्रार जिल्हाधिकारी आणि जिल्हादंडाधिकाऱ्यांकडे पाठवल्यानंतर पोलिसांनी तपास केला आणि संबंधित कायद्यान्वये गुन्हा नोंदवला. त्यानंतर आरोपपत्र वसई येथील कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यापुढे दाखल करण्यात आले. २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी दिलेल्या निर्णयात मुंबई उच्च न्यायालयाने तक्रारीची दखल, पोलिसांचा तपास आणि प्रकरण चालवण्याच्या अधिकारांशी संबंधित कायदेशीर मुद्द्यांचा विचार केला. या निर्णयाचे महत्त्व वेठबिगारीविरोधी कायद्याच्या अंमलबजावणीतील प्रक्रियात्मक बाबी समजून घेण्यात आहे. तक्रारीतील आरोप आणि न्यायालयाने निश्चित केलेले कायदेशीर मुद्दे यांत फरक राखणे आवश्यक आहे.<ref name="chatal"/> विवेक पंडित यांच्या लेखनात आदिवासी आणि गरीब कामगारांना वेठबिगारीच्या स्वरूपाची जाणीव करून देणे, त्यांना संघटित करणे आणि कायदेशीर मदत मिळवून देणे या प्रयत्नांचे वर्णन आढळते. अशा संघटनात्मक प्रयत्नांमुळे कामगारांना आपल्या हक्कांसाठी सामूहिकरीत्या आवाज उठवण्याची संधी मिळाली. वेठबिगारीविरोधी कार्यात सामाजिक संघटनांचे प्रयत्न आणि कायदेशीर यंत्रणेचा वापर हे परस्परपूरक घटक होते.<ref name="pandit">विवेक पंडित, ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी'', ई-साहित्य प्रतिष्ठान, पृ. 59–151. [https://www.esahity.com/uploads/5/0/1/2/501218/mmj_vivek_pandit.pdf पुस्तक].</ref><ref name="nclr-archive">National Commission on Rural Labour, Study Group on Bonded Labour, 1991. [https://indianlabourarchives.org/jspui/handle/20.500.14121/190 अभिलेखीय नोंद].</ref> === रायगड (पूर्वीचा कुलाबा जिल्हा) === ==== जमीनव्यवस्था आणि खोतशाही ==== ब्रिटिशकालीन कुलाबा जिल्ह्यातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर जमीन महसूल पद्धती आणि जमीनधारणेच्या विविध व्यवस्थांचा प्रभाव होता. या भागातील खोतशाही व्यवस्थेत खोतांना जमीन महसूल गोळा करण्याचे अधिकार किंवा जबाबदाऱ्या होत्या. त्यामुळे खोत आणि प्रत्यक्ष शेती करणारे शेतकरी यांच्यात मध्यस्थीचे नाते निर्माण झाले होते. खोतांचे अधिकार, महसूल वसुलीची पद्धत आणि शेतकऱ्यांकडून आकारली जाणारी देणी यांचे स्वरूप स्थानिक प्रथा आणि जमीनधारणेच्या प्रकारानुसार बदलत असे. ब्रिटिशकालीन कुलाबा जिल्हा गॅझेटियर आणि नंतरच्या जिल्हा गॅझेटियरमध्ये या प्रदेशातील जमीन महसूल आणि जमीनधारणेच्या पद्धतींची माहिती दिली आहे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/> खोतशाहीमध्ये महसूल गोळा करण्याचे अधिकार असल्यामुळे ग्रामीण समाजात खोतांचे आर्थिक आणि सामाजिक स्थान महत्त्वाचे होते. प्रत्यक्ष शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांना जमिनीच्या वापरासाठी भाडे किंवा इतर देणी द्यावी लागत असत. काही परिस्थितींमध्ये या आर्थिक संबंधांमुळे शेतकऱ्यांचे खोतांवरील अवलंबित्व वाढू शकत होते. महसूल वसुलीचे अधिकार, जमिनीवरील हक्क आणि स्थानिक सत्तासंबंध यांमुळे खोत व शेतकरी यांच्यात संघर्ष निर्माण होऊ शकत होता. तथापि, खोतशाहीचे स्वरूप सर्व गावांत सारखे नव्हते; तिचे परिणाम समजून घेताना स्थानिक जमीनधारणेच्या पद्धतींचाही विचार करावा लागतो.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> खोतशाही आणि वेठबिगारी यांचा संबंध समजून घेताना जमीन महसूल वसुली आणि सक्तीचे श्रम यांतील फरक स्पष्ट ठेवणे आवश्यक आहे. खोतशाही ही जमीन महसूल आणि मध्यस्थीच्या अधिकारांशी संबंधित व्यवस्था होती; तर वेठबिगारीमध्ये कर्ज, दबाव किंवा अन्य बंधनांमुळे व्यक्तीला स्वेच्छेने काम सोडता न येणे किंवा सक्तीने श्रम करावे लागणे अशा परिस्थितींचा समावेश होऊ शकतो. खोतशाहीच्या अंतर्गत काही शेतकरी किंवा मजूर शोषणाला सामोरे गेले असण्याची शक्यता असली, तरी या व्यवस्थेतील प्रत्येक संबंध वेठबिगारीचा होता, असे सरसकट म्हणता येत नाही. कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीवरील अभ्यासात जमीनधारणेतील विषमता, शेतकऱ्यांचे हक्क आणि खोतांचे अधिकार यांतील संघर्षाचा ऐतिहासिक मागोवा घेतला आहे.<ref name="suradkar">Santosh Pandhari Suradkar, “The Anti-Khoti Movement in the Konkan, c. 1920–1949.” [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf अभ्यासलेख].</ref> विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीने जोर धरला. या चळवळीमागे शेतकरी आणि भाडेकरूंचे हक्क, महसूल व भाड्याच्या आकारणीविषयीचे प्रश्न आणि जमीनव्यवस्थेतील विषमता हे मुद्दे होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही रद्द करण्याच्या विधेयकावर भाषण केले. त्यांच्या मांडणीत खोतशाहीच्या व्यवस्थेमुळे शेतकऱ्यांवर पडणारा आर्थिक भार आणि शेतकऱ्यांच्या हक्कांचा प्रश्न महत्त्वाचा होता. खोतशाहीविरोधी आंदोलनाचा इतिहास कोकणातील जमीनसंबंधांतील बदल आणि शेतकरी राजकारण समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="suradkar"/> खोतशाहीच्या निर्मूलनाच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्र खोटी निर्मूलन अधिनियम, १९५० हा महत्त्वाचा कायदा ठरला. या कायद्याने रत्नागिरी आणि तत्कालीन कुलाबा जिल्ह्यांतील खोतशाही व्यवस्थेचे कायदेशीर उच्चाटन करण्याची तरतूद केली. त्यानंतर जमीन महसूल, मध्यस्थांचे अधिकार आणि शेतकऱ्यांच्या जमिनीवरील हक्क यांच्याशी संबंधित जुन्या व्यवस्थेत बदल घडून आले. कुलाबा जिल्ह्याच्या गॅझेटियरमधील नोंदी आणि त्या काळातील जिल्हा जनगणना हस्तपुस्तिका या जमीनव्यवस्थेतील ऐतिहासिक बदलांचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त स्रोत आहेत.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/><ref name="census-kolaba1951">''District Census Handbook, Kolaba'', Census of India, 1951.</ref> ==== आदिवासी आणि कृषिमजुरांचे श्रमसंबंध ==== पूर्वीच्या कुलाबा जिल्ह्यातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत आदिवासी, भूमिहीन शेतमजूर आणि अल्पभूधारक शेतकरी यांचे श्रम महत्त्वाचे होते. शेतीतील हंगामी कामे, जमीनमालकांकडे मजुरी आणि जंगलाशी संबंधित उपजीविकेची साधने यांवर अनेक कुटुंबांचा उदरनिर्वाह अवलंबून होता. ब्रिटिशकालीन कुलाबा जिल्हा गॅझेटियर आणि महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटियरमध्ये या भागातील जमीनव्यवस्था, महसूल पद्धती आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेची माहिती आढळते. जमीनधारणेतील विषमता आणि मर्यादित रोजगारसंधी यांमुळे काही कामगारांना जमीनमालकांवर किंवा इतर आर्थिकदृष्ट्या प्रभावशाली घटकांवर अवलंबून राहावे लागत असे.<ref name="gazetteer-kolaba1883"/><ref name="kolaba-gazetteer1964"/> आदिवासी आणि कृषिमजुरांचे श्रमसंबंध त्यांच्या आर्थिक गरजा, कामाच्या उपलब्धतेवरील अवलंबित्व आणि मजुरीच्या अटींनुसार बदलत असत. काही परिस्थितींमध्ये मजुरांना आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज घ्यावे लागे आणि त्याच्या बदल्यात ठरावीक काळ काम करावे लागत असे. कर्जाच्या परतफेडीवर किंवा मजुरीच्या हिशेबावर कामगारांचे नियंत्रण मर्यादित असल्यास त्यांचे आर्थिक परावलंबित्व वाढू शकत असे. मात्र, प्रत्येक आगाऊ रक्कम किंवा दीर्घकालीन मजुरीचा संबंध वेठबिगारीचा ठरत नाही. कर्जामुळे कामगाराला काम सोडता येत नव्हते का किंवा त्याच्यावर सक्तीने श्रम करण्यासाठी दबाव आणला जात होता का, हे तपासणे आवश्यक असते. रायगड जिल्ह्यातील वेठबिगारी आणि बालमजुरीविषयक प्रश्नांची दखल प्रशासकीय यंत्रणांनी घेतल्याची नोंद राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या बैठकीच्या दस्तऐवजात आहे. या नोंदीचा उपयोग संबंधित जिल्ह्यातील तक्रारी आणि तपासणीविषयक कार्यवाही समजून घेण्यासाठी करता येतो. तथापि, या नोंदीवरून जिल्ह्यातील सर्व आदिवासी किंवा कृषिमजूर वेठबिगारीत होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="nhrc-raigad">National Human Rights Commission, रायगड जिल्हा भेट आणि बालमजुरी व वेठबिगारीविषयक तपासणीची बैठकीची नोंद. [https://nhrc.nic.in/assets/uploads/minute_of_meeting/1750847297_c1969f2d4508919759b3.pdf नोंद].</ref> बंधित मजुरीची ओळख, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधी केंद्र सरकारने विविध उपाययोजना केल्या आहेत. केंद्रीय कामगार व रोजगार मंत्रालयाच्या २०१० आणि २०११ मधील प्रसिद्धिपत्रकांत वेठबिगारांच्या मुक्तता आणि पुनर्वसनासंबंधी माहिती दिली आहे. या प्रक्रियेत जिल्हा प्रशासनाची भूमिका महत्त्वाची असते. संभाव्य वेठबिगारांची ओळख पटवणे, तक्रारींची चौकशी करणे आणि पात्र व्यक्तींना लागू पुनर्वसन योजनांचा लाभ मिळवून देणे यांचा त्यात समावेश होतो.<ref name="pib-2010">Ministry of Labour and Employment, “Liberation and Rehabilitation of Bonded Labourers,” 15 नोव्हेंबर 2010. [https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=67125 प्रसिद्धिपत्रक].</ref><ref name="pib-2011">Ministry of Labour and Employment, “Release and Rehabilitation of Bonded Labourers,” 21 डिसेंबर 2011. [https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=79122 प्रसिद्धिपत्रक].</ref> === रत्नागिरी जिल्हा === ==== ग्रामीण श्रमव्यवस्था आणि स्थलांतर ==== रत्नागिरी जिल्ह्याच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत भातशेती, मासेमारी, जंगलाशी संबंधित उपजीविका आणि हंगामी मजुरी यांना महत्त्व होते. डोंगराळ भूप्रदेश, शेतीयोग्य जमिनीचे मर्यादित क्षेत्र आणि ग्रामीण कुटुंबांच्या उपजीविकेच्या गरजा यांमुळे काही कुटुंबांना स्थानिक शेतीतून पुरेसे उत्पन्न मिळवणे कठीण जात असे. ब्रिटिशकालीन ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantwadi'' आणि महाराष्ट्र शासनाच्या रत्नागिरी जिल्हा गॅझेटियरमध्ये जिल्ह्यातील शेती, जमीनधारणा, मजुरी आणि सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीची माहिती दिली आहे.<ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> रत्नागिरी जिल्ह्याच्या इतिहासातील एक महत्त्वाची बाब म्हणजे मुंबईकडे रोजगारासाठी होणारे स्थलांतर. गिल यामिन यांच्या १८४० ते १९२० या कालखंडावरील अभ्यासात या स्थलांतराची कारणे आणि स्वरूप यांचा आढावा घेण्यात आला आहे. मुंबईतील रोजगाराच्या संधींबरोबरच रत्नागिरीतील ग्रामीण गरिबी आणि स्थानिक सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती यांचाही स्थलांतरावर प्रभाव होता. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुंबईतील औद्योगिक आणि इतर रोजगारक्षेत्रांमध्ये कामगारांची मागणी वाढल्याने रत्नागिरीतील अनेक लोक रोजगारासाठी मुंबईकडे गेले. या स्थलांतराचे स्वरूप आणि कालावधी कामाच्या संधींनुसार बदलत असे.<ref name="yamin"/><ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> या स्थलांतराचा संबंध वेठबिगारीशी लावताना रोजगारासाठी स्वेच्छेने स्थलांतर करणे आणि कर्जाच्या किंवा सक्तीच्या बंधनात अडकून काम करणे यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. मुंबईकडे स्थलांतर करणारे सर्व कामगार वेठबिगार होते, असे म्हणता येत नाही. काही कामगारांच्या बाबतीत कर्ज, आगाऊ रक्कम, मजुरीवरील नियंत्रण किंवा काम सोडण्याच्या स्वातंत्र्यावर निर्बंध यांमुळे शोषणाची परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे स्थलांतराची कारणे, कामाचे स्वरूप, मजुरीच्या अटी आणि कामगारांचे स्वातंत्र्य या बाबींचा एकत्रित विचार करावा लागतो.<ref name="yamin"/> रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीविषयक तक्रारींची नोंद राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या वार्षिक अहवालांतही आढळते. आयोगाच्या २०००–२००१ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील, विशेषतः रत्नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित, तक्रारींचा उल्लेख आहे. २००३–२००४ च्या अहवालात महाराष्ट्रातील ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये वेठबिगारांची ओळख पटवणे, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधीच्या कार्यवाहीची माहिती दिली आहे. या नोंदी संबंधित कालखंडातील तक्रारी आणि प्रशासकीय कार्यवाही समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहेत. मात्र, त्यांवरून संपूर्ण जिल्ह्यातील वेठबिगारीचे प्रमाण ठरवता येत नाही.<ref name="nhrc-2000"/><ref name="nhrc-2003"/> २०११ च्या जनगणनेतील रत्नागिरी जिल्ह्याच्या हस्तपुस्तिकेत लोकसंख्या, व्यवसाय आणि सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीविषयी आकडेवारी दिलेली आहे. या माहितीचा उपयोग जिल्ह्यातील ग्रामीण लोकसंख्येची रचना आणि रोजगाराची पार्श्वभूमी समजून घेण्यासाठी होऊ शकतो. मात्र, जनगणनेतील व्यवसायविषयक आकडेवारी ही स्वतःहून वेठबिगारीचा पुरावा ठरत नाही. त्यासाठी संबंधित तक्रारी, प्रशासकीय नोंदी आणि श्रमसंबंधांचे स्वतंत्र पुरावे आवश्यक असतात.<ref name="census-ratnagiri2011">''District Census Handbook, Ratnagiri'', Census of India, 2011.</ref> ==== वेठबिगारीविषयक सरकारी नोंदी ==== रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीविषयक सरकारी नोंदींमधून बांधील मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि मुक्ततेनंतर पुनर्वसनाची व्यवस्था करणे या प्रक्रियांचे महत्त्व स्पष्ट होते. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या १९९१ च्या अहवालात ग्रामीण भागातील बांधील मजुरीची समस्या, तिची सामाजिक-आर्थिक कारणे आणि या प्रथेच्या निर्मूलनासाठी आवश्यक उपाययोजनांचा आढावा घेण्यात आला आहे. हा अहवाल बांधील मजुरीच्या व्यापक स्वरूपाचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र रत्नागिरीतील विशिष्ट घटनांचा तपशील मांडताना जिल्ह्याशी संबंधित स्वतंत्र नोंदींचाही आधार आवश्यक आहे.<ref name="nclr-study"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २०००–२००१ आणि २००१–२००२ या वार्षिक अहवालांत महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविषयक तक्रारी व कार्यवाहीची नोंद आहे. २००१–२००२ च्या अहवालानुसार, ६ जुलै २००० रोजी रत्नागिरी जिल्ह्यात ३३ बांधील मजुरांची मुक्तता करण्यात आली होती. हे मजूर तमिळनाडूचे रहिवासी असल्याने त्यांना त्यांच्या मूळ राज्यात पाठवण्यात आले. त्यांच्या पुनर्वसनाबाबत पुरेशी माहिती उपलब्ध नसल्याची नोंदही अहवालात होती. या प्रकरणातून मुक्तता केल्यानंतर कामगारांना सुरक्षितपणे त्यांच्या मूळ गावी पोहोचवणे आणि पुनर्वसनासाठी आवश्यक मदत उपलब्ध करून देणे या बाबींचे महत्त्व अधोरेखित होते.<ref name="nhrc-2000"/><ref>National Human Rights Commission, ''Annual Report 2001–2002''. [https://nhrc.nic.in/sites/default/files/Annual%20Report%202001-2002.pdf अहवाल].</ref> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २००३–२००४ च्या वार्षिक अहवालात महाराष्ट्रातील ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांमध्ये बांधील मजुरांची ओळख, मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधीच्या कार्यवाहीची नोंद आहे. अशा प्रकरणांत जिल्हा प्रशासन, संबंधित सरकारी विभाग आणि पुनर्वसन यंत्रणा यांच्यात समन्वय आवश्यक असतो. मुक्त झालेल्या कामगारांना पुन्हा कर्जाधारित शोषणाच्या परिस्थितीत जावे लागू नये, यासाठी त्यांच्या उपजीविकेची आणि पुनर्वसनाची व्यवस्था महत्त्वाची ठरते.<ref name="nhrc-2003"/> === सिंधुदुर्ग जिल्हा आणि सावंतवाडी संस्थान === ==== ऐतिहासिक जमीनव्यवस्था आणि ग्रामीण समाज ==== आजच्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा इतिहास समजून घेताना ब्रिटिशकालीन रत्नागिरी जिल्ह्याची प्रशासकीय रचना आणि सावंतवाडी संस्थानाची स्वतंत्र राजकीय व्यवस्था लक्षात घेणे आवश्यक आहे. सिंधुदुर्ग जिल्हा १९८१ मध्ये रत्नागिरी जिल्ह्यातून वेगळा करण्यात आला. त्यापूर्वी या प्रदेशातील विविध भाग ब्रिटिशांच्या अधिपत्याखालील जिल्हा प्रशासनाशी किंवा सावंतवाडी संस्थानासारख्या संस्थानी व्यवस्थेशी संबंधित होते. ब्रिटिशकालीन ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantwadi'' मध्ये या प्रदेशातील जमीन, शेती, महसूल आणि ग्रामीण जीवनासंबंधी माहिती आढळते.<ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> या प्रदेशातील ग्रामीण समाजाचा उदरनिर्वाह शेती, भातशेती, बागायती, मासेमारी आणि जंगलाशी संबंधित उपजीविकेच्या साधनांवर अवलंबून होता. गावोगावी जमीनधारणेचे स्वरूप, महसूल आकारणी आणि शेतकऱ्यांचे जमीनमालकांशी असलेले संबंध वेगवेगळे होते. काही कुटुंबांकडे स्वतःची जमीन होती, तर इतर कुटुंबे भाडेपट्ट्याने जमीन कसत किंवा शेतमजुरी करून उदरनिर्वाह करत असत. जमीनधारणेतील विषमता आणि रोजगाराच्या मर्यादित संधी यांमुळे काही ग्रामीण कुटुंबांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत असे.<ref name="gazetteer-ratnagiri1880"/> सावंतवाडी संस्थानातील जमीनव्यवस्था आणि ब्रिटिश प्रशासनाखालील रत्नागिरी जिल्ह्यातील जमीनव्यवस्था यांची प्रशासकीय पार्श्वभूमी एकसारखी नव्हती. त्यामुळे संपूर्ण प्रदेशातील महसूल आकारणी, जमीनधारणेचे हक्क आणि ग्रामीण सत्तासंबंध यांचे एकच स्वरूप होते, असे मानता येत नाही. संबंधित भागातील जमीनव्यवस्था समजून घेण्यासाठी त्या काळातील प्रशासकीय नोंदी आणि स्थानिक ऐतिहासिक स्रोतांचा स्वतंत्रपणे विचार करावा लागतो. ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील जमीनहीनता, कर्जबाजारीपणा आणि हंगामी रोजगारावरील अवलंबित्व यांमुळे काही कामगार असुरक्षित परिस्थितीत सापडू शकत होते. मात्र, अशा आर्थिक अडचणी आणि वेठबिगारी यांमध्ये फरक करणे आवश्यक आहे. कर्ज किंवा आर्थिक परावलंबित्वामुळे कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य नसेल किंवा त्याच्याकडून सक्तीने श्रम करवून घेतले जात असतील, तर त्या विशिष्ट परिस्थितीचे बांधील मजुरीच्या दृष्टीने परीक्षण करता येते. २०११ च्या जनगणनेच्या सिंधुदुर्ग जिल्हा हस्तपुस्तिकेत जिल्ह्याची लोकसंख्या, ग्रामीण व नागरी वस्ती आणि व्यवसायविषयक माहिती दिलेली आहे. ही आकडेवारी आधुनिक जिल्ह्याची सामाजिक-आर्थिक पार्श्वभूमी समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे; मात्र तिच्या आधारे पूर्वीच्या सावंतवाडी संस्थानातील जमीनव्यवस्थेचे किंवा ऐतिहासिक वेठबिगारीचे स्वरूप थेट ठरवता येत नाही.<ref name="census-sindhudurg2011">''District Census Handbook, Sindhudurg'', Census of India, 2011.</ref> ==== आदिवासी श्रम आणि स्थलांतर ==== सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील आदिवासी आणि ग्रामीण समुदायांच्या उपजीविकेचा विचार करताना शेतीमजुरी, जंगलाशी संबंधित कामे, मासेमारी आणि हंगामी रोजगार यांचा विचार करावा लागतो. ग्रामीण भागातील रोजगाराच्या उपलब्धतेनुसार काही कुटुंबे कामासाठी गावाबाहेर जात असत. अशा स्थलांतरामागे स्थानिक पातळीवरील रोजगाराच्या मर्यादित संधी, कुटुंबाच्या गरजा आणि उत्पन्न मिळवण्याची आवश्यकता हे घटक असू शकतात. २०११ च्या जनगणनेच्या सिंधुदुर्ग जिल्हा हस्तपुस्तिकेत लोकसंख्या, ग्रामीण वस्ती आणि व्यवसायविषयक माहिती दिलेली आहे. या नोंदी जिल्ह्याच्या सामाजिक-आर्थिक पार्श्वभूमीचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त आहेत; मात्र त्या स्वतःहून आदिवासी स्थलांतराचे किंवा वेठबिगारीचे प्रमाण सिद्ध करत नाहीत.<ref name="census-sindhudurg2011"/> हंगामी रोजगारासाठी स्थलांतर करणाऱ्या कामगारांची परिस्थिती त्यांच्या कामाच्या अटी, मजुरी, प्रवास आणि राहण्याच्या व्यवस्थेवर अवलंबून असते. काही कामांमध्ये ठेकेदार किंवा मुकादमांच्या माध्यमातून कामगारांची भरती केली जाते आणि प्रवासखर्च अथवा इतर गरजांसाठी आगाऊ रक्कम दिली जाऊ शकते. आगाऊ रक्कम घेतल्यामुळेच कामगार वेठबिगार ठरत नाही; परंतु कर्जामुळे त्याला काम सोडता येत नसेल, त्याच्यावर दबाव आणला जात असेल किंवा त्याच्याकडून सक्तीने श्रम करवून घेतले जात असतील, तर त्या परिस्थितीचे बांधील मजुरीच्या दृष्टीने परीक्षण करणे आवश्यक ठरते. महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविरोधी उपाययोजनांबाबत केंद्रीय कामगार व रोजगार मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलेल्या २०१० आणि २०११ मधील निवेदनांत बांधील मजुरांची मुक्तता आणि पुनर्वसन यांसंबंधी माहिती दिली आहे. या उपाययोजनांमध्ये वेठबिगारीत अडकलेल्या व्यक्तींची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि पुनर्वसनासाठी मदत उपलब्ध करून देणे यांना महत्त्व आहे. मात्र, ही राज्यस्तरीय माहिती सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील विशिष्ट घटनांचा थेट पुरावा मानता येत नाही.<ref name="pib-2010"/><ref name="pib-2011"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या रायगड जिल्ह्याशी संबंधित बैठकीच्या नोंदीत बालमजुरी आणि वेठबिगारीविषयक तपासणीचा उल्लेख आहे. ही नोंद रायगडमधील प्रशासकीय कार्यवाहीसाठी संदर्भ म्हणून वापरता येते; मात्र तिच्या आधारे सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातही तशाच घटना घडल्या होत्या, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. सिंधुदुर्गातील आदिवासी श्रम आणि स्थलांतराच्या इतिहासाविषयी विशिष्ट दावे मांडताना त्या जिल्ह्याशी थेट संबंधित ऐतिहासिक किंवा प्रशासकीय पुराव्यांचा आधार घेणे आवश्यक आहे.<ref name="nhrc-raigad"/> == आदिवासी चळवळी आणि वेठबिगारीविरोधी संघर्ष == === वारली आदिवासींचा उठाव, १९४५–१९४७ === १९४५ ते १९४७ या काळात तत्कालीन ठाणे जिल्ह्यात वारली आदिवासींचा मोठा संघर्ष उभा राहिला. या उठावाच्या पार्श्वभूमीवर आदिवासी शेतकरी आणि शेतमजुरांची प्रतिकूल आर्थिक-सामाजिक परिस्थिती, कमी मजुरी, जास्त भाडे, सावकारी कर्ज आणि जमीनमालकांकडून होणारे शोषण हे महत्त्वाचे घटक होते. अनेक वारली कुटुंबे जमीनमालकांच्या जमिनीवर काम करत किंवा उपजीविकेसाठी त्यांच्यावर अवलंबून राहत असत. वेठबिगारी आणि लग्नगडीसारख्या बांधील श्रमपद्धतींमुळे काही कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने येत होती. लेस्ली जे. कॅलमन यांच्या अभ्यासात या संघर्षाचा संबंध मजुरीच्या अटी, सक्तीच्या श्रमातून मुक्तता आणि जमीनमालकांकडून होणाऱ्या शोषणाला विरोध यांच्याशी जोडला आहे.<ref name="calman"/><ref name="warli-women"/> या चळवळीच्या संघटनात किसान सभा आणि कम्युनिस्ट पक्षाशी संबंधित कार्यकर्त्यांची महत्त्वाची भूमिका होती. शामराव परुळेकर आणि गोदावरी परुळेकर यांनी वारली आदिवासींमध्ये संघटनकार्य केले. जानेवारी १९४५ मध्ये ठाणे जिल्ह्यातील टिटवाळा येथे झालेल्या किसान सभेच्या परिषदेनंतर शेतकरी आणि आदिवासींच्या प्रश्नांवर संघटित कार्याला चालना मिळाली. पुढील काळात डहाणू, पालघर आणि उंबरगाव परिसरात आंदोलनाचा प्रभाव वाढला. या चळवळीने वेठबिगारी, कमी मजुरी, अन्यायकारक भाडे आणि जमीनमालकांच्या वर्चस्वाविरुद्ध आवाज उठवला. गोदावरी परुळेकर यांच्या ''Adivasis Revolt: The Story of Warli Peasants in Struggle'' या पुस्तकात या संघर्षाचा प्रत्यक्ष अनुभवांवर आधारित वृत्तांत आढळतो.<ref name="parulekar"/><ref name="calman"/> उठावातील प्रमुख मागण्यांमध्ये वेठबिगारी आणि लग्नगडीसारख्या बांधील श्रमपद्धतींचा अंत, मजुरीत वाढ आणि आदिवासींना न्याय्य वागणूक मिळणे यांचा समावेश होता. जंगलातील गवत कापणे आणि इतर कामांसाठी मिळणाऱ्या मजुरीत सुधारणा करण्याची मागणीही आंदोलनात पुढे आली. या संघर्षात स्त्रियांनी सक्रिय सहभाग घेतला. आदिवासी स्त्रिया शेतीकाम, जंगलाशी संबंधित कामे आणि कुटुंबाच्या उपजीविकेतील इतर कामे करत असल्यामुळे श्रमशोषणाचा परिणाम त्यांच्या जीवनावरही होत होता. इंद्रा मुन्शी सालढाना यांनी वारली उठावाचा अभ्यास करताना वर्गीय शोषण आणि स्त्रियांची सामाजिक स्थिती यांतील संबंधांचा विचार केला आहे.<ref name="warli-women"/><ref name="parulekar"/> उठावादरम्यान ब्रिटिश प्रशासन आणि आंदोलनकर्त्यांमध्ये संघर्ष झाला. आंदोलनावर नियंत्रण आणण्यासाठी सरकारने दडपशाहीची पावले उचलली. काँग्रेस आणि कम्युनिस्ट पक्ष यांच्यातील राजकीय मतभेदांचाही या घटनांवर परिणाम झाला. कॅलमन यांच्या अभ्यासानुसार, हा संघर्ष आदिवासींच्या सामाजिक-आर्थिक मागण्यांपुरता मर्यादित नव्हता; तो ग्रामीण भागातील सत्ता, राजकीय संघटन आणि स्वातंत्र्यपूर्व काळातील राजकीय स्पर्धेशीही संबंधित होता. त्यामुळे वारली उठावाचा अभ्यास करताना आदिवासींच्या मागण्या आणि त्या काळातील व्यापक राजकीय संघर्ष या दोन्ही बाबी लक्षात घ्याव्या लागतात.<ref name="calman"/> वारली उठावाने आदिवासींच्या हक्कांविषयीची जाणीव आणि संघटित संघर्षाची क्षमता यांना चालना दिली. या चळवळीने सक्तीच्या श्रमपद्धतींना आव्हान दिले, मजुरीच्या अटींमध्ये सुधारणा करण्यासाठी दबाव निर्माण केला आणि शेतकरी-आदिवासी संघटनांना ग्रामीण भागात आधार मिळवून दिला. भाग्यश्री शंकर जाधव यांच्या ऐतिहासिक अभ्यासात १९४५–१९४७ मधील वारली संघर्षाचे स्वरूप आणि त्याच्या अभ्यासपद्धतींची चर्चा केली आहे. एस. डी. कुलकर्णी यांनीही या चळवळीतील वर्ग आणि जात यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे.<ref name="jadhav"/><ref name="kulkarni-class"/> === खोतशाहीविरोधी चळवळ === कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळ ही विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धातील महत्त्वाची शेतकरी चळवळ होती. या चळवळीचा मुख्य उद्देश खोतशाही जमीनव्यवस्थेमुळे शेतकऱ्यांवर पडणारा आर्थिक भार कमी करणे, भाडेकरूंचे हक्क सुरक्षित करणे आणि खोतांच्या अन्यायकारक वसुलीला विरोध करणे हा होता. खोतांना महसूल गोळा करण्याचे अधिकार असल्यामुळे ते शासन आणि प्रत्यक्ष शेती करणारे यांच्यात मध्यस्थ म्हणून काम करत असत. काही भागांत महसुलाव्यतिरिक्त इतर देणीही वसूल केली जात असल्याच्या नोंदी आढळतात. त्यामुळे खोतशाहीविरोधातील संघर्ष जमीन महसुलापुरता मर्यादित नव्हता; तो ग्रामीण भागातील आर्थिक विषमता आणि शेतकऱ्यांच्या हक्कांशीही संबंधित होता.<ref name="suradkar"/> १९२० च्या दशकापासून कोकणातील विविध भागांत खोतशाहीविरोधी मागण्या संघटित स्वरूपात पुढे येऊ लागल्या. शेतकरी परिषदा, सार्वजनिक सभा आणि राजकीय संघटनांच्या माध्यमातून भाडे कमी करणे, कर्जबाजारीपणातून दिलासा मिळवणे आणि खोतांच्या अधिकारांवर मर्यादा आणणे यांसाठी प्रयत्न झाले. या चळवळीत शेतकरी आणि भाडेकरूंच्या प्रश्नांना महत्त्व होते. खोतशाहीविरोधी संघर्षाचा अभ्यास करताना जात आणि वर्ग यांचे परस्परसंबंधही लक्षात घ्यावे लागतात, कारण जमीनधारणा, सामाजिक प्रतिष्ठा आणि आर्थिक साधनांवरील नियंत्रण यांचे वाटप समाजात समान नव्हते.<ref name="suradkar"/> डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि त्यांनी १९३६ मध्ये स्थापन केलेल्या स्वतंत्र मजूर पक्षाने खोतशाहीविरोधी चळवळीत महत्त्वाची भूमिका बजावली. १७ सप्टेंबर १९३७ रोजी आंबेडकरांनी मुंबई विधिमंडळात खोतशाही रद्द करण्यासंबंधीच्या विधेयकावर भाषण केले. या विधेयकाचा उद्देश खोतशाही व्यवस्थेचे उच्चाटन करून शासन आणि प्रत्यक्ष जमीन कसणारे यांच्यातील संबंध बदलणे आणि जमीन कसणाऱ्यांचे हक्क सुरक्षित करणे हा होता. आंबेडकरांनी खोतशाहीतील अधिकारांचा गैरवापर आणि शेतकऱ्यांवर होणाऱ्या अन्यायकारक वसुलीचे प्रश्न विधिमंडळात उपस्थित केले.<ref name="आंबेडकर१९३७"/><ref name="suradkar"/> या चळवळीत शेतकऱ्यांच्या सभांद्वारे जनजागृती करणे, खोतांच्या अन्यायकारक मागण्यांना विरोध करणे आणि विधिमंडळावर कायदेबदलासाठी दबाव आणणे अशा मार्गांचा अवलंब करण्यात आला. स्वतंत्र मजूर पक्षाने शेतकरी आणि कामगारांच्या प्रश्नांना सामाजिक विषमतेच्या प्रश्नांशी जोडले. खोतशाहीच्या निर्मूलनाबाबत विविध राजकीय पक्षांच्या भूमिकांमध्ये मतभेद होते. त्यामुळे कोकणातील शेतकरी प्रश्न हा त्या काळातील राजकीय चर्चेचाही महत्त्वाचा भाग बनला.<ref name="suradkar"/> खोतशाहीविरोधी संघर्षाचा शेवट एका दिवसात झाला नाही. अनेक वर्षांच्या आंदोलनांनंतर आणि विधिमंडळातील प्रयत्नांनंतर मुंबई खोटी निर्मूलन अधिनियम, १९५० द्वारे खोतशाही व्यवस्थेच्या कायदेशीर उच्चाटनाची प्रक्रिया सुरू झाली. या कायद्याने कोकणातील पारंपरिक जमीनधारणेच्या व्यवस्थेत बदल घडवून आणला. खोतशाहीविरोधी चळवळ ही जमीनसंबंधांतील विषमता आणि शेतकऱ्यांचे हक्क यांसाठी झालेल्या व्यापक संघर्षाचा महत्त्वाचा भाग होती. खोतशाही आणि वेठबिगारी यांचा संबंध तपासताना मात्र महसूल वसुलीतील अन्याय, विनामोबदला श्रम आणि कायदेशीर अर्थाने बंधित मजुरी या वेगवेगळ्या बाबींचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="खोतनिर्मूलनकायदा"/><ref name="suradkar"/> === श्रमजीवी संघटनेची स्थापना आणि कार्य === श्रमजीवी संघटनेची स्थापना १९८२ मध्ये विवेक पंडित आणि विद्युल्लता पंडित यांनी केली. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी आणि वंचित कामगारांना संघटित करणे, त्यांच्या हक्कांविषयी जागृती निर्माण करणे आणि वेठबिगारीसारख्या शोषणकारी श्रमपद्धतींविरुद्ध लढा देणे हे संघटनेच्या कार्याचे प्रमुख उद्देश होते. यापूर्वी १९७९ मध्ये त्यांनी विधायक संसद ही संस्था स्थापन केली होती. आदिवासी भागात काम करताना त्यांना कर्जाच्या बदल्यात दीर्घकाळ काम करण्यास बांधील असलेल्या मजुरांची परिस्थिती समजली. त्यानंतर बांधील मजुरांना संघटित करणे आणि त्यांना त्यांच्या कायदेशीर हक्कांची जाणीव करून देणे यांवर संघटनेने भर दिला.<ref name="million-missions"/><ref name="pandit"/><ref name="nclr-archive"/> संघटनेच्या सुरुवातीच्या कार्यात आदिवासी वस्त्यांतील आणि ग्रामीण भागांतील कामगारांशी संपर्क साधणे, त्यांच्या तक्रारी जाणून घेणे आणि वेठबिगारीच्या प्रकरणांची माहिती प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे यांचा समावेश होता. बंधित मजुरीविषयक अभ्यासात विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेने ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरांना संघटित केल्याची नोंद आहे. जुलै १९८३ मध्ये संघटित मजुरांनी महाराष्ट्र विधानसभेकडे मोर्चा काढून तत्कालीन मुख्यमंत्र्यांना निवेदन सादर केले. या माध्यमातून बांधील मजुरांचे प्रश्न राज्यस्तरावर मांडण्याचा प्रयत्न झाला.<ref name="nclr-archive"/><ref name="million-missions"/> वेठबिगारीविरोधी कामात मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांच्या तक्रारी प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे, मुक्ततेसाठी कारवाईचा पाठपुरावा करणे आणि मुक्ततेनंतर पुनर्वसनासाठी मदत मिळवून देणे या बाबींना महत्त्व होते. विवेक पंडित यांच्या ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी'' या पुस्तकात आदिवासी कामगारांची परिस्थिती आणि त्यांना संघटित करण्याच्या प्रयत्नांचा अनुभवाधारित वृत्तांत आढळतो. बंधित मजुरीविषयक अभ्यासांतही ठाणे जिल्ह्यातील अशा प्रयत्नांची नोंद आहे.<ref name="pandit"/><ref name="nclr-archive"/> वेठबिगारीविरोधी कार्याबरोबरच श्रमजीवी संघटनेने आदिवासींचे रोजगार, सरकारी योजनांमधील हक्क आणि मूलभूत सुविधांशी संबंधित प्रश्नही मांडले. २०१६ मध्ये रोजगार हमी योजनेअंतर्गत केलेल्या कामांची मजुरी प्रलंबित राहिल्याच्या प्रश्नावर संघटनेच्या नेतृत्वाखाली ठाणे, पालघर, रायगड आणि नाशिक जिल्ह्यांत आंदोलन करण्यात आले. या आंदोलनातून आदिवासी कामगारांना त्यांच्या श्रमाचा मोबदला वेळेवर मिळावा, ही मागणी पुढे आली.<ref>''Business Standard'', “Tribals block highways for EGS wages,” 5 एप्रिल 2016. [https://www.business-standard.com/article/pti-stories/tribals-block-highways-for-egs-wages-116040501041_1.html वृत्त].</ref> मे २०२० मध्ये कोविड-१९ महामारीच्या काळात आदिवासी कुटुंबांना शिधापत्रिका आणि अन्नसुरक्षेशी संबंधित मदत मिळावी, या मागणीसाठी संघटनेने ठाणे परिसरात आंदोलन केले. ''महाराष्ट्र टाइम्स''च्या वृत्तानुसार, विवेक पंडित आणि संघटनेच्या इतर पदाधिकाऱ्यांनी या मागण्यांकडे लक्ष वेधण्यासाठी अन्नसत्याग्रह सुरू केला होता.<ref name="maharashtra-times">''महाराष्ट्र टाइम्स'', “Shramjivi Organization Agitation in Thane,” 31 मे 2020. [https://maharashtratimes.com/maharashtra/thane/shramjivi-organization-agitation-in-thane/articleshow/76119460.cms लेख].</ref><ref name="mashal">Mashal News, “विवेक पंडित यांची सरकारवर घणाघाती टीका; श्रमजीवी संघटनेचे आंदोलन.” [https://mashalnews.com/ संकेतस्थळ].</ref> === वेठबिगारांची मुक्तता आणि संघटित पाठपुरावा === वेठबिगारांची मुक्तता करण्यासाठी संबंधित कामगारांची ओळख पटवणे, त्यांच्यावर लादलेल्या बंधनांची चौकशी करणे, प्रशासकीय कारवाईसाठी पाठपुरावा करणे आणि मुक्ततेनंतर पुनर्वसनासाठी मदत मिळवून देणे आवश्यक असते. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी बांधील मजुरांच्या प्रश्नावर विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेने असे संघटनात्मक कार्य केले. बंधित मजुरीविषयक अभ्यासांत या संस्थांच्या प्रयत्नांची नोंद आहे. या प्रक्रियेत कामगारांशी थेट संपर्क साधणे, त्यांच्या तक्रारी जाणून घेणे आणि त्या संबंधित अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचवणे यांना महत्त्व होते.<ref name="nclr-study"/><ref name="nclr-archive"/><ref name="million-missions"/> वेठबिगारीच्या प्रकरणांमध्ये कर्ज, आगाऊ रक्कम आणि मजुरीच्या हिशेबाचा प्रश्न महत्त्वाचा ठरू शकतो. कर्ज फेडल्याचे सांगूनही कामगाराला मुक्त केले जात नसल्याची किंवा कर्जाच्या कारणावरून त्याच्याकडून सक्तीने काम करून घेतले जात असल्याची तक्रार आल्यास तिची चौकशी करणे आवश्यक असते. ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' या प्रकरणात तक्रारदाराने आपण आणि आपली पत्नी यांना दीर्घकाळ अत्यल्प मोबदल्यात काम करावे लागल्याची आणि कर्ज फेडल्याचे सांगूनही मुक्तता मिळत नसल्याची तक्रार केली होती. मुंबई उच्च न्यायालयाने २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी दिलेल्या निर्णयात खटल्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित कनिष्ठ न्यायालयाचा आदेश रद्द करून प्रकरणाची योग्य सुनावणी करण्यासाठी ते परत पाठवले. या प्रकरणातून वेठबिगारीच्या तक्रारींची कायदेशीर दखल घेणे आणि त्यांचा प्रक्रियेनुसार पाठपुरावा करणे यांचे महत्त्व दिसून येते.<ref name="chatal"/> मुक्ततेनंतर कामगारांना पुन्हा कर्जबाजारीपणामुळे किंवा रोजगाराच्या अभावामुळे शोषणाच्या परिस्थितीत जावे लागू नये, यासाठी पुनर्वसन आणि उपजीविकेची साधने महत्त्वाची असतात. पात्र कामगारांना लागू असलेल्या सरकारी योजनांचा लाभ मिळवून देणे, कागदपत्रे आणि अर्ज यांसंबंधी मदत करणे आणि संबंधित अधिकाऱ्यांकडे पाठपुरावा करणे या कामांचा त्यात समावेश होतो. बंधित मजुरी निर्मूलन कायद्यानुसार मुक्त कामगारांचे आर्थिक व सामाजिक पुनर्वसन आणि त्यासाठी प्रशासकीय यंत्रणांशी समन्वय साधणे यांना महत्त्व आहे.<ref name="nclr-study"/><ref name="nclr-archive"/> === वेठबिगारीविरोधी कायद्याच्या अंमलबजावणीसाठी प्रयत्न === भारतात वेठबिगारीचे उच्चाटन करण्यासाठी ''बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६'' हा कायदा करण्यात आला. या कायद्यानुसार बंधित श्रमपद्धती रद्द करण्यात आली, बंधित मजुरांवरील संबंधित कर्जफेडीची जबाबदारी संपुष्टात आणण्यात आली आणि बंधित श्रमपद्धतीशी संबंधित करार व प्रथा अमान्य ठरवण्यात आल्या. बंधित मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि कायद्याची अंमलबजावणी करणे यासाठी जिल्हादंडाधिकारी व संबंधित अधिकाऱ्यांवर जबाबदाऱ्या सोपवण्यात आल्या आहेत.<ref name="act1976"/> महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविरोधी प्रयत्नांमध्ये सामाजिक संघटनांनी कामगारांना संघटित करणे, त्यांच्या तक्रारी प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे आणि कायदेशीर मदतीसाठी पाठपुरावा करणे यांवर भर दिला. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरांच्या प्रश्नावर विधायक संसद आणि श्रमजीवी संघटनेने केलेल्या कार्याची नोंद बंधित मजुरीविषयक अभ्यासांत आढळते. या प्रयत्नांद्वारे वेठबिगारीची प्रकरणे सार्वजनिक चर्चेत आणणे आणि संबंधित सरकारी यंत्रणांकडून कारवाईची मागणी करणे शक्य झाले.<ref name="nclr-study"/><ref name="million-missions"/><ref name="nclr-archive"/> कायद्यानुसार जिल्हा आणि उपविभागीय स्तरांवर दक्षता समित्या स्थापन करण्याची तरतूद आहे. या समित्यांमध्ये प्रशासनातील अधिकारी, अनुसूचित जाती-जमातींचे प्रतिनिधी, सामाजिक कार्यकर्ते आणि ग्रामीण विकासाशी संबंधित घटकांचा समावेश करण्याची व्यवस्था आहे. बंधित श्रमपद्धतीची प्रकरणे शोधणे, कायद्याच्या अंमलबजावणीवर लक्ष ठेवणे आणि मुक्त झालेल्या मजुरांच्या आर्थिक व सामाजिक पुनर्वसनासाठी मदत करणे ही समित्यांची प्रमुख कार्ये आहेत.<ref name="act1976"/><ref name="nhrc-bonded">National Human Rights Commission, “Bonded Labour” विषयक दस्तऐवजसंग्रह. [https://nhrc.nic.in/activities/bonded-labour?page=1 संग्रह].</ref> कायद्याची अंमलबजावणी करताना मजुरांची मुक्तता करण्याबरोबरच तक्रारींची चौकशी, आवश्यक कायदेशीर कारवाई आणि पुनर्वसनासाठी पाठपुरावा करणेही महत्त्वाचे असते. मुक्त झालेल्या मजुरांना उपजीविकेच्या संधी उपलब्ध होणे आणि ते पुन्हा कर्जबाजारीपणामुळे शोषणाच्या परिस्थितीत अडकू नयेत यासाठी संबंधित सरकारी यंत्रणा आणि सामाजिक संघटनांमध्ये समन्वय आवश्यक असतो. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या दस्तऐवजसंग्रहात वेठबिगारीविषयक कार्यवाही आणि संबंधित यंत्रणांच्या भूमिकेबाबत माहिती उपलब्ध आहे.<ref name="nhrc-bonded"/><ref name="act1976"/> == वसईतील न्यायालयीन प्रकरण == === फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ === वसईतील फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ हे बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ च्या अंमलबजावणीशी संबंधित प्रकरण होते. या प्रकरणात गोविंद शनवार चाटाळ यांनी आरोप केला होता की, त्यांच्या विवाहाच्या वेळी दिलेल्या वस्तू आणि धान्याची किंमत सुमारे ६०० रुपये धरून त्यांना व त्यांच्या पत्नीला तेरा वर्षांहून अधिक काळ अत्यल्प मोबदल्यात काम करावे लागत होते. कर्ज आणि त्यावरील व्याज अद्याप फेडलेले नाही, असे सांगून मालक त्यांना कामातून मुक्त करण्यास नकार देत असल्याची तक्रार त्यांनी केली होती. तक्रार जिल्हाधिकाऱ्यांकडे पोहोचल्यानंतर पोलिसांनी तपास केला आणि बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ च्या कलम १६ अंतर्गत गुन्हा नोंदवला. त्यानंतर आरोपपत्र वसई येथील कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यापुढे दाखल करण्यात आले आणि प्रकरण फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ म्हणून नोंदवण्यात आले.<ref name="chatal"/> १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी वसईच्या कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने तक्रार पोलिसांसमोर नोंदवताना तक्रारदाराची स्वाक्षरी घेतलेली नव्हती, या कारणावरून आरोपीला दोषमुक्त करण्याचा आदेश दिला. या आदेशाला मुंबई उच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आले. न्यायालयाने नमूद केले की, दखलपात्र गुन्हा घडल्याची माहिती मिळाल्यास पोलिसांना फौजदारी प्रक्रिया संहितेच्या कलम १५७ नुसार तपास सुरू करता येतो; तपास सुरू करण्यासाठी प्रत्येक वेळी कलम १५४ अंतर्गत पोलिसांसमोर नोंदवलेली आणि स्वाक्षरी केलेली तक्रार असणे आवश्यक नाही. दक्षता समितीच्या सदस्यामार्फत जिल्हाधिकाऱ्यांकडे पोहोचलेल्या तक्रारीच्या आधारे पोलिसांनी तपास सुरू केला होता, ही बाबही न्यायालयाने विचारात घेतली.<ref name="chatal"/> २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी मुंबई उच्च न्यायालयाने कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याचा १३ ऑक्टोबर १९८७ चा आदेश रद्द केला आणि प्रकरण कायद्यानुसार सुनावणीसाठी प्रथम वर्ग न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पाठवले. वेठबिगारीविरोधी कायद्यांतर्गत खटल्यांची सुनावणी करण्यासाठी कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांना न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांचे अधिकार देण्यासंबंधीच्या महाराष्ट्र शासनाच्या अधिसूचनांचाही न्यायालयाने विचार केला. न्यायिक आणि कार्यकारी अधिकारांच्या विभाजनाच्या तत्त्वाच्या पार्श्वभूमीवर या अधिसूचनांच्या वैधतेचा प्रश्न न्यायालयाने तपासला आणि प्रलंबित खटले संबंधित न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांकडे हस्तांतरित करण्याचे निर्देश दिले.<ref name="chatal"/> या प्रकरणात उच्च न्यायालयाने तक्रारदाराच्या आरोपांवर अंतिम दोषसिद्धी केली नव्हती. न्यायालयाने दोषमुक्तीचा आदेश रद्द करून प्रकरण कायद्यानुसार सुनावणीसाठी परत पाठवले होते. त्यामुळे या निर्णयाचा उल्लेख करताना तो वेठबिगारी सिद्ध करणारा अंतिम निकाल म्हणून नव्हे, तर तपास आणि खटल्याच्या सुनावणीशी संबंधित प्रक्रियात्मक निर्णय म्हणून मांडणे योग्य ठरते.<ref name="chatal"/> === मुंबई उच्च न्यायालयाचा २५ सप्टेंबर १९९१ चा निर्णय === २५ सप्टेंबर १९९१ रोजी मुंबई उच्च न्यायालयाने ''Govind Shanwar Chatal v. Dattatraya Waman Bhanushali and Another'' या प्रकरणात निर्णय दिला. हे प्रकरण वसई येथील फौजदारी प्रकरण क्र. १६५/१९८५ मधून उद्भवले होते. तक्रारदार गोविंद शनवार चाटाळ यांनी आरोप केला होता की, ते आणि त्यांची पत्नी सुमारे तेरा वर्षे अत्यल्प मोबदल्यात काम करत होते. कर्ज आणि त्यावरील व्याज फेडलेले नसल्याचे कारण देऊन मालक त्यांना कामातून मुक्त करत नसल्याची तक्रार त्यांनी केली होती. या तक्रारीच्या आधारे पोलिसांनी बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ अंतर्गत तपास करून आरोपपत्र दाखल केले होते.<ref name="chatal"/> १३ ऑक्टोबर १९८७ रोजी वसईच्या कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याने तक्रारीच्या नोंदीतील आणि स्वाक्षरीसंबंधीच्या त्रुटींच्या आधारे आरोपीला दोषमुक्त केले. या आदेशाला मुंबई उच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आले. उच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, दखलपात्र गुन्हा घडल्याची माहिती मिळाल्यास पोलिसांना फौजदारी प्रक्रिया संहितेच्या कलम १५७ नुसार तपास सुरू करता येतो. तपास सुरू करण्यासाठी माहिती देणाऱ्या व्यक्तीने पोलिसांसमोरच स्वाक्षरी केलेली तक्रार दाखल करणे प्रत्येक वेळी आवश्यक नसते. त्यामुळे तक्रारीच्या नोंदणीतील प्रक्रियात्मक बाबींच्या आधारे खटला पुढे चालवण्यास प्रतिबंध करणे योग्य नव्हते.<ref name="chatal"/> या निर्णयातील दुसरा महत्त्वाचा मुद्दा न्यायिक आणि कार्यकारी अधिकारांच्या विभाजनाशी संबंधित होता. महाराष्ट्र शासनाने बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियमातील कलम २१ चा आधार घेऊन काही कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांना या कायद्यांतर्गत गुन्ह्यांची सुनावणी करण्याचे अधिकार दिले होते. उच्च न्यायालयाने राज्यातील न्यायिक आणि कार्यकारी अधिकारांच्या विभाजनाची कायदेशीर पार्श्वभूमी विचारात घेतली आणि संबंधित अधिसूचनांच्या वैधतेचा प्रश्न तपासला. न्यायालयाने कार्यकारी दंडाधिकाऱ्याचा दोषमुक्तीचा आदेश रद्द करून प्रकरण सुनावणीसाठी प्रथम वर्ग न्यायिक दंडाधिकाऱ्याकडे पाठवले. तसेच, संबंधित अधिसूचनांच्या आधारे कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांपुढे प्रलंबित असलेली प्रकरणे योग्य न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांकडे हस्तांतरित करण्याचे निर्देश दिले.<ref name="chatal"/> या निर्णयात आरोपीला दोषी ठरवण्यात आले नव्हते. दोषमुक्तीचा आदेश रद्द करून प्रकरणाची सुनावणी योग्य न्यायिक प्राधिकरणाकडे पाठवण्यात आली होती. त्यामुळे या निर्णयाचे महत्त्व वेठबिगारीच्या आरोपांवरील अंतिम निकालात नसून, अशा प्रकरणांचा तपास आणि सुनावणी कायदेशीर प्रक्रियेनुसार व्हावी, हे स्पष्ट करण्यात आहे.<ref name="chatal"/> === १९८७ मधील कथित पहिली दोषसिद्धी === राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या वेठबिगारीविषयक अभ्यासगटाच्या अहवालानुसार, महाराष्ट्रात वेठबिगार कृषिमजुरांना न्याय मिळवून देण्यासाठी श्रमजीवी संघटनेने सुमारे ३०० मजुरांना एकत्र केले आणि जमीनमालकांविरुद्ध स्थानिक प्रशासनाकडे तक्रारी दाखल करण्यास मदत केली. या प्रयत्नांमुळे १९८७ मध्ये बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियमांतर्गत देशातील पहिली दोषसिद्धी झाल्याचा उल्लेख नंतरच्या एका अहवालात आढळतो.<ref name="nclr-study"/><ref name="million-missions"/> राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या अभ्यासगटाच्या अभिलेखातही या दाव्याची नोंद आढळते.<ref name="nclr-archive"/> मात्र उपलब्ध संदर्भांवरून संबंधित खटल्याचे नाव, न्यायालय, आरोपी आणि निकालाचा संपूर्ण तपशील स्वतंत्रपणे निश्चित करता येत नाही. त्यामुळे १९८७ मधील कथित पहिल्या दोषसिद्धीचा उल्लेख उपलब्ध अहवालांतील दाव्याच्या स्वरूपातच करणे योग्य ठरते. == वेठबिगारीचे सामाजिक आणि आर्थिक परिणाम == === कर्जबाजारीपणा आणि आर्थिक अवलंबित्व === कोकणातील वेठबिगारीच्या व्यवस्थेत कर्जबाजारीपणा हा मजुरांना जमीनमालकांशी किंवा सावकारांशी दीर्घकाळ बांधून ठेवणारा महत्त्वाचा घटक होता. विवाहखर्च, कौटुंबिक गरजा, आजारपण आणि उत्पन्नाची अनिश्चितता यांमुळे काही कुटुंबांना कर्ज घ्यावे लागत असे. या कर्जाच्या बदल्यात कर्जदार स्वतःचे किंवा कुटुंबातील सदस्यांचे श्रम देण्यास बांधील होत असत. ठाणे जिल्ह्यातील बांधील मजुरीच्या ऐतिहासिक अभ्यासात इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी विवाहखर्चासाठी घेतलेल्या कर्जाचा आणि त्याबदल्यात श्रम गहाण ठेवण्याच्या प्रथेचा उल्लेख केला आहे.<ref name="saldanha-attached"/><ref name="kadam"/> कर्जाची परतफेड रोख रकमेत किंवा श्रमाच्या स्वरूपात होत असली, तरी कमी मजुरी, व्याजाची वाढ आणि कर्जाच्या हिशेबावरील कर्जदात्याचे नियंत्रण यांमुळे काही मजुरांना कर्जमुक्त होणे कठीण जात असे. काही प्रकरणांत मूळ कर्ज फेडण्यासाठी श्रम केल्यानंतरही कर्ज शिल्लक असल्याचे सांगितले जात असे. अशा परिस्थितीत कर्जदार आणि त्याच्या कुटुंबाचे श्रम दीर्घकाळ कर्जदात्याच्या नियंत्रणाखाली राहू शकत. महाराष्ट्रातील वेठबिगारी आणि अवैध सावकारीविषयीच्या अभ्यासात एस. डी. कुलकर्णी यांनी कर्जबांधिलकीच्या तक्रारींची नोंद आणि या व्यवस्थेच्या स्वरूपाविषयीच्या सरकारी समितीच्या अहवालातील त्रुटींचा विचार केला आहे.<ref name="kulkarni-bonded"/><ref name="dalwai"/> आर्थिक अवलंबित्वामुळे मजुरांना कामाची जागा सोडणे, दुसऱ्या मालकाकडे काम स्वीकारणे किंवा मजुरीच्या अटींबाबत स्वतंत्रपणे निर्णय घेणे अवघड होत असे. कर्जफेडीसाठी कुटुंबातील इतर सदस्यांच्या श्रमांचाही वापर केला गेल्यास त्याचा परिणाम त्यांच्या उपजीविकेवर आणि स्वातंत्र्यावर होऊ शकत असे. लक्ष्मिधर मिश्रा यांच्या वेठबिगारीविषयक अभ्यासात कर्ज, गरिबी आणि श्रमावरील निर्बंध यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट केला आहे.<ref name="mishra"/> === आदिवासी समाज, जात आणि वर्गसंबंध === कोकणातील, विशेषतः तत्कालीन ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी समाजाचे जमीनमालक, खोत, सावकार आणि कृषिमजूर यांच्याशी असलेले संबंध सामाजिक स्थान आणि आर्थिक साधनसंपत्तीच्या असमान वाटपाने प्रभावित झाले होते. वारली आदिवासींच्या सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासात रुडॉल्फ हेरिडिया आणि अजय दांडेकर यांनी जमीन, श्रम आणि सत्तासंबंध यांच्यातील परस्परसंबंधांचा विचार केला आहे. जमीनमालकी आणि उत्पादनाच्या साधनांवरील मर्यादित हक्कांमुळे अनेक आदिवासी कुटुंबांना उपजीविकेसाठी जमीनधारकांवर किंवा मजुरीच्या कामावर अवलंबून राहावे लागत असे.<ref name="heredia"/><ref name="upadhyaya"/> या संबंधांमध्ये आर्थिक शोषणाबरोबरच जातीय आणि सामाजिक विषमतेचाही प्रभाव होता. जमीन आणि भांडवलाची कमतरता, शिक्षणाच्या मर्यादित संधी आणि स्थानिक सत्ताकेंद्रांमध्ये कमी प्रतिनिधित्व यांमुळे आदिवासी मजुरांना कामाच्या अटींना विरोध करणे किंवा अन्यायाविरुद्ध तक्रार करणे कठीण जाऊ शकत असे. एस. डी. कुलकर्णी यांनी आदिवासी चळवळीतील वर्ग आणि जात यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे. इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी वारली उठावाच्या संदर्भात वर्गीय शोषण आणि स्त्रियांच्या अनुभवांतील परस्परसंबंधांचे विश्लेषण केले आहे.<ref name="kulkarni-class"/><ref name="warli-women"/> वेठबिगारीचा परिणाम आदिवासी स्त्रियांवरही होत असे. शेतमजुरी आणि इतर श्रमप्रधान कामांसोबत घरगुती जबाबदाऱ्या सांभाळताना त्यांना कुटुंबाच्या कर्जबांधिलकीचे परिणाम भोगावे लागत. वारली स्त्रियांच्या सहभागाचा आणि अनुभवांचा अभ्यास करताना वर्गीय शोषणाबरोबरच लिंगाधारित विषमता आणि सामाजिक वंचितत्व यांचाही विचार करावा लागतो. ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी समाजातील शिक्षण, साक्षरता आणि चिकित्सक विचारांच्या प्रसारासंबंधीच्या अभ्यासात डेंझिल सालदाना यांनी सामाजिक वंचितत्व आणि ज्ञानप्राप्तीतील अडथळ्यांचा विचार केला आहे.<ref name="saldanha-critical"/><ref name="warli-women"/> === महिला आणि बालकांवरील परिणाम === कोकणातील वेठबिगारी आणि बांधील मजुरीचा परिणाम आदिवासी आणि गरीब कुटुंबांतील महिला व बालकांवरही होत असे. कुटुंबाच्या उपजीविकेसाठी महिलांना शेतमजुरी, जंगलाशी संबंधित कामे आणि इतर श्रमप्रधान कामे करावी लागत. या कामांसोबत घरगुती जबाबदाऱ्याही त्यांच्यावर असत. वारली आदिवासींच्या उठावावरील अभ्यासात इंद्रा मुन्शी सालदाना यांनी स्त्रियांचा सहभाग आणि त्यांच्या अनुभवांवर वर्गीय शोषणाचा झालेला परिणाम यांचा विचार केला आहे.<ref name="warli-women"/> कर्जबांधिलकीच्या परिस्थितीत बालकांनाही काम करावे लागण्याची शक्यता असे. कुटुंबाच्या कर्जाची परतफेड, उत्पन्नाची कमतरता आणि रोजगारावरील अवलंबित्व यांमुळे मुलांच्या शिक्षणावर आणि बालपणावर परिणाम होऊ शकत असे. ली टकर यांच्या भारतातील बालकांच्या बांधील मजुरीविषयक अभ्यासात कर्ज, गरिबी आणि श्रमशोषण यांच्यातील संबंधांचे विश्लेषण केले आहे.<ref name="tucker"/> हंगामी स्थलांतर करणाऱ्या ऊसतोड कामगारांच्या जीवनावरील अभ्यासात मिथुनचंद्र चौधरी आणि रुची जग्गी यांनी स्थलांतरित मजूर कुटुंबांच्या कामाच्या परिस्थितीचा आणि दैनंदिन अडचणींचा आढावा घेतला आहे. अशा कुटुंबांतील महिला आणि बालकांच्या जीवनावर रोजगाराची अनिश्चितता, कामाच्या कठीण परिस्थिती आणि मूलभूत सुविधांची उपलब्धता यांचा परिणाम होऊ शकतो. तथापि, हंगामी मजुरीतील प्रत्येक परिस्थितीला वेठबिगारी म्हणता येत नाही. कर्ज किंवा अन्य दबावामुळे कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने येतात का, यावर बांधील मजुरीचे स्वरूप ठरते.<ref name="chaudhari-jaggi"/><ref name="act1976"/> === स्थलांतर आणि असंघटित कामगार === कोकणातील ग्रामीण भागांत रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि शेतीवरील अवलंबित्व यांमुळे काही मजूर रोजगारासाठी जिल्ह्याबाहेर किंवा इतर प्रदेशांत स्थलांतर करत असत. रत्नागिरी जिल्ह्यातील १८४० ते १९२० या कालखंडातील श्रमस्थलांतराचा अभ्यास करताना गिल यामिन यांनी स्थलांतरामागील आर्थिक आणि सामाजिक घटकांचा आढावा घेतला आहे. रोजगारासाठी होणारे स्थलांतर हे गरिबीबरोबरच ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील रोजगाराचे स्वरूप आणि उपलब्ध संधी यांच्याशीही संबंधित होते.<ref name="yamin"/> हंगामी स्थलांतर करणाऱ्या कामगारांना ऊसतोडणी, वीटभट्ट्या, कोळसाभट्ट्या आणि बांधकाम यांसारख्या असंघटित क्षेत्रांत काम मिळत असे. ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतरित जीवनावरील अभ्यासात मिथुनचंद्र चौधरी आणि रुची जग्गी यांनी कामाचे स्वरूप, स्थलांतराचे अनुभव आणि मजूर कुटुंबांसमोरील अडचणींची चर्चा केली आहे. स्थलांतरित कामगारांना कामाच्या ठिकाणी निवास, आरोग्यसेवा, शिक्षण आणि सामाजिक सुरक्षेच्या सुविधांबाबत अडचणी येऊ शकतात. ठेकेदार किंवा मुकादम यांच्यावर रोजगारासाठी असलेले अवलंबित्वही त्यांच्या कामाच्या अटींवर परिणाम करू शकते.<ref name="chaudhari-jaggi"/> तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात कुनाल केशरी आणि राम बी. भगत यांनी भारतातील स्थलांतराच्या विविध स्वरूपांचा विचार केला आहे. स्थलांतरित मजुरांना आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज देऊन कामावर नेले जात असल्यास, त्याची परतफेड करण्यासाठी त्यांना ठरावीक मालकाकडे काम करण्यास भाग पाडले जाऊ शकते. मात्र, स्थलांतर करणे किंवा आगाऊ रक्कम घेणे एवढ्यानेच वेठबिगारी सिद्ध होत नाही. कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का आणि कर्ज किंवा दबावामुळे त्याच्या श्रमांवर बंधने घातली आहेत का, हे तपासणे आवश्यक असते.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="act1976"/> २००२ मधील एका वृत्तानुसार, मुंबईतील एका स्वयंसेवी संस्थेने वेठबिगारीतून एका १२ वर्षांच्या बालकाची सुटका केली होती. हा वृत्तांत बालमजुरी आणि श्रमशोषणाच्या समस्येचे उदाहरण म्हणून महत्त्वाचा आहे. मात्र, या विशिष्ट घटनेवरून कोकणातील सर्व स्थलांतरित किंवा असंघटित कामगारांची परिस्थिती एकसारखी होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="toi-child"/> == कायदेशीर चौकट == === भारतीय संविधानाचे अनुच्छेद २३ आणि ३५ === भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद २३ नुसार मानवाची तस्करी, बेगार आणि अशाच प्रकारचे सक्तीचे श्रम निषिद्ध आहेत. या तरतुदीचे उल्लंघन करणे कायद्यानुसार दंडनीय अपराध आहे. सार्वजनिक प्रयोजनासाठी राज्य सक्तीची सेवा लादू शकते; मात्र, अशी सेवा लादताना धर्म, वंश, जात किंवा वर्ग यांच्या आधारावर भेदभाव करता येत नाही. कर्जाच्या किंवा अन्य दबावाच्या आधारे व्यक्तीला तिच्या इच्छेविरुद्ध काम करण्यास भाग पाडले जात असल्यास, परिस्थितीनुसार ते सक्तीच्या श्रमांच्या प्रतिबंधाशी संबंधित ठरू शकते. त्यामुळे वेठबिगारीविरोधात अनुच्छेद २३ हा महत्त्वाचा घटनात्मक आधार आहे.<ref name="constitution">भारत सरकार, ''Constitution of India'', अनुच्छेद २३ आणि ३५. [https://legislative.gov.in/constitution-of-india/ संविधानाचा मजकूर].</ref> अनुच्छेद ३५ नुसार अनुच्छेद २३ अंतर्गत निषिद्ध कृत्यांसाठी शिक्षा निश्चित करण्यासह त्या तरतुदींना प्रभावी करण्यासाठी कायदे करण्याचा अधिकार संसदेला आहे. या घटनात्मक चौकटीच्या आधारे संसदेला सक्तीच्या श्रमांवर बंदी घालणारे आणि अशा श्रमांशी संबंधित गुन्ह्यांसाठी शिक्षेची तरतूद करणारे कायदे करता येतात.<ref name="constitution"/> वेठबिगारीचे उच्चाटन करण्यासाठी संसदेत ''बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६'' संमत करण्यात आला. या कायद्याने बंधित श्रमपद्धती रद्द केली, त्यातून निर्माण झालेली कर्जबांधिलकी संपुष्टात आणली आणि बंधित मजुरांच्या मुक्ततेसाठी कायदेशीर तरतुदी केल्या.<ref name="act1976"/> === बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ === भारताच्या संसदेने बंधित श्रमपद्धतीचे उच्चाटन करण्यासाठी ''बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६'' संमत केला. हा अधिनियम ९ फेब्रुवारी १९७६ रोजी संमत झाला. त्याच्या कलम १(३) नुसार तो २५ ऑक्टोबर १९७५ पासून लागू झाल्याचे मानले जाते.<ref name="act1976"/> या कायद्याच्या कलम ४ नुसार बंधित श्रमपद्धती रद्द करण्यात आली आणि बंधित मजुरांना अशा श्रमांच्या बंधनातून मुक्त करण्यात आले. कलम ५ नुसार बंधित श्रमपद्धती लादणारे करार आणि संबंधित प्रथा अवैध ठरवण्यात आल्या. कलम ६ नुसार बंधित श्रमपद्धतीशी संबंधित कर्जफेडीची जबाबदारी संपुष्टात आली. कलम ७ मध्ये बंधित कर्जाच्या वसुलीसाठी मालमत्ता जप्त करणे किंवा तिची विक्री करणे यांसंबंधीच्या परिणामांची तरतूद आहे, तर कलम ८ मध्ये मुक्त झालेल्या बंधित मजुरांना निवासस्थानातून बेदखल करण्यापासून संरक्षण देण्यात आले आहे.<ref name="act1976"/> कलम १० नुसार जिल्हादंडाधिकाऱ्यांवर कायद्याच्या तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी आहे. कलम ११ नुसार जिल्हादंडाधिकारी काही अधिकार अधीनस्थ अधिकाऱ्यांना सोपवू शकतात. कलम १२ मध्ये बंधित श्रमपद्धती लागू होऊ नये यासाठी दक्षता बाळगण्याची जबाबदारी नमूद केली आहे. कलम १३ आणि १४ मध्ये दक्षता समित्यांची स्थापना व कार्ये स्पष्ट केली आहेत. या समित्यांमार्फत बंधित श्रमपद्धतीची प्रकरणे शोधणे, कायद्याच्या अंमलबजावणीवर लक्ष ठेवणे आणि मुक्त झालेल्या मजुरांच्या आर्थिक व सामाजिक पुनर्वसनासाठी मदत करणे अपेक्षित आहे.<ref name="act1976"/><ref name="rules1976"/> कायद्याच्या कलम १६ ते २० मध्ये बंधित श्रम लादणे, बंधित कर्ज देणे किंवा वसूल करणे आणि कायद्याच्या तरतुदींचे उल्लंघन करणे यांसंबंधी शिक्षेच्या तरतुदी आहेत. या कायद्याच्या अंमलबजावणीसाठी बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) नियम, १९७६ तयार करण्यात आले. कायद्याने बंधित श्रमपद्धती रद्द केली असली, तरी प्रत्यक्षात मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि पुनर्वसनासाठी उपाययोजना राबवणे यांसाठी प्रशासनाची सक्रिय भूमिका आवश्यक आहे.<ref name="act1976"/><ref name="rules1976">भारत सरकार, ''The Bonded Labour System (Abolition) Rules, 1976'', अधिसूचना क्र. G.S.R. 99(E), २८ फेब्रुवारी १९७६, भारताचे राजपत्र, भाग २, विभाग ३(i). [https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_HR_67_116_00001_00001_1739783525647&filename=the_bonded_labour_system_%28abolition%29_rules%2C_1976.pdf&type=rule अधिकृत नियमांचा मजकूर].</ref> <ref name="nhrc-bonded"/> === सर्वोच्च न्यायालयाचे निर्णय === वेठबिगारी आणि सक्तीच्या श्रमांविषयी सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयांमुळे संविधानाच्या अनुच्छेद २३ चा अर्थ स्पष्ट झाला आणि कामगारांच्या मूलभूत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी शासनाच्या जबाबदाऱ्यांवर भर देण्यात आला. १९८२ मधील ''People's Union for Democratic Rights v. Union of India'' या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, सक्तीचे श्रम केवळ शारीरिक बळाचा वापर करून करवून घेतले जातात असे नाही. आर्थिक विवशतेमुळे एखाद्या व्यक्तीला कायदेशीर किमान वेतनापेक्षा कमी मोबदल्यात काम करावे लागत असल्यास, परिस्थितीनुसार ते अनुच्छेद २३ अंतर्गत सक्तीचे श्रम ठरू शकते. या निर्णयात आर्थिक परिस्थितीतून निर्माण होणाऱ्या सक्तीचाही घटनात्मक संरक्षणाच्या दृष्टीने विचार करण्यात आला. <ref name="pudr1982">Supreme Court of India, ''People’s Union for Democratic Rights v. Union of India'', Writ Petition (Civil) No. 8143 of 1981, निर्णय दिनांक १८ सप्टेंबर १९८२, AIR 1982 SC 1473; (1982) 3 SCC 235. [https://indiankanoon.org/doc/496663/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India'' या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने हरियाणातील फरिदाबाद परिसरातील दगडखाणींमधील कामगारांच्या परिस्थितीचा विचार केला. १६ डिसेंबर १९८३ रोजी दिलेल्या निर्णयात बंधित मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि त्यांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी शासनाने सक्रिय भूमिका बजावण्याची आवश्यकता अधोरेखित झाली. <ref name="bandhua1984">Supreme Court of India, ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India and Others'', Writ Petition (Civil) No. 2135 of 1982, निर्णय दिनांक १६ डिसेंबर १९८३, AIR 1984 SC 802; (1984) 3 SCC 161; [1984] 2 SCR 67. [https://indiankanoon.org/doc/595099/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> १३ ऑगस्ट १९९१ रोजी दिलेल्या ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India'' या पुढील निर्णयात सर्वोच्च न्यायालयाने आधीच्या निर्णयाच्या अंमलबजावणीशी आणि फरिदाबादमधील दगडखाण कामगारांच्या परिस्थितीशी संबंधित मुद्द्यांचा विचार केला. बंधित श्रमपद्धतीविरोधी कायद्याची अंमलबजावणी केवळ कायदा अस्तित्वात असल्याने पूर्ण होत नाही; कामगारांची प्रत्यक्ष परिस्थिती तपासणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि पुनर्वसनाच्या उपाययोजना राबवणे आवश्यक आहे, यावर न्यायालयाने भर दिला. <ref name="bandhua1991">Supreme Court of India, ''Bandhua Mukti Morcha v. Union of India and Others'', Writ Petition (Civil) No. 2135 of 1982, निर्णय दिनांक १३ ऑगस्ट १९९१, (1991) 4 SCC 177; AIR 1992 SC 38; 1991 INSC 187. [https://indiankanoon.org/doc/572040/ न्यायालयीन निर्णयाचा पूर्ण मजकूर].</ref> === वेठबिगारांची ओळख, मुक्तता आणि पुनर्वसन === बंधित श्रम पद्धती (उत्सादन) अधिनियम, १९७६ नुसार बंधित मजुरांची ओळख पटवणे, त्यांची मुक्तता करणे आणि त्यांच्या पुनर्वसनासाठी उपाययोजना करणे ही शासनाच्या यंत्रणेची महत्त्वाची जबाबदारी आहे. राष्ट्रीय ग्रामीण श्रम आयोगाच्या अभ्यासगटाने ग्रामीण भागांतील बंधित मजुरीचे स्वरूप आणि त्याविरोधातील कायद्यांच्या अंमलबजावणीचा आढावा घेतला. अशा प्रकरणांचा शोध घेण्यासाठी सर्वेक्षण, तक्रारींची चौकशी आणि संबंधित अधिकाऱ्यांमधील समन्वय आवश्यक असतो.<ref name="nclr-study"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २०००–२००१ च्या वार्षिक अहवालात रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीच्या एका प्रकरणाची नोंद आहे. या प्रकरणात जबरदस्तीने काम करवून घेणे, मजुरी न देणे आणि कामगारांच्या हालचालींवर निर्बंध घालणे असे आरोप करण्यात आले होते. पोलिसांनी गुन्हा नोंदवल्यानंतर आयोगाने संबंधित मजुरांना मुक्तता प्रमाणपत्रे देणे, आर्थिक मदत करणे आणि त्यांच्या पुनर्वसनाची व्यवस्था करण्याबाबत जिल्हा प्रशासनाकडून कार्यवाही करण्यास सांगितले.<ref name="nhrc-2000"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २००३–२००४ च्या वार्षिक अहवालात ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांतील वेठबिगारीच्या प्रकरणांचा उल्लेख आहे. अहवालानुसार, रत्नागिरी जिल्ह्यातील काही मुक्त केलेले मजूर परराज्यांतून आलेले स्थलांतरित कामगार होते. त्यांना त्यांच्या मूळ राज्यांत पाठवण्यात आल्यानंतर त्यांच्या पुनर्वसनाची प्रक्रिया पूर्ण झाली होती का, याबाबत आयोगाने प्रशासनाकडून माहिती मागवली. या नोंदींमधून मजुरांची मुक्तता आणि त्यांचे दीर्घकालीन पुनर्वसन यांसाठी स्वतंत्र पाठपुरावा आवश्यक असल्याचे दिसते.<ref name="nhrc-2003"/> केंद्र सरकारच्या कामगार व रोजगार मंत्रालयाने २१ डिसेंबर २०११ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या माहितीनुसार, ३१ मार्च २०११ पर्यंत महाराष्ट्रात १,४०४ बंधित मजुरांची ओळख पटवून त्यांची मुक्तता करण्यात आली होती. त्यांपैकी १,३२५ मजुरांचे पुनर्वसन झाल्याची माहिती राज्य सरकारकडून प्राप्त झाली होती. ही आकडेवारी त्या वेळेपर्यंतची असून, तिच्यावरून सध्याच्या परिस्थितीचा अंदाज बांधता येत नाही.<ref name="pib-2011"/><ref name="pib-2010"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने वेठबिगारीच्या निर्मूलनासाठी कायद्यांची प्रभावी अंमलबजावणी, वेठबिगारीची शक्यता असलेल्या भागांची ओळख, संबंधित अधिकाऱ्यांचे प्रशिक्षण आणि मुक्त केलेल्या मजुरांच्या पुनर्वसनावर भर दिला आहे. या कामात जिल्हा प्रशासन, पोलीस, कामगार विभाग आणि दक्षता समित्या यांच्यातील समन्वय महत्त्वाचा ठरतो.<ref name="nhrc-bonded"/> == आधुनिक काळातील परिस्थिती == === वेठबिगारीविरोधी कारवाई आणि प्रशासकीय यंत्रणा === महाराष्ट्रात वेठबिगारीविरोधी कायद्याची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी जिल्हा प्रशासन, पोलीस, कामगार विभाग आणि संबंधित दक्षता समित्यांवर आहे. वेठबिगारीची तक्रार प्राप्त झाल्यानंतर संभाव्य पीडितांची ओळख पटवणे, घटनास्थळी चौकशी करणे, कायद्यानुसार मुक्ततेची कार्यवाही करणे आणि पुनर्वसनासाठी आवश्यक उपाययोजना करणे अपेक्षित असते. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने या सर्व टप्प्यांवर प्रशासकीय यंत्रणेने सक्रिय भूमिका बजावण्याची गरज अधोरेखित केली आहे.<ref name="nhrc-bonded"/> राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २००३–२००४ च्या वार्षिक अहवालात ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांतील वेठबिगारीच्या प्रकरणांची नोंद आहे. अहवालानुसार, १९९९ आणि २००० मध्ये रत्नागिरी जिल्ह्यात आढळलेले ३६ मजूर स्थलांतरित होते. त्यांना त्यांच्या मूळ राज्यांत पाठवण्यात आले; मात्र, त्यांचे पुनर्वसन सुनिश्चित झाले होते का, याबाबत आयोगाने प्रश्न उपस्थित केला. या नोंदींमधून मुक्ततेनंतरही पुनर्वसनासाठी प्रशासकीय पाठपुरावा आवश्यक असल्याचे दिसते.<ref name="nhrc-2003"/><ref name="nhrc-2000"/> जानेवारी २०२० मध्ये ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी परिसरातील वीटभट्टीवर आदिवासी मजुरांना बंधित मजुरी करण्यास भाग पाडल्याच्या आरोपांवरून पोलिसांनी वीटभट्टीमालक आणि पर्यवेक्षकाविरुद्ध गुन्हा नोंदवला. वृत्तानुसार, आगाऊ रक्कम दिल्यानंतर मजुरांना कामासाठी आणण्यात आले होते आणि त्यांच्याकडून दीर्घकाळ काम करून घेतले जात असल्याची तक्रार करण्यात आली होती. ही घटना बंधित श्रम पद्धतीविरोधी कायद्यांतर्गत झालेल्या पोलिसी कारवाईचे उदाहरण आहे. मात्र, गुन्हा नोंदवला जाणे म्हणजे आरोप न्यायालयात सिद्ध झाले, असे नाही.<ref>''Business Standard'', “Brick kiln owner booked for forcing tribals into bonded labour”, ११ जानेवारी २०२०. [https://www.business-standard.com/article/pti-stories/brick-kiln-owner-booked-for-forcing-tribals-into-bonded-labour-120011100405_1.html वृत्त].</ref> ऑगस्ट २०२१ मध्ये पालघर जिल्ह्यातील मोखाडा येथे एका व्यक्तीच्या आत्महत्येप्रकरणी त्याच्या पत्नीने वेठबिगारीला कंटाळून आत्महत्या झाल्याचा आरोप केला होता. त्यानंतर पोलीस आणि प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी संबंधित गावाला भेट देऊन चौकशी केली. त्याच वेळी पालघरच्या पोलीस अधीक्षकांनी जिल्ह्यात वेठबिगारी अस्तित्वात नसल्याचे सार्वजनिकरीत्या सांगितले आणि शोषण होत असल्यास तक्रार करण्याचे आवाहन केले. या घटनेचा उल्लेख करताना तक्रारदाराचा आरोप आणि पोलिसांचे विधान या स्वतंत्र बाबी म्हणून नोंदवणे आवश्यक आहे. उपलब्ध वृत्तावरून आरोप न्यायालयात सिद्ध झाल्याचे म्हणता येत नाही.<ref name="loksatta-palghar">''लोकसत्ता'', पालघर आवृत्ती, “लेखाचे शीर्षक”, प्रकाशनदिनांक. [लेखाची थेट संकेतस्थळावरील कडी].</ref> वेठबिगारीविरोधी कारवाईत तक्रारींची नोंद करणे एवढेच पुरेसे नसते. संभाव्य पीडितांची ओळख पटवणे, कायद्यानुसार त्यांची मुक्तता करणे, पात्रतेनुसार आर्थिक मदत मिळवून देणे आणि पुनर्वसनाची पूर्तता तपासणे यांचाही पाठपुरावा करावा लागतो. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने मुक्त केलेल्या मजुरांना मिळणारी मदत फौजदारी खटल्याच्या अंतिम निकालामुळे अनावश्यकपणे विलंबित होऊ नये, अशी शिफारस केली आहे.<ref name="nhrc-bonded"/> === वेठबिगारीच्या अस्तित्वाविषयी नोंदी आणि मतभेद === महाराष्ट्रातील वेठबिगारीविषयी सरकारी नोंदी, मानवाधिकार आयोगाचे अहवाल आणि स्थानिक प्रशासनाची विधाने यांत वेगवेगळ्या प्रकारची माहिती आढळते. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या २०००–२००१ च्या वार्षिक अहवालात रत्नागिरी जिल्ह्यातील वेठबिगारीच्या तक्रारीची नोंद आहे. २००३–२००४ च्या अहवालात ठाणे आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांतील प्रकरणांचा तसेच मुक्त केलेल्या मजुरांच्या पुनर्वसनाबाबतच्या पाठपुराव्याचा उल्लेख आहे.<ref name="nhrc-2000"/><ref name="nhrc-2003"/> दुसरीकडे, ऑगस्ट २०२१ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, पालघर जिल्ह्याच्या पोलीस अधीक्षकांनी जिल्ह्यात वेठबिगारी किंवा इतर अनिष्ट प्रकार अस्तित्वात नसल्याचे म्हटले होते. हे विधान स्थानिक पोलिसांची भूमिका दर्शवते; मात्र, त्यावरून जिल्ह्यात वेठबिगारीची कोणतीही घटना घडलेली नाही, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढता येत नाही. त्याच वृत्तात मोखाडा परिसरातील एका प्रकरणात वेठबिगारीशी संबंधित आरोप करण्यात आल्याचाही उल्लेख होता.<ref name="loksatta-palghar"/> या नोंदींचे मूल्यमापन करताना तक्रार, प्रशासकीय चौकशी, अधिकृतरीत्या ओळख पटवलेली बंधित मजुरी, मुक्तता आणि न्यायालयीन दोषसिद्धी यांतील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे. तक्रार नोंदवली जाणे किंवा आरोप करण्यात येणे हे स्वतःहून दोषसिद्धीचे प्रमाण नसते. त्याचप्रमाणे, एखाद्या अधिकाऱ्याने वेठबिगारी अस्तित्वात नसल्याचे सांगितल्याने इतर अधिकृत नोंदी आपोआप अमान्य ठरत नाहीत.<ref name="nhrc-2000"/><ref name="nhrc-2003"/><ref name="loksatta-palghar"/> === स्थलांतरित कामगार आणि आधुनिक श्रमशोषण === कोकणातून रोजगारासाठी होणाऱ्या स्थलांतराला ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यातील १८४० ते १९२० या कालखंडातील श्रमस्थलांतराचा अभ्यास करताना गिल यामिन यांनी रोजगाराच्या संधी, ग्रामीण अर्थव्यवस्था आणि स्थलांतर यांच्यातील संबंधांचा आढावा घेतला आहे. आधुनिक काळातही ग्रामीण भागांतील रोजगाराच्या मर्यादित संधी आणि हंगामी कामाचे स्वरूप यांमुळे काही कामगारांना रोजगारासाठी आपल्या गावापासून दूर जावे लागते.<ref name="yamin"/> महाराष्ट्रातील ऊसतोडणीसारख्या हंगामी कामांमध्ये कामगारांची भरती अनेकदा ठेकेदार किंवा मुकादमांमार्फत केली जाते. स्थलांतरित ऊसतोड कामगारांच्या अनुभवांविषयीच्या अभ्यासात मिथुनचंद्र चौधरी आणि रुची जग्गी यांनी स्थलांतराचे स्वरूप, कामाच्या परिस्थिती आणि मजूर कुटुंबांसमोरील दैनंदिन अडचणींची चर्चा केली आहे. कामाच्या ठिकाणी निवास, आरोग्यसेवा आणि मुलांच्या शिक्षणाची उपलब्धता हे अशा कुटुंबांसाठी महत्त्वाचे प्रश्न असतात.<ref name="chaudhari-jaggi"/> स्थलांतरित कामगारांना आगाऊ रक्कम देऊन कामावर नेले जात असल्यास, त्या रकमेच्या परतफेडीच्या अटींमुळे त्यांना ठरावीक मालकाकडे काम करत राहावे लागू शकते. आगाऊ रक्कम किंवा कर्ज, कमी मोबदला आणि काम सोडण्यावरील निर्बंध यांमुळे कामगारांच्या स्वातंत्र्यावर बंधने येत असल्यास बंधित मजुरीची परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. मात्र, हंगामी स्थलांतर करणे किंवा आगाऊ रक्कम घेणे एवढ्यानेच वेठबिगारी सिद्ध होत नाही. कामगाराला काम सोडण्याचे स्वातंत्र्य आहे का आणि कर्ज किंवा दबावामुळे त्याच्या श्रमांवर बंधने घातली आहेत का, हे तपासणे आवश्यक असते. भारतातील तात्पुरत्या आणि हंगामी स्थलांतरावरील अभ्यासात कुनाल केशरी आणि राम बी. भगत यांनी स्थलांतराच्या विविध स्वरूपांचा विचार केला आहे.<ref name="keshri-bhagat"/><ref name="act1976"/> बालकांच्या श्रमशोषणाची उदाहरणेही बंधित मजुरीच्या चर्चेत आढळतात. २००२ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, एका स्वयंसेवी संस्थेने बंधित मजुरीत अडकलेल्या १२ वर्षांच्या बालकाची सुटका केली होती. ही घटना बालकांच्या श्रमशोषणाविषयीची नोंद म्हणून महत्त्वाची आहे; मात्र, उपलब्ध वृत्ताच्या आधारे तिचा कोकणातील स्थलांतरित कामगारांच्या परिस्थितीशी थेट संबंध जोडता येत नाही.<ref name="toi-child"/> ली टकर यांच्या भारतातील बालकांच्या बंधित मजुरीविषयक अभ्यासात गरिबी, कर्ज आणि श्रमशोषण यांच्यातील संबंधांचा विचार केला आहे.<ref name="tucker"/> स्थलांतरित कामगारांच्या श्रमशोषणाचा विचार करताना कायद्यांची अंमलबजावणी, कामगारांच्या हक्कांचे संरक्षण आणि मुक्त केलेल्या बंधित मजुरांचे पुनर्वसन यांनाही महत्त्व आहे. वेठबिगारीविषयक वृत्तलेखनात कायदेशीर तरतुदी आणि त्यांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी करताना येणाऱ्या अडचणींची चर्चा करण्यात आली आहे.<ref name="sakal-bonded">''सकाळ'', “वेठबिगार मुक्तीच्या शासनाच्या निव्वळ कागदी भराऱ्या!”, १८ जानेवारी २०२५. [https://www.esakal.com/premium-article/the-abolition-of-bonded-labor-remains-a-paper-promise-due-to-poor-implementation-of-policies-gss01 लेखाचा पूर्ण मजकूर].</ref> == हेही पहा == * [[वारली]] == बाह्यदुवे == * [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32977/ मराठी विश्वकोश — वेठबिगार] * [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20368/1/197619.pdf वेठबिगार पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६ — अधिकृत कायद्याचा मजकूर] * [https://nhrc.nic.in/activities/bonded-labour राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग — वेठबिगारीविषयक माहिती] * [https://www.vvgnli.gov.in/sites/default/files/2013-106.pdf संतोष पांढरी सुरडकर — कोकणातील खोतशाहीविरोधी चळवळीचा अभ्यास] * [https://www.esahity.com/uploads/5/0/1/2/501218/mmj_vivek_pandit.pdf विवेक पंडित — ''माणूस म्हणून जगण्यासाठी''] * {{कोकण लोकजीवन}} ==संदर्भ== [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:भारतामधील सामाजिक चळवळी]] [[वर्ग:आदिवासी]] ep7659cf2i5xrdto5v63hy79nucacqu 0 385978 2725868 2026-10-25T05:24:50Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725868 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मुहम्मद आकिफ]] a4zw3avvbgokjmtb6s39q7og93kaq39 0 385979 2725872 2026-10-25T05:28:25Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2725872 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[यासिन पटेल]] oa4pu3ax7rf236zuf90fzf8fhqbujhh 0 385980 2725873 2026-10-25T05:28:38Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725873 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[यासिन पटेल]] oa4pu3ax7rf236zuf90fzf8fhqbujhh 0 385981 2725874 2026-10-25T05:28:55Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725874 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[यासिन पटेल]] oa4pu3ax7rf236zuf90fzf8fhqbujhh 0 385982 2725885 2026-10-25T05:34:28Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725885 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[विश्व नेत्तम]] ha63oxjanyxm18m7ssy1atasiap53la 14 385983 2725886 2026-10-25T05:35:00Z अभय नातू 206 नवीन 2725886 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:इ.स. २०१०|जन्म]] rqn1951s5msca04jkk5dk4ue92oqcbv 14 385984 2725887 2026-10-25T05:35:56Z अभय नातू 206 नवीन 2725887 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:जन्मवर्षानुसार क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २०१० मधील जन्म|क्रिकेट खेळाडू]] ku7z40xp1zl575de20qpzjq7ahciedb 14 385985 2725904 2026-10-25T09:35:33Z Vikrantkorde 7381 सुरुवात 2725904 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 385986 2725905 2026-10-25T09:35:52Z Vikrantkorde 7381 सुरुवात 2725905 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 385987 2725906 2026-10-25T09:36:05Z Vikrantkorde 7381 सुरुवात 2725906 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 385988 2725909 2026-10-25T10:17:00Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[पॅट्रीक नोऊ]] वरुन [[पॅट्रिक नोऊ]] ला हलविला: शुद्धलेखन 2725909 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[पॅट्रिक नोऊ]] n49tz0f5yy1lbcdjkzthcv0tw0ejaxj 0 385989 2725927 2026-10-25T10:35:51Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725927 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[डॅनियल लुईस]] eratvvvjnlwprl6nbws0e0bbmuds3f7 0 385990 2725932 2026-10-25T10:36:45Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[मुजीब-उर-रहमान]] वरुन [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] ला हलविला: निःसंदिग्ध शीर्षक 2725932 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] 5ebfnfppmino08tdfsc8vemmjmqqsaa 0 385991 2725936 2026-10-25T10:40:18Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725936 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मुहम्मद आसिम]] fr9cunamy1d6clcvt17taxgr2nhabse 0 385992 2725940 2026-10-25T10:41:08Z अभय नातू 206 शीर्षकलेखन संकेत 2725940 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[कतारच्या ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी]] qojobcxndq8qx5w5m76pw2gw57lfxus 0 385993 2725947 2026-10-25T10:45:08Z अभय नातू 206 नामभेद 2725947 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]] bs3sgmp2t3ssf6xf21w6dlfzjowf598 3 385994 2725952 2026-10-25T10:50:55Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2725952 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Vijaykumar Sheshrao Thengekar}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १६:२०, २५ ऑक्टोबर २०२६ (IST) chikf1sw05o5ot7lh53vkva48tazkoy 3 385995 2725955 2026-10-25T10:53:21Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2725955 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Sandip shejul}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १६:२३, २५ ऑक्टोबर २०२६ (IST) i5hracx3k8aopgys05rz5apumpxmdvh 0 385996 2725962 2026-10-25T10:56:49Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725962 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[चामरा डी सोयसा]] 1thsdem2etsla1ay43qmnk6mxur6lei 0 385997 2725963 2026-10-25T10:59:09Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725963 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बालागे दिलरुक्षा]] 40cig9k8kbcwwo3zv2q3abwsz6m6mht 0 385998 2725981 2026-10-25T11:09:11Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरिया क्रिकेटर)]] वरुन [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] ला हलविला: शीर्षकलेखन संकेत 2725981 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] tabe1yu7g8ip8xfs7md13sgfbnjzihw 0 385999 2725982 2026-10-25T11:14:10Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2725982 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[समीरा मदुरंगा]] g42507s2rzn0pyo0ew8d5olz1fjqa8m